مانی پیامبر نا دوره کدام پادشاه می زیست؟
43513#7
مانی تا دوازده سال مکاشفاتش را پنهان نگاه داشت آنگاه که به بیست و چهار سالگی رسید التوم به او گفت که زمان ابلاغ و اعلان رسیده تا انجیل راستین اعلام شود. این مکاشفه در کدکس اینچنین نوشته شده‌است: هنگامی‌که مانی بیست و چهار ساله بود و در همان سال که اردشیر بر هترا تاخت و شاپور تاج شاهی بر سر نهاد در ماه برموده و روز هشتم ماه قمری، خداوند او را مأمور ساخت. ابن ندیم روزی که مانی رسالت خود را آشکار ساخت، همان روز تاجگذاری شاپور در یکشنبه اول نیسان وقتی خورشید در برج حمل بود و در سال ۵۵۱ سلوکی مطابق با ۱۲ آوریل ۲۴۰ میلادی می‌نویسد. دو تن از پیروانش، شمعون و زاکو و پدرش با او همراه بودند. او چنین موعظه کرد که فارقلیط ظهور کرده‌است و او همان فارقلیط و خاتم پیامبران است. (بیرونی) مانی حقایق دین خود را نخست بر پدر و پیران خاندان خویش آشکار کرد.
مانی
53331#11
مانی که در دوران فرمانروایی شاپور یکم ظهور کرده بود در پیشگاه وی حاضر شد و با ارائهٔ کتاب دینی خود به زبان پارسی بنام شاپورگان از وی اجازهٔ تبلیغ گرفت. خود مانی در کفالایا بیان می‌کند زمانی که در هندوستان بود خبر درگذشت اردشیر بابکان را شنیده و به سرعت بسوی ایران آمده تا دین خود را بر شاپوریکم عرضه دارد. در دورهٔ یکساله پادشاهی هرمز یکم که جانشین شاپور ساسانی بود نیز مخالفتی با وی نشد ولی در دورهٔ بهرام یکم به دلیل مخالفت شدید روحانیون زردشتی، تحت تعقیب قرار گرفته کشته شد و پیروانش نیز اسیر پیگرد و ایذاء گشتند.
آیین مانوی
1094965#10
از دیدگاه مطالعات ایرانی مهم‌ترین عنصر در این نسخهٔ خطی تقارن زمانی است که از گزارشات ۲۵ سالگی مانی استخراج می‌شود: «[وقتی که من] ۲۴ ساله بودم، سالی که اردشیر شاه پارس، شهر هترا را تحت انقیاد خودش درآورد و پسرش شاپور را برای پادشاهی آنجا برگزید در روز هشتم ماه فارموتی بر طبق تاریخ قمری [به عبارت دیگر در ۱۷ یا ۱۸ آوریل سال ۲۴۰ با احتساب غروب روز اول تا دوم]». ماری لوئیس شومون مشاهده کرد که واژهٔ diádēma mégiston (بر تخت نشستن) با لغت LB dydymy در کتیبهٔ پایکولی مشابه است. دلیل ندارد که با وجود اینکه مسلم است که مانی به خوبی در جریان رویدادهای زمان خودش بوده‌است، تردید کنیم در اینکه این الفاظ از خود او نبوده‌باشد. هنریکس و کونان (۱۹۷۰، ص ۱۲۶) گفته‌اند که این ارجاع بیش از آنکه به زمان شاپور اول برگردد، به موقع تسخیر هترا توسط اردشیر شبیه است. همچنین تئودور نلدکه و حسن تقی‌زاده، گاهشماری باستان را با سلطنت اردشیر انطباق داده‌اند. با وجود این هر دو اذعان کرده‌اند که هر دو تاریخ اوایل (۲۹۳ م) و اواخر (۲۴۱) برای آغاز پادشاهی رسمی شاپور یکم محتمل است. اگرچه تصور می‌کنند که احتمال تاریخ اول بیشتر است.
نسخه‌های خطی مانوی کلن
5179055#4
پیتر در سال ۱۹۲۷ به دنیا آمد و هنگامی که ۱۳ سال داشت در داستان شیر، کمد و جادوگر حضور می‌یابد. وی در دوران طلایی نارنیا، با برادر و خواهران خود به مدت ۱۵ سال حکومت می‌کند، پیش از بازگشت به سن ۱۳ سالگی در انگلستان با وارد شدن به کمد لباس، به سن تقریبی ۲۸ سال می‌رسد. در آخرین نبرد، او یک دانشجوی دانشگاه ۲۲ ساله است و قلب وی هنوز در نارنیا است، اگرچه از زمان شاهزاده کاسپین، هنگامی که او ۱۴ ساله بود، در آنجا نبوده‌است.
پیتر پونسی
931016#0
پپی دوم فرعونی از دودمان ششم مصر است. آنچه که دربارهٔ این شاه مشخص است آن است که او زمان بسیار زیادی زندگی کرد. مان‌تو طول دوران فرمانروایی او را ۹۴ سال ذکر می‌کند و عمرش را نیز ۱۰۰. مصرشناسان اغلب دوران فرمانروایی او را میان سال‌های ۲۲۷۸ تا ۲۱۸۴ پیش از میلاد و هنگام زندگیش را سال‌های ۲۲۸۴ تا ۲۱۸۴ پ.م. می‌دانند.
پپی دوم
1094965#12
روت آلتهایم-اشتیل بر اساس بررسی کتیبه‌ای از روی سنگ یادبود بیشاپور ادعای مهمی را مطرح کرد و آن تعیین تاریخ ۲۳۹ تا ۲۴۰ میلادی برای تاج‌گذاری شاپور یکم بود. فقط تاریخ‌های ۲۲۳ تا ۲۲۴ برای جلوس اردشیر و ۲۳۹ تا ۲۴۰ برای شاپور با دورهٔ مذکور در سنگ یادبود و تاریخ‌های کتیبه هم‌خوانی دارد. از طرف دیگر از نسخهٔ خطی مانوی کلن چنین بر می‌آید که تاریخ‌گذاری جدیدی که در مورد حکمرانی اردشیر داده‌است، صحیح نیست، زیرا او باید در آوریل ۲۴۰ تا آوریل ۲۴۱ زنده بوده باشد. پیشنهاداتی برای حل این مسئلهٔ دشوار ارائه شده‌است، اما امکان اختلاف در تاریخ «نشاندن آتش» (یا به عبارت دیگر تاج‌گذاری) دو شاه نخست ساسانی (به ترتیب در سال‌های ۲۲۳ تا ۲۲۴ و ۲۳۹ تا ۲۴۰) و سال‌های نخستین حکمرانی رسمی آن‌ها (۲۲۶ تا ۲۲۷ و ۲۴۱ تا۲۴۲) را باید در نظر داشت. اگر واقعاً مانی در سن ۲۶ سالگی (۲۴۱ تا ۲۴۲ مطابق با صفحهٔ بازسازی‌شده ۱۶۲ این نسخه خطی) در قصر شاپور یکم که عزادار مرگ پدرش بوده‌است، حاضر شده باشد به این فرضیه قدیمی متواتر که مدعی است اردشیر در این سال از دنیا رفته بوده، اعتبار می‌بخشد.
نسخه‌های خطی مانوی کلن
286681#76
به پاس این دستاوردها، سنای روم برای وی مراسم تریومف شایسته‌ای در ۲۹ سپتامبر (زادروز خودش) سال ۶۱ پیش از میلاد برگزار کرد و او را به لقب "مانیوس" به معنای کبیر مفتخر ساخت. در بالاتر اشاره شد که نیکومدس چهارم، واپسین شاه بیتینی، قلمرو خود را در ۷۴ ق. م برای روم به ارث گذاشت؛ حال با پایان یافتن جنگ مهردادی سوم، قلمرو پادشاهی پنتوس نیز به همراه قلمرو بیتینی متفقاً به عنوان استان جدیدی تحت نام بیتینی و پنتوس به جمهوری روم منضم شدند.
جمهوری روم
904156#0
دوره پیش دودمانی مصر باستان، که با نام‌های دورهٔ آغاز سلسله‌ها، سلسلهٔ صفر یا دوره ۰ و نقاده III نیز شناخته می‌شود، دوره‌ای از تاریخ مصر است که روند تشکیل حکومت شکل آشکارتری به خود می‌گیرد. این دوره تقریباً از ۳۲۰۰ پیش از میلاد و پادشاهی شاه عقرب اول تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد ادامه داشت. در این دوره اندیشه اینکه پادشاهان به عنوان سر دستگاه حکومتی وجود داشته باشند، پدید آمده بود ولی این پادشاهان هنوز بخشی از یک دودمان را تشکیل نمی‌دادند. احتمال دارد که پادشاهان این دوره نه تنها به هم هیچ ربطی نداشته باشند، که در دوران فرمانروایی خود در نبرد با یکدیگر بوده باشند. در این هنگام مصر هنوز یکپارچه نشده بود و با برآمدن نارمر (در بعضی نوشتارها همان منس) در۳۱۵۰ پیش از میلاد، این یکپارچگی پدید آمد و نخستین دودمان مصر تشکیل شد.
دوره پیش‌دودمانی
400500#2
با فرض ۳۰ سال برای هر نسل، عدنان می‌بایستی حدود ۶۳۰ سال پیش از محمد زیسته باشد. اما در سنت عربی عدنان معاصر بخت‌النصر متصور می‌شود. این مهم نشان می‌دهد که شجره‌نامه شخصیت‌های برجسته، از جمله محمد، وابسته به شرایط اجتماعی و سیاسی روز ترسیم می‌شدند. پس اهل تتبع صدر اسلام به وقت تلاش برای همگون‌سازی شجره‌نامه محمد ناچار از این شرایط پیروی می‌کردند.
تبار محمد
5925434#0
نصیر بن مرشد () (در ۱۴ آوریل ۱۶۴۹ درگذشت) بنیانگذار سلسله یاروبه امامان عمان، از اعضای فرقه اباضیه بود. او از سال ۱۶۲۴ تا ۱۶۴۹ حکومت کرد. او در یک دوره پر هرج و مرج قدرت را به دست گرفت، زمانی که سلسله سابق سقوط کرده بود و داخل کشور بی قانون بود، در حالی که پرتغالی‌ها بنادر اصلی ساحلی را در اختیار داشتند. در یک سلسله مبارزات، او اقتدار خود را بر قبایل عمانی تثبیت کرد و پرتغالی‌ها را از اکثر پایگاه‌های آنها اخراج کرد.
نصیر بن مرشد
941986#3
مانی پیامبر در زمان او آزادانه اندیشه‌اش را رواج می‌داد. همچنین کرتیر موبد نامدار زرتشتی و دشمن مانی، در زمان او ارج بسیار یافت.
گور هرمز ساسانی
451157#1
مانی پیامبر چندی را در میان الخسائیه زیسته و از آموزه‌های آنها برداشت‌هایی کرده‌بود.گفته می‌شود که مانی در یک محیط یهودی-مسیحی که به مغتسله تعلق داشت [فرقه‌ی خزائی] پرورش یافته بود.
الخسائیه
18841#61
ولادیمیر لوکونین فصل چهارم کتابش را به کرتیر و مانی و بحث دین رسمی/حکومتی اختصاص داده‌است. والتر هینتس تاریخ بازسازی‌شده‌ای از دوران حضور مانی در دربار شاپور تا زمان اعدامش به‌دست بهرام یکم در ماه‌های آخر حکومتش و نیز افکار و احساسات کرتیر ارائه داده‌است. او کرتیر را فردی «مُبَلغ» به تصویر کشیده‌است و چنین پنداشته که مانی و گسترش مانویت موجب شد تا کرتیر به نمایندگی دین، دست به فعالیت‌هایی بزند و نزاع آن‌ها را «نزاعی بین دو پیامبر می‌داند». برخلاف مانی، شاهدی مبنی بر اینکه کرتیر خود را پیامبر خوانده باشد در دست نیست؛ در این معنی که پیامی نو از خدا آورده باشد. هدف کرتیر تقویت آیین مزدیسنایی موجود بوده‌است.
کرتیر
152617#1
اگر گزارش طبری دربارهٔ آنکه وی یک دست داشته درست باشد، ممکن است همین نکته بهانه‌ای شده باشد که بزرگان ناراضی، او را خیلی زود از پادشاهی برکنار کرده باشند. از روایات مانوی هم بر می‌آید که وی نسبت به مانی نظر تأیید و مساعدت داشته‌است و این نکته حاکی از سیاست تسامح جویی اوست. مانی پیامبر در زمان او آزادانه اندیشه‌اش را رواج می‌داد. همچنین کرتیر موبد نامدار زرتشتی و دشمن مانی، در زمان او ارج بسیار یافت. فرجام کار هرمز، روشن نیست و درست معلوم نیست که وی به مرگ طبیعی درگذشته یا اینکه از سلطنت خلع گشته‌است. در شاهنامه نام او اورمزد شاپور آمده‌است. آرامگاه هرمز یکم در کنار یکی از خیابان‌های اصلی شهر رامهرمز کنونی در باغی که به «برده شور» شهرت دارد، واقع شده‌است. گفته می‌شود که این قبر هرمز ساسانی (هرمز یکم)، بنا کننده رامهرمز است. در چند قدمی این محل، امام زاده بی‌بی سینی قرار دارد که زیارتگاه بی بی ساسانی را به یاد می‌آورد.
هرمز یکم
43513#13
از مرگ شاپور تا ۲۷۳ م کیش مانی پایه گرفته بود. در زمان شاهی پسر شاپور، هرمز یکم — که تنها یک سال بود — او به بابلیه بازگشت. هرمز با مانی مانند شاپور، مهربانی نمود و او را که از ایران رفته بود، در کاخ خویش در دستگرد پناه داد؛ این کاخ را آرابیون خوانده‌اند. در زبور مانوی ص ۴۳ درین‌باره اینچنین نوشته شده‌است:
مانی
3219771#2
دین مانی یکی از شاخه‌های رفورم گرای دین زرتشت بود که بیش از هزار سال دوام آورد. این آیین مبنی بر دوگرایی یا دوبن بود و به دو مبدأ نیکی و بدی اعتقاد داشتند و چهار اصل پارسایی، درویشی و نیکی و راستی را مبنای طریقت خود قرار داده بودند. مانی بر این باور بود که خیر و شر هر دو قدیم [ازلی = بی آغازو بی پایان] هستند وجهان از روز ازل مرکب از دو منطقه مجزا بوده‌است، یکی منطقهٔ تاریکی و دیگری منطقهٔ روشنایی؛ سرانجام خدای بدی‌ها توانست بخشی از نیکی یا روشنایی را بدست آورد. مانی این اندیشهٔ دوگانگی را از پیامبر زرتشتیان اقتباس نموده بود. وی در ابتدا جزء فرقهٔ الخسائی، فرقه‌ای مسیحی بود، که مدتی بعد توسط همزاد خود به نام نرجمیک رسالتش را در برابر الخسائیان اعلام نمود و خود را پیامبر خطاب کرد. مبلغان مانی به هر کجا که می‌رفتند طبق مقتضیات همان محل رفتار می‌کردند. به‌طوری‌که در شرق خود را زرتشتی و در غرب ترسایی یا مسیحی معرفی نمودند بنابراین در جهان غرب مانی به عنوان پایه‌گذار مسیحیت شناخته شد و خود را فارقلیط خطاب کرد. شاید علت اصلی این چند گانگی در آیین مانی به محل رشد و پیدایش این آیین بازگردد منطقه بابل و تیسفون در دوره ساسانی از نظر ژئوپولتیک سیاسی محل برخورد چندین تمدن کهن بود ا. تمدن بین‌النهرین ۲. تمدن ایران ۳. تمدن روم شرقی – مسیحی، نظر به این که اندیشه مانی نیز به نوعی تفکری التقاطی می‌بود لذا توانایی هماهنگ شدن با محیط‌های گوناگون را داشت.
هنر مانوی
5842953#15
جنگ با محمد در شعبان سال پنجم یا ششم، بنی مُصْطَلِق، یکی از تیره‌های خزاعه، به سرپرستی حارث بن ابی ضرار خزاعی به جنگ با پیامبر (ص) در کنار آب مُرَیسیع رفتند و شکست خوردند و جُوَیریه، دختر حارث، اسیر شد. بعداً پیامبر با وی ازدواج کرد. بخش عظیمی از بنی خزاعه پس از اسلام به لبنان رفتند و در یکی از جنگ‌ها تقریباً سلاخی شدن (هنوز تعداد کمی از بازماندگان آنها در لبنان حضور دارند)آنها از خاندان‌های ایرانی تیسفون بودند و مانی پیامبر چندی را در میان الخسائیه زیسته و از آموزه‌های آنها برداشت‌هایی کرده‌بود. گفته می‌شود که مانی در یک محیط یهودی-مسیحی که به مغتسله تعلق داشت [فرقه‌ی خزائی] پرورش یافته بود. که الخسائیه (به لاتین: Alchasai یا Elchasaites) یا «الخزایی» نام داشت که بر حسب نام پیشوای آن یعنی «الخزای» نامگذاری شده بود. کاتاریسم یک جنبش اصیل مانوی بود و به همین دلیل خود را «پاک‌ها» می‌نامیدند، نامی که از ادبیات مانوی برگرفتند. مفهوم «پاک» و پوشیدن «جامهٔ سفید» از عناصرِ دینی‌ای بود که مانی از فرقهٔ گنوسی مغتسلهٔ خزایی که در آن پرورش یافته بود وام گرفته بود.
خاندان خزائی
2644242#1
مانی مشهدی در سده نهم و دهم می‌زیست. پدر وی کاسه گار ماهری بود که مانی از وی هنر کاسه گری را بیاموخت. مانی در خطاطی و کاسه گری و تصویر گری بر روی کاسه‌ها مهارت بسیار داشت و تخلص خویش را مانی قرار داده بود. این شاعر و خطاط چیزه دست مذهب شیعه داشت و معاصر شاه اول صفوی و نیز امیر علی شیر نوایی بود. وی مدتی در خدمت محمد حسین میرزا فرزند سلطان حسین بایقرا بود و اشعاری از وی در تذکره‌ها نقل گردیده است. برخی وی را اصالتاً مازنی دانسته و می‌گویند مدتی در هرات و مشهد زیسته است.
مانی مشهدی