Credit Access wenno Credit Polution?
June 17, 2008 4 Comments
Daytoy man kakabsat ti pakakumikomak itatta. Dakkel a karit iti kooperatibami ti sungbat daytoy: Credit Access wenno Credit Polution?
Idi ken uray pay ita, dakkel a parikut ti pangalaan ti nayon a pagpuonan dagiti mayat wenno mangirugrugi ti bassit a pamastrekan. Gapu iti daytoy a panagkasapulan, adu dagiti nagrusing a pagpautangan. Adu dagiti namuonan ti panagpautang.
Ngem, ania kadi ti gagem wenno panggep dagitoy? Adu dagiti mayat a tumapog iti daytoy a kalse ti negosio gapu ta dakkel ti kuarta iti daytoy a pamastrekan. Ngarud ti gagem ti panagpautang ket tapno kumittab ti dakkel a rate of returns.
Ditoy paggargarawan ti kooperatibami, addan nasursurok a 30 nga institusion wenno individual a mangit-ited ti credit access kadagiti agkasapulan. Saan ngaruden a parikut ti credit access no di ket nagbalin a credit polution.
Credit polution kunak ta ngarud adu la unayen ti tumarayan dagiti padak a marigrigat. Umutangak ditoy, umutangak didiay. Ket ti ngudo ti aldaw, masarakan laengen dagiti padak a marigrigat ti bagina a nailumlom ti gayunggayong ti kinakurapay. Nagbalin a nalaka a bisio ti umutang ket kalpasan a maigamer ti bagi, marunot ti biag nga agbayad ti utang agraman pay ti interestna ken amin a multa a mabalin a maipatay ti gatad a nautang.
Kasla biddut ngaruden ti sobra a kinalaka ti panagutang (proseso) ngem nangina met ti interest. Ti umut-utang ket agnanayonto nga adipen ti agpapautang.
Ti tignay kooperatiba a paggargarawak, umuna a maisuro ti panagsalimetmet. Isu daytoy ti umuna a panggep ti kooperatiba. Mapatan-ay ti biag babaen ti pannakapaadda ti umiso nga urnong. Ti urnong (savings) ket isu ti mangited ti bileg ti tunggal individual a miembro (people empowerment). Maaddaan ti bileg kunak ta ngarud no adda umiso nga urnong ket saanen a manumtumbalay nga agbubulod ti maysa a miembro no kasta nga adda emergency a kasapulan. Mapukaw ngarud ti apan panagbulod ti kaarruba wenno dagiti babaknang ken kangrunaanna, ti panagdawat manipud kadagiti politiko a ti nakaisalda ket isu ti masakbayan dagiti annak. No umutangka manipud ti kaarrubam, mataginayonto nga adda “utang a naimbag a nakem”. No iti met politiko, maisalda met ti wayawaya nga agpili ti tumutop nga tao nga agserbi ti ili. An’a ngarud ket no “tinulongannaka ni mayor” a ket masapul met nga ibotosmo, he he he. Apo kunam pay a ketdi.
Saan kadi a bileg met no makuna a saan tayo nga apan agpakpakaasi?
Kasano ngarud a maaddaan kami ti urnong no kurang pay met a pamedped ti bisin dagiti makaramutan dagitoy sangapulo a ramaykon, kunayo? Iramanko pay ketdin dagitoy sangapulo manen a ramay ti sakak? Ipangalko pay ketdin… ha, ngem, isu met la nga isu ti biag?
Kastoy kunami: Ammomi nga ipangpangal tayo ti rigat. Isu ngarud nga ikkandakayo ti bassit a nayon ti puonan tapno dumakkel met ti maibaut a kapital, ket, ngarud, sapay koma, dumakkel met ti maganar. No dumakkel ti maganar, maaddaan tayo ti sobra ket isu ngarud daytoy ti maurnong.
Iti daytoy a panggep, inrugi ti kooperatiba tayo ti microfinancing. Ti target: babbai nga addaan bassit a pamastrekan. Mabungay ti maysa a sentro sadiay ayan ti purokda. Maidanon ngarud ti banko sadiay purok. Mapabileg daytoy a sentro a kas social center, financial center, cultural center, educational center ken political center. Ket no agballaigi, maaramid a kooperatiba. Ditoy sentro, matratar dagiti kunatayo a domestic violence, gender issues, livelihood projects, simple bookkeeping, literary pieces, social issues ken political issues.
Dagitoy kakabsat ti pakakumikomak kadagiti napalpalabas nga al-aldaw. Madama ngarud nga iyar aramidak ti blogsite daytoy a punto. On going kunak man idiay http://tagudincoop.wordpress.com
zho_Hans eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn