برهان در فلسفه به چه معناست؟
421164#11
آن کسی که خود یا دیگری را نفی می‌کند، باید وجود داشته باشد تا نفی کند، یعنی از نفیش اثباتش لازم می‌آید. پس چنین چیزی اتفاق نخواهد افتاد. اگر کسی بخواهد بتی را بشکند نخست باید «خودی» داشته باشد، پس این بت‌شکن باقی می‌ماند. در نتیجه چاره‌ای نیست که نافی او، خود خدا باشد. به همین خاطر اساس برهان به این معناست که آن کسی که در این میان ضروریست و تصمیم می‌گیرد، فقط خداست نه غیر او؛ بنابراین فسخ عزائم یعنی از میان برداشتن آنچه که باید بشود و به میان آوردن آنچه که نباید بشود.
برهان فسخ عزائم
5222324#0
برهان پیامد، برهانی است علیه سازگارگرایی که از سوی پیتر ون اینواگن معرفی شده‌است. مطابق این برهان، اگر کنشگران هیچ کنترلی بر امور گذشته نداشته باشند، بر پیامدهای آن امور هم هیچ کنترلی نخواهند داشت. دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد، روایتی از این برهان را در قالب قیاس منطقی به صورت زیر عرضه کرده‌است: سخن خود ون اینواگن، در «جستاری در باب ارادهٔ آزاد» از این قرار است:
برهان پیامد
3470922#0
این‌همانی یا «اصل هو هویت» در فلسفه چنان‌که ابن سینا و برخی دیگر نامیده‌اند یعنی این اصل که هر چیزی خودش، خودش است. این همانی از جمله فطریات است و به گفته ابن سینا فطریات قضایایی هستند که اولاً تصور موضوع‌ و محمول برای تصدیق کفایت نمی‌کند و به برهان عقلی نیازمند است؛ و ثانیاً برهان عقلی به‌صورت خودکار همراه این سنخ قضایا وجود دارد. یعنی، به صرف تصور موضوع و محمول، برهان عقلی پدیدار می‌شود. ثالثاً به ابزار دیگر معرفتی مانند حواس‌ ظاهری یا حواس باطنی نیازی ندارد. یعنی وقتی چیزی هم به عنوان موضوع و هم محمول تصور شود («الف»، «الف» است.)، این برهان پدید می‌آید که اگر هر چیزی، خودش نباشد («الف»، «غیرالف» باشد)، اجتماع نقیضین‌ لازم می‌آید، که محال است.
این‌همانی
42769#1
پدیده‌های طبیعی، آنچنان ساختار، عملکرد، یا ارتباط درونی دقیقی را نشان می‌دهند که بسیاری این فرض که ورای آن‌ها یک طراحِ هوشمند وجود دارد را نتیجه‌ای طبیعی - اگر نه اجتناب ناپذیر- دانسته‌اند. فلاسفه در قرون متمادی سعی کرده‌اند که این مشاهدات را به شکل برهانی با بیان منطقی در بیاورند. به مجموعه این استدلال‌ها، "برهان نظم" گفته می‌شود. برهان نظم به‌طور خلاصه می‌گوید اگر به پیرامون خود بنگریم، ناگزیر در می‌یابیم که چگونه هر چیزی با عملکردش سازگاری و تناسب دارد، به گونه ای که گویی از سر تدبیر طراحی شده‌است. قائلین به این برهان، نتیجه می‌گیرند که این مسئله، وجود خدا را به اثبات می‌رساند. به عبارت دیگر، جهان ما نشان دهندهٔ وجود نوعی آفرینش است، نه اتفاقی کور و تصادفی. مدافعان برهان نظم، این انتخاب‌کننده را خدا می‌نامند.
برهان نظم
218413#0
برهان، نوعی استدلال است که صورت آن از شکل‌های معتبر قیاس خصوصاً شکل یکم و مادهٔ آن هم باید از قضیه‌هایی تشکیل شود که درستیشان قطعی باشد.
برهان (منطق)
5207192#0
در منطق غیرصوری و فلسفه، نقشه برهان یا نمودار برهان، نمایش تصویری ساختار یک برهان است. نقشه برهان معمولاً شامل مؤلفه‌های اصلی برهان می‌شود که به‌طور سنتی "استلزام" و "مقدمات" خوانده می‌شوند، احتجاج و "دلایل" نیز خوانده می‌شود. نقشه‌های برهان می‌توانند هم‌پیش‌فرض، نقض‌ها، ضدبرهان‌ها، رد ادعاها و لم‌ها را نیز نشان می‌دهند. سبک‌های مختلفی از نقشه برهان وجود دارد، اما اغلب از نظر عملکردی معادل هم هستند و ادعاهای جداگاه یک برهان و روابط بین آنها را نشان می‌دهند.
نقشه برهان
42769#25
همچنین هیوم معتقد است که برهان نظم در بهترین حالت می‌تواند ثابت کند که پدیده‌های جهان ساختهٔ دست کسی یا چیزی یا کسانی یا چیزهایی است. یعنی حتی در اثبات توحید (اسلام) هم ناتوان است. خلاف ممکنات نیست که گروهی آفرینندگان فروپایه تر با همکاری هم طرح این جهان را ریخته باشند. به خصوص اگر از قیاس استفاده کنیم، با توجه به آن که مصنوعات پیچیدهٔ بشر مانند آسمانخراشها و موشک‌های فضایی و نظایر آن، حاصل کار گروه‌هایی از افراد است؛ نمی‌توانیم توحید را نتیجه بگیریم. به باور ولتر، حتی اگر فرض کنیم برهان وجود ناظمی یگانه را اثبات می‌کند، باز هم به معنای اثبات خدای یگانه نیست.
برهان نظم
116879#0
نظریه برهان شاخه‌ای از منطق ریاضی ست که "برهان‌ها" را به عنوان یک شئ صوری ریاضی در نظر می‌گیرد تا تجزیه و تحلیل آن‌ها به کمک تکنیک‌های ریاضی را آسانتر نماید. نظریه برهان‌ها دارای طبیعتی نحوی‌ست، در مقابل نظریه مدل‌ها که از جنس معناشناسی است. به همراه نظریه مدل‌ها، نظریه مجموعه‌ها مبتنی‌بر اصول موضوع، و نظریه بازگشتی، نظریه برهان‌ها یکی از اصول چهارگانه را در بنیان‌های ریاضیّات را تشکیل می‌دهد.
نظریه برهان
5008596#0
برهان فرگشتی علیه طبیعت‌گرایی (به انگلیسی:Evolutionary argument against naturalism، به اختصار: EAAN) برهانی فلسفی است که بر مسئله‌ای در باور داشتن هم زمان فرگشت و طبیعت‌گرایی فلسفی تصریح می‌کند. برهان ابتدا توسط الوین پلانتینگا در ۱۹۹۳ میلادی پیش نهاده شد و «مشکلاتی جالب توجه را برای معرفت‌شناسان، فیلسوفان ذهن، زیست‌شناسان فرگشتی، و فیلسوفان دین پیش می‌کشد». برهان فرگشتی علیه طبیعت‌گرایی استدلال می‌کند که باور ترکیبی به هم تئوری فرگشت و هم طبیعت‌گرایی هر دو با هم، به لحاظ معرفتی خودردکننده است. استدلال برای این آن است که اگر فرگشت و طبیعت‌گرایی هر دو درست باشند، آن‌گاه احتمال داشتن قوه‌های شناختی قابل اتکا کم هستند.
برهان فرگشتی علیه طبیعت‌گرایی
40750#1
تقریرهایی از این برهان اقامه شده‌اند که سعی دارند نشان دهند پنهان بودن خدا با نیک بودن، علیم بودن و قدیر بودن خدا در تناقض است. در حقیقت برهان را به یک مسئله اخلاقی تبدیل می‌کنند. در این حالت به برهان پنهانی الهی برهان ناباوری می‌گویند.هر دو، براهینی در نفی وجود خدای ادیان توحیدی هستند؛ یعنی خدای متشخصی که از جمله عالم مطلق، قادر مطلق، و خیر محض است. در این‌جا مقصود از "خدای متشخص" خدایی است که می‌تواند با انسان رابطه‌ای شخصی برقرار کند. به محض آنکه فرد یکی از آن صفات را در خداوند انکار کند، یا امر الوهی را اساساً نامتشخص بداند، آن براهین قوّت و اهمیت خود را از کف می‌دهند.
برهان اختفای الهی