Komentario ni Eden A. Alviar
NAGBALUNEN a damag-nasional ken kontrobersia ti pagteng maipapan ti pannakagastos ti P66.45 Million a pondo a nagtaud iti sobra a buis a nakolekta ti gobierno kadagiti produkto ti tabako a birhinia kas sagudayen ti Republic Act No. 7171 gapu ti pannakaipupok dagiti innem nga opisial ti Provincial Government iti Ilocos Norte sadiay House of Representatives.
Nakasuan dagiti innem nga opisial ti gobierno-provincial iti Ilocos Norte iti “contempt” gapu iti saanda a kayat a sungbatan dagiti saludsod dagiti kongresista nga agim-imbestigar iti kaso ti saan nga umno a pannakagastos ti Tobacco Excise Tax Fund para ti pannakagatang dagiti multi-cab nga inaprobaran ni Governor Imee Marcos.
Mangisaysayangkat ti imbestigasion ti Committee on Good Government and Accountability mainaig iti resolusion nga impila ni Ilocos Norte First District Rep. Rodolfo Fariñas.
Bimmara ti isyu ta iti laksid a nangiparuar ti Court of Appeals iti bilin a pannakawayawayan dagiti naipupok nga opisial ti Provincial Government ket saan a tinungpal ni House Speaker Pantaleon Alvarez ti order ti korte. Nasugpenaan metten ni Gov. Marcos nga agparang iti imbestigasion ti Committee.
Adu dagiti mamati a ti pannakaisayangkat ti imbestigasion ti pannakagastos ti Tobacco Excise Tax Fund iti Ilocos Norte ket bunga laeng ti saan a panagkinnaawatan iti politika da Marcos ken Fariñas a sigud nga agkadua iti politika, ngem maurnos ken mapagkappiadanto met laeng iti masakbayan.
Para kadagiti umili iti Ilocos Norte, Ilocos Sur ken dadduma a probinsia a mabenepisiaran ti Tobacco Excise Tax ket gundaway dayta a pannakaisayangkat ti House Investigation in aid of legislation tapno maadal a nasayaat ti RA. 7171 no rumbeng a maamendaran dagiti probisionna tapno masaluadan ti pondo ken maaramat laeng daytoy kadagiti umno a pakaipaayanna.
Ti Ilocos Sur kas kangrunaan nga agmulmula iti tabako a birhinia ket isu ti kadakkelan ti bingay iti kadagupan ti billion a tinawen a pondo manipud iti RA 7171. Saan a mailibak a daytoy a pondo ti nangipaay ti progreso ti probinsia nangruna iti benneg ti imprastraktura nangruna kadagiti farm to market roads nga adun dagiti kalsada kadagiti barangay ken away dagiti nakonkreto. Adu pay dagiti pasdek ken dadduma pay a proyekto a napunduan iti RA 7171 Fund para kadagiti mannalon ken sapasap a pagsayaatan dagiti umili. Ngem kasano ti epekto ti RA 7171 iti kasasaad dagiti agmulmula iti tabako? Manon a mannalon ti tabako ti simmayat ti panagbiagda babaen ti panagmulada iti daytoy a produkto?
Naputar ti RA 7171 idi 1991 babaen ti panangesponsor ni Ilocos Sur First District Rep. Luis Singson kabayatan ti panagtakem daydi Presidente Corazon Aquino ken panawen da House Speaker Ramon Mitra Jr. ken Senate President Jovito Salonga. Titulo pay laeng ti linteg ket naisangraten dayta a para ti pannakapadur-as dagiti mannalon kadagiti probinsia nga agmulmula iti tabako a birhinia: “An Act to promote the development of the farmer in the tobacco producing provinces.
Nalawag iti linteg nga uppat laeng ti mabalin a pakagastosan ti pondo manipud iti RA 7171: Cooperative projects; Livelihood projects; Agro-industrial projects ken Infrastructure projects such as farm-to-market roads. Nailanad pay iti RA 7171 a ti Secretary ti Department of Budget and Management ti natudingan a mangibati iti fifteen percent (15%) ti excise taxes kadagiti lokal a manufactured Virginia type cigarettes a maipatulod kadagiti benepisario a probinsia. Napusgan met ti National Tobacco Administration a mangkontar kadagupan ti produksion dagiti probinsia a pagibasaran ti kaadu ti binglayda.
Nalawag ti linteg nga uppat laeng a klase ti pakausaran ti pondo ngem nalaing dagiti opisial ti gobierno ta iremedioda ti pannakaipakat dagiti kayatda a proyekto a pakaaramatanna. Saan a palubosan ti RA 7171 ti pannakabangon ti basketball court wenno covered court. Ngem mairemdedio daytoy babaen ti pannakabangon ti solar drier wenno konkreto a pagbilagan ti irik wenno pagay. Kalpasan dayta, malinonganton ti solar drier ket mapagbalin a post harvest facility a pagilinongan kadagiti produkto ti talon. Mapalubosan dagitoy a proyekto iti panagamiris ti Commission on Audit segun iti pakausaran ken rason ti proyekto.
Adu pay a proyekto dagiti lokal a gobierno ti naponduan manipud iti RA 7171 Fund a nagbalinen nga ap-apalan dagiti dadduma a probinsia nga addaan kadagiti naisangsangayan a produkto iti talon kas kadagiti agmulmula iti unas, niog, mais ken pagay ken dadduma pay. Nasayaat ti panggep ti RA 7171 Fund a mangpadur-as ti kasasaad dagiti mannalon kadagiti probinsia nga agmulmula iti tabako a birhinia ta nagprogreso dagiti masakupanda.
Panagprogreso ti kasasaad dagiti mannalon iti tabako ti kangrunaan a panggep ti RA 7171. Nasken ngarud a masaluadan ti pannakausar ti pondo tapno magun-od ti kangrunaan a panggepna, saan ketdi a mausar kadagiti awan-pakainaiganna a proyekto. #
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn