NAKATARTARNAW ti maris asul a pingping ti langit iti dayta a malem. Nakaparpariir ti tuktok ti bantay. Bimmarukong iti panagkayabkayab dagiti bulong ti kayo ken ruot a napal-idan iti nasalemsem a pul-oy a naggapu iti amianan. Nakataltalinaay ti panagtatayab dagiti di mabannog a sawi ken sallapingaw.
Iti baba, matantannawagan ti sibubukel a Barangay Bagbagura ken dagiti dadduma a kabangibangna a barangay. Anian a kinatalinaay ken kinangayed ti nakaparsuaan iti dayta a malem. Napno iti arapaap kadagiti adda iti ikub ti kappia ken panagkaykaysa. Arapaap a nangbukel iti ayat ken panagkikinnaawatan.
Kadagita a darikmat, iti sirok ti naiputputong a parunapin iti deppaar ti abagatan, agpatpatang dagiti agassawa a Miguel ken Margarita. Nakasanggirda iti puon dayta a kayo. Agdadagsen ni Margarita ta siam a bulanen a sabsab-okenna ti sikogna.
“Mautobko a kadagitoy nga aldaw, madin ti panirigan ti gunglotayo, Margarita,” kinuna ni Miguel iti asawana. Nanggabnot iti ruot. Inammalanna nga inay-ayam.
“Ania ti nadlawmo iti gunglotayo, Miguel?” dinamag ni Margarita. Nagsadag iti barukong ti asawana sana inaprosan ti tianna ta kimmugtar ti ubing a sabsab-okenna. Kasla ipaspasimudaagna a dandani rummuaren.
“Bumaybayag ket dumakdakes a dumakdakes ti panirigan ti gunglo a nakaikappenganta. Kinapudnona, diak mairusoken a kitaen ti napalalo a kinabrutal nga ar-aramiden ti pangulotayo. Agasem, tinakawmi la ngaruden dagiti napateg a sanikua dagiti pumurok, pinatay pay ni Tata Andong ni Tata Dalmacio a Kapitan del bario ti Barangay Bagbagura. Malaksid dayta, indadanesna pay ti balasitangna nga agtawen iti kinse. Naalana ngaruden ti kinaykayatna iti balasitang, inna pay pinagtangad iti barsanga,” kinuna ni Miguel. “Iti dayta nga inaramid ni Tata Andong kadagiti agama ken dagiti lumugar, saan nga annugoten ti konsensiak. Awanen ti serserbina nga agtalinaedta pay ditoy bantay.”
“Nabayag metten a nautobko dayta, Miguel. Ngem nagtalinaed a sikakaem dagiti bibigko. Naimatangak met dagiti nakaal-alingget nga ar-aramiden da Tata Andong ken dagiti kakaduatayo kadagiti marigrigat a mannalon idi naisurotak kadakuada. Idi, agtaktakaw laeng kadagiti babaknang ti ar-aramidentayo ket dagiti marigrigat ti tultulongantayo. Ita, sabalin. Dagiti marigrigaten ti mabikbiktima.”
“No kasta met laengen ti ar-aramiden ti gunglotayo, narpuogen ti patapaya ti prinsipio a pagbatbatayantayo.”
Nagtung-ed ni Margarita. “Ania ngarud ti panggepmo ita?”
“Kayatko a pumanawta ditoyen. Diak kayat a maipasngay ken dumakkel ti anakta ditoy kabambantayan ta dinto ketdi agbalin a kabusor ti gobierno. Awan ti masakbayanna ditoy. Rumbeng nga ipasngaymo dayta anakta iti ikub ti kappia tapno masammimitnanto met ti napudpudno nga anag ti kinatalinaay ken kinatalingenngen ti panagbiag. Aglibasta. Sumukota kadagiti pannakabagi ti linteg. Total ket adda met amnestia nga it-ited ti gobierno kadagiti tulisan a mayat nga agsubli iti ikub ti kappia.”
“Napeggad dayta pampanunotem.”
“Makigasanggasatta. Daytoyen ti gundawayta a mangabaruanan. Kalpasan ti isusukota, intanto iti sabali a lugar nga awan ti makaam-ammo kadata tapno idiayto ti pangabaruanan ken pangbangonanta iti bassit nga abongta a pagyananto dagiti annakta.”
Iti gunglo dagiti tulisan, adda pagannurotan a sursurotenda. Papatayenda dagiti siasino man a kameng a manglabsing ken mangliput kadagiti pagannurotan.
“Kaanonto ngarud ti panangiwayatta? Dandaniakon agpasngay.”
“Inton parbangon. Nairutton ti turogda. Dagiti napusgan laeng nga agbantay ti siririing. Nakasaok metten iti nalimed ni Col. Ilustre a provincial commander ti Santa Barbara a sumukota kenkuana. Umaydatanto sabten dita karayan inton agsapa no bigat.”
ALAS DOS ti parbangon. Saan pay a nakalned ti kabus a bulan. Iti kalapaw, agsagsaganan ni Miguel ken Margarita iti panaglibasda. Imbandolir ni Miguel dagiti bala ti armalaitna idinto nga imbulsana iti likud ti pantalonna ti lente a pagsilawda iti dalanda. Insuksokna ti kalibre 45 iti holsterna idi maikasana. Inkaratayna iti abagana ti armalitena idi makaimpake. Insimpa met ni Margarita dagiti lupotda iti travelling bag.
“Nakasaganakan?” sinaludsod ni Miguel iti asawana.
Nagtung-ed ni Margarita. Inyawatna ti bag iti asawana. Inawat ni Miguel ket inkaratayna iti abagana. Nagin-inayadda a rimmuar a napan iti tawa iti likudan ti kalapawda. Adda ngamin agbambantay a nakatugaw iti pungdol ti kawkawati iti asideg ti temtem iti dayaen ti kalapawda.
Simpokda iti kakaykaywan. Pinatademda ti panagkitada iti aglawlaw amangan no adda agbambantay a nakasiput kadakuada. Linentian ni Miguel ti dalanda idi makaadayoda bassit iti naggapuanda. Ngem nasiputan ida ti agbambantay.
“Agsardengkayo!” kinuna ti agbambantay.
Nagsardeng da Miguel ken Margarita. Kellaat a nagbaw-ing ni Miguel a kinagiddan ti panangparatupotna iti agbambantay. Nakusbo daytoy sa napakleb a nagdisso iti daga.
Nagtarayda a simmalog iti bantay. Arig uloden ni Miguel ti asawana a sangkasarapana ti tianna. Ammona a nabuaken ti kampo ket agsawsawaren da Tata Andong.
Naginana da Miguel ken Margarita idi ninamnamana a nakaadayodan. Umanges-anges ni Margarita a nagsadag iti puon ti kayo.
(Adda tuloyna)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn