Di Agkupas nga Ayat—Posible Kadi?
“Dagiti gayebgeb [ni ayat] ket gaygayebgeb ti apuy, ti gil-ayab ni Jah.”—SOL. 8:6.
1, 2. Siasino ti magunggonaan iti Kanta ni Solomon, ken apay? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
‘NAGSAM-IT ketdin ti panagkinnitada ken nagirut ti panaginniggemda! Sigurado nga awan ti mangibaga a saanda nga agpimpinnateg iti kasta unay!’ Dagita ti agtartaray iti panunot ti panglakayen a nangkasar iti maysa a baro a pagassawaan. Bayat nga agsalsala dagiti dua iti reception-da, mapampanunot ti panglakayen: ‘Agpautto ngata ti relasionda? Iti panagtulid dagiti tawen, umunegto ngata ti ayan-ayatda wenno in-inut nga agmawmaw agingga nga agpukaw?’ No talaga a napudno ken di maisin ti ayatda, madaeranda ti aniaman a parikut a pakaipasanguanda. Ngem nakalkaldaang ta nagmawmaw ti ayat ti adu a pagassawaan a nagresulta iti panagsina. Isu a mabalin a maisaludsodmo, ‘Posible kadi ti manayon nga ayat?’
2 Narigat ti makasarak iti pudpudno nga ayat uray idi tiempo ni Ari Solomon iti nagkauna nga Israel. Kinunana maipapan iti moralidad idi kaaldawanna: “Maysa a [nalinteg a] tao iti sangaribu ti nasarakak, ngem saanak a nakasarak iti babai iti nagtetengngaan amin dagitoy. Kitaenyo! Daytoy laeng ti natakuatak, a ti pudno a Dios inaramidna a nalinteg ti sangatauan, ngem isuda nagsapulda iti adu a gakat.” (Ecl. 7:26-29) Gapu iti impluensia dagiti ganggannaet a babbai nga agdaydayaw ken Baal, nagbalin a nakababbaba ti moral idi a tiempo isu a narigatan ni Solomon nga agbirok iti maysa a lalaki wenno babai nga addaan iti nasayaat a moralidad. * Ngem ipakita ti daniw a pinutarna agarup 20 a tawen sakbayna—ti Kanta ni Solomon—a posible a maaddaan ti maysa a lalaki ken babai iti agpaut nga ayat. Nabiag ti panangiladawan daytoy a daniw iti kaipapanan ti pudpudno nga ayat ken no kasano a maipakita dayta. Adda man asawatayo wenno awan, adu ti maadaltayo iti kasta nga ayat no usigentayo a naimbag daytoy a libro ti Biblia.
PUDPUDNO NGA AYAT—POSIBLE!
3. Apay a posible ti pudpudno nga ayat iti nagbaetan ti lalaki ken babai?
3 Basaen ti Kanta ni Solomon 8:6. Ti sasao a “ti gil-ayab ni Jah” a nausar a mangiladawan iti ayat ket napnuan iti kaipapanan. Nadeskribir kas “gil-ayab ni Jah” ti pudpudno nga ayat gapu ta ni Jehova ti nagtaudan dayta. Pinarsuana ti tao sigun iti ladawanna nga addaan iti kapasidad nga agayat. (Gen. 1:26, 27) Idi makita ti umuna a lalaki a ni Adan ti umuna a babai a ni Eva, uray la nakayebkas iti daniw gapu iti ragsakna! Awan duadua a nakarikna ni Eva iti kinasinged ken Adan, a ‘nakaalaanna.’ (Gen. 2:21-23) Gapu ta inikkan ni Jehova ti tao iti kapasidad nga agayat, posible ngarud ti pudpudno ken di agkupas nga ayat iti nagbaetan ti lalaki ken babai.
4, 5. Iyestoriam iti apagbiit ti Kanta ni Solomon.
4 Nakapimpintas ti panangdeskribir ti Kanta ni Solomon iti ayat a mabalin a marikna ti maysa a baro ken balasang iti maysa ken maysa. Daytoy a kanta a naputar a kas iti maysa a sarsuela, ket maipapan iti ayan-ayat ti maysa a balasang iti away ti Sunem, wenno Sulem, ken ti patpatgenna a pastor. Bambantayan idi ti balasang ti kaubasan dagiti manongna nga asideg iti nagkampuan ni Ari Solomon ken dagiti buyotna. Nakita ni Solomon ti balasang ket nakayawan iti pintasna isu a pinaayabanna iti kampona ken inikkanna iti adu a sagut. Ngem addan kaayan-ayat ti balasang ket imbagana a kayatna a makadua ti dungdungnguenna a pastor. (Sol. 1:4-14) Sinapsapul ti pastor ket nasarakanna iti uneg ti kampo ket impeksada dagiti agkakasam-it nga ebkas ti pammategda.—Sol. 1:15-17.
5 Idi nagsubli ni Solomon idiay Jerusalem, inkuyogna ti balasang, ngem sinurot ti pastor. (Sol. 4:1-5, 8, 9) Awan nagmamaayan ti amin a panagregget ni Solomon a mangallukoy iti balasang. (Sol. 6:4-7; 7:1-10) Isu nga idi agangay, pinalubosanna met laeng nga agawid. Iti ngudo ti kanta, aw-awagan ti balasang ti patpatgenna a sipapartak koma nga umay sumabat kenkuana a “kas iti gasela.”—Sol. 8:14.
6. Apay a kasla narigat a tukoyen no asino dagiti agsasao iti kanta?
6 Nagpaiduma ti kinapintas ti Kanta ni Solomon. Kinapudnona, naawagan dayta iti “kaiimnasan a kanta.” (Sol. 1:1) Nupay kasta, saan nga innaganan ni Solomon no siasino dagiti agsasao kadagiti dialogo, monologo, ken tagtagainep iti kanta. Sigun iti The New Interpreter’s Dictionary of the Bible, “dagiti detalye a kas iti tampok, pasamak, taray ti estoria, ken karakter ket saan nga isu ti napateg.” Tapno saan a madadael ti namaris ken naindaniwan a pannakaputar ti kanta, saan a nadakamat ti nagan dagiti agsasao. Ngem maammuam no asino ti matuktukoy babaen ti ibagbagana wenno ti naibaga kenkuana. *
“DAGITI EBKAS TI PAMMATEGMO NASAYSAYAATDA NGEM ITI ARAK”
7, 8. Kasano nga inyebkas ti pastor ken ti balasang ti pammategda iti maysa ken maysa? Mangted kadagiti pagarigan.
7 Ti Kanta ni Solomon ket napnuan kadagiti ‘ebkas ti pammateg’ iti nagbaetan ti balasang ken ti pastor. Nupay nayebkas dagita iti estilo a gagangay kadagiti Dumaya agarup 3,000 a tawenen ti napalabas ken mabalin a kasla karkarna iti agdama, napnuan dagita iti kaipapanan, ken matarusantayo ti rikrikna ti balasang ken ti pastor. Kas pagarigan, dinaydayaw ti pastor dagiti nalanay ken naamo a mata ti balasang babaen ti panangyaspingna kadagita iti “matmata dagiti kalapati.” (Sol. 1:15) Inyarig met ti balasang dagiti mata ti pastor, saan nga iti matmata ti kalapati, no di ket kadagiti kalapati a mismo. (Basaen ti Kanta ni Solomon 5:12.) Para kenkuana, nagpintas ti nangisit nga alintatao ti mata ti pastor a kas iti kalapati nga agdigdigus iti gatas.
8 Saan nga amin nga ebkas ti pammateg a nadakamat iti kanta ket tumukoy iti pisikal a kinapintas. Usigentayo ti kinuna ti pastor maipapan iti panagsasao ti balasang. (Basaen ti Kanta ni Solomon 4:7, 11.) Imbagana nga agtedtedted iti bibigna ti “diro ti kalaba.” Apay? Gapu ta ti “diro ti kalaba” ket nasamsam-it ken naim-imas ngem iti diro a naanginan. Ti sasao a “diro ken gatas addada iti baba ti dila [ti balasang]” kayatna a sawen a makaay-ayo ken naimbag ti panagsasaona, a kas iti diro ken gatas. Idi ngarud imbaga ti pastor iti balasang a, “naan-anay a napintaska, . . . awan pamilawan kenka,” saanna laeng a tuktukoyen ti pisikal a kinapintasna.
9. (a) Ania ti ramanen ti ayat iti nagbaetan dagiti agassawa? (b) Apay a napateg nga iyebkas dagiti agassawa ti ayatda iti maysa ken maysa?
9 Ti panagasawa ket saan laeng a basta kontrata wenno pormal a tulagan. Karaman iti dayta ti pudno nga ayat iti nagbaetan dagiti agassawa. Kinapudnona, ayat ti pakabigbigan ti maysa a Kristiano a pagassawaan. Ngem ania a kita ti ayat daytoy? Ti kadi ayat a naibatay kadagiti prinsipio ti Biblia? (1 Juan 4:8) Ramanenna kadi ti nainkasigudan a panagayat—ti ayat iti nagbaetan dagiti agkakapamilia? Saklawenna kadi ti nabara ken nadungngo a singgalut dagiti pudpudno nga aggayyem? (Juan 11:3) Romantiko kadi nga ayat dayta? (Prov. 5:15-20) Kinapudnona, amin dagita ti ramanen ti pudpudno ken manayon nga ayat iti nagbaetan dagiti agassawa. Mas marikna ti ayat no mayebkas dayta. Nakapatpateg ngarud nga iyebkas dayta dagiti agassawa uray no okupadoda iti inaldaw! Kadagiti kultura a dagiti nagannak ti agpili iti pakiasawaan ti anakda, saan nga agam-ammo dagiti agasawa sakbay ti panagkasarda. Isu a bayat a maam-ammoda ken masursuroda nga ayaten ti tunggal maysa, nasayaat nga agpada nga iyebkasda ti ayatda. Dayta ti mangpasinged ken mangpatibker iti relasionda.
10. Ania pay ti maitulong ti panangyebkas dagiti agassawa kadagiti ebkas ti pammategda?
10 Adda pay nasayaat nga epekto ti panangyebkas dagiti agassawa iti pammategda. Intukon ni Ari Solomon iti balasang a Sulamita nga ikkanna iti “nagsirkulo nga arkos a balitok, agraman kadagiti butones a pirak.” Pinadpadayawanna pay ket kinunana a “napintas a kas iti kabus, nasin-aw a kas iti naraniag nga init.” (Sol. 1:9-11; 6:10) Ngem nagtalinaed a di maisin ti ayat ti balasang iti patpatgenna a pastor. Ania ti nakatulong kenkuana nga agbalin a nasungdo ken ania ti nangliwliwa kenkuana bayat ti kaawanna iti sibay ti nobiona? Ibagana kadatayo. (Basaen ti Kanta ni Solomon 1:2, 3.) Isu ti pananglagipna kadagiti ‘ebkas ti pammateg’ ti pastor. Para kenkuana, dagidiay nga ebkas ket “nasaysayaatda ngem iti arak” a mangparagsak iti puso, ket ti naganna kasla iti makapabang-ar a “[nabanglo a] lana a maiparukpok” iti ulo. (Sal. 23:5; 104:15) Wen, nakapatpateg ti masansan a panangyebkas dagiti agassawa iti pammategda iti maysa ken maysa tapno umuneg ti ayan-ayatda. Ket ti pananglagipda kadagita nga ebkas ti tumulong tapno agtalinaed a natibker ti relasionda.
SAANYO A RIINGEN TI AYAT “AGINGGA NGA AGDUYOS”
11. Ania ti maadal dagiti awanan assawa a Kristiano iti imbaga ti Sulamita kadagiti annak a babbai ti Jerusalem?
11 Adda met maadal dagiti awanan asawa a Kristiano iti Kanta ni Solomon, nangnangruna dagidiay agbirbirok iti katakunaynayna. Awan a pulos ti ayat a marikna ti Sulamita ken Solomon. Pinagsapatana dagiti annak a babbai ti Jerusalem, ket kinunana: “Saanyo a padasen a riingen wenno gutugoten ti ayat kaniak agingga nga agduyos.” (Sol. 2:7; 3:5) Apay? Gapu ta di umiso ti agayat iti uray asino lattan. No ngarud ti maysa a Kristiano ket kayatnan ti makiasawa, nainsiriban a siaanus nga urayenna daydiay talaga a patpatgenna.
12. Apay nga ay-ayaten ti balasang a Sulamita ti pastor?
12 Apay nga ay-ayaten ti balasang a Sulamita ti pastor? Pudno a naguapo ti pastor, a kas iti “maysa a gasela”; napigsa dagiti imana a kas “tubtubong a balitok”; ken naimnas ken natibker dagiti luppona a kas “ad-adigi a marmol.” Ngem saan laeng a napigsa ken naguapo. Para iti balasang, “kas iti kayo a mansanas iti tengnga dagiti kayo iti bakir” ti kayarigan ti “patpatge[nna] iti tengnga ti annak a lallaki.” Saan a kasta ti marikna ti balasang a matalek ken Jehova no saan a managbuteng iti Dios daytoy a baro.—Sol. 2:3, 9; 5:14, 15.
13. Apay nga ay-ayaten ti pastor ti balasang?
13 Komusta met ti balasang a Sulamita? Isu ket nakapimpintas ta uray la naatrakar kenkuana ti ari nga addaan idin iti “innem a pulo a reyna ken walopulo a kamalala ken [di mabilang] a babbalasang.” Nupay kasta, imbilang ti balasang ti bagina kas ‘maysa laeng a safron ti tanap iti igid ti baybay’—maysa a gagangay a sabong. Nakaem-emma ken nakapakpakumbaba ti Sulamita, isu nga inyarig ti pastor iti ‘lirio iti tengnga dagiti sisiit’! Matalek ti balasang ken Jehova.—Sol. 2:1, 2; 6:8.
14. Ania ti masursuro dagiti Kristiano nga agtarigagay a makiasawa maipapan iti ayat a nailadawan iti Kanta ni Solomon?
14 Idagadag ti Kasuratan kadagiti Kristiano a makiasawada ‘laeng iti Apo.’ (1 Cor. 7:39) Ti maysa nga indibidual a kayatna ti makiasawa saan koma a makirelasion iti di manamati no di ket bumirok iti maysa a nasungdo nga adipen ni Jehova. Maysa pay, tapno mapagtalinaed dagiti agassawa ti talna ken espiritualidadda bayat a sangsanguenda dagiti realidad iti biag, masapul nga adda natibker a pammati ken panagayatda iti Dios—nasasayaat a kualidad a nasken a sapulen ti maysa iti daydiay agbalin nga asawana. Dagita ti agpada a nasarakan ti pastor ken ti Sulamita iti maysa ken maysa.
TI NOBIAK KET KASLA ITI “MINUYONGAN A NAALADAN”
15. Ania ti masursuro dagiti Kristiano a babbaro ken babbalasang iti ulidan ti balasang a Sulamita?
15 Basaen ti Kanta ni Solomon 4:12. Apay nga inyarig ti pastor ti patpatgenna iti “minuyongan a naaladan”? Ti nabakudan wenno naaladan a hardin ket saan a mabalin a serken ti uray siasino lattan. Mabalinmo laeng ti sumrek iti dayta babaen ti ruangan nga adda serradurana. Kasta a hardin ti nakayarigan ti balasang a Sulamita agsipud ta ti ayatna ket agpaay laeng iti agbalinto nga asawana—ti pastor. Saan a nagpaallilaw kadagiti panangguyugoy ti ari, ket nagbalin a kas “pader” saan ket a kasla “ruangan” a nalaka laeng a maluktan. (Sol. 8:8-10) Kasta koma met dagiti Kristiano a babbaro ken babbalasang ita. Ipaayda laeng koma ti ayat ken pammategda iti agbalinto nga asawada.
16. Ania ti isuro ti Kanta ni Solomon maipapan iti pannakideyt?
16 Idi inawis ti pastor ti balasang a Sulamita a mapanda agpagnapagna, saan a pinalubosan dagiti kakabsatna a lallaki. Imbes ketdi, imbaonda nga agbantay iti kaubasan. Apay? Dida kadi agtalek kenkuana? Pampanunotenda kadi nga amangan no adda di umiso nga aramidenda? Saan. Kayatda laeng a mailiklik ti adingda a balasang iti sulisog. (Sol. 1:6; 2:10-15) Adda maadal ditoy dagiti Kristiano a babbaro ken babbalasang: No agdeyt ti maysa a baro ken balasang, agannadda koma tapno saanda a matnag iti immoralidad. Liklikanda koma a duduada laeng iti maysa a lugar. Nupay mabalinda nga ipakita ti ayatda iti maysa ken maysa iti nadayaw a pamay-an, liklikanda koma dagiti situasion a mangituggod iti immoralidad.
17, 18. Ania ti naitulong kenka ti panangusigtayo iti Kanta ni Solomon?
17 Kaaduanna nga agkasar dagiti agnobio gapu ta agin-innayat ken agpimpinnategda unay. Ni Jehova ti namunganay iti panagasawa ket kayatna a manayon ti relasion dagiti agassawa, isu a nagpateg nga ikagumaanda a pagtalinaeden ti bara ti ayan-ayatda ken ti kinadungngoda iti maysa ken maysa.—Mar. 10:6-9.
18 No agsapsapulka iti agbalin a katakunaynaymo, sapulem daydiay pudpudno a maipategmonto. No nabirokamon, ikagumaam a pagtalinaeden a di bumaaw wenno agmawmaw ti panagayatmo, kas iti naisalaysay iti Kanta ni Solomon. Agsapsapulka man iti asawa wenno addaankan, sapay koma ta matagiragsakmo ti pudpudno nga ayat—“ti gil-ayab ni Jah.”—Sol. 8:6.
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn