SAKBAY a mangrugikami nga
ag-on-the-job training wenno ag-OJT, kasaritanakami kano pay ti presidente ti
RBC Cable Master ditoy Tuguegarao City. Iti studio ti nasao nga opisina ti
nagur-urayanmi kadagiti kaadalak, da Lito, Larry, Ruben, ken Marco. Paset ti
kurikulum ti pagadalanmi ti OJT. Addakamin iti maudi a tukad ti Electronics and
Communications Engineering.
Apagisu
nga alas tres iti malem idi mailukat ti ridaw ti studio. Ti presidente ti
opisina ti simrek a sinaruno dagiti dadduma nga empleado. Imbinsabinsa daytoy
dagiti alagaden iti opisina. Kinunana pay a dagiti systems engineer-da ti
makaammonto iti gradomi ta isuda dagiti makaduami iti inaldaw a panag-OJT-mi.
Naited
ti assignment ti tunggal maysa kadakami. Dua ti sumurot iti field a para
tarimaan iti signal wenno agiwayway iti kable no kasapulan. Dua met ti sumurot
kadagiti reporter tapno tumulongda nga ag-video. Maysa ti mabati iti headend,
ti kuarto dagiti equipment ken monitor. Kalpasan ti apagkatlo iti dua gasut nga
oras a masapul a busbosenmi, agrereliebokami tapno mapadasanmi amin a kita ti
trabaho iti Cable TV. Iti repair shop ken studio ti bagi dagiti naggapu iti
sabali a pagadalan.
Awan
naited nga oras a panagreportmi. No ania ti bakantemi, isu ti iseserrekmi. No
kayatmi ti agobertaim, okey latta. Saggaysakami iti daily time record nga
isubomi iti bundy clock. Ditoyto a mabilang ti orasmi. Adda bundy clock iti
likud ti opisina nga abay laeng ti booth. Adda ruangan iti kanigid a ruaran ti
mapan iti garahe ken repair shop. Kaabay met laeng ti nasao a ruangan ti ridaw
a sumrek iti studio.
Tallo
dagiti naka-duty a guardia iti inaldaw. Dua iti opisina ken maysa iti gate. Ti
guardia iti gate ti mangi-log book kadagiti rummuar-sumrek a lugan ken
mangbantay kadagiti DTR-mi. Iti abay ti guard house, adda dita ti agdan nga
umulian iti tuktok ti pasdek a ‘yan dagiti dadduma a satellite disc ken
antenna. Sabali laeng dagiti adda iti baba.
Dua
a kadsaaran ti pasdek. Iti umuna a kadsaaran ti ‘yan ti opisina, studio, booth
ken CR. Iti met maikadua ti ‘yan ti headend a mangtantannawag iti studio, ti
opisina ti presidente, kuarto dagiti dokumento ken printing area.
Mabalinmi
kanon ti mangrugi no bigat.
Kabigatanna,
kalpasan a nakapangaldawkami, nagderetsokamin iti RBC. Iti met Clearview ken
PLDT nga ag-OJT dagiti dadduma a kaadalanmi. Onsekami laeng nga ECE.
Iti
field ti umuna nga assignmentko, kaduak ni Lito. Segun iti guardia, ti Tamaraw
FX a nalabaga ti sumurotanmi. Kaduaen met da Ruben ken Marco dagiti reporter
idinto a mabati ni Larry iti headend.
“Taga-anokayo?”
inamad ni Engr. De Leon idi un-unorenmin ti Balzain highway iti panagturongmi
iti Tanza. Kaabayna ni Manong Jonar a drayber.
“Iti
Ballesterosak, Sir,” insungbatko. Nakatugawak iti likud ni Manong Jonar,
kasangok ni Lito. Adda iti ridaw dagiti dua a line man, da Manong Rex ken
Manong Allan.
“Ditoyak
met Tuguegarao, Sir,” kinuna ni Lito.
“Agkailianta
gayam,” inyisem ni Engr. De Leon. “Ken mabalin kadi a didak aw-awagan iti Sir?
Manong, kunayo lattan. Nasingsinged. Ken total, mano la a panaganusen,
agpapadatayonton iti titulo. Mayatkayo iti kunak?”
“No
dayta ti kunayo, Manong!” arig naggiddankami ken Lito a nagkuna.
Imparking
ni Manong Jonar ti lugan iti sango ti eskuelaan. Intudo ni Engr. De Leon ti
balay a nailanad iti job order. Innala ni Manong Rex ti job order sa napankami
nagtuktok iti balay. Pamalkaten a baket ti nangilukat iti ridaw.
“Anni
yatun?” inamadna iti saot’ Ibanag.
“Taga-RBC
po!” insungbat ni Manong Rex.
“Dakayo
gayam,” limmawag ti rupa ti baket. “Sumrekkayo.”
“Ania
kadit’ dadael ti Tv-yo, Nana?” inamad ni Manong Rex idi addakamin iti salas.
“Diak
man ammo, Barok, ta gabalbalatong met!”
In-On
ni Manong Rex ti Tv. Agpayso, saan a nalawag ti ladawan wenno video ngem nalawag
ketdi ti timek wenno audio.
“Surotem
ti linia,” imbilin kaniak ni Manong Rex. “Tsek-apem amangan no nakulaniatan.”
Nagtungpalak.
Sinirigsirigko ti cable line a naikapet iti abay ti tawa. Okey. Rimmuarak.
Naisalapay ti linia iti paper tree. Sineniasak ni Lito iti abay ti lugan a
yegna ti agdan.
Inulik
ti paper tree kalpasan a naipuesto ti agdan. Agpayso, naukisan ti linia. Gapu
siguro iti pannakailidlidna iti sanga ti kayo. Ket dayta ti makagapu no apay a kinetong
ti signal.
Mayarig
iti tubo ti danum ti kable. No buttaw ti tubo, maibelleng ti danum ket nakiddit
ti makadanon kadagiti kostumer. Kasta met iti kable, no naukisan ti linia,
agwaras ti signal ket pagangayanna met, nakapsut ti reception ti Tv. Maaw-awagan
dayta iti ‘ingress.’
“Kasano?”
impukkaw ni Manong Rex. Kaabayna ti baket iti ridaw.
“Naukisan,
Manong!” insungbatko.
Binaonna
ni Lito iti lugan. Idi agsubli daytoy, adda inyawatna ken ni Manong Rex.
Kalpasanna, immuli met ni Manong Rex. “O, putdem ‘ta linia,” inyawatna kaniak
ti plais. “Ken salingsingam agingga a ti wire iti tengnga ti mabati.” Ti “core”
ti kayatna a sawen.
Nagtungpalak.
“’Yegmo
‘ta linia ta ipanko daytoy,” kinunana idi malpasko ti imbilinna. ‘Connector’ ti
iggemna.
Immulogkami
kalpasanna. Indalimanek ni Lito ti agdan idinto a nagsublikami ken Manong Rex
iti uneg ti balay. Tinestingmi ti telebision. Mayaten.
Pinapirmaan
ni Manong Rex iti baket ti job order. Pammaneknek daytoy a nasolusionan ti
problema nga inyawagda iti opisina ken pakakitaan no agob-bra met laeng dagiti
naka-field.
Pasado
alas saisen iti sumipnget idi makaawidak iti kaserak iti likudan ti Michaela’s
Restaurant iti Balzain. Kas iti sigud, diak nadanon dagiti boardmate-ko a
kalugarak. Pangrabii ti klase da Jocelyn ken Janeth iti CCT. Commerce ti
kursoda. Alas otso medianton no sumangpetda.
Nangisaangak
kalpasan a nakapagpellesak. Gumatangakto lattan iti masida iti panganan iti
sirok ti kaserami.
MALEM. Addakami iti Badajo
St. iti Carig. Agkinkinnissiimkami ken Lito ta kasta unay ti panangbola ni
Manong Allan iti balasitang a nadanonmi iti balay a nailanad iti job order. Ni
met Manong Rex ti nabati iti lugan, kaduana da Engr. De Leon ken Manong Jonar.
“Saan
koma, a, Manong,” kinuna ti balasitang.
Imbaga
ngamin ni Manong Allan a kanayon koma nga agpulkok ti signalda tapno adda
pamkuatanna a makakita manen iti balasitang.
“Amman,
a, Ading, tapno diak met unay mailiw,” inkidday ni Manong Allan.
“Perdisionmo
no kuan, a, Manong,” mababain ti balasitang.
“Saan,
a, Ading, ta libre met ti serbisiomi,” inkidday manen ni Manong Allan. “Wen gayam, ania ti naganmo itayen?”
“A,
e, kua, Manong…” nataranta ti balasitang. “Rhodelyn… Rhodelyn Orcilla!”
“Pagbasbasaam?”
“’Ta
CNHS, ‘Nong. Fourth year.”
Napulsot
ti panangdiga ni Manong Allan iti balasitang idi agbosina ti luganmi.
Matektekan siguron ni Engr. De Leon ta inkissiim itayen ni Lito a nalpasen ti
parikut.
“Pinagandarmo
man ngatan ti kinaarmendom?” intaliaw ni Engr. De Leon ken ni Manong Allan idi
agtartarayen ti luganmi iti national highway.
“Pinatpatangak
met laeng, Sir,” kinuna ni Manong Allan. “Nakayawanak ngamin iti pintasna.
Muldotan dagiti takiagna. Nagsippukel ti pammagina, ken dagiti bibigna, ayna,
nagmayat ngatan nga agkan! Kunam no saan a haiskul laeng, Sir.”
Pinagkakamakamna ti nagtilmon.
“Sika
a talaga,” inkatawa ni Manong Jonar, “aglulumba la ngaruden dagiti putotmo,
dayta pay lat’ masangom. “Ton kuan, makasarakka iti dugolmo!”
“Kita’m
daytoy, kunam no asino nga agsasao,” imbales nga inkatawa ni Manong Allan.
“Koma no diak ammo nga adda tarakenna a kalapati iti maysa a videoke bar!”
“Tagtagari!”
inkatawa ni Manong Jonar.
“Agpada
lat’ kawikaw ti bagista!”
Pimgaakkami.
ITI maysa nga aldaw,
naamitankami gapu iti kinaadu ti job order. Sa pay la nagaberia ti lugan.
Inderetsomi ti lugan iti talier iti Diversion Road.
Nagpaala
ni Engr. De Leon iti kuatro kantos iti kantina iti sango ti talier.
Pangur-urayan kano iti pannakatarimaan ti lugan. Inyawisna kadakami ken Lito ti
pannakisangomi kadakuada ngem nagkedkedkami. Inrasonmi ti kaadda ti assignment-mi.
Namrayanmi lattan ken ni Lito ti nagpatpatang iti sango ti kantina.
Agalas
otson iti rabii idi makagtengak iti kaserak. Isagsaganan da Jocelyn ken Janeth
ti pangrabii. Nasapada a nagawid ta awan kano ti last period-da.
“Komusta
ti OJT-m, Manong?’ inamad ni Janeth. Ibukbukbokna iti platito ti ginatangna a
masida.
“Nasayaat
met,” kinunak. Indissok iti lamisaan ti ginatangko a masida. “Komusta ti
panagadalyo?”
“Okey
met, Manong,” inyisem ni Janeth. Nagparang ti bangbangir a kallidna a
pagaayatko unay.
“Lalaingenyo
ngarud tapno addanto met Commerce a taga-Ammubuan.”
“Dika
agdanag, Manong,” kinuna ni Jocelyn. “No sika ti umuna nga ECE iti bariotayo, dakami
met ti umuna a Commerce.”
KANAYONEN a
maamitankami iti kaadu ti job order. Ket pasig nga inum ti obraen dagiti
kakaduami sakbay nga agreportkami iti opisina. Natured met latta ti pakinakemda
ta awan met no kuan ti empleado a datnganmi malaksid iti guardia iti gate. Saan
a parikut ti pangtoma ta agbayad dagiti kostumer iti sobra a waya a maiwatwat
kadakuada no masapul a masuktan ti liniada. Libre ti umuna a lima a metro ngem
mabayadanen dagiti sumarsaruno. Ngem iti report, awan ti napasamak a panagsobra
iti linia.
“Maudi
gayam daytoyen nga aldawyo iti field,” kinuna ni Engr. De Leon idi un-unorenmin
ti Caggay Road. Nakainumda manen. Kasda la nakirog nga udang!
“Wen,
Manong,” insungbatko.
“Maysa
lat’ kiddawenmi kadakayo,” kinunana. “Diyonto koma ipulpulong ti
panagin-inummi. Laglagipenyo, siak ti maysa kadagiti manggrado kadakayo!”
Naawatanmi
ti kayatna a sawen.
“Wen,
Manong.”
KINAPATANGNAK ti
guardia iti maysa a malem a panagawidko koman. Iti headend ti assignment-mi ken
Lito ngem di simrek ta adda date-da ken Winnie, ti kaayan-ayatna nga
Agricultural Engineering.
“Awan
madlawmo kadagiti padayo nga OJT-s?” sinaludsod ti guardia.
“Nga
ania, Sir?”
“Manmano
a makitak ida. Apay, didan sumsumrek?”
“Samman,
Sir. Siguro sabali ti naka-duty no sumrekda.”
“Wen
ket ngata,” intungtung-edna.
Ngem
sabali ti agam-ampayag iti panunotko. Itay ngamin dutdotek ti DTR-ko, naregreg
dagiti dadduma a DTR. Ket nakitak nga inaldaw met a sumsumrek dagiti
dakdakamaten ti guardia.
Nanam-ay
ti trabahomi ken Lito iti headend. I-monitormi dagiti equipment no addada met
laeng iti safe range. No dadduma, dakami ti sumungbat kadagiti tawag iti
telepono a kaaduan nga ag-request iti kanta nga isagutda kadagiti patpatgenda.
Dagitoy no kua ti i-computer-mi ken Lito.
Iti
kaaddami ken Lito iti bunggoy dagiti reporter, kanayon a mapno ti boksitmi gapu
iti adu nga awis. Pasaray adda pay yawidmi a pack lunch.
NALPASEN ti
OJT-mi. Ngem sakbay a maalami ti gradomi, kasaritanakami kano ti presidente ti
RBC. Maysa-maysa.
“Congratulations,
iho!” kinunana idi nadanon ti batangko. Addakami iti opisinana iti ngato. Adda
met dagiti padak nga OJT iti studio. “Iti udina, nalpasmo met laengen ti OJT-m.”
“Agyamanak
met iti gundaway nga intedyo, Sir, tapno makapagpraktisak ditoy RBC,” kinunak.
“Sakbay
a pirmaak ti gradoyo nga ited dagiti systems engineer-mi inton bigat, adda la koma
kayatko nga ammuen kenka.”
“Ania
dayta, Sir?”
“Awan
kad’ napaliiwmo a madi a garaw dagiti empleado bayat ti pannakikadkaduam
kadakuada? Kas pangarigan, dagiti line man.”
“Nasayaatda
met, Sir. Naggagetda ngarud. Awan sayangenda nga oras.”
Nagtungtung-ed.
“Saanda kadi met laeng nga agin-inum?”
Apagapaman
a nailabegak. No ibagak ti agpayso, siak ti madaksan. Sigurado nga ungtan ti
presidente dagiti systems engineer ken line man. No kasta, mabalin a maibaba ti
gradok.
“Naikulengka,
Iho… Pudno kad’ ti atapko?”
“W-Wen…
Sir!” diakon naigawid ti dilak. Makaammod’tan! Ti napateg saanak nga
agul-ulbod.
Nagtungtung-ed
manen. “Segun pay iti record,” kinunana, “awan ti binayadan dagiti kostumer a
sobra iti linia a naikapet kadakuada. Agpayso kadi a di lumbes iti lima a metro
ti maipanyo iti maysa a balay no kasta nga agtarimaankayo?”
Napaangesak
iti nauneg. “Iti matandaanak, Sir,” kinunak, “kadagiti dagup iti sinuktanmi ti
liniada, tallon sa laeng ti di limbes iti lima a metro. Dagiti dadduma, sobra.
Ket bayadan daytoy dagiti kostumer.”
Nagtungtung-ed
latta.
“Kinapudnona,
Sir, pati connector, baybayadan no kua dagiti subscriber,” intuloyko.
“Agyamanak
kadagiti impormasion nga impaaymo, Iho,” intapikna. “Agyamanak unay…”
“APAY nga imbagam ti kinapudno?” insidir
ni Lito idi maammuanna ti amin.
“Ket
no diak met ugali ti agsalsalawasaw!” inkalintegak.
“Addaak
ditan. Ngem kasanon ti gradotayo? Ibaba la ketdi dagiti systems engineer!”
Diak
nakatimek.
Nakapungtot
met da Larry, Ruben ken Marco idi maammuanda ti impudnok iti presidente. Kas
ken ni Lito, inlibakda dagiti napaliiwda.
Kabigatanna,
alas tres iti malem, natipuntiponkami nga OJT iti studio. Alaenmi dagiti
gradomi.
“Sapay
la koma ta awan ti agsakit ti nakemna iti itedmi a grado kadakayo,” kinuna ni
Engr. De Leon. “Amin dagitoy, nagna iti naiget a panangadal. Nagdalankayo amin
kadagiti pannubok. Maysa laeng ti nakapasa kadagiti nasao a pannubok. Ngem dina
kayat a sawen a bagsak dagiti di nakapasa. Imbataymi met laeng iti performance-yo
dagiti gradoyo. Ti adatna adda manglokloko kadakayo.”
Nagkikinnitakami.
“Adda
ag-time out iti bigat ket inton dumteng ti ala una iti malem, ag-time inda. Ti
dakes, dida met sumrek iti trabahoda. Saanen a rumbeng nga aginaganak pay. Ammoyon
ti bagbagiyo. Ti laeng maibagami, dakayo ti nangbukel iti gradoyo.”
Naibunong
dagiti gradomi. Idi lukibek ti gradok, anian a ragsakko. Pilado uno!
Ngem idi taliawek dagiti kakaduak, leppay ti abagada. Adda pay nangkunes iti
gradona. Bagsakda?
“You
deserve your grade,” intapik ni Engr. De Leon kaniak. Umis-isem. “Ti kinapudnom
ti igammo nga agballigi iti masakbayan!”
Naragsakanak,
aglalo idi malagipko ti sangkasao da tatang ken nanang: “Ti agsao iti pudno,
isut’ napaypayso a tao!” —O
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn cym_Latn ilo_Latn ilo_Latn quy_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn twi_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ita_Latn kin_Latn bam_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ban_Latn ilo_Latn gle_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn som_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn gaz_Latn ilo_Latn ilo_Latn bam_Latn spa_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn knc_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn gaz_Latn eng_Latn scn_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn lin_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn scn_Latn gaz_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn sag_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn uzn_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn bug_Latn ilo_Latn nso_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn dik_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn dik_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn swe_Latn ilo_Latn dik_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fra_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ita_Latn bug_Latn ilo_Latn taq_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kmb_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ita_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn war_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn bos_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn