SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Pagtsitsismisandak?
No apay a makapasakit
Dadduma a tsismis ket makadangran—kas pagarigan, maysa a kinaulbod nga inggagara a panangdadael iti reputasionmo. Ngem uray no saan unay a serioso ti tsismis, makapasakit latta—nangruna no ti nangiwaras ket ti impagarupmo a nasinged kenka!—Salmo 55:12-14.
“Naduktalak a padpadaksennak ti gayyemko. Ibagbagana a diak maseknan iti sabsabali. Talaga a nasaktanak! Diak maawatan no apay nga imbagana ti kasta.”—Ashley.
Realidad: Nasinged man a gayyem wenno saan ti nangiwaras iti tsismis, makapasakit a maammuan dagiti dakes nga ibagbagada maipapan kenka.
Ti di nasayaat a damag—dimo kanayon a maliklikan dayta
Agtsistsismis dagiti tattao gapu iti sumagmamano a rason a kas iti:
Napudno a panaginteres. Mannakilangen a parsua dagiti tattao. Natural laeng ngarud nga agsasaritatayo ken pagsasaritaantayo ti maysa ken maysa. Kinapudnona, iparparegta kadatayo ti Biblia a mangipakitatayo iti “personal a panaginteres” iti sabsabali.—Filipos 2:4.
“Dagiti tattao ti kanayon a kangrunaan a makapainteres a pagsasaritaan!”—Bianca.
“Aminek a magusgustuak a maammuan ti maipapan kadagiti tattao ken yestoria dayta iti sabsabali. Diak man ammo no apay—basta nagmayat ngamin.”—Katie.
Awan maobrada. Idi tiempo ti Biblia, adda dagiti tattao nga “awan sabali a pangbusbosanda ti nawaya a tiempoda no di ti panangibaga iti aniaman a banag wenno panagimdeng iti aniaman a banag a baro.” (Aramid 17:21) Kasta met la ita!
“No dadduma, uray awan ti makapainteres a mapaspasamak, agimbento dagiti tattao tapno adda laeng mapagiinnestoriaan.”—Joanna.
Apal. Adda nasayaat a rason a mamakdaar ti Biblia maibusor iti tendensia a mangidilig iti bagitayo iti sabsabali. (Galacia 6:4) Nakalkaldaang ta ipapas ti dadduma ti apalda babaen ti panangiwarasda iti negatibo a tsismis.
“Iti negatibo a tsismis, adda maammuam maipapan kadagiti nagiwaras iti dayta. Masansan nga umapalda iti tao nga itsistsismisda. Mangiwarasda iti sayangguseng tapno sumayaat ti riknada maipapan iti bagida ken tapno makombinsirda ti bagida a nasaysayaatda ngem iti itsistsismisda.”—Phil.
Realidad: Kayatmo man wenno saan, pagsasaritaanto latta dagiti tattao ti maipapan iti padada a tao—a pakairamanam.
Ti nasayaat a damag—saan a masapul nga agpaapektarka iti dayta
Nalabit dimo malapdan ti amin a tsismis maipapan kenka, ngem adda kenka no ania ti reaksionmo iti dayta. No maammuam nga adda agwarwaras a sayangguseng maipapan kenka, adda dua nga opsion a mabalinmo nga aramiden.
OPSION 1: Dimo ikankano. Masansan a ti kasayaatan a solusion ket palabsem lattan—nangruna no saan nga agpayso. Aramidem ti balakad ti Biblia: “Dika agdarasudos iti espiritum nga agrurod.”—Eclesiastes 7:9.
“Itsistsismisdak nga adda kadedeytko a maysa a lalaki a diak pay pulos a naam-ammo! Nakakatkatawa isu a binaybay-ak lattan.”—Elise.
“Ti nasayaat a reputasion ti kasayaatan nga armas maikontra iti tsismis. Uray no adda agwarwaras a dakes a tsismis maipapan kenka, manmano ti mamati iti dayta no nasayaat ti reputasionmo. Ti kinapudno maipapan kenka ti mangparmek iti dayta.”—Allison.
Singasing: Isuratmo (1) ti nayestoria maipapan kenka ken (2) ti nariknam. Apaman a ‘naipeksamon dayta iti pusom,’ nalaklakamon a lipaten dayta.—Salmo 4:4.
OPSION 2: Kasaritam ti nangirugi iti tsismis. Iti dadduma a kasasaad, mariknam a serioso unay ti tsismis isu a masapul a kasaritam ti nangirugi iti dayta.
“No kasaritam dagiti agtsistsismis maipapan kenka, mabalin a maammuanda a makadanon gayam iti biktima ti imbagbagada. Malawlawagan met ti di panagkikinnaawatan ken bareng no masolbar ti problema.”—Elise.
Sakbay a kasaritam ti nangitsismis kenka, usigem dagiti sumaganad a prinsipio ti Biblia sa isaludsodmo iti bagim dagiti naipakuyog a saludsod.
“No ti asinoman sumungbat iti maysa a banag sakbay a mangngegna, kinamaag dayta.” (Proverbio 18:13) ‘Talaga kadi nga ammok amin a detalye? Saan ngata a nagkamali laeng ti naawatan wenno nangngeg daydiay nangidanon kaniak iti dayta?’
“Nasiglat no iti panagdengngeg, nainayad no iti panagsao, nabannayat no iti panagpungtot.” (Santiago 1:19) ‘Ita kadi ti kasayaatan a tiempo a kasaritak ti nangitsismis? Siguradoak kadi nga umiso ti panangsangok iti situasion? Wenno nasaysayaat nga agpalabasak pay laeng iti tiempo ken pakalmaek pay laeng ti emosionko?’
“Aramidenyo kadagiti tattao ti kayatyo nga aramidenda kadakayo.” (Mateo 7:12, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) ‘No mabaliktad ti situasion, kasano ti kayatko a pannakisaritana kaniak? Kaano ken sadino ti kayatko a pakisaritaanna kaniak? Ania a sasao ken pamay-an ti panangisao ti kasayaatan?’
Singasing: Sakbay nga kasaritam ti nangitsismis kenka, isuratmo dagiti kayatmo nga ibaga. Kalpasan ti maysa wenno dua a lawas, basaem manen ti insuratmo sa kitaem no adda kayatmo a balbaliwan. Ibagam met ti planom iti nagannakmo wenno iti maysa a nataengan a gayyem sa damagem no ania ti makunana.
Realidad: Kas iti adu a banag iti biag, ti tsismis ket maysa a ditay kanayon a makontrol. Ngem dika agpaapektar iti dayta!
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn