Komentario ni Eden A. Alviar
MAYSA ti balay wenno pagtaengan kadagiti kangrunaan a kasapulan ti tao. Mainayon daytoy iti danum, makan ken aruaten a maibilang a basic needs ti tao tapno agbiag.
Ngem dagitoy a kangrunaan a kasapulan tapno agbiag ket narigat a gun-oden dagiti napanglaw. Para kadagiti marigrigat, prioridadda ti panangpataudda kadagiti taraon nga ipaunegda iti inaldaw. Maikaduanto laengen dagiti aruaten ken pagtaengan.
Iti Pilipinas nga iti populasionna ita a tawen ket dumanonen iti agarup 104 million, kaaduanna ti marig-rigat, ken awanan iti bukod a balay wenno pagtaengan.
Adu kadagiti Pilipino a napanglaw nangruna dagiti agindeg kadagiti dadakkel a siudad ket maibilangda nga informal settlers ken agnaedda kadagiti squatter area ken kadagiti napeggad a lugar kas kadagiti igid dagiti karayan, waig, estero ken dagiti puon dagiti bantay, ken uray kadagiti sirok dagiti rangtay. Adu kadakuada dagiti agindeg kadagiti barong-barong ken agbibiagda a nakapimpiman.
Ngem saan laeng a dagiti napanglaw nga agnanaed kadagiti siudad ti addaan iti nadagsen a parikut iti kaawan ti balay wenno pagtaengan, uray pay dagiti marigrigat kadagiti probinsia. Ngem dagitoy ket nalaklakada laeng ti agbangon iti simple ken disente a pagnaedanda no la ketdi nagagetda ken ikagumaanda. Dagiti napanglaw kadagiti probinsia nangruna kadagiti away ket mabalinda ti agbangon kadagiti kalapaw a padur-asendanto no sumayaat ti kasasaadda.
Nadagsen a parikut ti kaawan ti pagtaengan dagiti napanglaw nga agindeg kadagiti siudad nangruna sadiay Metro Manila. Uray pay dagiti adda pagsapulan wenno trabahona a nababa laeng ti maganaranda ket saanda a kabaelan ti agpabangon iti balay gapu ti kinanginan ti bayad dagiti lote, ken dagiti material ken tangdan dagiti trabahador iti kons-truksion.
Panawen pay daydi Presi-dente Ferdinand Marcos idi mangrugin ti nakaro a parikut ti panagkasapulan iti pagtaengan dagiti agindeg kadagiti siudad nangruna sadiay Metro Manila. Dayta ti gapu a nabukel ti National Housing Authority iti babaen ti Office of the Presidente. Nabukel ti NHA mayataday iti Presidential Decree No. 757 a nayetnag idi Hulio 31, 1975 a kangrunaan nga ahensia ti gobierno a mangiyimplementar kadagiti housing programs para kadagiti limitado ti masapulanna a Pilipino. Nabukel pay idi ti Department of Human Settlements mayataday iti Presidential Decree No. 1396 idi Hunio 2, 1978, ken indauluan idi ni First Lady Imelda Marcos, ngem nawara daytoy idi napadisi dagiti Marcos kalpasan ti EDSA People Power Revolution idi Pebrero 25, 1986.
Idi panawen ni Presidente Corazon Aquino, binukelna ti Housing and Urban Develop-ment Coordinating Council babaen ti Executive Order No. 90 idi Disiembre 17, 1986. Ti HUDCC ket adda iti babaen ti Office of the President, ken sukat ti nawara a MHS. Agserbi dayta a kangatuan a policy-making nga ahensia para iti housing program ken coordinator iti pannakaisayangkat dagiti government shelter program.
Manipud iti administrasion daydi Presidente Aquino agingga ken ni Presidente Gloria Arroyo, nagtalinaed a naulimek dagiti gannuat dagiti ahensia ti gobierno pakaseknan dagiti housing program. Timmaud dagiti nabara a kontrobersia kabayatan dagiti naud-udi a tawen ni Presidente Benigno Aquino III gapu ti kinaginad ti pannakaileppas dagiti housing projects nga umakaran dagiti biktima ni Supertyphoon Yolanda sadiay Leyte ken Samar.
Ad-ddan a timmaud dagiti kontrobersia iti housing program ti gobierno iti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte idi aglusulos ni Vice President Leni Robredo a kameng ti gabinete kas chair-person ti HUDCC.
Simmaruno ti kontrobersia a panangsakup dagiti kameng ti grupo dagiti napanglaw a Kalipulan nd Damayang Mahihirap (Kadamay) kadagiti bakante a 20,000 housing units a pinabangon ti NHA sadiay Pandi, Bulacan, ken San Jose Del Monte City a naisangrat para kadagiti police and military personnel.
Panggep pay dagiti kameng ti Kadamay a sakupen dagiti bakante a 3,000 housing units sadiay Bocaue, Bulacan, ken 877 housing units sadiay Bustos, Bulacan.
Kabayatan ti panagsarita ni Presidente Duterte iti maika-120 nga anibersario ti Philippine Army sadiay Fort Bonifacio, impalgakna ti panangpabus-oynan kadagiti kameng ti Kadamay a nangsakupen kadagiti housing units a para koma kadagiti soldado ken polis. Inkarina pay ti panagpabangonna iti kadarasan a tiempo kadagiti nasaysayaat a housing units para kadakuada a kompleton ti linia ti danum ken koriente.
Saan a rumbeng a pinabus-oyan ti Presidente ti inaramid dagiti miembro ti Kadamay ta dayta ket mangipakita ti anarkia wenno saanda a panangsurot iti linteg ken proseso. Dakes dayta a pagtuladan dagiti dadduma pay a napanglaw nga agtarigagay a maaddaan iti balay. Amangan no ad-adunton dagiti tumaud a parikut no tuladen dagiti dadduma ti panangsakup kadagiti bakante a housing units ti NHA kadagiti amin a rehion iti pagilian.
Dakkel ti responsibilidad ti gobierno a mangtulong kadagiti napanglaw a maad-daan iti bukodda a balay, ngem saan a rumbeng nga agbalin ti administrasion a hostage dagiti kameng ti Kadamay. Nalawag a ti inaramidda ket maikanniwas iti linteg, ken panangibaddek ti karbengan dagiti nakaikarian a lehitimo a benepisario dagiti housing units.
Iti intero a pagilian, adu pay laeng nga umili dagiti awanan iti disente a balay, ngem agan-anusda iti agdama a kasasaadda gapu iti panagbutengda nga agaramid iti maikaniwas iti linteg. Ngem iti impakita ti Presidente a panangpabus-oyna kadagiti kameng ti Kadamay, dakkel ti posibilidadna a tuladento dayta dagiti dadduma a napanglaw nangruna no adda dagiti mangsugsog kadakuada tapno mariribuk ti administrasion.
Ammon dagiti umili ti panagbaliwbaliw ti desision ti Presidente kadagiti napateg nga isyu iti pagilian. Rumbeng nga amirisenna koma a nasayaat ti desisionna no palubosanna dagiti kameng ti Kadamay a nangsakup kadagiti housing units a pinabangon ti gobierno a naikari kadagiti lehitimo a benepisario.#
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn