Ipakitam ti Pammati—Agdesisionka a Naimbag!
“Agtultuloy[kayo] koma nga agdawat buyogen ti pammati, a saan a pulos agduadua.”—SANT. 1:6.
KANTA: 81, 70
1. Apay a saan a nasayaat ti desision nga inaramid ni Cain, ket ania ti nagbanaganna?
NAIPASANGO ni Cain iti nagpateg a panagdesision: Tenglenna ti emosionna tapno saan nga agbasol wenno agpakontrol iti emosionna. Aniaman ti desisionna, sigurado nga adda epekto dayta iti intero a panagbiagna. Ammom ti desision ni Cain; saanna a pinili ti naimbag. Gapu iti desisionna, natay ti matalek a kabsatna a ni Abel. Kasta met, nadadael ti relasion ni Cain iti Namarsua kenkuana.—Gen. 4:3-16.
2. Apay a nakapatpateg ti abilidadtayo nga agaramid iti umiso a desision?
2 Adda met dagiti banag a masapul a pilien ken desisionantayo. Saan nga agpapada ti kadagsen dagita. Nupay kasta, dakkel ti epekto kadatayo ti adu kadagiti desisiontayo. Gapuna, makatulong ti abilidadtayo nga agaramid kadagiti umiso a desision tapno maaddaantayo iti natalna a biag ket maliklikantayo ti riribuk, apa, ken pannakapaay.—Prov. 14:8.
3. (a) Tapno umiso ti desisiontayo, masapul nga adda pammatitayo iti ania? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo?
3 Ania ti makatulong kadatayo nga agaramid iti umiso a desision? Kasapulan a maaddaantayo iti pammati iti Dios, a saantayo a pagduaduaan a kayat ken kabaelannatayo a tulongan nga agbalin a masirib. Masapul met a maaddaantayo iti pammati iti Sao ni Jehova ken iti pamay-anna babaen ti panagtalektayo iti naipaltiing a balakad ti Dios. (Basaen ti Santiago 1:5-8.) Bayat a sumingsingedtayo iti Dios ken umun-uneg ti panangipategtayo iti Saona, ad-adda met a makapagtalektayo iti pampanunotna. Iti kasta, mayugalitayo a kitaen nga umuna ti Sao ti Dios sakbay nga agdesisiontayo. Ngem kasano a maparang-aytayo ti abilidadtayo nga agdesision? Ken kayat kadi a sawen dayta a no nakapagdesisiontayon, saantayo pulos mabaliwan daytan?
AGDESISIONTAYO AMIN
4. Ania idi ti masapul a desisionan ni Adan, ket ania ti resultana?
4 Manipud pannakaparsuatayo, masapul nga agaramidtayon kadagiti napateg a desision. Masapul idi a pilien ni Adan no asino ti denggenna—ti Namarsua kenkuana wenno ni Eva. Kayatna ti agdesision, ngem ania ti makunam iti desisionna? Ti naallilaw nga asawana ti nangimpluensia kenkuana nga agdesision iti di umiso, ket dayta ti makagapu a napukawna ti gundaway nga agbiag iti Paraiso ken ti mismo a biagna idi agangay. Pangrugian laeng dayta dagiti dakes nga epekto ti desisionna. Agingga ita, sagsagabaentayo pay laeng dagiti epekto ti di umiso a desision ni Adan.
5. Ania ti maikunatayo maipapan iti panagaramid iti desision?
5 Adda dagiti agkuna a nasaysayaat ti biag no saantayon nga agdesision. Sika ngay? Laglagipem a saan a pinarsua ni Jehova dagiti tattao a kas robot, a saan a makapanunot ken makapili. Kinapudnona, isursuro ti Biblia no kasano a makaaramidtayo iti umiso a desision. Kayat ni Jehova nga agaramidtayo iti desision, ket saantayo a pagdaksan dayta. Kitaentayo no apay.
6, 7. Ania idi ti masapul a desisionan dagiti Israelita, ken apay a narigatanda a mangpili iti umiso? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
6 Idi addan dagiti Israelita iti Naikari a Daga, naipasangoda iti simple ngem nagpateg a panagpili: Ni Jehova wenno sabali a dios (wenno didios) ti dayawenda. (Basaen ti Josue 24:15.) Kasla nagsimple laeng dayta a panagdesision. Ngem mabalin a matay wenno agbiagda depende iti pilienda. Maulit-ulit a di umiso ti pinili dagiti Israelita idi panawen dagiti Ukom. Timmallikudda ken Jehova ket nagdayawda kadagiti palso a didios. (Uk. 2:3, 11-23) Lagipem pay ti napasamak iti ili ti Dios idi obligadoda nga agaramid iti desision. Nalawag ti imbaga ni propeta Elias a pagpilian: Agserbida ken Jehova wenno iti palso a dios a ni Baal. (1 Ar. 18:21) Binabalaw ni Elias dagiti tattao ta saanda nga ammo ti pilienda. Mabalin a kunaem a nalaka laeng ti agpili ta kanayon nga umiso ken nasayaat ti agserbi ken Jehova. Kinapudnona, awan ti masirib a tao a maallukoy wenno mayat nga agserbi ken Baal. Ngem ‘agallaallatiw’ dagidi nga Israelita iti “dua a nagduma a kapanunotan.” Ginuyugoy ida ni Elias a pilienda ti umiso a panagdayaw—ti panagdayaw ken Jehova.
7 Apay a narigatan dagidi nga Israelita nga agaramid iti umiso a desision? Umuna, napukawda ti pammatida ken Jehova ken saanda a dimngeg kenkuana. Saanda a pinauneg ti pannakaammoda maipapan iti Dios ken iti pampanunotna; saanda a nagtalek ken Jehova. Nakaaramidda koma iti umiso a desision no nagtignayda maitunos iti umiso a pannakaammo. (Sal. 25:12) Kasta met, nagpaimpluensiada wenno impalubosda pay ketdi a ti dadduma ti agdesision para kadakuada. Dagiti pagano a tattao a saan nga agdaydayaw ken Jehova ti nangimpluensia iti pampanunot dagiti Israelita, isu a sinurotda ida. Nabayag idin a pinakdaaran ida ni Jehova a mabalin a mapasamak dayta kadakuada.—Ex. 23:2.
UMISO KADI A TI DADDUMA TI AGDESISION PARA KADATAYO?
8. Ania ti nagpateg a masursurotayo kadagiti nagkauna nga Israelita maipapan iti panagdesision?
8 Nalawag ti masursurotayo kadagita a pagarigan. Datayo a mismo ti agdesision, ket naibasar dagiti umiso ken nasayaat a desision iti umiso a pannakaammo iti Kasuratan. Ipalagip kadatayo ti Galacia 6:5: “Tunggal maysa awitennanto ti bukodna nga awit.” Saantayo koma nga ipabiang iti sabali ti responsabilidadtayo nga agdesision. Imbes ketdi, ammuentayo koma ti pagayatan ti Dios ket aramidentayo dayta.
9. Apay a napeggad no ipalubostayo nga idesisionandatayo ti dadduma?
9 Kasano a mabalin nga ipalpalubostayo nga agdesision ti dadduma para kadatayo? Mabalin a makaaramidtayo iti di umiso a desision no pilitendatayo ti dadduma. (Prov. 1:10, 15) Nupay kasta, uray pilitendatayo, responsabilidadtayo ti agtulnog iti nasanay iti Biblia a konsiensiatayo. No ipalubostayo nga idesisionandatayo ti dadduma, ‘kumuykuyogtayo’ wenno sursurotentayo idan. Panagdesision met ketdi dayta, ngem mabalin a dakes ti pagbanaganna.
10. Apay a masapul idi a pakdaaran ni Pablo dagiti taga-Galacia?
10 Nalawag ti pakdaar ni apostol Pablo kadagiti taga-Galacia a napeggad no ipalubosda a sabali ti agdesision para kadakuada. (Basaen ti Galacia 4:17.) Kayat idi ti dadduma a miembro ti kongregasion nga idesisionanda ti dadduma tapno mayadayoda ida kadagiti apostol. Apay? Ngamin, bagbagida laeng ti pampanunotenda ken kayatda ti agbalin a nalatak. Limbesda iti limitasionda ken saanda a rinaem ti responsabilidad dagiti kakabsat nga agaramid kadagiti bukodda a desision.
11. Kasanotayo a matulongan ti dadduma no agdesisionda?
11 Nangipakita ni Pablo iti nasayaat nga ulidan iti panangrespeto iti wayawaya dagiti kakabsat nga agdesision. (Basaen ti 2 Corinto 1:24.) Iti panawentayo, tuladen koma dayta dagiti panglakayen no mangbalakadda maipapan kadagiti personal a banag. Maragsakanda a mangiranud kadagiti naibatay iti Biblia nga impormasion iti arban. Nupay kasta, siguraduenda koma a dagiti kakabsat ti agdesision para iti bagida. Apay? Gapu ta dagiti kakabsat a mismo ti manungsungbat iti resulta ti desisionda. Daytoy ti nagpateg a masursurotayo: Mabalintayo ti tumulong ken mangipaay iti balakad wenno prinsipio manipud iti Kasuratan. Ngem kalintegan ken responsabilidad ti dadduma ti agaramid iti bukodda a desision. No umiso ti desisionda, pagsayaatanda dayta. Nalawag ngarud a saantayo a panunoten nga adda karbengantayo nga agdesision para kadagiti kakabsat.
TI KADI EMOSION TI MANGIDIKTAR ITI DESISIONMO?
12, 13. Apay a napeggad no surotentayo lattan ti pusotayo no agpungpungtot wenno maup-upaytayo?
12 Pagsasao dagiti tattao: Surotem ti pusom. Ngem napeggad dayta, ken saan a nainkasuratan. Pakdaarannatayo ti Biblia a saantayo nga ipalubos a ti emosiontayo wenno ti imperpekto a pusotayo ti surotentayo no agdesisiontayo. (Prov. 28:26) Kasta met, adu a salaysay iti Biblia ti mangipakita a saan a nasayaat ti resultana no surotentayo ti puso. Ngamin, “ti puso nagulgulib ngem iti aniaman a banag.” Dayta ti kangrunaan a problema kadagiti imperpekto a tattao. (Jer. 3:17; 13:10; 17:9; 1 Ar. 11:9) Ania ti mabalin a mapasamak kadatayo no surotentayo ti pusotayo?
13 Nagpateg ti puso ti maysa a Kristiano, ta naibilin kadatayo nga ayatentayo ni Jehova iti intero a pusotayo ken ayatentayo ti kaarrubatayo a kas iti bagitayo. (Mat. 22:37-39) Ngem naitampok kadagiti nadakamaten a teksto ti Biblia a napeggad no ipalubostayo a ti emosiontayo ti mangdiktar iti panunot ken panagtignaytayo. Kas pagarigan, ania ngata ti mapasamak no agaramidtayo iti desision no agpungpungtottayo? Ammotayo ti sungbat nangruna no napadasantayon dayta. (Prov. 14:17; 29:22) Wenno makaaramidtayo ngata kadagiti umiso a desision no maup-upaytayo? (Num. 32:6-12; Prov. 24:10) Laglagipentayo nga ibaga ti Sao ti Dios a pagsayaatantayo ti panagbalin nga ‘adipen ti linteg ti Dios.’ (Roma 7:25) Nalaka laeng ngarud nga allilawennatayo ti emosiontayo no ipalubostayo a daytoy ti mangimpluensia kadatayo no agaramidtayo kadagiti napateg a desision.
NO KAANO A BALIWAM TI DESISIONMO
14. Apay a maibagatayo a mabalin a baliwantayo ti desisiontayo?
14 Masapul nga agaramidtayo kadagiti umiso a desision. Ngem di kayat a sawen dayta a saantayon a mabalin a baliwan ti desisiontayo no nakapagdesisiontayon. Adda dagiti tiempo a nasayaat no panunotentayo a naimbag ti desisiontayo ta nalabit masapul a baliwantayo dayta. Kitaentayo ti inaramid ni Jehova kadagiti taga-Nineve idi kaaldawan ni Jonas. “Ti pudno a Dios nakitana dagiti aramidda, a timmallikudda iti dakes a dalanda; ket iti kasta nagladingitan ti pudno a Dios ti didigra a sinaona nga ipagtengna kadakuada; ket saanna nga impagteng dayta.” (Jon. 3:10) Idi nakitana nga agbabbabawi dagiti taga-Nineve ken nagbalbaliwda, binaliwan ni Jehova ti desisionna. Makita iti dayta a nainkalintegan, napakumbaba, ken naasi ni Jehova. Maysa pay, saan nga agtignay ti Dios gapu laeng iti dagus a panagpungtot, ti emosion a gagangay nga ipakpakita ti adu a tattao.
15. Apay a masapul a baliwantayo ti desisiontayo no dadduma?
15 Mabalin nga adda dagiti situasion a nasayaat a panunotentayo manen ti desision nga inaramidtayo, kas koma no agbaliw dagiti kasasaad. Adda dagiti gundaway a binaliwan ni Jehova dagiti desisionna idi nagbaliw dagiti kasasaad. (1 Ar. 21:20, 21, 27-29; 2 Ar. 20:1-5) Wenno no adda dagiti baro nga impormasion a mangipakita a masapul a baliwantayo ti desisiontayo. Kamali dagiti impormasion a naibaga ken Ari David maipapan ken Mefiboset nga apoko ni Saul. Idi naammuan ni David ti agpayso, binaliwanna ti desisionna. (2 Sam. 16:3, 4; 19:24-29) Mabalin nga adda met dagiti tiempo a masapul a kasta ti aramidentayo.
16. (a) Ania dagiti makatulong a balakad tapno makaaramidtayo iti nasayaat a desision? (b) Ania koma ti panunotentayo maipapan kadagiti naaramiden a desision, ken apay?
16 Balakadannatayo ti Biblia a saantayo nga agdardarasudos no adda napateg a banag a desisionantayo. (Prov. 21:5) No panunotentayo a naimbag ti amin a banag ken impormasion a mainaig iti desisionantayo, dakdakkel ti posibilidad nga umiso ti desisiontayo. (1 Tes. 5:21) Sakbay nga agdesision ti ulo ti pamilia, nasayaat no sukimatenna nga umuna ti Kasuratan ken dagiti publikasiontayo, ken ikabilanganna met ti opinion wenno makuna dagiti kapamiliana. Laglagipem nga imbaga ti Dios a dumngeg ni Abraham iti ibaga ni baketna. (Gen. 21:9-12) Iwayaan met koma dagiti panglakayen ti agsukimat. No nainkalintegan ken napakumbabada, saanda a pakadanagan a bumaba ti respeto ti dadduma kadakuada no adda baro ken napateg a banag a mangipakita a masapul a mabaliwan ti dati a desisionda. Situtulokda koma a mangbaliw iti kapanunotan ken desisionda no kasapulan, ket nagsayaat no kasta ti aramidentayo amin. Makatulong dayta tapno agtalinaed ti talna ken urnos iti kongregasion.—Ara. 6:1-4.
PANANGITUNGPAL KADAGITI DESISION
17. Ania ti aramidentayo tapno ad-adda nga agballigi ti aramidentayo a desision?
17 Saan nga agpapada ti kadagsen dagiti desision. Masapul a panunotentayo a naimbag ken ikararagtayo dagiti nadagsen a desision. Pampanunoten ti dadduma a Kristiano no makiasawada wenno no asino ti pakiasawaanda. Nadagsen met a banag ti panagdesision no kasano wenno kaano a makapagpayunir ti maysa, a mangyegto iti adu a bendision. Napateg a naan-anay nga agtalektayo a kabaelan ken talaga nga iwanwannatayo ni Jehova kadagitoy a banag. (Prov. 1:5) Nagpateg ngarud nga agpaiwanwantayo iti Biblia kas ti kasayaatan a pakasarakantayo iti balakad ken agpatulongtayo ken Jehova babaen iti kararag. Laglagipentayo met a kabaelan nga ipaay ni Jehova dagiti kababalin a makatulong kadatayo a mangaramid kadagiti desision a maitunos iti pagayatanna. Tunggal adda napateg a desision nga aramidentayo, isaludsodtayo: ‘Ipakita ngata daytoy a desisionko nga ay-ayatek ni Jehova? Mangparagsak ken mangipaay ngata daytoy iti talna iti pamiliak? Ken ipakita ngata daytoy a naanus ken naasiak?’
18. Apay a namnamaen ni Jehova a datayo ti agaramid iti bukodtayo a desision?
18 Saannatayo a piliten ni Jehova a mangayat ken agserbi kenkuana. Datayo ti agpili. Inikkantayo iti wayawaya nga agpili, isu a raraemenna ti responsabilidad ken kalintegantayo nga ‘agpili maipaay iti bagbagitayo’ no agserbitayo kenkuana wenno saan. (Jos. 24:15; Ecl. 5:4) Ngem namnamaenna nga itungpaltayo dagiti desision nga inaramidtayo a maitunos iti panangiwanwanna. No agtalektayo iti pamay-an ni Jehova ken kadagiti prinsipio a siaayat nga impaayna, nasayaat dagiti desision a maaramidtayo ken makapagtultuloytayo a natibker.—Sant. 1:5-8; 4:8.
ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn