Bietnam
Ti Bietnam (i/ˌvjɛtˈnɑːm/, /ˌvjɛtˈnæm/), opisial a ti Sosialista a Republika ti Bietnam (Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ( listen)), ket isu ti akin-daya unay a pagilian idiay Indotsina a Peninsula isia Abagatan a daya nga Asia. Adda daytoy ti nakarkulo a 87.8 a riwriw nga agtataeng manipud idi 2011, daytoy ti maika-13 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong, ken ti maika-8 a kaaduan ti populasion a pagilian ti Asia. Ti nagan ti Bietnam ket maipatarus a kas ti "Abagatan a Biet", ken opisial a naampon idi 1945. Ti pagilian ket nabeddengan babaen ti Tsina iti amianan, ti Laos iti amianan a laud, ti Cambodia iti abagatan a laud, ken ti Baybay Abagatan Tsina iti daya.[8] Ti siudad a kapitoliona ket ti Hanoi manipud idi naikaykaysa iti Amianan ken Abagatan a Bietnam idi 1976.
Dagiti Bietnamis ket nagbalinda a nawaya manipud ti Imperial a Tsina idi 938 AD, kalpasan ti Gubat ti Karayan Bạch Đằng. Dagiti nagsasaruno a Bietnamis a naarian a dinastia ket rimmang-ay idi ti pagilian ket heograpiko ken politikal a nagpadakkel iti Abagatan a daya nga Asia, aginggana idi ti Indotsina a Peninsula ket nakolonisado babaen ti Pransia idi tengnga ti maika-19 a siglo. Ti Umuna a Gubat ti Indotsina ket dimtengan ti panakaiturong ti panakapapanaw dagiti Pranses idi 1954, a nakaibatbatian ti politiko a panakabingbingay ti dua nga estado ti Bietnam, ti Amianan ken Abagatan a Bietnam. Ti suppiat a nagbaetan dagitoy dua a bangir ket kimmaro, nga adda dagiti adu a ganganaet a pannakibibiang, idi las-ud ti Bietnam a Gubat, a nagpatinggaan ti panagballigi ti Amianan a Bietnam idi 1975.
Ti Bietnam idin ket naipagkaykaysa babaen ti maysa a Komunista a gobierno, ngem daytoy ket politikal a naisinsina ken pimmanglaw. Idi 1986, ti gobierno ket nangirugi ti serie kadagiti ekonomiko ken politikal a reporma, a nagirugian ti dalan a panakaikaduaan ti Bietnam kadagiti ekonomia ti lubong.[9] Baaen ti 2000, daytoy ket nakaipatakderen kadagiti kaaduan a diplomatiko a panakibiang kadagiti pagilian. Ti panagkadakkel ti ekomnomiana ket maysa kadagiti kangatuan iti lubong manipud idi 2000,[9] ken segun ti Citigroup, iti kastoy nga idadakkel ket maidisso nga agtultuloy. Ti Bietnam ket adda ti kangatuan a Gapuanan a Pagsurotan ti Sangalubongan a Panagpadakkel kadagiti 11 a kangrunaan nga ekonomia,[10] ken dagiti nagballigi a panagrepormana ti ekonomia ken ti pannakitiponna ti Organisasion ti Sangalubongan a Komersio idi 2007. Nupay kasta, ti pagilian ket agtultuloy nga agsagsagaba kadagitinangato nga agpang ti inekualida ti matgedan, dagiti adu a paggiddiatan ti panagaywan ti salun-at a probision, ken dagiti saan anasayaat a ekualidad ti henero.[11][12][13][14][15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Robbers, Gerhard (30 Enero 2007). Ensiklopedia dagiti batay-linteg ti lubong. Infobase Publishing. p. 1021. ISBN 978-0-8160-6078-8. Naala idi 1 Hulio 2011.
- ^ Bietnam - Heograpia. Index Mundi, 12 Hulio 2011. Naala idi 19 Disiembre 2011.
- ^ Opisina dagiti Sapasap nga Estadistika. 2011 sosial - estadistika a datos ti ekonomia.
- ^ a b c d "Bietnam". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Abril 2012. Naala idi 26 Septiembre 2012.
- ^ "Gini a Pagsurotan". Banko ti Lubong. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010. Panagrangrang-ay ti nagtagitaoan a pagsurotan ti turong: Tabla G". Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 5 Enero 2011.
- ^ "Sosialista a Republika ti Bietnam". Travelsradiate.com. Naala idi 6 Agosto 2011.
- ^ Ti Baybaya Abagatan Tsina ket naibagbaga idiay Bietnam a kas ti Baybay Daya (Biển Đông).
- ^ a b "Ti baro a kita ti ekonomia ti Bietnam". BBC News. 18 Oktubre 2004.
- ^ Weisenthal, Joe (22 Pebrero 2011). "3G a Pagpagilian". Businessinsider.com. Naala idi 6 Agosto 2011.
- ^ "Reporta ti Inekualidad ti Bietnam". Mekong nga Ekonomika. 2005. Naala idi 7 Nobiembre 2010.
- ^ "Panakaiwarwaras ti Matgedan ti Pamilia – Gini a Pagsurotan". CIA World Factbook, 2008 a datos. Naala idi 27 Nobiembre 2011.
- ^ "ScienceDirect – Warnakan dagiti Ekonometriko: Iti panakalungsot dagiti gapuanan ti inekualidad ti sektor ti salun-at nga adda ti pakaipakatan ti inekualidad ti malnutrision idiay Bietnam". Sciencedirect.com. 12 Septiembre 2002. Naala idi 6 Agosto 2011.
- ^
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ Gallup, John Luke (2002). "Ti paglakuan a matgedan ti obra ken inekulidad idiay Bietnam idi tatwtawen ti 1990". Ideas.repec.org. Naala idi 7 Nobiembre 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Herring, George C. Ti Kaatiddogan a Gubat ti Amerika: Ti Estados Unidos ken Bietnam, 1950–1975 (maika-4 nga edidion, 2001).
- Jahn GC. 2006. Ti tagtagainep ket saan pay a nalpas. Iti: P. Fredenburg P, Hill B, manmannurat. Ti pannakibinningay ti bagas para iti kappia ken prosperidad iti Kalatakan a Subrehion ti Mekong Subregion. Victoria, Australia: Sid Harta Publishers. p 237–240.
- Karrnow, Stanley. Bietnam: Ti Maysa aPakasaritaan. Penguin (Saan a Klasiko); Maika-2 nga edision (1 Hunio 1997). ISBN 0-14-026547-3.
- McMahon, Robert J. Dagiti Nangruna aParikut iti Pakasaritaan ti Bietnam a Gubat: Dagiti Dokumento ken Salaysay (1995).
- Oxford a Diksionario dagiti Nalaing nga Agadadal, Maika-7 nga edision, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- Tucker, Spencer, ed., Ensiklopedia ti Bietnam a Gubat (1998) 3 tom. repernsia; ken tipay maysa a tomo a naipabassit nga edision (2001).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bietnam idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Bietnam idiay Wikiquote
- Bariweswes ti pagilian manipud ti damdamag ti BBC
- Vietnam a naikabil iti The World Factbook
- Bietnam manipud dagiti Bilioteka ti UCB GovPubs
- Kitaen ti Bietnam idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bietnam idiay Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas iti Bietnam
- Key Panagrang-ay a Panagipadto para iti Bietnam
- Gobierno
- Portal ti Gobierno tiietnam
- Partido Komunista ti Bietnam - opisiala sapot ti pagsaadan (iti Bietnamis)
- Nailian nga Asemblia - lehislatibo a bagi ti Bietnam
- Opisina dagiti Sapasap nga Estadistika
- Ministro ti Ganganaet a Panakibiang
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Bietnam
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti sosialista nga estado
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1976
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
hne_Deva ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn spa_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn hne_Deva ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn