Rangtay
Agturong iti Makapnek a Biag
Nasarakanda
ti skeletonna iti abay iti temporario a balay iti adayo a naliday nga
isla idiay tengnga ti Atlantico. Ti saan nga am-ammo a seaman ket indulinna
ti insuratna a nangdetalye iti uppat a bulan a kapadasanna. Isu ket
imbabada idiay Ascencion Island babaen ti barko ti Dutch idi 1725 gapu
iti saan a naibaga a krimen. Iti mabiit isu ket in-inumennan ti dara
dagiti pag-ong tapno laeng patayenna ti napalalo nga uwawna. Ti pisikal
a panagrigat ti tao ket napalalo, ngem ti nakarkaro pay a nasakit nga
ibagbagana iti listaanna ket ti napalalo a basolna.
Insuratna
ti nadadagsen a sasao kas: "Ania a rigrigat dagiti nakakaasi a
tattao ti mariknada iti panangpanawda kadagiti dalan ti kinalinteg,
naliwliwa tapno nayonanda ti bilang dagiti nadusa. Daytoy nakakaasi
a pannakaiyadayo daytoy a seaman iti dayta nakalidliday nga isla ket
naggapu iti kapanunotan a naiyadayo manipud iti Dios. Dayta ti napaneknekan
a saan a maibturan iti udina.
Dagiti
tao ket makigubgubatda iti pannakaiyadayo iti puso bayat pay idi da
Adan ken Eva "naglemmengda manipud iti APO a Dios kadagiti kaykayo
ti minuyungan" kalpasan a kinnanda ti naiparit a bunga (Genesis
3:8). Ti nakaskasdaaw a baro nga emosion ti panagbain, basol, ken buteng
ti nangpilit kadakuada a ti umuna nga agasawa a tumaray idi inawaganida
ti Dios. Dagitoy a rikrikna ket daksanggasat ket maam-ammotayo itattan.
Ania
dagiti gapu iti pannakaisinatayo iti Dios?
"Ngem
dagiti kinadangkesyo namagsinada kadakayo ken ti Diosyo, ket dagiti
basbasolyo inlemmengda ti rupana kadakayo, iti kasta dinto mangipangag."--Isaias
59:2.
Daytoy
dakkel a gulfo a mangsina kadagiti nagbasol manipud iti Dios ket saanna
nga aramid. Ti Dios saanna a tinarayan da Adan ken Eva--isuda ti timmaray
manipud Kenkuana.
1.
PENNEKENNA TI NAILEMMENG A BISIN
Sakbay
ti basol pinerdina ti ladawan, da Adan ken Eva ket ragragsakenda ti
makilanglangen iti Mammarsuada idiay napintas a Minuyungan a pagtaengan
idiay Eden. Nakabutbuteng, ginatangda ti allilaw ni Satanas maipanggep
iti panagbalin a masirib kas ti Dios ket rinakrakda ti tali ti panagtalek
iti Mammarsuada (Genesis 3).
Kalpasan
ti pannakaiparitda manipud iti Minuyungan ti Eden, da Adan ken Eva nasarakanda
ti biagda a nakaro ti rigatna iti ruar. Ti panaganak ken panagkali iti
daga itan, rummuar iti dara, leng-et, ken lulua. Ti nadikket a pannakasiglutda
iti Dios ket narakraken, nasarakanda dagiti bagida iti narigat a saan
a mapennek a pagayatan ken nasasaem a pagayatan--ti kinaliday ti basol.
Manipud
iti umuna nga aramid a panagsukir da Adan ken Eva, "amin"
(ti entiro amin a tao) ket natinnag iti agpadpada a pamayan ket masapul
a matay, ti maudi a dusa ti basol.
"Gapuna,
no kasano ti iseserrek ti basol ditoy lubong gapu iti maymaysa a tao,
ken ti ipapatay gapu iti basol, ket iti kasta TI IPAPATAY IMMAY KADAGITI
ISU-AMIN A TATTAO, agsipud ta ISUDA NAGBASOLDA AMIN."--Roma 5:12.
Amintayo
napadasantayon iti napalalo a panagbisin ti puso gapu ti pannakaiyaw-awantayo,
mangar-arapaap iti sekuridad a ti Dios laeng ti makaited. Masansan padpadasentayo
a penneken ti panagbisentayo babaen iti panaggatang, wenno makisalsalisal
iti panagngato iti puesto ti trabaho, wenno itulok a malmes iti panagbisen
a kaddua ti alkoho, druga, wenno sex.
Ngem
amin dagiti pagayatantayo ket sintomas laeng iti panagiliwtayo iti Dios.
Ket awan iti agas malaksid a mapadasantayo ti ayatna iti biagtayo.
"Ita
sangoanam adda ti naan-anay a rag-o; ita makanawanmo adda dagiti pakaay-aywan
nga agnanayon."--Salmo 16:11.
Ti
pudno a pannakapnek ket umay laeng no ti nagsina kadatayo ken ti Dios
ket marangtayan ket mabalintayo iti magna iti Sangoananna.
2.
PANAGRANGTAY TI NAADALEM A BASOL KEN PATAY
Saan
laeng a dagiti tao ti naaramid a naladingit gapu ti basol. Ti puso ti
Dios ket nasaktan met iti aldaw a ni Adan ken Eva ket timmallikod Kenkuana.
Ken ladladingetanna pay laeng dagiti ladladingit dagiti tao ken dagiti
naliday a paspasamakda. Ti Dios ket mailiw a mangpennek kadagiti naidulin
a pagayatantayo ken agasan ti naemosional a sugsugattayo. Saan Isu a
kontento a kitaennatayo laeng a siaasi iti naadalem a nangsina kadatayo
manipud Kenkuana. Nagdesision ti Dios nga agbalin a rangtay iti naadalem
a basol ken patay.
"Ta
kasta la unay ti panagayat ti Dios iti lubong; nga intedna ti Anakna
a Bugbugtong, tapno amin a mamati kenkuana, saan a mapukaw, no di ket
adda biagna nga agnanayon. Ta saan nga imbaon ti Dios ti Anakna iti
lubong, a mangokom iti lubong; no di ket tapno ti lubong maisalakan
gapu kenkuana."--Juan 3:16, 17.
Inted
ti Dios ti Anakna, inted ni Jesus ti Biagna kas sakrifisio agpaay iti
basol, bayadanna ti sukat ti patay babaen Isuna. Ti biagna, pannakatay,
ken panagungarna ti nangaramid a posible a mapakawan ken maisalakan
dagiti nagbasol, ken ipakitana iti universo ti pudno a kababalin ni
Cristo kenni Satanas. Ti rangtay nga impaay ni Cristo babaen iti agdardara
a bagina ti nangawis kadagiti tao manipud iti silo ti basol. Ti ayat
patayenna ti adalem, a mabalin nga amin a mangikabil iti pammatida ken
Cristo kas Apo ken Mannubbot ket magnada agturong iti biag nga agnanayon.
3.
PITO A NANGRUNA A KINAPUDNO A MASAPUL A MAAMMOAM
MAIPAPAN KEN JESUS
Dagitoy
pito a kinapudno maipapan ken Jesus ket saan a pudno iti uray ania a
sabali a tao a nagbiag:
(1)
Ni Jesus Naggapu Manipud Langit nga Immay Ditoy Daga
Kasano kabayag nga ibagbaga ni Jesus nga addan Isu?
"Iti
kasangoanan ti pannakayanak ni Abraham, adaakon."--Juan 8:58.
Binagaan
ni Jesus ti lubong: "Siak!" Kanayon nga addaak, ken kanayon
pay. Uray pay ni Jesus ket naiyanak babaen iti tao nga ina (Mateo 1:22,
23). Isu ket Dios--Dios a tao.
Ni
Dwight L. Moody, ti Billy Graham idi siglo 19, imbagana naminsan ti
panagbalin a tao ni Jesus. Mabalinkoma a nagbalin a dakkel a sakrifisio
ni Jesus nga immay a tagtagibien iti pagiddaan iti ubing nga aramid
iti pirak, ay-aywanan ti anghel, ken subsuboan iti balitok a kutsara.
Ngem ti Mammarsua ti langit ken daga ket immay ken innalana ti lasag
ti tao, ken naiyanak iti kollong iti nakurapay a nagannak iti nadakes
a lugar."
Nagsao
ti anghel ken Jose idi naiyanak ni Jesus:
"Ket
aganakto [Maria] iti maysa a lalaki; ket panaganamto iti Jesus; TA ISU
ISALAKANNANTO TI ILINA KADAGITI BASBASOLNA."--Mateo 1:21.
Ni
Jesus, ti Namarsua ti universo (Juan 1:1-3, 14) ket desidido nga umay
ditoy lubong tapno isalakannatayo manipud basol ken patay.
(2)
Ni Jesus Nagbiag nga Awanan Basol
"Ni Jesus, nga Anak ti Dios,
maysa
a nasulisog iti isuamin, a kas kadatayo ngem saan a nagbasol."--Hebreo
4:14, 15.
Inaramid
amin ti pamuspusan a kinasaonatayo ti Dios nga agbiag nga awanan-basol.
Babaen iti panagbiag ditoy a kas Tao, ni Jesus nagbiag a saan a nagbasol
a nakarkaro a nasaysayaat ngem iti sermon a naisarita.
Ni Satanas, ti kabusor ni Cristo, napantaan iti entiro a biagna ditoy
daga tapno awisenna Isu nga agbasol. Idiay let-ang ti Diablo pinaruarna
ti kapigsaan a panagrautna mailaban iti integridadna (Mateo 4:1-11).
Idiay Getsemane sakbay ti pannakailansana ti dagsen ti sulisog dimmanon
iti kapigsaanna. Ni Jesus nagleng-et iti dara (Lucas 22:44).
Ngem
ni Cristo ket nagtakder a sititibker mailaban kadagiti amin nga ibato
ti Diablo Kenkuana--"ket awanan basol." Gapu ta napadasan
ni Jesus ti amin a napadasan a parikut ken sulisog dagiti tao, maawatanna
amin dagiti rigrigattayo. Mabalinna ti "makirikna kadagiti kinalap-ittayo"
(Hebreo 4:15).
Apay
a masapul ken Jesus ti agbiag iti biag nga awanan-basol?
"Daydi
saan a nakaammo ti basol, inaramidna a basol gapu kadatayo, tapno makapagbalintayo
a kinalinteg ti Dios gapu kenkuana."--2 Corinto 5:21.
Napagballigian
ni Jesus ti sulisog ken nagbiag a saan a nagbasol tapno maipasana kadatayo
a kasukat iti daan a biag ti basol.
(3)
Natay ni Jesus Tapno Ikkatenna ti Basol
Kasano kaadu dagiti tao a nagbasol?
"Ta
ISUDA AMIN nagbasolda ket agkurangda iti dayag ti Dios."--Roma
3:23.
Ania
ti bayad ti basol?
"Ta
dagiti supapak ti basol isu ni PATAY; ngem ti naparabur a sagut ti Dios
isu ti biag nga agnanayon, ken Jesu-Cristo nga Apotayo."--Roma
6:23.
Apay
a natay ni Jesus?
"Adtoy,
ti Cordero ti Dios, a mangikkat ti basol ti lubong!" (Juan 1:29).
Amintayo
ket nagbasol ket masapul a matay, ngem ni Jesus ket natay iti lugartayo.
Nagbalin Isu a "basol agpaay kadatayo." Binayadanna ti dusa
a patay kadatayo. Ti pannakatayna ket maysa a sagut, ken "ti SAGUT
ti Dios ket BIAG NGA AGNANAYON ken Cristo Jesus nga Apotayo" (Roma
6:23).
Imparang
ni Jesus ti naan-anay, nalinteg a biag kas sagut ti ayat kadatayo. Ti
ayat a kasta ket kasla saan a maawatan ti tao. Ket gapu iti pannakatayna,
"addaantayo iti TALNA iti Dios" (Roma 5:1).
(4)
Ni Jesus Bimmangon Manipud Patay
Ti pannakatay ni Jesus idiay krus ket saan daytoy ti panagturpos ti
maam-ammo nga estoria. Saan nga agnanayon Isu a natay ken Mangisalakantayo.
"Ket
no ni Cristo saan a nagungar, awan kapapay-an ti pammatitayo, addakayo
pay laeng kadagiti basbasolyo. Kasta met, dagiti naturog ken Cristo
napukawda."--1 Corinto 15:17-18.
Ni
Mohammed kenni Buddha nangiparangda iti lubong iti sumagmamano a maam-ammo
a pilosopia a kinapudno. Rinagsakanda dagiti biag dagiti million a tattao,
ngem masapul a maaddaanda ti supernatural a kababalin tapno mangted
ti biag gapu ta addada pay laeng kadagiti tanemda.
Gapu
ta ni Jesus nagungar manipud iti tanem iti maikatlo nga aldawna a pannakatay,
ania a kari ti iyar-aramidna kadatayo?
"Gapu
ta agbiagak, agbiagkayo met."--Juan 14:19.
Ni
Jesus ket nabiag! Gapu ta adda Kenkuana ti pannakabalin manipud patay.
Mabalinnatayo nga isalakan manipud patay ken ikkannatayo iti biag a
nawadwad ken awan inggana. Agnaed iti puspusotayo no awisentayo Isuna.
Ti nagungar a Cristo ket adda ita tapno ipaayna dagiti kasapulantayo.
"Ket
adtoy, addaak kadakayo nga agnanayon agingga iti panungpalan ti lubong."--Mateo
28:20.
Dagiti
lallaki ken babbai iti amin a lubong ket mangibagbagada kadagiti estoria
no kasano ni Cristo ket insalakannaida manipud ti nakaro a kinaadik
ken ti kaunegan nga emosional a trauma.
Maysa
kadagiti napalabas nga estudiantemi ket insuratna dagitoy a panagyaman
a sasao iti maysa a panid a pangisuratanna ti sungbatna: "Maysaak
idi a managinom iti arak. Maysa nga aldaw bayat a nabartekak, nakakitaak
iti card iti kasalugan nga ipakpakaammona ti kursuyo ti Biblia. Pinidutko
dayta. Sinuratak, ket naawatko ti umuna a pudno a pannakaammo ken Cristo.
Iti saan a mabayag kalpasan ti panagadalko ti Biblia, intedko ti pusok
iti Dios ken naawanen ti pagayatak nga aginom."
Idin
innala ni Jesus ti biag ti tao, maysa a baro a bileg ti mangted kenkuana
ti pigsa a malabananna ti pannakaadikna. Gapu ta ni Cristo ti nagungar
a Mangisalakan, mabalinna nga isalakan amin nga umasideg a dumawat Kenkuana.
(5)
Ni Jesus Immuli idiay Langit
Sakbay
a nagsubli ni Jesus iti Ama kalpasan ti panagungarna (Aramid 1:9), inaramidna
daytoy a kari kadagiti pasurotna:
"Saan
koma nga agpulkok ti pusoyo, mamatikayo iti Dios, mamatikayo met kaniak.
Idiay balay ni Amak adda adu a pagianan;
Ket no innak koma ket
ISAGANAANKAYTO TI PAGIANAN, umayakto manen, ket ikuyogkayto kaniak met
laeng: tapno no adino ti yanko, addakay met koma."--Juan 14:1-3.
(6)
Agminministro ni Jesus kas Kangatoan a Padi
Ni Jesus kanayon nga agbirbirok tapno isaganaannatayo iti lugar a pagianan
idiay langit.
"Gapuna
maipaay idi nga iti isu-amin mayasping koma kadagiti kakabsatna, tapno
isu makapagbalinkoma a maysa a KANGATOAN A PADI, manangngaasi ken matalek,
iti maipapan iti Dios, tapno ikarona dagiti basbasol dagiti umili. Ta
gapu iti panagsagabana met laeng iti pannakasulisog, mabalinna a badangan
dagiti masulisog."--Hebreo 2:17-18.
Immay
ni Jesus ditoy lubong tapno "tapno agbalin a bayad dagiti basol
dagiti tao," ken isalakannatayo manipud iti kinapait ti pannakaadipen
ti basol. Natay Isu tapno maisalakannatayo ket iti kasta maikkatna a
naan-anay ti gapu ti basol, rigrigat, ken patay babaen ti panangdadaelna
ti Diablo.
Ni
Jesus kas Nangato a Paditayo ket "inaramidnatayo kas kakabsatnatayo."
Ket itan agparang a kankanayon iti sangoanan ti Ama nga itaktakderannatayo
kas Mangibabaettayo. Ti agpadpada a Jesus a nangbendision kadagiti ubbing,
pinakawanna ti babai a natiliw a nakiabig, ken pinakawanna ti matmatay
nga agtatakaw idiay krus, ket agtrabtrabaho itan idiay langit agpaay
kadatayo, "tapno tulunganna dagiti masulsulisog."
(7)
Ni Jesus ket Agsubli
Sakbay a nagsubli idiay langit, ania ti kari nga imbaga ni Jesus?
"Ket
no innak koma ket isaganaankayto iti pagianan, umayakto manen, ket ikuyogkayto
kaniak met laeng: tapno no adino ti yanko, addakay met koma."--Juan
14:3.
Inton
agsubli ni Jesus, isalakannatayo manipud iti basol, saksakit, trahedia,
ken patay a nangsaloto ditoy a planeta. Ket awisennatayo iti baro a
lubong nga addaan awan patinggana a kinaragsak ken agnanayon a biag.
4.
SAAN NGA AGKUPAS NGA AYAT
Ti
estoria ket naibaga maipapan iti naareglo a panagasawa idiay Taiwan--da
U Long ken ti balasang a managan "Golden Flower." Idin ni
U Long ingngatona ti belo ti inkasarna kalpasan ti seremonia, nakigtot
isu ken nadismaya. Ti rupana ket adu iti abut-abotna gapu iti burtong.
Kalpasan
dayta, ni U Long ket kasla awanen ti maaramidna iti baketna. Ni asawana
ket inaramidna amin a kabaelanna tapno paragsakenna ni U Long; nagaget
a nagtrabaho iti balayda, ti panagtulongna iti asawana mabalin nga awatenna
isu. Ngem nagtalinaed a nalammiis iti amin nga impakitana a panagayat.
Kalpasan
iti 12 a tawen iti daytoy a nakusit a panagasawa, ni U Long ket nangrugin
a mapukpukawna ti panagkitana. Ti doktor imbagana kenkuana a mabulsek
isu malaksid no maaramid ti pannakaibil ti baro a cornea iti matana.
Ngem ti operasion ket nangina ken atiddog ti listaan iti panagurayna.
Ni
Golden Flower ken nangrugi a nagtrabaho iti napaut nga oras iti rabii
a nagar-aramid iti straw a kallugong tapno makategged iti mainayon a
kuarta. Maysa nga aldaw, ni U Long ket nabagaan nga adda maikabil a
cornea iti matana gapu ta adda kano naaksidente. Nagapura a napan iti
ospital tapno maoperahan.
Kalpasan
ti panaglaingna, napan nagawid tapno kitaenna ni baketna tapno agyaman
gapu iti panagteggedna iti nagastosna iti operasion. Idin ingngatona
ti nakadumog nga ulona tapno mapirringna isu, saan a nakauni ni U Long.
Pinerrengna isu nga awan panagkita, blanko ti matana, awanen ti cornea
ti matana. Nagtugaw a nagsangsangit kadagiti saksaka ni baketna. Ken
iti umuna a panangibagana inyarasaasna ti naganna: Golden Flower.
Ni
Jesus il-iliwenna ti maaddan ti relasion kadagidiay a saan a mangikankano
Kenkuana iti adun a panawen. Il-iliwenna datayo tapno maiyarasaastayo
ti Naganna kas Manangisalakantayo. Isu ket sisasagana nga agsakrifisio
a saan laeng dagiti matana ngem pay ti entiro a bagina tapno maipakitana
laeng kadatayo ti saan nga agkupas nga ayatna. Ti ayatna ket napigsa
a ni Cristo "immay ditoy lubong gapu kadagiti nagbasol" (1
Timoteo 1:15).
Ti
dakkel a sakrifisio ni Cristo ti nangtakder iti rangtay a mangdanon
kadagiti saantayo a panangikankano a kayatna nga umasidegtayo a mapan
iti barukongna ken kadagiti takkiagna? Sumungbatka kadi ken agkararag,
"Jesus, Ay-ayatenka. Agyamanak gapu iti napalalo a panagsakrifisiom.
Umayka ditoy pusok ken isalakannak ita--isalakannak a naan-anay, isalakannak
nga agnanayon"?
JESUS
IMMAY kas Dios iti lasag ti tao.
NAGBIAG iti lugartayo nga awanan-basol.
NATAY gapu kadagiti basbasoltayo.
BIMMANGON tapno isalakannatayo manipud patay.
NGIMMATO tapno isaganaannatayo iti pagtaengan idiay langit.
AGSERSERBI iti inaldaw kas ti nangato a paditayo.
UMAY MANEN tapno alaennatayo a Kadduana iti awan patinggana.
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn ilo_Latn ilo_Latn sag_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kea_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn kea_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn kea_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn som_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn sag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn umb_Latn sag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn