Ti Makaulaw a Pantoum
Kalpasan daydiay Sestina, inarapaapko man manen iti mangsurat met iti PANTOUM. Ta ngamin ket adda met ti pagkaarngian dagitoy a dua. Saan ketdi a singin ngem agkaarngida man. Wenno adda iti pagpadaanda. Lalo iti panagputaran. Ket nalabit, napintas met nga ay-ayamen daytoy a berso.
Kasinsin ti Sestina kunak man. Ngem, ad-adda kano nga asideg ti Villanelle ken Triolet. Ala, wen, isuda a tallon ket adda pagpapadaanda kunam man laengen tapno awan ti riri.
Diak pay ammo dayta Triolet a kunkunada. Idinto ta dayta villanelle ket nagsursuratak met idin. Ngem diak idan masarakan no dinno kadagiti nawara a fileko. Siguro ket nairaman kadagidi naeres iti pannakakurap dagiti files iti daan a kompiuterko. Mangaramidakto met a.
Ngem anak ti kamatis a nalusak, iti naminlima a daras, diak ketdin nakaputar iti Pantoum!
Ala, iti Sestina, ti laeng maudi a balikas dagiti linia iti maulit-ulit.
Ngem iti Pantoum, dagiti linia!
Ngem mamatiak nga adda la ngata iti diak pay natakuatan a panglakagan iti panagsurat iti pantoum.
Ket inyiladko ngarud manen a binasa ti kolum ni Miriam Sagan iti Writers Digest March 2004 Issue, no kasano iti agsurat iti pantoum.
Ti naganas iti pantoum ket kaguduan dagiti linia ket naisuraten, kuna man ni Sagan, ket nakudkodko la ket ngarud ti di met nagatel a tuktokko. Kasano a nasuraten nga ibagam met ket diak la ngaruden makaputar?
Kasano ngamin aya iti agsurat iti pantoum?
Kastoy kano: (Kababaan iti uppat nga istansa.)
Line 1
Line 2
Line 3
Line 4
Line 5 (same as line 2)
Line 6 (new line)
Line 7 (same as line 4)
Line 8 (new line)
Line 9 (same as line 6)
Line 10 (new line)
Line 11 (same as line 8)
Line 12 (new line)
(the concluding stanza--in this case the 4th--consists entirely of repeated lines)
Line 13 (same as line 10)
Line 14 (same as line 3)
Line 15 (same as line 12)
Line 16 (same as line 1)
Makaulaw sa met? Dipay la kastoy, ne, namaymayatsa?
1) mangsurat iti maysa nga istansa nga addaan iti uppata binatog. Maysa nga imagistic wenno emotional.
2) piduten daydiay maika-2 ken maika-4 a binatog nga isu iti pagbalinen nga umuna ket maika-3 a binatog iti sumaruno nga istansa.
3) kasta a kasta agingga iti kayatmo a kaadu ti istansa.
4) yantangay, dagiti laeng umuna ken maika-3 a binatog iti saan a naulit, sublian ti umuna nga istansa ket piduten ida ket ikabil a maika-2 ken maika-4 a binatog iti maudi nga istansa. (Wenno pagbaliktadem met ket mabalin latta.)
Aya? Kasta aya iti agaramid iti pantoum?
Emotional wenno imagistic?
Nasaysayaat ti emotional, yong! Ammok ti agpakatawa ngem marigatanak nga agpasangit.
Imagistic ngarud a! Napipia pay.
Ngem dua nga oraskon iti sango ti kompiuter, awan iti nagbalikas a pantoum!
Napia pay daydiay sestina a, ta isuratmo nga umunan dagidiay keywords, aramidenen dagiti binatog, nasayuden iti agdaniw. Ngamin addan dagidiay ‘kimpetan’ a balikas iti ungto ti binatog.
Sinubliak manen dagiti ‘winagwagko’ a magazine kadagiti mall ken bookstand, kadagiti eskinita ken kangrunaan a kalasada. Ngem awan ti pantoum, no di laeng ti Writers Digest. Inresertsko iti internet. Ama, nagadudan!
Ngem uray ania iti ar-aramidem no di dinaka “aprosan ken kudkodan” ti musa. Ta saan met ngarud nga asi-asi a daniw. No la koma ta achmeism a daniw wenno dayta daniw a parparaangan di kasla koma a, digo ti saluyot ken susop a sinagpawan iti kinirog nga udang. Urayek laengen ti “apros ken kudkod” ti musa.
Atendarak man ti lektiur ni Prof. Ambeth Ocampo idiay UP-Baguio. Ta damagek man no apay a nagduduma ti datos ti nakaiyanakan ni Fr. Jose Apolonio Burgos. No ania ti pudno, Candon wenno Vigan.
Iti pannagnak, nasinga ti panagpampanunotko no kasano iti innak panagaramid iti pantoum.
“’Tang ‘na! Napakaigsi naman a sintas nga mokong ‘yun!” inradies pay ti estudiante a nabagi iti kaduana a nakuttong ken natayag. Agpadada a nakaigpil iti libro, isu a pagarupek latta idan nga estudiante. Sumsumrekkamin iti ruangan. Kellaat a naggillap iti mugingko.
Di kadi dayta ti maysa kadagiti kayatko a daniwen? Ti mangdaniw iti maipapan iti ababa ti kurdonna? Intugawko iti bakante a bato a tugaw. No maipapan iti ababa ti kurdonna, ket nalaka ngata nga aramiden, saan?
Makadandaniwak! Wen, ket dimteng dayta a gagar a makadandaniwak. Daytan ti apros ken kudkod ti musa. Nagdarasakon a nagawid. Bay-amon ti lektiur ni Ambeth. Suratekto lattan. Linuktak ti kompiuter. Binasak a dagus dagiti file maipapan iti panagaramid iti pantoum.
Larga, surat! Ket iti uneg laeng iti tallopulo a pulo a minutos, nalpas ti Pantoum!
Kitaem man a, no dagiti narigat a porma ti daniwen, sasaur gayam iti agputar no dika met makadandaniw? Ngem no sika ti “ap-aprosan ken kudkudkodan ti musa” kasla agayus a kassinglag a lana ti niog iti imbudo dagiti balikas!
Adtoy man ti naputarko nga imagistic pantoum:
Pantoum-Iluko: Ti Ababat’ Kurdonna
1.
diak a maawatan nga ay-ayam ti pakingawan
ti panangsapul iti al-allia kadagiti anniniwan
kalpasan iti pannangan iti naapgad a naalseman
iti dangadang ti nakem ken ti nagsat a raber ban
2.
ti panangsapul iti al-allia kadagiti anniwan
ket kasla kapet iti pisi a bulan iti kaltaang
iti dangadang ti nakem ken ti nagsat a raber ban
ti kuekong ti luansit a terredan ken naamitan
3.
ket kasla kapet iti pisi a bulan iti kaltaang
bukod a mameg a sanaang iti di maigawid a panaw
ti kuekong ti luansit a terredan ken naamitan
iti lasonglasongan a bit-ang ti naamlingan
4.
bukod a mameg a sanaang iti di maigawid a panaw
dagiti balikas ti sallabay iti panawen ti puor
iti lasonglasong a bit-ang ti naamlingan
ket panurekan iti ubet ti baso a balitok
5.
dagiti balikas ti sallabay iti panawen ti puor
ti linappedan ti nangato a timid ti gikgik
ket panurekan iti ubet ti baso a balitok
ti burandis a retrato ti naibaber a saingan
6.
ti linappedan ti nangato a timid ti gikgik
iti layag dagiti tibker ken amiris ket isudan
ti burandis a retrato ti naibaber a saingan
iti kiloan ti sagatan ken ti yakayakan ti nakem
7.
iti layag dagiti tibker ken amiris ket isudan
dagiti di pakaay-ayoan a tapat kadagiti tubtuboan
iti kiloan ti sagatan ken yakayakan iti nakem
dimteng duadua a pidut kadagiti naidisso nga iliw
8.
dagiti di pakaay-ayoan a tapat kadagiti tubtuboan
ket ti litania ti nagsapatos iti ababat’ kurdonna
dimteng duadua a pidut kadagiti naidisso nga iliw
natnang ti abaga dagiti natnga iti dangadang
9.
ket ti litania ti nagsapatos iti ababat’ kurdonna
nga agay-ayam iti di maawatan a pakingawan
ket immaldit ti nadugsak nga agikurkur-it ti biag
ti kuekong a nangan iti naapgad a naalseman
Dayta man, kailian. Nalaka met gayam iti agaramid. Lalo sika a mannaniw ket talaga makadandaniwka. Sabagay, no talaga makadandaniwka, nariribuk man ken saan iti aglawlawmo, makasuratka latta.
Wen, husto ni Miriam Sagan, nalaka laeng ti agaramid ti pantoum no narugiamon. Husto isuna, a kagudua kadagiti binatog ket naisuraten. Ngamin naulit-ulit.
Makapaisem pay iti kuna ni Sagan nga agas kano ti writer’s block ti pantoum. Ket kontraem pay laeng? Siguro a, ket, madama idi ti writer’s block isu a diak nakaputar kadagiti manon a daras a pinaggepko.
Ta ania ngamin aya ti Pantoum?
“For emotional impact, the pantoum poem is an excellent format. And while iti appears complex at first glance, this type of poem actually follows a rhythmic pattern that’s easy to follow,” kuna man ni Sagan.
Nagtaud kano idiay France ti Pantoum. Naibasar iti oral a porma manipud iti Pantun ti Malaysia.
Nupay repetons a daniw ti pantoum, mangited met iti makaay-ayo a rhythmic quality.
Ti repetons a makunkuna, kailian, ket ti kinaadda dagiti maulit-ulit a binatog wenno balikas. (Kas iti sestina.)
Padasenyo met iti mangputar, kailian. Agas kano ti writer’s block!
Naganas dagiti agay-ayam kadagiti balikas. No maganasanka nga agay-ayam iti scrabble, nagangganas pay nga adayo iti agputar iti daniw babaen kadagiti porma. Marikna no kua ti balligi ken pannakapnek. Uray no saan a maipablaak ket naan-anayen a ragsak dayta panagballigi a panangputar ken pannakapnek iti pannakabasa ti nagballigiam… ##
Monday, October 09, 2006
TI PANTOUM
Ti Makaulaw a Pantoum
Wednesday, October 04, 2006
Kasano Ti Agaramid iti Sestina?
Kasano iti Agsurat iti Daniw a Sestina?
Maysa kadagiti inarapaapko a suraten ket ti daniw a sestina. Porma a sestina. Nabayagen a panggep ngem maituntunkua. Tagipintasek dagiti sestina dagiti dua a mabigbigbig a mannaniw, da Francis Macansantos, perennial lecturer iti Dumaguete Workshops ken Palanca awardee iti daniw ken ni Zenaida French, dekana iti UP in the Visayas ken premiado a mannaniw.
Kunkunak, mangsuratakto met. Lalo ket dumket met ti kinalastogko no dadduma ket kunaek met a sestina only!
A kunam la ketdin no nalaka iti agaramid iti sestina.
Okey, pinadasko iti nagaramid. Ngem iti nagmalmalem a nakasango iti kompiuter, awan iti napagbalinko a sestina. Idinto a no ti free verse no kasayudna ket dipay maorasan.
Nagbasabasaak kadagiti daniw. Pangkondision ti utek. Duapulo met a gluthapos ti natomar ken inaldaw ta mani a ngingutngot para iti sidap ti utek. Uppat nga aldaw a kondision. Okey na! Ngem nagmalmalemak latta iti sango ti kompiuter, awan iti naaramidko a sestina!
Kalpasan iti dua nga aldaw, inulitko manen, ngem saanko a kinabaelan iti nagaramid.
Nabainanak pay ketdin iti bagik. Narigat met gayam ti agaramid iti sestina!
Ngem saan a mabalin a diak a makaaramid. Pilitekto, kunkunak iti bagik.
Ket dimteng ti pasamak a dandanin nadiklawit ni Patay ti tengngedko. Naimbag la ketdin ta iti lima a tawen a panagpapaayko a kas medical columnist, adda met ti napidutko a hanggap a pinangsarapak iti wasiwas ti kumpay ti nakadalungdong a rurog.
Ket sakbay nga agballigi daytoy a nabileg a rurog, aramidekon ti sestina. Amangan no maitugotko pay iti tanemko daytoy nga arapaap.
Nagpa-Ilocosak. Tapno agsapul iti ramot ti nalabaga a pan-aw. Yuuuk, uray dika gayam a mamati no addan dagiti dua a sakam iti ngarab ti tanem nasken ti pananglamot ti bukod a sao. Awan met ngata ti mapukaw kaniak. Nabileg kano nga agas ti acute GI bleeding ti ramot ti nalabaga pan-aw. No sadino ti pangsapulan dayta a ruot. Wen, adu ti pan-aw ngem narigat a sapulen ti nalabaga ta saanda a lumaok kadagiti gagangay a pan-aw. Naisalumina wenno naisina wenno simminada iti kaadduan. Nagtubo dagitoy iti igid ti karayan ken iti nadam-eg a daga kas iti paliiwko.
Iti panagawidko pinanggepko iti agputar ti sestina iti uneg ti lugan. Nangbalonak iti sangapad a papel, blue ken red ballpen. Rinugiak ti nagikur-it. Sakbayna inresertsko manen no kasano iti agaramid iti sestina.
Addaan iti rhythmic pattern. Maysa nga excellent format ti sestina. Addaan iti innem a linia iti kadagiti umuna nga innem nga istansa. Ken tallo a sagdudua a binatog nga istansa a paraipusna.
Nalaka a, kunam? Wen, no dayta laeng a pattern, nalaka. Ngem ti rigatna ngarud ket ti rhythmic pattern daytoy. Daydiay maudi a balikas dagiti binatog ti umuna nga istansa ket isu met laeng ti maudi a balikas ti binatog dagiti sumaruno nga istansa ngem iti nagsasabalin a lugar.
Kastoy man ne ti rhythmic pattern ti original sestina:
1st stanza: 123456
2nd stanza: 615243
3rd stanza: 364125
4th stanza: 532614
5th stanza: 451362
6th stanza: 246531.
7th stanza: 25
8th stanza: 43
9th stanza: 16
Maudi a balikas ti binatog ti kayat a sawen dagita a numero.Dayta met laeng nga urnos ti urnosna kadagiti istansana.
Di kad narigat nga aramiden, saan? Nalaklaka nga adayo ti villanelle, sonnet ken dadduma pay a porpormas ken rhythmic pattern.
Karuprupa daytoy a sestina ti Pantoum.Agkasinsinda ngata. Pinadasko met namindua iti nagaramid iti pantoum ngem diak met nagballigi.
Nalpas ti lima pad paper iti kakukur-it, awan pay la ti nagbalikas a daniw. Nakadanonkamin iti San Fernando, awan pay laeng ti nagbalikas a daniw. Maysa ket kagudua nga oras ti napalabas.
Apay a sestina idinto ta mabalin met nga ay-ayamen dayta a porma? Limteng iti mugingko. Wen met a, dayta met ti aramidko no kua, baliwak dagiti rhythmic pattern. Manipud iti sestina a porma, makaaramidka iti porma a sabali, impetteng ti isipko. Wen, aya?
Binaliwak ti rhythmic pattern. Ngem isu nga isu ti napasamak. Awan iti mabukelko a sestina. Adda kamin iti Tagudin wenno tallo nga orasen a nasurok iti napalabas, saanak a makapagbalin.
Inkidemkon. Simmeksek iti utekko ti leksion iti Del Carnegie maipapan iti word correlation. No ekspertoka iti word correlation, saanka a paudi iti daniw. Ta panagay=ayam iti balikas ti word correlation kasta met ti daniw.
“Kasano pay a makastrek ‘diay anakmo no intugotmo met ta tulbek!” makarurod pay ti balkat a babai a nangmisuot iti kaduana a lalaki, a pagarupek nga agassawada. Nagpalikodda.
Makasinga met ti panagpanunot dagitoy a tattao, kunkunak payen ti bagik. No sumangkakuog met a laklakayan ta itugotna ti tulbek, ingngayemngemko met. Tulbek, hmmmn…
Tulbek? Tulbek! Wen ti tulbek! Wen, apay a diak a napanunot a dagus? Kasapulan ti tulbek tapno nalaka iti agsurat iti sestina!
Ania a tulbek? Keyword!
Panunoten wenno isurat nga umuna dagiti keyword wenno dagiti maudi a balikas dagiti binatog. Dagita ti keyword!
Okey ngarud. Nasken ti kinaadda ti keyword. Ngem ania koma nay? Nagkidemak manen. Ti met tungtongan dagiti dua a lallakay iti sanguanak a tugaw ti nangituonak ti isipko. Dimngegak iti tungtunganda. Inkeddengko nga agtaud kadakuada dagiti keyword. Maipapan iti pulitika, iti agdama a pulitika ti tungtonganda. Inkeddengko a no ania daydiay iradiesda a balikas isu ti adawek a keywords.
Nakapidutak iti innem a keywords nga isu iti insuratko, a kastoy:
Sarwa – 1
Batonlagip – 2
Trono – 3
Kuada – 4
Ay-ayamda – 5
Korona – 6
Saankon a sinurot ti usual rhytmic pattern ti original sestina. Total adda met dagiti mannaniw a di simmurot kadayta a pattern. Sestina-Iluko met daytoy a! Bukodko met a sestina.
Inkur-itko nga umuna dagiti rhythmic pattern. Ket kastoy ti inaramidko.
1st stanza: 123456
2nd stanza: 516432
3rd stanza: 246153
4th stanza: 531642
5th stanza: 162543
6th stanza: 654321
7th stanza: 34
8th stanza: 25
9th stanza: 61
Kasta a rhythmic pattern: dua a sagdudua: 2 ken 3 ken nagbinnaliktad met dagiti umuna ken maikanem kadagiti sag-iinnem nga stanza; ket kadagiti tallo a maudi nga stanza, no sumaren ida, agtotal iti 7. Bigbigen ken adalen a nalaing dagiti rhythmic pattern. Mayat met ngatan a rhythmic pattern, ania? Artistic met, saan? Ta arte met ti daniw, kunamsa! Ket maysa nga artist ti poet. Saan laeng a kadagiti balikas ti pakasarakan iti arte no dipay ket kadagiti binatog wenno rhythmic pattern.
Okey! Nakapueston dagiti keywords. Dagiti laengen mangnayon iti aramidek. Konsentret: agpupudot dagiti dua a lallalay nga agis-istoria ti maipapan iti pulitika. Nasken nga agpupudotak met. Mabusor. Masuron. Kasuronko met dagiti kasuronda.Kondisionen.Kinitak ti relok. Rinugiak ti nagikur-it. Iti uneg laeng ti tallopulo a minutos, nalapasen ti sestina!
Ket nasuratko daytoy a daniw iti uneg ti Partas. Nagganas ti agay-ayam kadagiti balikas! Uray iti uneg ti pampasahero a lugan!
Nalaka met la gayam ti agaramid ti sestina no urnosem nga umunan dagiti keywords! Kasla agigup iti digo ti saluyot ken rabong ken sabidukong a nasagpawan iti tinuno a paltat! Kasla agsurat iti gagangay a damag para iti police beat.
Daytoy man ne, ti inaramidko.
Dagiti Kappi iti Batonlagip
Ti sarming ket binurak ti sarwa
Dagiti kappi nga aggiginnuyodan iti batonlagip
Mabatbatibatda a simumulagat kadagiti trono
Saanda a malagip a dida kua ti pagarupda a kuada
Ket ti pinniltakan iti rupa iti sabali ti ay-ayamda
Ket pilitda a gun-oden ti balangkantis a korona.
Ti panangtiritir kadagiti tengged ti ay-ayamda
Ket tunggal lamotenda a sarwa ken bukodda a sarwa
Itandudoda ken idirdir-i a kas korona
Ket nagbugsoten nabaddekanda a pagarupda a kuada
Iti poder, iti kongreso ken iti senado a pagarupda trono
Isuda dagiti kappi nga aggiginnuyodan iti batonlagip
Essemanda nga ilamina iti muging ti batonlagip
Ket tapno agnanayon a matugawanda ti kuada
Nasken nga agtalinaed kadakuada ti korona
Uray no pakanenda dagiti babassit iti bukodda a sarwa
Iti tunggal kumpas dagiti ramay nga ay-ayamda
Isu nga agiinnagawda kadayta essemanda a trono
No koma puniandat’ ulila a dulang ti ay-ayamda
A kas inaramid pudpudno a nakatugaw iti trono
Awan koman iti mangan pay iti sarwa
Awan metten ti agessem iti korona
Ta iti tunggal maysa addanton kuada
Nga isu dayta ti pudpudno a tugot ken batonlagip
Ngem kaykayatda iti mangan iti sarwa
Kaykayatda iti agiinnagaw iti korona
Kaykayatda agkikinnaruskos iti batonlagip
Awan iti mayat a paatur iti ay-ayamda
Kasda arrabas nga aniaman a madalapus kuada
Ngem nangisit unay dayta gamgamenda a trono
Ta maburakto dayta a korona
Agpatingganto dayta nga ay-ayamda
Ket awanto a pulos mabati a kuada
Into bumaba ti adda iti pudno a trono
Matunawton dagita ginamgamda a batonlagip
Ta taraonda ti sarwa ti sabali ken bukodda a sarwa
Agsarsarwa dagiti agay-ayam iti trono
Ta ti batonlagip a korona ket kuada
Ti sarwa ti batonlagip
Ti korona nga ay-ayamda
Ket dagiti agay-ayam iti korona
Nanganda ken nagpakanda iti sarwa
Imblodfaceko man dagiti keywords.
Ti imasna iti agaramid iti daniw, kailian, ket saan laeng a ti panagay-ayam kadagiti balikas no dipay ket iti panagay-ayam kadagiti rhythmic pattern.
Padasem ti agaramid iti sestina a dimo insurat nga umuna dagiti keywords ket urayka la agkamulaw nga agaramid. Ngem no isuratmo nga umuna dagiti keywords ken dagiti posision dagiti keywords, nalaka la gayam ti agaramid.
Padasenyo met, kailian. Agaaramidkayo iti awanan iti keywords ken ti addaan iti keywords ket takuatenyo ti misterio ti daniw no apay nga adu dagiti agduyos ken mangipatpateg iti daniw. Uray no saan a maipablaak ti nasuratmo a daniw, umanayen daydiay satisfaction a mangited iti kired,sirmata ken namnama iti biag. Dayta satisfaction ket pannakapnek kadagiti babassit a banag a saan nga ikaskaso wenno saan nga ik-ikkan ti kaadduan. Kaaduan kunak, ta adu koman ti mannaniw.
Kas iti nasaotayon idi, ti maysa a mannaniw ket co-creator ti Namarsua, ta agparsua met iti kinapintas ti mannaniw babaen kadagiti linagana a balikas ken binatog. Saan laeng a balikas no dipay ket binatog.
Nagganas ti agay-ayam kadagiti balikas ania? Iramanmo metten ti agay-ayam kadagiti binatog ken rhythmic pattern. Rugiamon ti agsurat iti SESTINA…
Urayek ta ipablaakta iti Tawid, wen? ##
Thursday, September 14, 2006
DANIW
Nalisiak Manen Ti Kumpay Ni Patay
ngem, ammok, saan nga agnanayon ti isem
kas iti daniw, aggibus inton magsat puseg ti angin
inton agin-iniin a matnag ti naragas a bulong iti daga
ket iti naulimek a lennekan, in-inut nga agtabon ti init
ala wen, ti kinakolumnista medikal ti salakan
iti lib-at a wasiwas ti kumpay ti nakaabungot
a rurog iti beddeng ti gunay ken talna
kunak itan, pak-ol ngata wenno pakdaar
panagsagana iti ibaballasiwen iti kinatalna
ta nakitakon ti biddut a panangitandudo ti dir-i
kadagiti amin a suli ti manglimlimo a talek
ket nalipatan ti litania ti umuna pakdaar
ti di naitaltalek a lib-at, ti ganna, ken ti mision
dagiti daniw, sarita ken sinurat a nasilawak
iti aksidente a pannakatnag iti dan-aw ti balikas
kayatko nga itakdang ida, isuda amin, itan, koma
ngem dandanin naisurat ti tallopulo iti papel
ket daydiay kabaelan ti muging di kabaelenen ti lasag
siguro, apitekon ti bunga dagiti bukel ti biddut
nga intukit ti kinalalaki iti bangkag ti kalman
dagiti bukel a nangitag-ay iti agusaw a bileg
dagiti bukel a sugsog iti kulkol a dana
dagiti bukel nga abungot ti padeppa
dagiti bukel a button ti konsensia
dagiti bukel a timtimonan ti agdama
iti sab-ok ti ulimek, nagampayag ti muging
kadagiti kinelleng nga inasak ket sinapul
dagiti sungbat ti saanen a magaw-at nga isem
pinanid ti panangbasak ti libro ti historia
ket nakitak dagiti namituen a kinelleng
dagiti natibtibong a bangkag ti dir-i
nabatida amin, wen, anian, nabatida amin
ket dayta a kanito, inagaw ti ubbog ti mata
ti kanalteek dagiti ramay iti keyboard
maipasngayak koma manen! wen, koma
no adda maulit a maipasngay ket subliak
dagiti kari dagiti namituen a kinelleng
dagiti kari dagiti natibtibong a bangkag ti dir-i
ngem ammok, itoy a kanito, umang-angesak
iti sabali a lubong, iti sabali a panawen
ta agrupsa ti amin a pigsa, ti lasag
adda met panakabannog ti muging
agpukaw met ti maris ti bullalayaw
dumteng ti paksoy, ti babawi, ti duadua
ti ladingit, ti sugnod, ti lunod, ti napait a lua
diak masinuo ti kalawa ti tangatang ti alla
makabannog, makabannog, ti upay, ti biddut
ti nangisit ti ulep iti nalidem a lennekan
ket ti nabatbati a pigsa, ti tibker ti muging
ad-adda a sapulennan ti talinaay…
PASENSIA
...iti panagpukaw iti sumagmamano nga aldaw gapu iti di napakpakadaan a pasamak
========================================
sungbatak laeng ditoy ti poste ni manong amado:
1) asino dagiti mabutaran?
iti damo, posible nga awan pay laeng ta nasken iti pannakaawag nga umuna iti taripnong maipapan itoy nga isyu ket maamiris dagiti nalinteg a dalan a suroten .. no asino dayta a mangawag iti taripnong dayta ti KADAKKELAN A PARIKUT..
2) asino ti mangbutar kadakuada?
ti taripnong a mismo... ti parikut, buklen ngata ti mayoria dagita a mannurat dayta a taripnong?
3) asino ti mamati kadakuada?
iggem dagiti pablisher ken editor dagiti writersda... ngem iti kanito a di mairaman dagiti editor ken pablisher, ipapilitto latta ti sistema a nariingan...lagipen a narigat ti mangabaruanan manen ... lalo no dayta a panangabaruanan ket mausar ti "diktar" a di ket iti naannayas a panagtutongtong... no dagiti editor ken pablisher ket "naimpusoan iti pannakisaritada maipapan iti panagbalbaliw, sumurot iti agus dagiti writers... no saan, nasaokon
ipostekto ti makunak kadagiti tallo a naidatag a singasing...
Saturday, September 09, 2006
GUMIL INTERNATIONAL UPDATE
International Conference will bring Ilokano Writers together in Honolulu, Hawaii this September 22,23, 24 Gumil Oahu, an association of Ilokano Writers on Oahu will hold its 2nd Gumil Filipinas International Conference on September 22- 23 at the Philippine Consulate General and at the Pagoda Hotel International Ballroom for the Gala Night on the 24th.
Delegate-writers and cultural performers from various GUMIL Chapters in Ilocos Sur, Ilocos Norte, La Union, Cagayan, Isabela, Nueva Vizcaya, Pangasinan, Metro Manila in the Philippines, U.S. Mainland, Canada & Europe including those from Hawaii will be participants of the event, says Ric Agnes, delegates coordinator.
Theme: Appreciating the past, recognizing the present and strengthening,equipping, developing potential and shaping the future
This three-day event will highlight seminar workshop aims to enrich Ilokano Literature and Cultural heritage by encouraging its members to write about the social, economic, cultural and other aspect of growth and development among the Ilokanos in particular and the Filipinos in general, says Gladys Menor, events and program chair, and Immediate Past president..
This event is in connection with the 10th Anniversary of Gumil Oahu being organized on August 13, 1996, and this International conference is in coincide with the celebration in commemoration with the One Hundred years arrival of the First 15 Ilokano recruit workers from the province Ilocos Sur who boarded in SS Doric and arrived on December 20, 1906 at the Honolulu port and finally landed to the Ola'a
Sugar Plantation in the Big Island.
Minimal fee will be charged to defray cost for the conference meals and materials and the gala night cost $40.00 per guest.
Friday, September 08, 2006
ISTANDARDISASION ITI ESPELING ITI ILUKO
mapasamak koma ti sapasap a forum ti istandardisasion iti espeling
sadiay Iluko.com, naidatag daytoy a panggep ngem awan ti naidatag nga addang no kasano nga aramiden... nakaisemak la ket ngarud a "nangontra" bareng idatagda dagiti addang ngem kasla asuk ket natay iti natural nga ipapatay... ania koma ti yistandartayo iti iluko? ispeling, pronunciation, adaptation, coinage? saan a nalawag no ania...
koma adda ti naidatag a "saan a rumbeng" ken "rumbeng" nga addang sakbay ti forum; a kas koma dagitoy: (saan a nasisita nga isu daytoy ti masurot, ta ehemplo laeng)
1) panagadal kadagiti kabaruanan nga estandardisasion iti pannakaisurat ti iluko
2) saggaysaen nga ilista dagiti parikut iti ispeing ken iti panagaramat iti iluko
3) maaddaan iti listaan dagiti rumbeng a pagadalan ken sukisoken ken analisaren (a saan ket a ti la sumapsapit ken maisapsapit)
4) agsukisok kadagiti agdadata a parikut iti ispeling ket mangaramid iti pagannurotan, annuroten, pagalagadan no kasano a solbaren dagitoy nasukisok a parikut
5) maisurat ken maidatag dagiti napagadalan iti sapasap no tung-edadnda wenno saan
6) no wen, kuna ti kaadduan, patalgedan dagiti annuroten ken pagalagadan
7) trial nga implementasion babaen iti tulong dagiti pablisher ken editor iti amin a babasaen ket mapagadalan ti feedback ti implementasion
8) maamiris dagiti feedback ket agsubli manen iti lamisaan tapno mapagadalan a nalaing dagiti timpuar a parikut ken masabat dagiti nagkamtudan ken marugosan dagiti simmubra.
9) maaddaan iti komite a mangadal ti panagtaray ti implimentasion ket idatagda ti reportda kadagiti 2, 5, 10, 15, 20 a tawen para iti rekord ti iluko
ti naidatag a tungtongan iti iluko.com, nakitak sadiay a "kasla di nairaman" dagiti pablisher ken editor iti saritaan banag a nangdillawak
laglagipen, ti istandardisasion ken saan a kabaelan nga ipagna ti sumagmamano a tao laeng no awan ti implementorna... ket dagiti pablisher ken editor iti makaiyimplementar iti kadagiti napagadalan ta isuda ngarud ti addaan iti babasaen
ulitek manen: umuna koma a maidatag dagiti addang sakbay ti panagadal
ta no saan: agtultuloy latta ti panagsurat iti agdama a sistema ken iruruar dagiti dinuyduyog a singasing iti panagbalbaliw
KUNAK LAENG DAYTOY A DI RUMBENG A PATIEN KEN SUROTEN... paset daytoy ti freedom of speech ken freedom of expression
Thursday, September 07, 2006
Tuesday, September 05, 2006
PALANCA AWARDS!
Big names in Philippine literature adjudge this year’s Palanca Awardees
This year’s recipients of the Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature were adjudged by the country’s leading literary personalities, the award sponsor Carlos Palanca Foundation, Inc. announced recently.
All of the judges hold key positions in institutions that promote the development of Philippine arts and literature.
Majority of the judges are members of the academe, national media organizations, publishing houses, and the performing arts, namely, movie, television, and theater.
The panel of judges includes:
FILIPINO DIVISION
DULANG PAMPELIKULA
Joel Lamangan
Mel Chionglo
Annette Gozon
DULANG PANTELEBISYON
Loida F. Viriña
Roy C. Iglesias
Rio Locsin
DULANG GANAP ANG HABA
Chris B. Millado
Arthur P. Casanova
Lito Casaje
DULANG MAY ISANG YUGTO
Manuel R. Buising
Sol Juvida
Anita M. Navarro
SANAYSAY
Lilia F. Antonio
Violeta A. Laraya
Arlene May Macapanpan
KABATAAN SANAYSAY
Pamela Constantino
Vina P. Paz
Vivencio M. Talegon, Jr.
TULA
Rogelio G. Mangahas
Nicolas B.Pichay
Luna Sicat-Cleto
FUTURISTIC FICTION
Eugene Y. Evasco
Galileo S. Zafra
Ronan Capinding
MAIKLING KUWENTONG PAMBATA
Luis P. Gatmaitan, MD.
Ani Rosa Almario
Heidi Emily E. Abad
MAIKLING KUWENTO
Herminio Beltran, Jr.
Glady E. Gimena
Marco A.V. Lopez
MAIKLING KUWENTO-CEBUANO
Belen Calingacion
Jaime An Lim
Edgar S. Godin
MAIKLING KUWENTO-HILIGAYNON
Isabel D. Sebullen
Ruby G. Alcantara
Nerio E. Jedeliz, Jr.
MAIKLING KUWENTO-ILUKO
Reynaldo A. Duque
Noemi U. Rosal
Ma. Leonida Fres-Felix
ENGLISH DIVISION
FULL-LENGTH PLAY
Behn Cervantes
Irma Adlawan-Marasigan
Ricky Davao
ONE-ACT PLAY
Floy Quintos
Pinky Amador
Joel Torre
POETRY
Ophelia A. Dimalanta
Ricardo de Ungria
Danton Remoto
FUTURISTIC FICTION
Ma. Milagros C. Laurel
Jose Neil Garcia
Khavn Dela Cruz
SHORT STORY
Gregorio C. Brillantes
Emily A. Abrera
Benjamin Bautista
SHORT STORY FOR CHILDREN
Ma. Elena P. Locsin
Ma. Teresa H. Madamba
Edizon A. Fermin
ESSAY
Bienvenido Lumbera
Conrado de Quiros
Lito Zulueta
KABATAAN ESSAY
Ma. Corazon R. Reyes
Helen Lopez
Jasmin E. Acuña
This year’s Palanca awardees were recently honored at the Dusit Hotel Nikko in Makati City.
Established in 1950 to honor Don Carlos Palanca Sr., the awards aims to help develop Philippine Literature for writers to craft their most outstanding literary work; and to be a treasury of the Philippines’ literary gems from our gifted writers; and to assist in its dissemination to the public, especially the students.
Palanca Winners Honored
The Carlos Palanca Memorial Awards for Literature honored last September 1, 2006 this year’s winners of the country’s premier literary awards for its 56th edition.
Majority of the winners are university students, two winners are affiliated with the two leading networks, and one winner each from a local radio station and a national magazine.
More than half of the awardees are first-time winners.
The awarding ceremonies held yesterday at the Dusit Hotel Nikko in Makati City had National Artist for Literature Dr. Edith Lopez Tiempo as guest speaker.
Dr. Tiempo presently holds key positions that are geared towards the development of Philippine literature. She is the Executive Consultant and Head of the National Academic Review Board, CAP College – Dumaguete Office; English Professor in Silliman University; and Director of the National Summer Writers Workshop in Dumaguete City.
Dr. Tiempo herself won several Palanca awards: Tracts of Babylon and Other Poems, first prize, poetry in English, 1967; “The Black Monkey,” third prize, 1951, “The Dam,” second prize, 1955, and “Un Bel Di,” first prize in 1969, all in the short story in English category. Her novel, His Native Coast, won the grand prize in the Cultural Center of the Philippines Literary Contest in 1979, while her short stories “Chamber of the Sea,” 1955, and “The Dimensions of Fear,” 1959, both won first prizes in the Philippine Free Press Literary contest.
Established in 1950 to honor Don Carlos Palanca Sr., the awards aims to serve as an incentive for Filipino writers to craft their outstanding literary works; to serve as a repository of Filipino literary masterpieces, and dissemination to the public especially students.
This year’s Palanca awardees are:
Dulang Pampelikula
1st Place – Cenon O. Palomares (Kusina)
2nd Place – Jim Diamond M. Libiran (Tribu)
3rd Place – Carlos A. Arejola (Ang Mundo ay Iisa at Marami)
Dulang Pantelebisyon
1st Place – Rodolfo R. Lana Jr. (Milagroso)
2nd Place – Jose Dennis C. Teodosio (Pulo)
3rd Place – Bonifacio P. Ilagan (Negatibo)
Dulang Ganap ang Haba
1st Place – Ma. Josephine C. Barrios (Gabriela)
2nd Place – Timothy Dacanay (Teatro Porvenir)
3rd Place – Liza Magtoto (’Nay Isa)
Dulang May Isang Yugto
1st Place – Job A. Pagsibigan (The Palanca in My Mind)
2nd Place – Joel V. Almazan (Aba Ginoong Mag-asawa)
3rd Place – Christian U. Tordecillas (Dyip)
Sanaysay
1st Place – Rosario Torres - Yu (Batang Tundo)
2nd Place – Elyrah L. Salanga (Talambalay)
3rd Place – Ramon M. Bernardo (Alingawngaw ng mga Kuliglig, Kalansing ng mga Tansan)
Kabataan Sanaysay
1st Place – Wilminia J. Balon (Package)
2nd Place – Allan Jay. T. Allonar Jr. (Ang Pangako kay Asterz)
3rd Place – No Winner
Tula
1st Place – Rebecca T. Añonuevo (Sa Tanda ng Pagsisimula ng Buhay)
2nd Place – Maria Josephine C. Barrios (Salit-salitang mga Tula ng Pagsulyap, Pakikibaka at Paglingap)
3rd Place – Emmanuel V. Dumlao (Salamangka ng Santelmo)
Futuristic Fiction - Filipino
1st Place – Michael Francis C. Andrada (Tala-Huli / Huling Tala: Si Manong, Sa Dyip, Ang Drayber at Ako, Ako Lang Naman, Ang Kanyang Pasahero)
2nd Place – Enrique C. Villasis (De-Lata)
3rd Place – Vladimeir B. Gonzales (Lunes, Alas Diyes ng Umaga)
Maikling Kuwentong Pambata
1st Place – Bernadette V. Neri (Ang Ikaklit sa Aming Hardin)
2nd Place – Maynard G. Manasala (Taguan-Pung)
3rd Place – Allan Alberto N. Derain (Ang Regalo ng Taong Ibon)
Maikling Kuwento
1st Place – Eros S. Atalia (Si Intoy Syokoy ng Kalye Marino)
2nd Place – Kristian Sendon-Cordero (Langaw)
3rd Place – Edgar B. Maranan (Buwan at Lupa)
Maikling Kuwento – Cebuano
1st Place - Lamberto Ceballos (Ang Ungo sa San Pilar)
2nd Place – Richel G. Dorotan (Dayaspora)
3rd Place – Eleazar T. Acampado (Mata sa Bagyo)
Maikling Kuwento – Hiligaynon
1st Place – Leoncio P. Deriada (Duta para sa mga Iskolar sang Banwa)
2nd Place – Peter S. Nery (Ang Kapid)
3rd Place – Bryan Mari Argos (Sagal-i)
Maikling Kuwento – Iluko
1st Place – Bernardo D. Tabbada (Nabungon Iti Lawag)
2nd Place – Danilo B. Antalan (Tugot)
3rd Place – Arnold P. Jose (Ni Ina Baket Gimma, Ti Aso, ken Ti Atang)
English Division
Full-Length Play
1st Place – Glenn S. Mas (The Death of Memory)
2nd Place – Amelia L. Bonifacio (Chinchina and the Five Mountains)
3rd Place – Maria Clarissa Estuar (Ask Me Again When I’m Thirty)
One-Act Play
1st Place – Steven Prince C. Fernandez (Ming Ming)
2nd Place – Joachim Emilio B. Antonio (Gabrielle)
3rd Place – Nikki Alfar (Life After Beth)
Poetry
1st Place – Lawrence L. Ypil (The Highest Hiding Place)
2nd Place – Sid G. Hildawa (Building a House, and other Poems)
3rd Place – Raymundo T. Pandan Jr. (Illuminations and Sonorities)
Futuristic Fiction
1st Place – No Winner
2nd Place – Corinna Esperanza A. Nuqui (Suman)
3rd Place – Arturo Ilano (A Monumental Race)
Short Story
1st Place – Socorro Villanueva (Mahogany Water)
2nd Place – Myrza Sison (Sink or Swim)
3rd Place – Ma. Celeste Flores-Coscolluela (Trips)
Short Story for Children
1st Place – Ma. Celeste Flores-Coscolluela (Cut)
2nd Place – Grace D. Chong (Big Brother)
3rd Place – Dean Francis Alfar (How Rosang Taba Won a Race)
Essay
1st Place – Jose Edmundo O. Reyes (Fungibility, Dead Souls and OCWs)
2nd Place – Edgar B. Maranan (Hometown Stories and Footnotes to Childhood’s End)
3rd Place – Martin V. Villanueva (He’d Rather be Relevant)
Kabataan Essay
1st Place – Katrina G. Gomez (Restructuring Idealism)
2nd Place – Ryan Edward L. Chua (Home)
3rd Place – Hannah L. Co (Coming Home)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn bem_Latn eng_Latn bem_Latn eng_Latn bem_Latn eng_Latn bem_Latn eng_Latn bem_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn tsn_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn sun_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn sun_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn scn_Latn ita_Latn oci_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ban_Latn war_Latn epo_Latn ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn ilo_Latn ilo_Latn scn_Latn ita_Latn oci_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pap_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ban_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn oci_Latn tgl_Latn tgl_Latn wol_Latn tpi_Latn ceb_Latn ltg_Latn srd_Latn grn_Latn tgl_Latn glg_Latn vec_Latn epo_Latn tgl_Latn eng_Latn vec_Latn hat_Latn tgl_Latn grn_Latn pag_Latn eng_Latn tgl_Latn glg_Latn por_Latn jpn_Jpan kon_Latn grn_Latn swh_Latn ron_Latn vec_Latn grn_Latn twi_Latn pap_Latn tgl_Latn ind_Latn vec_Latn bug_Latn tgl_Latn grn_Latn slv_Latn zho_Hans tgl_Latn quy_Latn dik_Latn nno_Latn tgl_Latn cat_Latn szl_Latn vec_Latn tgl_Latn glg_Latn dyu_Latn fur_Latn eng_Latn eng_Latn grn_Latn min_Latn pag_Latn eng_Latn glg_Latn zul_Latn ceb_Latn fao_Latn pap_Latn lij_Latn ltz_Latn vec_Latn grn_Latn zho_Hans glg_Latn eng_Latn glg_Latn ast_Latn grn_Latn eng_Latn srd_Latn gla_Latn glg_Latn lim_Latn tum_Latn glg_Latn epo_Latn pag_Latn quy_Latn zho_Hans grn_Latn eng_Latn eng_Latn spa_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn tgl_Latn oci_Latn eng_Latn tgl_Latn ceb_Latn scn_Latn eng_Latn pag_Latn tgl_Latn knc_Latn srd_Latn knc_Latn tgl_Latn eng_Latn tgl_Latn oci_Latn tgl_Latn zsm_Latn knc_Latn tgl_Latn tgl_Latn eng_Latn tgl_Latn eng_Latn kon_Latn tgl_Latn tgl_Latn zho_Hant vec_Latn tgl_Latn grn_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn eng_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn zsm_Latn tgl_Latn tgl_Latn ceb_Latn eng_Latn ceb_Latn tgl_Latn tgl_Latn szl_Latn eng_Latn tgl_Latn ilo_Latn knc_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn zho_Hans zho_Hans eng_Latn fao_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn vec_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn lim_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn pag_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn