ITI igagatangko iti kantina ni Anti Anjang kadayta a panaggapuk iti eskuela, ti selpon ni Lilong Tomas ti topiko dagiti nadanonak nga agbibingo. Umarrianggada pay. Kasda la tukak a nadanuman!
“Haytek a talaga!” kinuna ni Manang Alling. “’Da pay kamerana!”
“Katas ng palay, kunam man!” inkidmat kenkuana ni Manong Darwin.
“Sino ngata met ti teksanna?” immisuot ni Anti Libang. “Laklakayanen. Wan metten ‘di Mare Elang. Dagiti annakda, adda met la dita wangawangan ti barangay!”
“Ania ti ammotayo ngay no makiteksmeyt met,” impugto ni Lakay Idot a mayat ti dalukappitna ken nakabagbagas ti panangmingmingna ken ni Baket Vangie a balo a medio nalukaisan dagiti kasla naukisan a bawang a luppona. “Kanayon ket a gumatang iti Bannawag!” Nakaat-atiddog ti suyaabna. “Narigat met a kunaentayo nga agsursurat ‘diay Bannawag ta awan met essemna! Pagaammotayo met a narigatna pay nga isurat ti naganna!”
“Wen ket ngata!” inyayon ni Manang Wena a saklotna ti agmakatawen nga anakda ken ni Manong Al. Bunga ti bingo ti ubing ta ditoy laeng pagbibingoan a nasangal ti ayan-ayatda – gapu iti linnagid dagiti luppoda no kasta idi nga agaayamda. “Nabayag metten a nabalo. Liman sa a tawenen. Kasapulanna ngata pay met laeng, a!” Bimtak ti paggaakda.
Nagawidakon kalpasan a nayawat ni Anti Anjang dagiti ginatangko. Nadanonak ni nanang a bugbuguannan ti minurianna a bulong-paria nga ilaokna iti balatong a pangrabiimi a sagpawanna iti tinuno a paltat a nabanniitak itay agsapa.
Innalak ti lata ti biskuit a naglaon iti pegpeg ket napanko metten pinakan dagiti manokmi kalpasan a naidissok iti lamisaan ti manteka ken bugguong a ginatangko.
Nasurok la bassit a sisentana ni Lilong Tomas. Maymaysa nga agbibiag. Pamiliadon dagiti dua nga annakda ken daydi Lilang Elang. Nagbalay dagitoy iti pannakaridaw ti purokmi nga Amianan. Nagaget ni Lilong Tomas. Napalawlawan ti balayna kadagiti kayo nga agbunga ken natnateng. Adu pay ti tarakenna nga ayup. Iti talonna, adda pay pinaaramidna a piskaria a pinupokanna iti tilapia. Makitkitak dagiti nagdadakkel a tilapia a yawidna no kasta nga aggapu iti talon ta malabsanna ti balaymi. Ikkannak pay no kua iti ipugpogko. Naitsamba ni Lilong Tomas iti napalabas a panagaapit. Kunami no ania ti pangigatanganna iti gulpi nga impakilona nga irik. Nakigtotkami laengen ta iti maysa nga aldaw, addan ibarbarikesna a selpon.
Ti pakasdaawan unay dagiti kapurokanmi, no asino kan’ la unay ti kateksna. Ta uray ngamin nakasakay iti nuang nga agpatalon, adda latta ti selponna a sangkadumogna. Matnagkanto la ngata a lakay, kunkuna dagiti makakita kenkuana nga artek ken walay a babbarito. Awan met ti mangdamdamag kenkuana ta di met maibungbunggoy.
Talon ken balay laeng ti lubongna. Nagasaten ti aldaw no maidallawit iti kantina iti maminsan iti uneg ti makalawas. Kumpleto ngamin iti abasto. Idiay ili ti paggatgatanganna no kasta a Domingo a tienda ken aldaw ti pannakimisana. Di met mabalin a kunaen a naatap a tao ni Lilong Tomas ta nalaing met kadakami a kapurokanna. Ammona ti tumulong kadagiti agkasapulan. Awan ti di saan kenkuana basta la ketdi kabaelanna nga ited.
Iti edad ni Lilong Tomas, nakidser pay laeng. Maitugotan pay laeng ti kinataerna idi kabambannuaganna. Segun iti estoria, adu a babbai ti nangar-arapaap kenkuana. Ngem daydi Lilang Elang ti napilina nupay maysa laeng nga anak ti makiseksekka kadakuada. Adu ti nangliblibbi iti likudan ni Lilong Tomas ta di kano man la nakapili iti maiyannatup kenkuana. Napugot kano daydi Lilang Elang gapu ta talon met laeng ti yanna, kas kadagiti nagannak kenkuana. Makuna a gagangay laeng ti pintasna. Ti laeng pagsayaatanna, ammona ti agtrabaho. Saan a kas kadagidi kapatadanna a ti la agdaldalus iti kuko ti sangsanguenda. Ket dayta kano ti nangayatan la unay kenkuana ni Lilong Tomas. Ta an-annuem ti napintas no dina met ammo ti agtagibalay? inrason kano idi ni Lilong Tomas.
Agrikultura ti lineppas ni Angkel Rilo nga inaunaan nga anak da Lilong Tomas. Maestra dita Ammubuan Elementary School ti asawana, ni Ma’am Minda. Naparaburanda iti tallo nga annak – dua a lalaki ken maysa a babai. Grade I ti inaunaan.
Maestra met ni Anti Judith a kabsat ni Angkel Rilo. Inasawa daytoy ti padana a titser iti Ballesteros National High School, ni Sir Teody. Duan ti annakda. Agturposen iti haiskul ti inaunaan kadagiti uppat a bungada.
Saan koman a pagparikutan pay ni Lilong Tomas ti pagbiagna ta nakasimpan dagiti annakna ken naparabur met dagitoy kenkuana. Ngem rasonna a nakababain met no agpataraken idinto a kabaelanna met pay laeng nga isakad ti panagbiagna. Isu a di agtaltalna nga agobra iti talon wenno iti aglawlaw ti balayna. Kada malem ti Biernes ken Sabado a mapanna sarungkaran dagiti appokona.
AGSAPA ti Domingo. Lumabas iti balay ni Lilong Tomas. Kas iti sigud, ammok lattan nga idiay ili ti turongenna. Makimisa ken makitienda kadagiti kasapulanna.
“’Pananyo, Uliteg?” sinaludsod ni tatang a madama nga agbambanban iti pagatepna iti kamarin.
“Kas gagangay, mapan met taraonan ti bagi iti sasao ti Apo!” inyisemna laeng. “Narigat no trabaho lattan. Masapul met nga intay’ agyaman kadagiti adu a parabur nga ipapaayna. Ken dagiti naruay a pannarabayna.” Atiwna pay ti maysa a mangaskasaba.
“’Payso ‘ta kinunayo, ‘Liteg,” inyayon ni tatang. “Ti la dakesna ta awan met waya ti tao nga umay koma met.”
“Adda no kayat, Barok,” kinuna ni Lilong Tomas. “Adda kadatayo ti amin a gundaway a mangpastrek ken ni Jesus kadagiti puspusotayo.”
Kasla nakukkokan a bisukol ni tatang a nangisursurot iti panagkitana ken ni Lilong Tomas a nangtallikuden kenkuana tapno turongenna ti tambak dagiti naintar a piskaria iti abagatan a mangitunda kenkuana iti haywey.
[ Adda tuloyna ]
ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn