Togo
Ti Togo , opisial a ti Republika a Togoles (Pranses: République togolaise), ket ti maysa a pagilian iti Laud nga Aprika a beddengan babaen ti Ghana iti laud, ti Benin iti daya ken Burkina Faso iti amianan.[7] Sakupen ti pagilian iti abagatan aginggana iti Golpo ti Guinea, a pakabirukan ti kapitolio ken kadakkelna a siudadna iti Lomé.[8] Sakupen ti Togo ti 57,000 kuadrado kilometro (22,008 kuadrado milia), ken mangaramid daytoy iti maysa kadagiti kabassitan a pagilian iti Aprika, iti populasion iti agarup a 8 a riwriw,[9] ken maysa pay kadagiti kaakikidan a pagilian iti lubong iti kaakaba iti basbassit ngem 115 km (71 mi) iti pagbaetan ti Ghana ken dakdakkel laeng ngem ti akindaya a kaarrubana, ti Benin.[10][11]
Manipud idi maika-11 a siglo aginggana idi maika-16 a siglo, simrek iti rehion dagiti nadumaduma a tribu kadagiti amin a turong. Manipud idi maika-16 a siglo aginggana idi maika-18 a siglo, ti rehion ti aplaya ket maysa idi a nangruna a sentro ti pagtagilakuan para kadagiti Europeano nga aggatgatang kadagiti aadipen, a nakaalaan ti Togo ken ti mangpalikmut a rehion iti nagan "Ti Aplaya ti Aadipen". Idi 1884, inrangarang ti Alemania ti maysa a rehion a mairaman iti agdama nga aldaw a Togo a kas maysa a protektorado a tinawtawagan iti Togoland. Kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, ti panagturay iti Togo ket naiyallitaw idi iti Pransia. Nagun-od ti wayawaya ti Togo manipud iti Pransia idi 1960.[12][2] Idi 1967, indauluan ni Gnassingbé Eyadéma ti maysa a nagballigi a kudeta ken kalpasanna ket nagbalin a presidente ti maysa a kontra-komunista, maysa a partido nga estado. Iri kanungpalan, idi 1993, nakasango ni Eyadéma iti adu ti partidona a panagbubutos, nga adu met kadagit parikut, ken nangabak iti kinapresidente iti tallo a beses. Iti panawen ti ipupusayna, ni Eyadéma ket isu idi ti kapautan a nagserbi a daulo iti moderno a pakasaritaan ti Aprika, nga isu ket presidente para kadagiti 38 a tawen.[13] Idi 2005, ti anakna a lalaki a ni Faure Gnassingbé ket nabutosan idi a kas presidente. Agtultuloy isuna nga agtengngel iti opsina manipud idi 2021.
Ti Togo ket maysa a tropiko, sub-Sahara a pagilian,[7] nga agkamkammatalek ti ekonomiana iti agrikultura,[12] nga addaan iti maysa a klima a mangipaay kadagiti nasayaat a tiempo iti panagmula. Bayat a ti opisial a pagsasao ket Pranses,[12] adu met dagiti sabali a naisasao a pagsasao, a naipangpangruna kadagiti pamilia ti Gbe. Ti kadakkelan a grupo ti relihion ket buklen dagiti indehenio a pammati, ken adu met dagiti Kristiano ken Muslim a minoridad.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of Togo". 2002. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 14 Pebrero 2012. Naala idi 20 Nobiembre 2011.
- ^ a b c "Togo". CIA World Factbook (iti Ingles). Central Intelligence Agency. Naala idi 26 Oktubre 2017.
- ^ "Religions in Togo | PEW-GRF". www.globalreligiousfutures.org (iti Ingles). Naala idi 17 Oktubre 2020.
- ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org (iti Ingles).
- ^ "Gini Index" (iti Ingles). World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ a b "Republic of Togo". www.isdb.org (iti Ingles). Naala idi 26 Enero 2021.
- ^ "Republic of Togo". www.isdb.org (iti Ingles). Naala idi 27 Enero 2021.
- ^ "Togo country profile". BBC News (iti Ingles). 24 Pebrero 2020. Naala idi 27 Enero 2021.
- ^ ""World Population prospects – Population division"". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ ""Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). population.un.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ a b c d "Togo (Partner) – International Cultural Youth Exchange". International cultural youth exchange (iti Ingles). Naala idi 27 Enero 2021.
- ^ "Obituary: Gnassingbe Eyadema". (5 Pebrero 2005). BBC News. Naala idi 22 Mayo 2007.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bullock, A L C, Germany's Colonial Demands (Oxford University Press, 1939).
- Gründer, Horst, Geschichte der deutschen Kolonien, 3. Aufl. (Paderborn, 1995).
- Mwakikagile, Godfrey, Military Coups in West Africa Since The Sixties (Nova Science Publishers, Inc., 2001).
- Packer, George, The Village of Waiting (Farrar, Straus and Giroux, 1988).
- Piot, Charles, Nostalgia for the Future: West Africa After the Cold War (University of Chicago Press, 2010).
- Schnee, Dr. Heinrich, German Colonization, Past and Future – the Truth about the German Colonies (George Allen & Unwin, 1926).
- Sebald, Peter, Togo 1884 bis 1914. Eine Geschichte der deutschen "Musterkolonie" auf der Grundlage amtlicher Quellen (Berlin, 1987).
- Seely, Jennifer, The Legacies of Transition Governments in Africa: The Cases of Benin and Togo (Palgrave Macmillan, 2009).
- Zurstrassen, Bettina, "Ein Stück deutscher Erde schaffen". Koloniale Beamte in Togo 1884–1914 (Frankfurt/M., Campus, 2008) (Campus Forschung, 931).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Togo iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Togo manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Togo
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
kbp_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn deu_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn deu_Latn eng_Latn deu_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kbp_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn