KAMALIG
KANKANSION-PANGALATOK: MAYSA A TALDIAP
NI JAIME AGPALO, JR.
(for column) DUYOG ITI SINGASING
TAWID NEWS MAGASIN
Padasentayo man met a taldiapan dagiti kansion-Pangalatok. Ti kansion dagiti Pangasinense. Ti kansion a kas maysa met a sanga ti literatura. Ta daniw met dagiti kansion a naikkan iti nota.
Ti intension daytoy a sinurat ket ti panangsirip ti linaon ken kaipapanan dagiti kansion iti bukodko nga interpretasion ken bukodko a patarus.
TI KANSION-PANGALATOK:
Natakuatan a dagiti lyrics wenno liriko dagiti kansion-Pangalatok ket idioms. Dagiti balikas ken uni dagitoy ket saan nga agsina--- a kayatko a sawen ket saan a kumpleto no daytoy no isao/idaniw laeng. Nasken a kantaen.
Adda daydiay sabali a rikna a sumamay a saan a matubngar a nasken a kantaen a saan ket a daniwen wenno isao laeng.
TAMBAYO – ti pangawag kadagiti ayug, lallay, rima wenno game song a pangay-ayo kadagiti ubbing wenno kadagiti maladaga tapno maturogda wenno agtungpal kadagiti nagannak.
Kurok, kurok, Manok
Kurok, kurok, manok
Masakbay ka pan ompokok
Ta talaranan yay libot
Libot ya sipok-sipok
Nakandilay tanos
Nanta kokoy galos
Ti Bukodko a patarus. Saanak a nalaing iti Pangalatok. Balet, daiset labat, Ket babaen ti tulong dagiti diksionari ken ni kaingungot, ti patarus ket napasamak.
Patarus iti Iluko:
Kurok, kurok, manok
“Maykan ket sapaem
Ti agbuya iti prosesion
Prosesion a dinsa aggibus
Dagiti kandela nga umag-agus
Ken binagkal iti bulong-saba
Daytoy ket maysa a positibo a banag nga awis no di man ket mandar wenno bilin iti/kadagiti ubbing iti langalang.
Anansata, positibo kunatayo, ngarud, adtoy met ti negatibo a partena:
Diman ama’d kaingetay dalan
Limmabat so ason alay kasubegan
Lapud siglat to et intangal toy ogaw
Imbalik ton tampol to linayman
Patarus iti Iluko:
‘Diay, ama, kakipeten a dalan
Agur-uray aso a kasubegan
Iti kinapartakna a sumikbab
Timmaray a paspas ti ubing
Itoy a parang, makita a dua a banag ti approach wenno ayab dagiti Pangalatok kadagiti ubbing, ti positibo ken ti negatibo.
ADTOY MET TI KANSION-KOMIS.
Komis kunada ti agaw-awir. Isu a mankukomisak natan,
no kunana, agaw-awir. Kadagiti sutil nga Ilokano a makaawat bassit iti Pangalatok, kunada met nga isutil: “A, komisionerka gayam!” Komision—komisioner.
Buabo, katatbo
Napelag so anak mi
Manbayar ka sanlibo
Patarus iti Iluko:
Buabo, a buabo
Natinnagmo ‘toy anakko
Agbayadkat’ sangaribu!
Napintas ti kanta a kas maysa a ballaag iti panagannad iti panagaw-awir. Lalo no ti komisioner ket saan nga isu iti akin-anak. No matnag ti ubing, agbayadka iti sangaribu—a kayatna a sawen, agbayadka iti nangina.
KANSION PARA ITI UBING A BABAI:
Kem, kem, kemakem
Say agik masansanting
Kaparpara na Birhen
Patarus iti Iluko:
Kem, kem, kemakem
Adingko nagpintasen
Karuprupa ti Birhen
Ti kinapintas ti anak a babai ditoy ket maikompara iti Nainlangitan a Birhen. Karuprupa ti Birhen. Kas kapintas ni Birhen Maria.
Kadatayo nga Ilokano, kunatayo met nga ibaga: Simmantamaria a rupa.
PARA MET ITI UBING A LALAKI:
Kem, kem, kemakem
Say agik mareereen
Pa pakaney kanen
Patarus iti Iluko:
Kem, kem, kemakem
Adingko nagsingpeten
Pakanentay ‘ti kankanen*
Kankanen---ket general term ti ania man a kita ti makan a kas iti tinapay ken kadagiti naaramid manipud iti diket ken dadduma pay.
Daytoy a kansion ket adda gayam gungguna dagiti nasingpet. Ket wen a, saan laeng nga iti material a banag, no dipay ket ti mental ken spiritual. Ti kansion ditoy ket ipasimudaagna iti panagsingpet dagiti ubbing tapno maited kadakuada ti gungguna. Siguro, dagiti saan a nasingpet wenno welwel ken bangad nga ubbing ket awan ti gunggunada.
PANAGBILANG:
Isa, dua, bibingka*
Talo, apat, patopat
Lima, anem, intemtem
Pito, walo , ampetang-petang ya puto
Patarus iti Iluko:
Maysa, dua, bibingka
Tallo, uppat, patopat
Lima innem, intemtem
Pito, walo napudot a puto
Itoy a kansion, mabasa nga agar-aramat met ti pinaababa a balikas dagiti Pangalatok. Ngamin ti duwa—ket duwara ken ti apat ket apatira, limara, kdp…
Ngem nalawag a panangisuro iti anak nga agbilang ti panggep tri kansion a kas met laeng kadatayo nga Ilokano iti bersiontayo.
KANSION DAGITI UBBING:
Walay manok kon pugo
Sasaliwen da lay walo
Agko iter na walo
Ta maong ya manluto.
Walay manok kon sikling
Sasaliwen da lay binting
Agko iter na binting
Ta maong ya manpising
Patarus iti Iluko:
Adda tarakenko a pugo
Gatgatangenda iti walo (piso)
Ngem diak nga ited iti walo
Ta nalaing nga agluto
Adda tarakenko a tukling
Gatgatangenda ‘ti binting
Ngem diak ited ‘ti binting
Ta nalaing nga agdinengdeng
Panangipateg. Panagayat. Panangilala ti kayat a sawen daytoy a kansion, nga awan iti katukadna a kuarta.
No maminsan ngamin, lalo iti agdama, matukadan ti pirak ti ayat wenno panangipateg. Ngem daytoy a kansion, isursurona dagiti ubbing a ti ayat ken pammateg ket awan iti katukadna a pirak.
KANSION PARA ITI BALASANG:
Rosing*
Siopa may walad tagey na torre?
Si Rosing na amputi-puti
Siopa may labay na manserserbi
Si Berting ya maong na laki
Patarus iti Iluko:
Asino ‘diay adda iti torre
Ni Rosing a nakapudpudaw (kapipintasan)
Asino ‘diay kayatna nga agserbi
Ni Berting a kagapuan
TI ROSING ditoy ket general term para kadagiti amin a babbalasang; a katukad ni MANANG BIDAY kadagiti Ilokano, ni NENENG kadagiti Tagalog, INDAY kadagiti Bisaya. Kadagiti nalatak a mannurat iti lubong, dagitoy met ti nagan ti babai kadakuada: Ni Spencer ket Stella; ni Wordsworth ket Lucy; ni Alan Poe ket Annabel; ken ni Shakespeare ket Lenore.
KANSION NI MANONG BARO KEN NI ROSING:
Akar ak lan akar
Ed arawi lan dalan
Katanga tangay ko et
Abong ya sinalming
Balitok so takayan
Samporadoy dingding
Bangon ka pa agi, Rosing
Ta wadia ak lan pinabli
Patarus iti Iluko:
Nagnagnagak a nagnagna
Iti adayo a lugar
Ket nakitak ‘toy balayyo
Sarming a balay
Balitok nga agdan
Samporado a maris diding
Bumangonka koman, Ading Rosing
Ta adtoyakon nga agay-ayat kenka
Mabalin met a pammasungad iti tapat (harana) daytoy a kansion. Ta iti panagpasiar ti baro iti rabii ket ririingenna ni Rosing, saan?
Nadayaw ti lalaki ditoy. Sobra a dayaw wenno hyper a panagdayawna iti nasangpetanna. Iti ngamin ugali no maminsan ket nasken ti hyper a panagdayaw a panangitayok ti isem kadagiti dayawen. Sagad hanggang buto, kuna dagiti Anggalog.
KANSION A PARA TAPAT:
Maminsad san agew ya agtaka nanengneng
Sakiten toy olok lupoken toy pokel
Ganaganay kanen ko mansisimentod pagew
Inumen kon danum manbuknol ed beklew
No wala ni panangasim sambot mon subegan
Ganaganay remedyo walad saduan limam
Patarus iti Iluko:
Maminsan la nga a dika makita
Agsakit toy ulok, tumulang a sakit
Ultimo a kanek ket semento iti barukong
Ti inumek a danum sullat ti karabukob
No adda pay asim ken panangilalam
Ti ultimo a remedio adda iti imam
Makita manen ditoy ti sobra a panangiladawan para iti sobra a panagayat. Ketdi saan laeng a ni Pangalatok ti agaramat iti kastoy no dipay ket ni Ilokano ken ni Anggalog.
NO NAPAAY KEN AYAT NI MANONG BARO:
No onya lan onya
Mabetbet ya inuman koy lua
Ta pagew ngalngalin ombetag
Ed irap iran mansasabid siak
Masamit ko nin kaney
Samal ya mangekal na bilay
Nan say manbilay ak
Ed sankabalgan na irap
Patarus iti Iluko:
No kastoy la a kastoy
A kanayon nga inumek ‘toy luak
Ket bumtaken ‘toy barukong
Iti rigat a dumdumteng
Kaykayatko laengen iti uminom
Iti samal a makapatay
Ngem ti agbiagak
Iti nakaro a rigat
Ansakit met, amigo! Ania ket ti sakitnan, g’yem! Sabagay, daytoy a kansion ket ipaneknekna la unay iti kinapudno ni manong baro ken ni Rosing. Ta kaykayatna payen iti agsamal ngem ti agbiag. Ehemn, kitaem man la ti ayat ania?
DI MAPAGPIARAN A MANONG BARO:
Matila yan nunot
Isip ya magamgam
Agka napampian
Iner a la ra may
Samit day salitam
Angaro kay duara
Saksakey ka ya laman
Patarus iti Iluko:
Nalastog a nakem
Isip a nagamgam
Dika mapagpiaran
Yannan ti sam-it
Dagiti sapatam
Nagayatkat’ dua
Uray maymaysat’ bagim
Ne, ket adda met a ti translation ni King of Pangasinense and Ilokano Music, Bobby Gutierez:
Nawayway a panunot
Isip a nagamgam
Ulbodka a lalaki
Dika mapagpiaran
Ayandan dagiti karim
Ken sapatam
Nagayat dua
Ket siakon ‘tay binaybay-am
Narigat ti translation no kamatem dagiti nota. Isu a sinurot no apo Bobby ti nawaya (free) a translation.
NAAPPUT NI MANONG BARO:
Nen karomay ngarem
Apalabas ta ka
Ibam si inarom
Paypayongan to ka
Samar kini Agi
Kuan kon nansalita
Intuwek moy lupam
Tan agmo la intangwa
Iluko translation:
Di naminsan a malem
A napalabaska
Kaduam ni ay-ayatem
Paypayongannaka
Dumagaskay pay
Kunak nga imbaga
Indumogmot’ rupam
Ket dinak payen tinaliaw
Iti maudi a linia, ket kuna ni apo Bobby Gutierez: Ket siakon ‘tay binaybay-am.
KANSION PARA ITI PADI:
Lig, lig, ligari
Atombay abong na pari
Pakinsi kinsiam mi
Pana napan mi bii
Bii ya amputi-puti
Ya asawaen nen Berto naani
(Iluko translation)
Lig, lig, ligari
Natumban balay ti padi
A pangsapsapulanmi
Ti napudaw a babai
Nga asawaento ni Berto
No madamdama
Maysa nga inaangaw wenno pagraragsakan a kansion-Pangalatok daytoy. Ket adtoy met ti bersion dagiti taga-Sual:
Walay bakak ya kapon
Ambalanga tan malokon
Batik lan batik
Nakar toy San Isidro
“Erel yo, erel yo” kuanen pare
“Andi, andi” kuanen tiniente
Imakalar toy batik
Obet toy manpaparitpit
Iluko translation:
Adda bakak a kapon
Nalabaga ken masikog
Taray a taray
Nakadon San Isidro
“Tiliwenyo, tiliwenyo!” kuna ni apo padi
“Saan, saan!” kuna met ni tiniente
Lalo a timmaray a timmaray
Ket ubetna ti pumanerper
KASAR MET
Ay, Rosing apiger mo
Ta mankasal ka la no Sabado
Abeten kay musiko
Musikon manlapud Baguio
(Iluko free translation)
Ay, Rosing agan-annadka
Ta makikasarkanton no Sabado
Tuntonennakanto ti musiko
Musiko nga aggaput’ Baguio
Ken dadduma pay, kailian, ken dadduma pay. Adu pay dagiti nasagangko.
Idi inadal ken inamirisko ti Epiko dagiti Ifugao a “Hudhud ni Aliguyon” nasagangko nga adu met gayam dagiti Iluko a balikas iti lengguahe dagiti Ifugao! (Sumarunonto a dasar, apo.)
Daytoy ti mangipaneknek nga agaasideg la unay ti lenguahe ditoy pagilian.
Saan laeng nga Ifugao ti yan ti laok nga Iluko, no di ket ti Cebu. Ti balikas nga agturay ket agpada ti kayat a sawen iti Iluko ken Cebu. Ti agamang, iti Bicol ket isu met laeng ti agamang ni Ilokano ken adu pay.
Itoy a sinurat, adtoy met dagiti nasagangtayo nga Iluko a balikas nga isu met laeng iti Pangalatok. (Ilaksidtayon dagiti bilang):
1) subeg
2) intemtem (impapudot, indalangiding, indadang, indalamadam, kdp.)
3) pugo
4) binting
5) serbi
6) torre
7) balitok
8) bangon
9) sarming
10) samporado ( chocolate brown)
11) diding
12) danum
13) remedio
14) gamgam
Ken adu pay ngata no yat-atiddog ti adalen.
Nabatad ngarud iti kinaadda ti relasion ti lenguahe ni Pangalatok ken ni lenguahe ni Ilokano.
Wen met a, ta maymaysa ngarud ti puonda ti Astronesia wenno Malayo-Polinesian.
Malaksdi kadagiti kadaanan a papolar a folks song a kas iti Walay Manok kon Taras ken ti Pito-pito Combibi, kaadduan kadagiti kabaruanan a kansion Pangalatok ket adda ti bersion ni Bobby Gutierrez.
Ti kansion Pangalatok ket kaadduan a maprodius sadiay estasion ti radio a DZRI iti Dagupan City. Nagtrabaho ditoy ni apo Gutierrez, segun ken ni Reggie Castillano. Ni apo Reggie ket nagtrabaho met a kas spinner iti DZRI ken kaduana ni apo Gutierrez. Nagkuyog met la da apo Bobby ken ni apo Reggie idi agangay a napan iti Mt. Province Broadcasting Corporation wenno DZWT iti Baguio City. Ni apo Bobby ti kaunaan a nangawis kaniak nga agsurat iti radio idi arintaposen ti 1980’s. Pinagsuratnak iti BUKANEGAN. (Nakaposte iti sample iti Iluko.com). Lima laeng ti nalagipko a naisubmitarko. 1992 idi, binagtin ni Amor Cabaccang ti makinilia ken saggaysa a ream nga onion skin ken carbon paper ken ni Reggie Castillano ket immayda iti dagusko, ket pinilitda nga agsuratak iti radio. Ket immikkatak iti trabahok iti Regga Transport Corporation ket nagbalinak nga scripwriter, copywriter keen translator ti MPBC-DZWT agingga 1997.
Dagitoy ngarud dagiti kansion dagiti Pangalatok, kailian. Adda ti koneksion wenno relasionda iti Iluko.
Ket siempre, saan a kumpleto ti panagadal no di dakamaten ti kansion a paborito ti amin, ti NALINAK LAY LAY LABI
(Intro)
Agtaka malingguanan, anggad kauyos na bilay…
I.
Malinak lay labi, oras lay mareen
Makalkalnay dagem, katikep so linaew
Samit day kugipko, binangonankon tampol
Lapud say limgasmo, sikan-sikay amamaywen ,
II.
Lalo la bilay, sika lay manengneng
Napunas lan amin, so ermen ya agbibiten
No nanunotanko lay samit day ugalim
Agtaka malingguanan, anggad kauyos na bilay
(Repeat II)
Patarus iti Iluko:
(Intro)
Dikanton malipatan, uray mauyosen toy biag…
I.
Nalinak rabii, oras naulimek
Natalna ti angin, nagbukar linnaaw
Sam-it tagainepko, a nakabaringkuasak
Gapu ta pintasmo, a sika lat' parparmatak
II.
Lalon a biagko, no sikat' mabuybuyak
Napunas aminen ti liday a bakbaklayen
No malaglagipko ti sam-it ti ugalim
Dikanton malipatan uray mauyosen toy biag
(Repeat II)
Iti sumaruno, adalentayo ti bukodtayo a kankansion…##
Sunday, February 20, 2005
KANKANSION-PANGALATOK: MAYSA A TALDIAP
KAMALIG
Thursday, February 17, 2005
Daniw-Amianan iti Radio?
KAMALIG
Ti Radio a kas Behikulo iti Panagsaknap ti Daniw-Amianan
JM Agpalo, Jr.
Tawid News Magasin
“Puwede kaya natin gamitin ang radyo? Hindi lang Tagalog, English at Iluko, kundi pati na rin ang ibat-ibang lenguahe ng Hilagang Luzon. Bigyan mo nga ako ng aydea…” Daytoy ti inyarungaing ni Francis “Butch” Macansantos, coordinator for Cordillera Administrative Region, National Commission for the Culture and the Arts. Dinawat ni apo Macansantos ti opinionko.
“Para sa Daniw-Amianan? Bakit hindi?” Insungbatko a dagus.
Imbagana ti pannakariing koma ti Bukanegan. Ti pannakaibasa dagiti daniw-amianan a kas iti Iluko, Nabaloi, Pangasinense, Kankanaey, Bolinawon, Kalanguya ken dadduma pay.
(Iti kaudian ngamin a Poetry Reading a napasamak idiay UP Baguio, saan laeng a Tagalog ken English ti naibasa no dipay ket Iluko, Pangasinense, Kankanaey, Bolinawon, Zambal, Kalanguya, ken Nabaloi iti tema a PANAGSUBLI. Panagsubli iti bukod a dila.)
Imbagak a napasamaken dayta. Saan laeng nga iti Baguio no di pay ket iti Pangasinan, La Union ken Ilocos Sur. Ngem naisardeng laeng gapu iti “pannakaisakripisio dagiti mannaniw.” No adda ti sukat ti plete ken kopunban ni mannaniw, posible nga agbanag a narangpaya. Ngem no awan, amangan no agunget manen daydi Jose “Pepot” Ilagan.
“Lukdityo, diyo met ibaba unay a ti katatao dagiti mannurat nga Ilokano. Propesional met dagiti mannurat. Karbenganda met a mabayadan dagiti putarda a a kas maysa a propesional.” Daytoy ti balakad daydi Pepot kadakami (kaduak daydi Bagnos Cudiama). Kaadduanna ngamin iti pikpik laeng ti sukat ti translation idi daydi apo Bagnos. Ngem idi binuangaymi B & J Iluko Writings and Translation Services, awanen iti libre.
Sadiay La Union, kastoy met laeng iti imbalakadko kadagiti grupo dagiti agtutubo a mannaniw iti La Union, Pangasinan kern Ilocos Sur iti programada iti radio. Agasem met daytan, naglatak ti programa a pannakaibasa dagiti daniw-amianan, isu a nagadu ti sponsors ti programa. Napaliiw pay dagitoy a mannaniw a saan a mapan iti estasion ti radio dagiti donasion iti programa no di ket iti store ti sumagmamano nga empleado ti estasion. Siiimatang pay dagitoy a mannaniw. Idinto ta uray koma la sukat ti plete wenno bayad ti maysa a kopunban ti maited met ti radio kadakuada.
“Lukdityo, diyo met ibaba unay a ti katatao dagiti mannurat nga Ilokano. Propesional met dagiti mannurat. Karbenganyo met a ti mabayadan…!” Imbalakadko kadagitoy a mannaniw. Kalpasan iti makalawas, naisardengen ti programada.
Kaasi met dagitoy nga agtutubo. Maayabanda nga agdaniw kadagiti parambak, a kas iti piesta iti ili wenno barangay ngem awan iti awatenda. Di man la masukatan ti pleteda.
Saan a kuestion ditoy ti bayad. Awan ti agpabayad no talaga nga awan ti pagbayad. Ngem no makita a maar-aramat laeng dagiti mannurat para iti bukod nga interest dagiti sumagmamano, sabalin a saritaan daytoy a banag.
Kadagiti Poetry Reading a dinar-ayak, nagbayadda iti PhP 2000.00-2500.00, naikkat payen ti withholding tax. Di rumbeng a mabayadan met dagiti agdaniw ken panelist iti radio, saan? No bukodda ti pagpleteda mapan iti estasion, lalo ket rabii, sinno ngarud ti mayat? Laloket naglam-ek ditoy Baguio iti rabii? Wenno saan met ket panagtutudo?
Pakpakauna iti katengngaan ti 1980’s idi kiniddaw ni Manong Bobby Gutierrez, ti King of Ilocano Songs nga agsuratak iti Bukanegan. Isuna ti direktor itoy a programa. Mai-dubbing iti Mt. Province Broadcasting Corporation ken maipatangatang kadagiti dadakkel a radio station iti Northern Luzon a kas iti DZEA, Laoag City; DZNS, Vigan, Ilocos Sur; DZPA, Bangued Abra; DZWT, Baguio City; DWRB, Bayombong Nueva Vizcaya; DZCB, Tuguegarao; ken dua pay nga estasion iti radio iti Alaminos, Pangasinan ken iti Isabela. Pinadaspadasko met. Sumagmamano laeng. (Basaen iti Iluko.com, Bukanegan ti ehemplo a sinuratko, ken naipatangatang met la daytoy kadagiti nasao a radio)
Arintapusen ti 1980’s idi inrengreng manen ni Lito Pizarro, ti simmukat a nangidirek ti Bukanegan idi inatake iti sakit ni Manong Bobby. Tulongak kano ni Amor Cabaccang. Nagsuratak ngem nabattaway. Ti dakkel a ginggined idi 1990 ti nangpasardeng kaniak nga agsurat. Nagnaedkami a sangapamilia sadiay Sual, Pangasinan.
Nagsubliak nga agsurat iti radyo. Full time (1991-1997). Ngem awanen ti Bukanegan. Ketdi, insingasingko iti kinaadda ti programa a maipatangatang dagiti daniw. Nagaramidak iti adu a daniw, ken nagusarak iti adu nga alias. Nalatak daydi a programa, ken adu ti nagaramid ken nangipatulod iti daniwda.
Kalpasan ti reorganisassion ti korporasion, ken pannakabaliw ti saadenmi a kas empleado, ken pannakaikkat dagiti benepisio a rumbeng nga awatenmi, insardengkon ti nagsurat iti daniw. In-nut met a natay ti programa nupay masukansukat ti naghost.
Ti saludsod ket epektibo kadi ti radio a kas behikulo ti dur-as ti daniw-amianan?
Saan laeng nga epektibo no dipay ket napakaepektibo.
Kinapudnona, ket sakbay nga inaramid ni Peter La. Julian a librona a napauluan iti Come Again Stranger/Umayka Manen Ganggannaet, dagiti dandaniwna iti English ken Iluko, ket immuna a rinabii a naibasa iti estasion iti radio.
Kuna ti coordinator a tumulong ti NCCA a mangited iti pinansial.
Ket dagitoy dagiti sangoen a paggastosan:
1) ti estasion ti radio ---
a) ta posible a block time ti maaramid. Bayadan dayta nga oras. Medo nakipet laeng daytoy a sistema, ta agparang a maysa laeng nga estasion ti pakadengngegan ti programa. Nagastos pay.
b) no ti radio a serken a maitulag nga agbalin ti programa a kas regular a programa iti radio, napinpintas. Ken napinpintas pay no mailako ti programa kadagiti affiliates ken kaalliado ti estasion nga estasion ti radio. Nalawlawan no kuan ti sakupen ti programa. Dua kadagiti estasion ti radio iti iti Baguio iti agprodprodius kadagiti programa nga ilakoda kadagiti kaaliadoda/affiliates a kas iti drama ken dadduma pay a pormat. Ti DZWX a maiwaras/mailako kadagiti amin a bombo radio stations iti Amianan a Luzon, ken ti Mt. Province Broadcasting Corporation a suplayer ti drama ken dadduma pay a programa kadagiti dinakamatko a radio stations. No daytoy ti mapasamak, sakupenna aminen a probinsia iti amianan. Makunan a napakaepektibon ti radio a kas behikulo iti dur-as ti daniw-amianan.
2) masapul met a masukatan ti pagplete dagiti umay agdaniw ken dagiti panelist
a) uray pagtaksi laeng met a mapan ken agawid
b) dika makaawis iti agdaniw/agpanelist iti poetry reading no dida
mabayadan, lalo ket siertoek a rabii ti maited nga slot ta daytoy laeng a kanito iti nawaya nga ere kadagiti estasion
c) napasamak iti lokal a telebision ti poetry reading ngem gapu iti kinaawan ti sukat ti bannog dagiti mannurat ken panelist, narigatda nga agawis ket naisardeng ti programa (dimmar-ayak met naminsan, nagnagnaak a napan, nagnagnaak pay a nagawid)
d) uray rabii ti ere wenno pannakaipatangatang ti programa, napinpintas pay ta ad-adu iti dumngeg. Makumikom dagiti tao iti aldaw, ken agawen ti telebision. Iti rabii a kaniton ti pannaturog, dumngeg nga umuna dagiti tao iti radio sakbay a maturogda, lalo no kalpasan a maipatangatang ti daniw ket adda ti makiddaw a kankansion-Ilokano.
3) ken dadduma pay a paggastosan iti (materials ken dadduma pay)
Dadduma pay a pakarikutan:
a) nasken ti panangadal nga umuna kadagiti posible ken rumbeng a mapasamak
b) nasken iti pannakapaadda iti target a panawen ken budget dayta a panawen.
No innem a bulan nga ere wenno makatawen, masapul nga addan dagitoy a
sidadaan sakbay a rugian ti programa
c) saan a dagiti laeng mannurat ti maawis no dipay ket amin: estudiante,
titser ken amin-amin. ###
tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn sun_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn run_Latn run_Latn pag_Latn quy_Latn swh_Latn ast_Latn fuv_Latn ilo_Latn ilo_Latn run_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn lua_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn lua_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ace_Latn tgl_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ceb_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ceb_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ceb_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn twi_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn kac_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn taq_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn dyu_Latn ceb_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ssw_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn quy_Latn ilo_Latn xho_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn afr_Latn pag_Latn lus_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ssw_Latn afr_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn pag_Latn ban_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn ssw_Latn ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn grn_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn pag_Latn quy_Latn pag_Latn eng_Latn som_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn crh_Latn bem_Latn fuv_Latn bjn_Latn als_Latn cat_Latn ilo_Latn hau_Latn ilo_Latn glg_Latn ilo_Latn ilo_Latn spa_Latn swh_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn srd_Latn pag_Latn tpi_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn fin_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn pag_Latn eng_Latn ilo_Latn srd_Latn ilo_Latn tpi_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn fin_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn tgl_Latn eng_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn