By ALYANSA DAGITI PESANTE ITI TAE’NG KORDILYERA
Ti bulan ti Oktobre ket nagbalin a Philippine Peasant Movement agsipud ta iti daytoy a bulan nga indeklara ti pimmusay a Diktador a ni Ferdinand E. Marcos, ti Presidential Decree 27, ti umuna a bogus a reporma iti daga, maysa a bulan kalpasan na nga indeklara ti Martial Law. Tinawen a laglagipen daytoy ti Philippine Peasant Movement wenno ti Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP).
Ti Alyansa dagiti Pesante iti Tae’ng Kordilyera (APIT-TAKO), ket isu ti tsapter ti KMP ditoy rehiyon tayo. Nabangon daytoy idi Oktobre 17, 2001 iti La Trinidad, Benguet iti 81 a tukad-komunidad nga organisasyon dagiti mannalon, manguma, gardinero, agpaspasto, ken agminminas nga umili kadagiti nadumaduma a paset ti Kalinga, Benguet, Mountain Province, Ifugao ken Abra. Itatta, adda daytoy iti 157 a miembro nga organisasyon iti tukad komunidad (Sitio, Barangay, Tribu) ken iti intar dagiti grupo nga awanan daga a mangmangged-talon.
Ita a tawen, agallangugan ti protesta dagiti mannalon wenno pesante iti intero a pagilyan nga idadauloan ti KMP gapu iti nakaru a panagbaybay-a ti administrasyon ti Haciendero, Papet, Pasista ken Korap a Pangulo Benigno Simeon Aquino III iti sector dagiti Mannalon. Manun a tawen ti naglabas idi maiyulog dagiti bogus a linteg kas iti P.D 27, idi panawen ni Marcos, Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL) wenno Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) idi panawen ni President Corazon C. Aquino ken ti Comprehensive Agrarian Reform Program Extension with Reform (CARPER) idi panawen President Gloria Arroyo ngem agingga ita ket awan ti nagbanagan na. Pito (7) iti tunggal sangapulo (10) a mannalon ket awan ti bukod na a daga. Kaskasdi pay a kimmaru ti pananggamrud dagiti appo’t daga kadagiti dagdaga dagiti babassit a mannalon.
Ditoy Kordilyera, nabatag ti pangta ti land grabbing nangruna iti kadagaan dagiti nainsigudan nga umili. Ngem dagiti gamrud a kompanya ti enerhiya ken dagiti dadakkel kompanya ti minas ti kangrunaan a mang-ag-agaw ti kadagaan ken kinabaknang dagiti nainsigudan nga umili ti Kordilyera. Agarup nasurok a sangasut a hydro power project iti gandat dagitoy a kompanya nga ipasdek kadagiti amin a karayan ti rehiyon. Madama itan nga ipatpatakder ti HEDCOR ti Sabangan Hydropower Project iti munisipalidad ti Sabangan, Mountain Province.
Kasta met dagiti aplikasyon para iti Geothermal Power Plant ken windmill. Kasta met nga agresibo manen dagiti kompanya ti minas a mangituloy kadagiti aplikasyon da iti panagminas kas EPA,EXPA,MPSA,APSA ken FTAA. Umabot iti 482 a mining application a sadino ket addaan kalawa nga 767,385.83 ektarya wenno agarup sumurok nga apagkatlo iti kalawa ti rehiyon Kordilyera ti sakopen na.
Kalaksidan pay kadagiti madama ti operasyon na kas iti Lepanto Consolidated Mining Corporation, Philex Mining Company, Benguet Corporation. Kakunniber dagiti gamrud a kompanya ti enerhiya ken minas ti National Commission on Indigenous People (NCIP) a mangipatungpal kadagitoy a proyekto. Ti NCIP ket traidor kadagiti nainsigudan nga umili! Isuda ti mangilaklako iti ancestral land dagiti nainsigudan nga umili kadagiti gamrud a kompanya. Isunga rumbeng laeng nga iserra ti opisina ti NCIP!
Maysa pay a dakkel a pangta kadagiti mannalon wenno pesante nangruna kadagiti gardenero ket iti pannakaiyablat iti ASEAN Free Trade Agreement (AFTA) inton umay a tawen 2015 kalaksidan pay iti nakaru nga epekto ti pannakaibuyangyang ti merkado ti Pilipinas duron iti General Agreement on Tariff and Trade (GATT-WTO).
Gapu ditoy ket nalayus ti merkado ti Pilipinas kadagiti imported nga agricultural products a sadino isu ti makagapu nga adu a mannalon ken gardenero iti nalugi gaputa saan da kabaelan iti magasto iti panagtalon ken panaggarden kalaksidan pay iti nababa a presyo ti produkto dagitoy. Mas pakaruen pay ti pannaka-implementar ti AFTA inton 2015 daytoy. Saan pay a kabaelan dagiti mannalon wenno gardenero ditoy Kordilyera ti makibalubal wenno makikompitensya iti linnakuan kadagiti kabangibang a nasyon gapu iti nakaru a panagbaybay-a ti gobyerno iti sector ti agrikultura. Kasta met nga awan ti karbengan dagiti mannalon wenno gardenero a mangikeddeng iti presyo dagiti produkto da ken kasta met kadagiti agkakangina a mausar iti panagtalon ken panaggarden kas iti abono, pestisidyo, bin-i, ken dadduma pay. Mas dagiti kapitalista ti mapangngeddeng iti panagpresyo.
Kangrunaan a biktima dagiti pesante iti kaaw-awayan ti Kordilyera iti kinaranggas ken kinapasismo ti estado. Adu a pesante iti biktima ti pammapatay, pammutbuteng, panang-inbestigar ken dadduma pay a pananglabsing iti karbengan pangtao. Manun a mannalon ti pinapatay, binugbog, binutbuteng, ken tinakawan ti pasismo a soldado ti estado kas iti napasamak idiay Lacub Abra ken dadduma pay a paset ti Kordilyera.
Gapu kadagitoy a parikut a sangsangwen dagiti pesante iti intero a kordilyera ken iti intero a pagilyan, agallangugan ti protesta dagiti mannalon wenno pesante kadagiti kalkalsada iti sentro tapnu inda idanun kadagiti maseknan nga ahensya ken iti mismo a bulok a gobyerno dagitoy nga arungaing ken pakaseknan.
Pukkaw dagiti pesante!
: Patakyasin ti asyendero, puppet, pasista ken kurap a Pangulo Noynoy Aquino!
: Junk GATT/WTO!
: Junk AFTA!
: Mining Act of 1995, ibasura!
: Pondo para irigasyon saan a para korupsyon!
: NCIP traidor kadagiti naisigudan nga umili!
: Singeren dagiti berdugo ken mammatay tao nga 41st IB!
: Hustisya para kadagiti amin a biktima ti pananglabsing iti karbengan pangtao!
: Pondo para agrikultura ited kadagiti mannalon a masa!
: Genuine Agrarian Reform Bill (GARB) isabatas na!
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fin_Latn crh_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn knc_Latn