Bagas, maikaddua a kangrunaan a bukel a mangbibiag iti lubong.
Ti panagmula ti irik ditoy Filipinas ket nangrugi pay idi 3200 B.C., sakbay a dimteng ni Kristo. Mapattapatta nga ditoy rehion ti Asia (Thailand, India ken China) ti nangrugian ti panagmula ti irik. Naimula dagitoy nga irik kadagiti bambantay ket idi dimteng ti 1600 A.D., panawen dagiti Espaniol, naimulada kadagiti patad a suplayan ti padanum.
Ti bagas a napartuat iti pannakagiling ti irik ket maar-aramat a saan laeng a puro nga innapoy no iluto no ketdi ar-aramidenda pay a kas bihon, maysa a klase ti pancit ken tinapay.
Nakas-ang a panunoten nga agkurkurang ti Filipinas iti suplay daytoy kangrunaan a bukel. Ti Filipinas ti maysa kadagiti kadakkelan nga eksporter dati ti bagas iti sangalubongan. Maysa pay daytoy a makunkuna nga agrikultural a pagilian. Dakdakkel nga amang ti partuat ti Filipinas idi ngem iti pagilian ti Vietnam a maikaddua ita a producer ti bagas. Adda pay idi a tawen nga immay dagiti eskolar ti taga Vietnam tapno agadalda no kasano ti agmula ken no kasano a mapaadu ti apitda. Ita ti Filipinas ti gumatgatang iti bagas, ket segun iti report, maikappat ti Filipinas kadagiti agim-import iti sangalubongan.
Dakkel ti partena ti gobierno no apay a kastoy ti nakapay-an ti produksion ti irik ditoy Filipinas. Ken maysa a tungpa kadagiti taga Internationational Rice Reseach Institute (IRRI)nga agingga ita dida agbalballigi iti programada ket agkamtud latta ti suplay. Gumasgastos ti IRRI iti 1.6 a bilion a piso para iti Filipinas laeng.
Dagiti rason no apay nga agkamtud tayo iti suplay. Panagadu ti Populasion, pannakonbert dagiti daga nga agrikultural iti subdibision ken golf course, kaawan iti umno a kita iti panagmula, ken kaawan ti interes dagiti tao ken gobierno iti agrikultura.
Makuna a ti Filipinas ket awan ti ngipenna a mangipatungpal iti programa ti pannakakontrol koma ti populasion ta agingga ita lumoblobo latta. No umadu ti populasion bumasbassit ti pagindegan ket madakamat met dagiti dati a mamulmulaan a daga tapno agbalinda a subdibision a pakaitakderan dagiti primera klase a pagindegan. Laokan pay iti pananglaklaka dagiti komesiante iti irik ket no ilakoda nakanginngina isu nga dagiti agmulmula maawananda ti ganas iti agrikultura ket sumapolda iti sabali a pagbiagan a kas iti panagabrod tapno agpaadipen iti sabali a pagilian. Amang a sigsigurado ngem tay agmula a kasla sugal a diam pay namnamaen no adda maapit gapu iti tikag ken bagyo.
No koma laeng adda umno a programa ti gobierno tapno tulonganna dagiti agmulmula saan a mapasamak iti kastoy. Sinagpawanda pay iti panagkurakot a kas iti napasamak a Fertilizer Scam ni Jocjoc Bolante. A dagiti koma pertiliser ket makadanon kadagiti agmulmula ket mausarda.
Dumtengto ti panawen nga awanen ti makan ti sangalubongan. Padasen tay man ketdi ngata ti mangan ti pitak. Pitak? madaman a kankanenda idiay Afrika.
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn