asseng
daniw | sarita | ken dadduma pay
6/30/16
KIMAR #2
6/6/16
KIMAR #1
2/15/16
Libro maipapan iti Isla Fuga, nairuar
Nairuaren itay nabiit ti libro maipapan iti Isla Fuga, ti isla a karaman iti grupo dagiti isla iti Babuyan ken maysa kadagiti bario ti Aparri, Cagayan, ken impablaak ti St. Paul University-Quezon City.
Napauluan iti Isla Fuga: Sacred Scapes, sinurat daytoy ni Dr. Ronel Dela Cruz, tubo iti Maddalero, Buguey, Cagayan ken agdama a direktor ti Center for Social Innovation and Research ti nasao nga unibersidad.
Maysa a naidumduma a dokumentario ti libro maipapan kadagiti umili a mangikagkagumaan nga agbiag iti laksid dagiti agsasamusam a saplit ti dalluyon ken naulpit a saplit ti angin ti panabgbalbaliw. Dagiti namaris a ladawan ken detalyado a panagiladawan, iparangda dagiti pampanunot ken dardarepdep dagiti tattao ken dagiti grupo dagiti komunidad a mangbigbig iti Fuga kas maysa ken kakaisuna a “pagtaengan.”
Malaksid a napateg a libro para kadagiti lokal ken ganggannaet a turista, umisu daytoy a libro para kadagiti serioso a sosiologo ken antropologo, ken kadagiti istudiante dagitoy a tay-ak. Kasta met a napateg daytoy a kontribusion kadagiti obra dagiti histroriador, ken napudno a dokumentario a masapul a mabasa ti tunggal maysa nga addaan iti panangipateg kadagiti nasken a tagipatgen iti daytoy a lubong.
Saan laeng a libro ti Isla Fuga: Sacred Scapes. Maysa daytoy a panagamiris iti kananakem, komentario iti kagimongan ken iti historia, maysa a rangtay a namagsipol iti natural iti espiritual, ken maysa a nabaknang ken agduduma a buya a mangiparang iti panunot, nakem ken kararua ti autor ken kadagiti Tattao ti Fuga.
Para iti order iti nasao a libro, makiuman iti 0918 965 3224 wenno iti (02) 726 7986 loc 174.
1/12/16
Kasano nga Agistoria ni Mannurat nga Ilokano?
Ken segun daytoy iti punto de bista ti maysa a mannurat iti maysa a magasin, ti Bannawag, ti aglinawas a kangrunaan a magasin a pakaipapablaakan dagiti nadumaduma a sinurat iti Kailokuan.
Iti daytoy napalabas a walopulo a tawen, agarup amin nga istoria wenno sinurat ket naipablak iti Bannawag. Ababa man wenno atiddog nga istoria. Ngem ania kadi ti nagdumaan dagitoy? Iti Bannawag, gapu ta inkakaubingak ti nagbasa, nalaka laeng a maggidiatko ti ababa ken atiddog nga istoria. Ababa daytoy no aggibus iti maysa a bilang, idinto nga atiddog met no maituoy iti wenno kadagiti sumaruno a bilang.
Maysa pay a nadlawko idi nangrugiak nga agbasa, saan laeng iti kinaababa wenno kinaatiddog ti istoria, no di pay ket ti kaadda ti istoria a komiks ken istoria a puro balikas wenno am-ammok itan kas prosa. Malaksid kadagiti sinurat da Reynaldo A. Duque, Cles B. Rambaud, Greg Laconsay ken dadduma pay a maysa wenno dua a diak nainaganan, kaaduan a komiks ket sinurat dagiti mannurat a Tagalog ket naammuak idi maysaakon a mannurat a patarus laeng manipud iti Tagalog. Daytoy ti gapuna a kaaduan a komiks ket diak nagustuan ta nalabit, istoria daytoy dagiti Tagalog nga adda dagiti nakadidillaw a saan a nakail-Ilokano kadagiti istoria ket ngarud, saan nga interesante iti maysa nga Ilokano nga agbasbasa a kas kaniak. Ngarud, malaksid kadagiti komiks a sinurat dagiti Ilokano, dagiti prosa ti pudpudno nga istoria dagiti Ilokano. Gagangay a makitam kadagiti istoria nga Iloakno dagiti aginaldaw a biag ken ayat ken saning-i ken pannakigasanggasat dagiti Ilokano.
Ngem idi naginteresnakon iti Kurditan Ilokano ken idi nagangay, nagsursurat metten, nadlawko nga ad-adda nga impangruna dagiti mannurat nga Ilokano dagiti agbasbasa. Nupay ad-adda nga adda wayawaya dagiti nagsursurat iti ababa a sarita ta maysa a bilang met laeng daytoy, pinampanunot dagiti nobelista a magustuan koma dagiti agbasbasa dagiti nobelada ta no saan, ibalakad ni editor wenno ni publisher mismo a yab-ababa laengen ni nobelista ti nobelana. Ta pudno met, ti panagiprenta iti magasin ket maysa a negosio. Isu a no adu ti mangbasa iti nobelam, nawaywayaka laeng a mangiyatiddog iti nobelam
Nupay kasta, pinadas met ni mannurat nga Ilokano ti mangsurat kadagiti istoria a mabalin a saan a magustuan dagiti agbasbasa. Dagiti arinunos ti dekada ’50 pay laeng, inruar ni Constante Casabar ti “Dagiti Mariing iti Parbangon,” ti nalabit kaunaan a nobela nga Ilokano a nangtratar iti nakaay-ay-ay a kasasaad dagiti mangmangged nga Ilokano. Kadagiti immuna a bilang ti nobela, madlawmo ti gasang ken tured ti nobela. Ngem iti arinunos daytoy, madlawmo ti panagkambio ti nobela. Adda dagiti sayangguseng a naisikat ti biag ni Casabar nga isu ti gapuna ti pettat a panagsabali ti timbre ti nobela. Nalabit, no saan a naiserye daytoy, mabalin a nasurat daytoy a namantenir ti gasang ken tured ti nobela. Kasta met ti kaso ni Juan S.P. Hidalgo, Jr. Para kadagiti kritiko nga Ilokano, ti nobelana a “Saksi ti Kaunggan” ti maysa kadagiti kapapatgan a nobela nga Ilokano. Ngem segun kadagiti editor ti magasin, saan a nagustuan daytoy dagiti agbasbasa ta kinapudnona, adda dagiti nagsurat iti editorial ket pinaisasardengda ti nobela. Nupay adda met ketdi dagiti nobelista nga isuda ti nangikeddeng iti kaatiddog wenno kaababa ti nobelada. Ti immuna a nobelami nga “Ay, Ni Reberen!,” sinuratko daytoy a siam a chapter sa indatagko iti editorial ti Bannawag. Ket nupay positibo ti feedback dagiti agbasbasa, saankon nga inyatiddog pay daytoy ta nasurat la ngarud daytoy iti kasta a kaatiddog wenno kaababa.
Isu ti gapuna a maysa a karit kadagiti mannurat nga Ilokano a tapno ad-adda a nawaya a makapagsurat segun iti kayatda, masapul a maiwayat dagiti addang wenno wagas a nawaya iti no ania ti kayat dagiti agbasbasa. Maysa a wagas ket ti panangiruar iti nobela iti libro babaen ti indie publishing— ta kadagitoy, awan pay met ti nakasagana a publisher a mangisugal iti kuartana kadagiti sinurat nga Ilokano.
Iti sabali a bangir, iti biangko kas maysa a mannurat a mamati a serseriosuek ti panagsurat addaakon nalabit iti situasion a saankon a kitkitaen no magustuan kadi daytoy dagiti agbasbasa, no di ket sursuratekon ti maysa nga istoria segun iti kasapulan ti istoria.
Isu a sakbay a suratek ti maysa nga istoria, maikeddengko nga umuna no ababa daytoy wenno atiddog. Ket kangrunaan a tarabayko iti daytoy ket ti kuna ti maysa kadagiti pagtamdak a piksionista a ni Haruki Murakami a ti panagsurat kano iti ababa a piksion ket kasla panagparnuay iti maysa a hardin idinto a ti panagsurat iti nobela ket kasla panagparnuay iti maysa a kabakiran.
Adda dagiti istoria nga iti panagkunak, umanayen ti maysa nga ababa a panagistoria tapno mayistoria dagiti nasken a maistoria. Nangruna ta ti estilok iti agdama, ad-adda nga ipangpangrunak ti karakter wenno kababalin ti maysa nga agbibiag ken kadagiti kangrunaan a padasna a nangbukel iti katataona iti agdama.
Iti sabali a bangir, adda dagiti istoria a masapul nga atiddog. Para kaniak, ti panagsurat iti nobela ket panangbukel iti maysa a lubong nga uray dagiti bambanag a saan a nasken nga isurat, masapul nga ag-exist dagitoy iti dayta a lubong— ket masapul nga ammok met laeng ti mapaspasamak kadagitoy. Ngarud, no ti ababa a piksionko ket ad-adda a kasla bionote wenno curriculum vitae ti maysa a karakter, ti nobela ket lubong a pagsasarakan dagitoy a karakter nga addaan iti nagduduma a bionote wenno curriculum vitae.
Sakbay a gibusak daytoy a presentasion, agyamanak iti NCCA (National Commission for Culture and the Arts) para iti Writer’s Prize a nangatiwan ti “Kapessat ti Bagis” ken iti NBDB (National Book Development Board) a nangipaay iti grant tapno masuratko ti “Panangsapul iti Puraw a Kabalio.” Babaen dagitoy nga ahensia, nasuratko ti dua a nobela a nawaya a nasuratko dagiti bambanag a masapul nga isuratko ket saan a nalimitaran ti kaababa wenno kaatiddog dagitoy. Iti pammatik, nasuratko ti dua a nobela a saan a segun iti panagraman dagiti agbasbasa no di ket iti kasapulan dagiti istoria.—O
(Pannakaisurat ti presentasion iti 6th Philippine International Literary Festival iti Davao City idi Nobiembre 20-21 iti panel discussion nga addaan iti tema a “Fiction: The Long and Short of It.” Naidatag iti Saluyot, Disiembre 2015 a bilang.)
Ti Padigo ni Gumiliano Kadagiti Ilokano ken Filipino
Padaya gapu ta maigidgiddan met ti panangrambaktayo a mannurat nga Ilokano iti panagtayo ni Apo Jesucristo.
Iti biangtayo a mannurat, ti maipadayatayo ket dagiti sinurattayo ken dadduma pay a gannuat para iti literatura ken lengguahe nga Ilokano nga iti daytoy a gundaway, ibinglaytayo para iti sangkapagilian a literatura.
No sublianantayo dagiti panggep ti GUMIL Filipinas, ti pannakain ti GUMIL Metro Manila, nailanad iti Constitution and By-Laws nga iti panangipatarus ken pananginterpretmi iti Ilokano, a mangipaay ti GUMIL iti gundaway tapno mapatadem dagiti mannurat nga Ilokano ti plumada; mapabaknang ti Kurditan Ilokano ken ti kultural a tawid; makaipablaak kadagiti sinurat; ken, matarabay dagiti amin a kameng tapno agbalinda a naan-anay a mannurat.
Iti bukodmi a biang, dagiti nalawag a pannakaipakat dagitoy a panggep ket (1) pannakaparnuay dagiti seminar ken workshops kas iti Pasnaan (ti GUMIL Filipinas), ti Tungtongan (ti GUMIL Metro Manila), ti Panagkayas iti Balikas (ti GUMIL Cagayan; (2) ti agtultuloy a panagputartayo kadagiti nobela, sarita, daniw, salaysay, ken dadduma pay a sinurat; (3) ti panagilibro kas iti Tagnawa (ti GUMIL Filipinas) ken ti Pablaakan (ti GUMIL Metro Manila), ken dagiti nadumaduma a babasaen dagiti chapter kas iti Saluyot (ti GUMIL Metro Manila); (4) ti panagtalinaed ti GUMIL a silulukat iti asino man nga interesado iti literatura ken lengguahe.
Dinakamattayo ditoyen ti GUMIL Filipinas, ken dagiti kakabsat a chapter, gapu ta mamati daytoy numo a saantayo a mabalin a pagsisinaen dagiti chapter ken sirigentayo laeng ti maymaysa a chapter ta kangrunaan a pagsaksakduan ni GUMIL iti pigsa ket ti panagkakayammet dagiti ramutna (saan laeng a sangana) nga isu dagiti chapter.
Ita, saan laengen a nakatuon ti imatangtayo kadatayo nga Ilokano wenno no ania ti maaramidantayo iti sangkagimongan nga Ilokano. Ta mamatitayo iti bagbagitayo a nakapudnotayo iti maiparbeng nga aramidentayo: ti agputar para kadagiti Ilokano. Sirsirigentayo metten ti sangkapagilian a pagipadiguantayo kadagiti nalabon ken naruay a partuattayo. Kinapudnona, nakarugitayo pay ketdin. Madaman ti panagipatarustayo kadagiti sinurattayo iti nailian a lengguahe. Adda metten dagiti Kagumilan nga agiliblibro iti man komersial weno indie a wagas— iti lengguahe a Filipino ken Ingles. Kasta met nga agtultuloy ti panagsurat dagiti dadduma a Kagumilan iti Nailian a Lengguahe ket amin dagitoy, paset ti panagipadigo wenno panagpadaya para iti sangkapagilian a literatura.
Umisu la unay daytoy a situasion nga ayantayo iti panagsagsaganatayo iti Maika-5o nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila inton umay a tawen. Ta iti dayta a nabalitokan a tawen, natalektayo a mangibaga a nalabon dagiti nabalitokan nga apit dagiti Gumiliano nga inda impempen iti Agamang ni Kurditan Ilokano ken agpapan payen iti Panitikang Pambansa.
Kablaaw kadakayo amin, patpatgen a Kagumilan!
--ARIEL S. TABAG
Disiembre 13, 2015
(Mensahe kadagiti kameng ti GUMIL Metro Manila iti pannakarambak ti maika-49 nga anibersario ti gunglo.)
bug_Latn ilo_Latn unk hau_Latn unk hau_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn min_Latn ilo_Latn ilo_Latn