Libro a Mapagtalkam—Paset 7
Libro a Mapagtalkam—Paset 7
Ti Maikapito a Kabilgan a Turay iti Lubong
Daytoy ti maudi iti serye ti pito nga artikulo iti agsasaruno a ruar ti “Agriingkayo!” a mangibinsabinsa iti pito a kabilgan a turay iti lubong a nadakamat iti Biblia. Panggep daytoy nga ipakita a ti Biblia ket mapagtalkan, impaltiing ti Dios, ken mangted namnama nga agpatingga ti panagsagaba gapu iti naulpit a panangituray ti tao iti padana a tao.
AGBIBIAGTAYO iti nakapatpateg ken naisangsangayan unay a tiempo—ti panagparang ti maikapito a kabilgan a turay iti lubong a nadakamat iti salaysay ti Biblia. Daytoy met ti kakaisuna a turay a bin-ig a padto ti pannakadakamatna iti Biblia. Ngamin, ti napalabas nga innem ket nagturay bayat a maisursurat dagiti salaysay ti Biblia. Maipapan iti pito a turay, wenno “ar-ari,” impadto ti Biblia: “Adda pito nga ar-ari: lima ti natnagen, maysa ti adda, ti sabali saan pay a dimteng, ngem inton dumteng masapul nga agtalinaed iti bassit a kanito.” *—Apocalipsis 17:10.
Idi naisurat dagita a sasao, nasurok la bassit a 1,900 a tawenen ti napalabas, “natnagen” ti lima—Egipto, Asiria, Babilonia, Medo-Persia, ken Grecia—kadagiti pito nga “ar-ari,” wenno napolitikaan nga imperio. Roma ti tuktukoyen ti sasao a “maysa ti adda.” Ngem saan nga agnanayon nga agturay ti Roma. Adda pay maysa nga imperio, ket sigun iti padto, “saan pay a dimteng” dayta. Kas kaitungpalan ti padto ti Biblia, nagparangen ditoy daga ti maikapito nga ‘ari’! Ania daytoy nga imperio? Agnanayon kadi ti panagturayna? No saan, kasano nga agpatingga? Ibatad dayta kadatayo ti Biblia.
Mapagtalkan a Salaysay
Nangrugi ti maikapito a turay idi bimmileg ti England iti makin-amianan a laud a paset ti Imperio ti Roma. Idi dekada ti 1760, daytoy nga isla a nasion ket nagbalin a mannakabalin nga Imperio ti Britania. Nagtultuloy a bimmaknang ken bimmileg ti Britania ket idi maika-19 a siglo, daytan ti kabaknangan ken kabilgan a nasion ditoy daga. “Ti Imperio ti Britania,” kuna ti maysa a reperensia, “ti kadakkelan pay la a turay a naimatangan ti lubong.” Dayta ket “addaan iti 372 milion nga umili ken sinaklawna ti nasurok a 2.8 bilion nga ektaria.”
Ngem gapu iti umuna a sangalubongan a gubat (1914-1918), natignay ti Britania a sumrek iti naisangsangayan a relasion iti Estados Unidos a dati a sakupna. Ania ti resultana? Impalubos ti Imperio ti Britania a mabuangay ti aliansa nga Anglo-America, ti nagkappon a dua nga Ingles ti lenguahena a kabilgan a turay iti lubong nga adda pay la agingga ita.—Kitaem ti kahon a “Naisangsangayan nga Aliansa.”
Ti padto ti Apocalipsis 17:10 ket maitunos iti sabali pay a padto a mabasa iti libro a Daniel. Insurat ni Daniel ti maipapan iti “nagdakkelan a ladawan” nga impasirmata ti Dios ken Nabucodonosor nga ari ti Babilonia. (Daniel 2:28, 31-43) Impalgak ni Daniel iti ari a dagiti paset ti bagi ti ladawan irepresentarda ti agsasaganad a napolitikaan nga imperio a nangrugi iti Babilonia, ti kabilgan idi a turay iti lubong. (Nalpasen a nagturay ti Egipto ken Asiria.) Pasingkedan itan ti historia dagiti sumaganad:
Ti ulo a balitok irepresentarna ti Imperio ti Babilonia.
Ti barukong ken dagiti takiag a pirak iladawanda ti Medo-Persia.
Ti tian ken dagiti luppo a gambang ipatuldoda ti nagkauna a Grecia.
Dagiti gurong a landok isimboloda ti Imperio ti Roma.
Dagiti saka, a naglaok a landok ken pila, ket tumukoy iti di natunos a kasasaad ti politika ken kagimongan bayat ti kaadda ti Anglo-America a kabilgan a turay iti lubong.
Sigun iti Apocalipsis 17:10, “masapul nga agtalinaed iti bassit a kanito” ti maikapito a kabilgan a turay iti lubong. Kasano kapaut dayta? Kasanonto a mapukaw ditoy lubong? Ken ania ti mapasamak kalpasanna? Adu ti ipalgak ni Daniel maipapan kadagita a saludsod.
Namnama a Mapagtalkam
Kalpasan a dineskribirna ti nadakamat a ladawan, insurat ni Daniel: “Maysa a bato natikap [manipud iti bantay] saan a babaen kadagiti ima, ket kinabilna ti ladawan kadagiti sakana a landok ken sinukog a pila ket rinumekna ida.” (Daniel 2:34) Ania ti kayulogan dayta a nakaskasdaaw a sirmata?
Intuloy ni Daniel: “Iti kaaldawan dagidiay [maudi] nga ar-ari mangipasdekto ti Dios ti langit iti maysa a pagarian a saanto a pulos madadael. Ket ti met laeng pagarian saanto a mayawat iti aniaman a sabali nga ili. Rumekennanto ken pagpatinggaenna amin dagitoy a pagarian [ditoy daga], ket dayta agtalinaedto agingga kadagiti tiempo a di nakedngan.” * (Daniel 2:44, 45) Usigem dagitoy a napateg a punto:
1. Ti naballigi a Pagarian, nga irepresentar ti dakkel a bato ket ‘impasdek’ a mismo ti Dios, saan a babaen “kadagiti ima” ti tattao. Gapuna, maitutop a maawagan dayta iti Pagarian ti Dios.
2. Ti Pagarian ti Dios “rumekennanto” amin a turay ti tao, agraman ti maikapito a kabilgan a turay iti lubong. Apay? Dida ngamin kayat nga ilusulos ti turayda ken makilabandanto iti Dios iti maudi a dakkel a gubat iti simboliko a disso a maawagan Har–Magedon, wenno Armagedon. Ibatad ti Biblia a mairaman iti daytoy a gubat dagiti “ar-ari iti intero a mapagnaedan a daga.”—Apocalipsis 16:13, 14, 16.
3. Saan a kas kadagiti apagbiit a gobierno ti tao, agraman ti pito a kabilgan a turay iti lubong, ti Pagarian ti Dios “saanto a pulos madadael.” Daytanto met ti mangituray iti intero a daga.—Daniel 2:35, 44.
Ti ultimo a pannakadadael dagiti bumusbusor iti Dios ket naisangsangayanto a kaitungpalan ti padto iti Genesis 3:15, a nadakamat iti umuna nga artikulo iti daytoy a serye. Ni Jesu-Kristo a Bin-i ti babai rumekennanto ti simboliko a serpiente a ni Satanas ken ti bin-ina. (Galacia 3:16) Karaman iti bin-i ni Satanas ti amin a tattao a mangan-annurot iti dakes nga ar-aramidna ken mangitantandudo iti panangituray ti tao iti bagina, a maikontra iti turay ti Dios ken ni Kristo.—Salmo 2:7-12.
Tumaud ngarud ti nakapatpateg a saludsod: Kaanonto dayta nga ultimo a pannakadadael? Wen, kaano nga ikisap ti “bato”—ti Pagarian ti Dios—ti amin a turay ti tao? Ti Biblia sungbatanna dayta a saludsod babaen ti “pagilasinan” a mangtukoy iti maudi nga al-aldaw.—Mateo 24:3.
Ammuem “ti Pagilasinan”!
Ti pagilasinan iti panungpalan ramanenna ti sangalubongan a gubat, “dadakkel a ginggined,” “dagiti angol,” ken dagiti nakaro a “kinakirang ti taraon.” (Lucas 21:10, 11; Mateo 24:7, 8; Marcos 13:8) Karaman met kadagiti pagilasinan “kadagiti maudi nga aldaw” ti nakadakdakes kasasaad ti kagimongan iti moral ken espiritual. (2 Timoteo 3:1-5) Mapaspasamak kadin “amin dagitoy a banag”? (Mateo 24:8) Wen—nga uray la kabutengen dagiti tattao ti masanguanan. Kuna ti diario a The Globe and Mail: “Ti dadduma kadagiti mararaem unay a tattao iti tay-ak ti siensia ken kagimongan ket mangipapaay iti nakaam-amak a prediksion maipapan iti panagpatingga ti sangatauan.”
Ngem iti maysa a nakapatpateg nga aspeto, dagita a prediksion ket di umiso—saan nga agpatingga ti mismo a sangatauan. Kinapudnona, ti ibaballaet ti Pagarian ti Dios ti manggarantia iti dayta! Idi imbaga ni Jesu-Kristo ti pagilasinan ti panungpalan, kinunana: “Daytoy naimbag a damag ti pagarian maikaskasabanto iti intero a mapagnaedan a daga maipaay a pangsaksi kadagiti amin a nasion; ket iti kasta umayton ti panungpalan.” (Mateo 24:14) Kasano a matungtungpal daytoy a padto?
Iti nasurok a 230 a pagilian, iwarwaragawag dagiti Saksi ni Jehova ti Pagarian ti Dios. Kinapudnona, ti paulo ti kangrunaan a magasinda ket Ti Pagwanawanan Mangibumbunannag iti Pagarian ni Jehova. Jehova ti personal a nagan ti Dios. (Salmo 83:18) Ti programa dagiti Saksi a panangisuro iti Biblia ti tumultulong iti adu a tattao ken pamilia tapno iwaksida ti makadangran nga estilo ti panagbiagda ket annurotenda ti nadalus ken natalna a kondukta a maitunos kadagiti pagalagadan ti Dios. (1 Corinto 6:9-11) Kas resulta, minilion a tattao iti intero a lubong ti agtalek a salaknibanto ida ti Dios inton bumallaeten ti Pagarian iti ar-aramid ti sangatauan.
Wen, makitadanto a mismo ti kaitungpalan ti insuro ni Kristo a pagtuladan a kararag, a maawagan no dadduma iti Kararag ti Apo. Kastoy ti paset dayta: “Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagayatam, kas sadi langit, kasta met iti daga.” (Mateo 6:10) Napanunotmo kadin no kasano ti biag ditoy daga inton amin a tattao ket mangay-ayat ken agtultulnogen iti Dios? Makatulong kenka dagiti sumaganad a teksto ti Biblia tapno maawatam no apay a maitutop ti termino a “naimbag a damag.”
Inton Maaramiden ti Pagayatan ti Dios Ditoy Daga . . .
● Agrairan ti pudno a talna, saan la a kaawan ti gubat. “Ni Jehova . . . pagsardengenna dagiti gubat agingga iti ungto ti daga. Rungrungduenna ti bai ket putedputedenna ti pika; dagiti kareson ipuorna iti apuy.” (Salmo 46:8, 9) “Dagidiay naemma tagikuaendanto ti daga, ket pudno a maragsakandanto iti napalalo iti kinaruay ti talna.”—Salmo 37:11.
● Amin ket maaddaanen iti naruay a taraon. “Maaddanto ti naruay a bukbukel iti daga; iti tapaw dagiti bantay addanto ti panaglaplapusanan.”—Salmo 72:16.
● Amin ket maaddaanen iti perpekto a salun-at. “Awanto ti agtataeng nga agkuna: ‘Masakitak.’”—Isaias 33:24.
● Amin ket maaddaanen iti komportable a pagtaengan. “Pudno unay a mangbangondanto iti balbalay ket agnaedda; ket pudno unay nga agmuladanto kadagiti kaubasan ket kanenda ti bungada. Saandanto a mangbangon ket sabali ti agnaed; saandanto nga agmula ket sabali ti mangan.”—Isaias 65:21, 22.
● Awanen ti amin a kita ti panagsagaba. “Ti tolda ti Dios adda iti sangatauan, . . . ket punasennanto ti amin a lua kadagiti matada, ket awanton ni patay, awanto metten ti panagleddaang wenno panagsangit wenno ut-ot. Ti immuna a bambanag naglabasdan.”—Apocalipsis 21:3, 4.
Magustuam kadi dagita a kari? No wen, paregtaendaka dagiti Saksi ni Jehova a sukimatem a naimbag ti Biblia. No aramidem dayta, sigurado nga ad-adunto pay ti makitam nga ebidensia a dandanin agpatingga ti naulpit a panangituray ti tao iti padana a tao. Mapaneknekamto met a naan-anay a mapagtalkam ti Biblia ken talaga nga impaltiing ti Dios.—2 Timoteo 3:16. *
[Dagiti Footnote]
^ par. 4 Gapu ta ari ti kadawyan a nagturay kadagiti imperio a nadakamat iti Biblia, masansan a dagiti imperio a mismo ket madakamat kas “ar-ari,” “pagarian,” wenno agpadpada.—Daniel 8:20-22.
^ par. 18 Tapno maammuam ti ad-adu pay maipapan iti nailangitan a Pagarian ti Dios, kitaem ti kapitulo 8 ken 9 iti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
^ par. 35 Tapno maammuam ti ad-adu pay maipapan iti Biblia, kontakem laeng dagiti kalugaram a Saksi ni Jehova, agsuratka iti maitutop nga adres iti panid 5, wenno lukatam ti Web site a www.watchtower.org.
[Kahon/Ladawan iti panid 17]
NAISANGSANGAYAN NGA ALIANSA
Idi Hulio 2010, da Primero Ministro David Cameron iti United Kingdom ken Presidente Barack Obama iti United States ket nakikomperensia iti media. Kastoy ti kinompirma ni Obama: “Saantayo a mauma a mangibaga. Talaga a naisangsangayan ti relasion ti United States ken ti United Kingdom. Maymaysa ti nagtaudantayo. Agpada dagiti ipatpategtayo a prinsipio. . . . Kangrunaan ti amin, tumibtibker ti aliansatayo ta agpadpada a pagsayaatantayo ti itantandudo dayta. . . . No agtinnulong ti United States ken ti United Kingdom, nataltalged ken narangrang-ay dagiti umilitayo—ken dagiti umili iti intero a lubong. Iti ababa a pannao, awanen ti nasingsinged a kaaliado ken nabilbileg a kadua ti United States no di ti Great Britain.”
[Diagrama iti panid 16]
(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)
Babilonia
Medo-Persia
Grecia
Roma
Britania ken Estados Unidos
[Ladawan iti panid 18]
Ikarkari ti Biblia nga agrairanto ti pudno a talna iti sidong ti panagturay ti Pagarian ti Dios
[Gubuayan ti Ladawan iti panid 15]
Time line: Kitikit iti pader iti Egipto ken ulo ni Nero: Naretrato iti pammalubos ti British Museum; Kitikit iti pader iti Persia: Musée du Louvre, Paris
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn cjk_Latn luo_Latn ron_Latn cjk_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn