URAY no saan a maibilang a kapategan a kasapulan tapno agbiag ti tao ti gasolina, krudo ken dadduma pay a produkto petroleo, ngem nagbalinen dagitoy a kasingin ti inaldaw a panagbiag a no awanda nga usaren dagiti makina ket parigatenna ti kasasaad dagiti tattao iti intero a lubong.
Narigat a panunoten ti pagbanagan ti biag no awan ti gasolina ken krudo a mangpaandar kadagiti makina ti lugan, pabrika ken amin a kasapulan iti inaldaw. No agsardeng nga agandar dagiti makina a patpatarayen dagiti produkto petroleo, maiddep la ketdi ti biag. No awan dagiti de-makina a lugan, kasano ti panagbiahe dagiti tattao ken dagiti kasapulan a taraon ken dadduma pay a produkto?
Dayta ti rason nga uray no agtultuloy ti ingingina dagiti produkto petroleo ket malakoda latta ta ikarigatan latta a gatangen uray dagiti ordinario a tattao. No nguminada, parnuayenna met dagiti agrurutap nga epekto nga itatayok ti presio dagiti dadduma a produkto.
Agingga iti Oktobre 9, ita a tawen, namin-30 a daras a ngimmina ti gasolina, ngem namin-12 a bimmaba. Namin-29 met a daras a ngimmina ti krudo, ken namin-11 laeng a naipababa. Kasta met laeng dagiti dadduma pay a produkto petroleo. Mamin-aduda a ngimmina iti dakkel a kantidad, a no bumabada ket sumagmamano laeng a sentimo ti pagbabaanda.
Maysa kadagiti kangrunaan a naapektaran iti inginga ti presio dagiti petroleum products ket ti transportation industry, nangruna dagiti indibidual ken babassit a kompania nga agpatpataray kadagiti public utility vehicles ta bimmasiten ti masapulanda iti inaldaw. Kaykayat dagiti PUV operators ken drayber ti roll back wenno pannakaisubli ti sigud a presio dagiti oil products ngem ti manayonan ti kababaan a plete ta ad-adu ti masapulanda. Addan dagiti transport groups a nagpangta nga agwelgada no saan a patgan ti Land Transportation Franchising and Regulations Board nga ingato ti plete ta awanen ti masapulanda gapu iti kangina ti krudo.
Mairaman nga epekto ti ingangato ti presio dagiti oil products ket itatayok ti presio dagiti dadduma pay a tagilako ken serbisio. No manayonan ti freight charges dagiti amin a produkto, mainayonda met iti presio kas ti balor dagiti nateng nga aggapu iti adayo a probinsia a maibiahe iti Metro Manila. Dagiti power source ti elektrisidad nga agdepender kadagiti makina nga agus-usar iti krudo, ket ngimmato metten ti panagilakoda kadagiti power distributors a nangpatayok iti bayadan dagiti electric consumers. Pagangayanna, ad-adda a dimmagsen ti kasasaad dagiti kadawyan a Pilipino.
Maysa a rason ti itatayok ti presio dagiti produkto petroleo iti Pilipinas ket gapu ti ingingina iti supply iti world market a dominaran dagiti pagilian a kameng ti Organization of Petroleum Exporting Countries a kangrunaan nga exporter kadagiti produkto petroleo. Iti agdama, dimmanonen iti $75 – $85 ti presio ti maysa a dram ti lana iti international market, ken manamnama a ngumina pay.
Nangina a talaga ti lana iti international market nangruna itan a “winter” ken lumam-eken ti panawen, ken umadu ti demand iti intero a lubong. Nabayagen a problema iti Pilipinas ti kangina dagiti oil products uray idi tallo pay laeng dagiti kangrunaan nga oil companies nga agnegnegosio iti Pilipinas. Sigud nga adda government subsidy iti presio dagiti oil products, ngem naikkat daytoy ta dakes ti epektona iti ekonomia ti pagilian.
Idi panawen ni Presidente Fidel Ramos, naadaptar ti Republic Act No. 8479 wenno Oil Deregulation Act of 1998 a nangipalubos ti panagnegosio dagiti adu a negosiante iti petroleo iti intero a pagilian a nakaigapu ti panagadu dagiti nagduduma a gasoline stations. Ngem uray no nagadun dagiti oil companies nga agnegnegosio iti Pilipinas ken nakaron ti kompetision, nagtalinaed a nangina latta ti presio dagiti oil products nangruna ita a tawen ta dimmanonen iti nasurok a P65 ti kada litro ti presio ti gasolina.
Iti Pilipinas ti maysa kadagiti pagilian a kanginaan ti presio ti produkto petroleo gapu ti nayon a buis wenno excise tax nga intuyang ti Bureau of Internal Revenue a mayataday iti Tax Reform for Inclusion and Acceleration Law nga inaprobaran ni Presidente Rodrigo Duterte idi Disiembre 2017, ken nangrugi a naipakat idi Enero 1, 2018.
Sagudayen ti linteg ti pannakaingato ti excise tax dagiti oil products. Mabuisan ti gasolina iti P7.00 ti kada litro; krudo iti P2.50 ti kada litro, gas (kerosene) P3 ti kada litro, ken Liquepied Petroleum Gas iti P1 kada kilo. Nanayonan pay iti excise tax dagiti amin nga oil products iti tinawen agingga inton 2020.
Iti laksid ti panangkontra ti oposision sadiay Kongreso, naadaptar ti TRAIN Law tapno adda nayon a pangalaan iti pondo ti gobierno para kadagiti programa ti agdama nga administrasion kangrunaanna iti Build, Build, Build Program; pangnayon a sueldo kadagiti polis, soldado ken armado a puersa ti gobierno; ken pangpondo iti libre a tertiary education kadagiti state universities and colleges.
Gapu iti agtultuloy nga ingingina dagiti produkto petroleo, kiniddawen dagiti oposision iti Kongreso ti pannakasuspender ti implementasion ti TRAIN Law nangruna ti pannakakolekta ti excise tax dagiti petroleum products. Ngem ipatpatangken ti administrasion a saan a mabalin a masuspender ti implementasion ti TRAIN Law tapno maitultuloy dagiti narugian a programa ken proyekto ti gobierno.
Awan ti maaramidan dagiti umili iti saan a panangipangag ti administrasion iti agal ken saning-i dagiti umili iti kangina ti gasolina, krudo, ken dadduma pay a produkto petroleo nga ad-adda a mangpadagsen ti narigaten a kasasaad dagiti tattao, ngem mapalag-an met koma no masuspender pay laeng ti implementasion ti TRAIN Law nangruna ita a nagbalinen a 6.7% ti inflation rate iti pagilian a posible a ngumato pay iti isasangbay ti panawen ti Paskua, agingga a malpas ti May 13, 2019 National and Local Elections.
No agtalinaed nga awan ti pannakipagrikna ti administrasion iti panagrigrigat dagiti ordinario a Pilipino, ipakitanto met koma dagiti agnguynguy-a nga umili ti pannakadismayada babaen ti saanda a panangitandudo kadagiti awanan-puso a kandidato para iti pagsayaatan dagiti umili. #
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn