Daranudor ti Ilicandia: Demokrasya ken eleksyon
NI Sherwin De Vera
www.nordis.net
Daytoy umay a Mayo 14, agrubbuat manen dagiti botante tapno agpili ti mangidaulo iti tukad barangay. Numanpay iti kabuklan ket gundaway daytoy tapno ituding ti umili dagiti mangidaulo kaniada, masapul a nalawag a saan daytoy a baliwan ti agdama a sistema.
Iti mismo padas ti Ilocos, saan a mailibak a nagbalinen a praktika a mangituding dagiti dadakkel a politiko ti taoda a mangidaulo kadagiti barangay. No adda man dagiti lugar a maaddaan ti laban, sigurado a saan a baybay-an ni mayor wenno uray ni gobernador dagiti kandidato a siguradoda a mangitandudo iti interesda, a sumurot nga awan saludsod, awan duadua kadagiti mandarda.
Malaksid ti kastoy a praktika, gagangayen nga agkakabagyan ti mangimaton manipud probinsya, munisipyo, barangay ken uray Sangguniang Kabataan (SK).
Ay wen, addan gayam ti anti-political dynasty a probisyon para iti SK Reform Law, saan a mabalin nga agkandidato no adda ti kabagianna nga agdama a nabotosan nga opisyal inggana iti second degree of consanguinity and affinity – nagannak, apong, ken kabsat wenno ipag ken manugang.
Kayat a sawen, ni kaanakan ni gobernador, mayor wenno ni kapitan ket mabalin latta nga agpaibutos nga opisyal ti SK. Malaksid daytoy, ti nalawag a probisyon ti linteg ket no adda ti incumbent, saan pay a naisimpa ti pagannurotan no kas pangarigan nga agiddan a tumaray ti nagganak ken anakda itatta nga eleksion, ken parehasda a mangabak.
Inayontayo pay ti realidad a nagbalinen a kuarta-kuarta laengen ti eleksion iti amin a tay-ak. Naparang daytoy aglalo kadagiti darakkel a barangay ken sentro ti negosyo dagiti ili. Numanpay pudno a saan nga amin a makipaspaset ket kabaelanda ti aggastos, dakdakkel a bilang latta ti addaan kastoy a ladawan, agbaliw-baliw laeng ti buyana.
Ngem ti kapapatgan nga intay ikkan atension itatta, malaksid ti plataporma, ket ti kabaelan dagitoy a mangitandudo ti karbengan ti umili nga idauluanna. Iti kaaw-awayan, aglalo kadagiti lugar a kanayonen ti militar, napateg a kabaelanda a takderan ti linteg a maiparit ti panagkampo iti uneg ti komunidad wenno panagtalinaed iti panawen ti operasion.
Rumbeng a nakasaganada a depensaan ti karbengan dagiti kabarangayanda a mangbuangay ti organisasyon ken mangidanon kadagiti parikutda iti maseknan nga ahensia. Saan laeng a ti bilang ti naipasdek a building, naipasemento a dalan wenno pathway ken sports ti serbi ti panagakem ken pagrukodan ti kinalaing kas opisial ti barangay. Kangrunaan ditoy ket ti panagtakder ti usto ken integridad iti aniaman a kanito ken kasasaad.
Tandaanantayo, saan a ti kinaadda ti eleksion ti mangikedkeddeng ti demokrasya, ti klase ti demokrasya ti mangituding ti klase ti eleksion a mapasamak. Iti kasasaad a ti demokrasya nga agraraira ket para kadagiti adda iti turay ken addaan kuarta, namnamaen tayo a ti eleksion ket maysa laeng a pamuspusan tapno mapalagdada ti ilusion ti wayawaya ken demokrasya a kayatda a patientayo nga adda.
Idi Biernes, Mayo 11, ti maika-131 nga aldaw ti tawen 2018 a nagdesisyon ti Korte Suprema (SC) a papanawen ti agdama a Chief Justice a ni Maria Lourdes Sereno babaen ti petisyon a quo warranto. Walo kadagiti mahistrado ti korte ket bimmutos a pabor bayat nga innem ti kontra iti petision.
Ti nasao a petisyon ket maysa a legal a proseso tapno padisien ti maysa nga opisial ti gobierno a mapapati nga awanan karbengan nga agtakem iti agdama a posisionna.
Nakalanad iti Konstitusyon ti pagilian a ti Chief Justice ti SC ket maikkat laeng babaen ti impeachment ti House of Representatives ken panangpaneknek nga isuna ket nagbasol babaen ti Senado kas maysa nga impeachment court.
Kalpasan a maibapablaak ti nasao a desisyon, adu dagiti nangiyebkas ti pannakadismaya. Kunada: “Natayen ti demokrasya”, “Awanen ti wayawaya ti hudikatora/SC” ken dadduma pay.
Para iti daytoy a mannurat, ti kunakuna ti dadduma a “wayawaya ti hudikatora” ken “demokrasia” ket saan a napukaw idi Mayo 11. Inruangan ti panagbotos ti Korte Suprema ti panangpamatmat iti umili ti kinapudno nga ilusion laeng dagitoy. Ngem numanpay kuna tayo nga agraraira dagitoy iti agdama a sistema ti gimong, agtalinaed a ti kinapudno ket napukawdan apaman a naayat ti lima a mahistrado ti SC a makipaset iti moro-moro nga impeachment iti Kamara.
Numanpay daytoy ket maysa manen a pasamak a mangkiskissay no aniaman ti nabatbati pay a paset ti ilusion a ‘demokrasia’, mayat a kitaen daytoy a gundaway tapno palawaen ken papigsaen ti dangdang kontra iti tiranya ken ranggas ti estado.
Lagipentayo, ti pasamak ket saan laeng a panangikkat iti Chief Justice, daytoy ket maysa a pablaak iti amin ti administrasion a Duterte nga awan sabali a panggepna no saan a ti awan-lapped a panangipatungpal ti aniaman a pagayatanna. Masapul nga ipingettayo ngarud ti dangadang para iti karbengan tao ken wayawaya. PAYT LATTA! # nordis.net
ilo_Latn epo_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn