7/26/11
DANIW A TINIGNAY NI NERUDA
Asinoka Koma?
(Dispensarennak, Pablo Neruda)
Kunam la no asinoka
A nagbirbiragsot ditoy kaunggan
Ti natalinaay a pusok
Ket impaturaymo nga immalsa
Dagiti ur-uratko agingga a nalmes
Dagitoy bitek— agsungsung-ab
Kunam la no asinoka a kalalaingan
A nangtikaw iti naulimek a panunot
Ket addaka uray kadagiti tagainep
A maibislibislin kadagiti maris ken ayamuom
Dagiti sabsabong ti rosas ken lirio
A kunam la no kapadadaka a di manglaylay
Nalabit ipagarupmo nga adda pay iti agongko
Ti ayamuom a kimmayetket kaniak
Manipud pannakasagidko iti atiddog,
Pangulkuloten a buokmo. Nagriroka
Ta binay-akon nga intayab ti abagat
Ket naitanemen iti tukot daytoy lubong.
Nalabit ipagarupmo a mangmangngegko pay
Dayta timekmo nga agarup alun-onen payen
Dagiti dalluyon a nangipaanudam
Kadagiti inkurkur-itko a pammadayaw
Iti kinasam-it ken kinailailo dagiti balikasmo.
Saan! Bassit-usitdan nga arasaas,
Nga arimpadek kadagiti kaltaang ti rabii.
Makitkitak kadi pay ti rupam kadagiti ulep
Ta kas kapartakdan nga agawaaw ti lagipmo?
Wen, kas iti panagawaaw ti pait ti nabaawan a kape,
Ti nakillabban a kinilnat a balang a paria.
Kaing-ingasmo kadi pay, aya, dagiti nalalapsat
A bida a babbai kadagiti buyaek a romantiko
A pelikula? Addaka kadi pay, aya, kadagiti linabag
Dagiti linia dagiti nasasam-it, agun-unnoy a musika?
Nagriroka no baliksek pay ti naganmo tunggal agrukbabak
Iti kinaisangsangayan dagiti amin a bambanag a naimbag
Uray pay ngata agplastarka a higante a lamina
Iti tawa a nangtantannawagak kenka, dikan makita
Nagriroka no ipagarupmo a kadagiti panagmaymaysak
Kadagiti nasipnget a dalan, nalamiis a parbangon,
Kadagiti awanan pagturongan a biahe, kawaw a kanito,
Sapsapulenka, a sapsapulenka…
Hulio 26, 2011
(Dispensarennak, Pablo Neruda)
Kunam la no asinoka
A nagbirbiragsot ditoy kaunggan
Ti natalinaay a pusok
Ket impaturaymo nga immalsa
Dagiti ur-uratko agingga a nalmes
Dagitoy bitek— agsungsung-ab
Kunam la no asinoka a kalalaingan
A nangtikaw iti naulimek a panunot
Ket addaka uray kadagiti tagainep
A maibislibislin kadagiti maris ken ayamuom
Dagiti sabsabong ti rosas ken lirio
A kunam la no kapadadaka a di manglaylay
Nalabit ipagarupmo nga adda pay iti agongko
Ti ayamuom a kimmayetket kaniak
Manipud pannakasagidko iti atiddog,
Pangulkuloten a buokmo. Nagriroka
Ta binay-akon nga intayab ti abagat
Ket naitanemen iti tukot daytoy lubong.
Nalabit ipagarupmo a mangmangngegko pay
Dayta timekmo nga agarup alun-onen payen
Dagiti dalluyon a nangipaanudam
Kadagiti inkurkur-itko a pammadayaw
Iti kinasam-it ken kinailailo dagiti balikasmo.
Saan! Bassit-usitdan nga arasaas,
Nga arimpadek kadagiti kaltaang ti rabii.
Makitkitak kadi pay ti rupam kadagiti ulep
Ta kas kapartakdan nga agawaaw ti lagipmo?
Wen, kas iti panagawaaw ti pait ti nabaawan a kape,
Ti nakillabban a kinilnat a balang a paria.
Kaing-ingasmo kadi pay, aya, dagiti nalalapsat
A bida a babbai kadagiti buyaek a romantiko
A pelikula? Addaka kadi pay, aya, kadagiti linabag
Dagiti linia dagiti nasasam-it, agun-unnoy a musika?
Nagriroka no baliksek pay ti naganmo tunggal agrukbabak
Iti kinaisangsangayan dagiti amin a bambanag a naimbag
Uray pay ngata agplastarka a higante a lamina
Iti tawa a nangtantannawagak kenka, dikan makita
Nagriroka no ipagarupmo a kadagiti panagmaymaysak
Kadagiti nasipnget a dalan, nalamiis a parbangon,
Kadagiti awanan pagturongan a biahe, kawaw a kanito,
Sapsapulenka, a sapsapulenka…
Hulio 26, 2011
7/24/11
idiay isabela, tagalog ti panagrasawda
inimbitarandak da manong baldovino ab. valdez nga aglektiur maipanggep iti panagsurat iti daniw.
hulio 23, ading, kinunana.
esponsoran kano ti silaw (sanggir dagiti ilokano nga awardee-writers, inc.), ti grupo a namunganay manipud iti tinawen a pasalipna nga avail. gapu ta karamanak metten kadagiti napadayawan itoy a pasalip, kamengak itoy a grupo.
dinamagko no asino dagiti agdengngeg. ta no dagiti bangolan koma a mannurat, agrasonak koman.
ta iti hulio 22, kasangay 'tay inaunaan a putotko ket inkeddengmi nga agkasangay laengen iti pagtaenganmi gapu iti rason a diakon dakamaten ngem mainaig iti madi nga inaramid dagiti mangimatmaton iti eskuelaanda.
maikadua, umuna unay a miting ti board ti gumil filipinas iti hulio 24. okey met laeng koma nga aglanganak ta maysaak met laengen a direktor. ngem kaunaan met ket masansan a mapagpapatangan dagiti mangimaton iti komite. yassign-dak ketdi iti komite a diak kursonada, dakesen. maikadua, parambak iti maika-75 a kasangay ni apo juan sp hidalgo jr (awan pay gayam nairegalok) ket nakababain met a palabsen.
maikatlo, saanen a masapul ti sumagmamano a bangolan iti singasing wenno paratignay ti naub-ubing ngem isuda a kas kaniak. namin-adun a napaneknekak dayta.
simmungbat ni manong bal (awagmi ken ni apo valdez) a mamaestra ken estudiante kano a puro agngayangay a mannurat ti dumngeg. pinaipusanna pay a madanagan ta is-isuda met laengen ken ni manong rogie baysa ti mannurat (iti iluko ken nalatak) iti alica.
dagus a nagwenak. hanabalen a nabannog ti agbiahe ken medio nangednged ti panawen manipud iti pannakaibagana aginga iti aldaw ti seminar.
ta nagdanagak met.
* * *
kas napagnumuan, iti sango ti simbaan ti alicia ti dimsaagak. nupay maikatlon dayta nga ipapanko, diak pay unay kabisado ta apagdiklawit met la dagiti immuna a dua nga ipapanko (gapu met laeng iti literatura).
nadlawko a nalapsat met gayam ti simbaanda. kasla dominikano ti akin-gapuanan ta umarngi kadagiti simbaan iti cagayan. diak ketdi inas-asitgan ta nariwet pay, pagriruandakto ketdi nga agbagtit.
sabagay, sungsungkaen pay laeng ti panunotko nga asitgan ti simbaan, simmangpeten ni manong bal a nangmaneho iti tsikot-na.
* * *
inlabasnak iti balay da manong rogie. nagtungtung-edak. sa iti barangay(nagtiponan sa itay) nga ayan ti naglalaok a puli a ti beddengda ket ti kalsada. sa iti provincial road a lubak-lubak nga atiw pay ti sitio road iti gonzaga.
hm, agasem ta ti kalsada a mapan iti balay ti maysa a nag-provincial director iti dilg ket nagtalinaed a kasta. diak ammo no ania ti parikut ti isabela.
* * *
kursonadak man ti arubayan da manong bal. nakasamsamek kadagiti nadumaduma a mula kangrunaan iti masetas.
adda arios (diak ammo no kasta ti ispelingna) a sukog christmas tree nga inggapuna kano iti batanes.
adda 'naipakalatkat' iti alad a dragon fruit (saniata itan ti awagda iti ilokos).
adda balang a paria a naipakalatkat iti bassit a kayo a diak ammo ti naganna.
adda kalunay iti masetera.
adda saluyot.
adda dagitay atap a masetas nga inggapuna kano iti laguna.
adda saba.
adda sua.
adda anangka.
ken nadumaduma a masetas.
sa sangsang-awan ti kararaepna a nawatiwat a sinilong dayta nga arubayan.
apo, nagimas ti agbiag no kasta ti inaldaw a makitam a buya.
* * *
bayat ti panagkapkapemi, kuna ni manong bal a kantaenminto kano iti programa ti ilokano a patarusna iti "lupang hinirang".
ket adda met dagitay patarus da apo pelagio (alcantara), apo greg amano, ken tanud joel manuel, kinunak.
kuna ni manong bal a dida kano matarusan idiay isabela dagiti naagapad a bersion.
* * *
iti munisipio ti nakaangayan ti seminar.
addan da manong rogie ken manong rizalino viernes (dati a presidente ti gumil isabela), ken maysa pay a kagumilan a nalipatak metten ti naganna (sori, apo).
sa mapan a kuarenta a naglalaok nga estudiante iti haiskul ken kolehio ken dagiti mamaestrada.
sa adda kano nailaok a sumagmamano nga opisial iti barangay.
ket narugian ti maysa nga aldaw a seminar.
* * *
natarus nga agpayso ti patarus ni manong bal.
malaksid ti pannakaibalikas dagiti sumagmamano a balikas.
kas iti 'daga' (adda iti maikadua a silaba koma ti bengngatna), 'ayat', ken diakon malagip dagiti dadduma.
ngem iti pakabuklanna, nalaka a masurotan dagiti estudiante ti patarus ni manong bal.
* * *
yur-uraymi koma ni mayor ging reyes ngem inteksna kano met ken ni manong bal nga agsakit.
isu a rinugian ni manong bal babaen ti panangilawlawagna iti gapu dayta a paseminar.
inesponsoran ti silaw nga isuna ti chairman, panggep daytoy a gutigoten dagiti taga-alicia, kangrunaan dagiti agtutubo, nga agsurat, siempre, kangrunaan iti ilokano.
ket inulitna ti nadakamatko iti ngato a pagdadanaganna.
ad-addan a nagdanagak.
* * *
ni manong rogie ti nangtratar iti ortograpia. kinunana nga impayemailna ken ni manong ruperto manuel ti ingles a papel daytoy mainaig iti nasao a topiko. sa impatarusna iti ilokano. ket isu ti imbasa ken imbinsana.
nakaay-ayat dagiti agdengngeg ta kinatawaanda dagiti dinakamat ni manong rogie a wadan a balikas kas iti billobillo, purpor, ken dadduma pay.
napaneknekak nga estranghero a talagan dagiti balikas nga ilokano. wenno ti pagsasao nga ilokano?
* * *
simmarunoak a nangtratarak iti panagsurat iti daniw. gapu ta makitak a talaga nga agdadamoda, inurnosko bassit ti presentasionko.
pinauluak iti TI SANGAPULO A BILIN ITI PANAGSURAT ITI DANIW NGA ILOKANO, nga innalak met laeng ti pasetna kadagiti maysa nga impresentarkon a sinsinan papel.
sakbayna, impakdaarko a ti pammatik, ti daniw ket naisangrat a maipabuya wenno maibasa. a naipauso laeng kunak ti pannakaisuratna gapu ta mapisti dagiti mannaniw ngem dagiti daniw a maisurat, agtalinaed iti agnanayon wenno nabaybayag laeng ti panagbayagda.
iti umuna a bilin, dinakamatko no ania ti daniw.
iti maikadua a bilin, dinamatko dagiti nadumaduma a kita ti daniw ilokano. ta napateg kunak a maammuan dagitoy nangruna no panggepda ti agdaniw iti ilokano. malaksid a dagitoy a dandaniw ti wagas dagiti aapongtayo nga inrakurak wenno imbalikas ti kananakem ken kararuada.
diakon dakamaten dagiti walo pay ta umatiddog nga umatiddog daytoy a salaysay/sinsinan kolum.
* * *
nakaay-ayat laeng a lektiuran dagiti agtutubo. interesadoda ta makitam ti panagdengngegda.
ken agkatawada met kadagiti pakpakatawa a namnamaek a katawaanda.
nadlawko laeng ti panagiinnarasaasda idi naminsan ket diak naliklikan ti nagrasaw ket naibagak ti "ukininananto pay la ketdi" nga itan, diak malagip no ania a paset ti lektiurko ti nakaisingitak.
saanda met ngata a naklaat ti kunak. ta nakaisemda met.
nalabit kunada, astig gayam ti agrasaw iti ilokano.
* * *
apay a naibagak ti kasta?
gapu ta idi napanak dimmiklawit iti computer shop gapu iti pettat a makagapu (ni manong bal ti madama nga agleklektiur idi maipanggep iti panagsurat iti salaysay), rasaw a rasaw dagiti agtutubo iti kompiuteran. (siguro daytoy ti nasken nga i-regulate ti munisipio ta kas makitak iti maysa a pakdaar, ITAPON SA LABAS ANG UPOS NG SIGARILYO , mabalin ti agyosi iti uneg. delikado iti salun-at dayta. delikado iti mortal a bagi. nagrigat ti matay gapu iti sigarilio a dika met pulos agsigsigarilio.)
nakakalkaldaang pay, "putangina" ti rasawda. kayatna a sawen, tagalog ti panagsaodan. delikado met iti kararua dayta.
syet.
* * *
apagisu nga umuliak idi simmangpet ni manong mindo aquino a segun iti programa, aglektiur iti panagsurat iti damag.
dandanin malpas ni manong bal idi makaulikami. simmaruno a dagus ni manong mindo. kas iti namay-anmi iti daniw, nagpasalip met iti panagsurat iti damag.
* * *
kalpasan ti panaglektiurko gayam, nagpasalipkami iti panagsurat iti daniw. dua kategoria: estudiante ken saan nga estudiante. ti premio: libro.
sag-innem ti pinangabakmi ditoy.
nakaay-ayat ta ammoda met gayam ti agsurat iti ilokano.
tallo ti nakitak nga adda potensialna, nupay nalabit addada pay sabali.
dagiti first, second ken sixth iti estudiante.
dagiti first ken second, adda ibagbagada ken kabaelanda ti agiggem iti lengguahe.
daydiay sixth, dose anios a nakasuraten iti daniw!
* * *
isu a naragsakak a nagawid. ta no matarabay la ketdi dagiti agtutubo iti alicia, awan ti rebbengna a pagdanagan da manong bal.#
Hulio 25, 2011
hulio 23, ading, kinunana.
esponsoran kano ti silaw (sanggir dagiti ilokano nga awardee-writers, inc.), ti grupo a namunganay manipud iti tinawen a pasalipna nga avail. gapu ta karamanak metten kadagiti napadayawan itoy a pasalip, kamengak itoy a grupo.
dinamagko no asino dagiti agdengngeg. ta no dagiti bangolan koma a mannurat, agrasonak koman.
ta iti hulio 22, kasangay 'tay inaunaan a putotko ket inkeddengmi nga agkasangay laengen iti pagtaenganmi gapu iti rason a diakon dakamaten ngem mainaig iti madi nga inaramid dagiti mangimatmaton iti eskuelaanda.
maikadua, umuna unay a miting ti board ti gumil filipinas iti hulio 24. okey met laeng koma nga aglanganak ta maysaak met laengen a direktor. ngem kaunaan met ket masansan a mapagpapatangan dagiti mangimaton iti komite. yassign-dak ketdi iti komite a diak kursonada, dakesen. maikadua, parambak iti maika-75 a kasangay ni apo juan sp hidalgo jr (awan pay gayam nairegalok) ket nakababain met a palabsen.
maikatlo, saanen a masapul ti sumagmamano a bangolan iti singasing wenno paratignay ti naub-ubing ngem isuda a kas kaniak. namin-adun a napaneknekak dayta.
simmungbat ni manong bal (awagmi ken ni apo valdez) a mamaestra ken estudiante kano a puro agngayangay a mannurat ti dumngeg. pinaipusanna pay a madanagan ta is-isuda met laengen ken ni manong rogie baysa ti mannurat (iti iluko ken nalatak) iti alica.
dagus a nagwenak. hanabalen a nabannog ti agbiahe ken medio nangednged ti panawen manipud iti pannakaibagana aginga iti aldaw ti seminar.
ta nagdanagak met.
* * *
kas napagnumuan, iti sango ti simbaan ti alicia ti dimsaagak. nupay maikatlon dayta nga ipapanko, diak pay unay kabisado ta apagdiklawit met la dagiti immuna a dua nga ipapanko (gapu met laeng iti literatura).
nadlawko a nalapsat met gayam ti simbaanda. kasla dominikano ti akin-gapuanan ta umarngi kadagiti simbaan iti cagayan. diak ketdi inas-asitgan ta nariwet pay, pagriruandakto ketdi nga agbagtit.
sabagay, sungsungkaen pay laeng ti panunotko nga asitgan ti simbaan, simmangpeten ni manong bal a nangmaneho iti tsikot-na.
* * *
inlabasnak iti balay da manong rogie. nagtungtung-edak. sa iti barangay(nagtiponan sa itay) nga ayan ti naglalaok a puli a ti beddengda ket ti kalsada. sa iti provincial road a lubak-lubak nga atiw pay ti sitio road iti gonzaga.
hm, agasem ta ti kalsada a mapan iti balay ti maysa a nag-provincial director iti dilg ket nagtalinaed a kasta. diak ammo no ania ti parikut ti isabela.
* * *
kursonadak man ti arubayan da manong bal. nakasamsamek kadagiti nadumaduma a mula kangrunaan iti masetas.
adda arios (diak ammo no kasta ti ispelingna) a sukog christmas tree nga inggapuna kano iti batanes.
adda 'naipakalatkat' iti alad a dragon fruit (saniata itan ti awagda iti ilokos).
adda balang a paria a naipakalatkat iti bassit a kayo a diak ammo ti naganna.
adda kalunay iti masetera.
adda saluyot.
adda dagitay atap a masetas nga inggapuna kano iti laguna.
adda saba.
adda sua.
adda anangka.
ken nadumaduma a masetas.
sa sangsang-awan ti kararaepna a nawatiwat a sinilong dayta nga arubayan.
apo, nagimas ti agbiag no kasta ti inaldaw a makitam a buya.
* * *
bayat ti panagkapkapemi, kuna ni manong bal a kantaenminto kano iti programa ti ilokano a patarusna iti "lupang hinirang".
ket adda met dagitay patarus da apo pelagio (alcantara), apo greg amano, ken tanud joel manuel, kinunak.
kuna ni manong bal a dida kano matarusan idiay isabela dagiti naagapad a bersion.
* * *
iti munisipio ti nakaangayan ti seminar.
addan da manong rogie ken manong rizalino viernes (dati a presidente ti gumil isabela), ken maysa pay a kagumilan a nalipatak metten ti naganna (sori, apo).
sa mapan a kuarenta a naglalaok nga estudiante iti haiskul ken kolehio ken dagiti mamaestrada.
sa adda kano nailaok a sumagmamano nga opisial iti barangay.
ket narugian ti maysa nga aldaw a seminar.
* * *
natarus nga agpayso ti patarus ni manong bal.
malaksid ti pannakaibalikas dagiti sumagmamano a balikas.
kas iti 'daga' (adda iti maikadua a silaba koma ti bengngatna), 'ayat', ken diakon malagip dagiti dadduma.
ngem iti pakabuklanna, nalaka a masurotan dagiti estudiante ti patarus ni manong bal.
* * *
yur-uraymi koma ni mayor ging reyes ngem inteksna kano met ken ni manong bal nga agsakit.
isu a rinugian ni manong bal babaen ti panangilawlawagna iti gapu dayta a paseminar.
inesponsoran ti silaw nga isuna ti chairman, panggep daytoy a gutigoten dagiti taga-alicia, kangrunaan dagiti agtutubo, nga agsurat, siempre, kangrunaan iti ilokano.
ket inulitna ti nadakamatko iti ngato a pagdadanaganna.
ad-addan a nagdanagak.
* * *
ni manong rogie ti nangtratar iti ortograpia. kinunana nga impayemailna ken ni manong ruperto manuel ti ingles a papel daytoy mainaig iti nasao a topiko. sa impatarusna iti ilokano. ket isu ti imbasa ken imbinsana.
nakaay-ayat dagiti agdengngeg ta kinatawaanda dagiti dinakamat ni manong rogie a wadan a balikas kas iti billobillo, purpor, ken dadduma pay.
napaneknekak nga estranghero a talagan dagiti balikas nga ilokano. wenno ti pagsasao nga ilokano?
* * *
simmarunoak a nangtratarak iti panagsurat iti daniw. gapu ta makitak a talaga nga agdadamoda, inurnosko bassit ti presentasionko.
pinauluak iti TI SANGAPULO A BILIN ITI PANAGSURAT ITI DANIW NGA ILOKANO, nga innalak met laeng ti pasetna kadagiti maysa nga impresentarkon a sinsinan papel.
sakbayna, impakdaarko a ti pammatik, ti daniw ket naisangrat a maipabuya wenno maibasa. a naipauso laeng kunak ti pannakaisuratna gapu ta mapisti dagiti mannaniw ngem dagiti daniw a maisurat, agtalinaed iti agnanayon wenno nabaybayag laeng ti panagbayagda.
iti umuna a bilin, dinakamatko no ania ti daniw.
iti maikadua a bilin, dinamatko dagiti nadumaduma a kita ti daniw ilokano. ta napateg kunak a maammuan dagitoy nangruna no panggepda ti agdaniw iti ilokano. malaksid a dagitoy a dandaniw ti wagas dagiti aapongtayo nga inrakurak wenno imbalikas ti kananakem ken kararuada.
diakon dakamaten dagiti walo pay ta umatiddog nga umatiddog daytoy a salaysay/sinsinan kolum.
* * *
nakaay-ayat laeng a lektiuran dagiti agtutubo. interesadoda ta makitam ti panagdengngegda.
ken agkatawada met kadagiti pakpakatawa a namnamaek a katawaanda.
nadlawko laeng ti panagiinnarasaasda idi naminsan ket diak naliklikan ti nagrasaw ket naibagak ti "ukininananto pay la ketdi" nga itan, diak malagip no ania a paset ti lektiurko ti nakaisingitak.
saanda met ngata a naklaat ti kunak. ta nakaisemda met.
nalabit kunada, astig gayam ti agrasaw iti ilokano.
* * *
apay a naibagak ti kasta?
gapu ta idi napanak dimmiklawit iti computer shop gapu iti pettat a makagapu (ni manong bal ti madama nga agleklektiur idi maipanggep iti panagsurat iti salaysay), rasaw a rasaw dagiti agtutubo iti kompiuteran. (siguro daytoy ti nasken nga i-regulate ti munisipio ta kas makitak iti maysa a pakdaar, ITAPON SA LABAS ANG UPOS NG SIGARILYO , mabalin ti agyosi iti uneg. delikado iti salun-at dayta. delikado iti mortal a bagi. nagrigat ti matay gapu iti sigarilio a dika met pulos agsigsigarilio.)
nakakalkaldaang pay, "putangina" ti rasawda. kayatna a sawen, tagalog ti panagsaodan. delikado met iti kararua dayta.
syet.
* * *
apagisu nga umuliak idi simmangpet ni manong mindo aquino a segun iti programa, aglektiur iti panagsurat iti damag.
dandanin malpas ni manong bal idi makaulikami. simmaruno a dagus ni manong mindo. kas iti namay-anmi iti daniw, nagpasalip met iti panagsurat iti damag.
* * *
kalpasan ti panaglektiurko gayam, nagpasalipkami iti panagsurat iti daniw. dua kategoria: estudiante ken saan nga estudiante. ti premio: libro.
sag-innem ti pinangabakmi ditoy.
nakaay-ayat ta ammoda met gayam ti agsurat iti ilokano.
tallo ti nakitak nga adda potensialna, nupay nalabit addada pay sabali.
dagiti first, second ken sixth iti estudiante.
dagiti first ken second, adda ibagbagada ken kabaelanda ti agiggem iti lengguahe.
daydiay sixth, dose anios a nakasuraten iti daniw!
* * *
isu a naragsakak a nagawid. ta no matarabay la ketdi dagiti agtutubo iti alicia, awan ti rebbengna a pagdanagan da manong bal.#
Hulio 25, 2011
Impaskil ni Asseng idi 8:46 PM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: alicia isabela, young ilocano writers
kasasaad ti pagilian
Impaskil ni Asseng idi 7:56 PM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: state of the nation
7/21/11
ita a panagkasangaymo
no pagibasarak ti innem laeng a tawenmo
iti kinalaingko a mangisursuro
nalabit mabalinko nga ibaga
nga epektibo ti wagasko
ta makitkitak kenka
dagiti pagbutbutngak a galadko
a diak met intaramente
a paglikudan wenno ilunod
ta gapu kadagitoy
makitak met dagiti naiimbag
a tallugading daytoy amam.
maaliawak laeng
ta no apay nga immun-una
a nasursurom
dagiti wagas ti panagyebkas
iti panagpungtot
wenno panagbagtit
ngem dagiti im-impek
a maipatawid met koma kenka
kas iti
panagipateg
panangilala
kinaandur
kinaanus
kinapakumbaba
kinatalinaay
ngem no isapatak, balong,
a manipud ita a panagkanaganam
kabaelak nga ibukbok
amin a panawen sakbay ti panagpitom
tapno matagikuam
dagiti amin a naiimbag kaniak
ipariknak kenka
ti kinamirmiraut
ken kinagagangay
a naglasatan daytoy amam.
kabayatanna,
arakupenka iti nairut
tapno mariknam ti bitek
daytoy barukong
ket mangngegam ti ipukpukkawna
a nasudi a naganmo nga
anib miguel
hulio 22, 2011
12:22 am
Impaskil ni Asseng idi 9:09 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: anib miguel c tabag
naragsak a panagkasangay, anib
Impaskil ni Asseng idi 9:00 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: anib miguel c tabag
kalpasan ti uram
di pay nadeppaag ti pudot
wenno makasinit pay laeng dagiti landok
wenno semento uray naslepdan iti danum ti bombero,
addan dagiti tulong kas iti noodles ken luplupot
manipud kadagiti network ti telebision
a bayat ti panagbuybuya itay wenno idi
dagiti nauraman, inkankannawag dagiti reporter
ti panagdawatda iti donasion.
aglilinnetlet dagiti agkakatawa,
agsasangit, agpupukkaw a nauraman
ket aglalaok ti langsi dagiti nauram
a tao, gamigam, lupot, karton, kayo
ken no ania ditan a retaso ti siudad.
adda metten dagiti nakaalan iti retaso
iti ballasiw, wenno iti kanto
wenno iti igid ti nalangsi a karayan
ket rugianna manen ti mangipatakder
iti sabali nga abong a naganannanto
iti balay.
idinto nga iti maysa a nalamiis
a kuarto, ikamkamakam ti arkitekto
ti plano ti maysa a condominium
bayat ti panangpattapattana
no mano a kahon ti serbesa
ti ipaalana manipud iti tseke
a pinirmaan ti boss-na nga insik
a kalanglanga ti tseke nga inaramat
ti presidente idi panawen ti basingkawel.
Hulio 21, 2011
wenno makasinit pay laeng dagiti landok
wenno semento uray naslepdan iti danum ti bombero,
addan dagiti tulong kas iti noodles ken luplupot
manipud kadagiti network ti telebision
a bayat ti panagbuybuya itay wenno idi
dagiti nauraman, inkankannawag dagiti reporter
ti panagdawatda iti donasion.
aglilinnetlet dagiti agkakatawa,
agsasangit, agpupukkaw a nauraman
ket aglalaok ti langsi dagiti nauram
a tao, gamigam, lupot, karton, kayo
ken no ania ditan a retaso ti siudad.
adda metten dagiti nakaalan iti retaso
iti ballasiw, wenno iti kanto
wenno iti igid ti nalangsi a karayan
ket rugianna manen ti mangipatakder
iti sabali nga abong a naganannanto
iti balay.
idinto nga iti maysa a nalamiis
a kuarto, ikamkamakam ti arkitekto
ti plano ti maysa a condominium
bayat ti panangpattapattana
no mano a kahon ti serbesa
ti ipaalana manipud iti tseke
a pinirmaan ti boss-na nga insik
a kalanglanga ti tseke nga inaramat
ti presidente idi panawen ti basingkawel.
Hulio 21, 2011
hindi gaanong
nararamdaman ang hapdi ng isang sugat, isinadya man o hindi, kapag nasa estado ka na ng pag-iisip o paghahangad na ito ay mapagaling. kaya't nakatuon ang lahat ng gagawin o pamamaraan para mapadali ang paggaling nito nang sa gayon, makababalik ito sa dati niyang kagalingan (kahit mananatili ang peklat na madalas nga ay maganda itong alaala na nalagpasan mo ang sugat na iyon) at magagawa na ng bahagi ng katawan na nasugatan ang kanyang tungkulin.
samantala, nagiging mas mahapdi ang sugat, mas mahapdi pa sa pisikal na hapdi, na kahit nagkakalangib na, binubudburan ito ng asin at ang tanging hangad ay manumbalik kung di man manatili ang hapdi.
hulyo 21, 2011
samantala, nagiging mas mahapdi ang sugat, mas mahapdi pa sa pisikal na hapdi, na kahit nagkakalangib na, binubudburan ito ng asin at ang tanging hangad ay manumbalik kung di man manatili ang hapdi.
hulyo 21, 2011
pammagbaga
ni mang cles (rambaud):
"saanka a lalaki no makiapaka iti babai."
"kaykayatak ti agmula kadagiti masetas. ta no dadduma, nasaysayaatda pay a kapatpatang ngem iti asawa. ti la dakesna no bigla a sumungbatda."
hulio 21, 2011
"saanka a lalaki no makiapaka iti babai."
"kaykayatak ti agmula kadagiti masetas. ta no dadduma, nasaysayaatda pay a kapatpatang ngem iti asawa. ti la dakesna no bigla a sumungbatda."
hulio 21, 2011
Impaskil ni Asseng idi 3:44 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: cles b rambaud
nabasak
itay iti maysa a diario a mabalin a gapu iti panangsipsiput wenno panangtiktiktik ti fbi ti namunganayan iti panagbagtit ni hemingway agingga a pinaltoganna ti bagina. diak magustuan dayta a pattapatta. ti imasna, paneknekan ti maysa a nasinged a gayyemna.
isu nga agrukbabnak ken ni kurt cobain. napnek iti biagna. ginibusannan.
panagkunak, dandaniak metten mapnek iti biagko.
hulio 21, 2011
isu nga agrukbabnak ken ni kurt cobain. napnek iti biagna. ginibusannan.
panagkunak, dandaniak metten mapnek iti biagko.
hulio 21, 2011
no pudno
a datayo laeng ti mangipalpalay iti saem iti bukodtayo a nakem, nakayanakan ngarud ti mangipalay iti saem?
dinak pay rinasrasaw ti nangipasngay kaniak
isu a mamatiak nga awan koma ti karbengam a mangipaay kadagiti amin a kasasaeman a balikas kaniak. masansan a saludsodek iti bagik a kastoy kadin ti kinadakesko a parsua tapno sagabaek dagitoy?
diak ammo no pudno a kinalupoy ken kinaawan-lategna ti agarapaap iti biag a simple ken mapnek iti no ania ti adda.
mamatiak a no agmulaka iti gura, gura ti apitem. agbabawiak no apay a binay-ak a nagtubo ti gura kaniak. maregreg dagiti luak gapu iti daytoy a napasamak kaniak.
ita, kayatko nga agsampaga koma manen ti ayat ken talinaay iti barukongko. sapay koma ta mabirokak ti disso a matungpal daytoy.
hulio 21, 2011
diak ammo no pudno a kinalupoy ken kinaawan-lategna ti agarapaap iti biag a simple ken mapnek iti no ania ti adda.
mamatiak a no agmulaka iti gura, gura ti apitem. agbabawiak no apay a binay-ak a nagtubo ti gura kaniak. maregreg dagiti luak gapu iti daytoy a napasamak kaniak.
ita, kayatko nga agsampaga koma manen ti ayat ken talinaay iti barukongko. sapay koma ta mabirokak ti disso a matungpal daytoy.
hulio 21, 2011
7/19/11
ti panaguray
ket kasla lati. iti kanito a nakalupkopanna ti bagi, in-inut-- iti nadagem ken naintarumpingayan a wagas-- tagikuaenna ket agbalin a paset ti kinalatina amin a piskel, dara, puso, utek, bitek, lagip, kararua...
hulio 20, 2011
hulio 20, 2011
Impaskil ni Asseng idi 11:09 PM No comments: Links to this post
MAPARPARMATAK NI RUMI
...daytay pebolit ni Tanud RVA a mannaniw a taga-Persia. Ket daytoy man ti magustuak a bersona (nga impaskil ni rva iti fb ti Inglesna) nga impataruskon iti Ilokano:
Linukotna ti butengna ket nagsampaga a rosas a nasadia
Nakaan-annad a tinapayana iti dakulapna
Innala daytoy kenkuana sa imbistina iti buokna
Prominente ditoy ti aweng nga "a". Kaduana ti aweng nga "an", ad-adda a daytoy nga aweng ti maitutop kadagiti dandaniw a maibalikas iti entablado, wenno daniw a para tapat wenno para korona.
Itoy a gundaway, iti maikatlo a linia, makitam ti limitasion ti pagsasaotayo ta iti Ingles kunana: "She took it from him and put it in her hair". Inusarko ti "daytoy" para iti "she" idinto a daydiay "him" para iti "kenkuana". Ti adatna, daydiay "imbistina iti buokna", para met iti "she", isu a gistayan ninayonak iti "daytoy" ngem agbalin met koman a kastoy "Innala daytoy kenkuana sa imbisti daytoy iti buokna". Adu unayen daydiay "daytoy" ket maitalimudok la ket ngarud iti daytoy a balikas (daytoy) ti imatang ti agbasa.
Idi damo, "insaluksokna" daydiay "imbistina". Ngem napanunotko nga usaren daydiay "bisti" ta kasla feminine unay kadatayo nga Ilokano, a babai laeng dagiti ad-adda a mangiwaywayat iti panagbisti. Sa no bisti kunam, kayatna a sawen a papintasem, pasudiem, pasadiaem ti maysa a banag.
Isu a kabayatan nga awan ti mapanunotko a naguguapo a patarusna, dayta pay laeng adda iti ngato.
Kamaudiananna, parparmatak a mapasamak koma kaniak dagita a linia.
Hulio 20, 2011
Hm, nakitak nga "arkos" ti mas prefer ni tanud rva iti "bisti". Innayonko pay daytoy "indayana". Isu a kastoyen:
Kinupinna ti butengna ket nagsampaga a rosas a nasadia
Nakaan-annad a tinapayana iti dakulapna, sa indayana
Innala daytoy kenkuana sa inyarkosna iti buokna
Linukotna ti butengna ket nagsampaga a rosas a nasadia
Nakaan-annad a tinapayana iti dakulapna
Innala daytoy kenkuana sa imbistina iti buokna
Prominente ditoy ti aweng nga "a". Kaduana ti aweng nga "an", ad-adda a daytoy nga aweng ti maitutop kadagiti dandaniw a maibalikas iti entablado, wenno daniw a para tapat wenno para korona.
Itoy a gundaway, iti maikatlo a linia, makitam ti limitasion ti pagsasaotayo ta iti Ingles kunana: "She took it from him and put it in her hair". Inusarko ti "daytoy" para iti "she" idinto a daydiay "him" para iti "kenkuana". Ti adatna, daydiay "imbistina iti buokna", para met iti "she", isu a gistayan ninayonak iti "daytoy" ngem agbalin met koman a kastoy "Innala daytoy kenkuana sa imbisti daytoy iti buokna". Adu unayen daydiay "daytoy" ket maitalimudok la ket ngarud iti daytoy a balikas (daytoy) ti imatang ti agbasa.
Idi damo, "insaluksokna" daydiay "imbistina". Ngem napanunotko nga usaren daydiay "bisti" ta kasla feminine unay kadatayo nga Ilokano, a babai laeng dagiti ad-adda a mangiwaywayat iti panagbisti. Sa no bisti kunam, kayatna a sawen a papintasem, pasudiem, pasadiaem ti maysa a banag.
Isu a kabayatan nga awan ti mapanunotko a naguguapo a patarusna, dayta pay laeng adda iti ngato.
Kamaudiananna, parparmatak a mapasamak koma kaniak dagita a linia.
Hulio 20, 2011
Hm, nakitak nga "arkos" ti mas prefer ni tanud rva iti "bisti". Innayonko pay daytoy "indayana". Isu a kastoyen:
Kinupinna ti butengna ket nagsampaga a rosas a nasadia
Nakaan-annad a tinapayana iti dakulapna, sa indayana
Innala daytoy kenkuana sa inyarkosna iti buokna
Impaskil ni Asseng idi 5:11 PM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: rumi
7/14/11
Kalpasan ti Bagyo
adda dagiti mabati
a mangar-arnas kadagiti gabat
a mabalin a pagsungrod
ket mapartuat ti temtem
a paginuduan
dagiti sabsabali pay a nabati
a lamlam-eken ken nagtalinaed
a maal-aliaw iti dimteng nga allawig;
mapabiag dagiti pimmusay a dalikan
ket mailuto dagiti mabalin
a maar-arnas
kas iti ubog ti natuang a niog,
wenno dalag a di nakasubli iti alog;
maaramid dagiti bangko
a pagtugawan dagiti di pay
mayat a mangukas iti tapayana
tapno nanamnam-ay a mangtugtugpa
no apay a dumteng ti didigra
iti lubong a ti mabukelna a sungbat
nabayagen a napanunot dagiti immun-unan
a sinangbayan ti parikut ken nalabit
narurungsot pay a pannakaburibor
ngem iti ipaay ti Nakaparsuaan.
adda dagiti napigpigsa a nabiag
a mangbagkat kadagiti bangkay
ket kasla nambaan wenno gabat laeng
a pagaabayenda ket imbes a maldaangda
iti nakapimpiman a nakapay-an
matdada kadagiti nalamiis
a basar kadagiti nalamiis
a rabii nga umap-apal
iti maysa a natalinaay a panaginana
ngem iti mangsungsungka
iti baro nga agsapa
a rugianda ti mangtukit iti sabali manen
a mula a mabalin a dalapusen manen
ti sabali ken nalabit napigpigsa a bagyo.
Hulio 14, 2011
a mangar-arnas kadagiti gabat
a mabalin a pagsungrod
ket mapartuat ti temtem
a paginuduan
dagiti sabsabali pay a nabati
a lamlam-eken ken nagtalinaed
a maal-aliaw iti dimteng nga allawig;
mapabiag dagiti pimmusay a dalikan
ket mailuto dagiti mabalin
a maar-arnas
kas iti ubog ti natuang a niog,
wenno dalag a di nakasubli iti alog;
maaramid dagiti bangko
a pagtugawan dagiti di pay
mayat a mangukas iti tapayana
tapno nanamnam-ay a mangtugtugpa
no apay a dumteng ti didigra
iti lubong a ti mabukelna a sungbat
nabayagen a napanunot dagiti immun-unan
a sinangbayan ti parikut ken nalabit
narurungsot pay a pannakaburibor
ngem iti ipaay ti Nakaparsuaan.
adda dagiti napigpigsa a nabiag
a mangbagkat kadagiti bangkay
ket kasla nambaan wenno gabat laeng
a pagaabayenda ket imbes a maldaangda
iti nakapimpiman a nakapay-an
matdada kadagiti nalamiis
a basar kadagiti nalamiis
a rabii nga umap-apal
iti maysa a natalinaay a panaginana
ngem iti mangsungsungka
iti baro nga agsapa
a rugianda ti mangtukit iti sabali manen
a mula a mabalin a dalapusen manen
ti sabali ken nalabit napigpigsa a bagyo.
Hulio 14, 2011
Impaskil ni Asseng idi 2:07 AM No comments: Links to this post
7/13/11
Tunggal Palabsak Dagiti Balikas A Napartuat Gapu Kenka,
Ayat, kasla tantan-awak ti nakalitlitnaw nga ubbog
ket iti lansad daytoy, agtultuloy nga agpussuak
ti nadarisay a danum nga awanan sabali a panggep
no di mangep-ep iti amin a pagayusanna a namaga,
mangpunno iti amin a kawaw, mangpalangto iti amin
nga agkalikagum nga agsantak ken agsampaga;
Kasla palpalabsak ti Nasantoan a Libro
ket patiek a maysaak a propeta
ta makitak dagiti pagilasinan ti yaay
ti Mannubbot, ken maysaak met laeng nga arban
a sumsumga iti pammatalged ti Isasangbay
ti maysa a mangibagnos.
Ket iti kanito a diak mapetpetan
ti pangalkalapkapak a siak, pasetnak
kadagiti parmatam, mariknak nga addaak
iti maysa a naulimek a terminal,
mangkaskastigo iti bagik gapu iti naladaw
nga idadatengko ket diak masinunuo
no pangrugiak a guyoden ti panawen
tapno dumteng manen ti sabali a tren
wenno sabali a posibilidad tapno magteng
ti pagturongan, ta madanaganak a sika
nga adda iti ungto daytoy a panagdaliasat
matektekan ket agturongen iti disso
a diak pulos masierto ken awanan pagilasinan.
No magnaakon nga ima-ima ta maamakak
a mangarikap iti agdardara a barukong
ta awanan-anag ti mangilibut iti kinapiman,
ar-arep-epek a tunggal addangko,
agsubli iti punganay tapno mangrugiak manen
nga agdaliasat agingga a magtengko ti disso
a naginnabel dagiti dalan, a nagsinnaip
dagiti imatang ket nasaysayaat laengen a dita
ti pagpatinggaak ngem iti immaddangak
nga umadayo met kenka.
Ta itan, diak ammo nga ipamuspusan
ti pannakaidanon kenka a sibubukel
daytoy nadarisay a kararuak
a makikammaysa kadagiti amin
a nadarisay ken agsantak
sakbay a tallikudak dagiti bituen...
Hulio 13, 2011
ket iti lansad daytoy, agtultuloy nga agpussuak
ti nadarisay a danum nga awanan sabali a panggep
no di mangep-ep iti amin a pagayusanna a namaga,
mangpunno iti amin a kawaw, mangpalangto iti amin
nga agkalikagum nga agsantak ken agsampaga;
Kasla palpalabsak ti Nasantoan a Libro
ket patiek a maysaak a propeta
ta makitak dagiti pagilasinan ti yaay
ti Mannubbot, ken maysaak met laeng nga arban
a sumsumga iti pammatalged ti Isasangbay
ti maysa a mangibagnos.
Ket iti kanito a diak mapetpetan
ti pangalkalapkapak a siak, pasetnak
kadagiti parmatam, mariknak nga addaak
iti maysa a naulimek a terminal,
mangkaskastigo iti bagik gapu iti naladaw
nga idadatengko ket diak masinunuo
no pangrugiak a guyoden ti panawen
tapno dumteng manen ti sabali a tren
wenno sabali a posibilidad tapno magteng
ti pagturongan, ta madanaganak a sika
nga adda iti ungto daytoy a panagdaliasat
matektekan ket agturongen iti disso
a diak pulos masierto ken awanan pagilasinan.
No magnaakon nga ima-ima ta maamakak
a mangarikap iti agdardara a barukong
ta awanan-anag ti mangilibut iti kinapiman,
ar-arep-epek a tunggal addangko,
agsubli iti punganay tapno mangrugiak manen
nga agdaliasat agingga a magtengko ti disso
a naginnabel dagiti dalan, a nagsinnaip
dagiti imatang ket nasaysayaat laengen a dita
ti pagpatinggaak ngem iti immaddangak
nga umadayo met kenka.
Ta itan, diak ammo nga ipamuspusan
ti pannakaidanon kenka a sibubukel
daytoy nadarisay a kararuak
a makikammaysa kadagiti amin
a nadarisay ken agsantak
sakbay a tallikudak dagiti bituen...
Hulio 13, 2011
7/12/11
Otso
paikut-ikot ang mga gamu-gamo
sa ilaw ng walong poste
na gabi-gabi namang nasisindihan
at hindi ko matantiya kung kailan
ang katapusan
sapagkat wala akong kapangyarihang pundihin
o patayin ang kuneksyon ng kuryente
hindi kagaya ng lampara
o ng kandila na maaaring mamatay
sa sandaling magpatiwakal
kahit isang gamu-gamo
o sa oras na maubos ang gas
o maagnas ang kandila
natatantiya ko lamang
kung kailan ako paririto
at aalis
at magpabalik-balik ang aking paningin
sa walong poste
na gabi-gabing nasisindihan
darating man ako
o hindi,
o kahit sa gabing umuulan
at nagkubli ang mga gamu-gamo
sa mga bitak nitong naglalakihang pader
Hulyo 12, 2011
"Enigma Without End" ni Salvador Dali.
sa ilaw ng walong poste
na gabi-gabi namang nasisindihan
at hindi ko matantiya kung kailan
ang katapusan
sapagkat wala akong kapangyarihang pundihin
o patayin ang kuneksyon ng kuryente
hindi kagaya ng lampara
o ng kandila na maaaring mamatay
sa sandaling magpatiwakal
kahit isang gamu-gamo
o sa oras na maubos ang gas
o maagnas ang kandila
natatantiya ko lamang
kung kailan ako paririto
at aalis
at magpabalik-balik ang aking paningin
sa walong poste
na gabi-gabing nasisindihan
darating man ako
o hindi,
o kahit sa gabing umuulan
at nagkubli ang mga gamu-gamo
sa mga bitak nitong naglalakihang pader
Hulyo 12, 2011
"Enigma Without End" ni Salvador Dali.
7/11/11
Adda iti Apo Dios ti Kaasi, Adda ken ni Asseng ti Diskarte
“SI T-bone lang ang may problema,” kinuna ti formator-mi idi impakaammona ti resulta ti medical examination-mi a kandidato iti nobisiado iti Order of Friars Minor.
Siak daydiay T-bone. Pinanaganandak iti kasta gapu ta nakaruruar ngamin dagiti tulangko— agdudusol, agtutunnal. Iti ababa a pannao, sobra ti kinakuttongko. Sa pay bassit. Okey koma latta kaniak no pinanagandak iti ‘piit’.
Ay ket naklaatak iti kuna ti formatormi. Agasem ket dosekami sa siak laeng ti addaan parikut iti salun-at? Nupay diak ilibak, nalaka a mabambannogak ken nakarikrikut a puzzle kaniak ti diak pulos ilulukmeg. Ngarud, napasingkedanen dagiti buteng iti kaunggak nga adda a talaga parikutko iti salun-at.
Ket immappayaw dagiti lagip ti kinaubingko. Daydi near-death experience-ko idi agtawenak iti tallo-lima. Daydi panagbagbagkat ni nanangko kaniak a mapan ageskuela ta diak makapagna. Daydi diak panagsuot iti shorts gapu ta kasla burrarawit dagiti gurongko. Daydi pannakaabakko iti gabbo gapu ta nagkurangak iti resistensia. Ken aminen a rikut ti maysa nga ubing nga addaan parikut iti salun-at.
Tapno umababa daytoy nga estoria lalo ket kasla met la summary daytoy tapno laeng adda masuratko ita, imbilinda a mapanak iti Philippine Heart Center para iti ECG. (Diakon malagip ti itsura ti aglawlaw gapu ta sinallukbannakon ti panagdadanag.) Sadiay nakitada nga adda problema ti pusok. Congenital heart disease— nakayanakan a sakit iti puso. Ti nagan ti sakit: ventricular septal defect. Addaan kano iti abut ti pusok iti kas iti rukod ti piso (daytoy us-usarentayo ita).
“Ania ti aramidek ngarud, Doktora?” agtigtigergerak a nangsaludsod.
“Masapul nga agpaoperaka.”
Ad-addan a nagtigergerak. Umuna, gapu iti pannakaoperak. Maikadua, gapu iti kuarta a mabusbos. (Nangnangngegko ngaminen a daytoy a sakit, karaman kadagiti sakit dagiti babaknang. A no saanka a baknang, kayatna a sawen, awanen ti tiansam nga agbiag ta dagiti laeng babaknang ti makabael a mangpaagas itoy.)
“No diak maoperaan, ania ti mapasamak kaniak?”
“Dimo abotenen ti kuarenta.” (Agtawenak laeng idi iti 21.)
“Ket no agpaoperaak?”
“Agbiagka a kas gagangay.”
“Agpaoperaak ngarud, Doktora. Ania ti aramidek?”
NUPAY inkeddengko ti nagpaopera, iti panagsublik iti lugarmi, sineknannakon ti naidumduma a pannakaaliaw ken ad-addan a panangay-ay iti bagi. Siak ngamin ti tao a no mabalbalin, diak koma kayat ti agbalin a dagensen iti sabali, nangruna iti pamiliak.
Ket diak la ngaruden makaipaay iti material a pagsaliwanwanan it pamiliak, adda pay laeng manen daytoy a parikut.
Ngem napatak ketdi ti panggepko: ti maoperaan ket agbiag a kas gagangay. Gapu ta nagadu dagiti bambanag a kayatko nga isayangkat.
Isu a ti umuna nga addang nga inaramidko sakbay a nagawidak iti probinsia, nagpakadaak iti Order. Imbagak a saan a ti sakitko ti makagapu. Ta no daydiay ti rasonko, didak koma pinalubosan ketdi lalo a tinulongandak. Nga isu met ti talaga a liniklikak— a ti Order ti mangpaagas kaniak. Gapu ta diak kayat a maminpinsan ket dagiti papadi ti pakautangak iti naimbag a nakem. Kasanon no dumtengto ti panawen nga aglasatak iti krisis ket eventually, ag-decide a rummuar? Di pay ketdin mapabasolnak nga awanan iti utang a naimbag a nakem.
Ket inkeddengko a sarangtek daytoy a parikut nga awan ti madaldalapusko a tao.
Ngem nagriroak. Umuna a naapektaran ti pamiliak. In-inut, imbaklayda met dagiti dagensen a nangsallukob kaniak. Madlaw ti in-inut a panagimres dagiti nagannakko. Diak mapabasol ida ta iti kaamaan a nakasimsimple dagiti parikut, kasla kanibusananen ti lubong no umappayaw iti kas itoy a problema a pakaseknan ti biag ti anakda, nga inauna pay met.
Ken siak. Nupay ibagak a napigsa ti pakinakemko, iti initial nga stage daytoy a pagteng ti biagko, kaslaak nakutoran a kakok a dina ammo ti pagkamanganna. Diak napnapan kadagiti yeskediulda a check-up. Naginumak. Nagsigarilioak. Sinaktak ti nakemko iti panagarem ken pannakabastedko. Tinorture-ko ti pusok. Tapno gunggonanana, kunak man, a napnapan iti bagik.
Agingga a naitim-ogak. Daytoy ket kalpasan nga intext-nak ti maysa a babai nga inaremko a kunana: pasensiakan. Diak makita it bagik a sika ti kaduak a tumaeng.
Gaddemet.
Simmaruno ngarud nga inaramidko, ti marisut ti problemak iti pagpaoperak. Kasla ketdin naglukais nga agsapa ti panunotko ket nalagipko dagiti kakabagian ni tatang idiay Hawaii. Kaamaan daytoy ti kabsat ni lilangko (ti ina ni tatang). Ket inturturedko ti nagsurat. Ti malagipko a linaon ti suratko: Kayatko pay ti agbiag ta adu dagiti nasasayaat a bambanag a kayatko nga ipatungpal saan a para iti bagik no di ket para iti sabali a tao.
Ket Dios ti agngina, ta dagus a nagpaw-itda. Door to door. Aglaplapusanan. Impatokon daydiay a napintas a senial nga agbalin a positibo ti resulta ti lasatek nga operasion.
Maikadua nga inaramidko, sinurotkon ti balakad dagiti doctor. Right food, no alcohol ken sigarilio, moderate met iti panagarem (adda met karelasionko kadagita a gundaway idi ngem adda iti adayo ken amangan ta siak laengen ti mangibilbilang a kasta).
Maikatlo nga inaramidko, tinungpalko ti inkaubingak a pagesman. Ti panagsurat iti Bannawag. Kinapudnona, adda idin dua a daniwko nga impablaak ti nasao a magasin ta nagi-submitak idi addaak pay iti seminario; ken adda maysa a sarita a na-reject banag a nangaw-awagan ni Apo Prodie Padios kaniak. Ket gapu ta makitak a napintas a wagas a panangirakurak met kadagiti nabalitokan a pampanunot (kasta ti pammatik idi), sineriosok daytoy a panggep. Nagbalin ngarud a linglingayko ti panagsuratsurat kadagiti Ilokano a daniw ken sarita bayat ti panaglasatko kadagiti proseso a masapul para iti pannakaopera. Medio naballigi met daytoy ta naam-ammok dagiti inkakaubingak a nagrukrukbaban, ken nangabak met iti tay-ak ti amateur dagiti sinuratko a sarita. Daydi GF Convention idi 2001 a nakakitaak dagiti mannurat, ad-addan a naglukat ti panunot ken rikna iti maysa a posibilidad nga ad-adda a nangpakired kaniak tapno malasatko daytoy a parikutko.
(Ituloykonto no rabii ket medio saanen a literary ti tarayna ken makariknaakon iti pressure ta masapul pay a sumrekak iti opisina)
Narugian a nasurat ita July 12, 2011, ti maikasangapulo nga anibersario ti pannakaoperak iti puso.
Siak daydiay T-bone. Pinanaganandak iti kasta gapu ta nakaruruar ngamin dagiti tulangko— agdudusol, agtutunnal. Iti ababa a pannao, sobra ti kinakuttongko. Sa pay bassit. Okey koma latta kaniak no pinanagandak iti ‘piit’.
Ay ket naklaatak iti kuna ti formatormi. Agasem ket dosekami sa siak laeng ti addaan parikut iti salun-at? Nupay diak ilibak, nalaka a mabambannogak ken nakarikrikut a puzzle kaniak ti diak pulos ilulukmeg. Ngarud, napasingkedanen dagiti buteng iti kaunggak nga adda a talaga parikutko iti salun-at.
Ket immappayaw dagiti lagip ti kinaubingko. Daydi near-death experience-ko idi agtawenak iti tallo-lima. Daydi panagbagbagkat ni nanangko kaniak a mapan ageskuela ta diak makapagna. Daydi diak panagsuot iti shorts gapu ta kasla burrarawit dagiti gurongko. Daydi pannakaabakko iti gabbo gapu ta nagkurangak iti resistensia. Ken aminen a rikut ti maysa nga ubing nga addaan parikut iti salun-at.
Tapno umababa daytoy nga estoria lalo ket kasla met la summary daytoy tapno laeng adda masuratko ita, imbilinda a mapanak iti Philippine Heart Center para iti ECG. (Diakon malagip ti itsura ti aglawlaw gapu ta sinallukbannakon ti panagdadanag.) Sadiay nakitada nga adda problema ti pusok. Congenital heart disease— nakayanakan a sakit iti puso. Ti nagan ti sakit: ventricular septal defect. Addaan kano iti abut ti pusok iti kas iti rukod ti piso (daytoy us-usarentayo ita).
“Ania ti aramidek ngarud, Doktora?” agtigtigergerak a nangsaludsod.
“Masapul nga agpaoperaka.”
Ad-addan a nagtigergerak. Umuna, gapu iti pannakaoperak. Maikadua, gapu iti kuarta a mabusbos. (Nangnangngegko ngaminen a daytoy a sakit, karaman kadagiti sakit dagiti babaknang. A no saanka a baknang, kayatna a sawen, awanen ti tiansam nga agbiag ta dagiti laeng babaknang ti makabael a mangpaagas itoy.)
“No diak maoperaan, ania ti mapasamak kaniak?”
“Dimo abotenen ti kuarenta.” (Agtawenak laeng idi iti 21.)
“Ket no agpaoperaak?”
“Agbiagka a kas gagangay.”
“Agpaoperaak ngarud, Doktora. Ania ti aramidek?”
NUPAY inkeddengko ti nagpaopera, iti panagsublik iti lugarmi, sineknannakon ti naidumduma a pannakaaliaw ken ad-addan a panangay-ay iti bagi. Siak ngamin ti tao a no mabalbalin, diak koma kayat ti agbalin a dagensen iti sabali, nangruna iti pamiliak.
Ket diak la ngaruden makaipaay iti material a pagsaliwanwanan it pamiliak, adda pay laeng manen daytoy a parikut.
Ngem napatak ketdi ti panggepko: ti maoperaan ket agbiag a kas gagangay. Gapu ta nagadu dagiti bambanag a kayatko nga isayangkat.
Isu a ti umuna nga addang nga inaramidko sakbay a nagawidak iti probinsia, nagpakadaak iti Order. Imbagak a saan a ti sakitko ti makagapu. Ta no daydiay ti rasonko, didak koma pinalubosan ketdi lalo a tinulongandak. Nga isu met ti talaga a liniklikak— a ti Order ti mangpaagas kaniak. Gapu ta diak kayat a maminpinsan ket dagiti papadi ti pakautangak iti naimbag a nakem. Kasanon no dumtengto ti panawen nga aglasatak iti krisis ket eventually, ag-decide a rummuar? Di pay ketdin mapabasolnak nga awanan iti utang a naimbag a nakem.
Ket inkeddengko a sarangtek daytoy a parikut nga awan ti madaldalapusko a tao.
Ngem nagriroak. Umuna a naapektaran ti pamiliak. In-inut, imbaklayda met dagiti dagensen a nangsallukob kaniak. Madlaw ti in-inut a panagimres dagiti nagannakko. Diak mapabasol ida ta iti kaamaan a nakasimsimple dagiti parikut, kasla kanibusananen ti lubong no umappayaw iti kas itoy a problema a pakaseknan ti biag ti anakda, nga inauna pay met.
Ken siak. Nupay ibagak a napigsa ti pakinakemko, iti initial nga stage daytoy a pagteng ti biagko, kaslaak nakutoran a kakok a dina ammo ti pagkamanganna. Diak napnapan kadagiti yeskediulda a check-up. Naginumak. Nagsigarilioak. Sinaktak ti nakemko iti panagarem ken pannakabastedko. Tinorture-ko ti pusok. Tapno gunggonanana, kunak man, a napnapan iti bagik.
Agingga a naitim-ogak. Daytoy ket kalpasan nga intext-nak ti maysa a babai nga inaremko a kunana: pasensiakan. Diak makita it bagik a sika ti kaduak a tumaeng.
Gaddemet.
Simmaruno ngarud nga inaramidko, ti marisut ti problemak iti pagpaoperak. Kasla ketdin naglukais nga agsapa ti panunotko ket nalagipko dagiti kakabagian ni tatang idiay Hawaii. Kaamaan daytoy ti kabsat ni lilangko (ti ina ni tatang). Ket inturturedko ti nagsurat. Ti malagipko a linaon ti suratko: Kayatko pay ti agbiag ta adu dagiti nasasayaat a bambanag a kayatko nga ipatungpal saan a para iti bagik no di ket para iti sabali a tao.
Ket Dios ti agngina, ta dagus a nagpaw-itda. Door to door. Aglaplapusanan. Impatokon daydiay a napintas a senial nga agbalin a positibo ti resulta ti lasatek nga operasion.
Maikadua nga inaramidko, sinurotkon ti balakad dagiti doctor. Right food, no alcohol ken sigarilio, moderate met iti panagarem (adda met karelasionko kadagita a gundaway idi ngem adda iti adayo ken amangan ta siak laengen ti mangibilbilang a kasta).
Maikatlo nga inaramidko, tinungpalko ti inkaubingak a pagesman. Ti panagsurat iti Bannawag. Kinapudnona, adda idin dua a daniwko nga impablaak ti nasao a magasin ta nagi-submitak idi addaak pay iti seminario; ken adda maysa a sarita a na-reject banag a nangaw-awagan ni Apo Prodie Padios kaniak. Ket gapu ta makitak a napintas a wagas a panangirakurak met kadagiti nabalitokan a pampanunot (kasta ti pammatik idi), sineriosok daytoy a panggep. Nagbalin ngarud a linglingayko ti panagsuratsurat kadagiti Ilokano a daniw ken sarita bayat ti panaglasatko kadagiti proseso a masapul para iti pannakaopera. Medio naballigi met daytoy ta naam-ammok dagiti inkakaubingak a nagrukrukbaban, ken nangabak met iti tay-ak ti amateur dagiti sinuratko a sarita. Daydi GF Convention idi 2001 a nakakitaak dagiti mannurat, ad-addan a naglukat ti panunot ken rikna iti maysa a posibilidad nga ad-adda a nangpakired kaniak tapno malasatko daytoy a parikutko.
(Ituloykonto no rabii ket medio saanen a literary ti tarayna ken makariknaakon iti pressure ta masapul pay a sumrekak iti opisina)
Narugian a nasurat ita July 12, 2011, ti maikasangapulo nga anibersario ti pannakaoperak iti puso.
SABSABONG PARA KEN NI ASSENG
Solitario
Solitario
Sarita ni ARIEL S. TABAG
BIMMANGON ni Ace. Agwengwengweng dagiti lapayagna. Kasla mangmangngegna pay laeng ti ariangga dagiti gitara ken tambor ti Shotgun Blues a bandana a nagtokar iti 70’s Bistro iti Project 2, Quezon City ken dagiti palakpak ken paswit dagiti nagbuya.
Minatmatanna ti dekutson a kama a nagiddaan ni Lucille a baketna ken dagiti annakda a da Awit nga agtawen iti lima ken Mutya nga agtawen iti uppat. Dinan sininga ida itay parbangon nga isasangpetna. Nagyaplag lattan iti bed sheet iti sakaanan ti kama. Ita, awandan. Ken uray siguro ti katuganganna a babai, ken ti katulonganda.
Winagwagna ti ulona ket kunam la no mapung-il ti tengngedna iti kinadagsenna. Maulaw a saan.
Inamuyna ti panguloten a buokna. Nakitana iti desarming nga alarm clock— a dina nangngeg ti panagkiriringna— a liningdan manen ti panguloten a buokna ti lapayagna, ken rumaberen a barbas ken imingna ket umarngi manen ti langana iti paboritona a kumakanta a ni Kurt Cobain ti Nirvana.
Agdua a bulanen sipud inkeddengda kadagiti kakaduana iti banda nga ituloyda ti agputar iti musika. Wen, musika. Blues rock. Daytay musika a natagtagari ngem iti toktokaren ti Beatles; kasla Led Zeppelin ken The Rolling Stones a banda iti ganggannaet; wenno ti Juan Dela Cruz Band ken ti The Jerks iti Filipinas.
Nalabit gapu ta agpapadadan a nakasagpat iti tallopulo a tawen, nalaka laeng a napalinisda ti panagtokarda. Didan nagpipinnapilit a kas idi. Pure music— awanan iti angst wenno saksakit ti nakem ken gura a di masinunuo ti makagapu. ‘Napalinis’ manipud iti dati a grunge a musikada— daytay natagari a gitara ken agpulpulikkaaw— idi agbasbasada pay iti kolehio sumagmamano a tawen sakbay ti arinunos ti dekada ‘90. Wen, nabukelen ti grupoda idi. Nagsisinada laeng idi nain-inutda a nagaasawa. Dida met ngarud kayat a masukatan ti asino man a pumanaw ta imbilangda ti bandada a maysa a pamilia, wenno imbilangda ti tunggal maysa a kabsat iti laksid ti panagsusupangilda iti kapanunotan ken kababalin, ken nakaisungsonganda a kalokuan a gagangay kadagiti agtutubo nga agbirbirok iti kaimudingan.
Goodbye, Nirvana; goodbye, Pearl Jam, kinunkunada a nagkakatawa ken nagaapir idi nagkikitada iti di pay nabayag tapno buklenda manen ti grupoda. Plinanoda metten no kasano nga ilakoda ti bandada. Agirekordda iti bukodda a kanta. Indie, wenno independent production, kas maipapauso iti agdama. Agsammakedda iti tulong ti bukodda a website, Facebook, ken Youtube. Itedda a libre iti online dagiti kantada. Inkeddengda nga iti lattan live perfomances wenno panagpabuyada— ken endorsements, no adda— ti pagganaranda. Uray ta agpapadada met nga addaanen iti medio naganar a pagsapulan: iti biangna a kas graphic artist iti maysa a kangrunaan a pagiwarnak ti pagilian; negosio met kadagiti kakaduana a kas iti panagdesinio iti kamiseta kada panag-tattoo, ken band rehearsal studio.
Nupay bassit-usit ti sapulna no idilig ken ni baketna a maysa a cardiologist iti Makati Medical Center, naidumduma met a pannakapnek ti mariknana itoy a panagputarda manen iti musika.
Love for music, kuna ni Roi a bokalistada ken padana a kompositor idi buklenda manen ti grupoda. Sinaruronganda. Dida maitarayan ti awag ti kinamusikoda. Ket iti daytoy napalabas a dua a bulan, nagsubli ti kinaregtana, ken kinarimat dagiti matana.
Winagwagna manen ti ulona idi malagipna ti text message ni baketna idi rabii. Bulonna a timmakder. Napait ti isemna a nagwingiwing. Nagtarus iti banio iti baba. Nag-shower. Siguraduem a bumaknangka iti ar-aramidem, in-text daytoy iti Ingles. Dayta ti rason a nagorder iti sangakahon a Red Horse nga stallion. Inibusna.
Masmasdaaw no kasano a pagaayat idi ni baketna ti bambanda iti kasdiay a kapanunotanna. Mamati la ket ngarud itan a nairayrayo laeng idi iti barkada daytoy. Gapu ta isu ti uso kadagiti ‘pakawala’ nga agtutubo ti agdengngeg iti naariwawa a musika, nightlife a kakuykuyog ti pasosial a panagbiag, ken, wen, gapu ti panangawat daytoy iti ‘dare’ wenno karit ti barkada daytoy a ‘panangpasungbat’ daytoy iti kalaingan a gumitara iti tay-ak ti grunge underground scene. Isuna dayta, ni Ace Sotelo.
Ngem saan laeng a napasungbat daytoy. Nagsikog pay. Ta kenkuana, patpatgenna ni Lucille. Agpimpinnategda. Well, at least, kas kunana, isu ti pammatina.
Awan ti nakitana a nakaluban a makan iti lamisaan idi makadigos. Immasideg iti ref. Adda amarilio a papel nga inipit ti adda magnetona a plastik a sinan-prutas iti rikep ti ref. Binasana ti naisurat: Feed yourself. FYI, nasiraan ang service ng mga bata. Ihahatid ko pa sila. If only somebody else could do this for me.
Nangemkem. Imparupa manen ni baketna a dina ammo ti agmaneho. No apay ket nga awan turedna sipud daydi pannakaaksidente daydi tatangna iti motorsiklo. Sangapulo ti tawenna idi. Agingga ita, dina pay nalabanan ti panagbutengna iti manibela. Sursuruan idi ni tatangna. Nakabigna iti kanigid ket napadaplisanda iti bus. Milagro a nakalasat— dayta ti kuna ni nanangna. Ngem awan ti gasat ni tatangna.
Dina la ket napuotan ti panaglamiis manen ti sibubukel a bagina.
Ngem mabalin met nga itaksina koma dagiti ubbing. Wenno agluganda iti dyip ta maminsanda met laeng a lumugan manipud iti Town and Country Executive Village ditoy Cainta nga ayan ti Montessori a pagbasaan dagiti annakna. No naisapsapa koma nga imbaga daytoy kenkuana, wenno no riniingda koma, ta inton malpas pangngaldaw pay met la ti serrekna, di kad’ naitulnogna koma ida.
Linuktanna ti ref. Napno iti ilado a masida. Ngem nangala ketdi iti naibotelia a danum. Intangkulongna agingga a naibus. Apagapaman a nabang-aran.
Nagtakder iti nagbaetan ti kosina ken salas. Nakitana dagiti naiwara iti basar a para balay a nagsukatan ngata dagiti annakna ken dagiti dadakkel a munmunieka. Naulimek ti pagtaengan ket mangmangngegna ti bitek ti puso ken wengweng ti lapayagna. Nalamiis ti angin nga ipuypuyot ti cooler a nabaybay-an nga agan-andar.
Pinaknianna ti salas. Insimpana dagiti munmunieka. Inyudina ti kas kadadakkel ti ubbing a Barbie doll ni Mutya ken ti Ben Ten ni Awit.
Napaisem a nakalagip no kasano a naipapilitna ti nagan dagiti putotna. Ibagana a naidaddadumanto dagiti annakna ta naidumduma ti naganda. Nayat met ni baketna ken ti pamilia daytoy. Nasam-it pay la siguro ti ayat ni baketna kenkuana idi.
Napan iti sirok ti agdan nga ayan ti bassit a bodega. Daytoy ti inkeddeng ni baketna a pagyanan dagiti instrumentona. Nasaysayaat kano a di makitkita ti balo nga ina daytoy tapno di maipalagip ti panagsikog ni Lucille a dina oras gapu iti bambanda. First year la ngamin daytoy idi iti medical school. Ket tapno maipaneknekna a dina dinadael ti masakbayan daytoy, nayat nga agbasa latta ni baketna. Ket isuna ti nangay-aywan kadagiti putotna. Uray iti ugali laeng dagiti putotna ti masiertona a nalinteg a konsolasionna. Inalimonna ti sangkatipping a ‘pride’. Kadagitoy laengen napalabas a dua a tawen a panagtrabaho ni baketna a nagtrabaho metten— immuna a kas call center agent sa iti agdama a trabahona a kas graphic artist.
Iti nasurok a tallo a tawen a panagdennada bayat ti panagbasbasa ni baketna, inaldaw a naab-abi ti kinataona. Ta ti nakaikamanganna ti nangipaay iti amin: balay, makan, lugan, tuition fee ni baketna, amin. Dina kayat ti kasta. No mano daras a kayatna ti agtalaw. Ngem masansan a sumariaen ni nanangna. Wenno igawgawid ti nalaus a panagayatna kadagiti annakna. Bay-anna kadi lattan dagitoy a mabati itoy a pagtaengan? Ta kas pagaammona, inton agtawen iti pito laeng a mabalin nga ipusing ti ubing iti inana.
Wenno ay-ayatenna kadi ni baketna? Minamaag, nakunana iti bagina.
Linuktanna ti bassit a ridaw ti bassit a bodega. Adda dita ti tallo a nakabalay a gitarana: dua nga electric guitar, ken maysa nga acoustic. Innalana ti acoustic. Nagtugaw iti sopa. Ngem dina inruar ti gitara. Kas iti dati no kastoy a nakapanawen dagiti kabbalayna— ni baketna, ti katuganganna nga alahera, dagiti putotna nga agbasa iti Montessori ken ti katulonganda— kautenna iti nalimed a bolsa ti balay ti gitarana ti ladawan ni Grace a kalugaran ken kinaubinganna. Matmatanna iti mabayag bayat ti pananglaglagipna iti di natuloy a panagpudnona, a kalpasan koma ti panagbalballogna a kas musiko a pulpol (ta di met bimmaknang), agawid iti ilida, agpudno ket no bilang akuen met daytoy ti ayatna, agbiagda a natalinaay. Ngem saan a dimteng dayta a gundaway ta sineknan ti panagbuteng a nalabit saan met a lumbes iti panaggayyem ti rikna daytoy kenkuana ket madadael laeng ti nasinged a panaglangenda. Ngem napukawna met latta ni Grace. Ta dimteng a dina napakpakadaan ni Lucille, iti alimpatok ti biagna a kas maysa nga alsado a musiko, a kas kangrunaan a gitarista ti bandada. Agingga a nakiasawa metten ni Grace ken napan idiay Alaska a kaduana ti lakayna ken uppat nga aburoy a lallaki nga annakda.
Nasinga ti panagpampanunotna idi naguni ti buzzer iti gate. Indalimanekna ti ladawan ken ti gitara sa nagdardaras a rimmuar. Nagarikiak dagiti putotna apaman a nakitada. Nagbitinanda ti tengngedna apaman a nailukatna ti ruangan.
“MUSIC? Damn! You’re stuff is pure noise! Pure shit!” uray la napleng iti kinuna ni baketna. Nakitana manen ti langa ni Cherry Gil no makaunget iti bida a babai iti teleserye a buybuyaen ni Ate Charing a katulonganda. Saan met a kasta idi ni baketna idi damoda ti agkita. Kasla pagaayatna met a dengdenggen idi ti naariwawa a panagtokarna.
Nagtalinaed a nakamattider a kunam la no nakasango iti maysa a nakapurpuraw a pader. Timmallikud ni Lucille ket kasla ti barukongna ti nagdissuan dagiti nadadagsen a paddak daytoy nga immuli. Sa kasla nadisnog iti nagallangogan a pannakaipanalbaag ti ridaw.
Di nagkir-in iti nagtakderanna. Sangsangpetna a naggapu idiay Pagudpud. Alas tres ti kunana nga idadatengna ngem nadadaelan ti bus a naglugananda kadagiti padana a musiko nga immatendar iti tallo nga aldaw a gathering wenno panagsisinnukat iti kapadasan dagiti musiko iti amin a genre iti Filipinas, beterano ken agdadamo. Inesponsoran daytoy ti Genesis a maysa kadagiti nalatak a brand dagiti ramit iti musika. Uray di imbaga ni baketna, mariknana nga atapen daytoy nga adda sabali a napananna. Ti nakas-ang, pati dagiti kabandaanna, pagatapan daytoy a karelasionna.
“Para ania dayta ar-aramidem!” imbirakak ni baketna itay a kasla ketdin saan a doktora.
“Para iti musika,” impapainayadna.
You’re stuff is pure noise! Pure shit!
Immanges iti nauneg. No agsao ni baketna, kasla ketdin di ammo daytoy ti pappapananna. Dayta ket ta no agpakada, aramidem ti kayatmo, kunana.
Nagtalinaed a naulimek. Nauman kadagiti maulit-ulit nga apa. Wenno napaggangen? Iti naminsan a gistayan nadissuanna ni baketna, bayagna la a rimmuar tapno agpayubyob, immawagen ni katuganganna. Namallaag. Kabaelanda kano ti mangbayad iti mangipakni kenkuana.
Nangemkem. Marmarabibi dagiti annakna nga immasideg kenkuana.
“Dikayon agapa, Tatang,” intagalog ni Awit. Tatang ti impairuamna nga awag dagiti annakna kenkuana. “Di ketdin, no pamilia, awan ti agaapa?”
Napawingiwing manen. Kasla nanaknakem pay ketdin ti ubing ngem ni baketna.
“Tatang, monster ni Mommy?” intagalog met ni Mutya.
Dagus nga inapungolna ti anakna ta amkenna a mangngeg ni baketna ti sinao daytoy.
“No, Beybi,” kinunana. “Awan ti burangen. Nagtagtagainep la ni mommy.”
“Napanka nagrakenrol?” kinuna man met laengen ni buridek. “Mod’toy ta gitaram ta ipanko idiay,” insungo daytoy ti sirok ti agdan.
“Siakon, Beybi,” kinunana.
Nadlawna ti panagsardeng ni Ate Charing a mangkalungkong kadagiti namigatanda. Pinilit ni Ace ti immisem. Insungona ti ngato: kayatna a damagen no adda ti katuganganna.
Kasla natiag ti katulongan ket nagsasaruno ti ngilangil daytoy. Nabasana iti naulimek a panagungap ti ngiwat ti katulongan a nagawid ti katuganganna idiay Laguna a probinsiada. Intuloyen daytoy ti ob-obraenna.
Impanna metten ti gitarana ken ti panakkelen a backpack-na iti bodega iti sirok ti agdan.
“Siakon ti mangdigos kadakuada, Manang,” kinunana iti Tagalog.
NAGLUMENEN ti ungor ti Ford a minaneho ni baketna idi agtugaw iti sopa. Agkakapsut. Imbakalna ti imatangna iti ruar ti balay ket nakitana ti nakaparking nga X-Trail nga SUV. Agpada a ginatang ti katuganganna dagiti lugan. Agsinnublat nga usaren ni baketna.
“Dimo ammo ti agmaneho?” insanaltek pay idi ti katuganganna. “Maminribu a kanengnengan.”
Nakapanawen dagiti kabbalayna idi alaenna ti acoustic a gitarana. Linuktanna ket inuksotna iti bolsa ti guitar case ti ladawan ni Grace. Sa impaipitna iti magasin a pagpapaayanna a layout artist. Inkeddengna nga ibatinan daytoy iti opisinada.
Nalagipna ni Sampaga ti Amianan, ti folk singer a taga-Currimao, Ilocos Norte a Lirio Fernandez ti pudno a naganna.
“Maysaka gayam nga Ilokano. Ngem awan met pulos Ilokano a kantam. Mamatiak ngamin a kadatayo nga Ilokano, amin nga aramidentayo ket para iti kaamaan. Isu a ti musikak, para kadagiti Ilokano, isu ti mangitag-ay iti espirituda kalpasan ti awan ressatna a panagob-obrada para met iti pamiliada.”
“Puro sakit ti nakem met dagiti kantak. Di maikari a para kadakuada…”
“Ababa ti biag, Manong,” kinuna met ni Lirio. Apagsagpat laeng daytoy a duapulona. Naub-ubing a Cynthia Alexander iti panagar-aruat, langa ken estilo iti panaggitara. “Ket di maikari a maipaay kadagiti saksakit ti nakem.” Impatay daytoy ti kanigid a dakulap daytoy iti kanawan nga abagana.
Saan a nakauni. Nakarikna iti naidumduma a bara manipud iti dakulap ni Lirio ket kunam la no naisawang a puttot daytoy a bara a nagkarayam iti amin a suli ti bagina. Sa nagnunog iti barukongna.
“Maysa a sagut ti musika a naisangrat para iti sabali,” kasla maysan a samiweng dagiti balikas ni Lirio. “No mariknam nga awananka itoy, kas itay kunada man a kasayaatan a mangrugika iti bagim tapno maitedmo ti maysa a banag iti sabali. Padasem a kantaan ti bukodmo a bagi. Kitaem, makantaamto metten ti sabali.”
Naarakupna ti gitarana. Nakaaw-aweng dagita a balikas iti lapayagna bayat ti panagbiaheda a nagawid agingga ita ta maymaysana manen ditoy naulimek a pagtaenganda.
Sinimpana ti panangiggemna iti gitara. Saggaysa a kinalbitna dagiti kuerdas, nainayad ken addayo ti battawayna— daytay agawaaw nga umuna ti aweng ‘diay immuna sa pasarunuanna ti sabali manen a kalbit. Nagkidem.
“Manipud ita, sikan ni Sampaga…” nakunana iti panunotna.
INDISSONA ti gitarana. Nabayag a pinulinglingna ti plastic folder nga ayan ti sangapulo nga Ilokano a kanta a pinutarna. Kaaduan kadagitoy ti country rock. Malaksid a nakisinnabat iti kadaanan a musika dagiti Ilokano, umarngi dagitoy a kanta iti kanta ni Sampaga ti Amianan. Ni Lirio. Napaisem.
Pagam-ammuan, nalagipna ni Roi. Innalana ti selponna ket inawaganna. Naragsakan idi maammuanna nga adda ti bokalistada iti puesto daytoy iti Kalayaan. Asideg laeng iti subdibisionda, mamindua a lumugan iti dyip. Mapan nga umuna, sakbay a sumrek iti trabahona. Pagimbaganna ta agbinulan laeng ti sports magazine nga ile-layout-na.
Sumagmamano dagiti nadanonna nga agbidbiding kadagiti kamiseta a dinisenio ni Roi. Ni laeng Roi ti tao iti bassit a kuarto. Inuksobna ti kamisetana. Inaprosanna ti kanigid a barukongna.
“Wow, awan metten ‘tay ab-mo,” dinayaw ni Roi a ti butitna ti kayat daytoy a sawen. Masansan man met ngaminen ti panag-jogging-na iti subdibisionda. “Ania ti ibatekta?”
Saan a simmungbat. Nagtugaw iti sango ti nakasindi a kompiuter. Linuktanna ti Google. Intipana ti LIRIO. Sa ti “Images”. Nagparang dagiti nadumaduma a ladawan ti sabong ti lirio.
“Wow! Ania a drama daytoy, Dude?” kinuna ni Roi nga immasideg kenkuana.
Pinilina ti amarilio a sabong nga addaan iti butobuto a nangisit ti ngudona. Inkadakkelna.
“Dayta, Bro. Dayta,” kinunana.
“Sus, nagrigaten!” agkatkatawa ni Roi a nagkuna.
Nasaem ti ikakagat ti pagbatek iti barukongna. Ngem tagisam-itenna dayta a saem. Ta ammona, agnanayonen a maibatek ti kalkalikagumanna a sabong iti barukongna.
“Bro, suruannak man nga agmaneho,” kinunana idi agangay.
Apagapaman nga insardeng ni Roi ti panangitunek daytoy iti pagbatek iti barukongna. Umis-isem daytoy a nangmatmat kenkuana.
“Diakon mabuteng,” kinunana.
“You’re the man, Dude!” kinuna ni Roi. Ket dinisnog daytoy iti nalag-an ti kanigid nga abagana.
“PANAWAM dagiti putotmo?” inamad ni nanangna. Addada iti Goldilocks iti sango ti UST iti España Boulevard. Immayna sinukon iti terminal ti Florida ta mailiw kano metten ni nanangna kada Awit ken Mutya. Naggapu ni nanangna idiay Sta. Teresita, Cagayan.
“Daydiay asawak ti panawak, ‘Nang,” nagraed ni Ace.
“Dimo ida maipanaw iti inada. Awan adalko, Nakkong, ngem maikontra la ketdi iti linteg dayta.”
“Subliakto ida.”
“Didakanton am-ammo,” pinerreng ni nanangna. “Nakkong, maysaka a lalaki. Siak, bimmabayanak. Ngem naisakadkayo a tallo kada adingmo. Nagtatangken pay ti uloyo. Lalo kenka.”
NABAYAG nga awan ti nagun-uni kadakuada. Nakatugawda iti saway a bangko iti sirok ti panakkelen a saleng. Addada iti kangatuan a pantok iti Sta. Fe iti Nueva Vizcaya. Agpadada a mangperperreng iti rangkis iti sanguananda. In-inuten nga agsaknap ti sipnget ken pumuspukolen ti angep ket kasla gagangay laengen a patag ti adda iti sangoda. Ngem maaliaw latta. Nakitanan no kasano ti kaunegna dayta. Isu ti minatmatmatanna iti nabayag sakbay a nagpudno ken ni Lirio, nga ad-adda nga aw-awaganna iti Sampaga. Wen, kas iti impanaganna iti gitarana. Gapu ta naragsak no makisasao iti balasang nangruna no maipanggep iti musika ken kadagiti aktibidad daytoy a kas kalaingan a folk singer iti Kailokuan, kas Sampaga ti Amianan.
Isarunona koma itay nga appupuen ti rupa ti balasang ket matmatanna dagiti naririmat a mata, apagapaman ti tundirisna nga agong, nagsaway a kallid ken dagiti narungpi a bibig. Sa amuyenna ti panguloten nga atiddog a buok. Ngem dina kabaelan. Aglamlamiis ti sibubukel a bagina. Naikkatna metten iti panagkunana ti phobia-na. Ta namin-ano met a dandani naidungparna ti lugan ni Roi iti panagsursurona.
Ngem itay makitana manen ni Lirio, aglamlamiisen. Inturturedna nga inawis ditoy. Tangay alas nuebe pay ti panagpabuyada iti Teody’s a maysa kadagiti kalatakan a bar iti Sta. Fe wenno iti sibubukel a Nueva Vizcaya.
Impudnona ken ni Lirio a nakaaramiden iti sangapulo a kanta a para kadagiti Ilokano— wenno para ken ni Lirio mismo. Nga iti naynay a pannakikuykuyog ti balasang iti bandada ken sumagmamano pay a grupo dagiti musiko nga Ilokano nga agkankanta kadagiti kangrunaan a siudad ken ili iti Kailokuan ken Tanap a kas iti Laoag, Vigan, Candon, San Fernando, Paniqui, Bangued, Baguio, Kalinga, Solano, Sta. Fe, Santiago, Tuguegarao ken Lallo, ad-addan a rimmungbo daydi bara a nariknana iti damo a panagkitada idiay Pagudpud. Nga iti naynay a panagsinsinnukatda iti kapanunotan maipanggep iti musika ken anag ti biag, ad-adda a nariknana nga isu ti babai a nabayagen a sapsapulenna. Ngem dina imbaga a nagbiddut iti rikna a pampandaganna para ken ni baketna.
“Patpatgenka unay, unay,” inturturednan nga insawang.
Simmiplag manen ti saligemgem manipud iti rangkis. Ad-addan a naglamiis. Pinagrinnisirisna dagiti dakulapna. Dina itulok nga agkuyegyeg dagiti tumengna. Wenno agngadal dagiti pangana.
Nagsay-a ni Lirio idi agangay. In-inayad a tinaliawna. Immuna a naituon ti imatangna kadagiti kayumanggi a boots, sa kadagiti nalinis a gurong ken dagiti tumeng a di inabot ti bestida nga abel Iloko a nagunsoyan ti nagduduma a maris. Dagiti pungupunguan a napolserasan iti nagduduma a maris. Dagiti takiag. Ti nasalun-at a barukong. Ti namaris a kagay nga abel Iloko.
“Ace…” pagammuan ta kinuna ni Lirio. Awanen ti manong a dua a bulan met a nangnangngeganna. Kas idiay Pagudpud, naklaat manen idi nagdisso ti dakulap ni Lirio iti kanawan nga abagana. Addayta manen ti bara. Ket kunam la no kannaway a naabog dagiti salemsem iti amin a paset ti bagina.
Inturturedna a minatmatan ti rupa. Dagiti naririmat a mata.
“Ipatpategmo ni baketmo?”
Nainayad dagiti ngilangilna. Dagiti mata ti nagsarita.
“Ipatpategmo dagiti annakmo?”
Immanges iti nauneg. Nagtung-ed.
In-inut a napisel ti abagana. Sa naaprosan ti sibubukel nga bagana, ti bukotna. Dimmupir ti sipnget ken angep. Ngem awanen ti lamiis iti bagina.
Sa binurak manen ni Lirio ti ulimek: “Naim-imbag no agpagayamta lattan...”
Nainayad dagita a balikas a nagnadnad iti kaungganna. Ket kunam la no nakalamlamiis a puyupoy manipud iti tanem a nabayagen a naullom ti kinalamiisna.
APAGLAS-UDDA iti subdibisionda idi aguni ti selponna. Isuna ti nangmaneho iti kotse ni Roi. Sinublatanna ti gayyemna sakbay a limmas-udda iti SCTEX. Pinawerwerna iti uray la ket pasaray anawaen ni Roi.
Iti lugan ni Bok a drummer ti nagluganan da Mighty ken JP a kaduada iti banda ta dumagasda kano iti Pampanga. Sadiay a palabsenda ti Semana Santa. Buyaenda kano dagiti agpailansa, ken mangilansa, kas kunada met laeng a tallo.
“Kitaem man, Bro,” kinunana ken ni Roi a ti selponna ti kayatna a sawen.
“Dude, ni baketmo,” kinuna ti gayyemna a mangbasbasa iti text message.
“’Sino?”
“Ket ni Lucille, a!” kinuna daytoy a nagkatawa. “Addada kano iti family house-da idiay Laguna. Since itay malem. A, idi kalmanen, a, ta agalas tres gayamen. Whole Holy Week kano.”
Apagapaman a nagram-edanna ti manibela. Saan a pakada dayta, panangab-abi.
“O-o, maidungparmo,” kinuna ti gayyemna. “Relaks, Dude! Rumbeng koma ngamin a nagdesisionkan. Sabagay, nagawidka ditoy, eh. Dayta ti nalawag a desisionmo,” nalab-ay ti katawa ni Roi.
“Imbagak met a nakasaganaak,” kinunana, “iti ania man a kiddawen ti situasion.”
“Sabali ti sao laeng iti aramid. Pinaneknekam koma iti aramid.”
Nagwengweng dagiti lapayagna iti kuna ti gayyemna. Dina ammo no pakasuronanna. Di payen nakapagyaman agingga a nakapanaw daytoy.
Nabayag nga inkurkurikorna ti tulbek iti gate, ken uray iti ridaw, sa naluktanna dagitoy. Naipasabat kenkuana ti nagpaiduma a sipnget ken namaga a puyupoy. Dinan biniag ti silaw. Kabesadonan ti balayda.
Adda dagiti nasalaponna iti salas. Imbabana ti dekoriente a gitarana ken ti backpack-na. Kinarawana dagiti nasalaponna. Ti Barbie Doll ni Mutya ken ti Ben Ten ni Awit. Mail-iliwan a nangarakup kadagitoy. Nakarikna iti bara.
Nabayag a nagtugtugaw iti sopa. Agsisimparat dagiti mapampanunotna. Agingga a nagwengwengweng iti isipna dagiti balikas ni Lirio.
Naim-imbag nga agpagayamta…
No kaano pay a nangeddeng para iti bagina, para iti bukodna a pagragsakan…
Idi ni Grace, mabuteng a mapukawna ti panaggayyemda. Ita, mabuteng met a mapukawna dagiti annakna. Ngem, wen, iti tallo, uppat a tawen laengen, kabaelannanton nga irupir ti karbenganna kadagiti annakna. Ta dina la ketdi kayat a dumakkelda iti pagtaengan a kanayon nga agsinsinnupangil dagiti dadakkelda. Wenno maibilang a bambanti laeng ti ama.
Idi agangay, napan iti bassit a bodega. Innalana ti acoustic a gitarana. Inuksobna ti kamisetana. Nagidda iti nalamiis a datar ket nakikammaysa ti lamiis iti bagina.
Inarakupna ti gitarana. Saggaysa a kinalbitna dagiti kuerdas, nainayad ken addayo ti battawayna— daytay agawaaw nga umuna ti aweng ti immuna sa pasarunuanna ti sabali manen a kalbit. Nagkidem. Sa nagallangogan ti natibong a timekna:
Maysaak a tumatayab, awanan payak
Maysaak a tumatayab, awanan payak
Ta adda kenka, Biagko, nga adda’t adayo…—O
(Bannawag, Mayo 30, 2011)
Sarita ni ARIEL S. TABAG
BIMMANGON ni Ace. Agwengwengweng dagiti lapayagna. Kasla mangmangngegna pay laeng ti ariangga dagiti gitara ken tambor ti Shotgun Blues a bandana a nagtokar iti 70’s Bistro iti Project 2, Quezon City ken dagiti palakpak ken paswit dagiti nagbuya.
Minatmatanna ti dekutson a kama a nagiddaan ni Lucille a baketna ken dagiti annakda a da Awit nga agtawen iti lima ken Mutya nga agtawen iti uppat. Dinan sininga ida itay parbangon nga isasangpetna. Nagyaplag lattan iti bed sheet iti sakaanan ti kama. Ita, awandan. Ken uray siguro ti katuganganna a babai, ken ti katulonganda.
Winagwagna ti ulona ket kunam la no mapung-il ti tengngedna iti kinadagsenna. Maulaw a saan.
Inamuyna ti panguloten a buokna. Nakitana iti desarming nga alarm clock— a dina nangngeg ti panagkiriringna— a liningdan manen ti panguloten a buokna ti lapayagna, ken rumaberen a barbas ken imingna ket umarngi manen ti langana iti paboritona a kumakanta a ni Kurt Cobain ti Nirvana.
Agdua a bulanen sipud inkeddengda kadagiti kakaduana iti banda nga ituloyda ti agputar iti musika. Wen, musika. Blues rock. Daytay musika a natagtagari ngem iti toktokaren ti Beatles; kasla Led Zeppelin ken The Rolling Stones a banda iti ganggannaet; wenno ti Juan Dela Cruz Band ken ti The Jerks iti Filipinas.
Nalabit gapu ta agpapadadan a nakasagpat iti tallopulo a tawen, nalaka laeng a napalinisda ti panagtokarda. Didan nagpipinnapilit a kas idi. Pure music— awanan iti angst wenno saksakit ti nakem ken gura a di masinunuo ti makagapu. ‘Napalinis’ manipud iti dati a grunge a musikada— daytay natagari a gitara ken agpulpulikkaaw— idi agbasbasada pay iti kolehio sumagmamano a tawen sakbay ti arinunos ti dekada ‘90. Wen, nabukelen ti grupoda idi. Nagsisinada laeng idi nain-inutda a nagaasawa. Dida met ngarud kayat a masukatan ti asino man a pumanaw ta imbilangda ti bandada a maysa a pamilia, wenno imbilangda ti tunggal maysa a kabsat iti laksid ti panagsusupangilda iti kapanunotan ken kababalin, ken nakaisungsonganda a kalokuan a gagangay kadagiti agtutubo nga agbirbirok iti kaimudingan.
Goodbye, Nirvana; goodbye, Pearl Jam, kinunkunada a nagkakatawa ken nagaapir idi nagkikitada iti di pay nabayag tapno buklenda manen ti grupoda. Plinanoda metten no kasano nga ilakoda ti bandada. Agirekordda iti bukodda a kanta. Indie, wenno independent production, kas maipapauso iti agdama. Agsammakedda iti tulong ti bukodda a website, Facebook, ken Youtube. Itedda a libre iti online dagiti kantada. Inkeddengda nga iti lattan live perfomances wenno panagpabuyada— ken endorsements, no adda— ti pagganaranda. Uray ta agpapadada met nga addaanen iti medio naganar a pagsapulan: iti biangna a kas graphic artist iti maysa a kangrunaan a pagiwarnak ti pagilian; negosio met kadagiti kakaduana a kas iti panagdesinio iti kamiseta kada panag-tattoo, ken band rehearsal studio.
Nupay bassit-usit ti sapulna no idilig ken ni baketna a maysa a cardiologist iti Makati Medical Center, naidumduma met a pannakapnek ti mariknana itoy a panagputarda manen iti musika.
Love for music, kuna ni Roi a bokalistada ken padana a kompositor idi buklenda manen ti grupoda. Sinaruronganda. Dida maitarayan ti awag ti kinamusikoda. Ket iti daytoy napalabas a dua a bulan, nagsubli ti kinaregtana, ken kinarimat dagiti matana.
Winagwagna manen ti ulona idi malagipna ti text message ni baketna idi rabii. Bulonna a timmakder. Napait ti isemna a nagwingiwing. Nagtarus iti banio iti baba. Nag-shower. Siguraduem a bumaknangka iti ar-aramidem, in-text daytoy iti Ingles. Dayta ti rason a nagorder iti sangakahon a Red Horse nga stallion. Inibusna.
Masmasdaaw no kasano a pagaayat idi ni baketna ti bambanda iti kasdiay a kapanunotanna. Mamati la ket ngarud itan a nairayrayo laeng idi iti barkada daytoy. Gapu ta isu ti uso kadagiti ‘pakawala’ nga agtutubo ti agdengngeg iti naariwawa a musika, nightlife a kakuykuyog ti pasosial a panagbiag, ken, wen, gapu ti panangawat daytoy iti ‘dare’ wenno karit ti barkada daytoy a ‘panangpasungbat’ daytoy iti kalaingan a gumitara iti tay-ak ti grunge underground scene. Isuna dayta, ni Ace Sotelo.
Ngem saan laeng a napasungbat daytoy. Nagsikog pay. Ta kenkuana, patpatgenna ni Lucille. Agpimpinnategda. Well, at least, kas kunana, isu ti pammatina.
Awan ti nakitana a nakaluban a makan iti lamisaan idi makadigos. Immasideg iti ref. Adda amarilio a papel nga inipit ti adda magnetona a plastik a sinan-prutas iti rikep ti ref. Binasana ti naisurat: Feed yourself. FYI, nasiraan ang service ng mga bata. Ihahatid ko pa sila. If only somebody else could do this for me.
Nangemkem. Imparupa manen ni baketna a dina ammo ti agmaneho. No apay ket nga awan turedna sipud daydi pannakaaksidente daydi tatangna iti motorsiklo. Sangapulo ti tawenna idi. Agingga ita, dina pay nalabanan ti panagbutengna iti manibela. Sursuruan idi ni tatangna. Nakabigna iti kanigid ket napadaplisanda iti bus. Milagro a nakalasat— dayta ti kuna ni nanangna. Ngem awan ti gasat ni tatangna.
Dina la ket napuotan ti panaglamiis manen ti sibubukel a bagina.
Ngem mabalin met nga itaksina koma dagiti ubbing. Wenno agluganda iti dyip ta maminsanda met laeng a lumugan manipud iti Town and Country Executive Village ditoy Cainta nga ayan ti Montessori a pagbasaan dagiti annakna. No naisapsapa koma nga imbaga daytoy kenkuana, wenno no riniingda koma, ta inton malpas pangngaldaw pay met la ti serrekna, di kad’ naitulnogna koma ida.
Linuktanna ti ref. Napno iti ilado a masida. Ngem nangala ketdi iti naibotelia a danum. Intangkulongna agingga a naibus. Apagapaman a nabang-aran.
Nagtakder iti nagbaetan ti kosina ken salas. Nakitana dagiti naiwara iti basar a para balay a nagsukatan ngata dagiti annakna ken dagiti dadakkel a munmunieka. Naulimek ti pagtaengan ket mangmangngegna ti bitek ti puso ken wengweng ti lapayagna. Nalamiis ti angin nga ipuypuyot ti cooler a nabaybay-an nga agan-andar.
Pinaknianna ti salas. Insimpana dagiti munmunieka. Inyudina ti kas kadadakkel ti ubbing a Barbie doll ni Mutya ken ti Ben Ten ni Awit.
Napaisem a nakalagip no kasano a naipapilitna ti nagan dagiti putotna. Ibagana a naidaddadumanto dagiti annakna ta naidumduma ti naganda. Nayat met ni baketna ken ti pamilia daytoy. Nasam-it pay la siguro ti ayat ni baketna kenkuana idi.
Napan iti sirok ti agdan nga ayan ti bassit a bodega. Daytoy ti inkeddeng ni baketna a pagyanan dagiti instrumentona. Nasaysayaat kano a di makitkita ti balo nga ina daytoy tapno di maipalagip ti panagsikog ni Lucille a dina oras gapu iti bambanda. First year la ngamin daytoy idi iti medical school. Ket tapno maipaneknekna a dina dinadael ti masakbayan daytoy, nayat nga agbasa latta ni baketna. Ket isuna ti nangay-aywan kadagiti putotna. Uray iti ugali laeng dagiti putotna ti masiertona a nalinteg a konsolasionna. Inalimonna ti sangkatipping a ‘pride’. Kadagitoy laengen napalabas a dua a tawen a panagtrabaho ni baketna a nagtrabaho metten— immuna a kas call center agent sa iti agdama a trabahona a kas graphic artist.
Iti nasurok a tallo a tawen a panagdennada bayat ti panagbasbasa ni baketna, inaldaw a naab-abi ti kinataona. Ta ti nakaikamanganna ti nangipaay iti amin: balay, makan, lugan, tuition fee ni baketna, amin. Dina kayat ti kasta. No mano daras a kayatna ti agtalaw. Ngem masansan a sumariaen ni nanangna. Wenno igawgawid ti nalaus a panagayatna kadagiti annakna. Bay-anna kadi lattan dagitoy a mabati itoy a pagtaengan? Ta kas pagaammona, inton agtawen iti pito laeng a mabalin nga ipusing ti ubing iti inana.
Wenno ay-ayatenna kadi ni baketna? Minamaag, nakunana iti bagina.
Linuktanna ti bassit a ridaw ti bassit a bodega. Adda dita ti tallo a nakabalay a gitarana: dua nga electric guitar, ken maysa nga acoustic. Innalana ti acoustic. Nagtugaw iti sopa. Ngem dina inruar ti gitara. Kas iti dati no kastoy a nakapanawen dagiti kabbalayna— ni baketna, ti katuganganna nga alahera, dagiti putotna nga agbasa iti Montessori ken ti katulonganda— kautenna iti nalimed a bolsa ti balay ti gitarana ti ladawan ni Grace a kalugaran ken kinaubinganna. Matmatanna iti mabayag bayat ti pananglaglagipna iti di natuloy a panagpudnona, a kalpasan koma ti panagbalballogna a kas musiko a pulpol (ta di met bimmaknang), agawid iti ilida, agpudno ket no bilang akuen met daytoy ti ayatna, agbiagda a natalinaay. Ngem saan a dimteng dayta a gundaway ta sineknan ti panagbuteng a nalabit saan met a lumbes iti panaggayyem ti rikna daytoy kenkuana ket madadael laeng ti nasinged a panaglangenda. Ngem napukawna met latta ni Grace. Ta dimteng a dina napakpakadaan ni Lucille, iti alimpatok ti biagna a kas maysa nga alsado a musiko, a kas kangrunaan a gitarista ti bandada. Agingga a nakiasawa metten ni Grace ken napan idiay Alaska a kaduana ti lakayna ken uppat nga aburoy a lallaki nga annakda.
Nasinga ti panagpampanunotna idi naguni ti buzzer iti gate. Indalimanekna ti ladawan ken ti gitara sa nagdardaras a rimmuar. Nagarikiak dagiti putotna apaman a nakitada. Nagbitinanda ti tengngedna apaman a nailukatna ti ruangan.
“MUSIC? Damn! You’re stuff is pure noise! Pure shit!” uray la napleng iti kinuna ni baketna. Nakitana manen ti langa ni Cherry Gil no makaunget iti bida a babai iti teleserye a buybuyaen ni Ate Charing a katulonganda. Saan met a kasta idi ni baketna idi damoda ti agkita. Kasla pagaayatna met a dengdenggen idi ti naariwawa a panagtokarna.
Nagtalinaed a nakamattider a kunam la no nakasango iti maysa a nakapurpuraw a pader. Timmallikud ni Lucille ket kasla ti barukongna ti nagdissuan dagiti nadadagsen a paddak daytoy nga immuli. Sa kasla nadisnog iti nagallangogan a pannakaipanalbaag ti ridaw.
Di nagkir-in iti nagtakderanna. Sangsangpetna a naggapu idiay Pagudpud. Alas tres ti kunana nga idadatengna ngem nadadaelan ti bus a naglugananda kadagiti padana a musiko nga immatendar iti tallo nga aldaw a gathering wenno panagsisinnukat iti kapadasan dagiti musiko iti amin a genre iti Filipinas, beterano ken agdadamo. Inesponsoran daytoy ti Genesis a maysa kadagiti nalatak a brand dagiti ramit iti musika. Uray di imbaga ni baketna, mariknana nga atapen daytoy nga adda sabali a napananna. Ti nakas-ang, pati dagiti kabandaanna, pagatapan daytoy a karelasionna.
“Para ania dayta ar-aramidem!” imbirakak ni baketna itay a kasla ketdin saan a doktora.
“Para iti musika,” impapainayadna.
You’re stuff is pure noise! Pure shit!
Immanges iti nauneg. No agsao ni baketna, kasla ketdin di ammo daytoy ti pappapananna. Dayta ket ta no agpakada, aramidem ti kayatmo, kunana.
Nagtalinaed a naulimek. Nauman kadagiti maulit-ulit nga apa. Wenno napaggangen? Iti naminsan a gistayan nadissuanna ni baketna, bayagna la a rimmuar tapno agpayubyob, immawagen ni katuganganna. Namallaag. Kabaelanda kano ti mangbayad iti mangipakni kenkuana.
Nangemkem. Marmarabibi dagiti annakna nga immasideg kenkuana.
“Dikayon agapa, Tatang,” intagalog ni Awit. Tatang ti impairuamna nga awag dagiti annakna kenkuana. “Di ketdin, no pamilia, awan ti agaapa?”
Napawingiwing manen. Kasla nanaknakem pay ketdin ti ubing ngem ni baketna.
“Tatang, monster ni Mommy?” intagalog met ni Mutya.
Dagus nga inapungolna ti anakna ta amkenna a mangngeg ni baketna ti sinao daytoy.
“No, Beybi,” kinunana. “Awan ti burangen. Nagtagtagainep la ni mommy.”
“Napanka nagrakenrol?” kinuna man met laengen ni buridek. “Mod’toy ta gitaram ta ipanko idiay,” insungo daytoy ti sirok ti agdan.
“Siakon, Beybi,” kinunana.
Nadlawna ti panagsardeng ni Ate Charing a mangkalungkong kadagiti namigatanda. Pinilit ni Ace ti immisem. Insungona ti ngato: kayatna a damagen no adda ti katuganganna.
Kasla natiag ti katulongan ket nagsasaruno ti ngilangil daytoy. Nabasana iti naulimek a panagungap ti ngiwat ti katulongan a nagawid ti katuganganna idiay Laguna a probinsiada. Intuloyen daytoy ti ob-obraenna.
Impanna metten ti gitarana ken ti panakkelen a backpack-na iti bodega iti sirok ti agdan.
“Siakon ti mangdigos kadakuada, Manang,” kinunana iti Tagalog.
NAGLUMENEN ti ungor ti Ford a minaneho ni baketna idi agtugaw iti sopa. Agkakapsut. Imbakalna ti imatangna iti ruar ti balay ket nakitana ti nakaparking nga X-Trail nga SUV. Agpada a ginatang ti katuganganna dagiti lugan. Agsinnublat nga usaren ni baketna.
“Dimo ammo ti agmaneho?” insanaltek pay idi ti katuganganna. “Maminribu a kanengnengan.”
Nakapanawen dagiti kabbalayna idi alaenna ti acoustic a gitarana. Linuktanna ket inuksotna iti bolsa ti guitar case ti ladawan ni Grace. Sa impaipitna iti magasin a pagpapaayanna a layout artist. Inkeddengna nga ibatinan daytoy iti opisinada.
Nalagipna ni Sampaga ti Amianan, ti folk singer a taga-Currimao, Ilocos Norte a Lirio Fernandez ti pudno a naganna.
“Maysaka gayam nga Ilokano. Ngem awan met pulos Ilokano a kantam. Mamatiak ngamin a kadatayo nga Ilokano, amin nga aramidentayo ket para iti kaamaan. Isu a ti musikak, para kadagiti Ilokano, isu ti mangitag-ay iti espirituda kalpasan ti awan ressatna a panagob-obrada para met iti pamiliada.”
“Puro sakit ti nakem met dagiti kantak. Di maikari a para kadakuada…”
“Ababa ti biag, Manong,” kinuna met ni Lirio. Apagsagpat laeng daytoy a duapulona. Naub-ubing a Cynthia Alexander iti panagar-aruat, langa ken estilo iti panaggitara. “Ket di maikari a maipaay kadagiti saksakit ti nakem.” Impatay daytoy ti kanigid a dakulap daytoy iti kanawan nga abagana.
Saan a nakauni. Nakarikna iti naidumduma a bara manipud iti dakulap ni Lirio ket kunam la no naisawang a puttot daytoy a bara a nagkarayam iti amin a suli ti bagina. Sa nagnunog iti barukongna.
“Maysa a sagut ti musika a naisangrat para iti sabali,” kasla maysan a samiweng dagiti balikas ni Lirio. “No mariknam nga awananka itoy, kas itay kunada man a kasayaatan a mangrugika iti bagim tapno maitedmo ti maysa a banag iti sabali. Padasem a kantaan ti bukodmo a bagi. Kitaem, makantaamto metten ti sabali.”
Naarakupna ti gitarana. Nakaaw-aweng dagita a balikas iti lapayagna bayat ti panagbiaheda a nagawid agingga ita ta maymaysana manen ditoy naulimek a pagtaenganda.
Sinimpana ti panangiggemna iti gitara. Saggaysa a kinalbitna dagiti kuerdas, nainayad ken addayo ti battawayna— daytay agawaaw nga umuna ti aweng ‘diay immuna sa pasarunuanna ti sabali manen a kalbit. Nagkidem.
“Manipud ita, sikan ni Sampaga…” nakunana iti panunotna.
INDISSONA ti gitarana. Nabayag a pinulinglingna ti plastic folder nga ayan ti sangapulo nga Ilokano a kanta a pinutarna. Kaaduan kadagitoy ti country rock. Malaksid a nakisinnabat iti kadaanan a musika dagiti Ilokano, umarngi dagitoy a kanta iti kanta ni Sampaga ti Amianan. Ni Lirio. Napaisem.
Pagam-ammuan, nalagipna ni Roi. Innalana ti selponna ket inawaganna. Naragsakan idi maammuanna nga adda ti bokalistada iti puesto daytoy iti Kalayaan. Asideg laeng iti subdibisionda, mamindua a lumugan iti dyip. Mapan nga umuna, sakbay a sumrek iti trabahona. Pagimbaganna ta agbinulan laeng ti sports magazine nga ile-layout-na.
Sumagmamano dagiti nadanonna nga agbidbiding kadagiti kamiseta a dinisenio ni Roi. Ni laeng Roi ti tao iti bassit a kuarto. Inuksobna ti kamisetana. Inaprosanna ti kanigid a barukongna.
“Wow, awan metten ‘tay ab-mo,” dinayaw ni Roi a ti butitna ti kayat daytoy a sawen. Masansan man met ngaminen ti panag-jogging-na iti subdibisionda. “Ania ti ibatekta?”
Saan a simmungbat. Nagtugaw iti sango ti nakasindi a kompiuter. Linuktanna ti Google. Intipana ti LIRIO. Sa ti “Images”. Nagparang dagiti nadumaduma a ladawan ti sabong ti lirio.
“Wow! Ania a drama daytoy, Dude?” kinuna ni Roi nga immasideg kenkuana.
Pinilina ti amarilio a sabong nga addaan iti butobuto a nangisit ti ngudona. Inkadakkelna.
“Dayta, Bro. Dayta,” kinunana.
“Sus, nagrigaten!” agkatkatawa ni Roi a nagkuna.
Nasaem ti ikakagat ti pagbatek iti barukongna. Ngem tagisam-itenna dayta a saem. Ta ammona, agnanayonen a maibatek ti kalkalikagumanna a sabong iti barukongna.
“Bro, suruannak man nga agmaneho,” kinunana idi agangay.
Apagapaman nga insardeng ni Roi ti panangitunek daytoy iti pagbatek iti barukongna. Umis-isem daytoy a nangmatmat kenkuana.
“Diakon mabuteng,” kinunana.
“You’re the man, Dude!” kinuna ni Roi. Ket dinisnog daytoy iti nalag-an ti kanigid nga abagana.
“PANAWAM dagiti putotmo?” inamad ni nanangna. Addada iti Goldilocks iti sango ti UST iti España Boulevard. Immayna sinukon iti terminal ti Florida ta mailiw kano metten ni nanangna kada Awit ken Mutya. Naggapu ni nanangna idiay Sta. Teresita, Cagayan.
“Daydiay asawak ti panawak, ‘Nang,” nagraed ni Ace.
“Dimo ida maipanaw iti inada. Awan adalko, Nakkong, ngem maikontra la ketdi iti linteg dayta.”
“Subliakto ida.”
“Didakanton am-ammo,” pinerreng ni nanangna. “Nakkong, maysaka a lalaki. Siak, bimmabayanak. Ngem naisakadkayo a tallo kada adingmo. Nagtatangken pay ti uloyo. Lalo kenka.”
NABAYAG nga awan ti nagun-uni kadakuada. Nakatugawda iti saway a bangko iti sirok ti panakkelen a saleng. Addada iti kangatuan a pantok iti Sta. Fe iti Nueva Vizcaya. Agpadada a mangperperreng iti rangkis iti sanguananda. In-inuten nga agsaknap ti sipnget ken pumuspukolen ti angep ket kasla gagangay laengen a patag ti adda iti sangoda. Ngem maaliaw latta. Nakitanan no kasano ti kaunegna dayta. Isu ti minatmatmatanna iti nabayag sakbay a nagpudno ken ni Lirio, nga ad-adda nga aw-awaganna iti Sampaga. Wen, kas iti impanaganna iti gitarana. Gapu ta naragsak no makisasao iti balasang nangruna no maipanggep iti musika ken kadagiti aktibidad daytoy a kas kalaingan a folk singer iti Kailokuan, kas Sampaga ti Amianan.
Isarunona koma itay nga appupuen ti rupa ti balasang ket matmatanna dagiti naririmat a mata, apagapaman ti tundirisna nga agong, nagsaway a kallid ken dagiti narungpi a bibig. Sa amuyenna ti panguloten nga atiddog a buok. Ngem dina kabaelan. Aglamlamiis ti sibubukel a bagina. Naikkatna metten iti panagkunana ti phobia-na. Ta namin-ano met a dandani naidungparna ti lugan ni Roi iti panagsursurona.
Ngem itay makitana manen ni Lirio, aglamlamiisen. Inturturedna nga inawis ditoy. Tangay alas nuebe pay ti panagpabuyada iti Teody’s a maysa kadagiti kalatakan a bar iti Sta. Fe wenno iti sibubukel a Nueva Vizcaya.
Impudnona ken ni Lirio a nakaaramiden iti sangapulo a kanta a para kadagiti Ilokano— wenno para ken ni Lirio mismo. Nga iti naynay a pannakikuykuyog ti balasang iti bandada ken sumagmamano pay a grupo dagiti musiko nga Ilokano nga agkankanta kadagiti kangrunaan a siudad ken ili iti Kailokuan ken Tanap a kas iti Laoag, Vigan, Candon, San Fernando, Paniqui, Bangued, Baguio, Kalinga, Solano, Sta. Fe, Santiago, Tuguegarao ken Lallo, ad-addan a rimmungbo daydi bara a nariknana iti damo a panagkitada idiay Pagudpud. Nga iti naynay a panagsinsinnukatda iti kapanunotan maipanggep iti musika ken anag ti biag, ad-adda a nariknana nga isu ti babai a nabayagen a sapsapulenna. Ngem dina imbaga a nagbiddut iti rikna a pampandaganna para ken ni baketna.
“Patpatgenka unay, unay,” inturturednan nga insawang.
Simmiplag manen ti saligemgem manipud iti rangkis. Ad-addan a naglamiis. Pinagrinnisirisna dagiti dakulapna. Dina itulok nga agkuyegyeg dagiti tumengna. Wenno agngadal dagiti pangana.
Nagsay-a ni Lirio idi agangay. In-inayad a tinaliawna. Immuna a naituon ti imatangna kadagiti kayumanggi a boots, sa kadagiti nalinis a gurong ken dagiti tumeng a di inabot ti bestida nga abel Iloko a nagunsoyan ti nagduduma a maris. Dagiti pungupunguan a napolserasan iti nagduduma a maris. Dagiti takiag. Ti nasalun-at a barukong. Ti namaris a kagay nga abel Iloko.
“Ace…” pagammuan ta kinuna ni Lirio. Awanen ti manong a dua a bulan met a nangnangngeganna. Kas idiay Pagudpud, naklaat manen idi nagdisso ti dakulap ni Lirio iti kanawan nga abagana. Addayta manen ti bara. Ket kunam la no kannaway a naabog dagiti salemsem iti amin a paset ti bagina.
Inturturedna a minatmatan ti rupa. Dagiti naririmat a mata.
“Ipatpategmo ni baketmo?”
Nainayad dagiti ngilangilna. Dagiti mata ti nagsarita.
“Ipatpategmo dagiti annakmo?”
Immanges iti nauneg. Nagtung-ed.
In-inut a napisel ti abagana. Sa naaprosan ti sibubukel nga bagana, ti bukotna. Dimmupir ti sipnget ken angep. Ngem awanen ti lamiis iti bagina.
Sa binurak manen ni Lirio ti ulimek: “Naim-imbag no agpagayamta lattan...”
Nainayad dagita a balikas a nagnadnad iti kaungganna. Ket kunam la no nakalamlamiis a puyupoy manipud iti tanem a nabayagen a naullom ti kinalamiisna.
APAGLAS-UDDA iti subdibisionda idi aguni ti selponna. Isuna ti nangmaneho iti kotse ni Roi. Sinublatanna ti gayyemna sakbay a limmas-udda iti SCTEX. Pinawerwerna iti uray la ket pasaray anawaen ni Roi.
Iti lugan ni Bok a drummer ti nagluganan da Mighty ken JP a kaduada iti banda ta dumagasda kano iti Pampanga. Sadiay a palabsenda ti Semana Santa. Buyaenda kano dagiti agpailansa, ken mangilansa, kas kunada met laeng a tallo.
“Kitaem man, Bro,” kinunana ken ni Roi a ti selponna ti kayatna a sawen.
“Dude, ni baketmo,” kinuna ti gayyemna a mangbasbasa iti text message.
“’Sino?”
“Ket ni Lucille, a!” kinuna daytoy a nagkatawa. “Addada kano iti family house-da idiay Laguna. Since itay malem. A, idi kalmanen, a, ta agalas tres gayamen. Whole Holy Week kano.”
Apagapaman a nagram-edanna ti manibela. Saan a pakada dayta, panangab-abi.
“O-o, maidungparmo,” kinuna ti gayyemna. “Relaks, Dude! Rumbeng koma ngamin a nagdesisionkan. Sabagay, nagawidka ditoy, eh. Dayta ti nalawag a desisionmo,” nalab-ay ti katawa ni Roi.
“Imbagak met a nakasaganaak,” kinunana, “iti ania man a kiddawen ti situasion.”
“Sabali ti sao laeng iti aramid. Pinaneknekam koma iti aramid.”
Nagwengweng dagiti lapayagna iti kuna ti gayyemna. Dina ammo no pakasuronanna. Di payen nakapagyaman agingga a nakapanaw daytoy.
Nabayag nga inkurkurikorna ti tulbek iti gate, ken uray iti ridaw, sa naluktanna dagitoy. Naipasabat kenkuana ti nagpaiduma a sipnget ken namaga a puyupoy. Dinan biniag ti silaw. Kabesadonan ti balayda.
Adda dagiti nasalaponna iti salas. Imbabana ti dekoriente a gitarana ken ti backpack-na. Kinarawana dagiti nasalaponna. Ti Barbie Doll ni Mutya ken ti Ben Ten ni Awit. Mail-iliwan a nangarakup kadagitoy. Nakarikna iti bara.
Nabayag a nagtugtugaw iti sopa. Agsisimparat dagiti mapampanunotna. Agingga a nagwengwengweng iti isipna dagiti balikas ni Lirio.
Naim-imbag nga agpagayamta…
No kaano pay a nangeddeng para iti bagina, para iti bukodna a pagragsakan…
Idi ni Grace, mabuteng a mapukawna ti panaggayyemda. Ita, mabuteng met a mapukawna dagiti annakna. Ngem, wen, iti tallo, uppat a tawen laengen, kabaelannanton nga irupir ti karbenganna kadagiti annakna. Ta dina la ketdi kayat a dumakkelda iti pagtaengan a kanayon nga agsinsinnupangil dagiti dadakkelda. Wenno maibilang a bambanti laeng ti ama.
Idi agangay, napan iti bassit a bodega. Innalana ti acoustic a gitarana. Inuksobna ti kamisetana. Nagidda iti nalamiis a datar ket nakikammaysa ti lamiis iti bagina.
Inarakupna ti gitarana. Saggaysa a kinalbitna dagiti kuerdas, nainayad ken addayo ti battawayna— daytay agawaaw nga umuna ti aweng ti immuna sa pasarunuanna ti sabali manen a kalbit. Nagkidem. Sa nagallangogan ti natibong a timekna:
Maysaak a tumatayab, awanan payak
Maysaak a tumatayab, awanan payak
Ta adda kenka, Biagko, nga adda’t adayo…—O
(Bannawag, Mayo 30, 2011)
Impaskil ni Asseng idi 1:59 PM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: blues rock, lirio, serendipity, solitario, solitude
7/9/11
Ania ti Karapote?
Karapote (wenno kaporriti iti dadduma nga ili iti Ilocos Norte ken kapote iti Cagayan) ti awag iti kulapot ti kayyanak a maladaga. Pammati dagiti apong nga Ilokano a no nagkarapote ti maysa a maladaga, nasuerte daytoy.
Iti Tagalog, awaganda iti May-supot. Kasla saan a napintas iti panagdengngeg. No siak ti isuda, mabalinda nga usaren ti karapote wenno kaporriti. Exotic ti awengna.
Iti met Ingles, kas kuna ni Atanud Joel B. Manuel, birth sac kano. Uhu, nadangro. Amang a nabangbanglo daytoy karapote. Kaaw-aweng ti suerte.
Inusarkon iti maysa a saritak daytoy iti isu met laeng a paulo, ken nairaman iti "Nabalitokan a Tawid", ti antolohia dagiti sarita nga impablaak ti GUMIL Filipinas, ken kangrunaan a sarita iti umuna unay a librok a pinauluak iti, uhm, Karapote. Adtoy ti paset nga ibagbagak:
Maasiannak a saan ken ni Manong Angelo. No ammona la koma a nayanakak a suni.
Diakon pininggit ti barahak— ta ania pay ti pangabak ti barahana?
Imbaslatko: Dos a Paria!
Naabakak! Kasla limmabba ti ulok. Naglamiis dagiti sakak.
“Ammom, Asseng...” pagam-ammuan ta kinuna manen ni Manong Angelo. “Diak la naibagbaga kenka ngem nayanakak kano a nagkapote. Karapote, kuna ni Papa. Nabungonak kano iti kulapot idi mayanakak. Isu a nasuerteak. Diak pay naab-abak iti ania man a sinerrekko.”
Nabatiak a nakanganga. Wen, malagipkon. Karapote daydi ibagbaga daydi lakay a mammalad a nagasat!
Iti Tagalog, awaganda iti May-supot. Kasla saan a napintas iti panagdengngeg. No siak ti isuda, mabalinda nga usaren ti karapote wenno kaporriti. Exotic ti awengna.
Iti met Ingles, kas kuna ni Atanud Joel B. Manuel, birth sac kano. Uhu, nadangro. Amang a nabangbanglo daytoy karapote. Kaaw-aweng ti suerte.
Inusarkon iti maysa a saritak daytoy iti isu met laeng a paulo, ken nairaman iti "Nabalitokan a Tawid", ti antolohia dagiti sarita nga impablaak ti GUMIL Filipinas, ken kangrunaan a sarita iti umuna unay a librok a pinauluak iti, uhm, Karapote. Adtoy ti paset nga ibagbagak:
Maasiannak a saan ken ni Manong Angelo. No ammona la koma a nayanakak a suni.
Diakon pininggit ti barahak— ta ania pay ti pangabak ti barahana?
Imbaslatko: Dos a Paria!
Naabakak! Kasla limmabba ti ulok. Naglamiis dagiti sakak.
“Ammom, Asseng...” pagam-ammuan ta kinuna manen ni Manong Angelo. “Diak la naibagbaga kenka ngem nayanakak kano a nagkapote. Karapote, kuna ni Papa. Nabungonak kano iti kulapot idi mayanakak. Isu a nasuerteak. Diak pay naab-abak iti ania man a sinerrekko.”
Nabatiak a nakanganga. Wen, malagipkon. Karapote daydi ibagbaga daydi lakay a mammalad a nagasat!
Impaskil ni Asseng idi 11:48 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: karapote
Kasano ti Agsingir iti Bayad Dagiti Sinurat iti Bannawag?
Pakaammo ti MB Treasury Dept.
Maipanggep iti Bayad Dagiti Sinurat
Maipakaammo kadagiti amin a mannurat iti Bannawag (malaksid kadagiti contributor iti “Ti Makunami”, “Tao, Lugar, Pasamak”, “Txtm8”, “Ammuem Pay Dagitoy” dagiti padigo iti "TIPS") a mabalin a masingir dagiti bayad ti sinurat babaen itoy tallo a wagas:
Umuna, personal nga umay alaen iti Treasury Dept., 3rd Floor, Manila Bulletin Bldg. (sapulen ni Ms. Alice Aldana, Assistant Treasurer). Mangitugot iti I.D. card. Palagip: sakbay ti panagsingir, tawagan nga umuna ti nasao nga opisina iti (02) 527-8121 local 209. Kadagiti laeng met aldaw ti Martes ken Biernes ti panagsingir.
Maikadua, mangbaon iti mangsingir iti sinurat. Nasken nga ikkan iti surat-pammalubos (letter of authorization) ti tao a baonen. Manen, tawagan nga umuna ti opisina ni Ms. Aldana.
Maikatlo, patulodan iti surat-pammalubos ni Ms. Flordemay C. Ugsimar, Treasury Staff, tapno kolektaenna ti bayad ti sinuratmo. Iturong ti surat ken ni Ms. Alice Aldana, Asst. Treasurer, Treasury Dept., Manila Bulletin Publishing Corp. a mangibagbaga nga ikkam iti pammalubos ni Ms. Ugsimar a mangkolekta iti bayad ti sinuratmo. Ilanad met iti surat ti TIN ken SSS/GSIS number, no adda. Ipatulodto ni Ms. Ugsimar ti/dagiti bayad ti sinurat iti Landbank Account-mo. Ngarud, ilanad met iti authorization letter ti Account Number, ken Branch ti Banko, malaksid iti na-scan nga I.D. card-mo. No awan Landbank Account, manglukat iti kasta nga account. No saan a posible, ibaga daytoy ken ni Ms. Ugsimar; iti kasta, ipatulodna ti tseke babaen ti koreo. Ngarud, ipatulod ti kompleto a mailing address, tel. number/cell number, ken e-mail address-mo no adda tapno adda pangkontakan ni Ms. Ugsimar kenka.
Ipatulod ti authorization letter (agraman ti na-scan nga I.D.) ken ni Ms. Ugsimar itoy nga e-mail address: mm_angel2007@yahoo.com (i-cc ti bannawag.mb@gmail.com para iti rekord ti Editorial) wenno ipatulod ti authorization letter babaen ti koreo, karaman ti photo copy ti I.D. itoy nga adres: Ms. Flordemay C. Ugsimar, Treasury Dept., Manila Bulletin Publishing Corp., Muralla cor. Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila.
Amin a saludsod maipanggep iti pannakaipatulod ti bayad ti sinurat, kontaken ni Ms. Ugsimar iti CP 0932-6791076 wenno ag-e-mail iti: mm_angel2007@yahoo.com.
--Treasury Dept.
(Saan koma nga e-mailan wenno teksan ni Apo Ugsimar ti mainaig iti panagidatag iti manuskrito ta malaksid a saan nga Ilokano, para iti Editorial dayta a banag. Ag-e-mail ketdi iti bannawag.mb@gmail.com no agidatag iti sinurat wenno iti proposal maipanggep iti plano a suraten a salaysay, sarita wenno nobela. No daniw, damdamag, ladawan (para iti "Tao, Lugar, Pasamak") ti idatag, i-attention daytoy numo, Ariel S. Tabag; no nobela ken sarita, i-attention ni Apo Literary Editor Juan Al. Asuncion; idinto a no salaysay ken dadduma pay a pakaseknan ti Editorial, i-attention ni Apo Editor Cles B. Rambaud. No kayat nga amaden ti banag ti indatag ta mabalin a kayat nga usaren wenno idatag iti sabali a pablaakan, aguray iti sumagmamano a lawas kalpasan ti panagidatag sa ag-e-mail iti Editorial. Dios ti agngina.
Maipanggep iti Bayad Dagiti Sinurat
Maipakaammo kadagiti amin a mannurat iti Bannawag (malaksid kadagiti contributor iti “Ti Makunami”, “Tao, Lugar, Pasamak”, “Txtm8”, “Ammuem Pay Dagitoy” dagiti padigo iti "TIPS") a mabalin a masingir dagiti bayad ti sinurat babaen itoy tallo a wagas:
Umuna, personal nga umay alaen iti Treasury Dept., 3rd Floor, Manila Bulletin Bldg. (sapulen ni Ms. Alice Aldana, Assistant Treasurer). Mangitugot iti I.D. card. Palagip: sakbay ti panagsingir, tawagan nga umuna ti nasao nga opisina iti (02) 527-8121 local 209. Kadagiti laeng met aldaw ti Martes ken Biernes ti panagsingir.
Maikadua, mangbaon iti mangsingir iti sinurat. Nasken nga ikkan iti surat-pammalubos (letter of authorization) ti tao a baonen. Manen, tawagan nga umuna ti opisina ni Ms. Aldana.
Maikatlo, patulodan iti surat-pammalubos ni Ms. Flordemay C. Ugsimar, Treasury Staff, tapno kolektaenna ti bayad ti sinuratmo. Iturong ti surat ken ni Ms. Alice Aldana, Asst. Treasurer, Treasury Dept., Manila Bulletin Publishing Corp. a mangibagbaga nga ikkam iti pammalubos ni Ms. Ugsimar a mangkolekta iti bayad ti sinuratmo. Ilanad met iti surat ti TIN ken SSS/GSIS number, no adda. Ipatulodto ni Ms. Ugsimar ti/dagiti bayad ti sinurat iti Landbank Account-mo. Ngarud, ilanad met iti authorization letter ti Account Number, ken Branch ti Banko, malaksid iti na-scan nga I.D. card-mo. No awan Landbank Account, manglukat iti kasta nga account. No saan a posible, ibaga daytoy ken ni Ms. Ugsimar; iti kasta, ipatulodna ti tseke babaen ti koreo. Ngarud, ipatulod ti kompleto a mailing address, tel. number/cell number, ken e-mail address-mo no adda tapno adda pangkontakan ni Ms. Ugsimar kenka.
Ipatulod ti authorization letter (agraman ti na-scan nga I.D.) ken ni Ms. Ugsimar itoy nga e-mail address: mm_angel2007@yahoo.com (i-cc ti bannawag.mb@gmail.com para iti rekord ti Editorial) wenno ipatulod ti authorization letter babaen ti koreo, karaman ti photo copy ti I.D. itoy nga adres: Ms. Flordemay C. Ugsimar, Treasury Dept., Manila Bulletin Publishing Corp., Muralla cor. Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila.
Amin a saludsod maipanggep iti pannakaipatulod ti bayad ti sinurat, kontaken ni Ms. Ugsimar iti CP 0932-6791076 wenno ag-e-mail iti: mm_angel2007@yahoo.com.
--Treasury Dept.
(Saan koma nga e-mailan wenno teksan ni Apo Ugsimar ti mainaig iti panagidatag iti manuskrito ta malaksid a saan nga Ilokano, para iti Editorial dayta a banag. Ag-e-mail ketdi iti bannawag.mb@gmail.com no agidatag iti sinurat wenno iti proposal maipanggep iti plano a suraten a salaysay, sarita wenno nobela. No daniw, damdamag, ladawan (para iti "Tao, Lugar, Pasamak") ti idatag, i-attention daytoy numo, Ariel S. Tabag; no nobela ken sarita, i-attention ni Apo Literary Editor Juan Al. Asuncion; idinto a no salaysay ken dadduma pay a pakaseknan ti Editorial, i-attention ni Apo Editor Cles B. Rambaud. No kayat nga amaden ti banag ti indatag ta mabalin a kayat nga usaren wenno idatag iti sabali a pablaakan, aguray iti sumagmamano a lawas kalpasan ti panagidatag sa ag-e-mail iti Editorial. Dios ti agngina.
Impaskil ni Asseng idi 11:29 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: bannawag payment
Negosianten ni Asseng?
KINAPUDNONA, addan rinugiak. Ngem diak pay la ibagbaga ta dagiti laeng adda iti asidegko ti klientek ken saan a nasken nga Ilokano. Inton agsanga daytoy a negosio, isunto ti panangestoriak. Ken estoriaekto metten no kasano a dimmakkelak a nasanay iti panaglakolako kadagiti babassit a produkto manipud iti ice candy, bibingka, sagad, sandia, utong, irik, ukis ti kayo, ken dadduma pay.
Ania ngarud ti planona daytoy a post?
Kayatko laeng nga ikannawag ti linuktak a blog maipanggep iti panagnegosio a binuniagak iti
Go Negosio!
Bisitaenyo man met sagpaminsan. Inlanadko sadiay no apay a linuktak daydoay a blog.
Dios ti agngina. :-)
Ania ngarud ti planona daytoy a post?
Kayatko laeng nga ikannawag ti linuktak a blog maipanggep iti panagnegosio a binuniagak iti
Go Negosio!
Bisitaenyo man met sagpaminsan. Inlanadko sadiay no apay a linuktak daydoay a blog.
Dios ti agngina. :-)
Impaskil ni Asseng idi 12:33 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: blog on business, new blog
7/8/11
No Siak Laeng Ni Quark
pinaltogakon ni hayden kho
ngem saan met nga asseng ni quark
isu a ti laeng maaramidanna,
ikannawagna a dina kayat ni hayden kho
para iti patpatgenna nga ina
ta no paltoganna
mabalud la ketdi--
uray no nabayag ti bista
ta nabaknang met ni vicki belo a nanangna--
sayang met ti biagna
a nalaing a direktor ken adipen ti arte
ket mamansaan laeng iti kas ken ni hayden
a nagpuonanna ti kinaguapona
a makakuarta babaen ti panangbabaina ken ni vicki belo
ken makayala iti adu nga agkakalatak a babbai
a di agduadua a kuartaanna laeng ida
ta adda la ngaruden kuartana
ngem gapu ta patpatgen ni quark
ni nanangna, baybay-anna lattan ni hayden
ket piman ta mapan pay agpasanaang iti sabali
a pagilian-- pagrasonna laeng ti panagadalna
iti panagaramid iti pelikula
agasem met daytoy a lubong
a dagiti awan serserbina a tattao
apektaranda a kanayon ti biag
dagiti nasisirib ken nasisingpet a tattao
Hulio 9, 2011. Saan a daniw dayta. Maysa a bitla.
ngem saan met nga asseng ni quark
isu a ti laeng maaramidanna,
ikannawagna a dina kayat ni hayden kho
para iti patpatgenna nga ina
ta no paltoganna
mabalud la ketdi--
uray no nabayag ti bista
ta nabaknang met ni vicki belo a nanangna--
sayang met ti biagna
a nalaing a direktor ken adipen ti arte
ket mamansaan laeng iti kas ken ni hayden
a nagpuonanna ti kinaguapona
a makakuarta babaen ti panangbabaina ken ni vicki belo
ken makayala iti adu nga agkakalatak a babbai
a di agduadua a kuartaanna laeng ida
ta adda la ngaruden kuartana
ngem gapu ta patpatgen ni quark
ni nanangna, baybay-anna lattan ni hayden
ket piman ta mapan pay agpasanaang iti sabali
a pagilian-- pagrasonna laeng ti panagadalna
iti panagaramid iti pelikula
agasem met daytoy a lubong
a dagiti awan serserbina a tattao
apektaranda a kanayon ti biag
dagiti nasisirib ken nasisingpet a tattao
Hulio 9, 2011. Saan a daniw dayta. Maysa a bitla.
7/7/11
Masagwa
Okey lang naman 'yung babai sa babai.
Nakaka-asiwa lang kung parehong mahaba ang buhok. Masagwa.
Nakaka-asiwa lang kung parehong mahaba ang buhok. Masagwa.
Ugaw
Ugaw = anito nga agitalaw iti bagas. Isu a naugaw, kunatayo, no kasla napartak a maibus ti bagas.
Hm, makatawenen a naugaw 'toy pagbagasak, agpapan pay 'toy pitaka. Makitak la dayta nga ugaw, uray nakalugan iti porsche wenno bmw, palsiitak 'diay ludingasna.
Hulio 8, 2011
Hm, makatawenen a naugaw 'toy pagbagasak, agpapan pay 'toy pitaka. Makitak la dayta nga ugaw, uray nakalugan iti porsche wenno bmw, palsiitak 'diay ludingasna.
Hulio 8, 2011
Impaskil ni Asseng idi 6:48 PM No comments: Links to this post
APAY?
apay a nagsarakta
ket nakitak iti isemmo
dagiti amin a naiimbag
a bambanag ditoy lubong,
nangngegak iti timekmo
dagiti mataginayon a samiweng,
namatmatak iti alintatao dagiti matam
ti linglingay a tinagtagainepko
iti naunday a tiempo?
bitogennak dagitoy a saludsod
ta kayarigak ti mangkaskastigo
wenno agduadua iti Bileg
ti Mannakabalin
a nangkibin ken mangkibkibin
iti tunggal maysa
tapno agtugmok iti naisangrat
a gundaway ken tiempo
ket kalpasan nga agballatek
ti panagduaduak kadagiti amin a bambanag
iti aglawlawko, agtungpal dagiti amin
a panagduadua, pammabalaw, panagkastigo
iti bukodko a pannakaitao
ken kinatao
ta nalabit agbibiag ken mamatpatiak
iti pinarpartuatko laeng
a realidad ken gasat
ta apay nga awanka
iti disso a ninamnamak
nga ayanmo?
Hulio 7, 2011
4:07 PM
binulodko ti ladawan
Impaskil ni Asseng idi 1:13 AM 1 comment: Links to this post
Maipanggep iti: destiny, serendipity, solitude
ANIA TI TAGALOG TI TUDO?
Ulan.
Ania ti Tagalog ti arbis?
Ambon.
Ania ti Tagalog ti arimukamok?
Anggi
Ania ti Tagalog ti bayakabak?
Malakas na ulan?
Ania ti Tagalog ti littugaw?
Malakas na biglaang ulan?
Kadagiti Ilokano a di pamiliar iti littugaw, isu daytoy 'tay tudo a pagam-ammuan ket umayen-- agung-ungor, umas-asuk, mangalibungabong iti tapok-- gagangay nga iti aldaw wenno mumalmalem.
Masansan nga usarek daytoy a balikas kadagiti daniw ken saritak-- kinapudnona, paulo ti sarita ken daniwko (a Tagalog a nangisakibot iti gistayan kutit iti Collantes)-- ta adda pay dagiti pada nga Ilokano a di makaammo itoy. Nalabit, gapu ta iti Cagayan wenno iti Tanap laeng a masansan nga adda littugaw.
Inus-usar met daydi Apo Meliton Gal. Brillantes ken kinapudnona adda met saritana a napauluan "Littogaw". Wen, "o" ti inusar ni Apo Meliton. Kaniak a biang, "u" gapu ta nadam-eg no baliksem ti littogaw uray no puro danum daytoy a balikas ta kadatayo nga Ilokano, medio nadagsen wenno namaga ti benggattayo a mangiladawan iti kinatangkentayo a puli. Ken kangrunanna, adda iti maikadua a silaba (tu) ti pangidagsenam (diin, kuna dagiti Tagalog). Isu a "littugaw" para kaniak.
Nalabit iti asideg a panawen, mabasatayon daytoy a balikas iti nailian a diksionario.
Ti ladawan iti baba (a binulodko laeng), kasta ti aglawlaw no umay ti littugaw. Agin-init wenno nalawag ti aglawlaw sa no kuan pagam-ammuan ket nanglangeben ta umayen ti dumanarudor a littugaw.
Hulio 7, 2011
Ania ti Tagalog ti arbis?
Ambon.
Ania ti Tagalog ti arimukamok?
Anggi
Ania ti Tagalog ti bayakabak?
Malakas na ulan?
Ania ti Tagalog ti littugaw?
Malakas na biglaang ulan?
Kadagiti Ilokano a di pamiliar iti littugaw, isu daytoy 'tay tudo a pagam-ammuan ket umayen-- agung-ungor, umas-asuk, mangalibungabong iti tapok-- gagangay nga iti aldaw wenno mumalmalem.
Masansan nga usarek daytoy a balikas kadagiti daniw ken saritak-- kinapudnona, paulo ti sarita ken daniwko (a Tagalog a nangisakibot iti gistayan kutit iti Collantes)-- ta adda pay dagiti pada nga Ilokano a di makaammo itoy. Nalabit, gapu ta iti Cagayan wenno iti Tanap laeng a masansan nga adda littugaw.
Inus-usar met daydi Apo Meliton Gal. Brillantes ken kinapudnona adda met saritana a napauluan "Littogaw". Wen, "o" ti inusar ni Apo Meliton. Kaniak a biang, "u" gapu ta nadam-eg no baliksem ti littogaw uray no puro danum daytoy a balikas ta kadatayo nga Ilokano, medio nadagsen wenno namaga ti benggattayo a mangiladawan iti kinatangkentayo a puli. Ken kangrunanna, adda iti maikadua a silaba (tu) ti pangidagsenam (diin, kuna dagiti Tagalog). Isu a "littugaw" para kaniak.
Nalabit iti asideg a panawen, mabasatayon daytoy a balikas iti nailian a diksionario.
Ti ladawan iti baba (a binulodko laeng), kasta ti aglawlaw no umay ti littugaw. Agin-init wenno nalawag ti aglawlaw sa no kuan pagam-ammuan ket nanglangeben ta umayen ti dumanarudor a littugaw.
Hulio 7, 2011
Impaskil ni Asseng idi 12:30 AM No comments: Links to this post
7/6/11
INTRAMUROS: AGMATUON
iti nagsulian dagiti kalsada
a muralla ken recoletos
a nakaipatakderan ti pakdaar
a daytoy a disso
sigud a naisaad ti simbaan
ken ti kamposanto
ket itan, nakaipasdekan ti kompania
a mangipabpablaak kadagiti babasaen
a nakailanadan dagiti napasamak,
mapaspasamak
ken riniwriw a posibilidad
daytoy a lubong
nagtugawak
minatmatak ti panagakar-akar
ti burik a kulibangbang
kadagiti nalabanag a nalabaga
a sabong ti bougainvillea
bayat ti panangrikriknak
ti agsasaruno
a pannakasegged
ken pannakarunot
ti diak mabilang a sigarilio
ta ninanamko ti salemsem
ken ingel a nagalinsaed
ken nangdanon kadagiti padana
nga ingel iti kaunggak
agingga a diakon
masinunuo
no kasano ti tumakder
wenno magna
a sierto ti pagturongak
ta ti kulibangbang
agtultuloy ti panagakar-akarna
kadagiti namamaris a sabsabong
iti agar-aragaag nga imatangko
Hulio 6, 2011
1:33pm
binulodko ti ladawan
Impaskil ni Asseng idi 1:31 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: blossoming, butterfly, crossroads, death, earth, flowers, irony, life, smoke
7/5/11
INTRAMUROS : KALTAANG
iti kaltaang ti rabii
nga impagarupko a yawat ti bulan
ti nalamiis a dakulapna
tapno mapaneknekan nga adda nabara
nga anges nga ik-ikutak
nagtakderak iti sango ti pader
idi pagam-ammuan
ta manipud iti diak ammo
a direksion, pettat a nagparang
ti nangisit a kulibangbang
a nagbangabanga iti kuppokuppok
ket nalabit impaypayakpakna
ti balligina
ta nakaduktal iti parsua
a nakawkawaw ngem isuna—
isu a tumatayab nga uray iti parbangon
nagdaldaliasat tapno laeng mapaneknekanna
nga adda nakapimpiman iti langalang
iti dayta a kanito
ket umanayen dayta nga anag
ti kaaddana iti lubong
(ta di kadi ti kulibangbang
ket naikari iti maysa a hardin
a namaris ti aglawlaw gapu
kadagiti nalalawag a siray
ti init?)
isu a pettat met laeng a nagpukaw
wenno nagturong nalabit iti disso
a diak impagarup a papananna
ket napalusposan ti imatangko
dina ammo, maysaak a managpartuat
ket ti impagarupna a nangisit a pader
a sangsanguek
maysa a sarming
a pangmatmatmatak iti pakabuklak
ken iti kinaadayok iti lubong
a sangsanguek
nupay awan sabali a pagpiliak
no di ti itatallikudko
tapno agtultuloy ti panagdaliasatko
nga adayo iti ania man
a gundaway
nga agbangabanga met iti kuppokuppok
dagiti sabali pay a kas kenkuana
nga agsapsapul
iti napimpiman ngem isuda
ket ad-adda a daksanggasatak
no isunto man met laengen
iti isu met laeng a disso
ken kanito
uray kalpasan ti riniwriw
a panagkatangkatang
tapno agurayak iti sabali manen
a gundaway
a tungpalen ti bulan
ti namnamaek kenkuana
Hulio 6, 2011
1:48 am
Impaskil ni Asseng idi 10:56 AM 2 comments: Links to this post
Maipanggep iti: beyond life, death, here and now, intramuros, journey, life, moon, night
Nakutoran
Impaskil ni Asseng idi 2:25 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: ilokano haiku
7/4/11
G1 T-MOBILE vs N97
ania ngata kadagitoy ti nalalaing nga ag-haiku? jack en poy sa laengen. sa pula o sa puti? billit wenno tao?
ngem no maitakalak a kasla mutit, tagikuaek ida nga agpadpada, hoho.
Impaskil ni Asseng idi 9:14 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: android, g1 t-mobile, nokia n97
NAGAN TI ROSAS
nagan ti rosas
(pamakpakawanan ni umberto eco)
1.
sabong, sampaga
linglingay, sudi, imnas:
sika ta sika
simngayen ayamuom
naipunganay
sabong nga agnanayon
inappupoka
sampaga, bulong, siit
siak ti nagdara
dara, lua, ken linnaaw
datonko’t daga
masetas dinto mawaw
amin nga ayamuom
amin a maris
sika nga agnanayon
kunada: sampagita
lirio, orkidia.
kunak: rosasto latta
hulio 5, 2011
2.
anasaas ti baybay
im-imdenganka
iti sirok salaysay
duduogan a dungon
saksit' agrusing
langto iti parbangon
maris ti rosas
waknitanna ti angep
laminat' imnas
rosas ti saleng
agmaris, agsampaga
ili agdayyeng
ay, nagungarak
iti saklulom, sabong,
maidasayak
sangatukel linnaaw
pagrusingenna
rurog, sanga a mawaw
kigaw a mula
bay-am a sappuyotek
ay, agsampaga
lulua ti abril
iti daga a matnag
bin-i agrusing
nakarkarmaak
sabong nga apagukrad
i'ta pusaksak
kulibangbang immagep
iti sampaga
ungkay nagarigenggen
Impaskil ni Asseng idi 3:31 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: ilocano poetry, ilokano haiku
7/3/11
PUERSA
Impaskil ni Asseng idi 10:08 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: conflict, forces, humanity, power struggle, war
7/2/11
RICE PLEASE
ADDA kanon iti Top 40 a kabaknangan iti Filipinas daytay akinkukua iti Mang Inasal. Diakon kinita ti naganna wenno no mano ti kuartana ket baka masulisogak a mangkidnap for ransom. Basta ti ammok, kas kuna dagiti kakaduak a padak nga agkatkatay iti apal, mapan a 30-34 laeng ti edadna. Kayatna a sawen, kadasarak. Idinto a siak, marigatanak pay a mapan mangan iti Mang Inasal uray maminsan la ti makabulan.
Ala, narigat met a talaga no siak ti maikompara kenkuana ta saan met a pagbaknangan dagitoy hiligko. Mapanta laengen ken ni Manny Pacquiao. Kasadarak ni Manny (feeling close). Agpadakami a 1978 a nayanak wenno agedad 33 itoy a tawen (siak inton Agosto, isuna inton Disiembre). Manon a tawen a makipinpinnarpar iti rupa ni Manny ken maibilang nga isunan ti rupa ti boksing iti sumagmamano a tawen. Mapmapanen a 30 milion a doliar ti ganganarenna iti tunggal labanna (agtipon ditan ti tangdanna ken bingayna iti pay-per-view; awan ketdi ti pustana). Sa adu metten dagiti negosiona iti Filipinas a pakairamanan dagiti Lotto outlets; ken dagiti maganarna iti anunsio.
Ngem saan a karaman ni Manny kadagiti kabaknangan a Filipino. Isu a diak unay umapal met laeng kadaytoy akimbagi iti Mang Inasal.
Ne, naipaliwaweng metten 'toy sinuratko idinto a "Rice Please" ti paulona daytoy.
Uhm, nakaskasdaaw laeng ti napartak a panaglatakna daytoy Mang Inasal. Phenomenal. Kasla Jovit Baldivino. Wenno Marcelito Pomoy. Barbareng ketdi no saan a gil-ayab iti pan-aw. Sabagay saanton nga aglatak dagitoy dua a singer ti kunak ngem addanto pay laeng Mang Inasal.
Apay?
Umuna, gapu iti Unlimited Rice (o, dadtan ta paulona) a dramada. Am-ammo dagiti Pinoy a managkaan iti innapuy wenno nadagsen a taraon kas iti mais wenno kammotit. Ket no dayta ti idiayam, nga uray mano ti kanenna nga innapuy, ay, ket maay-ayo dayta. Uray ngamin kallamo laeng a Pangasinan padas ket makaibus iti sangakaldero nga innapuy. Daytanto la ketdin tinunot a manok? Ket isu daytoy ti
Maikadua, gapu iti manok nga Inasal (ti Ilonggo term para iti tinuno). Apo ta naal-alana la unay ti panagraman dagiti Pinoy. Tinuno-- panarasan kadagiti Pinoy. Sa pay la manok nga amin san a Filipino, daytoy ti masansan a masida gapu iti kinalana a mataraken (kadagiti taga-away), ken alternatibo ti baboy kadagiti adda iti Manila lalo dagiti naarte a di mangayat nga agsida iti ikan wenno nateng. Sa adda pagisawsawan a toyo, suka (manipuid iti tuba), ken taba wenno manteka. Sa mapis-itan iti sili ken mapespesan iti kalamansi. Uhu. Sa pay la okey ti agkammet. Daytaka. Mamutittit ta kustomer.
Maikatlo, gapu ta naalan ti Jollibee ti 70% a paset daytoy Mang Inasal (ket nalabit daytoy ti kuartan detoy loko nga akimbagi). Ket no naalan ti Jollibee, ipakatda itan ti teknikda a nangpalatak iti Jollibee: anunsio, serbisio, kinaadu a puesto ken panangiserrek iti psyche dagiti Pinoy a no manganka iti Mang Inasal/Jollibee, Pinoyka, in-ka, astig-ka wenno ania pay a a pangbolboladas a gagangayen kadagiti kapitalista.
Ken Maikapat, a kangrunaan, ti panangpasirokna iti Bacolod Inasal nga orihinal ti templa ti inasal a manok (a naglatak idi adda teleserye ni Judy Ann Santos nga "Ysabella"). Basolna ngarud no innalana ti templa ti Inasal ket pinaglatakna iti Metro Manila daytoy Mang Inasal. Ali, bay-amon no awan ti lohikal a koneksion ti "Mang" ken "Inasal". Ti nasisita, ti tinuno a manok a naimas ti sawsawanna ken unlimited rice wenno rice all you can. Adda met piesto ti Bacolod Inasal iti Manila. Ngem segun iti padasko, nabuntogda nga agi-serve ditoy Bacolod Inasal (a rinisut ti Jollibbe style a panagi-serve ti Mang Inasal), ken medio pasosialda.
Malagipko nga idi 2009, di pay unay nalatak daytoy Mang Inasal. Adda pay laeng impapetpet ti Bulletin idi a gift checks kadakami nga empleadoda ket sadiay a rinambakanmi ti kasangay ni Anib iti Hulio. Ket no adda kakastoy a gift gift check, pagilasinan a di pay unay am-ammo ti produktom.
Ngem kas nakunakon, phenomenal ti panaglatak daytoy Mang Inasal. Ita, addan sa iti aminen a suli ditoy Metro Manila, iti abay ti agarup tunggal puesto ti Jollibee. Ken kangrunaanna, addan iti Top 40 ti akinkukua wenno nangirugi itoy nga agarup kasadarak laeng.
Apay a sinuratko daytoy? Palagip kaniak iti maysa nga idea. Restauran met, a. Tinuno met laeng a manok. Unlimited rice met laeng (naim-imas pay ta dagitay aggapu iti Tanap ti Cagayan). Ngem ti pagsawsawan, bugguong a munamon a napettakan iti kamatis ken nagalipan iti lasona. At least, no adda kastoy a puesto, maawis dagiti Ilokano ket isu pay a maikissay iti kinabaknang daytoy akimbagi iti Mang Inasal ken daytoy akimbagi iti Jollibee.
Ania ti mayat a naganna? Hm, madik kayat ti Asseng Inasal. Amangan ta ipagarupda a pagiinuman. Maymayat sa ti Ilokano Inasal. Wenno Inasal Ka Rin.
P.S.
Adda ketdin sabsabali pay nga ilaklako ti Mang Inasal kas iti tinuno a bangus, tinuno a tilapia, shanghai, halo-halo ken dadduma pay.
Hulio 3, 2011
Binulodko laeng 'ta ladawan.
Impaskil ni Asseng idi 9:13 PM 5 comments: Links to this post
Maipanggep iti: chicken inasal, franchising, jollibee, mang inasal, pinoy fast food, restaurant
Subscribe to: Posts (Atom)
unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn gaz_Latn lmo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn gaz_Latn lmo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ceb_Latn ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn ilo_Latn kac_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn luo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk eus_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn bam_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn bam_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn lug_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn lug_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn glg_Latn glg_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn spa_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn spa_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn por_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn por_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn nso_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn nso_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn unk ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk bug_Latn tgl_Latn tgl_Latn tgl_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn zho_Hant ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ceb_Latn ilo_Latn ban_Latn ilo_Latn bug_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ban_Latn ilo_Latn bug_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn unk srd_Latn ilo_Latn glg_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn zho_Hant ilo_Latn eng_Latn eng_Latn unk srd_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn eng_Latn tum_Latn eng_Latn ilo_Latn unk zho_Hant ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn zho_Hant ilo_Latn ilo_Latn fur_Latn unk ilo_Latn uzn_Latn pag_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn bug_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ceb_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ind_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn bug_Latn ilo_Latn tgl_Latn wol_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn tpi_Latn ilo_Latn ilo_Latn kon_Latn ita_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn eng_Latn eng_Latn unk eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn szl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn