INDONESIA
Nagbunga ti Panangasaba Idiay West Java
Idi 1933, inawis ni Frank Rice ni Theodorus (Theo) Ratu, a taga-North Sulawesi, a tumulong kenkuana a mangasikaso iti bodega ti literatura idiay Jakarta. “Naginteresak unay iti trabaho ti Pagarian ket nangrugiak a mangasaba a kadua ni Brother Rice,” kinuna ni Theo. “Idi agangay, nakikaduaak ken Bill Hunter iti panangasaba iti Java ken kadagiti tripulante ti Lightbearer iti panaglayagda iti Sumatra.” Ni Theo ti kaunaan nga Indonesian nga immawat iti kinapudno, ken nagpaypayunir iti dinekdekada idiay Java, North Sulawesi, ken Sumatra.
Iti simmaruno a tawen, inikkan ni Bill Hunter iti bokleta a Where Are the Dead? ni Felix Tan, nga estudiante nga aggigian idiay Jakarta. Nagawid ni Felix iti pamiliana idiay Bandung, West Java, ket impakitana ti bokleta ken adingna a ni Dodo. Nasdaawda idi nabasada a ti umuna a tao a ni Adan ket awanan iti immortal a kararua. Ni Adan ket maysa a kararua. (Gen. 2:7) Naginteres da Felix ken Dodo isu a sinursorda dagiti paglakuan kadagiti nausaren a libro idiay Bandung tapno agbirok iti ad-adu pay a publikasion ti Watch Tower. Imbagada met iti pamiliada dagiti naammuanda. Idi nabasadan dagiti libro ken bokleta a nabirokanda, nagsuratda iti bodega ti literatura idiay Jakarta. Nasorpresada idi bimmisita ni Frank Rice, a nangparegta ken nangted kadakuada kadagiti baro a literatura.
Di nagbayag kalpasan a nakasubli ni Brother Rice idiay Jakarta, bimmisita idiay Bandung iti 15 nga aldaw ti kakaskasar a da Clem ken Jean Deschamp. Inyestoria ni Felix, “Insaludsod ni Brother Deschamp iti pamiliami no kayatmi ti agpabautisar ket uppatkami a nagpabautisar—ni Dodo, ni adingko a Josephine (Pin Nio), ni Nanang (Kang Nio), ken siak.” * Idi nabautisarandan, nakikadua ti pamilia Tan kada Clem ken Jean iti siam nga aldaw a panangasaba. Impakita ni Clem no kasano nga usaren iti panangasaba ti testimony card a naglaon iti ababa a mensahe ti Biblia iti tallo a lengguahe. Di nagbayag, nagbalin a kongregasion ti bassit a grupo idiay Bandung, ti maikadua a nagbalin a kongregasion idiay Indonesia.
Ti Kallugong ti Papa
Idi rumangrang-ay ti trabaho a panangasaba, nakadlaw dagiti lider ti Kakristianuan. Nagsuratda ken dagiti aliporesda kadagiti artikulo iti diario a mangkritikar iti patpatien ken trabaho dagiti Saksi. Gapu kadagita nga artikulo, pinaayaban dagiti opisial ti Department of Religious Affairs ni Frank Rice tapno mapagsaludsodan. Nakontento dagiti opisial kadagiti sungbatna isu nga impalubosda nga agtultuloy ti trabaho. *
Iti rugrugi ti 1930’s, impalubos ti kaaduan nga opisial ti kolonia ti trabaho a panangasaba. Ngem idi bimmileg ti puersa ti Nazi Germany idiay Europa, rinugian metten ti dadduma nga opisial—aglalo dagiti napeklan a Katoliko—a busoren dagiti Saksi. “Kinompiskar ti maysa a Katoliko nga opisial iti Customs Department ti kargamento dagiti librotayo gapu ta naglaon kano dagita kadagiti maikontra iti Nazismo,” kinuna ni Clem Deschamp. “Idi napanak iti Customs Department tapno agreklamo, nakabakasion ti nauyong nga opisial ket sinuktan pay laeng ti maysa a lalaki a mannakigayyem ken saan a Katoliko. Impalubosna a dagus nga alaenmi dagiti libro a kinunana, ‘Alaenyo aminen a maalayo ita ta awan daydiay opisial a talaga a makintrabaho!’”
“Naminsan, impilit dagiti opisial nga ikkatenmi ti kallugong ti papa nga adda iti dua a ladawan iti libro nga Enemies,” kinuna ni Jean Deschamp. “Saanda a nagustuan ti drowing ti nakapulipol a serpiente (Satanas) ken ti nabartek a balangkantis (ulbod a relihion) nga agpada a nakasuot iti kallugong ti papa. * Ngem determinadokami a mangiwaras iti libro. Isu nga uray no nakapudpudot, nagtugawkami a tallo iti pantalan ket sinaggaysami a kinoloran iti nangisit ti kallugong ti papa iti rinibu a libro!”
Idi ngannganin bumtak ti gubat idiay Europa, intultuloy a situtured nga imbutaktak dagiti publikasiontayo ti panaginsisingpet ken pannakibiang ti Kakristianuan iti politika. Gapu iti dayta, dagiti lider ti relihion ad-adda a pinilitda dagiti mangiturturay tapno limitaranda ti trabahotayo, ket naiparit ti sumagmamano kadagiti publikasiontayo.
Nupay kasta, determinado dagiti kakabsat a mangitultuloy iti trabaho, ket inusarda a naimbag ti pagimprentaan a naggapu idiay Australia. (Ara. 4:20) Iti panangdeskribirna iti maysa kadagiti estratehiada, insalaysay ni Jean Deschamp: “No makayimprentakamin iti baro a bokleta wenno magasin, mangtedkami iti kopia kadagiti autoridad tapno ipaaprobarmi. Iyimprenta ken ipanmi ti publikasion kadagiti kongregasion iti rugi ti lawas. Sa iti ngudo ti lawas, mangtedkami iti kopia iti opisina ti attorney general. No saan a maaprobaran, agwingiwingkami a malidlidayan ket dagus nga agsublikami iti pagimprentaan tapno mangyimprenta iti sumaruno a publikasion.”
Dagiti kakabsat a mangiwarwaras kadagiti maiparit a publikasion masansan a malusotanda dagiti polis. Kas pagarigan, idi mangaskasaba ni Charles Harris idiay Kediri, East Java, nairana a ti balay a napananna ket ti balay ti police inspector iti dayta a lugar.
“Agmalmalem a birbirokenkayo,” kinuna ti inspektor. “Agurayka ta alaek ti listaan dagiti maiparit a libroyo.”
“Bayat a nagdardaras ti inspektor a nangbirok iti listaan iti uneg ti balayna,” kinuna ni Charles, “inlemmengko dagiti maiparit a literatura kadagiti sekreto a bulsa ti amerikanak. Idi nagsubli, inikkak iti 15 a bokleta a saan a maiparit. Napilitan a nangted iti kontribusionna. Kalpasanna, impaimak dagiti maiparit a literatura iti sabali.”
Panagimprenta Bayat ti Narigat a Kasasaad
Idi nagsaknap iti intero a Europa ti Gubat Sangalubongan II, saanen a makaipatulod ti Netherlands kadagiti literatura idiay Indonesia. Ngem narikna dagiti kakabsat a mapasamakto dayta isu a siaannad nga inyurnosda a mayimprenta dagiti magasin iti maysa a kompania idiay Jakarta. Nairuar idi Enero 1939 ti damo a ruar ti Consolation (Agriingkayo! itan) iti Indonesian, ket di nagbayag, nairuar met Ti Pagwanawanan iti Indonesian. Idi agangay, gimmatang dagiti kakabsat iti bassit a pagimprentaan ket isudan ti mangyim-imprenta kadagiti magasin. Idi 1940, nakaawatda iti dakdakkel a pagimprentaan a naggapu idiay Australia a nangyimprentaanda kadagiti bokleta ken magasin iti Indonesian ken Dutch. Naggapu iti bukodda a bulsa dagiti nagasto iti panagimprenta.
Kamaudiananna, idi Hulio 28, 1941, imparit dagiti autoridad ti amin a publikasion ti Watch Tower Society. Inyestoria ni Jean Deschamp: “Maysa nga agsapa, bayat nga agmakmakiniliaak iti opisina, bigla a naglukat ti ruangan ket simrek ti tallo a polis ken maysa a nangato nga opisial a Dutch a nakauniporme—nakamedalia, nakaguantes iti puraw, nakabarikes iti espada, ken nakakallugong. Saankami a nakigtot. Ngamin, tallo nga aldaw sakbayna, adda nakaibaga kadakami a dandanin maiparit dagiti publikasiontayo. Binasa ti arogante nga opisial ti atiddog a proklamasion ket imbilinna nga ipanmi isuna iti ayan ti pagimprentaan tapno iserrana. Ngem imbaga ni lakayko a naladawen ta nalakon ti pagimprentaan sakbay dayta nga aldaw!”
Ngem saan a naiparit ti Biblia isu a nangaskasaba latta dagiti kakabsat iti binalaybalay a Biblia laeng ti inusarda. Adda met dagiti nayadalanda iti Biblia. Ngem gapu ta posible nga asidegen a bumtak ti gubat iti Asia, naibilin nga agsublin dagiti payunir a taga-Australia.
^ par. 1 Idi agangay, nagbalin met a Saksi ti tatang ni Felix ken ti tallo nga addingna a lallaki. Nakiasawa ti kabsatna a ni Josephine ken ni André Elias ken nageskuelada iti Watchtower Bible School of Gilead. Naipablaak ti pakasaritaan ni Josephine iti Septiembre 2009 a ruar ti Agriingkayo!
^ par. 1 Kalpasan ti Gubat Sangalubongan II, nagsubli ni Frank idiay Australia ken nagpamilia. Naturpos ni Brother Rice ti biagna ditoy daga idi 1986.
^ par. 3 Dagiti ladawan ket naibatay iti Apocalipsis 12:9 ken 17:3-6.
min_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn