TOPIKO ITI AKKUB
Ti Biblia
—Ordinario Laeng Kadi a Libro?
Nakompleto ti Biblia iti uneg ti agarup dua a ribu a tawen. Nanipud idi, nakaad-adun a libro ti naaramid sa naawan met laeng. Ngem saan a kasta ti Biblia. Panunotem dagiti adda iti baba.
Nalasatan ti Biblia ti adu a nakaro nga iyaatake dagiti naimpluensia a tattao. Kas pagarigan, bayat ti 1200’s agingga iti 1400’s, iti dadduma a nasion nga agkunkuna a Kristiano, “naibilang kas kumonkontra ken rebelde dagidiay adda Bibliana ken mangbasbasa iti dayta iti lengguahe ti kaaduan [ti lengguahe ti ordinario a tattao],” kuna ti libro nga An Introduction to the Medieval Bible. Dagiti eskolar a nangipatarus iti Biblia iti lengguahe ti kaaduan wenno nangiparegta iti panagadal iti Biblia ket nagpeggad ti biagda. Dadduma kadakuada ti napapatay.
Uray adu ti bumusbusor iti Biblia, nagbalin dayta a kasasaknapan ti pannakaiwarasna a libro ken agtultuloy pay laeng a kasta. Natantia a lima a bilionen a kopia ti intero a Biblia wenno ti dadduma a pasetna ti nayimprenta iti nasurok a 2,800 a lengguahe. Ngem saan a pulos a makakamat iti dayta dagiti libro iti pilosopia, siensia, ken dadduma pay a libro, a mabalin a limitado laeng ti sirkulasionda ken alisto laeng nga agpaso.
Iti tulong ti Biblia, napreserba ti dadduma a lengguahe a nakaipatarusanna ken mas simmayaat pay dagita. Dakkel ti impluensia ti German a patarus ni Martin Luther iti dayta a lengguahe. Nailadawan ti kaunaan nga edision ti King James Version kas “nalabit ti kaimpluensiaan pay laeng a libro a naipablaak” iti Ingles.
“Dakkel ti impluensia [ti Biblia] iti kultura dagiti nasion iti Europa ken North America, saan laeng nga iti patpatien ken kostumbre dagiti relihion, no di ket uray iti arte, literatura, linteg, politika, ken iti di mabilang a dadduma pay a tay-ak.”
—The Oxford Encyclopedia of the Books of the Bible.
Dadduma laeng dagita kadagiti rason a naidumduma ti Biblia. Ngem apay a kasta unay ti kinapopularna? Apay nga adda dagiti nangirisgo iti biagda para iti Biblia? Dagitoy ti dadduma iti adu a rason: Naglaon ti Biblia kadagiti moral ken naespirituan a pannursuro a mangipakita iti nagpaiduma a sirib. Iti tulong ti Biblia, maawatantayo no ania ti ramut ti panagrigrigat ken panagririri dagiti tattao. Saan la a dayta, ikarkarina pay nga agpatingganto dagita a problema, ken ibagana pay no kasano a mapasamak dayta.
Mangted ti Biblia iti Moral ken Naespirituan a Pannakatarus
Napateg ti edukasion a maited ti eskuelaan. Ngem kuna ti maysa nga artikulo iti newspaper ti Canada nga Ottawa Citizen nga uray adu ti nalpasmo a kurso, saan a garantia dayta a kanayon nga umison ti panagdesisionmo maipapan iti moral. Wen, adu a nangato ti adalna
Ti Biblia ket nakasentro iti moral ken naespirituan nga edukasion. Ibagana no ania ti ‘naimbag, nalinteg, saan a panangidumduma, ken no ania ti rumbeng nga aramidentayo.’ (Proverbio 2:
Ti maysa a prinsipio nga impapuso ni Stephen ket ti mabasa iti Proverbio 19:11: “Ti pannakatarus ti maysa a tao pudno unay a pabannayatenna ti ungetna, ket kinapintas iti biangna ti panangpalabas iti salungasing [wenno, kamali].” Ita, no maipasango ni Stephen iti narigat a situasion, ikagumaanna a panunoten a naimbag ti situasion iti kalmado a pamay-an ken surotenna dagiti makatulong a prinsipio ti Biblia. “Napaneknekak a ti Biblia ti kasayaatan a libro a mangidalan iti biagtayo,” kinunana.
Ni Maria a maysa a Saksi ni Jehova ket ininsulto ti maysa a mangidumduma a babai iti sanguanan ti adu a tao isu nga inaribungbonganda ida. Imbes nga agibales ni Maria, kalmado a pimmanaw. Kalpasan dayta, nakonsiensia ti babai isu a sinapulna dagiti Saksi. Iti agarup makabulan, nakitana met laengen ni Maria. Inarakupna ken dimmawat iti pammakawan. Kasta met, naawatanna a naalumamay ken managteppel ni Maria gapu iti patpatien ti relihionna. Ti resultana? Ti dati a mangidumduma a babai ken ti lima a kapamiliana ket nakipagadal iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova.
Kinuna ni Jesus a mapaneknekan a nalinteg ti sirib gapu kadagiti resultana. (Lucas 7:35) Nakaad-adu ti pammaneknek nga epektibo ti sirib wenno dagiti prinsipio ti Biblia! Pagbalinendatayo a nasaysayaat. Dagita ti “mamagsirib iti daydiay awanan kapadasan,” “mamagrag-o iti puso,” ken “mamagsilnag iti matmata” tapno maaddaan ti tao iti moral ken naespirituan a pannakatarus.
Ilawlawag ti Biblia ti Ramut ti Panagrigrigat ken Panagririri
No adalen dagiti imbestigador ti maysa nga epidemia, ikagumaanda a kitaen no ania ti ramut ti bigla a panagwaras dayta a sakit. Kasta met laeng ti aramidentayo tapno maawatantayo no apay nga adda panagrigrigat ken panagririri dagiti tattao. Dakkel manen ti maitulong ti Biblia iti dayta, ta inrekordna ti rugrugi ti pakasaritaan ti tao, ti tiempo a nangrugi dagiti problematayo.
Ibaga ti libro a Genesis a nangrugi ti panagrigrigat ti sangatauan idi nagrebelde iti Dios ti umuna nga agassawa. Saan la a dayta, pinilida pay nga isuda ti agdesision para iti bagida no ania ti naimbag ken dakes
Mangted ti Biblia iti Namnama
Ipasigurado ti Biblia a gapu iti ayat ti Dios kadagidiay mangresrespeto iti autoridad ken moral a prinsipiona, pagpatinggaennanto ti kinadakes ken ti panagrigrigat a resulta dayta. Dagiti managdakdakes ‘lak-amendanto ti bunga ti aramidda.’ (Proverbio 1:
Tungpalento ti Dios ti panggepna nga agbalin a natalna ti daga babaen ti “pagarian ti Dios.” (Lucas 4:43) Dayta a Pagarian ket sangalubongan a gobierno, ken dayta ti usarenna a mangipakita nga isu ti maikari a kangatuan nga agturay iti sangatauan. Impakita ni Jesus a ti daga ket sakup dayta a Pagarian idi kinunana iti modelo a kararagna: “Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagayatam . . . iti daga.”
Wen, aramidento dagiti sakup ti Pagarian ti Dios no ania ti pagayatanna kas panangbigbigda a ti Namarsua ti maikari nga Agturay, saan a ti asinoman a padada a tao. Awanton ti korapsion, kinaagum, gubat, di patas a pinansial nga estado ti biag, ken panangidumduma gapu iti puli. Maymaysanton ti gobierno ditoy lubong, agkaykaysanton ti amin a tattao, ken maymaysanton ti naespirituan ken moral a prinsipio a sursurotenda.
Tapno makitamto ti baro a lubong, kasapulam ti edukasion. Kuna ti 1 Timoteo 2:
Masdaawtayo kadi a ti Biblia ti kasasaknapan ti pannakaiwarasna a libro? Sigurado a saan! Ipakita dagiti pannursuro ti Biblia nga impaisurat ti Dios dayta. Ken ipakita ti nasaknap a pannakaiwaras ti Biblia a kayat ti Dios a maammuan dagiti tattao ti maipapan kenkuana, aniaman ti lengguahe ken nasionalidadda, ken kayatna a masagrapda dagiti bendision nga iyegto ti Pagarianna.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasanotayo a Masigurado a Pudno ti Biblia?
No ti Dios ti autor ti Biblia, sigurado nga awan ti kapadana a libro.
Ti Biblia—Libro a Naggapu iti Dios
Kasano a matulongannaka ti Biblia a mangrisut kadagiti parikutmo? Apay a mapagtalkam dagiti padtona?
Apay nga Adalem ti Biblia?
Mangipapaay ti Biblia kadagiti sungbat ti agkakapateg a saludsod ti minilion a tattao iti intero a lubong. Kayatmo kadi met ti matulongan?
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn