KAPITULO 19
Nangsalaknib, Nangsuportar, Nagan-anus
1, 2. (a) Ania a panagbalbaliw ti naipasango iti pamilia ni Jose? (b) Ania a dakes a damag ti imbaga ni Jose ken baketna?
INKARGA ni Jose ti dadduma a gargaretda iti bukot ti asno. Iladawam a sipsiputanna ti aglawlaw iti nasipnget pay a purok ti Betlehem ken taptapikenna ti bakrang ti naandur nga animal. Pampanunotenna la ketdi ti nawatiwat a panagdaliasatda nga agturong idiay Egipto. Anianto ngata ti kasasaad daytoy a pamilia iti papananda a lugar nga ayan ti sabali a tattao a naiduma ti lengguahe ken kustombreda?
2 Saan a nalaka nga ibaga ni Jose iti dungdungnguenna nga asawa a ni Maria ti maipapan iti dakes a damag, ngem inturturedna nga imbaga ti natagtagainepna. Kastoy ti mensahe ti Dios nga imbaga kenkuana ti maysa nga anghel: Kayat ni Ari Herodes a papatayen ti ubing pay nga anakda! Ket masapul a pumanawda a dagus. (Basaem ti Mateo 2:13, 14.) Madanagan la ketdi ni Maria. Apay ngata nga adda mayat a mangpapatay iti inosente ken awan gawayna nga anakna? Agpada a saan nga ammo da Maria ken Jose ti makagapu. Ngem nagtalekda ken Jehova, isu a nagrubuatda a pumanaw.
3. Deskribirem ti ipapanaw da Jose ken ti pamiliana manipud Betlehem. (Kitaem met ti ladawan.)
3 Bayat a matmaturog pay dagiti umili ti Betlehem a di makaammo iti mapaspasamak, naglibas a pimmanaw da Jose, Maria, ken Jesus. Bayat nga agturturongda iti abagatan ken mangrugin nga agbannawag iti daya, mabalin a pinampanunot ni Jose no ania ngata ti agur-uray kadakuada. Kasano ngata a masalakniban ti nanumo a karpintero ti pamiliana iti nakabilbileg a kalaban? Maipaaynanto ngata ti kasapulan ti pamiliana? Maitungpalnanto ngata ti nadagsen nga annongenna manipud ken Jehova a Dios—ti panangaywan ken panangpadakkel iti naidumduma nga ubing? Imbaklay ni Jose dagita a narigat nga annongen. Bayat nga us-usigentayo no kasano a sinangona dagita, maawatantayo no apay a napateg para kadagiti amma ita—ken datayo amin—a tuladen ti pammati ni Jose.
Sinalakniban ni Jose ti Pamiliana
4, 5. (a) Kasano a nagbaliw a namimpinsan ti biag ni Jose? (b) Kasano a pinabileg ti anghel ni Jose a mangibaklay iti nadagsen nga annongen?
4 Sumagmamano a bulan sakbayna, iti ilina a Nazaret, namimpinsan a nagbaliw ti biag ni Jose kalpasan a naitulag a mangasawa iti balasang ni Heli. Ammo ni Jose nga inosente ken matalek a balasang ni Maria. Ngem anian ta naammuanna a masikog metten! Pinanggepna a sililimed nga idiborsio ni Maria tapno masalaknibanna manipud pannakaibabain. * Ngem iti maysa a tagtagainep, nakisarita kenkuana ti maysa nga anghel a nangilawlawag a nagsikog ni Maria gapu iti nasantuan nga espiritu ni Jehova. Kinuna pay ti anghel a ti ubing nga ipasngay ni Maria “isalakannanto ti ilina kadagiti basolda.” Impasiguradona pay ken Jose: “Dika agamak a mangyawid ken Maria nga asawam.”—Mat. 1:18-21.
5 Sinurot dayta ti nalinteg ken natulnog a lalaki a ni Jose. Imbaklayna ti kadagsenan nga annongen: ti panangpadakkel ken panangaywan iti ubing a saanna nga anak ngem nakapatpateg iti Dios. Idi agangay, nagtulnog ni Jose iti bilin ti imperio nga agparehistro isu nga intugotna idiay Betlehem ti masikog nga asawana. Sadiay a nayanak ti ubing.
6-8. (a) Ania dagiti pasamak a nakaigapuan ti sabali manen a panagbalbaliw iti biag ni Jose ken ti pamiliana? (b) Kasanotayo nga ammo a ni Satanas ti nangiturong iti “bituen”? (Kitaem met ti footnote.)
6 Saan nga insubli ni Jose ti pamiliana idiay Nazaret. Nagnaedda ketdi idiay Betlehem a sumagmamano a kilometro manipud siudad ti Jerusalem. Nupay napanglawda, inkagumaan ni Jose nga ipaay ti kasapulan da Maria ken Jesus. Idi agangay, nagnaedda iti nanumo a pagtaengan. Saanen a maladaga ni Jesus—mabalin a nasuroken a maysa ti tawenna—idi bigla a nagbalbaliw manen ti kasasaadda.
7 Dimteng dagiti astrologo a naggapu iti Daya, nalabit manipud adayo a Babilonia. Sinurotda ti maysa a “bituen” a nangiturong kadakuada iti pagtaengan da Jose ken Maria ket birbirokenda ti maysa nga ubing nga agbalinto nga ari dagiti Judio. Managraem dagitoy a lallaki.
8 Ngem ammoda man wenno saan, isagsagmak dagitoy nga astrologo ti biag ni Jesus. Damo nga inturong ida ti “bituen,” idiay Jerusalem, saan nga idiay Betlehem. * Sadiay nga imbagada iti dakes nga ari a ni Herodes a sapsapulenda ti maysa nga ubing nga agbalinto nga ari dagiti Judio. Nagpungtot ni Herodes gapu iti imonna.
9-11. (a) Ania ti mangipakita nga adda ti agtigtignay a puersa a nabilbileg ngem ni Herodes wenno ni Satanas? (b) Kasano a naiduma ti panagdaliasatda nga agturong idiay Egipto ngem iti deskribiren ti apokripa a libro?
9 Ngem naimbag laengen ta adda agtigtignay a nabilbileg a puersa ngem ni Herodes wenno ni Satanas. Apay a maibagatayo a nabilbileg? Idi dimteng dagiti bisita iti balay nga ayan ni Jesus ken ti inana, nangtedda iti regalo a dida nagkiddaw iti aniaman a sukatna. Karkarna la ketdi para kada Jose ken Maria ti bigla a maaddaan iti napapateg a banag a kas iti “balitok ken olibano ken mirra.” Gandat dagiti astrologo ti agsubli tapno ibagada ken Ari Herodes ti ayan ti ubing. Ngem bimmallaet ni Jehova. Babaen ti tagtagainep, binilinna dagiti astrologo a magnada iti sabali a dalan nga agawid.—Basaem ti Mateo 2:1-12.
10 Idi makapanawen dagiti astrologo, kastoy ti naipakdaar ken Jose babaen iti anghel ni Jehova: “Bumangonka, alaem ti ubing ken ti inana ket agkamangka idiay Egipto, ket agyankayo sadiay agingga a mangtedak kenka iti bilin; ta ni Herodes dandaninan biroken ti ubing tapno dadaelenna.” (Mat. 2:13) Gapuna, kas nadakamat iti rugi daytoy nga artikulo, dagus a nagtulnog ni Jose. Inyun-unana ti pagimbagan ti ubing ket impanna ti pamiliana idiay Egipto. Gapu ta adda nangingina a regalo nga inted kadakuada dagiti pagano nga astrologo, adda usarenda bayat ti nawatiwat a panagdaliasatda.
11 Dagiti apokripa a libro ninayonanda ti detalye dayta a panagdaliasat nga agturong idiay Egipto. Kinunada a ti ubing a ni Jesus simimilagro a pinaababana ti panagdaliasat, pinagbalinna a nasingpet dagiti bandido, ken pinagbayukyokna dagiti palma a datiles tapno mapuros ni nanangna ti bunga dagita. * Ngem kinapudnona, nawatiwat ken narigat dayta a panagdaliasat.
Inggaed ni Jose ti nagtrabaho tapno maipaayna ti kasapulan ti pamiliana
12. Ania ti masursuro dagiti nagannak ken Jose no maipapan iti panangpadakkelda kadagiti annakda iti daytoy napeggad a lubong?
12 Adu ti masursuro dagiti nagannak iti ulidan ni Jose. Situtulok a nangisardeng iti trabahona ket nagsakripisio tapno masalaknibanna ti pamiliana. Nalawag nga imbilangna ti panangaywan iti pamiliana kas sagrado nga annongen manipud ken Jehova. Dagiti nagannak ita padpadakkelenda met dagiti annakda iti napeggad a lubong a napno kadagiti impluensia a mamagpeggad ken mangdangran pay ketdi kadagiti annakda. Makomendaran dagiti inna ken amma a mangtultulad ken Jose, a mangikagkagumaan a mangsalaknib kadagiti annakda kadagita nga impluensia.
Impaay ni Jose ti Kasapulan ti Pamiliana
13, 14. Apay nga idiay Nazaret ti nagnaedan ni Jose ken ti pamiliana?
13 Agparang a saan a nagbayag ti pamilia ni Jose idiay Egipto, ta impakaammo ti anghel idi agangay a natayen ni Herodes. Gapuna, insubli ni Jose ti pamiliana iti daga a nakayanakanna. Impakpakauna ti maysa a padto nga ayaban ni Jehova ti anakna ‘manipud Egipto.’ (Mat. 2:15) Adda paset ni Jose iti pannakatungpal dayta a padto, ngem sadino itan ti pangipananna iti pamiliana?
14 Naannad ni Jose. Nagamkanna ti suno ni Herodes a ni Arquelao, maysa met a naranggas ken manangpapatay. Iti panangiwanwan ti Dios, insubli ni Jose ti pamiliana iti Israel ket nagpaamianan iti ilina a Nazaret idiay Galilea. Sadiay nga inaywananda ken Maria ti pamiliada. Adayoda itan idiay Jerusalem ken iti amin a dakes a mapaspasamak sadiay.—Basaem ti Mateo 2:19-23.
15, 16. Ania ti trabaho ni Jose, ken ania dagiti alikamen nga inusarna?
15 Simple laeng ti biagda ngem saan a nalaka daytoy. Tukoyen ti Biblia ni Jose kas maysa a karpintero. Kaipapanan dayta ti nadumaduma a trabaho mainaig iti kayo, kas iti panagpukan, panangguyod, ken panangibilag iti kayo nga agpaay a materiales ti balay, bilog, akikid a rangtay, kareson, pilid, sangol, ken amin a kita ti ramramit a pagtalon. (Mat. 13:55) Nadagsen dayta a trabaho. Idi tiempo ti Biblia, masansan nga agtrabaho dagiti karpintero iti ruar ti balayda wenno iti asideg a puesto.
16 Adu a klase ti alikamen ni Jose a ti dadduma kadagita ket mabalin a tinawidna ken tatangna. Mabalin a nagaramat iti eskuala, tinnag, tisa, wasay, ragadi, pandaras, martilio, maso, paet, barrena, ken lansa, nupay nangina dagita.
17, 18. (a) Ania ti nasursuro ni Jesus iti pannakaamana? (b) Apay a masapul nga ad-adda pay nga igaed ni Jose ti agtrabaho?
17 Iladawam a buybuyaen ti ubing a ni Jesus ti pannakaamana bayat nga agtrabtrabaho. Masmasdaaw ken sipsiputanna ti tunggal garaw ni Jose. Napaamanga la ketdi iti napigsa ken akaba nga abaga ken ti nabisked a takiag ni Jose, agraman ti nasiglat nga imana, ken ti laingna a sumirig. Mabalin a sinuruan ni Jose ti baritona kadagiti simple a trabaho kas iti panagliha iti nakersang a paset ti kayo babaen ti nabilag a kudil ti ikan. Mabalin nga insurona ken Jesus ti nagdudumaan dagiti kayo nga ar-aramatenna, kas iti kayo a sikomoro, roble, wenno olibo.
18 Ammo met ni Jesus a dagiti napipigsa nga ima a nagpukan, nagragadi, ken nagsangal ket isu met laeng dagiti ima a sidudungngo a nangaywan ken nangliwliwa kenkuana, iti inana, ken kadagiti kakabsatna. Wen, dumakdakkel ti pamilia da Jose ken Maria, ket naaddaan ni Jesus iti innem a kakabsat idi agangay. (Mat. 13:55, 56) Ad-adda manen a masapul nga igaed ni Jose ti agtrabaho tapno maaywanan ken mataraonanna ti pamiliana.
Ammo ni Jose a masapul a maipangpangruna ti naespirituan a kasapulan ti pamiliana
19. Kasano nga impaay ni Jose ti naespirituan a kasapulan ti pamiliana?
19 Ngem ammo ni Jose a masapul a maipangpangruna ti naespirituan a kasapulan ti pamiliana. Isu nga inwayaanna nga insuro dagiti annakna maipapan ken Jehova a Dios ken kadagiti lintegna. Regular nga intugotda ken Maria dagiti annakda iti sinagoga tapno agdengngegda iti pannakaibasa ken pannakailawlawag ti Linteg. Nalabit nakaad-adu ti saludsod ni Jesus maipapan iti naespirituan a bambanag nga inkagumaan a sungbatan ni Jose. Inkuyog met ni Jose ti pamiliana kadagiti narelihiosuan a piesta idiay Jerusalem. No tumabunoda iti tinawen a Paskua, mabalin a dua a lawas nga agdaliasatda iti nasurok a 120 a kilometro, sa kastanto manen no agawidda.
20. Kasano a matulad dagiti Kristiano nga ulo ti pamilia ti ulidan ni Jose?
20 Kasta met laeng ti ar-aramiden dagiti Kristiano nga ulo ti pamilia ita. Agsakripisioda para kadagiti annakda a kanayon nga iyun-unada ti naespirituan a panangsanay ngem iti material a pagnam-ayan. Ikagumaanda nga ikuyog dagiti annakda kadagiti Nakristianuan a gimong ken asamblea. Kas ken Jose, ammoda a dayta ti kapatgan a maipaayda kadagiti annakda.
‘Mariribukan ti Panunot’ da Jose ken Maria
21. Ania ti kasasaad ti pamilia ni Jose no tiempo ti Paskua, ken kaano a nadlaw da Jose ken Maria nga awan ni Jesus?
21 Idi agtawen ni Jesus iti 12, intugot ni Jose ti pamiliana idiay Jerusalem kas gagangay nga ar-aramidenna. Tiempo idi ti Paskua, a maysa a naragsak a selebrasion, ket agkukuyog nga agdaliasat dagiti dadakkel a pamilia. Bayat a sumangsang-atda nga agturong iti Jerusalem, adu kadakuada ti mangikankanta kadagiti nalatak a kanta ti panagsang-at. (Sal. 120-134) Mabalin a nagaaripuno iti siudad ti ginasut a ribu a tattao. Kalpasan ti piesta, agkukuyog manen nga agawid dagiti pamilia. Mabalin a gapu ta adu ti as-asikasuen da Jose ken Maria, impapanda a nakikadua ni Jesus iti dadduma nga agdaldaliasat, nalabit kadagiti kabagianda. Sada la nagbalaw nga awan gayam ni Jesus kalpasan ti maysa nga aldaw.—Luc. 2:41-44.
22, 23. Ania ti inaramid da Jose ken Maria idi naammuanda nga awan ti anakda, ken ania ti imbaga ni Maria idi nasarakandan ni Jesus?
22 Matartarantada a nagsubli idiay Jerusalem. Panunotem ti kasasaadda a mangipukpukkaw iti nagan ti anakda bayat nga agsursursorda kadagiti kalsada ti siudad, a dandani awanen dagiti tattao. Napanan ngata ni Jesus? Iti maikatlo nga aldaw a panagbirbirokda, pinanunot ngata ni Jose a napaay iti sagrado nga annongenna manipud ken Jehova? Idi agangay, napanda iti templo. Nagbirokda sadiay agingga a nakadanonda iti siled a naguummongan ti adu a de adal a lallaki a nalaing iti Linteg. Nakitada sadiay ni Jesus a nakatugaw iti tengnga dagitoy a lallaki! Nabang-aran la ketdi da Jose ken Maria.—Luc. 2:45, 46.
23 Dumdumngeg ti ubing a ni Jesus kadagiti de adal a lallaki ken agsalsaludsod kadakuada. Nasdaaw dagiti lallaki iti pannakaawat ken sungbatna. Naklaat da Maria ken Jose iti naimatanganda. Awan ti nadakamat nga imbaga ni Jose. Ngem umdasen ti kinuna ni Maria a mangipasimudaag iti rikna ni Jose: “Anak, apay a kastoy ti inaramidmo kadakami? Adtoy ni amam ken siak a mariribukan ti panunotna [ta] sinapsapuldaka.”—Luc. 2:47, 48.
24. Kasano nga impakita ti Biblia ti pudpudno a kasasaad dagiti nagannak?
24 Kadagita nga ababa a sasao, inladawan ti Sao ti Dios ti pudpudno a kasasaad dagiti nagannak. Mariribukanda met uray perpekto ti ubing. Mabalin met a ‘mariribukan ti panunot’ dagiti nagannak ita gapu ta napeggad daytoy a lubong. Ngem maliwliwada iti pannakaammoda a bigbigen ti Biblia dagiti pakarigatanda.
25, 26. Ania ti kinuna ni Jesus kadagiti nagannakna, ken ania ti mabalin a narikna ni Jose iti sasao ti anakna?
25 Nagtalinaed ni Jesus iti maysa a lugar a pakariknaanna a nakaas-asideg iti nailangitan nga Amana a ni Jehova ken magagaran a mangammo iti maipapan kenkuana. Gapuna, kastoy ti simple ken napasnek a sungbatna kadagiti nagannakna: “Apay a kasapulan a sapulendak? Saanyo aya nga ammo a masapul nga addaak iti balay ni Amak?”—Luc. 2:49.
26 Sigurado a namin-adu a pinampanunot ni Jose dagita a sasao. Awan duadua nga impannakkelna ti amponna. Nagbunga ti naanep a panangisurona ken Jesus a maaddaan iti kasta a panangipateg ken Jehova a Dios. Iti daydi nga edadna kas agtutubo, pamiliar ni Jesus iti kaipapanan ti nadungngo nga ama, gapu iti nariknana iti poder ni Jose.
27. Ania ti pribilehiom kas maysa nga ama, ken ania ti masursurom ken Jose?
27 No maysaka nga ama, mabigbigmo kadi ti dakkel a pribilehiom a mangipaawat kadagiti annakmo no ania ti kaipapanan ti naayat ken maseknan nga ama? Kasta met, no addaanka iti siuman wenno ampon, laglagipem ti ulidan ni Jose. Ibilangmo a naiduma ken napateg ti tunggal ubing. Tulongam ida nga umadani iti nailangitan nga Amada, ni Jehova a Dios.—Basaem ti Efeso 6:4.
Nagan-anus ni Jose
28, 29. (a) Ania ti ipakita ti sasao a nairekord iti Lucas 2:51, 52 maipapan ken Jose? (b) Kasano a tinulongan ni Jose ti anakna a rumang-ay iti kinasirib?
28 Sumagmamano laeng ti dinakamat ti Biblia maipapan iti biag ni Jose, ngem napateg nga usigentayo a naimbag dagitoy. Mabasatayo a “nagtultuloy a nagpasakup” ni Jesus kadagiti nagannakna. Maammuantayo met a “ni Jesus nagtultuloy a rimmang-ay iti kinasirib ken iti pisikal nga idadakkel ken iti pabor ti Dios ken dagiti tattao.” (Basaem ti Lucas 2:51, 52.) Ania ti ipakita dagita a sasao maipapan ken Jose? Adu. Naammuantayo nga intultuloy ni Jose nga indauluan ti pamiliana, ta nagtultuloy a nagpasakup kenkuana ti perpekto nga anakna.
29 Naadaltayo met a nagtultuloy a rimmang-ay ti kinasirib ni Jesus. Dakkel la ketdi ti naaramidan ni Jose iti dayta nga irarang-ay ti anakna. Kadagidi a tiempo, adda nabayagen a pagsasao dagiti Judio a masarakan ken mabasa pay laeng agingga ita. Kunada a dagiti laeng di okupado ti agbalin a pudno a masirib, idinto ta dagiti karpintero, mannalon, ken mammanday “saanda a maisuro ti kinahustisia ken panangukom; ken saan ida a masarakan iti ayan dagiti agsasao iti pangngarig.” Idi agangay, pinaneknekan ni Jesus a saan a pudno dayta a pagsasao. Kas maysa nga ubing, namin-adu a nangngegna ti nagsayaat a panangisuro kenkuana ni Jose iti “kinahustisia ken panangukom” ni Jehova, nupay nanumo a karpintero daytoy a pannakaamana.
30. Ania nga ulidan ti impakita ni Jose kadagiti ulo ti pamilia ita?
30 Makitatayo met ti impluensia ni Jose iti panagdakkel ni Jesus. Gapu iti nasayaat a pannakaaywanna, dimmakkel a napigsa ken nasalun-at ni Jesus. Sinanay met ni Jose ti anakna nga agbalin a nalaing a karpintero. Saan laeng a pagaammo ni Jesus kas anak ti karpintero, no di ket kas “allawagi” wenno karpintero. (Mar. 6:3) Naballigi ngarud ti panangsanay ni Jose. Tultuladen met dagiti ulo ti pamilia ti ulidan ni Jose, nga asikasuenda ti kasapulan dagiti annakda ken siguraduenda a kabaelanda a suportaran ti bagida inton agangay.
31. (a) Ania ti ipakita dagiti pammaneknek maipapan iti biag ni Jose agingga iti ipapatayna? (Iraman ti kahon.) (b) Ania nga ulidan ti imbati ni Jose a tuladentayo?
31 No basaentayo ti salaysay ti Biblia maipapan iti bautismo ni Jesus idi agtawen iti 30, maammuantayo a saanen a nadakamat ni Jose. Ipakita dagiti pammaneknek a balo idin ni Maria idi irugi ni Jesus ti ministeriona. (Kitaem ti kahon a “Kaano a Natay ni Jose?”) Kaskasdi, nakaibati ni Jose iti nagpateg nga ulidan—maysa nga ama a nangsalaknib iti pamiliana, nangipaay iti kasapulanda, ken simamatalek a nagan-anus a nangitungpal iti annongenna agingga iti ipapatayna. Ti pammati ni Jose ket nasayaat a tuladen ti amin nga amma, ulo ti pamilia, ken asinoman a Kristiano.
^ par. 4 Kadagidi a tiempo, imbilangda a kasla agassawan dagiti naitulag nga agkasar.
^ par. 8 Daytoy a “bituen” ket saan a gagangay a buya iti langit; saan met a naggapu iti Dios. Nalawag nga inusar ni Satanas dayta karkarna a pasamak kas paset ti dakes a planona a mangpapatay ken Jesus.
^ par. 11 Nalawag nga ipakita ti Biblia a ti umuna a milagro nga inaramid ni Jesus, “ti pangrugian dagiti pagilasinanna,” ket napasamak kalpasan ti bautismona.—Juan 2:1-11.
pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn