Kolum : Sinursuran
Ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
KABAYATAN ti panangrambak dagiti kakabsat a Muslim iti Piesta ti Sakripisio wenno Eid’l Adha itay Oktubre 15, a naideklara a holiday, kellaat a dimteng ti maysa a didigra a nangdayyeg iti Bisayas a nagramaram iti sibubukel a pagilian. Maysa a ginggined nga agpigsa iti 7.2 iti Richter scale! Ania ketdin a pigsana! Kaarngi kano ti 32 a bomba atomika a kas iti daydi bimtak idiay Hiroshima, Japan idi panawen ti Maikadua a Gubat iti Sangalubongan!
Ket daytoy a pasamak, saan laeng a dagiti pasdek, pagtaengan, establisimiento dagiti dinadaelna. Adda dita a naapektaran ti turismo a mangbibiag iti ekonomia kadayta a paset ti pagilian. Narpuog dagiti gasut ken ribun ti edadna a simbaan a maibilang a cultural heritage; naggidday dagiti Chocolate Hills; kangrunaanna, adu dagiti biag a naipatli.
Pammaneknek daytoy nga awan a talaga ti makaibaga no kaano ti idadateng ti dididgra aglalo iti ginggined. Awan pay ti aparato a makaibaga no kaano a mapasamak ti maysa a nakaam-ames a panagaringgen ti daga.
Pammaneknek a no agkuti ti nakaparsuaan, no agsingir kadagiti inaramidtayo kenkuana, ditayo matukod a panunoten ti kinakarona. Wagasna daytoy nga agasan ti bukodna a bagi. Wen, nadumaduma a sakit ti impalaytayo kenkuana, ngarud, nadumaduma met a wagas ti pangagasna iti bagina.
Di rumbeng nga iyaleng-aleng daytoy a kinapudno. Malagip nga idi pay, nagballaagen ti Phivolcs (Philippine Institute of Volcanologist and Seismologist) nga iti masungad, agkuti ti pagam-amkan a Marikina fault line. Panawen kanon tapno mariing daytoy. Ket gapu ta kadagiti siudad ti yan daytoy a fault, di adayo a riniwriw ti biag ti mapukaw gapu kadagiti agkakangato a pasdek a mabalin a marippuog. Wenno mapulbos kas iti napasamak kadagiti pasdek iti Cebu ken Bohol.
Mainaig itoy a mabalin a mapasamak, inkannawag dagiti arkitekto ken inhiniero ti pannakabalbaliw koman ti building code a suroten ti pagilian. Masapul a mayataday daytoy iti international standard aglalo ket addaantayo kadagiti nagkaadu a fault line. Maysa laeng dayta nagkuti iti Bohol.
No kitaentayo dagiti dadduma a pagilian, tunggal adda mapasamak a napigsa a ginggined iti lugarda, baliwanda, padur-asenda ti building code-da tapno saan a maapektaran iti didigra dagiti pasdek a binangon/bangonenda— a no maapektaran man, bassit laeng ket nalaka a tarimaanen.
Ti nakaladladingit ditoy pagiliantayo ita, nupay agsasaruno dagitoy a didigra, nagbuntog ti pannakabalbaliw dagiti building code wenno pannakaipatungpal dagiti linteg a nasken iti pannakasalaknib iti karadkad ti tunggal maysa.
Ti napasamak a ginggined iti Bohol (iti ili ti Sagbayan, saan a Carmen kas nayuna a naipadamag, ti pannakasentrona), kas nakunan, awan ti di naklaat. Bassit laeng ti fault line ditoy ket awan ti nangnamnama nga adda kasta kapigsa a ginggined a mapasamak. Pagpiaanna laeng ta iti daga ti epicenter ket saan a nagka-tsunami. No iti laeng tukot ti baybay, saan nga adayo nga adda panagaluyo (kas iti pagilian ti Japan) a napasamak.
Iti panagadal dagiti maseknan nga ahensia, rumrummuar a kasla adda baro a fault line iti nasao a probinsia. Daytoy ita ti ad-adalenda a naimbag.
Mainaig itoy, nupay addatayon iti panawen ti kompiuter, saan pay laeng a kasta kamoderno ti pannakaammotayo iti aglawlawtayo. No pudno nga adda baro a fault line kadayta a disso a mabalin a kadaytoy laeng a nadiskubre, kayatna a sawen a a mabalin nga iti lugartayo, adda met dayta a fault line a ditayo am-ammo. Maklaattayto lattan no agkuti a manggunggon kadatayo.
(Adda tuloyna)
ilo_Latn cat_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn