Nov 25, 2015
Maalarma ti CDC iti Panagngato ti Bilang ti Kaso ti Sexually Transmitted Diseases
Maalarma ti CDC iti Panagngato ti Bilang ti Kaso ti Sexually Transmitted Diseases
ni Rudy Ram. Rumbaoa
BIMTAK a kasla bomba iti naglabas a tawen ti panagadu ti bilang dagiti gagangay a sexually transmitted diseases kas ti syphilis ken gonorrhea iti sumagmamano a paset ti lubong gapu iti pannakaiyababa ti pundo a maaramat kadagiti pampubliko a klinika, kuna dagiti pannakabagi ti Federal iti kallabes.
Nairakurak nga agarup nasurok 1.4 milion ti addaan iti kaso a chlamydia idi 2014- daytoy ti kangatoan a bilang ti kaso ti ania man a sakit a naidanon iti Centers for Diseases Control [CDC] and Prevention.
Iti babaen ti bilang a 20,000 a kaso ti sypjilis a naidokumento idi 2014, maibilang daytoy a kangatoan manipud tawen 1994 ken 15 a porsiento a nagngatoan ti bilangna manipud 2013, inlawlawag ti CDC.
Naduktalan pay nga adda 458 a kaso ti syphilis manipud kadagiti kaippasngay a maladaga- banag a makapaalarma gapu iti 27.3 a porsiento ti nagngatoan a bilangna manipud 2013.
Adda nasurok 350,000 a kaso ti gonorrhea a naipadamag, lima a porsiento ti nagngatoanna manipud 2013.
"Daytoy ti kaunaan a gundaway a mapasamak ti kastoy manipud 2006- nga amin dagitoy tallo a gagangay/komon a sexually transmitted diseases [STD] ket ngimmato a gulpe ti bilangna," kuna ni CDC's Dr. Gail Bolan. "Makapalaarma," inlawlawagna.
Dagiti agtutubo ti kangrunaan a maapektaran wenno maipeksionan kalpasan ti umuna a pannakinaigda.
Pattapatta ti CDC nga adda agarup kagudua ti 20 milion ti baro a kaso ti sexually transmitted infections ti mabalin a mapasamak tunggal tawen kadagiti agtutubo nga agtawen iti 15-24.
Dagiti ubbing ti kangrunaan a maapektaran. Maagasan ti antibayotiko ti impeksion, ngem saanda a mangiparang iti ania man a kita ti simtomas agingga a mamimpinsan a maperdi ti paset ti bagi a maapektaran.
"Mamimpinsan met a mapukaw dagiti babbai ti reproductive health manipud iti chlamydia ken gonorrhea," inlawlawag ni Bolan.
Ania aya ti makagapu iti panagadu ti bilang? Adda sumagmamano ken maibilang a rason kuna ti CDC. Maysa ditoy ti pannakakissay ti pundo a para iti daytoy a programa.
Kaaduan a tao ti saan a mangbigbig ti direkta a pannakataripato ti indibidual nga addaan iti kastoy nga an-anayen a sakit ti sexually transmitted manipud iti pampubliko a klinika a suportaran ti estado ken lokal a pundo ken federal funds.
"Iti maysa a tawen, adda 7 porsiento ti lokal a departamento ti salun-at ti agkuna a mangrikep ti klinika ti STD," kuna ni Bolan.
Adda met 43 porsiento ti agkuna a kissayanda ti oras ti panaglukat ti klinika. Agarup apagkatlo ti mapilitan a mangingato ti pagbayad manipud kadagiti miembro wenno kameng ti medical group ken co-pay[er]s, a rason no apay a dagiti dadduma ket ibalewala lattan ti nasao a sakit gapu iti kinangina ti pagbayad.
Maysa pay a dakkel a rason isu ti in-inut a panagbaliw ti ugali dagiti bakla ken bisexual men.
"Ti panagngato ti bilang ti kaso a syphilis kadagiti babakla ti pakaburiboran ti agdama gapu iti alisto nga iyaadu ken pannakaiwaras ti nasao a sakit." Kasla makitkita a pagkaduaen ti dua a banag tapno makita ti relasion iti idadateng ti tagtagiurayen a pannakaagas ti HIV," inlawlawag ni Bolan.
Kuna ni Bolan a ti pannakaagas ti HIV ket saanna a responsable ti panagbalbaliw ti maseknan a masakit. Ngem ti nabileg nga agas ti HIV a maaramat ti mamagbalin ti impeksion nga agbalin a chronic disease wenno agtaeng ti sakit iti atiddog a panawen. Mabalin a maikabassit ti panagsagaba imbes nga ur-urayen lattan ti idadateng ti patay.
Ammo dagiti pasiente nga addaan iti HIV nga agbaliw ti taray ti salun-atda no la ket agtomarda iti agas a para iti daytoy, ken maikabassit pay ti bilang ti maimpeksionanda [iti komunidad].
Innayon pay ni Bolan nga insardeng payen dagiti sumagmamano [a lallaki a makinaig] ti agusar iti condoms gapu iti kunaenna a saanen a mabuteng dagitoy iti makapatay nga impeksion.
"Ngem daksanggasat, saan a mapuntaan ti pannakalapped ti pannakaagas ti HIV manipud kadagiti sabsabali a sakit ti STD malaksid no makanayon ti agusar ti kondom iti kasayaatan a wagas tapno maliklikan ti pannakaimpeksion iti nasao a sakit. Ta no saan, mairisgo ti bagi ken salun-at iti STDs," innayon ni Bolan.
Ket dagiti ngay saan pay a naimpeksionan iti STD?
-Adda dagiti agusar iti HIV drugs tapno maproteheran ti bagbagida manipud iti daytoy a sakit. Mabalin a dayta ti kasayaatan nga aramiden dagiti tao tapno nataltalged ken saanda a maipeksionan iti HIV- banag met a suportaran daytoy a pannakailawlawag ti maysa a panagadal dagiti agsuksukisok.
Naduktalan pay dagiti a researchers a dagiti tao nga alisto a mairisgo iti HIV ket dagitay tao a kasanayandan ti agaramat wenno agusar iti agas, maawagan iti "pre-exposure prophylaxis wenno PrEP" a mapapati a saan pulos naaddaan iti HIV, ngem naakaranda iti sakit a syphilis ken gonorrhea.
Adda sumagmamano a datos a mangisingasing a manmanon a mausar ti kondom iti dadduma a paset ti papolasion kadagitoy a panawen.
Iti kaso ti chlamydia, kuna ni Bolan a nasaysayaat ti pannakaidanon daytoy kadagiti maseknan nga ahensia ti gobierno tapno insigida a mataming ken malapdan ti pannakaiwaras ti sakit.
"Komon wenno gagangay ti chlamydia a makaakar a sakit [STD] kadagiti naglabas a tawen," inggibus ni Bolan.
Subscribe to: Post Comments (Atom)
slv_Latn ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn