Sarita ni Dexter Marin Fabito
(Umuna a paset)
NALUKAGAK iti pannakaituglepko idi mangegko ti taul ni Bato iti sango daytoy balay ni Amo Batag. Aso dayta ni Sabas nga anak ti amok. Tarakennak ni Amo Batag. Madamak nga ukopan dagiti sangapulo nga itlogko ditoy baki a naipatakder a kawayan ken nalaga ti akinngato nga ungtona. Naikali ti puonna iti abay ti bulong ti labig a diding ti balay ken naigalut ti baki iti pasag. Adda pay maysa a baki iti asidegko. Ngem awan pay itlogna ta siak pay laeng ti agit-itlog kadakami a manok. Naimeng ti ayanko ta arigna matuknok ti bulong ti labig nga atep. Bulong ti labig met laeng ti diding daytoy balay.
Sinabaliak ti plastar dagiti sakak. Inyurnosko ti maysa a nailisi nga itlogko babaen ti sippitko. Sangapulo dagiti itlogko nga ukopak. Naipasabat iti panagkitak ti amok idi kumitaak iti daya. Sarsarunuen da Amo Sidro a sigud nga amok ken ni Omar nga anakna. Agturongda iti ayanko.
Nagdanagak. Umaydak ngata alaenen? No mabalbalin, diak koman kayat ti agsubli idiay. Nakapupokak ngamin idi addaak kaniana. Kaduak ti dua pay nga upa a padak a netib, ken dagiti agkabsat nga upa ken kawitan a Sasso – daytay nalulukmeg ti pulina a manok a maris-kayumanggi. Iti abaymi a panakkelen a pagpupokan, nakabalud met dita dagiti tallo nga upa ken maysa a kawitan nga abuyo. Ginatangna kano dayta ken ni Nana Puring. Agpada da Nana Puring ken Amo Batag nga Agta. Kayatna kano a paaduen dagiti abuyo ta mapukpukaw kanon ti pulida. Kasta ti kuna ni Amo Sidro idi pimmasiar ti gayyemna nga agnagan Maykel.
Idi addaak pay kada Amo Sidro, kanayon a giniling a mais ti ipakpakanna kaniak. Ditoy, innapuy ti kanayon nga ikurkor kadakami ni Amo Batag. Adu pay ti mabirokanmi a kuriat, abaleng, alinta, anay, ken irik no kasta a panaggagapas. Kangrunaanna, nawayaak a mapan iti kayatko a turongen.
“Apagisu, manong,” kinuna ni Amo Batag. Immatiddog ti ayugna iti naudi a balikasna. Nagparang dagiti kinoloran ti mama a ngipenna. “Karugrugina a mangukop itay bigat.”
“Lima laeng dagitoy ipaukopko,” insungbat ti Amo Sidro. “Kayatko ngamin a paaduen dagiti manokko a Sasso.”
“Wen, manong…” insungbat ni Amo Batag.
“Mano aldaw sa mapissaan dagiti itlog, tatang?” dinamag ni Omar idi mangal-ala ni Amo Batag iti itlogko. Dua ti inyaon ti imana.
“Duapulo ket maysa, anakko.”
“Ket diay ngarud itlog ti pato, tatang?” buybuyaen ni Omar ni Amo Batag a nangidisso iti daga ti maikalima a kinautna nga itlogko.
“Ay, ket makabulan, a, anakko. Napuspuskol ngamin ti ukis ti itlogda.” Iyaw-awat ni Amo Sidro dagiti lima nga itlog ti Sasso ken Amo Batag.
“Nagbayagen,” kinuna ni Omar. Inasitgan ni Sabas ngem kimmayakay ni Omar.
“Dimo ad-adaywan, a, anakko,” kinuna ni Amo Sidro. “Aggayyemkayo ket. Di kadi, Sabas?”
Immisem ni Sabas. “Wen, angkel…” insungbatna kas iti ayug ti amana.
“Ne, inkam ngaruden ket adda pay turongek,” kinuna ni Amo Sidro kalpasan a naitiponna dagiti lima nga itlog kadagiti lima a nabati nga itlogko nga ukopak. “Ikkankanto iti taraknem a Sasso inton mapaaduk ida.”
“Agyamanak a, manong. . .”
Siniputak ti iyaadayo dagiti agama. Malagipko, adda subsubeg ni Omar. Pasaray agapada iti adina, ni Anjo. Adda iti maikapat a grado ni Omar. Umuna met a grado ni Anjo. Masansan nga ungtan ida ni Amo Sidro idi addaak idiay. Saan met ngamin ida a bauten ti amada. Ditoy, manmano la agapa da Sabas ken ni Karias nga adina . Simmurot itay ti adina iti inana a napan nagala iti aba idiay asideg ti bantay.
Adda pay idi naminsan nga inungtan ti inana, ni Manang Emiang, ta saan a kayat daytoy ti agsida ti itlog. Dina pay kayat ti agsida iti karnemi a netib. Kaykayatna a sidaen daytay magatang iti tiendaan. Broiler kano dagitoy. Kayatna kano ta napudpudaw ngem iti netib.
“KRRK! Krrk! Krrk!” kinunak apaman a nakadissoak iti daga. Nakangato dagiti payakko. Bimmabaak ta mabisinak. Ken tapno watwatek ti bagik. Uppat nga aldaw ngaminen a diak bimmaba. Nagturongak iti sirok ti naparsaan a tabungaw. Nadanonak ditoy dagiti lima nga agkakabsat nga agtaeng ngata iti dua bulan. Adda iti di unay adayo ti nalabaga a kawitan. Nagkaraykayak iti abay ti adigi ti parsa.
“Krrk! Krrk!” Inukradko bassit dagiti payakko sa nagtarayak idi immaynak sinarigsigan ti kawitan. Kinamatnak ngem nagtayabak sa nagdissoak iti sanga ti bayawas. Dinakon kinamat. Ti burik nga upa iti abay ti baraniw ti insublatna a sinarigsigan.
Medio nalulem ken naangin ita nga aldaw. Ngem, saanak a malammin ta nabara ti bagik. Kastoykami a manok, nabarbara ti bagimi ngem iti gagangay no kastoy a mangukopkami.
(Adda tuloyna)
kac_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn