Naballigi a nayalnag ti libro nga ‘Awan ti Naganab’ idiay MP
Ni APIT MONTAÑOSA (PR)
www.nordis.net
BAUKO, Mountain Province — Naballigi a nayalnag ti libro nga “Awan ti Naganab” The Cost of Temperate Vegetable Farming in Bauko, Mountain Province idi Setiembre 4, 2017 idiay Municipal Multi-Purpose Hall ti Bauko, Mountain Province.
Agarup sangagasut ti dimmar-ay, agraman ti Department of Agrarian Reform (DAR) Under Secretary Tess Vistro, ti naisangsangngayan a bisita, Cordillera Adminstative Region(CAR) Regional Director Atty. Marjorie Ayson, Mountain Province Provincial Agrarian Reform Program Officer Jude Gawigawen, Bauko Mayor Dr. Abraham Akilit, dagiti opisial ti innem a barangay ti Upper Bauko, dagiti lider ken miembro ti APIT TAKO ken APIT Montañosa, orgnisasion dagiti mannalon iti Cordillera ken Montañosa, dagiti gagayyem ken bisita a nangited ti panagkita iti linaon ti libro.
Impalawag ni DAR Usec Vistro no apay nga ‘Awan ti Naganab’ ti titulo ti libro. Rimmuar iti panagsukisok a nakarkaro a malugi dagiti gardinero ngem iti panagganansiada. Dagiti sumaganad ti kangrunaan a makaigapu: nangina a mausar iti panaggarden, nangato nga interes ti pautang, nakagalut ti pannakailako dagiti produkto a nateng kadagiti agpaspasuplay, ken nangato met laeng nga interes ti pautang, nababa ken agbaliw-baliw a presio ti nateng isu nga adda panagkita a patsamba-tsamba ti panagmula, kurang wenno awan a subsidio iti panagtalon manipud iti gobierno ken nalipit a talon. Gapu kadagitoy, nakaro a maatiw dagiti gardinero ket kaasida piman a mangisakad kadagiti pamiliada.
Kinuna pay ni Vistro a kasapulan ti panagkaykaysa dagiti gardinero tapno sumayaat ti kasasaadda kas ti panangilabanda iti husto a presio dagiti produktoda ken nayon serbisio a para kadakuada. Kasta met a kasapulan ti suporta ti gobierno kas ti subsidio iti panagtalon, pagutangan nga addaan nababbaba nga interes ngem dagiti agpaspasuplay, istable a presio dagiti produkto (floor price) ken panagusar iti organiko nga abono ken pestesidio tapno saan madadael ti daga ken ti aglawlaw.
Uray dagiti simmaruno a nagsao mainaig ti panagkitada iti linaon ti libro, nakipagkaykaysada a lugi ken kaasi dagiti gardinero ta iti laksid ti nangina a gastos iti produksyon, narigat ken adu nga oras ti panagtrabahoda bassit piman ti maganansiada malaksid kano no makatsambada iti nangato a presio, ngem ad-adu a nababa ti presio, isu nga ‘Awan ti Naganab’ a talaga dagiti gardinero. No adda man bassit a mabati kurang pay para iti kasapulan dagiti pamiliada isu a marigatanda nga agpaadal kadagiti annakda. Ti kaadduan nga agganganansia ket dagiti kapitalista nga akinkontrol iti panagtalon ken pagtagilakuan. ken kasta met nga agganansia dagiti agpaspasuplay.
Nakipagkaykaysa met dagiti gardinero a dimmar-ay. Agpayso a kurang ti puonan iti panagtalon isu a mapilitan nga agutang kadagiti agpaspasuplay uray no nangato ti interesna ken nakagalut kadakuada ti pannakailako dagiti produkto a nateng. Kinunada pay a kasta met a saan a maikeddeng ti mayat a presio ti nateng ta mabalin nga agbaliw ti presio iti aniaman nga oras. Nayonna pay ti madi wenno awan a kalsada a mangparigat iti pannakaibiahe dagiti produkto, nayon pay ti gastos iti nangina a tangdan ti komboy ken arkila iti lugan. Bigbigenda met laeng ti kasapulan a panagadal iti linaon daytoy a libro tapno makapagkaykaysa iti panagkita dagiti padada a gardinero ket agtignayda tapno makaala kadagiti suporta manipud iti local government unit (LGU) ken ahensia ti gobierno a kas iti DAR ken Departamento ti Agrikultura.
Kinuna ni Mayor Akilit, narigat a maikeddeng ti presio dagiti nateng ta tenggel ngarud dagiti dadakkel a kapitalista. Ti mabalin nga aramiden ket agipatakder kadagiti kooperatiba a mabalin a pangutangan tapno nalaglag-an ti interesna, ken adda metten dagiti sumagmamano a nakatakder a kooperatiba. Inallukoyna met laeng dagiti gardinero nga agusar laengen iti organiko ta nanginngina pay ti presio dagitoy.
Nagpalawag met ni CAR RD Ayson nga adda dagiti serbisio a mabalin a maited a makatulong kadagiti gardinero aglalo kadagiti ayan ti agrarian reform beneficiaries (ARB) ken uray pay kadagiti lugar nga awan ti ARBs kas pannakaitakder dagiti kooperatiba ken panagsanay. Masapul laeng a dumalanda iti proseso no kasano a magun-od dagitoy. Inrekomendarna pay a masapul nga adda koma ti maitakder a “consolidator” iti erya tapno maingato ti presio dagiti produkto.
Kinuna met ni Abe Battawang, maysa a lider ti APIT Montañosa, “magun-odtayo ti pannakapasayaat ti kasasaadtayo a gardinero no adda pudno nga organisayon a mangkaykaysa ken mangilaban kadagiti kadawatantayo.” Innayonna, “isu a kasapulan ti agtultuloy a panagiinnadal iti kasasaad ken panangkaykaysa iti intar dagiti gardinero tapno idatag dagiti kadawatan iti LGU ken kadagiti ahensia ti gobierno a makatulong kadagiti kastoy a kasasaad. Masapul ti panagkaykaysa, panagiinadal ken panagtignay para iti pannakapasayaat ti kasasaad.”
Nagleppas ti okasion iti maysa a pangaldaw ken pannakaiwaras ti libro kadagiti dimmar-ay. # nordis.net
ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn