Ti kari a naisurat iti rabaw ti danum
Iti naminsan, nagkarin a saanen nga agtaray a para presidente iti mismo a sanguanan ti monumento ni Dr. Jose Rizal iti aldaw a panangselebrar iti kaaldawan iti pannakaiyanak ti nailian a banuar, ngem saan a natungpal dayta a waragawag. Isu nga addan dagiti wagaragawag nga agpatingga laengen iti waragawag ngem saan nga agmata wenno tumaud a kinapudno agsipud ta naisuratda laeng daytoy iti rabaw ti danum.
Naisuratda laeng iti rabaw ti danum, a kayatna a sawen a kalpasan iti panangiwaragawag agpatingga laeng dita ket akemna ti saanen a dumur-as wenno matungpal agsipud ta agpukaw metten daytoy a banag no di man malipatan wenno kas itay kunadan, a kari nga intayab ti kali.
Iti panagtung-ed ti adminstrasion iti Resolutiuon No. 10 a mangawag ti kongreso para iti Constituent Assembly a mangamiendar ti constitusion tapno maipagna iti panagbalbaliw ti porma ti gobierno a kas federal form of government ket saan a maikkat dayta dakkel unay a panagduadua a kayat laeng ti pangulo nga umatiddog ti panagtakemna. Saan a maikkat iti nalaus a panagduadua iti nalimed nga agenda iti kellaat nga iyaanamong ti administrasion kalpsaan a saan man laeng a pulos a naadakamat iti napalabas a SONA daytoy a tungtongan.
Nupay nainget la unay iti panangtubngar ken panangidarirag ti adminsitrasion nga awan iti kinapudno iti adda iti panunot dagiti umili a kayat laeng a paatiddogen ti pangulo ti terminona ket saan a maikkat gapu ta kasta man met laengen iti inkari ti pangulo a dina panagtaray iti iti eleksion kalpasan iti terminona. Ngem nagtaray. Naakusaran pay iti panagkusit. Saan laeng a bastabasta panagkusit no di pay ket dakkel a gerret dagiti umili iti namati itoy alegasion nga inna panagkusit iti eleksion.
Saan a maikkat kadagiti umili a saanda a mamati iti naibaga ta napasamaken dayta iti kallabes. No maysa a koma a tina a nangisit dayta a kari ket naisuyat iti nakapudpudaw iti purawna a tisiert ket namantsaanen. Napellasanen iti kinasayaatna. Namantsaan metten ti isip ken panunot dagiti umili gapu iti kallabes a napasamak. Ti mantsa ken mantsa.
Saan a dagiti umili iti nanginaw ken nangipasngay iti saan a panagtalek. Saan nga isuda a mismo iti nagtaudanna no di ket nagtaud a mismo iti pangulo kadayta a biddut a pannanganna iti bukodna a sao. Isu a mismo iti nangkali iti nalawa ken nauneg nga abut nga isu a mismo iti maikursong iti inna pannnagna. Isu a mismo iti nangipallangatok ngem ti bato nagdisso a mismo iti ulona met laeng.
Iti 2008 SONA, kuna ti pangulo, "For the remainder of my term until I step down in 2010, the best thing we can do is to stay focused on economic reforms, while providing peace, order and stability." Kasta man met laengen iti inkarina iti sanguanan ti monumento ti nailian a banuar ngem dina tinungpal. Ulitenna manen daytoy, a dina tinungpal ken saan a naikankano ti signipikante ti nailian a banuar iti insawang, kasano ngarud nga ibaga manen iti pananamati dagiti umili iti kasta a waragawag? No sibibiag ti naiklian a banuar, sigurado la ketdi a nakamisuot kadaytoy a banag gapu ta naaramat laeng isuna a kas paganodan iti kabukbokodan a panggep.
Ti makunami, nasaysayaat iti aramid ngem ti sao. Aramid ti pakakitaan.
No maminsan, iti ngiwat ti maysa a tao iti inna pakabasolan ta maikaglis no kua ti saan a nariendaan a dila. Ngem iti di panangrienda ti dila iti ibagbagana, ditoy met a manguram iti kinaasino. No ania iti imbaga, tungpalen tapno dagiti tattao inda agraem. Ti tao nga addaan iti maymaysa a sao itandudo a mismo dagiti saona…#
Isu a nasaysayaat nga agtrabaho koma ni PGMA ken ti gobiernona ngem ti sao a sao.##
Sunday, August 17, 2008
Ti kari a naisurat iti rabaw ti danum
Wednesday, August 13, 2008
Decriminalization of libel case? Aguray…!
Saan ngata a nakarkaron iti panagpapatay kadagiti katrabaho iti media no mapukawen a naminpinasan ti libel case? Kadakami a biang, mas dakdakkel a peggad iti pannakaikkat ti libel case a kas kaso ngem ti sumango iti libel case. Amangan no agayus ti karayan a dara iti mas nakarkaro a panagparti…
No madecriminalized ti libel case, awanen iti sabali pay a gammatan ti subject no di agibales babaen iti bukodna a pangngeddeng, ket karamanen ditoy ti pammapatay. Agsipud ta saan a makadarum adda la ketdi ti tendensiana nga umasideg kadagiti hired killers wenno kadagiti badigardna wenno isu a mismo iti mangiwayat iti pammapatay.
Ngem no adda pay laeng ti libel case, ad-adu met ngata iti mangibalakad kenkuana a nasaysayaat wenno mas sibilidad ti panagdarum ket ti korte ti mangeddeng no libelous in nature ti naisurat wenno saan. Maliklikan no kuan dayta ad-adu pay a panagparti.
Asino ti agbuteng iti libel case? Karamanen daytoy a peggad iti trabaho ti broadcaster ken journalist. Sakbay a sinerrek daytoy a trabaho, namnamaemon nga iti maysa nga aldaw ket sumangoka a sumango kadaytoy. Ngem iti kaanoman, saanto nga agballigi ti libel case no ti sinurat ket agbatay iti kinapudno ken awanen iti sabali nga insurat no di kinapudno laeng. Asino ngarud ti mabuteng? No broadcaster ken journalist ket agsasao iti kinapudno, apay a mabuteng?
Mas mamatikami ti responsible reporting a maisaknap iti panagtrabaho. Kasapulan unay ti professional ethics wenno professionalism iti trabaho. Liklikan koma iti bukod nga interes. No la ketdi adda dagiti pagibasaran ken pagbatayan kadagiti insurat, wenno kinapudno amin nga insurat, ania ngarud iti pagbutngan? Ti kinapudno ti armas ti media a mangisalakan kenkuana iti libel case. Saanto a maikuspil ti agsasao iti kinapudno, ta rumuar ket rumuarto latta ti kinapudno.
Isu a makunami, sakbay ti decriminalization, maadal ken matimbang ken maamiris koma a nalaing dagiti epektona. Saan koma a maisarwag ti dinnardarasudos ta dinto ket tumaud iti ad-adu a panagpapatay.
Ayunanmi met ti memorandum circular ti Korte Suprema a panagmulta laeng ti dusa ti libel case imbes a kaso a pannakabalud. ##
Sunday, August 10, 2008
sarita
TI KAPARTAKAN ITI AMIN
(Maysa nga Inaangaw a Sarsarita)
Kasano aya iti mangpaisem? Wenno mangpagarakgak (no lalaki) wenno mangpagarikgik (no babai)?
Nagadu a wagas. Ket maysa ditoyen dagiti babassit a sarsarita a mapidut iti tuttotan. Iti tungtongan iti ubet ti baso ken kalangiking ti botelia.
Ket adtoy man ti maysa a napidutko nga inaangaw a sarsarita a posible met a mangpaisem kadakayo:
Narigat a talagan ti sumrek iti trabaho iti Pinas. Daydiay maysa laeng a bakante, ginasut ti aplikante, lalo iti pribado a sector. No iti met gobierno, no awan ti endorsement credentialmo a politiko wenno nangato a tao, amusayam dayta subsobmo. Narigat met ngamin iti awan iti trabahona. Ni dika man la makagatang met iti kayatmo a gatangen. Uray iti salesclerk wenno para lako laeng ken janitor ket nasken pay a college level wenno college graduate.
Kas iti maysa a dakkel a department store. Narigatan ti human resources specialist nga agpili kadagiti kualipikado. Masapul nga esmarte, alibtak nga agpanunot ken ammona iti lumsot kadagiti tumaud a parikut. Dagitoy ti sinapul ti HR specialist a kualipikasion kadagiti aplikante. Uppat laeng ti naarisitna kadagiti pinullo nga aplikante.
Impasidongna ida iti maysa nga interbiu a mangammo ti kabaelan ti tunggal maysa no esmarte, naalibtak nga agpanunot ken ammona iti lumsot kadagiti sumangbay a parikut. Daytoy ngamin ket ti kualipikasion iti maysa nga adda iti sales ken marketing: naalibtak nga agpanunot ken ‘lumsot’ iti aniaman a parikut. Ininterbiuna ida nga uppat iti sangonsango.
HR: Ania ti banag nga ammoyo a kapartakan?
Aplikante 1: Agpanunot. Basta no pinanunotmo ti maysa a banag wenno ania man a, addan dayta a pinanunotmo wenno pampanunotem. Isu a kapartakan amin kaniak dayta agpanunot.
HR: Very good! Pudno dayta kunam.
Naisublat ti aplikante # 2: Kirem. Agkiremka ket awan pay iti kagudua ngata a segundo. Di daytoy ti kapartakan!
HR: Wen met ketdi a. Apagkirem no kunada ket napaspas. Very good!
Naisublat ni aplikante # 3: Aglukat iti silaw kaniak ti kapartakan iti amin.
HR: Apay a nakunam dayta?
Aplikante # 3: Apagpiselmo laeng ti switch, ket addan ti lawag.
HR: Very good! Napartak nga agpaysu dayta. Intalmegmo ti switch addan a dagus ti lawag.
Ket naisublat ni aplikante # 4: Agburis ti kapartakan kaniak, madam.
Naklaat pay ti HR Specialist iti nangngegna a sungbat. Dandanina bugkawanen ti aplikante a paruaren. Kasano a kapartakan itan ti agburis? Ala, yantangay ta interbiu met, nasken nga agpasensia.
HR: Mister, iti kaanoman, saanto a naparpartak ti agsakit ti diarrhea iti agpanunot, agkirem ken aglukat iti silaw.
Aplikante # 4: Adayo a naparpartak a, madam, ti agburis ngem kadagita imbagayo, impapilit ti aplikante.
HR: Aber, ilawlawagmo man no apay?
Aplikante # 4: Nagburisak idi napan a lawas, madam. Tengnga ti rabii idi nadlawko la unay nga agdikar. Ket sakbay a MAKAPANUNOTAK iti aramidek, diak pay NAKAPAGKIREM, diak pay NAILUKAT TI SILAW, rimuaren!
Naggarakgak ti HR specialist. Naawat ni aplikante maika-4.
MORAL LESSON: Adda dagiti babassit, nalaad a banag a saan unay nga ikankano. Nga ipagaruptayon nga awan kaes-eskanda a banag. Ngem ditay met ammo nga amin a banag ket addaan iti serbi ken kaipapanan.
Kas iti puling. Ngem puling laeng met ti makapuling, saan kadi? Makapuling ket daytan dakkel?
Itoy a panawen, saantayon nga ikankano ti binting (siping idi, ngem itoy a panawen, itoy a bersion, bintingen!) Ngem kasano ngarud a makabukelka iti piso no awan ti binting?
Amin ket nangrugi iti bassit a banag. Kas iti panagbilang a nangrugi iti maika-maysa.
Iti biag, ket kastoy met laeng. Mangrugitayo iti baba agingga agpangatotayo iti agpang nga intay met ingpen. Nasamsam-it ti balligi a nangrugi iti ababa. Ta kaiyariganna dayta iti napintas a pannakaluomna iti pupurosan a bunga ti balligi.
Isu nga awan koma iti agriri wenno agreklamo iti panangrugina iti baba. Ta dumtengto met ti panawen nga ingangato.
Naasi unay ti Namarsua, ngem sursuroem met a iti aguray…##
Friday, August 01, 2008
UBING LA TI UBING
WEN a, ubing la ti ubing.
Ti ubing ket dina ammo ti agulbod. Dayta ket ti kanayon a mangngeg no kua. No ania kano ti makitana, isu dayta ti ibagana. Isu a dina ammo ti agulbod.
Saanko nga ammo, diak masinuo no addan ti nakaibaga kaniak iti kongreto a rason no apay a ti ubing ket dina ammo ti agulbod.
Ti posible ketdi a rason nga adda iti panunotko ket saan ketdi a kayat iti asinoman a nagannak nga agulbod ti maysa nga anak, nga isu dayta iti impasagepsepda nga insuro iti anak kabayatan iti inna panagdakkel.
Well, natural dayta. Ngem kasanon no ti anak ket makitana ti nagannak nga agulbod. Posible a tuladenna, saan?
Ngem kasano met no ti anak ket damona a maisubo iti maysa a situasion a pakarukodan iti pannakaawatna?
Napadasanyo kadin a napagsaludsodan ti maysa nga ubing nga agtawen iti tallo iti banag a dipay nagaw-at ti panunotna ken saan pay a nailawlawag kenkuana?
Dagitoy a pasamak ket nakaay-ayat wenno makuna nga unexpected. Adu dagiti kakastoy kadagiti ubbing. Isu a natural met kadatayo no dagiti kakastoy nga edad ket maayatantayo la unay iti kinasariwitwit dagiti ubbing a kasasao. Ngamin nakaay-ayat dagiti inda isungsungbat kadagiti saludsodtayo.
Adtoy man ti maysa a nakaay-ayat a pakasaritaan ti maysa nga ubing nga agtawen iti tallo:
MAYSA a rabii iti balay dagiti ag-dela Cruz. Awan ti ama ta adda sadiay trabahona ta madama ti overtime.
Masikog ti ina ken kabulanannan.
Iti kaawan ti ama, adda ketdi kaanakan daytoy a maysa a midwife a sidadaaan a mangpaanak no bilang.
Ket dimteng ti oras ti panaganak. Taltalloda. Ti midwife, ti masikog ken ti ubing a babai nga agtawen iti tallo.
Insaganan ti midwife amin a masapsapulna. Iti panangamirisna iti antina, napenneknan iti bagina a saan a marigatan a mangpaanak. Nabayag metten a daytoy ti trabahona.
Agdadarandanen ti panagsakit ti tian ti ina. Rumuaren ti sikog idi siripen ni midwife.
Ngem kellaat a nagbrown out!
Naimbag ta adda plaslait a nakasagana.
Mabuteng met ti ubing nga adda iti sabali a siled isu a napanna innala daytoy.
Ngem saanen a magawidan. Rumuaren ti sikog.
“Igganam daytoy plaslait. Iturongmo dita ta paruarek ni adingmo, wen?” kuna ti midwife iti ubing nga agtawen iti tallo.
Nalaka met a suruan dagiti kakastoy nga edad, saan?
Situtulnog met ti ubing a nangiggem iti plaslait ken nangipaturong daytoy iti yan ti puerta ti ina.
Nabiit laeng, sumagmamano laeng a saiddek ti ina, rimuaren ti maikadua a beybi.
Nasiputan ti midwife nga uray la dimmakkel dagiti mata ti ubing a mangbuybuya iti ar-aramidenna. Ti panangiruarna ti ubing manipud iti puerta. Ti panangkulintitingna daytoy sana binaut iti namindua iti ubetna. Ket napanganga ti ubing idi agibit ti adingna.
Nalpas a naputed ti puseg. Nadigos ti maladaga ken nabaduan idi dimteng ti silaw.
Saan a mailadawan ti midwife ken ti ina iti ragsakda iti tulong a naipaay ti ubing. Ta saan kadi a tulong dayta nga inaramid ti ubing a nangiggem iti plaslait?
Nagyaman ti ina iti anakna.
Nagyaman ti midwife iti kaanakanna.
“Ania ti makunam iti nasaksiam a pasamak” dinamag ti midwife iti ubing.
“Saan koma a nagkarayam a dita yan ti ubet ni nanang! Di narugitan, nagdigos la ket ngarud a rabrabii. Nagbangad met. Bautem manen!” insungbat ti ubing.
Napanganga dagiti dua.
Iti minisarita, ammotayo a saan a nagaw-at ti naganus a panunot ti ubing ti kayat a sawen ti pannakaipasngay. Saan a nailawlawag dayta kenkuana.
Kinapudnona, iti panagpasngay ket manmano ngata dagiti nagannak a mangiyeksplikar dayta a banag iti anakna nga ubing, lalo kadagiti agtawen a tallo. Mabalin nga iti posible a rason ket maysa daytoy a nonsense topic wenno saan a maitutop dayta a topiko para kadagiti ubbing iti kas kadakuada nga edad?
Ngem saan met a nailaksid iti minisarita nga ammo ti ubing ti kaipapanan ti baut.
Ti baut ket maysa a pannusa iti nakabasol nga anak. Maysa a tanda dayta ti panagannad ken rumbeng la unay a panagtungpal ti anak kadagiti nagannak tapno dida makabasol ken madusa.
Nupay makuna a nadagsen a pannusa ti agbaut, saan met a masasaan nga adda dagiti nagannak a mangipagpagna pay laeng itoy.
Saantayon a trataren no kinaranggas wenno saan ti baut.
Iti minisarita, nalabit ken ammotayo la ketdi, a nalabit nga ammo ti ubing a ti baut ket maysa a pangdisiplina. Nalabit a nabaut metten daytoy idi nagbangad wenno saan a nagtungpal kadagiti nagannak kenkuana.
Isu nga ammona ti baut ket maysa a disiplina iti nabangad. Isu a kunana a : “Nagbangad met. Bautem manen!”
Ditay met ammo no apay a bauten dagiti partera, nurse, doktor wenno asino la ditan a nangpaanak ti maysa a maladaga no rumuaren. Apay a pasangitenda ti maladaga a dida ket koma pagkatawaen saan?
Iti minisarita, saan a namnamaen a kasdiay ti sungbat ti ubing, saan?
Ubing la ti ubing. Ibagana dagiti kayatna nga ibaga segun iti pannakaawatna iti dayta a pasamak.
Isu a ti ubing ket dina ammo ti agulbod. Nawaya nga agibaga iti kayatna nga ibaga.
Isu daytoy ti rason no apay a ti ubing ket dina ammo ti agulbod. ##
Wednesday, July 30, 2008
1) MANAOAG, PANGASINAN – Uray no nalipatan ni PGMA ti edukasion iti napalabas a SONA, adda pay laeng ti panawen dagitoy nga estudiante a napan nagkararag iti uneg ti simbaan. Napateg unay ti edukasion ngem awansa ketdi ti kongreto a programa ti gobierno a mangidur-as ti kalidad ti edukasion ta saan man la a pulos a nadakamat ti pangulo iti SONA? Ti edukasion ti pundasion ti human resources ti maysa a nasion. Isu a rumbeng laeng a saan a baybay-an a kas iti saan a panangbaybay-a dagitoy nga agtutubo a namnama ti pagilian.
=======================================================================
SONA-GINIP: Maysa a panagamiris
Idi 2006, nagaramat ti pangulo kadagiti karakter ken institusion a paganodan dagiti mensahena. Ngem daytoy a tekniko ket kimmitan ken limmataken idi panawen ni Pres. Ramos a nangaramatanna met ken ni Mang Pandoy a kas paepek wenno behikulo ti mensahe. Inulit ni PGMA daytoy idi 2006 ngem saan a nagballigi a nangipasagepsep kadagiti kari a naisurat iti rabaw ti danum uray no daytoy ket immabut iti 166 nga audience applause.
Idi 2007, immabut iti 55 a minutos ti kabayag ti ‘well delivered speech’ a nagtema iti “The state of the nation is strong.” Ti punch line ni PGMA - "From where I sit, I can tell you -- a President is always as strong as she wants to be" ket nagapit iti 103 nga applause ket 3 nga standing ovation ken kabayagan nga standing ovation nga agpaut iti 3 a segundos.
Iti 2007 SONA, saanen a nagaramat ti pangulo iti/kadagiti karakter wenno institusion a kas paganodan ti mensahena no di ket imbinsabinsanan dagiti programa a nakabuyaan met iti presentation. Mas epektibo daytoy a wagas a mangtiliw iti immatang dagiti amin a dumdumngeg ken agbuybuya ngem ti 2006 a SONA.
Iti suma total iti SONA 2007, nakalalaing ni PGMA a kas tourist guide wenno copywriter gapu iti panagdaliasat ken panagpasiar ti amin kadagiti inawaganna a super regions a kas ti North Luzon Agribusiness Quadrangle, Metro Luzon Urban Beltway, Cyber Corridor, Central Philippine ken Mindanao. Banag a nakapimpintas nga ehemplo iti virtual travelogue ti SONA 2007.
Isuna laeng ta kas iti 2006, ti 2007 a SONA ket maysa laeng a SONA-GINIP ken ni Pinoy nga agkirkiraos iti buksitna ken agtungtunglab iti taaw ni rigat. Napintas, wen, nakapimpintas dagiti naikari iti 2006 ken 2007 a SONA ngem agingga ita saan pay laeng a nagmata dagita a kari. Duapulo a porsiento pay laeng iti natungpal. Ngamin iti rason no apay a saan nga agmata dagita a kari ket iti no sadino iti pangalaanda iti badiet dagita a proyekto ken imprastraktura idinto ta adda payen deficit ti badiet.
Ket adtoy manen ti 2008 a SONA a makapaisem ken makapangilangil. No taraon koma daytoy ket kasla adobo a karne ti baboy a pasig amin a simumulagat a taba nga agyegyegyeg ken aglanglangoy pay iti manteka a buybuyaem iti dungrit a mallukong. Makapalimuyaw a taraon.
Ti punch line ni PGMA a “tough choices” ket di makapnek ta iti likudan daytoy a bitlana ket dagiti laeng general proclamation than needs. Saan a maawatan dagiti nakurapaay iti saan nga ispesipiko a turongen ti tungtongan a mangiyaon kadakuada iti panangsolbar ti sangsangoenda a krisis. Saan met a nasungbatan dagiti krisis a sinango ti pangulo ken ti administrasion a nasken koma nga inlawlawagna. Nalaka nga ibaga dagiti goal ngem agduma daytoy iti implementasion a lalo no kinaawan iti sinseridad ken kalakaan iti amin iti mangibinsabinsa kadagiti nagapuanan ngem saan a makapnek dagiti nalanaganad.
Nupay nagaramat manen ti pangulo kadagiti karakter, (tagabantay ti butaning, kdp) ad-adda ketdi a patienmi iti kinalaing ti ghost writerna a nangaramatanna iti dramatic effects (iti paset nga I care for…) a kas sandi iti makautoy a litania iti iti saan unay a kumidag a nagapuanan ken kas intro ken kas nangsalimuyaw iti panangisakitna iti EVAT.
Raemenmi ti pangulo iti kinalaingna nga agbitla with matching facial expressions and gestures, ken ammona iti agideliber a nalaing kadagiti punto por punto a kidag, ngem saankami a napnek iti linaon ken kababagas iti imbitlana. Kas nakunakon, kasla adobo a taba ti baboy... #
Tuesday, July 29, 2008
Dagiti texbuk ti elementaria, nababalaw
“Dida ammo ti heograpiada,” daytoy ti pammabalaw ni diputado ti Ifugao Gualberto Lumauig iti DECS, dagiti author ken editors ken publishers ti tallo a texbuk ti elementaria a nairanta a para iti pampubliko ken pribado nga eskuelaan, gapu iti biddut a naisurat maipapan iti probinsia ti Ifugao.
Kiniddawen ti Lumauig iti recall para kadagiti nasao a libro a naglaon iti opensibo ken insulto ken panangibabain kadagiti umili iti Ifugao. Dagiti nasao a libro ket ti “Ang Lahing Pilipino sa Nagbabagong Panahon,” a para iti grade six ken dagiti “Ang Lahing Pilipino” ken “Yakal Pabasa” a para kadagiti grade two pupils.
Mabasa iti panid 40 iti “Ang Lahing Pilipino sa Nagbabagang Panahon” a dagiti kano Ifugao ket agnanaed iti Benguet! Iti panid 41 iti nasao met laeng a libro, mabasa man daytoy a binatog a nangdeskribir kadagiti Ifugao, “kilala sa pamumugot ulo, mabalasik, at mapaghiganti.” Adda aya met kasta a banag kadagitoy a panawen.
Kuna ni Lumauig, a mabasa kano met iti panid 5 iti “Ang lahing Pilipino, “Kilala ang mga Ifugao sa pagiging mabangis, kinatatakutan ng mga Kristiyano, walang kinikilalang Diyos…” Nasaknapen TI Kristianiusmo iti Ifugao. Iti isu met laeng a libro, nailanad a ti Banaue Rice Terraces ket masarakan iti probinsia ti Benguet. Ania ket a nagdakkelanen a biddut daytoy?
Iti met libro a “Yakal Pabasa,” iti maipapan iti “Ang Alamat ng Mina Sa Baguio” ket biddut ti ilustrasionna ta ti met sibubukel a Banaue Rice Terraces ti ladawan, banag a nangpadegdeg iti napasamak iti panid 5 iti libro a “Ang Lahing Pilipino.”
Agbibiagtayon iti lubong ti cyberage. Ket awanen dagita a sarsarita idi ugma kadagitoy a panawen maipapan iti pammutol ti ulo wenno headhunting. Ket nakadidillaw unay a dagiti author ti nasao a libro, dagiti editor ken ti publisher ket saandansa ketdi a nagreserts no ania dagiti umno nga ikabkabilda wenno isursuratda kadagiti libro. Talaga a dida ammo ti heograpiada.
Laglagipen koma a ti libro ket isu iti pagadalan ken pagadawan iti naimbag a sursuro ken adal dagiti ubbing, ngem no dagiti kakastoy a maisursurat iti libro iti adalen dagiti ubbing agbalinda met a munnel ken kangel nga umili.
Ti kalidad koma dagiti maipablaak a texbuk iti kangrunaan iti amin. Tinawen met laengen nga adda dagiti mababalaw a texbuk. Nalawag ngarud a dagiti maisursurat a pagadalan dagiti ubbing ket nababa unay iti kalidadda ket dida matun-oyan ti de kalidad nga edukasion agsipud iti kinababa ti kalidad dagiti texbuk nga adalenda.
Ti edukasion iti panangitag-ay iti kasasaad ti maysa nga indibidual. Ket dayta nga edukasion a magun-odan ket behikulo ti asinoman a mangidur-as met ti ilina ken ti pagilianna. “Dagiti agtutubo ti namnama ti pagilian,” kuna ti nailian a banuar. Ngem adalan met daguitoy nga agtutubo iti di umno, ay badarong!
Ngem no dagiti kakastoy a kita ti texbuk iti adalen dagiti ubbing, ania a klase ti edukasion iti namnamaen?
Maysa laeng iti maigunamgunam, sayataenyo met a ti agaramid kadagiti texbuk daydiay adda ti sirib ken sirmata ken namnama a yallatiwyo. Iti DECS, rebisarenyo met a nalaing a dagiti mailanad ti maipablaak a libro no umno met laeng wenno saan. Rebisarenyo dagiti mailanad no maragpatda met laeng iti gagem a mangingato ti kalidad ti edukasion iti pagilian a saan ket nga ad-adda mangidagem. ##
Friday, July 25, 2008
KWF Updated
Napabaro a Pagalagadan ti Gawad Komisyon (Iluko) 2008
Daniel Lucas Nesperos
7/24/2008 11:42:03 PM
Gawad Komisyon 2008
Ti Gawad Komisyon 2008 ket salip iti panagsurat ti daniw ken ababa a sarita iti sangapulo a kadadakkelan a lengguahe iti Filipinas a pakairamanan ti Ilokano (Iluko), Pangasinan (iti pannakitinnulong ti Don Jose Tamayo Foundation), Kapampangan, Bikol, Samar-Leyte, Sugbuanong Binisaya, Hiligaynon, Meranao, ken Tausug, malaksid iti Tagalog a salip iti panagsurat iti ababa a sarita a para kadagiti ubbing. Maangay daytoy kas kas paset ti pannakarambak ti Buwan ng Wikang Pambansa tunggal Agosto. Tarawidwidan dagiti Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino ti pasalip kadagiti nadakamat a rehional a lengguahe iti panangiwanwan ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF).
Dagiti Pagalagadan:
• Silulukat daytoy a salip kadagiti amin nga umili a Filipino malaksid iti pangulo ken kameng ti Komisyon sa Wikang Filipino ken ti Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino ken kadagiti nangabak iti umuna a gunggona iti Gawad Komisyon 2006 ken 2007.
• Masapul nga orihinal ti pakisalip, saan pay a naisalip iti ania man a pasalip ken saan pay a naipablaak iti magasin wenno rimmuar iti Internet. Saan met a maawat ti pakisalip a na-recycle laeng.
• Awan ti ania man a pakabigbigan iti piesa uray pay parbo a nagan ti nangaramid. Adda pormulario a maala kadagiti opisina ti Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino. Maikabil iti naserraan a sobre ti nasungbatan a pormulario iti pannakisalip a kadua ti resume/biodata ti autor. Masapul a manotarioan ti pormulario.
• Para iti daniw:
1. Rukod ken rima: Mabalin nga adda rukod ken rima ti daniw, mabalin met a nawaya.
2. Kaatiddog: Saan nga ab-ababa ngem sangagasut (100) a linia ngem saan met a nasursurok ngem tallo gasut (300) a linia.
3. Tema: Nawaya ti autor a mangpili iti tema iti daniwna.
• Para iti ababa a sarita:
1. Kaatiddog: Saan nga ab-ababa ngem sangapulo (10) a pahina ngem saan a nasursurok ngem tallopulo (30) a pahina.
2. Tema: Nawaya ti autor a mangpili iti tema ti saritana.
• Masapul a maimakinilia wenno maikompiuter (Font 12-Arial), dagiti pakisalip iti doble espasio (ababa a sarita) iti 8 ½ x 11 a bond paper, ken addaan maysa a pulgada a margin iti ngato, baba ken agsumbangir nga igid daytoy. Masapul nga agsasaruno ti bilang dagiti panid a mailanad iti tengnga a baba ti kada panid kas iti 1 ti 20, 2 ti 20, kdpy.
• Masapul a mangisumite ti makisalip iti uppat (4) a hard copy— maysa nga orihinal ken tallo (3) pay a kopia— ken maysa (1) nga electronic file (iti format nga MS Word document; iti diskette wenno CD).
• Maysa laeng a piesa wenno sinurat iti kada kategoria ti mabalin nga idatag ti tunggal makisalip.
• Dagiti premio iti kada kategoria:
Umuna a Gunggona – P15,000.00 ken sertipiko
Maikadua a Gunggona – P10,000.00 ken sertipiko
Maikatlo a Gunggona – P8,000.00 ken sertipiko
Tallo (3) a Konsolasion – P2,000.00 ken sertipiko
• Maikkan amin a sinurat a pakisalip iti Pammaneknek ti Pannakisalip iti aldaw a pannakaited ti sinurat iti opisina ti KWF.
• Pinal ti pangngeddeng dagiti hurado ket saan a mabalin a protestaan. Agbalin a kukua ken idulin ti KWF dagiti amin a mangabak a piesa ket karbenganna nga ipablaak dagitoy ken ipablaak manen no kasapulan nga awan ti awaten a royalty dagiti nagsurat. Mabalin nga alaen ti autor dagiti saan a nangabak a sinuratna kalpasan ti uppat (4) a bulan manipud iti pannakaiwaragawag dagiti nangabak.
• Ipatulod wenno ited a personal ti pakisalip iti Panrehyong Sentro ng Wikang Filipino R-I, CETC Bldg., Mariano Marcos State University, Batac City 2906 Ilocos Norte wenno iti Komisyon sa Wikang Filipino, 2/F Watson Bldg., 1610 J.P. Laurel St., San Miguel, Manila.
• Maawat dagiti pakisalip agingga iti alas singko iti malem iti Setiembre 30, 2008. Para iti dadduma pay nga impormasion, umawag iti Tel no. (077) 792-4141 wenno ag-e-mail iti frances09nicolas@yahoo.com, anib21@gmail.com.
Sunday, July 20, 2008
Look "Ma, car-less Sunday! Ti car-less Sunday ket maysa nga experimental concern iti panaginut iti gasolina ken panangpabassit ti polusion iti kangrunaan a kalsada ti Baguio City, ti Session Road. Kaugnay daytoy a car-less Sunday iti programa a Walk, Baguio Walk, a panangilungalong iti pannagna dagiti empleado a mapan agtrabaho iti kada Lunes. Isuna laeng ta car-less ngarud, ngem agkaiwara met dagiti binuntuon a basura iti amin a suli ti kalsada ken eskinita gapu iti panagparikut ti siudad iti awan iti pagibellenganda gapu iti pannakapunnon ti dumpsite. Lalo la unay iti tiendaan, ayna, nagbangsit. Sapay koma ta masolbar daytoy a parikut iti kabiitan a panawen. Ken tumulong koma met amin nga umili itoy a parikut a saan ket a no sadino la ditan iti inda pagibarbarsakan kadagiti basurada. Di koma baybay-an a madadael ti siudad gapu iti basura.
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn kea_Latn zho_Hant tur_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn