Sinurat ni Jaime M. Agpalo
Maikatlo a Paset
DAYTOY ket napimpintas ngem ti tanem, kailian. Kayatna a sawen, adda marka wenno gusogos ti saritam. Nauged-ugedan, naedit, nasukatan wenno naikkat dagiti dadduma a pasetna. Naugedan amin a binatog ken naedit pati tulnek wenno sikaw ket tin sa la naganmo ti awan gusugosna. No kastoy ti nakapay-an ti sinuratmo nga insubli ni editor, nasken a rugiamon ti agragsak ta kalpasan a maurnos ken masurotmo dagiti imbaga ni editor nga aramidem, adda posibilidadna a maipablaak ti saritam! Basta no naedit ti sarita, (uray daniw) maipablaaken! Ngem no di naedit, kas nadakamattayo iti immuna, naitanemen ti saritam.
Dua met a klase daytoy: inedit ni editor iti intaramente ti saritam, arigna nagan ken adresmo laengen ti nabati, sana insubli kenka, ket kunana a suktam wenno irewrite. Tungpalem a dagus. Ipablaakna dayta no sinurotmo dagiti balakadna. Ta kaadduanna nga editor ket masulit nga agire-write iti maysa a manuskrito.
Kastaak met iti Tawid News Magasin. Naimbag ta naanus ni Manang Rose nga encoder ta no dadduma, ad-adun sa pay ti gusugos ken proofreader’s marks ngem ti sibubukel a manuskrito, he-he-he!
Maikadua, nasaysayaat nga amang daytoy: No inedit ni editor ti saritam ngem dina insubli kenka, ay, nasken nga agragsakka ta ipablaaknan/impablaaknan dayta a saritam! Wenno naanusanna nga inre-write. Nasken ngarud nga adalem ti saritam, amirisem no ania dagiti inedit ni editor ket adalem ken amirisem no apay nga ineditna dayta a banag. Ditoyka a makaadal ken masursurom ti mangedit iti bukodmo a sinurat.
Kadagiti dua – ti tanem ken ti kalbario – amang a nasaysayaat ti kalbario ta sigurado nga adda atension ti editor iti sinuratmo ket sigurado a maipablaak. Iti tanem, (di pulos a naedit) no dimo singkilan iti sinuratcillin ti sarita, naitanemen a talaga. Makapadisganas kadagiti agdadamo.
Ngem maliklikan met ti pannakaitanem ken pannakaikalbario ti saritam no ammom nga ikkan iti umno a panawen a panangkalap kadagiti napapateg nga impormasion maipapan iti danog ti saritam. Daytoy ti maysa nga addang.
Mabalinmo met nga ipabasa ti saritam iti sabali sakbay nga ipatulodmo. Mabalin met nga amirisem a nalaing sakbay nga ipatulodmo. Kasapulam dagiti tao nga addaan iti mata iti sarita wenno mannurat met laeng a mangamiris no ania a talaga ti inalat ti saritam. Isuda ti sapulem a pangipabasaan ti sinuratmo no agduaduaka. Mangdakamatta iti dua:
Umuna, ti paspasaruno (puff group) a kritiko iti literatura
Maikadua, ti destraktibo wenno dagiti laeng madi iti sarita ti ibagana (destructive)
‘La, uray no paspasaruno, ipabasam latta, ta pangpakired dagiti balikasda uray pay no patpatiray-ok laeng ti kunada a nakapimpintas ti saritam. Kasapulan met ti balikasda uray no kunkuna wenno pasablog laeng; kasapulan met dagitoy tapno tumibkerka a sumango iti ad-adu pay a pannubok. Kasapulam ti pasablog uray iti apagapaman laeng a napintas ti sinuratmo ket maysakan a naan-anay a mannurat! Pangpalukmeg iti ego dagita a balikasda. Ngem agannadka, kailian! No mamatikan unay kadakuada, agapitka iti ippes a dur-as ti plumam! Ta imbes koma pay nga ikkam ti panawen ken panagbalbaliw ti saritam, iturongdaka laeng iti panamati a napintasen ti saritam! Pasablogda ngarud, di met? Ti pammatibkerda ti alaem laeng kadakuada, saan ket a ti opinionda iti saritam. Nasken a sapulem wenno ipabasam met laeng ti saritam ken ni nalaing iti literatura. ‘Tay makuna a kritiko nga ammona amin a pasikutsikot ti sarita, ammona amin a kita ken klase ti sarita. Daydiay kritiko nga ammona amin ti maipapan iti sarita. Ammona nga amirisen no ania a kita ken klase ti saritam ken no ania ti nagbiddutam ken no ania ti pagdur-asan ti saritam. Daytoy ti makuna a makatulong kenka, kailian. Ngem ti imasna, manmano met ti kaputotan dagitoy a tattao, he-he-he! Dida pay ngata makapagkalima iti paspasablog.
Ket ania ngarud ti sumaruno nga addangmo no dika makabirok iti kastoy a kita ti tao a manghusga iti saritam? Inka ken ni Destraktibo.
(Adda tuloyna)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn