KAPITULO 10
Panagasawa—Sagut ti Naayat a Dios
“Ti tinallo a tali saan a nadaras a mapugsat.”—ECLESIASTES 4:12.
1, 2. (a) Maipapan kadagiti nabiit pay a nagkallaysa, ania ti maisaludsodtayo no dadduma, ken apay? (b) Ania dagiti saludsod a mausig iti daytoy a kapitulo?
PAGAY-AYATMO kadi ti dumar-ay iti kasar? Kaay-ayo dayta ti adu ta makaparagsak unay dagiti kasta nga okasion. Makitam a nakapostura ti nobio ken nobia. Saan la a dayta no di ket nayurit ti ragsak iti rupada! Iti aldaw ti kasarda, aglaglagto ti pusoda, ken kasla nakainanama a masakbayan ti agur-uray kadakuada.
2 Ngem di mailibak a bumabbaban ti panangmatmat dagiti tattao iti panagasawa. Nupay mangnamnamatayo nga agballigi ti panagdenna dagiti nabiit pay a nagkallaysa, maisaludsodtayo no dadduma: ‘Naragsakto ngata dagitoy nga agassawa? Agpautto ngata ti panagdennada?’ Wen ti sungbat no la ket ta talken ken iyaplikar ti agassawa dagiti balakad ti Dios maipapan iti panagasawa. (Proverbio 3:5, 6) Nasken nga aramidenda dayta tapno agtalinaedda iti ayat ti Dios. Imutektekantayo ita ti sungbat ti Biblia kadagitoy nga uppat a saludsod: Apay a makiasawa ti maysa a tao? No nakasaganakan a makiasawa, siasino ti piliem a pakiasawaan? Kasanom a maisagana ti bagim iti biag ti naasawaan? Ken ania ti makatulong iti agassawa tapno agtalinaed a naragsak ti panagdennada?
APAY A MAKIASAWA TI MAYSA A TAO?
3. Apay a saan a nainsiriban ti makiasawa gapu kadagiti di nainkalintegan a rason?
3 Adda dagiti agkuna nga agkuykuyog ti panagasawa ken kinaragsak. Saan kano a makapnek wenno naragsak ti biagmo no awan ti asawam. Saan a pudno dayta! Ni Jesus, a maysa a baro, imbilangna a sagut ti kinaawan asawa, ket indagadagna kadagiti awan asawana a no kabaelanda, agtalinaedda a kasta. (Mateo 19:11, 12) Dinakamat met ni apostol Pablo dagiti pagimbagan ti kinaawan asawa. (1 Corinto 7:32-38) Saan a nangaramid ni Jesus wenno ni Pablo iti paglintegan mainaig iti daytoy a banag; kinapudnona, ti ‘panangiparit iti pannakiasawa’ ket karaman iti “sursuro dagiti sairo.” (1 Timoteo 4:1-3) Nupay kasta, adu ti maaramidan dagiti awan asawana gapu ta awan ti makasinga iti panagserbida ken Jehova. Saan ngarud a nainsiriban ti makiasawa gapu kadagiti di nainkalintegan a rason, kas iti panangdurog dagiti sabsabali.
4. Ti nasayaat a panagasawa ket mangipaay iti ania a pundasion para iti panangpadakkel kadagiti annak?
4 Iti sabali a bangir, adda kadi dagiti nainkalintegan a rason iti pannakiasawa? Wen, adda. Maibilang met ti panagasawa kas sagut ti naayat a Diostayo. (Genesis 2:18) Adda ngarud dagiti pagsayaatanna ken makaiyeg dayta iti ragsak. Kas pagarigan, ti naballigi a panagasawa ti kasayaatan a pundasion ti biag ti pamilia. Kasapulan dagiti annak ti natalged a pagtaengan iti denna dagiti nagannak a mangtaripato, mangipateg, mangdisiplina, ken mangiwanwan kadakuada. (Salmo 127:3; Efeso 6:1-4) Nupay kasta, saan laeng a ti panangpadakkel kadagiti annak ti makagapu iti panagasawa.
5, 6. (a) Sigun iti Eclesiastes 4:9-12, ania ti dadduma kadagiti pagimbagan ti nasinged a panaggayyem? (b) Kasano a mayarig ti panagasawa iti tinallo a tali?
5 Usigem ti teksto a nausar para iti tema daytoy a kapitulo agraman ti kontekstona: “Ti dua nasaysayaat ngem iti maysa, agsipud ta addaanda ti naimbag a gunggona gapu iti napinget a panagtrabahoda. Ta no ti maysa kadakuada matuang, daydiay sabali mabalinna a bangonen ti kaduana. Ngem kasanonto koma iti agmaymaysa a matuang no awan ti sabali a mangbangon kenkuana? Mainayon pay, no ti dua agkaiddada, isuda met sigurado a pumudotdanto; ngem kasano a ti agmaymaysa makapagtalinaed a napudot? Ket no ti asinoman maringbawanna ti agmaymaysa, ti dua a sangsangkamaysa makapagtakderda a maibusor kenkuana. Ket ti tinallo a tali saan a nadaras a mapugsat a magudua.”—Eclesiastes 4:9-12.
6 Maipapan iti pateg ti panaggayyem ti kangrunaan a tuktukoyen daytoy a teksto. Ngem saan kadi a dagiti agassawa ti kasingedan nga aggayyem? Kas ipakita daytoy a teksto, mabalin dagiti agassawa ti agsinnaranay, aglinniwanliwa, ken agsinnalaknib. Nalagda ti relasionda nangruna no saan la nga isuda a dua ti mangbukel iti singgalutda. Kas ipasimudaag ti naadaw a teksto, mabalin a magsat ti dua a nagsinnallapid a lubid. Ngem nalaglagda nga amang ken narigat a pugsaten ti tinallo a tali. No ti panangay-ayo ken Jehova ti kangrunaan a pakaseknan ti agassawa, mayarig ti panagasawada iti dayta a tinallo a tali. Nalagda unay ti relasionda no talaga nga iramanda ni Jehova iti biagda kas agassawa.
7, 8. (a) Ania a balakad ti insurat ni Pablo nga agpaay kadagiti awan asawana a Kristiano a makidangdangadang kadagiti seksual a tarigagay? (b) Ania a realistiko a panangmatmat iti panagasawa ti ipaay kadatayo ti Biblia?
7 Kasta met, iti laeng nagbaetan ti agassawa a mabalin a penken ti seksual a tarigagay. Siuumiso a maibilang a gubuayan ti ragsak ti seksual a panagdenna ti agassawa. (Proverbio 5:18) Uray no ti maysa a tao nga awan asawana ket limbesen iti aw-awagan ti Biblia a “kinalasbang ti kinaagtutubo”—ti tiempo ti damo nga itatanor ti nasged a seksual a tarigagay—mabalin a makidangdangadang pay latta kadagiti seksual a tarigagay. No dina magawidan ti riknana, mabalin a mangituggod dayta iti narugit wenno di umiso nga aramid. Napaltiingan ni Pablo a nangisurat iti daytoy a balakad nga agpaay kadagiti awan asawana: “No awananda iti panagteppel, mangasawada koma, ta nasaysayaat ti mangasawa ngem ti sumged iti derrep.”—1 Corinto 7:9, 36; Santiago 1:15.
8 Aniaman ti makagapu iti pannakiasawa ti maysa a tao, nasayaat ti agbalin a realistiko. Kas kuna ni Pablo, dagidiay makiasawa “addaandanto ti rigat iti lasagda.” (1 Corinto 7:28) Maipaspasango dagiti naasawaan kadagiti parikut a saan a mapasaran dagiti awan asawana. Ngem no ikeddengmo ti makiasawa, kasano a maksayam dagiti parikut ken ad-adda a masagrapmo ti kinaragsak ken pannakapnek? Ti maysa a pamay-an, piliem a naimbag ti pakiasawaam.
KASANOM A MAIKEDDENG NO SIASINO TI RUMBENG A PAKIASAWAAM?
9, 10. (a) Kasano nga inladawan ni Pablo ti pagdaksan ti pannakisinggalut kadagiti di kapammatian? (b) Ania ti masansan a pagbanagan ti panangyaleng-aleng iti balakad ti Dios a di pannakiasawa iti di kapammatian?
9 Napaltiingan ni Pablo a mangisurat iti napateg a prinsipio a mayaplikar iti panangpili iti pakiasawaan: “Dikay agbalin a di agkaasmang a naisangol kadagiti di manamati.” (2 Corinto 6:14) Naibatay ti ilustrasionna iti agrikultura. No agsinnangol ti dua nga animal a dakdakkel wenno napigpigsa nga amang daydiay maysa, agpadada a marigatan. Umasping iti dayta, no makiasawa ti maysa iti dina kapammatian, sigurado a saandanto nga agkatunosan. No kayat ti maysa ti agtalinaed iti ayat ni Jehova ngem saan unay wenno saan a pulos a maseknan iti dayta ti asawana, mabalin nga agparikutdanto ta saan nga agtunos dagiti ipangpangrunada iti biag. Dayta ti gapuna a kinuna ni Pablo a nawaya a makiasawa dagiti Kristiano, “isuna laeng ta iti Apo.”—1 Corinto 7:39.
10 Adda dagiti awan asawana a Kristiano a mangipagarup a nasaysayaat ti makiasawa iti saanda a kapammatian ngem ti agmaymaysa. Inyaleng-aleng dagiti dadduma ti balakad ti Biblia ket nakiasawada iti tao a saan nga agserserbi ken Jehova. Masansan a nasaem ti resultana. Saanda a mairanud iti asawada dagiti banag a kapatgan iti biagda. Mabalin a nakarkaro nga amang ti liday nga inyeg ti pannakiasawada ngem ti aniaman a napasaranda sakbay a nakiasawada. Makaparagsak ta rinibu nga awan asawana a Kristiano ti agtalek ken sisusungdo a mangtungtungpal iti balakad ti Dios mainaig iti daytoy a banag. (Salmo 32:8) Nupay pampanunotenda ti makiasawa, inkeddengda ti agtalinaed a baro wenno balasang agingga a saanda pay a nakasarak iti maitutop a pakiasawaanda a padada nga agdaydayaw ken Jehova a Dios.
11. Ania ti makatulong kenka a mangpili a nainsiriban iti pakiasawaam? (Kitaem met ti kahon nga “ Ania ti Sapsapulek iti Pakiasawaak?”)
11 Siempre, dina kayat a sawen a mabalinmo ti makiasawa iti uray asino lattan a padam nga adipen ni Jehova. No pampanunotemon ti makiasawa, ti sapulem ket daytay katunosam iti personalidad, naespirituan a kalat, ken padam a mangay-ayat iti Dios. Maipapan iti daytoy a banag, adu nga impormasion ti impaay ti klase matalek nga adipen, ket nasayaat no nabuyogan iti kararag nga usigem dagita a Nainkasuratan a balakad a mangiwanwan kenka a mangaramid iti daytoy a napateg a desision. *—Salmo 119:105.
12. Iti adu a pagilian, ania ti kadawyan no maipapan iti panagasawa, ken ania nga ehemplo iti Biblia ti makaiwanwan?
12 Iti adu a pagilian, kadawyan a dagiti nagannak ti mangpili iti pakiasawaan ti anakda. Kadagita a kultura, maibilang a nasaysayaat a dagiti nagannak ti mangaramid iti kasta a napateg a desision gapu iti sirib ken padasda iti biag. Masansan a naballigi ti nayurnos a panagasawa, kas idi panawen ti Biblia. Ti panangibaon ni Abraham iti adipenna a mapan agsapul iti babai nga asawaen ni Isaac ket makaiwanwan kadagiti nagannak ita nga adda iti umasping a kasasaad. Saan a kuarta wenno saad iti kagimongan ti pakaseknan ni Abraham. Imbes ketdi, inaramidna ti amin tapno maibirokan ni Isaac iti agbalin nga asawana a padana met la nga agdaydayaw ken Jehova. *—Genesis 24:3, 67.
KASANOM A MAISAGANA TI BAGIM PARA ITI NABALLIGI A PANAGASAWA?
13-15. (a) Kasano a ti prinsipio a masarakan iti Proverbio 24:27 ket makatulong iti maysa a baro nga agpangpanggep a mangasawa? (b) Kasano a makapagsagana ti maysa a balasang nga agpangpanggep a makiasawa?
13 No sipapasnek a pampanunotemon ti makiasawa, nasayaat no isaludsodmo iti bagim, ‘Talaga kadi a nakasaganaakon?’ Saan nga agpannuray ti sungbat iti rikna ken panangmatmatmo maipapan iti ayat, panagdenna, panagkadua, wenno panangpadakkel iti annak. Imbes ketdi, ti agpangpanggep a makiasawa nasken a panunotenna dagiti espesipiko a responsabilidad nga iyeg ti panagasawa.
14 Iti biang ti maysa a baro nga agsapsapul iti ikallaysana, nasken a panunotenna a naimbag daytoy a prinsipio: “Isaganam dagiti trabahom iti ruar, ket saganaem maipaay kenka iti tay-ak. Kalpasanna masapul a bangonem met ti sangakabbalayam.” (Proverbio 24:27) Ania ti kayat a sawen dayta? Kadagidi a tiempo, no kayat ti maysa a lalaki a ‘bangonen ti sangakabbalayanna,’ wenno mangasawa ken mangbangon iti bukodna a pamilia, nasken nga isaludsodna iti bagina, ‘Nakasaganaak kadin a mangaywan ken mangsuporta iti agbalinto nga asawak ken kadagiti agbalinto nga annakmi?’ Nasken nga agtrabaho nga umuna, a talonenna ti dagana. Agaplikar met ita dayta a prinsipio. Nasken a nakasagana a mangibaklay iti responsabilidad ti maysa a lalaki nga agtarigagay a mangasawa. Agingga a kabaelanna, nasken nga agtrabaho. Kuna ti Biblia a ti lalaki a di mangipaay kadagiti pisikal, emosional, ken naespirituan a kasapulan ti pamiliana ket dakdakes ngem ti tao nga awanan pammati!—1 Timoteo 5:8.
15 Ti babai a kayatnan ti makiasawa ket madadaan met a mangibaklay iti sumagmamano a nadagsen a responsabilidad. Itantandudo ti Biblia ti dadduma kadagiti paglaingan ken galad a nalabit kasapulan ti asawa a babai iti pannakitakunaynayna ken lakayna ken iti panangaywanna iti sangakabbalayanna. (Proverbio 31:10-31) Kinapudnona, agimbubukodan dagiti lallaki ken babbai nga agganat a makiasawa uray no saanda pay a nakasagana a mangibaklay kadagiti pagrebbengan ta saanda a pampanunoten no ania ti mabalinda nga aramiden nga agpaay iti pagimbagan ti pakiasawaanda. Ngem kangrunaan iti amin, dagidiay agpangpanggep a makiasawa ket nasken a nakasaganada iti naespirituan.
16, 17. Ania dagiti Nainkasuratan a prinsipio a nasken nga utoben dagidiay agpangpanggep a makiasawa?
16 Ti panagsagana ramanenna ti panangutob kadagiti akem nga intuding ti Dios iti asawa a lalaki ken babai. Nasken nga ammo ti lalaki ti kayat a sawen ti panagbalin nga ulo ti Kristiano a sangakabbalayan. Nupay isu ti ulo, saan koma nga agbalin a kasla diktador. Imbes ketdi, masapul a tuladenna ti wagas a panangaramat ni Jesus iti kinaulona. (Efeso 5:23) Kasta met, nasken a maawatan ti Kristiano a babai ti nadayaw nga akem ti asawa a babai. Sitatallugodto ngata nga agpasakup iti “linteg ti asawana”? (Roma 7:2) Isu ket sigud nga addan iti babaen ti linteg da Jehova ken Kristo. (Galacia 6:2) Sabali a linteg ti irepresentar ti autoridad ti asawa a lalaki iti sangakabbalayan. Sisasagana ngata a mangsuporta ken agpasakup iti autoridad ti maysa nga imperpekto a tao? No saan a makaay-ayo dayta kenkuana, nasaysayaat a saan laengen a makiasawa.
17 Maysa pay, nasken a nakasagana ti agassawa a mangipaay kadagiti naisangsangayan a kasapulan ti tunggal maysa kadakuada. (Filipos 2:4) Insurat ni Pablo: “Ayaten koma ti tinunggal maysa kadakayo ti asawana a babai a kas ti panagayatna iti bagina; iti sabali a bangir, ti babai rebbeng nga addaan iti nauneg a panagraem iti asawana.” Iti babaen ti panangipaltiing ti Dios, naawatan ni Pablo a nasken a marikna ti lalaki ti nauneg a panagraem kenkuana ni baketna. Ket ti babai, nasken a mariknana ti panagayat kenkuana ni lakayna.—Efeso 5:21-33.
Adu nga agnobio ti nainsiriban a mangikuykuyog iti tsaperon
18. Apay a nasken nga agteppel dagiti agnobio?
18 No kasta, saan laeng a pagpalpaliwaan ti panaginnarem wenno panagnobio. Ipaayanna dayta ti lalaki ken babai iti gundaway nga agsursuro no kasano ti umiso a panangtratoda iti maysa ken maysa, tapno makitada no nainsiriban ti pannakiasawada. Ikkanna met ida iti gundaway nga agteppel! Natural laeng nga aginnassideg ti riknada isu a mabalin a napigsa ti tarigagayda nga agbalin a nakadekdekket iti tunggal maysa. Nupay kasta, dagiti pudno nga agpimpinnateg liklikanda ti aniaman nga aramid a mangdadael iti espiritualidad ti ay-ayatenda. (1 Tesalonica 4:6) Isu a no addan kaayan-ayatmo, agteppelka; ti panagteppel ket makagunggona kenka iti unos ti panagbiagmo, makiasawaka man wenno saan.
KASANO NGA AGPAUT TI PANAGASAWA?
19, 20. Kasano a ti panangmatmat ti maysa a Kristiano iti panagasawa ket naiduma koma iti panangmatmat ti adu ditoy lubong ita? Iyilustrarmo.
19 Tapno agtalinaed a natibker ti relasion ti agassawa, nasken nga addaanda iti umiso a panangmatmat iti karinkarida. Pagay-ayat dagiti tattao ti estoria a naragsak ti pagnguduanna isu a masansan a dagiti nobela ken pelikula ket aggibus iti panagkallaysa dagiti bida. Ngem iti pudno a biag, saan a paggibusan ti panagasawa no di ket pangrugian ti maysa a banag nga inranta ni Jehova nga agpaut. (Genesis 2:24) Nakalkaldaang ta saan a kasta ti kaaduan a panangmatmat dagiti tattao iti kaaldawantayo. Iti dadduma a kultura, “pannakisinggalut” ti awagda iti panagasawa. Mabalin a saanda a mabigbig a maitutop unay dayta a mangdeskribir iti kadawyan a panangmatmat dagiti tattao iti panagasawa. Kasano a kasta? Nupay ti nasayaat a siglot ket nasken a nairut no kasapulan, nasken met a nalaka a sigloten ken warwaren.
20 Adu ita ti mangibilang a temporario laeng ti panagasawa. Agdarasudosda a makiasawa gapu ta pagarupenda a kasapulanda dayta, ngem namnamaenda a mabalinda ti makisina apaman a mariknada a marigatandan. Ngem laglagipem ti ilustrasion a nausar iti Biblia para iti relasion a kas iti panagasawa—ti tali. Nalagda ti pannakaaramid dagiti tali a mausar kadagiti barko, a pulos a saan nga agsuysoy wenno mawarwar uray iti kadawelan a bagyo. Umasping iti dayta, nairanta ti panagasawa nga agpaut inggat’ tungpal biag. Laglagipem ti kuna ni Jesus: “Ti pinagsinnangol ti Dios saan koma a pagsinaen ti tao.” (Mateo 19:6) No makiasawaka, masapul a kasta met ti panangmatmatmo iti panagasawa. Ti kadi kasta a pannakikumit pagbalinenna a makapadagsen ti panagasawa? Saan.
21. Nasken a salimetmetan ti agassawa ti ania a panangmatmat iti maysa ken maysa, ken ania ti makatulong kadakuada a maaddaan iti kasta a panangmatmat?
21 Nasken a salimetmetan ti agassawa ti umiso a panangmatmatda iti maysa ken maysa. No dagiti nasayaat a galad ken maar-aramidan ti tunggal maysa ti kitaenda, makaparagsak ken makapnek ti panagasawada. Saan kadi a realistiko ti maaddaan iti kasta a positibo a panangmatmat iti maysa nga imperpekto nga asawa? Realistiko ni Jehova, ngem kaskasdi a mangnamnamatayo a positibo ti panangmatmatna kadatayo. Insaludsod ti salmista: “No dagiti biddut koma ti siputam, O Jah, O Jehova, siasino ti makapagtakder?” (Salmo 130:3) Nasken met a manangpakawan ken positibo ti panangmatmat ti agassawa iti tunggal maysa.—Colosas 3:13.
22, 23. Kasano a nangipaay da Abraham ken Sara iti nasayaat nga ulidan para kadagiti adda asawana iti kaaldawantayo?
22 Ad-adda a makaparagsak ken makapnek ti panagdenna ti agassawa bayat a tumibtibker ti relasionda iti panaglabas dagiti tawen. Salaysayen ti Biblia ti maipapan iti biag ti agassawa a da Abraham ken Sara idi lakay ken baketdan. Adda dagiti parikut ken pakarigatan a dimteng iti biagda. Saan a kaskarina ken Sara, a nalabit nasurok nga 60 ti tawenna idin, ti panangpanawna iti komportable a pagtaenganda iti narang-ay a siudad ti Ur tapno agnaedda kadagiti tolda iti nabatbati a tawen ti biagda. Ngem nagpasakup iti kinaulo ni lakayna. Kas pudno a katulongan ken katakunaynay ni lakayna, sidadayaw a sinuportaran ni Sara dagiti desision ni Abraham. Ket saan a parparawpaw ti panagpasakupna. Uray “iti unegna,” imbilangna ni lakayna a kas apona. (Genesis 18:12; 1 Pedro 3:6) Naimpusuan ti panagraemna ken Abraham.
23 Siempre, di kayat a sawen dayta a da Abraham ken Sara ket kanayon nga agtunos ti panangmatmatda kadagiti bambanag. Iti naminsan, adda insingasing ni Sara a “makaparurod unay” ken Abraham. Ngem iti panangibilin ni Jehova, sipapakumbaba nga impangag ni Abraham ti timek ni baketna, ket nagsayaatan dayta ti pamiliana. (Genesis 21:9-13) Dagiti assawa a lallaki ken babbai ita, uray dagiti nabayagen nga agassawa, ket adu ti masursuroda iti daytoy a pagassawaan a managbuteng iti Dios.
24. Ania a panagasawa ti pakaidayawan ni Jehova a Dios, ken apay?
24 Iti kongregasion Kristiano, rinibu dagiti naragsak a pagassawaan, ta ti asawa a babai ket addaan iti nauneg a panagraem ken lakayna, ti asawa a lalaki ay-ayaten ken padpadayawanna ni baketna, ken agpada nga ikagkagumaanda nga ipangpangruna iti biagda ti pagayatan ni Jehova. No agpangpanggepka a makiasawa, sapay koma ta piliem a nainsiriban ti pakiasawaam, isaganam a naimbag ti bagim, ken ikagumaam a taginayonen ti natalna ken naayat a panagasawa a pakaidayawan ni Jehova. Iti kasta, ti pannakiasawam ket sigurado a makatulong kenka nga agtalinaed iti ayat ti Dios.
^ par. 11 Kitaem ti kapitulo 2 Ti Sekreto ti Kinaragsak iti Pamilia, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
^ par. 12 Saan la a maymaysa ti asawa dagiti dadduma a matalek a patriarka. Iti pannakilangen ni Jehova kadagiti patriarka ken iti nasion ti Israel, impalubosna ti poligamia. Saanna nga impasdek ti poligamia, ngem nangaramid kadagiti pagalagadan maipapan iti dayta. Nupay kasta, nalawag iti panunot dagiti Kristiano a saanen nga ipalubos ni Jehova ti poligamia kadagiti agdaydayaw kenkuana.—Mateo 19:9; 1 Timoteo 3:2.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Pagbalinenyo a Natibker ken Naragsak ti Panagasawayo
Usarenyo ti lima a pamay-an a makatulong iti natibker ken naragsak a panagasawa.
“Itultuloyyo ti Magna iti Ayat”
Ti Umuna a Corinto itampokna ti 14 a pamay-an a maipakitatayo ti ayat.
pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn