Sarita ni Danilo S. de Guzman
(Umuna a paset)
ITEDKO koman ti singkuenta pesos ken ni Ikit Banang, ngem naggudengak a mangikurimed ti kakaisuna nga ar-arat ti bulsak. Itedko koma ta simmangbay manen ti nagidog nga asik kenkuana ta ipangpangngegna a dinengdeng a sabunganay a nalaokan iti nakaang-angrag nga uggot ti utong ken kattubo a saluyot nga inna pinarut iti minaisan ni Tang Ignas iti bangkag dita daya, awan kano pay ti insagpawna uray no la koma naangpep a daing a monamon, sapay no di nakarayrayok pay ti imbugguongna. Istailna ket ti agipangngeg iti arungaingna, saanna nga ibaga a diretso. Ket no narabaw la unay ti kukudkodan ti purriitmo a kas kaniak, saanka nga agpangngaddua a mangitanamitim a nasaysayaat ti mangted ngem ti umawat, ta ti nalukay ti imana uray dina pukkawan ken payapayan ti grasia umapon nga umapon iti bulsana. Maasianak a, ngem awan ti maaramidak, kakaisunan daytan nga ar-arat ti bulsak, ken maysa, nalabes met no mairuam a maikurkurimedan a yarikapan ta sansanenna met. Mamin-adun nga inkurimedko nga inyawatan iti pakitiendana. Ita, kasla manen agkukurot a pamusian a nakatugaw iti immaratiddog a bangko iti sango ti tiangge ni Nang Ising ita nga agalastres iti malem. Addakami manen a nakaistambay iti sanguanan ti tiangge ni Nang Ising, ti bugtong a tiangge iti purok.
Saan met a matimtimek ni Olan a kataebak a mangpakpapak iti sitsaron nga okilas (Kropek iti brand name daytoy a saramsam) ken isiwsiwna iti sukat’ sili, ket uray la tumtumrem ti ling-etna nga agay-ayus iti dimmalem a kudil iti namsek a pammagina – uksob ken nakaputot iti ginerret a maong. Nataytayagak la bassit kenkuana iti dua a pulgada, iti lima a kadapan ken pito a pulgada a takderko.
Panagsisibug kadagiti mulami a mais a pagattumeng ti katayagdan ngem kapudotna pay laeng; amanonto no alas tres y media a sumangbay ti yabayab. Agkaabay a kinelleng ti minaisanmi ken Olan, ken agpada nga electric pump ti usarmi a nakaimuntaran ti atiddog a waya ti barut. Nangpidutak met iti naisupot nga okilas, ngem saanko nga insiwsiw iti suka iti malukong ta apagisu a nagtimek iti napigsa ni Ikit, a kunam la no kellaat lattan a kimmaranting nga agkukurot a manok, uray la kasla sumingsingising ken agrungrungiit nga init dagiti matana, timpuar ti wayas a kallid iti kanigid a pingpingna iti agraraay a panagisemna, iti daan nga iniiloko a pagsasao: kasla ubing a nakapidut iti binting! Puonay ket daytan, Ikit?
“Oy, Ligaya, puonay ket a seksimon, adingko, dungngo! Ikuddotko kamman dita nabagas a patongmo ti agraraay kada agsisilpo a bilibko kenka! Puonayen, adda kamman anakko a baro, aysi, pikutenka, la ketdi a dina oras! Awan makaipawil kaniak uray man ket agkikinnagat amin a bungal!” sana inggarikgik.
Naltotanak pay iti insakmolko a kasla kadakkel ti binting nga okilas. Uray la ikidem ni Nang Ising ti garikgikna idinto ta kinudkod ti kanawan ni Olan ti semi-kalbona, ti met eight pack abs ti kudkodkoden ti kanigidna, nakangato dagiti kidayna a nakamulagat, nakanganga a kas iti nganga ti sumikbab a buaya.
No kasta ti tonada ti panagsasaon ni Ikit, sabali pay nga istilona dayta iti kinaadda iti kayatna iti kasasaona. Panangiruanganna laeng iti saritaan dayta. Ugalina ket ti manglamiong no maminsan. Ania man ngatan aya ti napampanunotna a pagimbagan nga ipaay ti marasaba a balasang? Sapay koma a, ta talaga a pagimbagan, a di ket pakaibabainan manen.
Bikolana ni Manang Ligaya, ading ni Manang Mirriam nga asawa ni Mang Simong. Medio mabaketanen a balasang ta dua laengen a katukkol ket sumagpaten iti sarado nga uppat a dies ti edadna, no bunga koma ti salamagi ket nagmarasaban ngem ketdi adda met ti makuna a nabatbati a pamuyaenna a, ta ammona met nga urnosen ti bagina; sadiay kano Pasig a nagpaay a para aw-awir iti bugtong nga anak dagiti agassawa nga Intsik ngem idi nagsublin dagitoy sadiay Macau, saandan nga insurot. Nagpa-Ilocos Sur ket nakipagnaed kada Manang Mirriam dita ungto ti Purok Sallacong. Kabangibang laeng ti purokmi ti Purok Sallacong, dagiti laeng kinelleng a kabangkagan ti nagbaetan iti purokmi. Kaduana ti tinedier nga inunaan kadagiti lima nga aburoy a babbai nga annak da Manang Mirriam ken Mang Simong. Nalabit a naggapuda dita amianan a purok ta napan nagserbisio iti pedikiur ken manikiur wenno namukis wenno nagkulot ngata a, nga isu ti panguartaanna met kalpasan a nagraduar iti cosmetology a programa ti TESDA. Adda met urnongnan iti rural bank iti ilimi ta nagranakami iti naminsan a napanko pinabungkong ti urnongko met kalpasan a naglakuak iti dua a baboy ta naimbag la a kakauten manen no panawen ti panagiskuela. Masansan ket a manglintegdan iti linapogan ta as-asideg nga adayon ti pagnaenda ngem no surotenda ti sementado a kalsada a kumamang iti purokda.
“Ay, si Ate Ban, ikaw pala! Ang pinakamagandang donia sa balat ng lupa!”
Nagsasabat manen dagiti matami kada Nang Ising ken Olan. Agasem, donian, kunada ken ni Ikit Banang idinto ta kunana laeng itay nga uray la koma aglatlati ken pitpit a piso ket awan nga ar-arat ti bulsa ti bestidana a sabongsabongan a nalabaga? Ngem ammom, aya, no agkurri nga agpayso ti kinagenius ni Ikit?
“Wen, puonay ket a seksimon, adingko, dungngo! Kasta la koma amin amin a mabuybuya, kasla sabong ti nakalablabbaga a sukot a kayanga!”
“Kaya nga, kayanga, agas iti litteg…!” imbungisngis ti salbag nga Olan ti isasampitawna iti eksena.
“Ay, totoo ‘yan, Ate Ban, hindi ka nagkamali, hi-hi-hi! Kaya nga, Ligaya ang tawag sa akin! Kaya lang, parang walang pakiramdam ang mga katabi mong pogi, hi-hi!”#
Nagmusiigak pay a nakalang-ab iti nakaal-alsem a suka, idinto ta naibbatan ni Olan ti isakmolna koma nga okilas, ket kinudkodna ti semi kalbo a tuktokna, napasugkian sa ketdi ta inrupangetna nga intanabutob: “Pagan-anoka met, birad! Dika ka pay maikari a para punas iti puriitko…! Ban-ka a Ban, pagbalinem metten a kilabban ni Nang Banang!”
(Adda tuloyna)
cat_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn