Baybay Celebes
Ti Baybay Celebes (Indones: Laut Sulawesi, Tagalog: Dagat Selebes) iti akinlaud a Taaw Pasipiko ket bineddengan iti amianan babaen ti Purpuro Sulu ken Baybay Sulu ken Isla Mindanao iti Filipinas, iti daya babaen ti kawar ti Is-isla Sangihe, iti abagatan babaen ti Peninsula Minahassa ti Sulawesi ken iti laud babaen ti Kalimantan iti Indonesia. Daytoy ket gumay-at iti 420 milmilia (675 km) iti amianan-abagatan babaen ti 520 a milmilia (837 km) iti daya-laud ken addaan iti dagup a kalawa iti rabaw iti 110,000 kuadrado milia (280,000 km2), iti kaadalem iti 20,300 kadapan (6,200 m). Ti baybay ket malukatan iti abagatan a laud babaen ti Lingsat Makassar ken mapan iti Baybay Java.
Ti Baybay Celebes ket pirgis ti maysa a taga-ugma a labneng ti taaw a naporma kadagidi 42 a riwriw a tawtawen iti napalabas iti lugar a maikkat manipud iti masa ti daga. Babaen idi napalabas a 20 a riwriw a tawtawen, ti panaggunay ti ukis ti daga ket nakaanayen a nangiyakar ti labneng kadagiti bulkan ti Indonesia ken Filipinas tapno makaawat kadagiti naipugso a tinumek.[1] Babaen kadagiti napalabas a 10 a riwriw a tawtawen, ti Baybay Celebes ket napunno kadagiti kontinental a tinumek, a mairaman dagiti uging, a naikkat manipud kadagiti dimmakdakkel nga ubbing a bantay idiay Borneo ken ti labneng ket naikapeten iti Eurasia.
Ti pagbeddengan a pagbaetan ti Baybay Celebes ken Sulu ket mabirukan iti Kabambantayan ti Sibutu-Basilan. Dagiti napigsa nga anud ti taaw, dagiti nauneg a trinsera ti baybay ken dagiti bantay ti baybay, a naitipon kadagiti aktibo a isla a bulkan ket nagresultaan kadagiti narikut a langa ti taaw.
Pagbeddengan ti delimitasion ti Ekslusibo a Sona ti EkonomiaUrnosen
Idi 23 Mayo 2013, i Gobierno ti Republika ti Filipinas ken ti Gobierno ti Republika ti Indonesia ket nagpirmada iti maysa a tulagan tapno mangipatakder iti linia a pagbeddengan a mangilimitado ti agtutuon a Sona ti Ekslusibo a Sona ti Ekonomia (EEZ) a pagbaetan dagiti dua a pagilian. Daytoy ket naipagtunosan a ti amianan a pagbeddengan ket babaento ti turay ti Filipinas (nanaganan a kas Baybay Mindanao) ken ti Indonesia ket isunto ti abagatan ti linia ti pagbeddengan (nanaganan ti Baybay Celebes).[2][3][4]
SakupUrnosen
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Baybay Celebes a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga India. Ipalawag ti IHO ddagiti patingga ti Baybay Celebes a kas dagiti sumaganad:[5]
Iti amianan. Ti akin-abagatan a patingga ti Baybay Sulu [Manipud iti Punto Tagolo, agpabab iti laud nga aplaya ti Mindanao aginggana iti abagatan a laud a patingga, kalpasanna iti amianan nga aplaya ti Isla Basilan (6°45′N 122°04′E / 6.750°N 122.067°E), babaen ti daytoy nga isla aginggana iti akin-abagatan a patinggana, kalpasanna iti linia idiay Isla Bitinan (6°04′N 121°27′E / 6.067°N 121.450°E) idiay akindaya a patingga ti Isla ti Jolo, babaen ti Jolo iti punto iti longitud ti 121°04'E iti abagatan nga playana, kalpasanna babaen dagiti Isla ti Tapul ken Lugus ken iti igid ti amianan nga aplaya ti Isla Tawitawi aginggana iti Isla Bongao iti akinlaud a patinggana (5°01′N 119°45′E / 5.017°N 119.750°E), ken kalpasanna idiay Tanjong Labian, ti akin-amianan a daya a patingga ti Borneo] ken ti abagatan a laud a patingga ti Mindanao.
Iti daya. Ti linia manipud iti Punto Tinaca, ti akin-abagatan a punto ti Mindanao, aginggana iti amianan a punto ti pulau Sangihe Besar (3°45′N 125°26′E / 3.750°N 125.433°E) kalpasanna babaen ti pulau-pulau Sangihe aginggana iti Tanjung Puisan, ti amianan a daya a patingga ti Celebes [Sulawesi].
Iti abagatan. Ti amianan nga aplaya ti Celebes iti pagbaetan ti tanjung Puisan ken tanjung Binar (Rawis Karkarayan) (1°20′N 120°52′E / 1.333°N 120.867°E) ken kalpasanna ti linia iti Tanjung Mangkalihat idiay Borneo, ti akin-amianan a patingga ti Lingsat Makassar [ti linia a mangisilpo iti Tanjung Mangkalihat, Borneo (1°02′N 118°57′E / 1.033°N 118.950°E) ken tanjung Binar (Rawis Karkarayan), Celebes (1°20′N 120°52′E / 1.333°N 120.867°E)].
Iti laud. Ti daya nga aplaya ti Borneo iti pagbaetan ti Tanjung Mangkalihat ken Tanjong Labian, ti akin-abagatan a patingga ti Baybay Sulu.
Biag iti baybayUrnosen
Ti Baybay Celebes ket pagtaengan dagiti adu a kita ti ikan ken dagiti ayup iti danum. Ti tropikal a lugar ken dagiti nabara ken nalitnaw a danum ket mangipalubos a mangibalay iti agarup a 580 kadagiti 793 a sebbangan dagiti agar-aramid iti raw-ang a korales, nga agtubo kas dagiti kaaduan iti biodibersidad a rawraw-ang iti korales iti lubong, ken ti maysa nga adu a kita ti biag iti baybay, a mairaman dagiti balyena ken dagiti dolpino ken dagiti pawikan, dagiti manta ray, dagiti eagle ray, barracuda, marlin ken dagiti sabali pay a sebbangan iti raw-ang. Adu pay dagiti tuna ken yellowfin tuna . Iti pay maipatinayon iti kaadu dagiti ikan a makalkalap iti Baybay Celebes.
Kinapangruna iti komersioUrnosen
Ti Baybay Celebes ket maysa a nangruna a dalan iti baybay para iti rehional a panagtagilako. Ti baybay ket popular para iti panagbatok iti scuba ken dagiti palaglayag iti taaw.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ C.Michael Hogan. 2011. Celebes Sea. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC
- ^ http://www.gov.ph/2014/05/23/agreement-between-the-government-of-the-republic-of-the-philippines-and-the-government-of-the-republic-indonesia-concerning-the-delimitation-of-the-exclusive-economic-zone-boundary/
- ^ http://www.gov.ph/2014/05/23/faqs-on-the-philippines-and-indonesia-agreement-on-the-delimitation-of-eez-boundary/
- ^ http://www.gov.ph/images/uploads/Screen-shot-2014-05-23-at-12.28.46-PM.png
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-10-15. Naala idi 7 Pebrero 2010.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Celebes iti Wikimedia Commons
- Ocean Explorer (www.oceanexplorer.noaa.gov) – Public outreach site for explorations sponsored by the Office of Ocean Exploration.
- Exploring the Inner Space of the Celebes Sea 2007 – A rich collection of images, video and audio podcast.
- NOAA, Ocean Explorer YouTube Channel
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn zho_Hans