Kasano iti Agsurat iti Daniw a Sestina?
Maysa kadagiti inarapaapko a suraten ket ti daniw a sestina. Porma a sestina. Nabayagen a panggep ngem maituntunkua. Tagipintasek dagiti sestina dagiti dua a mabigbigbig a mannaniw, da Francis Macansantos, perennial lecturer iti Dumaguete Workshops ken Palanca awardee iti daniw ken ni Zenaida French, dekana iti UP in the Visayas ken premiado a mannaniw.
Kunkunak, mangsuratakto met. Lalo ket dumket met ti kinalastogko no dadduma ket kunaek met a sestina only!
A kunam la ketdin no nalaka iti agaramid iti sestina.
Okey, pinadasko iti nagaramid. Ngem iti nagmalmalem a nakasango iti kompiuter, awan iti napagbalinko a sestina. Idinto a no ti free verse no kasayudna ket dipay maorasan.
Nagbasabasaak kadagiti daniw. Pangkondision ti utek. Duapulo met a gluthapos ti natomar ken inaldaw ta mani a ngingutngot para iti sidap ti utek. Uppat nga aldaw a kondision. Okey na! Ngem nagmalmalemak latta iti sango ti kompiuter, awan iti naaramidko a sestina!
Kalpasan iti dua nga aldaw, inulitko manen, ngem saanko a kinabaelan iti nagaramid.
Nabainanak pay ketdin iti bagik. Narigat met gayam ti agaramid iti sestina!
Ngem saan a mabalin a diak a makaaramid. Pilitekto, kunkunak iti bagik.
Ket dimteng ti pasamak a dandanin nadiklawit ni Patay ti tengngedko. Naimbag la ketdin ta iti lima a tawen a panagpapaayko a kas medical columnist, adda met ti napidutko a hanggap a pinangsarapak iti wasiwas ti kumpay ti nakadalungdong a rurog.
Ket sakbay nga agballigi daytoy a nabileg a rurog, aramidekon ti sestina. Amangan no maitugotko pay iti tanemko daytoy nga arapaap.
Nagpa-Ilocosak. Tapno agsapul iti ramot ti nalabaga a pan-aw. Yuuuk, uray dika gayam a mamati no addan dagiti dua a sakam iti ngarab ti tanem nasken ti pananglamot ti bukod a sao. Awan met ngata ti mapukaw kaniak. Nabileg kano nga agas ti acute GI bleeding ti ramot ti nalabaga pan-aw. No sadino ti pangsapulan dayta a ruot. Wen, adu ti pan-aw ngem narigat a sapulen ti nalabaga ta saanda a lumaok kadagiti gagangay a pan-aw. Naisalumina wenno naisina wenno simminada iti kaadduan. Nagtubo dagitoy iti igid ti karayan ken iti nadam-eg a daga kas iti paliiwko.
Iti panagawidko pinanggepko iti agputar ti sestina iti uneg ti lugan. Nangbalonak iti sangapad a papel, blue ken red ballpen. Rinugiak ti nagikur-it. Sakbayna inresertsko manen no kasano iti agaramid iti sestina.
Addaan iti rhythmic pattern. Maysa nga excellent format ti sestina. Addaan iti innem a linia iti kadagiti umuna nga innem nga istansa. Ken tallo a sagdudua a binatog nga istansa a paraipusna.
Nalaka a, kunam? Wen, no dayta laeng a pattern, nalaka. Ngem ti rigatna ngarud ket ti rhythmic pattern daytoy. Daydiay maudi a balikas dagiti binatog ti umuna nga istansa ket isu met laeng ti maudi a balikas ti binatog dagiti sumaruno nga istansa ngem iti nagsasabalin a lugar.
Kastoy man ne ti rhythmic pattern ti original sestina:
1st stanza: 123456
2nd stanza: 615243
3rd stanza: 364125
4th stanza: 532614
5th stanza: 451362
6th stanza: 246531.
7th stanza: 25
8th stanza: 43
9th stanza: 16
Maudi a balikas ti binatog ti kayat a sawen dagita a numero.Dayta met laeng nga urnos ti urnosna kadagiti istansana.
Di kad narigat nga aramiden, saan? Nalaklaka nga adayo ti villanelle, sonnet ken dadduma pay a porpormas ken rhythmic pattern.
Karuprupa daytoy a sestina ti Pantoum.Agkasinsinda ngata. Pinadasko met namindua iti nagaramid iti pantoum ngem diak met nagballigi.
Nalpas ti lima pad paper iti kakukur-it, awan pay la ti nagbalikas a daniw. Nakadanonkamin iti San Fernando, awan pay laeng ti nagbalikas a daniw. Maysa ket kagudua nga oras ti napalabas.
Apay a sestina idinto ta mabalin met nga ay-ayamen dayta a porma? Limteng iti mugingko. Wen met a, dayta met ti aramidko no kua, baliwak dagiti rhythmic pattern. Manipud iti sestina a porma, makaaramidka iti porma a sabali, impetteng ti isipko. Wen, aya?
Binaliwak ti rhythmic pattern. Ngem isu nga isu ti napasamak. Awan iti mabukelko a sestina. Adda kamin iti Tagudin wenno tallo nga orasen a nasurok iti napalabas, saanak a makapagbalin.
Inkidemkon. Simmeksek iti utekko ti leksion iti Del Carnegie maipapan iti word correlation. No ekspertoka iti word correlation, saanka a paudi iti daniw. Ta panagay=ayam iti balikas ti word correlation kasta met ti daniw.
“Kasano pay a makastrek ‘diay anakmo no intugotmo met ta tulbek!” makarurod pay ti balkat a babai a nangmisuot iti kaduana a lalaki, a pagarupek nga agassawada. Nagpalikodda.
Makasinga met ti panagpanunot dagitoy a tattao, kunkunak payen ti bagik. No sumangkakuog met a laklakayan ta itugotna ti tulbek, ingngayemngemko met. Tulbek, hmmmn…
Tulbek? Tulbek! Wen ti tulbek! Wen, apay a diak a napanunot a dagus? Kasapulan ti tulbek tapno nalaka iti agsurat iti sestina!
Ania a tulbek? Keyword!
Panunoten wenno isurat nga umuna dagiti keyword wenno dagiti maudi a balikas dagiti binatog. Dagita ti keyword!
Okey ngarud. Nasken ti kinaadda ti keyword. Ngem ania koma nay? Nagkidemak manen. Ti met tungtongan dagiti dua a lallakay iti sanguanak a tugaw ti nangituonak ti isipko. Dimngegak iti tungtunganda. Inkeddengko nga agtaud kadakuada dagiti keyword. Maipapan iti pulitika, iti agdama a pulitika ti tungtonganda. Inkeddengko a no ania daydiay iradiesda a balikas isu ti adawek a keywords.
Nakapidutak iti innem a keywords nga isu iti insuratko, a kastoy:
Sarwa – 1
Batonlagip – 2
Trono – 3
Kuada – 4
Ay-ayamda – 5
Korona – 6
Saankon a sinurot ti usual rhytmic pattern ti original sestina. Total adda met dagiti mannaniw a di simmurot kadayta a pattern. Sestina-Iluko met daytoy a! Bukodko met a sestina.
Inkur-itko nga umuna dagiti rhythmic pattern. Ket kastoy ti inaramidko.
1st stanza: 123456
2nd stanza: 516432
3rd stanza: 246153
4th stanza: 531642
5th stanza: 162543
6th stanza: 654321
7th stanza: 34
8th stanza: 25
9th stanza: 61
Kasta a rhythmic pattern: dua a sagdudua: 2 ken 3 ken nagbinnaliktad met dagiti umuna ken maikanem kadagiti sag-iinnem nga stanza; ket kadagiti tallo a maudi nga stanza, no sumaren ida, agtotal iti 7. Bigbigen ken adalen a nalaing dagiti rhythmic pattern. Mayat met ngatan a rhythmic pattern, ania? Artistic met, saan? Ta arte met ti daniw, kunamsa! Ket maysa nga artist ti poet. Saan laeng a kadagiti balikas ti pakasarakan iti arte no dipay ket kadagiti binatog wenno rhythmic pattern.
Okey! Nakapueston dagiti keywords. Dagiti laengen mangnayon iti aramidek. Konsentret: agpupudot dagiti dua a lallalay nga agis-istoria ti maipapan iti pulitika. Nasken nga agpupudotak met. Mabusor. Masuron. Kasuronko met dagiti kasuronda.Kondisionen.Kinitak ti relok. Rinugiak ti nagikur-it. Iti uneg laeng ti tallopulo a minutos, nalapasen ti sestina!
Ket nasuratko daytoy a daniw iti uneg ti Partas. Nagganas ti agay-ayam kadagiti balikas! Uray iti uneg ti pampasahero a lugan!
Nalaka met la gayam ti agaramid ti sestina no urnosem nga umunan dagiti keywords! Kasla agigup iti digo ti saluyot ken rabong ken sabidukong a nasagpawan iti tinuno a paltat! Kasla agsurat iti gagangay a damag para iti police beat.
Daytoy man ne, ti inaramidko.
Dagiti Kappi iti Batonlagip
Ti sarming ket binurak ti sarwa
Dagiti kappi nga aggiginnuyodan iti batonlagip
Mabatbatibatda a simumulagat kadagiti trono
Saanda a malagip a dida kua ti pagarupda a kuada
Ket ti pinniltakan iti rupa iti sabali ti ay-ayamda
Ket pilitda a gun-oden ti balangkantis a korona.
Ti panangtiritir kadagiti tengged ti ay-ayamda
Ket tunggal lamotenda a sarwa ken bukodda a sarwa
Itandudoda ken idirdir-i a kas korona
Ket nagbugsoten nabaddekanda a pagarupda a kuada
Iti poder, iti kongreso ken iti senado a pagarupda trono
Isuda dagiti kappi nga aggiginnuyodan iti batonlagip
Essemanda nga ilamina iti muging ti batonlagip
Ket tapno agnanayon a matugawanda ti kuada
Nasken nga agtalinaed kadakuada ti korona
Uray no pakanenda dagiti babassit iti bukodda a sarwa
Iti tunggal kumpas dagiti ramay nga ay-ayamda
Isu nga agiinnagawda kadayta essemanda a trono
No koma puniandat’ ulila a dulang ti ay-ayamda
A kas inaramid pudpudno a nakatugaw iti trono
Awan koman iti mangan pay iti sarwa
Awan metten ti agessem iti korona
Ta iti tunggal maysa addanton kuada
Nga isu dayta ti pudpudno a tugot ken batonlagip
Ngem kaykayatda iti mangan iti sarwa
Kaykayatda iti agiinnagaw iti korona
Kaykayatda agkikinnaruskos iti batonlagip
Awan iti mayat a paatur iti ay-ayamda
Kasda arrabas nga aniaman a madalapus kuada
Ngem nangisit unay dayta gamgamenda a trono
Ta maburakto dayta a korona
Agpatingganto dayta nga ay-ayamda
Ket awanto a pulos mabati a kuada
Into bumaba ti adda iti pudno a trono
Matunawton dagita ginamgamda a batonlagip
Ta taraonda ti sarwa ti sabali ken bukodda a sarwa
Agsarsarwa dagiti agay-ayam iti trono
Ta ti batonlagip a korona ket kuada
Ti sarwa ti batonlagip
Ti korona nga ay-ayamda
Ket dagiti agay-ayam iti korona
Nanganda ken nagpakanda iti sarwa
Imblodfaceko man dagiti keywords.
Ti imasna iti agaramid iti daniw, kailian, ket saan laeng a ti panagay-ayam kadagiti balikas no dipay ket iti panagay-ayam kadagiti rhythmic pattern.
Padasem ti agaramid iti sestina a dimo insurat nga umuna dagiti keywords ket urayka la agkamulaw nga agaramid. Ngem no isuratmo nga umuna dagiti keywords ken dagiti posision dagiti keywords, nalaka la gayam ti agaramid.
Padasenyo met, kailian. Agaaramidkayo iti awanan iti keywords ken ti addaan iti keywords ket takuatenyo ti misterio ti daniw no apay nga adu dagiti agduyos ken mangipatpateg iti daniw. Uray no saan a maipablaak ti nasuratmo a daniw, umanayen daydiay satisfaction a mangited iti kired,sirmata ken namnama iti biag. Dayta satisfaction ket pannakapnek kadagiti babassit a banag a saan nga ikaskaso wenno saan nga ik-ikkan ti kaadduan. Kaaduan kunak, ta adu koman ti mannaniw.
Kas iti nasaotayon idi, ti maysa a mannaniw ket co-creator ti Namarsua, ta agparsua met iti kinapintas ti mannaniw babaen kadagiti linagana a balikas ken binatog. Saan laeng a balikas no dipay ket binatog.
Nagganas ti agay-ayam kadagiti balikas ania? Iramanmo metten ti agay-ayam kadagiti binatog ken rhythmic pattern. Rugiamon ti agsurat iti SESTINA…
Urayek ta ipablaakta iti Tawid, wen? ##
Wednesday, October 04, 2006
Kasano Ti Agaramid iti Sestina?
Kasano iti Agsurat iti Daniw a Sestina?
7 comments:
- abril said...
-
welkam back, mang jim! anian a nagbaknang 'toy lektiurmo, manong, sabali manen a sirib a nasakdo iti nauneg a bubonmo! ituloymo latta ti agiburay, manong. anian ta uray masaksakitka, agputputarka latta! anian!
- 10:12 AM
- rva said...
-
nagsayaaten, aya, mang jim, ta addan naputarmo a sestina! nabayag metten nga ambisionko dayta. ngem maitongtongkua met. diak masango, makakulkol utek. isu a nagpatingga la iti villanelle dagiti naaramidko idi.
- 10:41 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
abril: agyamanak, ading abril... wen, nagpabaya kunada man...kasta ti kuna ti doktorko, sanak pay kinatosan... ngem ita laeng met a napasamak a naghaybladak ket nagtakki met dataon iti fressh a dara...nagkritikal la ket ngarud ti red blood count -- (rbc) ken hematocrit... imbag ta maysaak a medical columnist..ta no saan...
roy: wen, roy, kasta gayam ti sekreto ti sestina, nasken nga ipuestomon nga umuna dagiti keywords, nalaklaka nga aramiden...agyamanak kadagiti agassawa a nakaluganak, lalo ti balakat a bababai a mangung-unget ti lakayna, hehehe...pakairanudan met dagiti babassit abanag ken pagteng kadagiti parikut,saan?
ngem panagkunak, medio narigrigat bassit ti pantoum... iti sestina, maysa laenga balikas ti ipuesto idinto ta ti pantoum ket binatog .. pindasko naminduan ngem diak pay la a nagballigi... siguro a kewt nasken a takuaten ti panglakagan nga umuna...
- 6:57 AM
- ariel said...
-
so, you are back. kunakto pay: agpapadatayo a dakes a ruot! ngem, kabsat, dakkel a pagyamanan ti isusublim--maysa daytoy a bara biag ken baro a komitment para iti kur-itan ken arte ken aminen.
- 2:23 AM
- ariel said...
-
Jim:
Saanen a kayat ti Tawid daytay seryek maipapan iti Ilokano language--last of three parts, kunada metten ket agtultuloy met ti panagpostko iti blogko. Welcome back!
- 2:29 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
agtuloy, ka ariel, diak la naedit, hehehe... diak naiteks iti webmaster ta awan kuriente idiay makati gapu ken ni milenyo isu a naladaw pay ti poste...
- 6:59 AM
- ariel said...
-
nagsayaaten--at least, with some of us involved--engaged--in this discourse, barbaren makabiroktayonto iti nawatiwat ken nawaya a dana nga agtungpal iti kayattayo a mapasamak. sapay koma ta kasta. ken awan karbengantayo nga agsakit, ala!
- 8:58 AM
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn scn_Latn ita_Latn oci_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ban_Latn war_Latn epo_Latn ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn ilo_Latn ilo_Latn scn_Latn ita_Latn oci_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn unk ilo_Latn ltz_Latn bug_Latn unk ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn unk ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn unk ces_Latn ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn unk ilo_Latn ltz_Latn eng_Latn unk ilo_Latn ltz_Latn