ni Danny Antalan
Wen, awan babawinan. Mariknan ti eleksion a maisayangkat itoy Mayo 2013 a kas panagrikna ti nabara a panawen a mangipaspasimudaag a tiempo manen ti kalgaw ken panagpakadan ti nalamiis a panawen.
Ta kasano koma a maisanud ti eleksion no ti mangmangeganen ken mabuybuya iti patalastas iti telebision ket dagiti umatiperper nga infomercials dagiti kandidato a para senador a kas kada Jamby Madrigal, Cynthia Villar, Alan Peter Cayetano, Jack Enrile, Sonny Angara ken asino pay aya… aduda. Sabali met ti istratehia ni Senador Bongbong Revilla ta panagbida met iti fantaserye ti inaramidna; hosting met ken ni Senador Chiz Escudero.
Maysa pay nga ar-aramiden dagiti kandidato ita ti idadar-ayda kadagiti festivals, fiesta ken rambak iti Filipinas. Karaman ditan ti panangisab-it kadagiti tarpaulin, streamers ken posters nga adda rupada.
Uray awan imbitasion, mapanda. Awan binnainan daytoyen, pinnuskolan rupa daytoyen—no kayatmo ti mangabak, inka lattan.
Uray ditoy lokalidadtayo, pumarasapasen dagiti kandidato. Pirmin gagetda a pumasiar ultimo kadagiti kaseksekan a barangay nga idi ket dida napnapanan. Visibleda manen a kas kunatayo iti Ingles. Nakaisemda a kanayon ken kasla kanayon a mangarakup kenka.
Umatiperper payen dagiti peace covenant a maisaysayangkat kadagiti nadumaduma a probinsia. Nagsayaat ketdin aya no masurot amin dagitoy a peace covenant tapno awanen ti maisakripisio ti biagna. Ti laeng saludsod, sino ngata kadagiti kandidato ti addaan pakinakemna a mangsurot iti daytoy a tulag no umayyo ti tiempo. HOPE wenno Honest, Orderly, Peaceful Election ti awagda idi. SAFE itan, wenno Secure And Fair Election itan. Karaman ditan ti aktibidad a unity walk ken prayer rally.
Madi pay kadi ti agkampania? saludsod ni uliteg Ikko. Ket wen, kunak a. Ngem apay ngarud a nakawalwalay dagiti ruprupada ita? saludsodna manen. Normal, kunak met. Eleksionen ngarud. Saytoy a tiempo ket saan laeng a tiempo dagiti kandidato, no di ket tiempo met dagiti mananggundaway iti eleksion. Dagiti agur-uray iti daytoy a kanito tapno makatanggaya kadagiti kuarta nga iwaras dagiti kandidato.
Kultura sa metten nga iti eleksion, adda dagiti tao nga agbibiag iti P500 iti umuna nga apag, P1,000 iti maikaddua nga apag, umabot pay iti P5,000 a kas kasukat ti maysa a botos. Highest bidder pay ketdin ti magmagna kadagiti il-ili a ti kampaniada ket agrikrikos laeng ti pananggatangda iti botos. Botos a karbenganda koma a mangpili iti mangidaulo kadakuada.
Umun-una a narikna ti eleksion fever idi mangrugi ti election gun ban idi Enero 13, 2013 babaen ti panangiyimplementar ti Philippine National Police. Sinaruno daytoy dagiti damag no sino ti mabalin a maibilang iti listaan ti party iti umay nga eleksion. Immariwawa dagiti saan a nairaman ken nagpabunar dagiti nairaman.
Adda dagiti nakigtot kadagiti pettat a reshuffle kadagiti mangidadaulo iti ahensia ti gobierno. Adda dagiti naipuruak iti ad-adayo, adda met iti arubayan laeng a lugar ti pagtrabahuanda. Umuna ditan ti biang ti Commission on Elections (COMELEC). Ni Atty. Noli Pipo a sigud a Regional Election Officer ti Region 1 ti napan idiay Region 10 kabayatanna a ni Atty. Ederlino Tabilas ti naipan ditoy Region 1. Iti biang dagiti provincial election supervisors, naammuan a ni Atty. Rhodora Gines Arrocena ti napan iti La Union manipud ditoy Ilocos Sur kabayatanna a ni Atty. Alipio Castillo III manipud Ilocos Norte ti napan ditoy Ilocos Sur ken ni Atty. Joel Gines ti napan met iti Ilocos Norte manipud La Union.
Uray dagiti election officers iti munisipalidad ket aldaw laeng met ti ur-urayenda a mayalis iti sabali nga ili.
Uray iti biang ti Philippine National Police, naaddaanen ti reshuffling partikular iti provincial police offices. Naammuan a ti PS/Supt. Noel Amoyen ket napan iti PNP Region 1 Office kabayatanna a naipan ditoy Ilocos Sur ni PSSupt. Dennis Lingat-Basngi a naggapu met iti Misamis Occidental. Uray iti DepEd, adda naaramid a reshuffling itay nabiit. Ken uray dagiti dadayki dagiti dadduma nga ahensia ti gobierno naaddaanda ti rigodon iti baro a lugar a pagserbianda.
Panagsagana ngata amin daytoy iti umadanin nga eleksion. Namnamaenen ti panakakumikom ti COMELEC sakbay-bayat-kalpasan ti eleksion.
Agasem aya met ti 18,054 a posision manipud iti senador, kongreso, probinsia ken munisipio a mabutosan intono Mayo 13 manipud iti 36,779 a voting centers manipud iti 344,480 pagbutosan a presinto ditoy Pilipinas. Adda met 77,904 a clustered wenno grouped precints.
Ita a tawen, agarup 52,002,730 ti nakalista a botantes iti Pilipinas. Kadakkelan ti Region 4-A nga agarup 7,205,066. Maikaddua laeng ti NCR nga agarup 5,995,904 a sarunuen ti Region 3 nga addaan 5,822,678.
Ti Region 1 ket addaan iti 2,865,115 a botantes. Ti CAR ket addaan iti 924,751.
Eleksionen. Daytoy ti kinapudno. Agbiag manen ti ekonomiatayo gapu iti napardas a panagrikos ti kuarta.
Ngem laeng koma, ti ibutostayo ket ti tao nga ammona a kitaen ti pagsayaatan ti tao ken ti masakbayanna.#
swh_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn