Makan a la Pinoy: Adobo iti piña, lengnga ken anis
Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Ti adobo ket maysa a wagas ti panagluto nga agusar ti suka, bawang, paminta ken soy sauce/patis/asin a pangiyuperan (marinade).
Manipud iti Spanish a sao nga adobar – iyuper. Mabalin nga usaren ditoy ti nadumaduma a protina manipud iti baboy, baka, kalding, manok, ikan/lames ken dadduma pay a seafoods. Ti karne ket innayad a mailambong iti marinade agingga nalukneng, nayunan ti danum no kasapulan depende iti usaren a protina. Ngem saan laeng a mailimita ti adobo iti protina, adda sumagmamano a natnateng a mabalin nga iluto iti kastoy a wagas kas dagiti utong wenno string beans, sabonganay, kangkong, rabong ken dadduma pay.
Numanpay naggapu iti sao nga Español, ti wagas ket nainsigudan iti Pilipinas. Segun iti panagsukisok, ti wagastayo iti panagpreserba ti makan babaen ti panangiluto ti karne iti suka ken asin ket agsipud pay iti Classical Period (900-1521), sakbay ti Spanish Colonial period. Idi sinakop ti Spanish Empire ti Pilipinas idi naladaw a paset ti 16th century, nasabetda ti kastoy a wagas ti panagluto. Immuna a nairekord iti diksionario a Vocabulario de la Lengua Tagala (1613) a mangibagbaga a daytoy ket adobo de los naturales wenno adobo dagiti nainsigudan nga umili (native peoples). Iti panaglabas ti panawen, dagiti taraon a mailutluto iti kastoy a wagas ket naawagan nga adobo. Ti panangusar iti soy sauce ket manipud kadagiti negosiante a Chinese.
Tunggal rehiyon wenno probinsia iti pagilian ket addaan bukod a bersion ti adobo. Iti sumagmamano a lugar ti Ilocos ken Abra, ti adobo ket matimplaan iti bugguong.
Ad’toy ti dadduma pay a bersion ti adobo: adobong puti (Ilocos ken Pampanga) – karne ti baboy wenno manok a nailuto iti suka ken asin; adobong pula (Batangas) – nailuto iti tradisional nga adobo nga agusar iti asuete a pangkolor; adobong dilaw (Batangas, Laguna) – nailuto iti turmeric wenno luyang dilaw; adobong Caviteño (Cavite) – addaan napalet a sarsa gapu iti ramenna a linusak a dalem ti manok; adobo sa gata (Tagalog, Bicol, Zamboanga) – nailuto iti getta ti niog; adobong pnatuyo/pinaugá (Tagalog, Visayan) – nailuto agingga agmaga; lunyis (Ivatan iti Batanes) –karne ti baboy a nailuto iti suka ken asin ken nasisi ti tabana.
Adobo iti piña, lengnga ken anis
Ramen:
1 kilo kasim ti baboy, adobo cut
¾ tasa soy sauce
1/3 tasa suka
1 ulo a bawang, pinitpit ken naukisan
1 tasa piña, naiwa (fresh wenno delata)
1 kutsara asukar (saan nga agusar no delata ti usaren a piña)
2 kutsara a lengnga, kinirog
1 kutsarita nga anis
Asin ken paminta a pangtimpla
Panangisagana:
1. Paglaoken amin a ramen malaksid iti lengnga ken asin. Bay-an a mauper iti dua nga oras wenno agpatnag iti uneg ti refrigerator.
2. Nayonan ti 2-3 a tasa a danum ken ipaburek a nainnayad iti 45 minutos wenno angingga nalukneng ti karne. No napigsa unay ti apuyna, tumangken ti akinruar a paset ti karne nangruna no nalaokan daytoy ti asukar. Nasaysayaat no innayad nga ipaburek tapno nalamuyot wenno nalukneng ti karne. Nayunan ti danumna no kasapulan. Iluto agingga dandani maatianan.
3. Iwarakiwak ti kinirog a lengnga iti rabaw ti adobo. # nordis.net
ilo_Latn sot_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn swe_Latn ilo_Latn grn_Latn hau_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn