Ay, agballaakon!
December 5, 2007 2 Comments
Ay, agballaakon! Pwe! Inyikkisko.
Kinudkodko ti teltelko ken ti padingpadingko. Inyamlidko ti bukot ti dakulapko ditoy agongko nga agkalkaling-etan. Nagtabbugaak. Nagngirsiak.
Nagsagawisewak a nagtugaw.
Pimgaak dagiti kaeskuelaak. Adda pay limmagto sana dinanog ti tugawna. Nagkaribusoda. Adda pay timmaray a nangtapis kaniak. Binatodak ti nakunes a papel.
Nagimasen, yos!
Dayta a ti panablaag. Adda pay aksionna. Tira!
Ikkam!
Nakamulagat. Nakanganga. Nakasammaked ni Ma’am Ada iti lamesaanna. Nakakukot dagiti ramayna a nakasipit ti chalk. Narumeksan daydiay chalk!
Ayna, ket no dinawatna ketdin nga ikkak kano ti poetic verse ti inaldaw-aldaw a panagbiagko. Tinirakon a.
No apay ketdi a nalagipko pay la’ng ni Mama?
Itattay bigat. Sakbay nga agmulumogak ta naladawak a nakariing, nakitak ketdin a nakaammal iti daydiay rungrongna a la campana. Kinudkodna ti teltelna. Nagtanabutob. Tinaliawna ni Papa a nakasaklot ti dakulapna. Mulmulenglenganna ti asuk ti kape.
Ay, biag!Agballaakon! Kunana. Kiniraosna diay pagbagasan. Nagtanabutob ket nagbuwabo ti rungrong a nakaammal iti ngiwatna.
Anak ti sal-it kunam. Ni Papa. Pinuyutanna ti asuk ti kapena. Pinidutna ti tasa sana sinimsiman ti kape. Nalabnaw sa ta agwingiwing met.
Hoy! Mr. Lorenzana, saan a komedia ti kunak. Ikkam ti poetic verse ti inaldaw-aldaw a panagbiag. Nairidis. Ni Ma’am Ada.
Kinusilapannak.
Kinusilapak met.
Nagdumogak. Rinituokko dagiti ramayko. Nagulimek dagiti kaklasek. Nagikur-itda ngata ti uray ania ditan.
No ammom la koma! Inriaw ti unegko. Nagkiraos pay ti boksitko. Naapges.
Kape laeng a naamnaw ti naipaunegko itattay. Kasano ket dayamudom a dayamudom ni Mama. Agpapaigid pay ketdin dagiti addik nga agi-innagaw ti pandesal a tedda pay laeng idi kalman. Adda koma a ti maigatangmi iti bagas idi sumipnget ken noodles a pamigatmi no saan nga immay dagidiay tagakoop a nagsitdown ditoy balay.
Sitdown kunada iti panagsingir kadagiti madi a makabayad iti linawas a tinnag iti Microfinance Program ti koopmi. Immutang ni Mama ti bassit a puonanna iti panaglakona iti natnateng. Adda met bassit idi damo. Saan met a mapalya nga agbayad iti linawas. Nauyos a nain-inut ti puonan. Maymaysa met ngamin ti bolsa ti negosio ken iti inaldaw a pagbiagmi.
Masapul met ngamin a bayadan ni Mama ti hulogna ta no saan apanda met singiren ni Ante Mameng a co-makerna. Dakesen. Awan met kanendan.
Itedkon lakay. Tapno talkendakto manen. Inpakaasi ni Mama ken ni Papa.
Asinno met kadakayo ti makaited ti sabali pay a ‘verse’? Ni Ma’am manen.
Awanen ti arimekmek. Amin ket adda basbasaenna. Mulmulagatan kunak, ngata? Ammok pay no agbasbasa dagitoy a kaeskuelaak. Ti ammok, agkiraosen ti tianko.
Riiinnng!
Hay, nalpas met laengen daytoy tuokko nga agdengngeg koma manen ti slang nga ingles. Ugalien ngamin ni Ma’am Ada ti agbasa ti poetic verses manipud kadagiti librona nga old english.
Pinidot ni Ma’am dagiti librona nga aglabbagan dagiti pinanidna ngatan ti kadaanna. Nagwagteng sa sipapardas a nagturong ti ruangan. Tinaliawko. Nagdadagsen ti danapeg. Kasla matukkol dagiti takon ti sapatosna. Ginatangna ngata kadagiti ukuay-ukay. Ditoy ayanmi, nagadu ti ukay-ukay. Relief goods a mailako. Ngem, ania ngarud? Napintas pay met. Nalaka pay. Di la ammo a no natayen ti nagarruat idi wenno aggudgod pay ketdin. Imported from Hongkong.
Bannawag la koman ti libromi. Nagadu met ket ti nalalaing a mannaniw nga Ilokano.
Ayoska, Bok! Naikatos kaniak.
Sikatka ken Ma’am tatta. ‘Gasem, dayta ‘Ay, agballaakon!’ a linia. ‘Gimas daydiay a tira, pare! He, he, he!
Pimgaak manen dagiti kaeskuelaak.
No apay ketdi a no kastoy a mabisinak ket agwerret met ti utekko?
Malagipko. Ta malagipko latta manen ‘tay mistrak ti History.
Ay, madi. Araling Panlipunan gayam.
Sinu-sino ang mga bundok sa Pilipinas? Kunana ketdin.
Ania pay? E, di sina Apo, si Pulag, si Makiling at si Arayat. Sinungbatak.
Adda pay Ma’am. Si Kanlaon, si Bulosan at si Sablan. Innayonko pay.
Nagmalangaak. Apay ngay nga adda Sablan? A, uray bantay met. Didiay laeng baba ti Baguio. Di bantay met. Inrupir ti unegko.
Apay nga inaramidmo met a tattaon barok? Ni Mistra Miling.
No sinu-sino kunam met Ma’am. Dagiti kaeskuelaak.
Wen, aya. Kunak. Nakudkodko laengen ti ulok.
Nakammet met ni Ma’am Miling ti buokna sana inngato ti matnagen nga anteohosna.
E, ‘yong mga anyong lupa? Maliban sa bundok. Ni Mistra manen.
Ma’am, tiyanak, ansisit ken kaibaan. Naipilosopon a sungbat.
Kinitak ni Ma’am Miling. Nagkusilap. Nagkanuskos. Inngatona manen ti anteohosna.
Apay ket ngamin a masapul pay laeng a masalusod dagiti banbantay? Dagita nga anyong lupa? Nagadu a mabalin a masursuro. Addaka dita nga tugot ni Angalo. Sadino a lugar ti ayan dagita a tugtugot? Ti Tirad Pass a nakatayan ni Heneral Gorio.
Ibagana la koman nga: Ubbing inton dumakkel kayo ket mailumlom kayo met iti utang.
Aysus! Nagmayat ket koman. Pudno a daytoy. Daytoy a ti pudno.
Ti nakaay-ayat. Sipapannakel ni Ma’am Miling a mangibaga a kastila kano ti puonna. Kesyo kastila daydi apong ni apongna. Maysa kano a nakigubat idiay Sto. Domingo. Idi mamasaker dagiti Ilokano a mangirupir ti kalinteganda nga agiinom ken uminom iti basi.
Kunak man no dagiti kastila nga inpurwak ditoy ti Espania ket dagiti butangero. Dagiti problemada idiay lugarda. Ditoy arida. Didiay rugitda. Adda pay dagiti nagrarayod ti butillogda a nagpadi. Nabasak laeng dagitoy iti Noli. Ti libro a dimi pulos binasa didiay subjectmi a Literature.
Ay, karamba! Batya! Palanggana! Punin! Intan!
Ammona ngata? Isaludsod ti unegko no kasta nga irugina manen nga iyablat ti sarita ti kaputotanna.
Hay, biag. Makapaballa a talaga. No kastoy laeng ti mapanpanunotko. Ipandak la ketdi idiay mental! Bisinkon sa met daytoyen?
Bisin? Kunak?
Kultap pay laeng gayam daytoy buokko. Baak man no kultap. Awan pay igatangko ti lolipapen. Apay ket a pakasuronanda pay met ti buok? Nagatiddog ti buok ni Axel Rose, sikat met. Ni Bon Jovi, ni Einstein, ni Beethoven, ni Jesus. Sikatda met. Siak. Kultapanda.
Awan ngarud ti pagpapukisko! Uray saanak a makapasan no pati pukisko pakibiangandan.
Cheating, class, lessens your personality. Honesty, still, is the best policy. Ingurruod ni Sir Goring. Gregorio Talonghari. Saan nga Ilokano.
Ne! Values Education met gayamen daytoy subjectmin. Nakaturogak? Naulawak? Natalimudawak? Ti bisinkon?
Ha! Makabsog koma ti personality. Ti honesty. Ti Values. Arrb! Agtikrabak koman.
Saanak met nga artista tapno importante ta personality. Saanak met a congressman tapno ammok ta policy. Ne, agurayka. Saan aya nga teachers dagiti agserbi iti eleksion? Nalinis koma a ti eleksion ta ditoy skul, maiparit, bawal ti agcheat. Shit!
Diay naabak a kandidato, kunana: Sinaurdak!
Apay a saan a nakita da sir? No agsaur ti politiko, adda ngarud honesty?
Mabisinakon! Rumuarakon! Baam ditan ta values. Alas dosen.
Adda ngata misa? Adda koma a ta apanak agkomunion. Mabisinakon.
Ne, mabalin sa ketdi aya ti agipulong ken Apo Hesus. Ni Santa. Maria. Ni pay San Camilo a taklen dagiti marigrigat a kas kaniak. Dagiti masakit.
Aysus! Ikidemkon! Saan aya a nailansa ni Apo Hesus a silalamo-lamo? Adda metten tapisna a balitok. Ti korona a siit, balitok? Sobransan apo ti bisinko. Ni Santa Maria. Di met nanumo nga asawa ni Apo Kusep? Nagsileng metten dagita badona.
Awanen! Saanen a pudno dagiti makitak. Sobran ti bisinko.
Isuratkon san ken presidente daytoy bisinko. Ditoy Amianan apo, adda pay laeng mabisbisinan. Manmano laeng ti mangabak ti jueteng uray mamintallo ti bola ti agmalem. Mabasana ngata? Nagadu met ti nakabitin kaniana.
Isuratkon sa met ditoy pader ti bisinko. Sobran ti buis! Hustisia para ken Beth! Your future is in your hands. Bigas, di bala! Aso lang ang umiihi dito.
Napnon ti pader. Awanen ti pagsuratan.
Agurayka. Mabisbisinakon.
Ngem…Sal-it ketdi! Agbekkelakon!
Umisboak pay. Aaaah! Hu! Dayo, dayo!
wol_Latn eng_Latn wol_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ast_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn nld_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fin_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn tgl_Latn ceb_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn min_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn wol_Latn