KINURAYKAYNA ti daga iti amin a pigsana, ket nagalikubeng ti tapok. Nangnamnama iti taraonna daytoy a bigat. Ngem awan nakitana uray maysa a bagas wenno tipping ti irik a mabalinna a tuktuken. Inulitna manen ti panangisagad-sagad iti ubbing pay a sakana, ngem kaskasdi nga awan. Nagpasango bassit ta bareng adda ti nagaburan ditoy a di nakita dagiti immun-una ngem isuna. Ket idi insikkadna manen ti sakana, anian a ragsakna idi masiripna ti kaguddua-bukel ti bagas. Dinardarasna nga inasitgan tapno sippiten. Ngem idi kuan, nariknana laengen nga adda ti agdardaras a dimmuklos kenkuana. Ket narikna laengen ti nasanniit a sippit a nailipit iti tengngedna.
Nagbuteng.
Dinan sinayang ti gundawayna. Nagtaray. Ta idi kitaenna ket nagpunger manen ti talisayen a kawitan a manggurgura la unay kenkuana. Dina kayat a makaraman manen iti natadem a sippit daytoy. Numona ta mangrugin nga agtadem ti tadina. Ket nalaing pay a sumiplag.
Naglibasen.
Ngem adda dakkel a panagbabawina, ta manmano ngamin a makaraman iti maipurwak a bagas iti tunggal bigbigat.
Agsipud ta isuna ti kaudianan a napessaan daydi nanangna, ken agmaymaysana payen nga agbibiag, gamgamdenna pay laeng ti umasideg kadagiti taraon a naipurwak kadakuada no kasdiay a bigat, ngem insigida met a puroken dagiti dakdakkel ngem isu. Numona ta maymaysana, ket nagaduda a mangseppeg kenkuana.
Mano met laengen, aya, ti kabaelanna a maipabituka a pammigatna. Nasayaaten, nga iti daytoy kabassitna a kasla gemgem, ket maibusna ti duapulo a bagas manipud kadagiti pagbibinggawanda. Ngem nakas-ang, ta no asino pay ti dakdakkel ti bitukada, isuda pay ti naari, ket dida mangipabagi uray dagiti tartaraudi laeng.
Ket no kastoy ti pasamak, an-anusanna laengen manen ti mangur-uray iti ipapanaw dagiti kakaenna ken ulitegna a manok. Ammona a maumadanto met laeng a mangbanbantay iti nakaipurruakan ti bagas. No makitana nga awandan nga agkarkaraykay, isunto metten ti panangsublatna iti paraangan. Ngem kadaywanen a no kastoy a nagpanawan, awanen ti nabati a para kenkuana. Agasem met, aya, ti agduapulo a manok nga agbibingay iti nakurang sangasupa a bagas. Imbag koma no kabaelannan ti agtilmon ti darakkel a tinukel a mais, ta mangilibas koman kadagiti nakapenpen a sako iti asideg a kamarin, ngem nasurok dua bulanna pay laeng met. Uray maysa laeng koma iti mais ket mabussogen, ngem kabutengna ta amanganto ketdi a maltukan.
An-anusannanto manen ti agsippit kadagiti naganus a bulbulong ti kamote, galung-galot ke dadduma pay a ruot nga adda iti arubayan ti balay ti akin-taraken kadakuada. Pia la nga ipaunegna. Naimas ketdi, ta nasustansia pay. Kas pammaneknek ti bumalbaludboda bagina. Ngem mauma met ti kanayon a bulong, maysa pay, panawen ti tikag ita, narigat a sapulen dagiti naganus a bulong. Yamanenna laengen ta sagpaminsan ket adda ti makaraykayna a bagas wenno irik.
Dua a bulannan manipud idi inpessa isuna ti inangna a pamusian. Nasurokda a duapulo idi nga itlog ta nagaget nga agitlog daydi inana. Ngem sangapulo ket tallo laeng kadakuada ti nagasat a mapessaan. Iti kinaaduda nga itlog, di nagebgeban ti inada ti nagtitipon nga itlog, ket dagiti naukopanna laeng a nasayaat ti nakapessa.
Umuna nga aldawna pay laeng kas piek ditoy lubong, nariknana nga insigidan ti pannubok iti biag. Agsipud ta apaman a naibuangna ti bagina iti itlog, insigida a kimmarayam kenkuana dagiti ginasut a ribu nga ulmog.
Sumagmamano kadagiti kakabsatna ti insigida a natay ta dida masbaalan ti nakaru a gatel nga itden dagiti managgundaway a babassit nga insekto.
Uray ti akin-taraken kadakuada ket palalo ti tabbaawna, ta idi inlipatna isuda manipud iti baki iti napintas a paggiannan, insigida metten a kinalay-aten ti imana a dimmanon iti ulona. Insigida a nagdigos.
Waloda laeng a piek ti nagbati manipud iti ranggas ti ulmog.
Naikabilda iti maysa a pagpupukan. Insigida pay a dinigos ti akin-taraken kadakuada ti inada tapno mapaksiat dagiti ulmog. Ngem kaskasdi nga adda ti nagbati.
Nagmamayet ket ngarud ti inada.
Iti sumuno nga aldaw, tallo manen kadagiti kakabsatna ti naunnat. Gapuanan pay laeng dagiti babassit nga insekto. Ket madlawna, nga uray ti inada ket awanan iti naan-anay a ganaygay. Dina pay kayaten ti mangsallukob kadakuada. Umikay no kasdiay nga umasidegda. Kaykayatna ti agmaymaysa ken nakatugaw. Ket ti dakesna, di kayat ti inada ti mangan iti bagas a naipurruak kadakuada. Dina marikna ti bisinna ta ti gatel ti mangparparigat kenkuana. Imbag koma no mawaya-wayaanda iti daytoy nga ubong tapno makapagwayasda.
Saan a nasbaalan inana ti nakaru a sagaba manipud kadagiti babassit a parsua. Iti sumuno a bigat a nakita ti amongda nga agkakapsut daytoy ken saan a makapangpangan.
“Nasisia’t laengen a partienka tapno adda pay magungunak kenka!” Kinunana ket kinemmegnan manipuditi pagpupukan.
Awanan gaway ti inana a nagbitin manipud iti panangiggem ti amongda iti sakana. Kimmita kadakuada ti inada… daydiayen ti maudi a panakakitana iti nagbalin nga instrumento a panakai-manokda ditoy a lubong.
Nabatida a lima nga agkakaka. Iti ubong a nakapupukanda ket ul-ulilada a dida pay maarikap ti imnas ti panagbiag. Agpayso nga adda amada, ngem dida met ammo no sino kadakuada.
Masapul nga agbiagda iti panakigasanggasat.
Awan koma metten problema, ta manipud nastel ti inada ket in-inut metten a nagpukaw dagiti ulmog. Sumalsalun-atda metten. Nasursurodan ti agtuktok iti feeds nga it-ited kadakuada ti amongda a babai.
Ngem iti maysa nga aldaw, nakigtotda laengen idi masiputanda ti maysa a lalaki a pusa. Nakakita kadakuada. Maris dapo daytoy ket nakabutbuteng ti langan nangruna no iparangna dagiti natatadem a pangilna… agraman dagiti kukona.
Dimi ketdi aggargaraw manipud iti sirok ti bangsal a pagkumkumlebanna. Ngem ammoda nga agpalpaliiw daytoy. Nakabantay nga awan tagtagarina nga adda dakes a panggepna. Uray iti idadateng ti rabii ket adda dagiti gundaway nga agandap ti matana ket kasta la unay ti butengda.
Dakkel a yamanda ta agpatingga laeng iti kasdiay ti dapo a pusa.
Ngem iti sumaruno a bigat ket bigla a nagbaliw ti wagasna. Dimmuklos daytoy a dida napakpakadaan. Nakigtotda laengen, ket tila naturturongda iti uneg iti pupokan tapno laeng makalisi iti tadem dagiti ngipen ken kukona nga uray la kumarudkod iti kayo ti kulonganda.
PIEK! PIEK! PIEK!
Nagi-iryagda.
Dumuklos manen, ket uray la magungon ti kulonganda no kasdiay nga isikkarodna ti kukona. Naiwa ngatan ti bagida no daytoy ti nakapuntaanna. Inpaminduana, naggungon manen ti pupokanda.
Ngem nadlawanna, di met makastrek ti ulona kadagiti giwang ti kulonganda. Di met makagaw-at dagiti ramayna iti ayanda ta babassit met daytoy. Dakdakkel ti pusa ngem dagiti abut iti kulongan. Uray ania’t aramidenna ket awan ti masig-awatna kadakuada. Nakarkaru ket ngaruden nga awan ti makagatna kadakuada.
Ngem apay ngata a di agsardeng iti panagduklosna uray di makastrek? Daytoy ti nasaludsodna iti bagina. Idi makitana a palalo ti ariangga ken buteng dagiti kakabsatna no kasdiay a dumuklos daytoy— naawatanna ti istratehia ti pusa. Kayatna koma nga ipakaawat kadagiti kakabsatna, ngem dina ammo no kasano.
Agingga a ti maysa a kabsatna, nga iti butengna, nakaruar manipud iti giwang ti kulonganda. Ket sakbay pay a napanunotna ti agsubli, nalugobanen ti dakkel a pusa ket insigida a kinagatna iti tengnged.
Dina kinita no kasano ti panangpapatay ti nadangkok a pusa iti piek a kabsatna, agingga a linamotna daytoy iti mismo a sanguananda. Idi maibusna, sa laeng pimmanaw ti pusa, nga awan imbatina a pakalaglagipan iti kabsatna.
Uray kaskaso, nakaangesda iti ipapanawna. Mariknada itan ti bannog ken kapsut gapu iti panagtaray-tarayda itay. Ngem adda latta a nagbati iti barukongda ti buteng. Ket gapu ngata iti butengda, nakaturogda nga agkakaka.
Nakariing laengen isuna idi adda maalingagna a danapeg nga umas-asideg iti kulonganda. Idi kitaenna, ti gayam akin-taraken kadakuada nga adda iggemna a danum ken tuktokenda a feeds.
Nagiinuda a timmuktok iti taraon a naited kadakuada. Kasta met laeng iti yiinumda. Nabisinanda iti panaglisida iti duklos ti pusa.
“Nee, apay ngay nga up-uppatkayo metten!” Indillaw ti akin-taraken idi nabilangna babaen iti matana nga agkurangda iti maysa.
“Kiap! Kiap!” Naisawangna.
“Sinal-it! Adda ngata manen ti walay a pusa ti kaarubak a mangin-inut kadakayo. Saan a mabalin daytoy!”
Immuneg apagbiit ti amongda. Idi nagsubli, adda iggemnan a palsiit. Nagpidot pay daytoy kadagiti nagtitimbukel a kalkalainganna a kadarakkel a bingkul ken bato.
Nagmalmalem a binanbantayanna dagiti piek. No awan ti ar-aramidenna, nakamasngaad laeng a mangsipsipot iti kinaadda ti pusa. Pasaray a paludipanna dagiti piek nga amangan no adda idiayen a mangdukduklos.
Ngem saan a nagparang ti pusa iti nagmalmalem. Uray aniniwanna la koma ket dina nakita. Saan a kas iti sigud nga adda laeng iti arubayan a mangur-uray iti gundaway.
Yaman pay, apo. Nakunam iti nakemmo. Nangruna idi mangrugin a mantsaanen ti sipnget ti lawag ti daytoy nga aldaw. Di pulos a nagpakpakita. Nagbuteng ngatan iti palsiit ti amongna a sigurado mariwet ti mapuntaan. Bareng, a, saanen nga agsubsubli.
Ngem daytoy ket pagarupna la gayam.
Natalnan ti aglawlaw iti rabii. Nasipnget. Nakaturog payen dagiti kakabsatna a piek iti nakapupukanda. Ngem nakigtotda. Idi kellaat nga adda nangwalin kadagiti kakabsatna. Nasenga ti pannaturogda. Ket idi kitaenna no sino ti manggungongon, umuna a nakitana ti natadem a kimmampilan a kuko ti pusa. Sa idi kitaenna ti rupa ti pusa, naipasabet iti mata ti panaggilap ti mata daytoy.
Nabuakda!
Nagariwawada. Didan ammo ti aramidenda. Agingga a nailawlaw ti maysa a kabsatna ket nakaruar iti kulonganda. Sakbay pay a nakasao isuna, sinikbaben ti manggungundaway a pusa.
Naladawen idi adda naiturong kadakuada a lawag manipud iti flashlight, agsipud ta insigida a nagtaray ti pusa a kagatna ti kabsatna a piek.
Taltallodan!
Agngarngariet ti amongda kabigatanna idi makitana a naksayanda manen iti maysa. Pimmanaw daytoy a mangbenna-bennat iti palsiitna.
Ngem kenkuana a biang, adda napaliiwna manipud iti pananggungundaway kadakuada ti pusa. Napaliiwna, no dumarop ti pusa, di met makastrek iti kulonganda. Ngem no dumarop daytoy, didan ammo ti ar-aramidenda ket no sadino la ditan ti maturturonganda. Wen, dida matay iti direkta a panangdarup kadakuada ti pusa. Matayda gapu iti panagbutbutengda. No ar-arigen, uray ania ti ar-aramiden ti pusa, saan daytoy a makastrek iti kulongan, isu a ti aramidenna ket riribukenna ida. Butbutngen. Ket no kasdiay a dida ammon ti ar-aramidenda, ket adda ti mailawlaw kadakuada, ken makaruar, wenno makammetna, isun ti agbalin a biktimana. Ngem no agtalinaedda la koma iti tengnga ti kulonganda, ken dida aggargaraw, awan ti maan-ano kadakuada.
Ngem kasano nga ibaga daytoy kadagiti nabatbabati a kakabsatna? Dina met pay maibaga daytoy kadakuada. Sa uray isu, aklonenna, no kasdiay a makitana ti sumsumgiab a mata ken dagiti natatadem a kuko ti pusa, dina met ammon ti ar-aramidenna ket ditan nga agariangga.
Maysa nga aldaw a di manen nagparparang ti pusa, ket dina ammo no pakaragsakanna wenno pagdanagan iti sumuno nga aldaw. Taltallodan ta sangapulon ti naksay kadakuada.
Ay-ayenna ti gasatna. Ta ania koma ti serbi ti agbiag no kanayon met nga agtartaray para iti biagna. Dina pay mapadasan koma met ti agay-ayam iti katapukan iti ruar tapno tagiragsaken ti biag kas maysa a piek.
Ti inana, dina pay naiparikna kenkuana ti dungngona kas maysa a nanangna a nangpessa kenkuana. Kas maysa nga anak, il-iliwenna ti bara ti payyak daytoy a mangsallukob kenkuana nangruna no iti nalam-ek a rabii. Dina pay napadasan ti masubbuan babaen iti sippit ni nanangna. Wenno ti panagay-ayammna babaen iti panagkarantay iti likod ni nanangna.
Naputed ti panagpanpanunotna idi makitana ti amongda nga immasideg kadakuada. Nabayag a miningminganna ti pakabuklanda. Idi kuan, linukatanna ti ruangan ti kulonganda. Nakigtot. Dina mapanunot ti rason no apay a palubosanna ida. Nauman sa metten a mangsalsalaknib kadakuada.
Ngem awan maaramidanda no di tumappuak manipud iti kulongan ket agwaywayas. Insigida nga inkuraykayna ti kukona iti sakana idi makabaddek iti daga. Simmanikar ti riknana.
Tapno dida agbuteng nga agwaywayas, masapul a kanayon nga agkukuyogda a tallo. Awan ti suminsina.
Kabayatan iti kaaddada iti ruar, temporario a nalipatanda ti pangta iti biagda. Nagkuraykayda iti taraon. Naglagto-lagto. Pinadas nga inyukrad ti awan pay dutdot a payyak. Nagkikinnamat.
Naragsakda.
Naladawen ti amin idi masiputanda ti pettat a panangduklos kadakuada ti pusa. Ket iti dayta a gundaway, nalipatandan ti nagkikinnaawatanda… a masapul nga agkukuyogda latta. Ta iti iduduprak ti pusa, bukbukoddan ti nagturturonganda.
Inpennekna amin a pigsa tapno makataray, intulongna payen ti payyakna. Saanen a timmaltalliawen iti likudan. Idi mabannog, kinitana ti likodna no adda ti pusa a sumursurot kenkuana. Awan. Napaanges iti nalukay ta saan nga isu ti kinamat ti pusa. Ngem nagdanag kalpasanna, ta no saan nga isu, sigurado a ti maysa kadagiti kabsatna ti nabiktimanan.
Nasiputanna ti maysa a kabsatna a nagtaray iti sirok iti bangsal ti balay ti amongda, ngem nalaka a sinurot daytoy ti pusa. Nagtaray iti paraangan, ngem iti kinalawa ti aglawlaw, nagbalin a napintas a gundaway daytoy iti pusa. Apagdarikmat, iti daytoy a lagtona, naseppegnan ti kabsatna a piek. Insigida a kinagatna. Dina kayat a makita ti sumaruno a mapasamak.
Ngem nakigtotda, ta idi kuan, kellaat nga adda nagdissu a nagtimbukel a bato iti bakrang ti pusa, napasarunuan pay daytoy ket nagdissu iti ulona. Nariweng daytoy ket nagkakapsut a napaudatal. Ngem kasla awan gandat a mangpakawan ti nangtiru kenkuana, ta idi kuan, nagdissu manen iti ulo ti naipasiag a bato. Natayen ti pusa.
Idi kitaenna ti akin-aramid… ti amongda gayam. Nakaiggem pay laeng iti palsiit bayat a biding-bidingenna no naan-anayen a natay ti pusa. Immisem daytoy iti bangbangir idi masiguradona.
“Loko, natiempuanka met laeng. Ngem agkurang pay ta biagmo iti adun a piek, agraman pay dagiti darakkel a linasmotmo.” Kinunana ket kinudtaranna.
Immasidegka met. Ngem saan a tapno bumales iti pusa a dandani nangkisap kadakuada, no di ket tapno kitaen no naan-anon ti kabsatna a nagbalin a sakripisio. Nakadata ti kabsatna, adda sugatna. Indissuna ti sippitna iti bagi ti kabsatna. Saan a nagkir-ing. Natayen ti kabsatna.
“Kiek! Kiek! Kiek!” Nagdung-aw gapu iti ipupusay ti sabali manen a napateg kenkuana.
Timmalliaw iti likod, namnamaenna nga umasideg metten ti nabatbatin a kabsatna. Ngem awan met ti umas-asideg. Agingga a pinidot ti amongda ti natayen a kabsatna, nangkali iti narabaw nga abut. Inpisokna ti kabsatna a piek, sana ginaburan.
Ngem awan a nagparang ti kakaisunan a nagbati a kabsatna.
Nagdanag ta di met nagparangen. Nailawlaw sa metten.
Rigatenna ti agbiag nga agmaymaysa. Agpayso nga awanen ti pangta iti biagna, ngem piman ta awan ti kapatadana a mabalinna a kaay-ayam wenno kaliwanliwa.
Manipud idi nagpukaw ti kabsatna, awan ti damagno no sibibiag pay daytoy wenno natayen. Ngem mamati isuna a sibibiag, ta daytoy ti marikriknana.
Binirokna iti aglawlaw iti pagtaengan ti amongda, uray pay kadagiti kaaruba a mabalin a pagturonganna, ngem awan a nasarakanna.
Awan koma problema, ngem adda ti maysa a bumaro a kawitan a nabara ti darana kenkuana. Dina met an-annuen, ta ammona met a dina kabaelan, ngem dina maawatan no apay a kanayon a kumamat-kamat apaman a makitana. Uray awan ti basbasolna, pagbabaraanna iti kasisippit.
Idi agangay, naammuanna a kabsatna daytoy iti ina. Kabilang daytoy kadagiti umuna nga itlog nga inukopan ti inana. Maikadduada ngamin a naukopan.
Kas idi kanikaddua, kadduana ti maysa a bumalasang nga upa, nga agkurkuraykay iti bagas iti nagpanawanda. Dina nasiputan nga immasideg daytoy, ket nakigtot laengen idi nariknana ti apges ti sippit iti tengngedna. Timmayab pay daytoy nga insurot sana inbanitog. Imbag la ketdin ta di natukkol ti tengngedna.
Agkalbon ti ulona gapu iti kasisippit. No nakaru ti sippit, agdara pay. Ti langana pay ket itan ket kasla agkukuret ta nakababbaba laengen ti payyakna.
Tila pagtartarayanna no kasdiay a masiplag isuna.
Naammuanna met laeng ti rason idi agangay, a ti gayam bumalasang nga umas-asideg kenkuana ket kursunada ti inun-una a kabsatna.
Agar-arbis iti dayta a malem. Nalukay ti daga. Nakasarak daytoy iti maysa a bunton nga umok dagiti nasam-it nga anay. Idi pinadasna a kinuraykay, naragsakan ta naipasabat iti matana dagiti matartaranta a puraw nga anay.
Kadakuada a manok, daytoy ti kaimasan a taraon. Ta manmano a makasarakka iti kastoy a maipauneg.
Insigida a tinuktokna dagiti maris gatas nga anay. Uray adda pay laeng dagiti agkutkuti iti bunton, kuraykayennanto manen.
Napatalliaw isuna idi mangegna ti karasakas nga umas-asideg. Idi kitaenna, ti gayam bumalasang nga upa.
Insigida nga inyawisna ti panagdanggayda a mangsippit kadagiti anay. Naragsakda ket no dadduma ket agkinnitada.
Dina nasiputan ti yaasideg ti bumaro a kawitan a mangkarkarit kenkuana.
“Kiokkk!” Nagpadlaw ti kawitan.
Idi talliawenna, pinagingarna dagiti dutdotna iti tengngedna. Kaslana la ibagbaga kenkuana a tumakias daytoyen ta adda isuna.
Ngem dina inkankano. Naggimas dagiti anay, ket isuna ti nakasarak, apay ketdin a pumanaw. Adda karbenganna ditoy, no kayatna ti makibingay, dina met pawilan. Ngem bayat nga umas-asideg ti talisayen a kawitan, sipsiputanna met.
“Kiokkk! Kiokkkk!” Makasuronen ti talisayen.
Ket idi saan pay laeng nga agkir-ing, iti daydiay nga yaasidegna, tinayabnan a sinippit ti tengngedna. Nariknana ti panaas.
Ngem iti daytoy a gundaway, dina itulok a maikaskasta lattan. Iti yaasideg manen ti talisayen, sinangona daytoy ket pinagingarna met ti dutdotna iti tengngedna.
Makaamo ditan, kunana iti nakemna. Ania koma no dakdakkel isuna, narigat met a kanayon lattan a kumkumiet no siplagen ti talisayen.
Idi dimmarup ti kawitan, nakisinnabay isuna. Idi limmagto ti kawitan, limmagto met. Ngem nangatngato ti tayab ti kawitan, naladawen ti amin idi makitana ti sippit daytoy a nagdissu iti tengngedna. Dina met nalisianen ta adda isuna iti nababbaba a parte.
Iti panagdissuna, napariwaweng isuna. Mariknana manen ti apges. Idi kitaenna, adda agsaysayasay a dara.
Dumarop koma manen ti kawitan, ket awan ti gawayna a bumales. No di tumaray, mabalin a matay isunan. Awan ti maaramidanna, ta awan mangisalakan kenkuana. Ket idi makitana ti panagsagana ti kawitan, nagdardarasen a timmakias.
Bayat iti panaglibasna, nangegna ti panagkutak ti kawitan a kaslana la ipukpukkaw ti kinaarina iti pagarian ti amongda. Nga awan ti makaatiw kenkuana. Idi makaadayo bassit ket tinaliawna ti kawitan, kasta la unay ti panangipasawna iti bumalasang nga upa kadagiti anay. No kasdiay a tumuktok ti bumalasang, sarigsiganna.
Kasta la unay ti apalna.
Nautobna. Kasta la siguro ti biag. Bagi dagiti babassit ti paat-atiw ken bagi met dagiti darakkel ti kantiaw. Ania ngarud, ket bassit pay met isuna.
Nagna isuna, dina kayat a makita no kasano nga agpasaw ti talisayen iti kursunadana koma met a bumalasang nga upa. Nagna… nupay awan ti masnop a pagturonganna. Nadaripespesen ti tudo, ngem awan aniamanna. Kinabaelak pay dagiti rinibu nga ulmog, ken ti nadangkok a pusa, dagiti laketdin masungad pay; nakunana iti nakemna. Ket itay, naingaranna payen ti kawitan a sigud a kabutbutengna, di napinpintas iti sumarsaruno nga aldaw a makadakkel isuna.
Kabaelannan ti agbiag.
Idi nagbatay daytoy iti maysa a timba a naglaon iti danum. Nakitana sadiay ti langana… dumakdakkel gayamen ti tapingarna.
G I B U S N A
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ceb_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn nld_Latn mos_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tpi_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn