ADDA met la ngata madadaan a serkan a pagtabahuan dagiti rinibu nga agturpos iti kolehio ditoy Pilipinas ita a tawen wenno mainayonda manen iti umad-adu a bilang dagiti awanan-trabaho?
Daytoy ti nagkaykaysa a saludsod dagiti adu a Pilipino kabayatan ti panangrugin ti panagtuturpos dagiti agad-adal iti kolehio ken dadduma pay a tukad ti pagadalan ita nga School Year 2016 – 2017.
Maibasar iti estatistika iti Commission on Higher Education, idi 2016 ket nasurok a 550,000 dagiti nagturpos kadagiti nagduduma a kurso iti kolehio. Adu kadakuada ti saan pay a nakastrek iti trabaho. Manamnama nga ita a 2017 ket saan nga umadayo ti bilang dagiti agturpos iti kolehio ditoy Pilipinas itay 2016.
Patien dagiti Pilipino a ti edukasion ti kangrunaan nga instrumento ti panagdur-as ti pagilian. Daytoy ti gapu nga ikagkagumaan ti gobierno a padur-asen ti educational system iti pagilian. Dakkel a pondo ti tinawen a mayal-alokar iti Department of Education, Commission on Higher Education, ken kadagiti state colleges and universities iti Pilipinas.
Iti 2017 National Budget nga agdagup iti P3.35 trillion, kadakkelan ti alokasion para ti edukasion. Nayalokaran ti DepEd iti P544.1 billion. Agdagup met iti P58.72 billlion para kadagiti state colleges and universities, ken P18.7 billion ti CHED.
Napateg unay ti edukasion kadagiti Pilipino a nagannak. Ibilangda a ti adal ti kapategan a maisagut ken maipatawidda kadagiti annakda. Ikagumaanda a pagbasaen dagiti annakda uray kasano ti rigatda. Awan ti samiren a rigat dagiti nagannak tapno maisakadda ti panagadal dagiti annakda.
Umuna pay laeng nga aldaw nga iseserrek dagiti ubbing kadagiti pagadalan ket maimulmulan iti nakemda ti kinapateg ti adal babaen kadagiti nagannak ken mangisursuro. Kakibin ti yuulida iti nangatngato a tukad ti pagadalan ti agtultuloy a pannakaisuro ken pannakaiwanwanda tapno makaadal ken makaturposda iti tartarigagayanda a kurso tapno maaddaanda ti naraniag a masakbayan.
Iti laksid ti nagkaykaysa a sirmata ti gobierno, nagannak ken dagiti annak a makaturpos iti kolehio ken nangato a tukad ti edukasion, ket adu latta dagiti Pilipino a nagturpos kadagiti nagduduma a kurso iti kolehio ti saanda a maipakat dagiti nagadalanda gapu ti kinakurang dagiti pagtrabahuan iti Pilipinas.
Nasursurok ngem limapulo a porsiento iti kadagupan a bilang dagiti tinawen nga agturpos iti kolehio ti saan a sigud a makabirok iti trabaho. No makastrekda man ket anusanda dagiti trabaho a saan a mayanatup iti kurso nga inleppasda, wenno sumrek kadagiti contractual a trabaho nga agpaut laeng iti lima a bulan. Anusanda ti agtrabaho nga addaan iti nababa a sueldo ken awanan dagiti rumbeng a benepisio nga intuyang ti Labor Code.
Nasayaat ketdi ta adu latta dagiti trabaho para kadagiti call center agents iti Business Outsourcing Industry, ken dagiti pagsapulan kadagiti nagduduma a pagilian sadiay ballasiw-taaw. Ngem mabalin a maapektaran dagitoy a trabaho gapu kadagiti foreign policy ken diplomatic relations ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte.
Maysa pay a gapu ti saan a pannakaipakat dagiti nagturpos kadagiti kurso ken inadalda ket saan a makapasa iti International Standard ti sistema ti edukasion iti Pilipinas. Isu nga inadaptar ti gobierno ti Kindergaten + Grade 12 Program tapno mapadur-as ti kalidad ti edukasion iti Pilipinas. Nasayaat ti programa ngem saan pay a naan-anay a nakasagana dagiti Pilipino iti implementasionna.
Panangileppas iti saan a mayataday a kurso wenno career mismatch ti maysa a rason nga adu kadagiti nagturpos iti kolehio ti saan a makastrek iti umno a trabaho. Ad-adu ti bilang dagiti agturturpos kadagiti kurso a nalatak ken maibilang nga uso uray kurang dagiti maserkan a trabaho.
Gapu iti kaadu dagiti blue collar jobs iti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw, ikagkagumaan ti gobierno a guyoguyen dagiti agtutubo ti panagadalda kadagiti teknikal a kurso babaen ti nainsaknapan a pannakaidiaya dagiti kurso babaen ti Technical Education and Skills Development Authority. Ngem adu latta dagiti agtutubo ti kaykayatna ti agadal kadagiti uppat a tawen a kurso iti kolehio.
Ikagumaan koma a tulongan ti gobierno dagiti agturpos a kayatna ti agbalin nga entrepreneur wenno mangipatakder ti bukodda a negosio tapno iti itataud dagiti baro nga establisimiento ket agparnuay iti nayon a panggedan. Adu dagiti kayatna ti agbangon kadagiti bukodda a negosio ngem awananda iti puonan, isu a mapilitanda nga agbirok iti trabaho, imbes nga isuda ti agparnuay ti pagsapulan. Nagadu a pondo dagiti gasgastosen ti gobierno kadagiti awan-mamaayna a proyekto, wenno ibulbulsa dagiti kurakot nga opisial. Apay koma a saanda a mausar a tumulong kadagiti agturpos iti kolehio nga agbangon iti negosio?
Narigat man ti agpabasa wenno agbasa, ken uray saan a naan-anay a garantia ti pannakaileppas ti kolehio tapno maaddaan iti nasayaat a trabaho, agtultuloy ti kinaimportante ti edukasion kadagiti Pilipino ta ti adal ket kapatgan a gameng nga agnanayon ken awanto ti pulos a makaagaw kadakuada. (Eden A. Alviar)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn