Maysa Met Nga Arte ti Panagulbod
(Para ken ni Armando, Jr., 10, ken dadduma pay a kas kenkuana)
nariddisak manen itoy a paskua
nariddis iti umel a labilab
ken natudok iti rinibu a dagum
iti kaunggan, naal-allia ti nakem
ta diak napennek iti husto
mabisinan latta iti kinapudno
ti naganus a nakem ni armando
no dinno ti yan ti amana itoy a paskua
siak ti datar, wen, siak ti datar
nasakit, nasakit la unay
nasaktan la unay unay ita a paskua
a dinuyok dagiti natnag a lua
ti ubing a mangsapsapul iti amana
kadagiti natnag a maregmeg ti sainnek
ti ina, ti ina a nagsasainnek
nagsasainnek ken nagsasaibbek nga ina
iti kinaawan iti panagpapada
nagsasainnek ken nagsasaibbek
iti padapada a saludsod
a saludsod iti panagpapada
iti panagpapada a diak nasungbatan
iti panagpapada a diak masungbatan
sinakdok ti ubbog-daniw
iti daniw ti emmanuel lacaba
kadagiti bubon ti daniw
daniw a sibug ti kinapudno
tapno laeng adda ti diaya nga ay-ayo
ay-ayo iti dayta laeng a kanito
ken liklik ti umel a balikas
wenno allilaw iti kinapudno
ngem, adalem la unay, di mabatok
di mabatok ti naganus a nakem
ti panagtalaytay ti mannakigubat
ti masa kadagiti tamtambak
kadagiti rangtay a troso iti karayan
tapno mapekka ti kawar
kawar iti ngulayngulay
saan a ti bilang dagiti sinang-at
a bantay, bantay ti pannubok
ti lapped ti nasin-aw a panggep
ti panggep a di malapdan
no di ket ti panangidateng
ti mensahe ti kinapudno ken rumbeng
nga awan ti tao a nakakawar
nakakawar iti ngulayngulay
iti kawar dagiti didiosen
dagiti ganggannaet a didiosen
ken uleg a kayumangi a nangsikbab
kadagiti balitok ken gambang
kaykayo ken karayan iti kordiliera
agartistaak no kua, agartistaak
katawaak dagiti libak
libak a nakakatkatawa
katawaak ti semsem ken gurak
katawaak ti gurak nga aglibak
iti di agsusurot ti libak
nga ay-ayo iti naganus a nakem
no kua digosek ti naganus a nakem
kadagiti sabongsabongan a balikas
ray-awen iti sm, jolibee ken mc do
ngem iliwen latta ti ubing ti arakup
ti bara ti arakup, nabara nga arakup
ti amana itoy a paskua
agarteak latta, agarteak
ta agarte no kua ti agulbod
ta maysa met arte ti panagulbod
panagulbod a sulbod
sulbod ti di mabirokan a sungbat
iti naganus a nakem ti ubing
agawidto, wen, agawidto no bigat
agawidto, balong, no bigat
inton bigat nga agawid, balong
bigat iti di mabilang a bigat
ta di met agpagpatingga ti bigat
ngem iti arte ti panagulbod
dina mapedped ti iliw
iti naganus a nakem ti ubing
ti arte ti panagulbod
dina maiserrek iti naganus a nakem
ti uni dagiti billit-tuleng iti rabii
no ipasngay ti ina ti danag
iti barukong, barukong a mailiw
ken agpukaw daytoy iti kasipngetan
tapno ilinged ti iliw iti kasipngetan
iti kasipngetan a pakakitaan
met laeng iti sibeg nga anniniwan
anniniwan nga agur-uray
agur-uray met ti isasangpet
ti ama ita a paskua
paskua, mano pay ngata a paskua
nga agarteak iti kinaulbod
nga artistaak iti kinaulbod
mano ngata pay a paskua ti maikupin
sakbay a masungbatan a mapnek
ti naganus a nakem ti ubing
sakbay a masungbatan
dagiti sainnek ken saibbek ti ina
sakbay a mapasardeng
a maduyok dagiti datar
kadagiti napait a lua
mano ngata pay a paskua ti lumabas
sakbay a masilawan ti kaamaan
a pangibuangan ti iliw ti barukong
sakbay a mapukaw iti kasipngetan
ti peggad iti panagawid ti ama
wen, wen, mano ngata pay a paskua
ti palabsen, sakbay a dumteng ti panagpapada
sakbay a maisardeng a maibaddek
ti kalintegan, ti kalintegan dagiti babassit
dagiti babassit nga umili iti kordiliera
mano ngata pay a paskua iti lumabas
sakbay a mapasardeng nga agsikbab
iti gambang ken balitok
kadagiti kaykayo ken karayan
dagiti ganggannaet a didiosen
a dios dagiti uleg a kayumanggi...
-JAIME M. AGPALO, JR.
Disiembre 25, 2004
2015 H
Sunday, December 26, 2004
DANIWINNEK LATTA URAY PASKUA
Maysa Met Nga Arte ti Panagulbod
Thursday, December 23, 2004
DANIW PANGASINENSE MAN MET
Padasek man met ti agdaniw iti Pangasinense. Ti Iluko bersion daytoy ket nangabak iti Umuna a Gungguna iti Salip iti Daniw 1995 ti GUMIL Pangasinan...
IKAERMEN NA MANAG-ANLONG
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapoy espiritu
Na panaoy ampetang,
No di kapataktakot ya aniani
Ed Pantabangan tan Calaca,
Ya Ambuclao tan Binga.
Agak la umsempet ed Bangayao:
Na paraiso na manlelegep,
Sumisigay tan bumabantak,
Kumikitang tan bumulibuli,
Pumapalaoy tan lumalarganete.
Agak la unsempet ed Bangayao –
Ta panoko lan anglongan
So Puro Sisay tan Pallangan?
Aramay hundred islands ed Alaminos?
Aramay salambaw ed dayat?
Aramay singa diamante
Ya bura na daluyon ed Punta,
Dimad Sabangan tan Buyog?
Dimad berden Palandey Dayasdas
Ya abong na manok tan bayawak?
Si ama ya mambabagot na kogon?
Si bilas Erning ya man-uuring
Ed kamelegan ya bulkan?
Aramay uugaw ya mansasaltok
Na dakumo tan ballasoy?
Si ayro Aida ya manpapaud?
Aramay bibii tan akukulaw
Ya manpoportiwan
Ed papag sirong na niog?
Aramay lalaki ya mansesellem?
Aramay mamasiken ya
Man-aayuman na sigay
Ed naugip ya gilig na dagat?
Aramay mamarikit ya
Mangagaur na sibitsibit?
Aramay papa na mangagalaw
Ed tapaw na ilog?
Aramay kannaway
Tan uwak ya untitikyab
Ed inektarian pukok?
A, agkola la ira maanlongan
Ta binuldoserda lay
Panlandey ya pan-anlongak.
Agak la unsempet ed Bangayao:
Ta agko la naebetan
So tepetda ray anako—
No aken dimmiket
So amputin buwer
Ya pangagalawan-pan-uusilan?
No iner so nilada
Ramay tarukoy,
Aramay umang tan balat?
No aken ya ambanget
So madukdok
Ya aragan tan pallippa,
Arosip tan pukpoklo,
Kulot tan balballulang?
No aken ya anggapoy
Naalada ed tangrib
Ya kusileng tan susuktoen,
Ya susom-balasang tan pusapusa,
Ya talaba tan takudog?
No aken anggapoy nasukilda
Ya kappo tan bukawil,
Ya bayyat tan tukmem,
Ya gerretan tan sungetan?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapo lay malegepan
Ya panapana tan maratangtang,
Ya badong-badong tan susom-baboy,
Ya mellet tan kalwit?
Anggano manrosas lay bagbag
Anggapo lay naala
Ya kurita, pusit tan talanggutang?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapo lay masigayan
Ya bidaw-bidaw tan pingka,
Kabalias tan bulegleg,
Ya talakitok tan lamayan,
Ya malaga tan ikuran?
Ta anggapo lay nakitangan
Ya bisugo tan igat?
Ta say monamon ya nasalambaw
Et agla nayari ya kilawen
Ta aggano no manlulukso
Taway krudo.
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta agko la naebetan
so tepetda ray anako –
No aken ya naiyalis ed Tubag
So kalapaw nen laki;
No iner so nilada
Ramay tanem nen bae
Ya mangga, santol, tan suha,
Ya bayawas, kasoy, tan sarguelas,
Ya lomboy, niog tan langka,
Ya kamoteng-kahoy, tugi tan ubi?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta agko naitepel so ermen
Ya kasalat na sonatay
Panaoy ampetang,
Ta sana ney lay
Unabet ed siak
Aliwan kansion na andidit,
Kuriat, riari, pilat tan karag
No di say ungol na higante
Na cool-fired power ya makina
Ya man-uta na gita.
Agak la unsempet ed Bangayao
Say lugar na naidaton
Ed sakim na altar
Na panagaligwas.
JIMMY M. AGPALO, JR.
Relocation Site, Brgy. Pangascasan
Sual, Pangasinan
Nobiembre 22, 1994
Saturday, December 18, 2004
DANIW LATTA...
Aminek, naginana ti musak...nabayag a pinagpaadaanak iti isusublina...adu a remedio...ngem awan latta...ngem kalpasan iti pannakabasak kadagiti dandaniw ni Dr. Ariel S. Agcaoili, ne, nagsubli ketdin ti musa...saan laeng a daniw no dipay ket iti sarita...nabileg dagiti balikas ni apo Ariel, a saan laeng nga iti sangrat ken nakaisangratanna no dipay ket antidote iti sugnod ti nagpasugnod, hehehe!...isu a dumaniwak manen...adtoy ti sungbatko iti daniw ni apo Ariel....
************************************************************************************************
Kurarayan a Pluma: Para ken ni Dr. Ariel S. Agcaoili
(sungbat iti daniwna a The Poet of the Voice of Our People Lost)
wen, ayi, agpadaya manen dagiti kannaway
iti leggak, a sumakdo iti leggak dagiti balikas
dagiti balikas a silaw ti naamitan a teggaak
ti rabak, ti teggaak saanen a rabak
no di ket babak, babak nga allilaw
allilaw ‘giti nakatugaw, nakatugaw a sallapingaw
a nangiduol iti lugaw, lugaw a kalawakaw
kinawkaw a lugaw ken sinimot a sagpaw
iti away a kapanagan, kapanagan dagiti kannaway
kannaway agwarsida iti diket a bagas dagiti balikas
balikas a nabagas, atang a berso a nakasarukang
nakasarukang a siit karabukob dagiti garamugam
garamugam, garamugam a nairuam
nairuam a mangitik-ab lua ti kaadduan
kaaduan, kaaduan nga aglulua
aglulua ta awan ti itik-abna
ken wen, ayi, dagiti bulong ti algarroba
agdeppada manen iti bigat
deppaanda dagiti rigat
rigat a pinanawanen ti bigat
bigat a binagkat dagiti saanen a mabagkat
a ladawan ti kaadduan, kaadduan a ladawan
ladawan no apay nga indisso ni Nelia
ti korona ti katkatawa, ti nakakatkatawa a korona
korona a balangkantis, liwliwa a tirtiris
tinirtiris a liwliwa, liwliwa nga allilaw
dagiti buaya a nakatugaw, nakatugaw a pasaw
a dina ammo ti saraaw, wen, saraaw
saraaw a makaulaw, makaulaw
a kari dagiti nakatugaw, intayab ti ullaw
ullaw dagiti ulaw, mangkik, bullagaw
ken dagiti naglapayag iti puraw ken duyaw
wen, ayi, dagiti tuwato ngumato manen tayabda
tapno agbirok tayab ti agsapa, no adda pay agsapa
dagiti annak ni Angkuan, Angkuan a nagraranggasan
a pinagraranggasan dagiti garamugam
garamugam a rumbeng a warsian iti bagas
nga atangan iti daradara a balikas
balikas ti berso nga agtungtunglab
a tinunglab dagiti antukab a balikas
balikas nga isarukang, isarukang dagiti balikas
dagiti binatog ti bua a lua, lua ti bua a naibinatog
luppo ti kawitan a berso, berso dagiti managberso
arak a dugsak, dugsak dagiti sariwakwak
di lipatan binagkal a binatog ti akkal
akkal ti gawed dagiti tiwed
tiwed a ngednged babassit a tengnged
tengnged dagiti tiwed ket siniten
sigarilio a naingel, ingel dagiti maingel
a mangsaka iti kararua ti naidalit nga ili
ili a nakasalapon iti sirok ti baliti
baliti dagiti di katawtaw-an iti ili
wen, ayi, agpadaya manen dagiti kanaway iti leggak
agdeppa manen dagiti bulong ti algarroba iti agsapa
iti agsapa, tumayab manen dagiti tuwato iti nangato
agimaldit manen ti kurarayan a pluma…
--JIMMY M. AGPALO, JR.
Disiembre 6, 2004
Friday, December 17, 2004
DANIW MANEN (kano)
PRAKTIS LATTA, PRAKTIS ITI DANIW, PRAKTIS NGA AGDANIW
Diak a nagkari ken Ka ilong, ngem pasadek laeng a yikkis babaen iti daniw dagiti ikkisda, dagiti arungaing, dagiti saning-ida, dagiti ngaretngetda, ti rurodda, ken amin-aminen a sakit ti nakemda. Ken Ka Ilong ken kadagiti mangngalap iti Lingayen Gulf, para kadakayo daytoy a daniw ken dagiti sumarsaruno pay a daniw….
*********************************************************************************
Nakatag-ayen Gemgem Ti Anak-Lingayen Gulf
saan laeng a daing no dipay ket arungaing
ti inang-angkatko ken ka ilong
dagiti pay kinilo a sainnek ken sennaay
dagiti binaniera a pinget ken gaget a nalpay
kada dumulong iti baybay ti namnama
itakdangna dagiti kinitangan a saning-i
a lubuag ti barukong, barukong a nadagsen
nakadagdagsen a barukong a pinadagsen iti sikbab
sikbab dagiti higante a trawl nga ari ken peste
peste nga ari iti lingayen gulf
lingayen gulf a silpo ti angesna
ken anges ti pamiliana
anges pay pamilia ti kapadana
kapadana a marurod kadagiti aso
aso dagiti alimatek iti takdang
lalo no eppes a kari inna itakdang
itakdangna nga itakdang ti lunod
di maugotan a lunod kadagiti tur-og
tur-og a bantay nga agintutur-og
bantay a ginatang, ginatang a serbisio
serbisio tapno aginturtur-og a bantay
isu a lappedak no kua, lappedak
ta batokenna ti nadara a sagmak
no dinan malappedan nga itakdang
ti sangabaniera a lua, lua a napait
lalo no daytoy ket inna saningian
ti bayakabak a nanglayus, layus a krus
layus iti nadalluyon a krus
iti krus a kayabkab ti langis
maitayok met ti gatangen
iti di magaw-at nga agpangen
isinal-itna no kua ti ngaretnget
ta uray kano pilitenna a sanggaen
ti gemgem ti kimat a bugiaw
ti kigaw a bullalayaw
uray no karwasenna iti pinget
ti laglagto ti rizal iti datar ti namnama
aguper latta isuna iti kinapulos
mawaw latta ti baso iti baso ti tik-ab
mabisin latta dagiti pinggan iti gao
gao uray no sangkamukat a murkat la koma
murkat dagiti didiosen iti lingayen gulf
no inapunanen iti espiritu ti lapad
asugenna no kua ti dulin nga atiddog
ta baddekanna kano dagiti tugot
tugot dagiti maingel a simutsimot
uray agsebba met iti apuy
magsatna la ketdi ti kapet
kapet dagiti nakakapet
nakakapet iti tugaw
iti tugaw dagiti nakatugaw
dagiti nakatugaw a nangikari iti lugaw
linugaw iti taaw agas ti saraaw
ngem ti kari ket ubbaw a kalawakaw
ta awan ti gao uray koma la kinawkaw
wenno sinimot a sagpaw
ta agidog latta dagiti trawl iti taaw
yaonda amin nga arapaap, amin amin
nga arapaap iti laem ti lingayen gulf
iti naminsan nga innak manen agangkat
pinidutna kanon ti tag-ay ti gemgem
gemgem a naitag-ay, naitag-ay a gemgem
gemgem ti nalabaga a dangadang
dangadang ti gemgem dagiti babassit
babassit a mailupitlupit, mailupitlupit
wen, diak kano mababalaw, diak babalawen
no kimpet iti patadem, patadem a natadem
tadem ti nalukot a gemgem
ikur-itkonto man kano ti gil-ayab
gil-ayab ti dara a kanaw ken limog
limog a dara iti lingayen gulf
ti dara iti lingayen gulf
iti daradara a lingayen gulf
pidutekto kano dagiti maregmeg
dagiti naburak nga ingpen masakbayan
‘giti annak-mangngalap a labus-butegan
lamayan dagiti naidasay a saning-i
dung-awan dagiti naidasay nga araraw
araraw a bugas dagiti ablen a binatog
a lasag ken dara dagiti daniw
dagiti daniw a daradara iti dangadang
iti dangadang dagiti mailupitlupit
a mangngalap iti lingayen gulf…
-JAIME M. AGPALO, JR.
Sitio La Loma, Brgy. San Antonio
Narvacan, Ilocos Sur
Disiembre 15, 2004
Thursday, December 16, 2004
LISTAAN DAGITI TIMMABUNO ITI SEMINAR ITI GUMIL LA UNION
DIRECTORY OF GUESTS & PARTICIPANTS
ILOKO CREATIVE WRITING FORUM
Open University System, DMMMSU
Gov. Ortega St., San Fernando City
27-Nov-04
Blng Nagan ti Delegado Pagtaengan/Ahensia nga Imbagian ti Delegado
1 Abad, Rebekah San Juan, La Union
2 Abad, Ruby T. University of Northern Philippines, Vigan City
3 Abellera, Priscilla, H. DMMMSU - OUS Newsette (Associate Editor)
4 Aberin, John Emmanuel Ilocanos Sur, San Fernando City (SPADE Bulletin)
5 Abihay, Sheryl S. Ass'n. of Writers & Authors for Reg. Dev't. (AWARD)
6 Acosta, Virginia C. Ass'n. of Writers & Authors for Reg. Dev't. (AWARD)
7 Afroilan, Reynaldo Vigan City, Ilocos Sur (La Fernandina Update)
8 Agas, Gloria Lorenzana Quirino, Tagudin, Ilocos Sur
9 Alcantara, Crescencia R Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation
10 Alcantara, Djuna R. Namnama Village, San Fernando City (GUMIL La Union)
11 Alcantara, Pablito Baguio City
12 Alfonso, Rolly D. Office of the City Mayor, San Fernando (La Union)
13 Alicias, Robert R. Vigan City, Ilocos Sur (La Fernandina Update)
14 Almodovar, Eddy A. Bacnotan, La Union (GUMIL La Union)
15 Almoite, Roland A. Bacnotan, La Union (GUMIL La Union)
16 Angco, Edilberto H. Vigan City (Special Guest & Lecturer)
17 Anoc, Juanita C. Ass'n. of Writers & Authors for Reg. Dev't. (AWARD)
18 Antonio, Teresita V. RFAAFIL Representative (Guest & RFAAFIL Representative)
19 Asuncion, Roman F. Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
20 Bambico, Arlene Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
21 Bautista, Danilo A. San Juan, Ilocos Sur (ISNHS, Vigan City)
22 Bautista, Roberto G. Parian Oeste, Bauang, La Union (GUMIL La Union)
23 Barde Al Gerard S. Cabugnayan, San Juan, La Union (GUMIL La Union)
24 Bederio, Concepcion, O. DMMMSU- Open University System (University Director)
25 Bermudez, Prescillano N. PIA-CAR, Bangued, Abra (Special Guest & Lecturer)
26 Boadilla, Rufino, Re. Sta. Rita, Agoo, La Union (GUMIL La Union)
27 Britos, Edward Ger. Tagudin, Ilocos Sur
28 Buquing, Sancho Sudipen, La Union
29 Caburian, Danilo I. Balawarte, Agoo, La Union
30 Calderon, Hedrich Paringao, Bauang, La Union (Lorma Colleges)
31 Calica, Herminiano C. Aringay, La Union (GUMIL La Union)
32 Calub, Ray Alvin E St. Louis College, San Fernando City (The Torch)
33 Cariño, Lydia Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
34 Combas, Marcos J., Jr. Borabor, Galimuyod, Ilocos Sur
35 Corpuz, Leonora C. Sevilla, San Fernando City (GUMIL La Union)
36 Corpuz, Madeleine Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
37 Cosales, Edgar Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
38 Costales, Joven F. Naguilian, La Union (Donor, & GLU Legal Adviser)
39 Dacanay, Dionisio C. Calautit, Bacnotan, La Union (GUMIL La Union)
40 Damoco, Teofilo B. Sudipen, La Union (GUMIL La Union)
41 Dingcog, Lorenzo T. Arosip, Bacnotan, La Union
42 Duldulao, Pete B. San Nicolas, Ilocos Norte (GUMIL Ilocos Norte President)
43 Dumaguin, Felicisima S. Santiago Sur, San Fernando City (GUMIL La Union)
44 Flores, Adelia Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
45 Gacayan, Epifania T. National Book Development Board/GUMIL La Union
46 Garcia, Lydia Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
47 Guerra, Cristina DMMMSU - Open University System, San Fernando City
48 Julian, Peter La Oscariz, Ramon, Isabela (Special Guest, Panelist & Judge)
49 Lagasca, Henry Philippine Information Agency, Region I (Guest & Panelist)
50 Lagrea, Mark Alvin ISPSC, Tagudin, Ilocos Sur
51 Lazaga, Purisimo O. Nagsabaran, San Juan, La Union (GUMIL La Union)
52 Lucas, Jaime P. Dagupan City (AWARD/GUMIL Pangasinan)
53 Mahinay, Remedios S. Barraca, Bangar, La Union (AWARD)
54 Monis, Wilben ISPC, Tagudin, Ilocos Sur
55 Ocasion, Abraham N. Balaoan, La Union (GUMIL La Union)
56 Obasa, Eddie Mar B.* Pagudpud, Ilocos Norte*
57 Ortega, Mary Jane C. Mayor, City of San Fernando (Guest of Honor & Speaker)
58 Paloan, Leah G St. Louis College, San Fernando City (The Torch)
59 Recometa, Nilo DMMMSU - Open University System, San Fernando City
60 Refugia, Flory Joy, E. Agoo, La Union
61 Renon, Milagros L. Busel-busel, Luna, La Union (GUMIL La Union)
62 Retaldo, Marin Pangasinan (Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't.)
63 Reyes, Leah Mae Pagdalagan, San Fernando City
64 Rivera, Ignacio P. Tuba, Benguet
65 Rivera, Edward S. Office of the City Mayor, San Fernando, La Union
66 Sermonia, Joseph R. Tuddingan, Naguilian, La Union (GUMIL La Union)
67 Somera, Joe J. Brgy. Quezon, Cabugao, Ilocos Sur
68 Soriano, Danilo Office of the City Mayor, San Fernando (La Union)
69 Tamayo, Kristine Lorma Colleges, San Fernando City (The Lorma Highlights)
70 Tangalin, Henry R. Ortiz, Naguilian, La Union (GUMIL La Union)
71 Tangalin, Roger Es. San Miguel, Agoo, La Union (GUMIL La Union)
72 Tubice, Esther T. Dolores, Abra
73 Viduya, Noemi Rosario, La Union (RFAAFIL)
*Saan a nakaabot
Tuesday, December 14, 2004
NE, NAGLALAINGDA, KAILIAN!
(IMPATULOD NI DJUNA ALCANTARA, Secretary-General ti GLU)
RESULTA TI 0N-THE-SPOT POETRY WRITING CONTEST
a nangay iti Function Hall ti Open University System,
Don Mariano Marcos Memorial State University,
Siudad ti San Fernando, iti maika-27 ti Nobiembre, 2004
nga inesponsoran ti GUMIL La Union
Reynald F. Antonio Award for Iluko Literature (RFAAFIL)
National Book Development Board (NBDB) ken ti
Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation
1. Salip ti On-the-Spot a Daniw (Beterano, Iluko)
Umuna a Gunggona Danilo A. Bautista
San Juan, Ilocos Sur
Maikadua a Gunggona Edward Ger. Britos
Tagudin, Ilocos Sur
Maikatlo a Gunggona Joe J. Somera
Cabugao, Ilocos Sur
Maikapat a Gunggona Joseph R. Sermonia
Naguilian, La Union
2. Salip ti On-the-Spot a Daniw (Agdadamo, Iluko)
Umuna a Gunggona Lorenzo T. Dingcog
Arosip, Bacnotan, La Union
Maikadua a Gunggona Ruby Tang-alan Abad
Alfonso, Gregorio del Pilar
Ilocos Sur
Maikatlo a Gunggona Remedios S. Mahinay
Barraca, Bangar, La Union
3. Salip ti On-the-Spot a Daniw (English)
Umuna a Gunggona Kristine Tamayo
Lorma Colleges, SFC
Address: Irisan, Baguio City
Maikadua a Gunggona Hedrich Calderon
Lorma Colleges
San Fernando City
Address: Bauang, La Union
Maikatlo a Gunggona Mark Alvin Lagrea
ISPSC, Tagudin, Ilccos Sur
ON-THE-SPOT ILUKO & ENGLISH POETRY WRITING CONTEST
(BETERANO KEN AGDADAMO)
DONORS & SPONSORS:
Cash Prizes: Reynald F. Antonio Award for Iluko Literature (RFAAFIL)
Judge Joven F. Costales, legal adviser of GUMIL La Union
Book Gifts: National Book Development Board (NBDB)
& Raffle Reynald F. Antonio Award for Iluko Literature (RFAAFIL)
Prizes Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation
Mr. Peter La. Julian
ANAK Gift “Awis nga Agpaay Kailokuan” (A.N.A.K.) Certificates (Free
Registration for the 2005 GF National Convention awarded
by RFAAFIL to winners of the on-the-spot Poetry Writing
contest organized by GLU.
Venue : Courtesy of the Open University System, Don Mariano Marcos
Memorial State University, Gov. Ortega St., San Fernando City
Video Services: Courtesy of the City Government of San Fernando (La Union)
BOARD OF JUDGES, PROCTORS AND WATCHERS
On the Spot Poetry Writing Contest (English)
Board of Judges
Chair Mr. Peter La. Julian Co-Chair : Dr. Edilberto H. Angco
The Gazette Newspaper La Fernandina Update
Proctors/Watchers
Ms, Fanny T. Gacayan Ms. Leonor T. Corpuz
GLU Secretariat GLU Secretariat
On-the-Spot Iluko Poetry Writing Contest (Beterano ken Agdadamo)
Dagiti Nangbukel ti Hunta ti Hurado
Pangulo : Dir. Jaime P. Lucas
AWARD President/GUMIL Pangasinan
Dagiti Kameng
Mr. Pete B. Duldulao Mr. Dionisio C. Dacanay
GUMIL Ilocos Norte GUMIL La Union
Proctors/Watchers
: Mr. Purisimo O. Lazaga Ms. Milagros L. Renon
GLU Secretariat GLU Secretariat
Sunday, December 12, 2004
Ti Gemgem ken ti Pluma: pluma iti gemgem, gemgem ti pluma, kasapulan unay!
Ti agsumbangir a paset ti alad ti Mining Act 1995
Ti Mining Act of 1995 ket dakkel nga isyu a nabayagen a pagdedebatean iti sala ti hustisia. Itay nabiit, nangeddengen ti korte suprema iti pannakakompirmarna a kas maysa a linteg.
No dakkel ti maitulongna daytoy iti pagilian, saan met a masasaan iti kinaadda iti dakkel met a pagdaksan.
Makatulong daytoy babaen iti pannkapataud iti 210,000 a trabaho, $5Billion investment ket namnamaen iti PhP5Billion nga excise tax manipud iti 21 a sidadaanen nga aglukat a pagminasan.
Saan a makapaglukat dagiti pagminasan kadagiti konsesionsda gapu iti isyu ti legalidad ti mining act. Addaan ti pagilian iti total reserves of gold nga agarup 162.7 million metric tons ken iti copper reserves a 4.05 million metric tons. Agpateg dagitpoy a reserves iti US$ 5 trillion. Ket mapapati a makapataud ti gobierno manipud itoy iti US$110 billion a buis.
Kadagiti laengen figures kadagiti maipagarup a pagsayaatan ket namnamaenen a mabayadanto met ngatan ti pagilian ti utangna.
Iti sabali a bangir ti alad, nagasuk metten ti dakkel a riribuk a maparnuay kadagiti kabambantayan ti pagilian, nangruna iti Northern ken Southern Luzon. Ti linteg ket panangipalubos ti gobierno iti panagtagikua dagiti ganggannaet nga agminminas kadagiti mineral reserves ti pagilian babaen iti 60-40 a bingay.
Kadagiti 30 na minasan nga agur-uray iti pannakalukatna, namnamaen a manayonan pay daytoy. Namnamaen met nga amin suli ti kabantayan iti Northern Luzon ken Southern Luzon ket adda ti ganggannaet a mangminas kadagita.
Riribuk. Dakkel la ketdi a riribuk. Saan a basta dakkel a riribuk ti maparnuay no dipay ket nadara a riribuk. Ta ti linteg ket kaipapanannan a dina panangbigbig ti kalintegan dagiti Indegenous People kadagiti dagdagada. Sadino ngarud ti papanan dagitoy a katutubo nga agnanaeden iti kadagita a lugar sipud pay idi panawen a saanen a malagip? No mapapanawda kadagiti lugarda dagitoy nga IP’s, agturongda la ketdi iti siudad a makilinnetlet ken nayon a bilang dagiti agpalama ken agpidut iti basura? Kadagiti dadduma, di bumurong nga imbes a gabion ken pala, ti pidutenda ket ti nakadiayan a maso ken kumpay. Umadu la ket ti kaso a panaglabsing ti kalintegan ti tao.
No sensennaayan ti damsak a napasamak kadagiti probinsia ti Quezon ken Aurora nga impaay ni Winnie, namnamaen a maulit dayta a banag no dipay ket kikit laeng dayta a banag ken didigra a pinarnuay ti tao iti pannakaminas kadagiti bambantay. Namnamaem ti pannakasabidong dagiti talon no saan a magaburan. Namnamaen ti panagruar ti adu a sakit a kas iti silicosis (abnormal a panagtubo ti lasag iti bara), scleroderma (tumangken a pennet ti bagi), heatsyncope (panagsardeng ti sirkulasion ti dara iti utek) ken dadduma pay a sakit nga itden iti pannakasamal iti lead, mercury ken cyanide nga usar dagiti minasan. Kadagiti talon iti kapatagan, maluyakan (siltation) ket pabassitenna ti produksion ti talon, a kas iti mapaspasamak kadagiti minaisan ti Abra a maipagarup a sinabidongan ti LCMC. Dumteng ti nasaknap a bisin. Saan laengen a dagiti taga-kabambantayan ti maapektaran no dipay ket dagiti taga-patad.
Maipangruna koma a sanguen dagiti tunggal bassit agingga iti kadadakkelan a parikut a parnuayen iti pannakalukat kadagiti kabambantayan iti Northern ken Southern Luzon kadagiti ganggannaet a minasan. Maipangruna koma ti kasapulan ken karbengan dagiti Indigenous People ngem kadagiti gangganaet. Maipangruna koma a sabaten iti saan a pannakarabngis (manen ken manen) kadagiti natural resources. Maipangpangruna koma a maikkan iti direkta a pagsayaatan dagiti maapektaran nga umili.
No saan a maikkan iti sungbat dagiti tumaud a pagdaksan daytoy a mining act, namnamaenen ti nadara a sapasap a dangadang. Ti dangadang dagiti babassit nga umili. ##
Friday, December 10, 2004
Umasibay ayamuom ti musa
Appigud, latta, kailian!
Makadandaniwak. Kasla nagsubli manen ti regta ti musa. Siguro ket nausawanen wenno nalunag pay ket ngatan a ti pasugnodna?
Sabali a talaga daytay rikna a kayatmo ti agdaniw ngem awananka iti regta. Sapulem pay laeng dagiti balikas nga inka imaldit. Wenno karkarawaem. Wenno kurobem pay laeng, ket iti panagkurkurob, balitungeg payla a balikas met ti maidaya.
Sabali met daytan linipatmon ti daniw ngem pagammuan man la ta ikellaat a makadandaniwka. A kayatmo ti agsurat iti daniw. Nga agisuratka ta amangan no la ketdi sumakit ti ulo. Ta daytoy ngarud ti sakit ti mannurat, no dina maisurat ti diktar ti musa ket dumteng no kua ti pasugnod. No nagpasugnod ti musa ket, daytoyen ti aw-awaganda iti writer’s block wenno holiday dagiti mannurat.
No kaano a malpas daytoy a holiday, awan iti makaibaga. Ta kellaat nga agpukaw ken kellaatto manen a dumteng. Isu a no umar-arubayan pay laeng, nasken a pasabatanen iti regget bareng agregget ‘ta regget..
No nagaget ti musa, ad-adu ti maisurat. Saan a parikut ti isurat ta umay ket umay lattan dayta nga isurat. Kellaat lattan nga ag-flash iti utek ket presto, addan ti aydea.
Nabayag met a nagbakasion ti musa kaniak. Diak a makasurat it daniw ken sarita. No adda ti maisuratko, nakadkadlaw a naata ken di makapnek. Adu a balakad maipapan iti writer’s block iti innak sinurot. Ngem kangrunaan nga impamaysak ti panagbasabasa. Tapno manayunan ti impormasion iti utek. Bareng isubli dagiti balikas a binasa dagiti balikas nga ablen nga ipabasa.
Ket iti kababasa, immagibas manen ti musa. Pinadasko a pinasabbtan ket nakaputarak manen iti tallo a daniw ken dua a sarita.
Ngem isuna laeng ta appigud. Appigud dagitoy a nasken a makayasan pay nga umuna. Ket uray no appigud, uray no naata pay laeng, imalditko man bareng no isu daytoyen ti pammaregta.
Adtoy ti appigud a daniw kalpasan ti nakaro a writer’s block. Itoy a daniw kasasaok man ‘toy bagik, no ituloyko pay laeng iti agsurat wenno saan. Ta addan ti panggepkon a mangidisso ti pluma, kangrunaanna iti salun-at a rason. Ala ket adtoy ti appigud a daniw:
TI PIEK ITI UNEG TI SABUT
ikkis ti duog a kampana
iti kampana ti duog nga ikkis
ikkis ti ulimek a dangadang, umel
umel kadin ti dangadangmo
dangadangmo, managberso
managberso, miraem, miraem managberso
kuridemdem ti kandela, kandela a silaw
silaw ti piek, piek iti uneg ti sabut
sabut a kukkukkokan, kukkokam
kukkokam manen ken manen ti sabut
tapno maalaw ti biag, alawen ti biag
biag ti piek iti sabut a kukkokkam
kukkokam iti ulimek a dangadang
dangadang a naulimek ti pompiang
pompiang dagiti kumaw, puraw
ken duyaw a lapayag
lapayag dagiti uleg a kayumanggi
kayumanggi a nangdios iti pirak
iti tallopulo a pirak, pirak ti kappi
kappi nga aglulumba, lumba ti kappi
kappi a kumalab iti baton-lagip
lagip ti baton, basnot-baston ti taraon
taraon a dara ken lasag ‘giti babassit
babassit ti taraon ti nagbaston
dara ken lasag, lasag ken dara
dara iti altar, altar a daradara
lasag ti takiag, takiag a nalasag
saan a kalasag, kalasag a laspag
laspag a linaspag dagiti nagbaton
nagbaton agpipinnangatuan isbo
isbo a nangato, ampaw nga isbo
isbo a naapgad, saanen a naapgad
isbo a nasam-it, saanen a nasam-it
napait nga isbo, isbo ‘ti babassit
bassit ken nagbaston, padapada
wen, padapada, Kenkuana, ngem awan
awan iti panagpapada, ta binastonda
a binaston ti telon ti panagpapada
isu a daradara ti padeppa
padeppa, managberso, daradara
daradara ti padeppa, kukkokamon,
kukkokamon tapno maalaw biag ti piek
piek iti uneg ti sabut a kukkukkokam
kukkokam iti ulimek a dangadang
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pap_Latn ilo_Latn sot_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn jpn_Jpan ilo_Latn deu_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn kon_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn kin_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn sag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn taq_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn fuv_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn knc_Latn pag_Latn pag_Latn hat_Latn pag_Latn dik_Latn lin_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn zho_Hans eng_Latn lus_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ceb_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn zho_Hans ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn sun_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn jpn_Jpan grn_Latn pag_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn grn_Latn slv_Latn ilo_Latn hat_Latn eng_Latn nno_Latn srd_Latn eng_Latn eng_Latn lmo_Latn epo_Latn zho_Hans oci_Latn ban_Latn eng_Latn ast_Latn fur_Latn fur_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn pag_Latn ast_Latn fur_Latn eng_Latn eng_Latn vec_Latn cym_Latn vec_Latn fur_Latn lmo_Latn vec_Latn zho_Hans eng_Latn ast_Latn srd_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn oci_Latn ilo_Latn lmo_Latn ast_Latn ast_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn scn_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn fur_Latn ceb_Latn oci_Latn ilo_Latn fur_Latn ilo_Latn eng_Latn zho_Hans zho_Hans oci_Latn lmo_Latn eng_Latn grn_Latn grn_Latn ast_Latn fur_Latn ilo_Latn ast_Latn ast_Latn fur_Latn oci_Latn hat_Latn fur_Latn ilo_Latn eng_Latn epo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn zho_Hans ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn zho_Hans ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ast_Latn ilo_Latn fur_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn grn_Latn pag_Latn ilo_Latn oci_Latn ilo_Latn ilo_Latn vec_Latn eng_Latn ilo_Latn ast_Latn ast_Latn sot_Latn ilo_Latn srd_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn zho_Hans zho_Hans ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn zho_Hans eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn kab_Latn oci_Latn eng_Latn ilo_Latn ast_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ast_Latn eng_Latn ita_Latn oci_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn sun_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn bam_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ceb_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn yor_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn