Honduras
Nagsasabtan: 15°00′N 86°30′W / 15.000°N 86.500°W
Ti Honduras,[a] opisial a ti Republika ti Honduras,[b] ket ti maysa a pagilian iti Tengnga nga Amerika. Ti republika ti Honduras ket beddengan iti laud babaen ti Guatemala, iti abagatan a laud babaen ti El Salvador, iti abagatan a daya babaen ti Nicaragua, iti abagatan babaen ti Taaw Pasipiko iti Golpo ti Fonseca, ken iti amianan babaen ti Golpo ti Honduras, ti maysa a dakkel a sumrekan ti danum iti Baybay Karibe. Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Tegucigalpa.
Ti Honduras ket ayan idi dagiti nadumaduma a nangruna a kultura ti Mesoamerica, ti kangrunaan ket ti Maya, sakbay ti kolonisasion ti Espaniol iti maikasangapulo ket innem a siglo. Impakaammo ti Espaniol ti Romano Katolisismo ken ti predominante itan a pagsasao nga Espaniol, ken maikuyog dagiti nadumaduma nga ugali a nailaok kadagiti indihenio a kultura. Nagbalin a nawaya ti Honduras idi 1821 ken republika daytoyen manipud iti dayta a panawen, ngem nagsagsagaba met kadagiti riro ti sosial ken instabilidad ti politika, ken agtultuloy a kas maysa kadagiti kapanglawan a pagilian iti Akinlaud a Hemisperio. Idi 1960, ti akin-amianan parte a dati idi a ti Aplaya ti Mosquito ket naiyakar idi manipud iti Nicaragua iti Honduras babaen ti Internasional a Korte ti Hustisia.[8]
Ti ekonomia ti pagilian ket kangrunaan a maipapan iti agrikultura, a makaaramid daytoy a nalaka a maallukoy kadagiti masna a didigra a kas ti Bagio Mitch idi 1998.[9] Ti ab-ababa a klase ket kangrunaan a naibatay iti agrikultura bayat a ti baknang ket naikonsentrado kadagiti urbano a sentro ti pagilian.[10] Ti Honduras ket addaan iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan iti 0.625, a mangidasig daytoy a kas maysa a pagilian iti kalalainganna a panagdur-as.[11] No mabaliwan iti inekualidad iti matgedan, ti Mabaliwan iti Inekualidad a Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan ket 0.443.[11]
Ti Hondureneo a kagimongan ket kaaduan a Mestiso; nupay kaasta, dagiti Amerikano nga Indiano, nangisit ken puraw ket agttaengda pay idiay Honduras (2017).[12] Ti pagilian ket addaan iti relatibo a nangato a politikal a talinaay aginggana iti kudetana iti 2009 ken idi manen panagbubutos iti presidente idi 2017.[13]
Sakupen ti Honduras iti agarup a 112,492 km2 (43,433 sq mi) ken ti populasion a sumurok iti 9 a riwriw.[3][4] Dagiti akin-amianan a pasetna ket parte iti sona ti akinlaud a Karibe, kas maipaltiing iti demograpia ken kultura ti luga. Ti Honduras ket ammo para kadagiti nabaknang a masna a rekursona, a mairaman dagiti mineral, kape, tropikal a bunga, ken unas, ken ti pay dumadakkel nga industria ti abel, nga agserbi iti sangalubongan a pagtagilakuan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas nga Espaniol: [onˈduɾas] (dengngen)
- ^ Espaniol: República de Honduras
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Honduras". The World Factbook (iti Ingles). 5 Enero 2016. Naala idi 9 Pebrero 2016.
- ^ "Religion in Latin America: Widespread Change in a Historically Catholic Region" (PDF) (iti Ingles). Nobiembre 2014. p. 14. Naala idi 17 Disiembre 2019.
- ^ a b ""World Population prospects – Population division"". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ a b ""Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). population.un.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, October 2018". IMF.org (iti Ingles). International Monetary Fund. Naala idi 7 Marso 2019.
- ^ "Gini Index coefficient" (iti Ingles). CIA World Factbook. Naala idi 12 Agosto 2021.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Mosquito Coast". Encyclopædia Britannica (iti Ingles). Britannica Concise Encyclopedia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 29 Septiembre 2007. Naala idi 3 Agosto 2007.
- ^ McSweeney, Kendra, et al. (2011). "Climate-Related Disaster Opens a Window of Opportunity for Rural Poor in Northeastern Honduras". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (iti Ingles). 108 (13): 5203–5208 – babaen ti JSTOR.
- ^ Merrill, Tim, ed. (1995). "War with El Salvador". Honduras (iti Ingles). Library of Congress Country Studies. Naala idi 9 Pebrero 2016.
- ^ a b "Human Development Report 2016: Human Development for Everyone" (PDF) (iti Ingles).
- ^ "The World Factbook — Central Intelligence Agency". www.cia.gov (iti Ingles). Naala idi 26 Nobiembre 2017.
- ^ Ruhl, J. Mark (1984). "Agrarian Structure and Political Stability in Honduras". Journal of Interamerican Studies and World Affairs (iti Ingles). 26 (1): 33–68 – babaen ti JSTOR.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Honduras iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Honduras manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Honduras iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Honduras
- Honduras
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Amerika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1821
ace_Latn pol_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn grn_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ace_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn