TIMEK TI MINDANAO
Nakakitaka kadin iti soldado nga aglua? Tay makasangit?
Kasla di nakapappapati ngem pudno.
“Ne, aglua gayam ti napudno a soldado ti pagilian,” nakunak a pangdisimular iti madrama a pagteng. Ti laeng instructress ti timmallaiaw kaniak. Idinto ta ti sibubukel a klase ket nairayo ngata iti madrama a panangisalaysay ti padami nga estudiante iti kabibiagna a kas kameng ti Philippine Marines. Maemosion ti panangisalaysayna kadagiti kapadasanna kadagiti “battle field” sadiay Mindanao babaen iti Power Point Presentation.
Saggaysa iti agipresentar iti presentation a kas rekuititos ti asignatura nga Office Automation iti kurso nga Information Technology. Mapasamak daytoy a kas pagibasaran no adda met laeng iti nasursuro ti tunggal estudiante iti maysa a semester. (Iti napalabas a semester.)
Saanko a nga asignatura daytoy. Iti bangir a siled ti yanko iti isu met laeng a subject ken iti sabali a mannursuro. Sarming (sliding) ti nagbaetan ti dua a siled ket adda ti ridawna. Immallatiwak a makipagdengngeg ta nalpasen a nakapagreportak iti presentation. Idinto ta dagiti kaklasek ket madamada pay laeng nga agar-aramid. Napalabsak itayen ti website ti TAWID. Ken maysa, interesadoak ti kuna ti instructress(da) (under-nak met iti sabali pay a subject, ti Fundamentals of Computer), nga agreport dagiti tallo a panglakayen iti klasena. Dua a vocational teacher ken a sigud a corporal iti Philippine Marines. Idi immallatiw ti instructorko iti bangir a siled (ta awan met ngata iti maaramidanna?) simmurotakon kenkuana tapno makidengngeg.
“No dadduma, saanko a maawatan ti biag,” kunana ni corporal a sipapasnek, ket makita iti presentationna iti maysa nga ubing a nakapannimid a nakamasngaad. “apay a kasapulan nga adda ti maparakupok a dara iti pananggun-od iti makunkuna a kappia? Apay a nasken nga agpipinnatay dagiti Filipino tapno laeng adda ti makunkuna a talinaay ken kappia ti pagilian? Makuna kadi nga addaanen iti kappia ken talinaay kalpasan iti adun a pammapatay ken pannakadadael ti sanikua? Kaniak a biang, saanto a naan-anay ti kappia a nasibugan iti lua ken dara…
Napangangaak pay a nakangngeg kadayta a balikas ti kameng ti armada. Iti impresionko, agtaud la ketdi iti barukongna dagiti balikas nga agtaud iti ngiwatna. Impasnekko pay iti dimngeg.
“Narigat ti biagmi a soldado. Lalo iti battle field. Nasken nga umunaka a pumatay no dimo kayat nga unaandaka a patayen. Ti pumatay ditoy ti makunkuna a kakaisuna a salakan. Ti pumatay ditoy ket kasla ketdin isu iti kapapatgan iti amin. Pumatay, awanen iti sabali pay…
“Mataytayo amin. Saan a masasaan dayta. Ngem apay ngarud a nasken a pumataytayo nga umuna satayto met matay? Wenno apay nga adda panagpipinnatay no agpapadanto met laeng a ti tao ket matay? Wenno apay nga agpipinnatay no mabalin met ti aggagayyem? Saan kadi a nasayaat ti panaggagayyem ngem ti panagpipinnatay? Daytoy ti makapatay a saludsod nga in-inut a mangpatpatay kaniak ita…
Naliday dagiti matana. Agar-arimasada. Kas iti nakunana itay, baro pay iti edadna a tallopulo ket walo.
“Malagipko, agtallo a bulanmi iti blockade sadiay Basilan. Bassit laeng ti bilangmi. Nagyankami sadiay a lugar, a bassit ti rasion. Awan iti tulong. Ngem imbes a dakami iti agsada kadagiti mangliklik wenno agatras a kalaban, dakami ketdin dagiti nasadaan. Awan iti sabali a pagpiliak, nasken a pumatayak tapno agbiagak. Ngem nabilbileg dagiti kalaban. Addaanda iti nabibileg nga armas. Adu ti balada ngem kadakami. Ket ti maysa a soldado, saan laeng gayam a pumatay ti aramidenna no di ket aginpapatay no dina kayat iti matay. Idin ta naibusan kamin iti bala ken awanen iti sabali pay a pagpilian, inalistuak iti naginpapatay: diay natay a kaduak, imbaklayko tapno pandagannak a nakapakleb. Uppat kami a nangaramid iti kastoy, ket uppatkami laeng a nakalasat iti nasurok a tallopulo a Marines. Iti nasakit kadagiti amin a kasasakitan, naduktalan ti lidermi, (a maysa kadagiti uppat a nakalasat) a dagiti inaramat dagiti rebelde a bala ken paltog ket nagtaud iti mismo nga armada ti pagilian…
“Kadagiti kampo a naribribbuotmi, makatakuatkami latta kadagiti bala ken paltog nga aramat ti AFP…
Naparupangetak. Adun dagiti damag iti diario ken iti telebision a kastoy.
“Timmaud iti adu a saludsod. Asinokami a soldados ti pagilian? Asino kadi dagiti kabusor ti pagilian? Saan laeng a dakdakami iti nakapasamakan iti kakastoy. Adu met a grupo. Saan laeng nga iti marines no dipay ket iti army. Ket nagtitiponkami. Binukelmi iti pannakaadda koma ti timekmi nga agsaludsod no apay a dagiti bala ken paltog ti pagilian ket adda a mismo iti ima dagiti kabusor. Idinto ta sibubukelen ti timekmi, awan met ti dimngeg kadakami no di ket napabasolkami pay a sumursurot kadagiti nagkudeta. Nasurokkami a tallopulo a Marines manipud iti Basilan iti naibalud. Saan a patas ti gobierno kadagiti soldadosna…
“Saan a patas ti gobierno, kunak, ta minilmillion ti ibulbulsa dagiti nangangato nga opisialmi, dagiti opisial iti gobierno, ngem kadakami nga inaldaw a makipipinnatay a mangsalsalaknib iti linak ken kappia, agkurkurangkami iti taraon, arruaten, bala, ken pudpud payen dagiti sapatosmi…
“Saanmi a maawatan no apay a ti agpaay koma a supply dagiti soldado ket adda iti ima dagiti kabusor…saanmi a maawatan, a kas iti kinaadu dagiti kakaduakon a natay…
Nagdumog, kinautna ti paniona ket pinunasna dagiti matana. Naulimek ti amin. Pinindutna ti keyboard. Naiparang iti presentation ti puraw ti tumaytayab a kalapati ken nagdakkel ti naisurat a TRANQUILITY.
“Daytoy ti pudno a linak ken kappia, ti awan iti pinnatay. Ngem lapped iti linak ken kappia, no addanto pay met laeng a nakatugaw dagiti rapas ti imana, dagiti dadakkel ti butitda, dagiti alamatek ken buaya iti takdang…
“Damagek kadakayo ita, sadino iti pagturongan ti pagiliantayo itan no ibasar iti nalabes unay a kurapsion iti agdama…?”
Natural, awan ti sumungbat. Ngem ania ngata iti kayatna a paruaren, kunkunak laengen iti bagik.
“Agbasatayo a nasayaat tapno salbarentayo ti pagiliantayo iti masanguanan nga aldaw! Usarentayo dagitoy a maadaltayo para iti pagimbagan a mismo ti sapasap ken ti pagilian. Saluadantayo ti pagiliantayo! Saantayo a baybay-an a lamoten dagiti aso. Awisek ken ibagak iti tunggal maysa kadakayo ita, no saantayo a salbaren ti pagilian, kakaasinto met dagiti sumarsaruno a kaputotan, lalo dagiti agbalinto nga annaktayo…”
NO DADDUMA, adda dagiti karkarna a timek a dumteng. Uray no kunaen a naiyaw-awan a timek iti lugar a di nimannama. Kas itoy a marines iti uneg ti eskuelaan. Ngem nabileg dagiti mensahe dagiti naiyaw-awan a timek. Kas iti aplaw ti angin a kumoldit.
Rumimbaw ket rumimbawto latta ti kinaimbag. Iti laksid iti kinadakes, addanto latta ti timek a rumuk-at ken rumkuas a mangidagadag iti nasken a panagridam ken panagsangga. Dagitoy a timek ket makatulongda iti gimong a paggargarawan dagiti bambanti ken bagiw.
Adun dagiti timek. Adu metten a timek iti naipatli. Ngem agingga adda latta dagitoy a managinkukuna a nakamaskara, saanto nga agpatinga ti proseso ti pananggaw-at ti linak ken kappia. Isu a nasken ti panagridam…##
Wednesday, April 29, 2009
Timek
TIMEK TI MINDANAO
2 comments:
-
-
Nasayaat nga isusublim Ka Jim. Maragsakanak man!
Nabayagen a nadlawko manipud nakakitaak kadagiti retrato dagiti 'separatists' dita Pilipinas. Nganngani panay M16 dagiti paltogda, maisungani kadagiti AK47 dagiti rebelde kadagiti dadduma a pagilian.
No anagem a nalaing, sadino ken asino ti nanggatangan ken nangigatanganda kadagidi(ti) tulong ni Khadaffi idi kadagiti muslim separatists? The M16 & other related combat guns (M14) are manufactured only in government-friendly nations. Mabalin siempre ti gumatang latta for private use ngem iti makaala in bulk, hmmm....
Adu ti kinaagpaysona diay insalaysay diay soldado. Diay panagsangitna, I find it normal aglalo no mapadasam ti mapasayangsangan iti live bullets, a few centimeters nga asideg ta lapayag. Worse if you see your buddy a bumulagta dita abaymo, and that's the time a saankan a makasangit. Warshock kunadan sa itay?
Wonder what our congressmen/senators turned judges are doing not to notice this phenomenon?
- 7:59 PM
- Ka Iddo said...
-
diak a nakauni kadaydi a gundaway, ta pinaneknekanna ti saosao... nupay kasta, immunan idi nga adda sinursuratko a salaysay ken komento/editorial maipapan itoy... uray dagiti teacher/student ket nagraem... adda pay laeng iti serbisio iti naudi a panagsaritami...
- 1:21 PM
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn unk unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn zho_Hant min_Latn unk ilo_Latn zho_Hant