* Daytoy Ti Kuribotmi, Kabagis...
Angkuan Kuribot Jr., apo, daytoy numo. Nabuniagan a John B. Buhay idi agtawen iti pito. Diak koma kayat dayta a nagan ngem awan ti naaramidak ta pili dayta 'tay padi a nangipaaruyot iti danum iti mugingko a diak idi ammo no ania dayta. Manipud idi, John kanon ti naganko. Napukawen diay Ani nga awag idi dagiti kakabsatko kaniak. Sal-it a padi! Insurotna ti naganko iti naganna ta imbag la kano a pakalaglagipanna. Nasublin idiay U.S. kalpasan a binuniagannak ket namak pay no malagipnak.
Pagyamanak laeng, ta uray natennebak iti adu a rigat, ket "guapoak" kano, kuna ni inangko, hehe. Mamatiak met ta uray diak agar-arem ket adda met dagitay dayag a napigket ti panagkitada kaniak.
Apay ta Kuribot?
Wen, ta dayta ti kasinginko. Ta sipud pay impultitnak ni inangko, ti Kuribot ti kangrunaan a banag iti panagsalog manipud iti nakaipasngayanmi a kabambantayan. Ammom ti langa ti Kuribot? No saanka a kameng ti pamilia ti napanglaw a mannalon, kas kadakami, dimo ammo ti langa ti Kuribot. Nagtimbukel a kasla sakupit a naaramid manipud kawayan. Ngem kadakami, gapu ta awan adu a kawayan iti kabakiran a lugarmi, way ti maaramat - daytay way a "getanggan" kas awagmi nga Ayangan - dadakkel a way daytoy. Sinallapid met laeng a way ti pannakasab-itanna a maiyabaday. "Hapeeng" ti awagmi iti way a kuribot. Ngem "kuribot" kunamin tapno maawatam, kabagis, ta saanka met nga Ayangan. Maiyabaday iti bukot ti kuribot. Ditoy kapatadan, pagkargaanda iti ruot a kanen ti baka wenno nuang. Ngem idiay Mt. Palali, paset ti Brgy. Bansing, a yanmi, kumpormi ti usar ti kuribot. Pagkargaan iti aglampay nga ubing no dina kayat ti sumang-at a magna, asin ken manteka, ken aminen nga aggapu iti ili, ngem kaadduanna nga aramaten dagiti mapan iti uma ken kabakiran. Idiay Bansing a bariomi, agkuribot uray dagiti babbai uray babbalasang.
Ti Kuribot ti nariingak a pangkargaan daydi tatang iti adu a sarsaranutna no aggapu iti uma wenno kaublagan: ubog, am-amsi, tokyong, okkapon, barangbang, hohholet, bungat’ banay, ag-agis, simbuy, ballogsit, ken dadduma pay nga aggapu iti kabakiran. Kuribot met ti pangkargaan daydi tatang iti masiluanna nga abuyo, banias, musang, alingo, ken nadumaduma a kita ti billit. Di makaisangpet iti kumpormi a pagbiag no awan ti Kuribot.
Idi agrakaben ti bukotmi, inruamnakami ni inangmi ( idi awanen daydi tatang ) iti Kuribot. Awanen ti adu a masaranut iti kabakiran idi kabaelanmin ti agkuribot. Inibus dagidi umad-adun nga agbakbakir - saranutenda amin uray di koma pay mabalin. Dagiti laengen bunga ti sayote, kamote, papaya, patani, kardis, ken natnateng nga imula ni inangmi ti maikarga. Dikami mabain nga agkuribot a mapan iti palengke. Awan pay makadanon a lugan sadiay. Magna amin a mapan agpalengke - dua oras laeng met ketdi a pagnaen, no awan rayuma wenno arthritismo.
Mamatika ngata, kabagis? Bassit a Kuribot ti inar-aramatmi a pangkargaan iti libro ken papelmi idi tumapogkami iti elementaria ta awan idi maigatang da nanangmi iti adu a plastik bag – walokami nga agkakabsat. Sumang-at, sumalog, Kuribot ti kasingin ti bukotmi. Ket ammomi pay laeng ti agsangal iti kuribot agingga kadagitoy.
Ita, babaen kadagidi a panagkurkuribot, nakaadaltayo met bassit iti eskuelaan. Adda met bugbugtong a diplomami a dimi pay naipa-laminate. Uray ita, no sumarungkarkami idiay bantay, agkuribotkami latta. Ta kaay-ayo ti bukotmi ti Kuribot. No mapankami agnaed idiay barrio, ta pasaray awan met trabahomi ditoy kapatadan, ikuribotmi dagiti libro ken sinuratmi a nai-Bannawag, Valley Journal, Liwayway, etc. Iramanmi metten dagitay paboritomi a libro iti panagsurat. Ken literary criticisms. Ta agbisinkami iti panagbasa no addakami idiay barrio. Ikargami iti Kuribot ti balonmi a bagas ken masida no mapankami sumarungkar kadagitay nagkasamekan nga uma a napanawanmin iti medyo nabayagen a tawen. Nagkasamekanen tay kakapean ken sinabaanmi iti bakrang ti Mt. Palali. No adda maikur-itmi idiay bantay - daniw wenno kumpormi a kurkur-it - ikuribotmi nga isalog – ta nangato ti bambantay a yanmi.
Ngarud, adtoy dagidi dadduma nga inkuribotmi a pluma: napintas ken saan a napintas: dandaniw, kritisismo-literatura (ta literatura ti kursomi), komentario, ladawanmi-ladawanda (ken ladawanmonto met), ken inramami metten ditoy ti kuribot dagiti kakaduatayo a mannurat iti Iluko. Pasiarem met ida. Adu, kabagis, ti kayatmi nga ikuribot. Ngem makumikomkami ita. Madama ngamin a leppasenmi ti tesismi iti Literatura iti SMU, Bayombong, Nueva Vizcaya. Mabiit la koma a mapas dayta no saan a nakudag daytoy ulo - adda ngamin dugdugmelmi iti research work ( diak naal-ala ti laingmo, kabais!) Ket no matulonganak koma, uray makaitedka laeng iti lidokek a gilbis iti rabii, a, ket mabibiit ngata, kabagis, hehe. Ala, kabagis, kastan, ket pagan-anusam pay laeng dagitoy bassit a naikurbotmi ditoy. Uray ta, panagkunak, umdas met dagitoy a sarsamsammo. Tarabayennaka ni Maknongan, ti apomi a taga-bantay...namarsua kadakami a Pugao, amen..
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn