Rimmuarda iti Palso a Relihion
“Rummuarkayo kenkuana, tattaok.”—APOC. 18:4.
KANTA: 101, 93
1. Apay a namnamaen ti ili ti Dios a mawayawayaanda manipud iti Babilonia a Dakkel, ken ania dagiti saludsod nga usigentayo?
ITI napalabas nga artikulo, naammuantayo no kasano a kinautibo ti Babilonia dagiti matalek a Kristiano. Ngem makaparagsak ta saan a nagtultuloy a kasta ti kasasaadda. Awanen ti serserbi ti bilin ti Dios a “Rummuarkayo kenkuana, tattaok” no saanda a makalapsut iti impluensia ti sangalubongan nga imperio ti palso a relihion. (Basaen ti Apocalipsis 18:4.) Magagarantayo a mangammo no kaano a naan-anay a nakalapsut ti ili ti Dios iti panangtengngel ti Babilonia! Ngem sungbatantayo nga umuna dagitoy a saludsod: Ania ti takder dagiti Estudiante ti Biblia sakbay ti 1914 mainaig iti Babilonia a Dakkel? Kasano idi ti karegta dagiti kakabsattayo iti trabaho a panangasaba bayat ti Gubat Sangalubongan I? Adda kadi pakainaigan ti pannakailinteg ken pannakadisiplinada iti pannakakautiboda iti Babilonia?
TI PANNAKARBA TI BABILONIA
2. Ania ti takder dagiti Estudiante ti Biblia mainaig iti palso a relihion sigun iti naawatanda?
2 Pinullo a tawen sakbay ti Gubat Sangalubongan I, naammuan ni Charles Taze Russell ken ti kakaduana a saan nga isursuro ti Kakristianuan ti kinapudno. Gapuna, inkeddengda ti sumina iti palso a relihion sigun iti naawatanda. Idi Nobiembre 1879, prangka nga imbaga ti Zion’s Watch Tower ti naibatay iti Biblia a takderda. Kunana: “Tunggal simbaan nga agkunkuna a nadalus a birhen a naiyasawa ken Kristo, ngem iti kinapudnona naikaykaysa ken supsuportaran ti lubong (animal) masapul a kondenarentayo kas maysa a balangkantis a simbaan,” kas pangtukoy ti Kasuratan iti Babilonia a Dakkel.—Basaen ti Apocalipsis 17:1, 2.
3. Ania ti inaramid dagiti Estudiante ti Biblia a mangipakita a naawatanda a masapul a suminada iti palso a relihion? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
3 Ammo dagiti adipen ti Dios ti masapul nga aramidenda. Saanda a manamnama a bendisionan ida ti Dios no agtultuloy a suportaranda dagiti palso a relihion. Gapuna, nagsurat ti adu nga Estudiante ti Biblia tapno suminadan iti dati a relihionda. Imbasa pay dayta ti dadduma iti simbaanda. No saan a mabalin nga ibasa dayta, dadduma ti nagipatulod kadagiti kopia iti amin a miembro ti simbaanda. Saandan a kayat ti makiraman iti palso a relihion! No napasamak dayta sakbay ti 1800’s, mabalin a pakatayanda ti kasta a kinaturedda. Ngem iti maudi a paset ti 1800’s, kimmapuyen ti suporta ti gobierno iti simbaan iti adu a pagilian. Gapu ta awan ti dusa kadagita a pagilian, nawaya dagiti umili nga agsasarita maipapan iti relihion ken mangkontra kadagiti relihion.
4. Bayat ti Gubat Sangalubongan I, ania ti relasion ti ili ti Dios iti Babilonia a Dakkel?
4 Nabigbig dagiti Estudiante ti Biblia a saan nga umdas nga ibagada laeng ti takderda mainaig iti palso a relihion kadagiti kabagianda, nadekket a gayyemda, ken miembro ti simbaanda. Masapul a maammuan ti intero a lubong a ti Babilonia a Dakkel ket maysa a narelihiosuan a balangkantis! Maitunos iti dayta, manipud idi Disiembre 1917 ken iti nasapa a paset ti 1918, inwaras ti sumagmamano a ribu nga Estudiante ti Biblia ti 10,000,000 a kopia ti tract a napauluan iti “The Fall of Babylon.” Mabasa iti dayta ti nasakit a pannakaibutaktak ti Kakristianuan. Mapanunotmo la ketdi ti pungtot dagiti padi. Ngem intultuloy latta dagiti Estudiante ti Biblia daytoy nagpateg a trabaho. Desididoda nga agtulnog iti “Dios kas agturay imbes a kadagiti tattao.” (Ara. 5:29) Ania ngarud ti konklusiontayo? Bayat ti gubat, saan a kinautibo ti Babilonia a Dakkel dagiti Kristiano. Kinapudnona, limmapsutda iti dayta ken tinulonganda ti dadduma a mangaramid met iti dayta.
NAREGTA A PANAGTRABAHO BAYAT TI GUBAT SANGALUBONGAN I
5. Ania ti mangipakita a naregta dagiti kakabsat bayat ti Gubat Sangalubongan I?
5 Kadagiti naglabas a tawen, impagaruptayo a saan a naragsakan ni Jehova kadagiti adipenna gapu ta saanda a naregta a nangasaba bayat ti Gubat Sangalubongan I. Kasta ti pannakaawattayo idi gapu ta impalubos ni Jehova nga adipenen ida ti Babilonia a Dakkel iti sumagmamano a tiempo. Ngem inlawlawag idi agangay dagiti matalek a kakabsat a nagserbi iti Dios bayat ti 1914 agingga idi 1918 nga inkagumaan ti kaaduan nga adipen ti Apo ti agtultuloy a mangasaba. Adda natibker nga ebidensia a mangpatalged iti dayta. Gapu ta nalawlawagen a maawatantayo ti pakasaritaantayo, ad-adda a matarusantayon dagiti pasamak a nairekord iti Biblia.
6, 7. (a) Apay a narigatan a mangasaba dagiti Estudiante ti Biblia bayat ti Gubat Sangalubongan I? (b) Ania dagiti pammaneknek a naregta idi dagiti Estudiante ti Biblia?
6 Kinapudnona, nakaregregta a nangasaba dagiti Estudiante ti Biblia bayat ti Gubat Sangalubongan I (1914-1918). Saan idi a nalaka dayta para kadakuada. Usigentayo ti dua a makagapu. Umuna, ti kangrunaan idi a maaramid ket ti panangiwaras kadagiti literatura a naibatay iti Biblia. Idi nasapa a paset ti 1918, imparit dagiti agtuturay ti pannakaiwaras ti libro a The Finished Mystery isu a marigatan a mangasaba ti adu a kakabsat. Saanda pay idi nga ammo ti mangasaba a Biblia laeng ti usarenda, ken agpampannurayda iti The Finished Mystery nga “agsao” para kadakuada. Maikadua, nagwaras ti Trangkaso Espaniol idi 1918. Gapu ta nagsaknap dayta a makapapatay a sakit, nalapdan ti panangasaba dagiti agibumbunannag iti dadduma a lugar. Ngem inkagumaan latta dagiti Estudiante ti Biblia nga ituloy ti trabahoda.
7 Idi laeng 1914, ti bassit a bilang dagiti Estudiante ti Biblia impabuyada ti “Photo-Drama of Creation” iti nasurok a 9,000,000 a tattao. Naawagan idi dayta iti Drama. Maysa daytoy a pannakaipabuya dagiti slide ken motion picture nga addaan iti kompleto a kolor ken uni a mangiladawan iti pakasaritaan ti tao manipud panamarsua agingga iti ngudo ti Sangaribu a Tawen. Nagsayaat dayta a nagapuanan iti daydi a tiempo. Agasem, ad-adu ti nakabuya iti dayta idi 1914 ngem iti bilang dagiti aktibo nga agibumbunannag iti Pagarian iti intero a lubong ita! Kuna pay ti report nga idi 1916, adda 809,393 nga immatender kadagiti gimong idiay United States, ket immabut dayta iti 949,444 idi 1918. Talaga a nakaregregta dagidi nga Estudiante ti Biblia!
8. Kasano a naipaay ti naespirituan a kasapulan dagiti kakabsat bayat ti Gubat Sangalubongan I?
8 Bayat ti Gubat Sangalubongan I, naaramid ti amin a pamay-an tapno agtultuloy nga adda naespirituan a taraon ken pammaregta kadagiti naiwarawara nga Estudiante ti Biblia. Dagitoy ti nangpatibker kadagiti kakabsat nga agtultuloy a mangasaba. Malagip ni Richard H. Barber, maysa nga aktibo a kabsat iti dayta a tiempo: “Intultuloymi a sinuportaran ti sumagmamano nga agdaldaliasat a manangaywan tapno makapagtultuloyda ken tapno agtultuloy a mayimprenta ti The Watch Tower sa ipatulodmi idiay Canada a pakaiparparitanna. Siak idi ti agipatulod iti pocket-size a The Finished Mystery kadagiti kakabsat a nakompiskar dagiti kopiada. Kiniddaw ni Brother Rutherford a mangyeskediulkami iti kombension iti nagduduma a siudad iti makinlaud a paset ti United States ken mangibaonkami kadagiti agpalawag a mangparegta kadagiti kakabsat.”
KASAPULAN TI PANAGBALBALIW
9. (a) Apay a masapul a mailinteg ken madisiplina ti ili ti Dios bayat ti 1914 agingga iti 1919? (b) Apay a saan a dayta ti makagapu a nadisiplinada?
9 Saan nga amin nga inaramid dagiti Estudiante ti Biblia idi 1914 agingga idi 1919 ket maitunos kadagiti prinsipio ti Biblia. Nupay napasnekda, saan a kanayon nga umiso ti panangmatmat dagiti kakabsat iti panagpasakup kadagiti agtuturay iti gobierno. (Roma 13:1) Kas grupo, saanda a kanayon a neutral no maipapan iti pannakipaset iti gubat. Kas pagarigan, idi imbilin ti presidente ti United States a ti Mayo 30, 1918 ket aldaw a panangikararag iti talna, imparegta ti The Watch Tower a makiraman dagiti Estudiante ti Biblia. Dadduma a kakabsat ti nangted iti pinansial a suporta para iti gubat, ken nagiggem pay ketdi ti dadduma iti paltog ken bayoneta. Nupay kasta, di umiso nga ibagatayo nga inadipen ti Babilonia a Dakkel dagiti Estudiante ti Biblia gapu ta masapul idi a mailinteg ken madisiplinada. Imbes ketdi, naawatanda a masapul a suminada iti palso a relihion, ket bayat ti Gubat Sangalubongan I, dandanidan makalapsut iti dayta a sangalubongan nga imperio ti relihion.—Basaen ti Lucas 12:47, 48.
10. Ania ti takder dagiti Estudiante ti Biblia maipapan iti kinasagrado ti biag?
10 Nupay saan a kas ita ti kalawag ti pannakaawatda iti panagbalin a neutral kas Kristiano, ammo dagiti Estudiante ti Biblia ti maysa a banag: Iparit ti Biblia ti panangpapatay. Gapu iti dayta, uray dagiti kakabsat a nagiggem iti armas ken nakiraman iti Gubat Sangalubongan I, saanda nga inusar dagiti armasda a mangpapatay. Dagidi nagkedked a pumatay naibaonda iti paggugubatan tapno matayda.
11. Ania ti reaksion dagiti opisial ti gobierno iti naibatay iti Biblia a takder dagiti Estudiante ti Biblia mainaig iti gubat?
11 Nakapungtot ti Diablo iti takder dagiti kakabsat mainaig iti gubat nupay saanda idi unay a maawatan dayta. Gapuna, nangaramid ni Satanas iti “riribuk babaen iti bilin,” wenno mainaig iti linteg. (Sal. 94:20) Imbaga ni Major-General James Franklin Bell a miembro ti U.S. Army kada Brother J. F. Rutherford ken Brother W. E. Van Amburgh a nangipasa iti linteg ti U.S. Department of Justice iti Kongreso a mangibilin a masentensiaan iti ipapatay dagiti saan a makigubat. Dagiti Estudiante ti Biblia ti tuktukoyenna. Makapungpungtot nga imbaga ni General Bell ken Brother Rutherford: “Saan nga inaprobaran ni Wilson [presidente idi ti U.S.] dayta a linteg; ngem ammomi no kasano a dusaendakayo, ket talaga nga aramidenmi dayta!”
12, 13. (a) Apay a nasentensiaan ti walo a kakabsat iti napaut a pannakaibalud? (b) Napukaw kadi ti determinasion dagitoy a kakabsat nga agtulnog ken Jehova gapu iti pannakaibaludda? Ilawlawagmo.
12 Nagballigi dagiti agtuturay iti dayta a pammutbutengda. Naaresto dagiti pannakabagi ti Watch Tower Society a da Brother Rutherford, Brother Van Amburgh, ken ti innem a dadduma pay. Idi nasentensiaanda, imbaga ti hues: “Napegpeggad ti narelihiosuan nga ar-aramid dagitoy a lallaki ngem iti grupo dagiti Aleman a soldado . . . Saanda laeng a kinuestionaran dagiti opisial ti Gobierno ken ti militar no di ket imbabainda pay dagiti ministro ti amin a simbaan. Masapul a nadagsen ti dusada.” (Faith on the March, ni A. H. Macmillan, p. 99) Kasta ti napasamak. Nasentensiaan ti walo nga Estudiante ti Biblia iti napaut a pannakaibalud idiay Atlanta, Georgia. Ngem idi nagpatingga ti gubat, nawayawayaan ken naabsueltoda.
13 Uray idi addada iti pagbaludan, situtured a tinakderan ti walo a kakabsat ti patpatienda sigun iti naawatanda iti Kasuratan. Nagpetisionda iti presidente ti United States tapno lumag-an ti dusada. Insuratda: “Naipakaammo ti pagayatan ti Apo iti Kasuratan a ‘Dika mamapatay,’ isu nga asinoman a miembro ti [International Bible Students] Association a dedikado iti Apo a sipapakinakem a mangperdi iti dedikasionna mapukawna ti pabor ti Dios, ken agtungpal pay ketdi dayta iti naan-anay a pannakadadaelna. Isu a saanda a kayat a pagpatinggaen ti biag ti tao.” Talaga a naturedda! Nalawag a saan a kayat dagidiay a kakabsat nga ikompromiso ti pammatida!
NAWAYAWAYAANDAN!
14. Sigun iti Kasuratan, ania ti napasamak manipud 1914 agingga iti 1919?
14 Deskribiren ti Malakias 3:1-3 ti tiempo—manipud 1914 agingga iti nasapa a paset ti 1919—a nadalusan dagiti napulotan nga “annak ni Levi.” (Basaen.) Bayat dayta a tiempo, ni Jehova a Dios, ti “pudno nga Apo,” ken ni Jesu-Kristo, “ti mensahero ti tulag,” sinukimatda dagiti agserserbi iti naespirituan a templo. Idi naipaayen ti kasapulan a disiplina, nakasaganan ti nadalusan nga ili ni Jehova nga umawat iti kanayonan nga annongen. Idi 1919, nadutokan ti “matalek ken masirib nga adipen” a mangipaay iti naespirituan a taraon para iti amin nga adipen ti Dios. (Mat. 24:45) Nawayawayaanen ti ili ti Dios manipud iti impluensia ti Babilonia a Dakkel. Sipud idin, gapu iti di kaikarian a kinamanangngaasi ni Jehova, lumawlawag ti pannakaawat ti ilina iti pagayatanna ken umun-uneg ti panagayatda iti nailangitan nga Amada. Agyamyamanda unay gapu iti pamendisionna! [1]
15. Ania koma ti epekto kadatayo ti pannakawayawayatayo iti Babilonia a Dakkel?
15 Makaparagsak ta nawayawayaantayo manipud iti panangkautibo ti Babilonia a Dakkel! Napaay ti panangikagumaan ni Satanas a mangpasardeng wenno mangpukaw kadagiti pudno a Kristiano ditoy daga. Ngem ditay koma liplipatan ti panggep no apay a winayawayaannatayo ni Jehova. (2 Cor. 6:1) Nakaad-adu pay ti napudno a tattao a kinautibo ti palso a relihion. Masapul a maipakita kadakuada ti dalan a rummuaranda. Matulongan ken maiturongtayo ida. Ngarud, babaen ti panangikagumaantayo a mangtulad kadagiti kakabsat iti napalabas a sangagasut a tawen, aramidentayo ti amin a kabaelantayo tapno makaruarda iti Babilonia a Dakkel.
^ [1] (parapo 14) Adu ti pagpadaan ti pannakakautibo dagiti Judio idiay Babilonia iti 70 a tawen iti napasamak kadagiti Kristiano kalpasan a nagsaknap ti apostasia. Ngem ti pannakakautibo dagiti Judio ket saan a padto a mangiladawan iti napasamak kadagiti Kristiano. Kas pagarigan, agduma ti kapaut ti pannakakautiboda. Gapuna, saantayo koman nga ammuen ti kaitungpalan ti tunggal detalye ti pannakakautibo dagiti Judio, a kasla agaplikar dagitoy iti napasamak kadagiti napulotan a Kristiano kadagiti tawen sakbay ti 1919.
ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn