SUMAGMAMANO a bulan pay sakbay ti Oktobre a panagipila iti certificate of candidacy dagiti agkandidato para iti National and Local Elections inton Mayo 2019, ngem nakaron ti karasakas dagiti adda gandatna nga agkandidato.
Masansanen a mabuya iti telebision ken mangngeg iti radio dagiti agngayangay nga agkandidato para iti masungad nga eleksion. Dagiti politiko a sigud a nalemmeng iti publiko ket in-inuten ti panagparang ken pannakilangenda kadagiti adu a tattao. Adu metten dagiti sponsored page iti social media dagiti politiko ken agtarigagay nga agkandidato.
Kadagiti adu a publiko a lugar, adun dagiti nakamontar a billboard ken tarpaulin dagiti manamnama nga agkandidato iti masungad nga eleksion nangruna para iti nasional a posision. Dagiti lokal a politiko, saanda met a maliwayan ti agipasab-it kadagiti dadakkel a tarpaulin a nakailanadan dagiti nagan ken rupada no adda dagiti napateg a panagrambak ken dadduma pay a pasken kas idi Paskua, panagturpos, piesta ken panaglukat iti klase.
Naglak-am iti adu a kritisismo nangruna iti social media ni Special Assistant to the President Christopher “Bong” Go gapu ti panagraira kadagiti publiko a lugar dagiti billboard ken tarpaulin a nakaipalaunan ti naganna. Naimuntar dagiti billboard ken tarpaulin ni Go kadagiti pangpubliko a lugar sadiay Metro Manila, ken uray kadagiti probinsia.
Binabalaw dagiti adu a kritiko ti nasapa a wagas ti panagkampania ni Go a mapapati a panagkandidatona para senador inton umay nga eleksion gapu kadagiti nagsaknap a billboard ken tarpaulin-na, ken masansan a kaaddana kadagiti pappapanan ti Presidente.
Nagpalawag ni Go kadagiti kameng ti media nga awan ti ammona iti panagsaknap dagiti billboard ken tarpaulin-na, ken ginastosan dayta dagiti pribado a tattao a mangsupsuporta kenkuana. Impalgakna pay ti kiddawna kadagiti supporter-na nga ikkatenda dagiti immontarda a billboard ken tarpaulin. Naikkaten dagiti billboard ni Go iti EDSA sadiay Metro Manila, ken iti Candaba viaduct iti North Luzon Expressway. Ngem agingga ita, nagraira latta dagiti billboard ken tarpaulin kadagiti publiko a lugar iti Ilocos agraman dagiti pasdek ti gobierno kas ti kapitolio, munisipio ken barangay hall.
No immandar ni Go ti pannakaikkat dagiti billboard ken tarpaulin, apay nga adu latta dagiti nakamontar iti publiko? Apay a saan a tungtungpalen dagiti supporter-na ti mandarna? Kas nangato nga opisial ti gobierno nga addaan iti posision a “cabinet secretary” ken maibilang a “right hand” ni Presidente Rodrigo Duterte, rebbengna a paganninawan isuna iti nalinteg a liderato ken pagwadan nga opisial ti gobierno.
Kadagiti panawen a kakaro dagiti politiko a pairaman dagiti nagan ken ladawanda kadagiti proyekto ken programa ti gobierno, nararaem ti Davao City a nagtakeman a mayor ni Presidente Duterte iti agtallo a dekada gapu ti saan a pannakaiparparangarangda. Ngem kasupadi met dayta ti mapaspasamak iti nasinged nga special assistant-na ta saan pay a nabotosan, ngem nagrairan kadagiti nagduduma a lugar dagiti billboard ken tarpaulin-na.
Awan ti linteg a malabsing iti nasapa a panagimontar wenno panagisab-it kadagiti billboard ken tarpaulin a mapapati nga addaan iti pangpolitika a panggep iti laksid ti kaadda ti Republic Act No. 9006 wenno Fair Election Act of 2001, indeklaran ti Korte Suprema nga awan ti premature campaigning no dagitoy a naka-display ket awanan iti mensahe a mangibagbaga a ti maysa a tao ket agkandidato ken agkidkiddaw ti panangbotos dagiti tattao. Ngem no dagiti billboard ken tarpaulin a maimontar ket inted a donasion dagiti pribado a tattao iti maysa nga opisial wenno agpapaay iti gobierno ket mailabsing iti Government Code of Ethics.
Naputar ti Fair Election Act tapno maikkan dagiti agkandidato iti eleksion iti patas a gundaway iti panagkampania ken panangabak. Iti panirigan dagiti makabael ngem napanglaw a politiko, nagaburanen ti espiritu ti linteg gapu iti pangngeddeng ti Korte Suprema nga awan ti panaglabsing a premature campaigning iti pannakaimontar dagiti billboard, tarpaulin ken poster a mangiparparipiripen ti gandat nga agkandidato.
Iti kaawan ti linteg a manglapped iti premature campaigning, dakdakkel latta ti gundaway a mangabak dagiti agngayangay a kandidato a babaknang ken addaan kadagiti makabael a supporter a makaited iti adu a pondo kas kadagiti agdama nga opisial ti gobierno. Kabaelan ngarud dagiti napanglaw nga agkandidato ti agpaaramid ken agpaimontar kadagiti adu a billboard ken tarpaulin?
Intuyang ti linteg a tunggal kandidato ket nasken a makagastos laeng iti P5 iti kada bilang ti botante. Mailanad dagiti magastos ti kandidato wenno partido iti statement of expenses and contributions kalpasan ti eleksion, ken maipasa daytoy iti Commission on Elections. Ngem kaano pay a napudno ti naipalaon kadagitoy nga statement?
Iti sistema ti politika iti Pilipinas, uray no kasano ti kinasirib ken kinapudno nga agserbi kadagiti tattao ti maysa a kandidato no awan iti adu a kuarta ken pondona a gastosenna, awan ti pagbanagan ti kandidaturana. Ngem ania ti gapu a ti maysa a kandidato ket gumastos iti dakkel tapno mangabak iti eleksion, ket nagbassitan met ti sueldo? Gapu iti saad, turay, dayaw, pribelehio ken ti dakkel a pondo ti gobierno? Dayta ti gapu nga adayo pay ti eleksion ket agsisinnikapen dagiti politiko ken agtarigagay nga agkandidato. (Eden Alviar)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn