Naikeddengko, Manong Danny, a nasaysayaat laengen nga aggawidak iti Ilocos. Iti lugarmi ti pangipasngayak iti anakko. Ammok nga iti daytoy a yaawidko, adu la ketdi nga ublag ken lais ti lak-amek. Ngem ania ngarud, anusak. Saanko met a nagayatan ti napasamak. Nagayatak iti maysa a lalaki a saan gayam a pangnamnamaan a mangitakder iti inaramidna. Ti basolko ta intalekko kenkuana ti amin, agraman ti kinababaik.
Disiembre 25, 2006 idi nagpasngayak. Lalaki ti anakko. Idi maaprosak, napalalo a sangitko. Naipasngay ti anakko nga awan ti amana.
Agyamanak ta mannakaawat dagiti kakabsatko. Isuda ti nangiremedio iti nagastosko iti ospital.
Idi rimmuarak iti ospital, nagsublasublat dagiti kakabsatko a naggianak. Ngem simngay kaniak iti panagbain nupay awan ti masasaoda. Ammok a padagsenak kadakuada. Dua a ngiwat ti nainayon a pakanenda.
Iti rabii, no kasdiay nga awanen ti malmaltiing iti aglawlaw, pamrayak ti agsangit gapu iti kasasaadko. Ngem saanko ketdi a nalipatan ti agkararag iti Namarsua nga ikkannak iti ad-adu pay a pigsa a mangibaklay iti problemak.
No dadduma, mapanunotko pay ketdin a kettelen ti biagko. Ngem no makitak ni bebi nga umis-isem, arakupek ti anakko ket ibuloskon ti luak. Ni bebi ti nabatbati laengen a sanikuak ket sinonto pay ti mangkita kenkuana no gudasek ti biagko?
Adda met dagiti rabii a kayatko nga ilunod ti lalaki nga inayatko a nagbalin a takrot iti responsibilidadna kaniak. Ngem saanko a maaramid dayta. Akuek nga iti baet ti panangtallikudna kaniak, adda pay la pasetna ditoy pusok.
Maysa nga aldaw, adda inkissiim ni ading kaniak. Nakitana kano ni Francis iti uneg ti ili. Inasitgan kano ni Francis. Kayatnakami kano a makita.
“Diak imbaga nga agnanaedka kadakami,” kinuna ni ading. “Kayatko pay nga ammuen no sisasaganaka a mangawat kenkuana no umay ditoy balay.”
“No desidido a makitanak, masarakan ti sakana ti dalan nga agturong ditoy,” nakunak.
“No umay, mapakawanmo kadi?” sinaludsod ni ading.
Ngem saanko a sinungbatan.
Maysa nga aldaw, nakaawatak iti tawag. Nagtibbayoak idi mailasinko ti timek. Ni Francis. Kasano nga ammona ti numerok? Ni la ketdi ading ti nangited kenkuana!
“Kumustakayo nga agina?” arig-arasaas ti timekna. Ngem timek a nangisangbay iti nagduduma a rikna kaniak.
“N-nasayaat met,” naisungbatko.
“Adu ti nagsapsapulak kenka,” kinuna ni Francis. “Nabayag a binirbirokka.”
“Ania a gapu?” nagtigerger ti timekko. “Kalpasan ti panangtallikudmo kaniak, apay pay laeng a birokennak?”
“Ammok, dakkel a babak ti naaramidko. Ngem naamiriskon ti biddutko…”
“Addan sabali a babai iti biagmo,” nakunak ketdi.
“Nagsinakamin. Naamirisko a sika… ken ti anakta… ti ipatpategko.”
Nabayag a diak nakasungbat, Manong Danny.
“Umaykami tatta malem,” kinunana sana iniddep ti selponna.
Kimpetak iti paladpad ti tawa ta kasla agkakapsutak. Ngem diak nalapdan ti panagarubos ti luak. Nasiputak ni ading nga umis-isem a mangkitkita kaniak.
“Apay nga umis-isemka?” medio makaluksawak a nangtaliaw kenkuana.
“Ammok, ay-ayatem pay ni Manong Francis, Manang. Maragsakannak ta dakayo met la ti agkatuloyan.”
“Sika ti nangted ken ni Francis iti numero ti selponko, ania?” nakunak.
Manutsutil ti isem ni ading a nagtung-ed. Binagkatna ni bebi sana inkanta a sumangpet ita a malem ti amana.
Immay nga agpayso ni Francis iti dayta a malem, Manong Danny. Saan nga agmaymaysa, kaduana dagiti nagannak kenkuana. Saan a pimmanaw agingga iti saannak a napagtung-ed nga agkasarkami iti simbaan, kagiddan ti panagpabuniagmi. Kinunana pay a simple laeng ti kasar ken ti buniag ngem ti importante, maikkan iti ama ni bebi.
Iti dayta a darikmat, siakon ti karagsakan a babai iti lubong. Nagyamanak iti Dios ta nawaknitanen dagiti nangisit nga ulep iti biagko ket simngayen ti init a mangsilnag iti baro a biagko iti denna ni Francis.
Ditoyen ti pagpatinggaan ti suratko, Manong Danny. Sapay koma ta adda napidut dagiti agdengdengngeg kenka uray sangkabassit nga adal iti daytoy a pakasaritaan ti biagko.
Toy pagayammo,
Michelle B
Gregorio del Pilar
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn mos_Latn grn_Latn