Ni Alexander the Great (336-323 B.C.) a napandagan ti punganna iti libro nga “Iliad” ken imuko, namagkaysa kadagiti aggugubat nga agpapada met laeng a Griego ken nangparmek iti “Duog a Lubong”, inasawana ti anak ti kaudian nga emperador a Persiano.
Manipud idi punganay, kinainnagawda iti bileg a mangituray ken kabusorda a Griego dagiti Persiano. Ngem di nagpaay daytoy a lapped wenno tubeng iti ayan-ayatda iti imnas a taga-Persia. Awanen ti sabali nga inayat ni Alexander the Great agingga iti nasapa nga ipupusayna.
Ti kaingungot ni Hitler, timmulad ken ni lakayna a nagpakamatay iti uneg ti maysa a bunker. Ni Adolf Hitler, nalatlatak iti naganna a “Fuchrer”, sinuratna idi ti Mein Kampf (My Struggle) a blueprint wenno balabala ti pagilian ti Nazi Germany iti gubat ken panangsakupda kadagiti kaarrubada a nasion. Naibasar ti gagem ni Hitler a mangparmek ken mangsakup iti panamatina unay iti bukodna met laeng a teoria nga “Aryanismo”: isuda nga Aleman ti kasariritan ket kabilegan ngarud a puli iti lubong. Am-ammo pay ni Adolf Hitler a kas, “The Butcher of Auschwitz”. Aglima riwriw a Hudeo ti pinapatayna iti gas chamber.
Ti Alemania ti simmublat ngamin a sunsonen ken parmeken ti Allied Forces a binukel ti Gran Britania, Soviet Union wenno Russia ken ti Estados Unidos ti Amerika. Naribbuotdan dagiti teritorio a narabsut idi ti Alemania babaen ti makunkuna a “blitzkrieg”, wenno kasla kimat a panangparmek ken panangsakup. Timmulad a nagpa-kamatay ti asawa ni Adolf Hitler agsipud ta kabinglay daytoy ni lakayna iti balligi agraman pannakapaayna.
Iti pakasaritaan met ti Filipinas, iti panawen a yaalsa idi dagiti “Indio” a kas pangawag dagiti Kastila kadagiti appotayo, nalatak ti ayan-ayat da Josephine Bracken ken Jose Rizal. Saan a tubeng ti panaggidiat ti puli, kultura a nabangonan ken pammatida tapno masangal ti naindaklan nga ayan-ayatda. Nagassawada. Sisasaet idi ni Josephine Bracken a nangsarungkar ken nangan-andingay ken ni Jose Rizal iti uneg ti pagbaludan ken agingga iti maudi a kanito sakbay a paltoganda ti naud-udi iti plasa ti Bagumbayan wennno Luneta.
Ni Gabriela Silang (1731-1763) agsipud iti naindaklan nga ayatna iti asawana, intuloyna ti napanawan ni Diego nga inrusuat, ti yaalsa ti Ilocos kontra kadagiti Kastila. Liput a ginudas idi ni Miguel Vicos, maysa a mestiso ken kasingedda pay met ngarud ni Diego. Nagbalin ni Gabriela a henerala dagiti rebelde nga Ilokano.
Nagdinamag met idi naladaw a maikapito a dekada ti siglo, ti panangtallikud ni Prince Rainier ti Monaco iti “pomp and glory of the royal crown” tapno maikallaysana ti makuna a maysa laeng a commoner nupay nalatak nga artista ken bituen ti Hollywood a ni Grace Kelly. Wen, agsipud iti bileg ni ayat!
Agingga ita, pagtutungtongan pay laeng , nangruna dagiti nataengan, ni Armi Kusela a maysa idi kadagiti kalibnosan a babai iti lubong ken nangabak a kas Miss Universe. Inidian ni Armi Kusela dagiti nagarem kenkuana nga ingget-baknang ken adda pay kameng iti nangato a dara ken ti naidiaya a Hollywood career tapno paikallaysa laeng iti maysa a Filipino businessman nga agapeliedo iti Hilario. Nag-tallugod iti diktar ti pusona.
Kasla narigat a patien ti panagayan-ayat sa panagkallaysa kalpasanna, da Ogie Alcasid ken Michelle Van Eimeren. Ni Ogie, pandak a kumakanta, aktor ken TV commercial-comedian a Fili-pino. Ni Michelle Van Eimeren, Australian beauty queen ken partisipante iti naangay idi a Miss Universe beauty pageant iti Filipinas. Ni Miss Sushmita Sen idi ti nangabak. Ni Ogie ti chaperon idi ni Michelle iti Manila. Dita a naginnasideg ti rikna ken nasangal ti ayan-ayatda.
Adu pay dagiti naindaklan a pasamak wenno pakasaritaan maipapan iti ayan-ayat, ngem maymaysa wenno sangkapada ti ipaduyakyakda. Ti pudno wenno naindaklan nga ayat, dina bigbigen ken saan a tubeng ti panagsupadi ti puli, kultura wenno kannawidan, pammati, kita ti gobierno, kasasaad iti biag ken paggargarawan a gimong.#
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn