Ababa a Nobela ni Salvador A. Espejo
(Maikapat a paset)
“Really?” kinuna ti balasang ket agkatkatawa a nanguksot iti dakulapna. “Nangnangegkon ti siudadyo. Ammom, sumagmamano a gagayyemko ti nangipadpadayaw iti kinapintas ti Vigan City.”
“Bassit a siudad ti Vigan City,” insungbat ni Randolf. “Pakaidumaanna laeng ti pannakapreserba dagiti duog a pagtaengan a napatakder pay la idi panawen dagiti Kastila. Dayta ti gapuna a nailista a UNESCO World Heritage Site–napateg a tawid ti sangalubongan a salakniban ken taginayonen ti internasional a komunidad.”
“Is that so? Naawismo ti kuriosidadko. Iramanko ti Vigan City iti listaan dagiti lugar a pasiarek iti kaaddak ditoy pagilianyo. Will you be my tourist guide iti kaaddakto iti Vigan City?”
“Pakaidayawak unay,” kinuna ni Randolf.
Naammuan ni Randolf nga agsursurat ni Margret iti maysa a nalatak a pagiwarnak ken magasin iti Amsterdam. Daytoy ti maikadua a yaayna iti pagilian, umuna idi kinoberna ti impeachment trial ni Pres. Joseph Estrada a nagtungpal iti panagprotesta dagiti umili iti Edsa.
Iti daytoy a gundaway, imbaon ti pagpapaayanna a pagiwarnak nga agobserba ken mangsurat iti kultura dagiti Ilokano. Adu ngaminen dagiti Filipino iti The Netherlands ket maysa kadagiti kadakkelan a grupo dagiti agtrabtrabaho sadiay dagiti Ilokano.
Nakaluganan ni Margret iti eroplano ni Manang Pacing Andres, presidente ti Gumil Hawaii, a nangkuyog iti mutiada a makitaripnong iti tinawen a kumbension dagiti mannurat nga Ilokano nga iti daytoy a tawen ket iti Cagayan ti pakaangayanna. Adu pay dagiti mannurat nga Ilokano nga agnaeden iti ballasiw-taaw ti manamnama a dumar-ay iti daytoy a kumbension.
Idi naammuan ni Manang Pacing ti gagara ni Margret iti Kailokuan, inawisna ti balasang a sumurot iti national convention tapno makapulapolna dagiti Ilokano a mannurat tapno adda pangalaanna iti material para iti suratenna.
Simmangpet ti grupo ni Manang Pacing idi kalman ngem nag-otelda iti Laoag sakbayda a nagbiahe a nagpa-Cagayan.
Kas ken ni Randolf, nasapa nga immulog ni Margret tapno agpagnapagna ken lumang-ab iti nadalus nga angin-bakir.
“Ania ti umuna nga impresionmo kadagiti Ilokano?” inamad ni Randolf ket pinerrengna ti balasang.
“Well, mapaliiwko ti kinasingedyo nga Ilokano a mannurat, banag a diak nakitkita kadagiti sabali a puli. Ngem sakbay nga immayak ditoy, nagbasaak kadagiti libro maipapan iti Kailokuan. Addaankayo iti nabaknang a historia ken kultura, ken mailadladawan ni Ilokano a nagaget, natibker, mannakigasanggasat, sidadaan a mangipusta iti biagna iti prinsipio nga itaktakderna.”
“Ad-adun sa payen ti ammom ngem siak a patneng nga Ilokano,” kinuna ni Randolf.
“Addan sumagmamano a libro a nabasak,” kinuna ni Margret. “Adu dagiti binatog a diak unay maibuksilan ken maawatan. Nabaknang ti literaturayo.”
“Makatulongak iti dayta a banag. Ibagam latta no kasapulannak.”
“Kastoy kadi ti kinamannakitinnulongyo?” pinerreng ni Margret ni Randolf.”
“Wen,” insungbat ti baro. Dina naaluadan a minatmatan ti apagbingngi a bibig a kas man agur-uray a madingpil iti agek. Dina ammo no apay a nagtibbayo ti barukongna idi agsabat ti matada iti balasang.
Nasinga ti panagpatpatangda idi immaweng ti timek iti ponograpo a mangiyay-ayab iti pammigat.
“Naidasar kanon ti pammigat,” kinuna ni Randolf. “Agsublitan iti convention hall.”
Naggiddanda a timmakder.
Bayat ti pannagnada, nadakamat ni Margret nga adu metten dagiti naam-ammona nga Ilokano iti Netherlands. Closely-knit kano dagiti am-ammona nga Ilokano. No dadduma, maawis iti panagpipiknik ken pasken dagiti Ilokano ket nakitana ti kinalaingda nga agsangaili. Ti laeng pilawen ni Margret kadagiti Ilokano ket ti kinalaingda nga agsaramsam, malaksid iti tallo a daras a pannangan iti inaldaw. Kadagiti Dutch, umdasen ti mamindua a pannangan.
“Ammom, napudot ditoy Kailokuan ken kaadduanna kadagiti nagkauna nga Ilokano ti naipako iti nadagsen a trabaho kas iti panagtalon. Kasapulan a natangken ti bussogda tapno adda pamigsada nga agtrabaho,” kinuna ni Randolf.
“Napudot ngarud dagiti siudad a nadap-awak ditoy,” kinuna ni Margret. “Panagkitak, maysa a gapu ti pannakakalbo dagiti bantayyo. Idiay Holland, agaramid pay ti gobierno iti man-made forest tapno adda pagpalamiisan ken pagpalpaliwaan dagiti tattao.”
Rinugianda ti umuli iti sementado nga agdan a kumamang iti convention hall. Immaklili ni Margret. Iti yaaplaw ti pul-oy, nalang-ab manen ni Randolf ti ayamuom ti buok ni Margret. Nariknana ti nalukneng a puon ti barukong ti balasang a naidekket iti bakrangna.
Manen, nagkallatik ti naisalsalumina a bara iti sibubukel a bagina!
(Adda tuloyna)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn