Aug 13, 2015
Maikabassit ti pannakaaramat ti painkillers no dumngeg iti musika sakbay ken kalpasan ti operasion
Maikabassit ti pannakaaramat ti painkillers no dumngeg iti musika sakbay ken kalpasan ti operasion
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
LONDON [Reuters]- Kuna dagiti Briton a sientista nga iti panagdengngeg ti musika sakbay, bayat, ken kalpasan ti operasion ket maikkatan iti ut-ot a sagabaen ti maysa a pasiente, makarikna iti komportable/awan karigatrigat ken maikabassit ti pannakaaramat ti medisina a pangpatay iti ut-ot [painkillers].
Kalpasan ti pannakarepaso ti ebidensia ti agarup 7,000 a pasiente, kuna dagiti sientista a mapalubosan dagiti pasiente a mangpili ti musika a kayatda a denggen sakbay nga agdalan iti operasion.
Ngem nagballaag met la dagitoy a sientista a saan koma a lapdan wenno pakibiangan ti musika ti komunikasion ti medical team bayat iti pannakaisayangkat ti operasion.
Inlawlawag ni Catherine Meads manipud iti Brunei Universitiy ken maysa kadagiti nangidaulo iti panagsukisok, "Natalged ti musika, non-invasive, kalakaan a panangibalballaet/wenno proseso ti panangibabaet a rumbeng la koma ken sisasagana a maipaay iti asino man nga agdalan iti operasion."
Dagiti sientista ti nangisayangkat ti meta-analysis iti amin a naipablaak a randomized trials [wenno awanan iti partikular a panggep ti pammadasan/ispesipiko a gandat] tapno makita no kasano a maikompera ti musika iti gagangay a pannakataming ti pasiente [standard care] wenno iti saan a pannakaaramat ti medisina a maiballaet kas iti panangmasahe ken panangliwliwa no adda maitulongna iti alisto a panaglaing ti mays a tao nga agdalan iti operasion.
Iti resulta ti panagadal a naipablaak iti The Lancet Journal, naduktalan a mainanaan, awan unay pagrigatan/pagparikutan dagiti pasiente kalpasan ti operasion. Nairakurak pay ti pannakapnek [dagitoy a pasiente] iti panagdengngegda ti musika kalpasan ti operasion. Iti ababa a pannao, naalay-ayan ti rikna dagitoy iti panagdandanagda. Nainanaan, komportable, relaks.
Kuna pay dagiti nagadal a saan unay a masapul ti medisina a para ut-ot ken nairakurak a naiyababa wenno naipabassit ti ut-ot a marikna dagiti pasiente no maikompera a naited kadakuada ti medisina a mangtengngel ti panagut-ot.
Kuna dagiti sientista a nasamay ken epektibo para kadagiti pasiente ti agdengngeg iti musika uray ana nga oras wenno tiempo sakbay ken bayat [ti operasion] ta ipaay/iturongna ti napintas a panagdur-as kalpasan ti operasion.
Inako ni Martin Hirsch iti Queen Mary University of London ken maysa kadagiti nangidaulo ti panagadal, "Naaramaten daytoy a teknik/wagas uray pay idi panawen ni Florence Nightingale. Adda positibo a pagsayaatan/resulta ti agdengngeg iti musika bayat iti pannakaisayangkat ti operasion- ta pagkalmaenna ti rikna ken ikabassitna ti pannakarikna ti ut-ot. Nupay kasta, saggaysa a madutdot dagitoy a duktal tapno agtultuloy a maadal a nasayaat."
"Nalawag ti resulta ken klaro ti mensahe ti panagadal," inlawlawag met ni Paul Glasziou iti Australia Bond University, iti komento a sinuratna iti The Lancet Journal. "Musika ti kasimplian ken kalakaan a maiballaet,"
Plano ita dagiti sientista a nagadal nga iyam-ammo daytoy a teknik iti The Royal London Hospital kadagiti babbai nga agdalan iti Caesarian sections ken addaan iti hysteroscopy.
Mar 6, 2015
LIMA A RASON NO APAY A MABANNOGKA
ni Rudy Ram. Rumbaoa
MASANSAN a makoreher ti kaawan iti enerhia ti bagi babaen iti panagdiyeta ken panagwatwat. Ngem ti pudno a rason ket mabalin a makagapu iti kinakurang ti danum nga ipauneg iti bagi.
Ibilang pay dagitoy a mangdegdeg iti kondision:
Sleep Disorder:
Dua ti am-ammo a klase ti saan a naurnos a pannaturog-- ti "Obstructive Sleep Apnea" ken "Restless Legs Syndrome"-- dagitoy ti rason ken maatap a mabalin a mangsinga ti napintas ken naannayas a panagturog iti rabii.
Madlaw ti sleep apnea babaen iti abnormal a panaganges gapu iti makunkuna nga interminente wenno adda banag a makabangen iti akinngato a paset ti tubong a pagangsan bayat ti panagturog. Ti panagurok ket maysa a simtomasna, nupay saan amin a tattao nga agurok ket adda problemana iti apnea.
Sabali pay a pagilasinan no agsagsagaba iti sleep apnea ket ti kaadda iti "scalloping" wenno makita ti sinan-arkos iti ungto ti dila. Mabalin a maigapu daytoy iti impresion dagiti ngipen ken ipasimudaagda nga adda dagiti banag a mangbangen iti tubong a pagangsan wenno adda met pakainaiganna iti kadakkel ti dila iti ngiwat.
No dadduma, mapagkamalian dagiti ubbing nga agsagsagaba iti sleep apnea.
No saan, addaanda iti attention-deficit disorder-- gapu iti kinakurang ti turogda iti rabii.
Ti restless legs syndrome ket maysa a garaw/tignay a mangriribuk kadagiti luppo a rason no apay a kanayon a mariing ti maysa a tao iti pannaturogna. Masansan a matawid daytoy a klase ti sakit. Mabalin met a makagapu daytoy iti panagkurang iti landok [iron] kadagiti agdadagsen wenno masikog.
Iti naammuan ti National Institute of Health [NIH], adda agarup 12 agingga iti 18 a milion nga Amerikano ti agsagsagaba iti sleep apnea, ken agpangato iti 10% dagiti agtutubo nga addaan iti restless legs.
Mamati dagiti eksperto nga adda sabali pay a makagapu iti daytoy. Ti aramiden, saan nga agalumiim nga agsaludsod iti doktormo.
Ania ti aramiden? Umuna, masapul ti pannakaduktal ti puon ti sakit.
Mabalin met a maobserba ti pannaturog tapno mapagadalan no ania ti mangriribuk iti daytoy. Ken ti doktor ti mabalin a mandetermina wenno mangduktal no ania ti kasayaatan ken kasamayan nga agas a para iti nasao a sakit. Kaaduan nga agsagsagaba iti sleep apnea ti maagasan.
Thyroid conditions:
Sukog-kulibangbang ti thyroid gland a masarakan iti asideg iti Adam's apple. Saan nga apektaran dagiti dadduma a glands ti panagproseso ti bagi no kas bilang addaanka iti daytoy a sakit-- kas koma iti metabolismo, panagdakkel, pitik ti puso, temperatura ti bagi, lebel ti enerhia, rikna, cholesterol levels ken panagtubo iti buok, ti kudil ken kuko.
Ti thyroid disorder ti maysa kadagiti kangrunaan a glandular disorders.
Apektaranna ti nasurok a 20 a milion nga Amerikano-- saan pay nainayon ditoy ti 13 a milion a di pay makaammo nga addaanda iti daytoy a sakit. Ad-adda a dagiti babbai ti maapektaran iti daytoy a sakit. Naammuan a mangpataud iti bannog iti agpada nga underactive ken overctive thyroid.
Kadagiti amin a kaso ti thyroid, ti underactive ti kangrunaan a mangapektar iti nasao a nasakit gapu iti Hashimoto Desease-- isu daytoy ti mangted ti riribuk iti panagtrabaho ti autoimmune nga umatake iti thyroid.
Alisto a panakabannog, nasadut nga aggunay ti bagi, rikna ti pannakapaksuy, ken panagpanateng iti maibilang a simtomasna.
Ania ti aramiden? Ti kasayaatan a pannakaagasna ket ti panangbalanse iti panagtrabaho ti thyroid babaen iti panangsubok ti dara iti thyroid stimulating hormone wenno TSH. No maduktalan ti kina-abnormal, ad-adu a pagsubok ti maisayangkat. Maagasan daytoy a sakit babaen kadagiti kabaroanan nga agas iti agdama.
Diabetes:
Nagbalin nga epidemic proportions ti diabetes iti US. Naapektaran ti agarup 23.6 a milion nga Amerikano.
Ti "Type I Diabetes," masansan a masarakan daytoy a sakit kadagiti ubbing ken agtutubo--a kayatna a sawen, saan a makapataud iti umno wenno bukodna nga insulina ti pancreas.
Iti "Type II Diabetes," ti agtultuloy nga agpataud iti bulod nga insulina ti pancreas-- ngem mapukaw ti bagi ti panagrespondena iti hormones. Daytoy a kondision iti maawagan ti "Insulin Resistance."
Pannakabannog ti kangrunaan a simtomas ti agpada a klase ti sakit.
Iti panagsukisok ti American Diabetes Association, naduktalanda nga adda 24% kadagiti tattao ti addaan iti diabetes a dida ammo nga adda kadakuada dayta a sakit, ken agarup 57 a milion ti makuna a "pre-diabetes."
Kayatna a sawen nga apagkapat kadagiti Amerikano ti agsagsagaba iti diabetes wenno pre-diabetes.
Alisto ti panagtaud ti simptomas daytoy. Malaksid iti pannakabannog, komon pay kadagiti tattao a makaekspiriensa iti panagbaba ti timbang ti bagi [nangruna a makita iti tian], yaadu ti maipauneg a taraon, pannakawaw, masansan a panagisbo ken nakudrep a panagkita ti mata.
Ania ti aramiden? Ti naimbag a damag: Tumulong ti Type II Diabetes ken uray pay mangsalaknib ti umno a panagdiyeta, panagwatwat, ken panangibaba iti timbang.
Iti kaso ti Type I Diabetes, kasapulan ti insulin therapy.
Maduktalan ti diabetes babaen iti simple a pannakaala ti dara para iti panagsubok.
Depression:
Masansan a ti dipresion ti mangmaskara wenno mangsallukob iti pannakabannog. Naapektaran ti nasurok a 20 a milion nga Amerikano ken isu ti kangrunaan a pakaigapuan ti kinaawan a mabalbalinan ti maysa a tao [disability].
Nupay kasta, adun ti nagdur-asan ti benneg iti therapies ken medisina-- in-inut nga agpukaw daytoy a sakit.
Saan amin a dipresion ket agtalinaed iti panunot. Mabalin a maapektaran ti sibubukel a bagi ken ti salun-at. Importante ti panangtulong kadagiti tattao nga addaan iti daytoy a sakit.
Ania ti aramiden? Ipudno wenno ibaga iti doktor wenno therapist dagiti simtomas a tumaud ken madlaw. Ti panangipudno dagitoy a simtomas ti tumulong kadagiti doktor a mangbigbig no ania ti rumbeng a maaramid ken no kasano ti pannakaagasna. Mabalin pay nga aramiden ti doktor ti "talk therapy."
Dua ti klase ti "Talk Therapy:"
Cognitive behavior therapy- tumulong a mamagbaliw ti negatibo a banag ken ti Interpersonal therapy- ipamaysa daytoy a mangtrabaho iti pagsayaatan ti pannakariribuk ti relasion wenno rikna.
Kaaduan a terapista ti mangirekomenda iti kombinasion ti medikasion ken talk therapy kas agasna.
Anemia:
Komon daytoy a kondision, nangruna no bumaba ti bilang ti nalabbaga a dara wenno red blood cells-- selula a mangawit iti oksiheno ken karbon dayoksayd iti nagbaetan ti bara ken dadduma pay a paset ti bagi.
Gapu ta basbassit ti oksiheno a maidanon iti piskel ken tissues, insigida a makarikna iti bannog. Mabalin pay a maekspiriensa ti panagkurang iti panaganges wenno napaspas a pulso.
Nagduduma dagiti klase ti anemia, ngem kangrunaan a makagapu iti nababa a level wenno bilang ti iron [landok]-- nga agresulta iti panagdara-- iti uneg wenno ruar ti bagi.
Maysa kadagiti lima a babbai, kagudua dagiti masikog ken 3% a lallaki iti US ti agsagsagaba iti daytoy a porma wenno klase ti anemia. Kadagiti babbai, ti panagbinulan ti makagapu ti iron deficiency. Dagiti sabsabali a makagapu kas iti panagdara iti uneg ti bagi a gapu iti ulser, colon polyp wenno early colon cancer.
Ania ti aramiden? Simple a pagsubok iti dara-- kas iti CBC wenno complete blood count, ti mangduktal iti anemia. Mabalin pay nga agipauneg iti suplimento a landok no adda iron deficiency gapu iti anemia. Ngem kangrunaanna, masapul a maduktalan no ania ti makagapu ti panagdara.**
Jun 7, 2014
Tapno Malapdan iti Panagpukaw ti Tulang
Tapno Malapdan iti Panagpukaw ti Tulang
ni Rudy Ram. Rumbaoa
Dagiti Kangrunaan a Tulbek a Manglapped iti Panagpukaw ti Tulang
Kasarita ti doktor maipanggep iti Osteoporosis
-ipudno iti doktor no mamin-ano nga agipaunegka iti bitamina, calcium supplements ken dadduma pay a medikasion, kangrunaan ti amin, isalpika/isao ti agbalin a side effects ti tomarem.
-no karugrugim a nag-menopause, wenno addaanka ti problema iti uterus ken ovary sakbay ti "natural" a menopause, saludsoden iti doktor no mabalinka a masubok para iti bone-density.
-no agdama nga agus-usarka iti medikasion a mangproteher dagiti tulang, saludsoden no maipalubos iti blood ken urine testing a mabalin a pangammuan no makatulong met laeng ti agas a tumtomarem, ken amangan no kasapulam iti napigpigsa a medikasion.
-dika agnerbios kadagiti madamdamagmo maipanggep iti hormone therapy, bisphosphonates wenno sabsabali pay a pagsubok. Dika agalumiim wenno mabain. Damagen iti doktor no ania dagitoy.
-agdamag iti registered dietician maipapan ti reperensia a makatulong a manggun-od iti bone-density foods wenno makatulong nga agpili iti suplimento iti taraon nga ipaunegmo.
-no madanaganka iti pannakatukkol dagiti tulang gapu iti pannakatnagmo wenno panagwatwatmo, damagen iti doktor ti mabalin nga ibalakad ken maitulongna kenka.
-damagen iti doktor ti maipanggep iti bone-density testing ken bone-density protecting medicine no adda pakasaritaan ti pamiliam iti osteoporosis. No adda pakasaritaam iti nabayag a kaawan ti panagbinulan, malaksid iti panagsikog, nakapuy a panagipauneg iti calcium, no agdamaka a ma-chemotheray para iti kanser, no naipaayanka iti organ transplant, wenno nagusar iti long-term steroid medications para iti kondision ti lupus, arhthritis, asthma, ken skin conditions.
Ti Bitamina
-ipakita iti tunggal panagadal: Dagiti babbai nga addaan iti aglapunosan a kalsium ken bitamina D ti ad-adda a makagun-od ken mabenipisiaran iti nasalsalun-at a tulang ngem kadagiti saan a pulos
mangpadas nga agipauneg iti nasao a bitamina. Masarakan ken maawat dagitoy a taraon manipud iti dairy products, iti berde a natnateng kas iti kale ken broccoli, ken sabsabali pay a taraon kas iti salmon ken almonds--ken suplimento manipud iti multivitamins ken calcium chews. Kapintasan no makaipauneg ti maysa a tao iti calcium manipud 1,200 agingga iti 1,500 milligrams iti tunggal aldaw, ken 800 a yunits ti bitamina D iti inaldaw.
Agbalin nga aktibo
-ania man kadagitoy: magna, agtaray, agsala, weight lifting ken ania a klase nga aktibidad a mamagbalin dagiti tulang nga agbagkat iti nadagsen ti makatulong iti panagdakkel ti selula ti tulang.
Ikabassit/Isardeng dagitoy nga ipauneg
-No agsigarilio wenno agtabako, aginum iti nasanger-- nasaysayaat a putden wenno isardeng a mamimpinsan daytoy a bisio. Napimpintas ti panagsagepseg ti bagi iti kalsium.
Kasapulan ti pannakasubok
-No agdamaka nga ag-menopause wenno naglabesen, nasayaat no masubokka para iti bone-density wenno ti makuna a DEXA scan-- maysa daytoy a rayo-X a pagsubok iti patong ken gulugod/duri a dimo marikna iti ania man nga ut-ot. Maaramid ti umuna kalpasan a sumrek iti menopause period. No ti score ket 1-agingga iti 2.4, kayatna a sawen a mangrugin nga agpukaw ti tulang, no 2.5 wenno nangatngato, kayatna a sawen- osteoporosis.
Tumaren dagiti medisina iti husto nga oras
-no inresetaannaka ti doktor iti medisina a para osteoporosis, masapul a tungpalen ti oras a panagtomar. Dika agsadsadut.
-adda dagiti grupo ti agas a maawagan iti bisphosphonates ken sabsabali pay a medisina a ti akem dagitoy ket mangagas iti osteoporosis ken osteopenia ti maipauneg iti regular nga oras ken aldaw tapno agtrabaho a husto iti bagi apaman a maipaunegda. Uray agdamaka nga agtomtomar iti calcium wenno bitamina D, masapul latta nga ipaunegmo ida. Saludsoden iti doktor no kasapulan ti pagsubok iti dara wenno isbu tapno maammuan no makatulong met laeng dagiti agas nga ipaunegmo.
Ti ngay hormones?
-saan a para iti mabayag a sulosion. Mabalin a makaalaka iti sangkabassit a benepisio mainaig iti tulang iti kasukat ti hormone therapy a temporario a mangbang-ar ti simtomas ti menopause, ngem saan koma nga ibilang a long-term solution gapu ta mabalinna nga iyeg ti risgo iti salun-at.
Regular a pagsubok
-no regular nga agipapaunegka iti steroid medicines, wenno addaanka iti cancer ken transplant, agannad. Dagiti medisina karaman ti prednisone, ken sabsabali a steroids, chemotherapy drugs ken anti-injection drugs ti mangpaalisto iti panagpukaw ti tulang. Imprtanten ngarud iti regular a pagsubok.
Nakabutbuteng para kadatayo amin ti osteoporosis, ngem adun ti nagdur-asan ti medisina. Nasken laeng a maammuan ken aksionan tapno maital-o ti tsansa a maaddaan iti nasalun-at a tulang.
Ti Panagwatwat Ipaayna iti Napigpigsa a Tulang
Makatulong ti panagwatwat ken resistance training a mangbangon iti napigpigsa a tulang ken pagtalinaedenna ti bone mass nga addan kenka. Daytoy ket agpayso nangruna kadagiti babbai ta isuda ti alisto/nalaka a maakaran wenno matignay iti panagpukaw ti tulang. Tapno mapagtalinaed a napigsa ti tulang, aramiden met dagiti babbai iti weight bearing exercices kas iti pannagna, jogging ken jumping rope--ta dakkel ti epekto daytoy iti tulang. Para kadagiti saan a makaaramid iti high-impact exercise, makatulong iti susuop ti panagdalus iti arubayan.
Nupay kasta, nasaysayaat met laeng ti inaldaw a panagwatwat. Maaramid laeng ti resistance training iti tunggal sabali nga aldaw wenno mamitlo iti maysa a lawas. Ngem agdepende daytoy a work-out no ania dagiti mabalin a makaipawil kas koma iti exercise history ti babai, overall fitness ken dagsen. Makapagwatwat dagiti dadduma a babbai iti napapaut nga oras; dagiti dadduma, mangrugida iti bassibassit a minuto agingga a maikaadu.
Masapul met a konsultaren ti physical therapist wenno ti athletic trainer para iti husto a bilang ti dagsen ti work-out, ta agdepende daytoy met laeng iti indibidual nga agwatwat. No nagwatwatka iti sobra, ammom a nasakit ti bagim nangruna kadagiti susuopmo iti sumuno a bigat. Mangrugi iti kaustoan a dagsen a namnamaem a maaramidmo manipud iti 15 agingga iti 20 a panangulit-ulit.
Saan koma a gamden nga aramiden dagiti impact-loading exercises ta ad-adda a yegna ti ut-ot iti arthritis, nangruna iti patong ken mukod. Rumbeng nga annadan dagiti babbai daytoy a klase ti panagwatwat. Ketdi, ibilang ti nalawa a range of motion kas iti panaglangoy wenno panagbisekleta. Dagitoy a klase ti panagwatwat ti makatulong a mangpapigsa iti piskel ken pagtalinaedenna nga awan ti dagsen iti susuop nga agresulta iti nasalsalun-at a tulang.*
May 27, 2014
Many parents not following safe infant sleep practices
Many parents not following safe infant sleep practices
ALTHOUGH a national campaign emphasizing the importance of safe sleeping practices for babies is credited with slashing the rate of sudden infant death syndrome (SIDS) and reducing infant death from other sleep-related causes, new studies pinpoint areas where additional work is needed.
According to research being presented today at the Pediatric Academic Societies meeting in Vancouver, 19% of mothers report that they usually share a bed with their baby, an increasingly common practice that's been shown to make infants nearly three times more likely to die from SIDS than infants who sleep alone.
The bed-sharing rate was highest among Hispanic mothers (28%), compared with black (18%) and white mothers (14%), according to the research led by pediatrics professor Eve Colson of Yale University School of Medicine.
"Bed sharing is definitely on the rise," say Colson, who analyzed a nationally representative sample of 1,031 mothers recruited from 32 hospitals across the country for this new study.
Research she published last year using surveys of 19,000 caregivers in 48 states found that from 1993 to 2010 the incidence of baby bed-sharing or co-sleeping more than doubled from 6.5% to 13.5%.
Mom discusses her bed-sharing decision.
Based on the new data analysis, the overall rate for usually putting an infant to sleep in the prone or stomach-down position, also considered a high-risk practice, was just 9%, on target with national reduction goals, Colson says. However, the practice was reported by 20% of black mothers, compared with 10% of white and 6% of Hispanic mothers.
According to the Centers for Disease Control and Prevention, the government's Back to Sleep education campaign, first introduced in 1994, has reduced the rate of SIDS by 50%, but that decline stalled as rates of other sleep-related causes of infant death, such as accidental suffocation, have increased.
In 2012, the campaign was renamed Safe to Sleep and expanded to encompass all sleep-related, sudden unexpected infant deaths (SUID) as well as highlight theAmerican Academy of Pediatrics' recommendations for reducing them.
In addition to always putting babies on their backs to sleep and eliminating bed-sharing, the AAP recommendations include avoiding bumpers and soft, loose bedding, not letting babies overheat, and keeping them away from smokers and places where people smoke.
SIDS is the leading cause of death among infants between 1 month and 1 year of age, according to the CDC. In 2010, the most recent year that statistics were available, 2,063 deaths were reported as SIDS; 918 as cause unknown; and 629 as accidental suffocation and strangulation in bed.
It's not clear what causes SIDS, nor is there an absolute understanding of how back-sleeping protects infants, says Colson, although some ideas include "that it offers better exposure to fresh air, and the system that allows you to wake up when you're (having breathing difficulties) is better activated when you're on your back."
Another new study to be presented at the PAS conference shows that back-sleeping for infants varies widely by state and is particularly low among preterm babies two to four months after discharge from the hospital.
"The more preterm the babies were, the less likely they were to be placed on their back," says study leader Sunah Hwang, a neonatologist at Boston Children's Hospital and South Shore Hospital.
"That's particularly worrisome given that these are more vulnerable infants who are at higher risk for SIDS, sleep-related deaths and other complications," Hwang says.
Only 60% of the earliest preterm infants (born 27 weeks or less) were usually positioned on their back for sleep by parents, compared with 62% of infants born 28-33 weeks, 63% of late-preterm infants (born 34-35 weeks) and 68% of full-term infants (born at 37 to 42 weeks).
The analysis, based on data collected from new mothers of 392,397 infants born in 36 states between 2000 and 2011 also found that Louisiana had the lowest back-sleeping rate (47%) for all infants (preterm and full-term), followed by Alabama and Mississippi (49% each). Wisconsin had the highest rate (81%), followed by Wyoming and Minnesota (79% each).
In 2011, the overall back-sleeping rate was 70%, says Hwang, adding that "even in the worse performing states there has been improvement."
New parents get a ton of advice from well-meaning family and friends that can affect how they put their babies to sleep, along with media ads that may show babies in attractive but unsafe sleep environments, says Linda Fu, a pediatrician at Children's National Medical Center, in Washington, D.C. She was not involved in the new study.
At the same time, parents have to make decisions about how they will best handle exhausting middle-of-the-night wake-up calls, Fu says. But "for certain things where there's such a preponderance of evidence there's no leeway," she says. "The safest position and place for infants when sleeping is on their back and in a separate crib or bassinet next to their parents, not in the bed with them."
May 14, 2014
No Apay a Parugsuen ti Aroma ti Riknatayo?
No Apay a Parugsuen ti Aroma ti Riknatayo?
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
NAGBALIN a pakaseknantayo ti auxillary sense of smell ken ti sexual messages nga ibaklay/idanon ti pheromones. Kasano ngay ti kangrunaan a pagawatan ti pagangot? Mariing wenno parugsuen kadi ti bangbanglo ken angot ti bagi ti seksualidadtayo? Makatulong kadi daytoy a mangted iti napintas a rikna para iti romansa?
Tapno adda sungbat ken ebidensia, pasiarentayo man ti multi-billion dollar nga industria ti bangbanglo. Kasta metten a kitaentayo ti sientipiko nga ebidensia no adda man. Daytoy maibasar no kasano nga awaten ti agong ti panagangot a konektado iti utek.
Makaparugso kadi ti Aroma?
Kadagiti lima a pagawatan, ti laeng pagawatan ti panagangot ti saan a dumalan iti cerebral cortex- ti makuna a "pannakonsensia" wenno "panunot" a parte ti utek. Ti agong awatenna ti angot a maidirekta iti limbi center, parte ti utek a mangtengngel iti sex drivetayo, emosion, ken sensual a memoria. No ti maangot ken parugsuen, riingen wenno gargariennatayo, kalbitenna ti emosion, wenno riribukenna ti memoria, ket ti konsensiatayo ket saannan a matengngel iti isungbatayo.
Kas pagarigan, no maipugso wenno maipuyot ti sandalwood, maysa a bangbanglo a kanayon a kasla naikawesen iti tao a ditayo paggugusto. Iti dayta met la a kanito, supringen ti pagayatantayo, ket maipalagip dayta a tao kadatayo. Ket ti memoria itugotna dayta nga emosion a kannayonna ti tao. Pagammuam mariknatayo ti panagpungtot, sutilen wenno singasingaen, wenno madiprestayo a ditayo ammo ti makagapu. Ket gapu iti dayta a pagteng, awatentayo ti di mailawlawag a ditayo ammo manipud iti dayta a tao. Dayta nga angot ket agnanayonen a konektado iti negatibo nga emosion iti limbic brain.
Ti Aromatherapy
-ibutaktakna ti bileg ti phyto [mula] chemicals ken ipakitana kadatayo no kasano ti panakaaramat ti aromatic oils ti mula iti nagduduma a wagas ken usarna.
-tapno parugsuen/pasiglaten wenno pabang-aren/palag-anenna ti bagi.
-tapno mariing/parugsuen/gargarienna ti naulimek nga emosion.
-tapno ital-ona ti rikna.
-tapno baliwan/pabaruenna ti estado ti panunot.
-tapno padur-asenna psychic ken espiritual a kaammuan.
-tapno partuatenna ti ania man nga aromatic ambiance nga intay tarigagayan.
Kas met la iti herbal, ti aroma ken aromatic plant oils ket mabalin a pasiglatenna ti seks iti dua a wagas: umuna, babaen iti direktiba a gargarienna ti bagi; ken maikadua, babaen iti panangitedna ti itatal-o ti emosion a kondusib iti panakinaig.
Dagiti esensial a lana ket masansan a maaramat kas inhalants, wenno mailaokda iti base oils [kas iti grapeseed wenno almond], ken pagmasahe iti kudil.
Dagitoy ti liklikan:
-saan nga iyasideg ti esensial a lana iti asideg dagiti mata.
-kanayon a gamporan ti lana sakbay nga ipakat iti bagi ta makairitar daytoy iti kudil.
-no agdadagsenka wenno addaan iti sensitibo a kudil wenno alergi, pagadalan a naimbag ti maipapan ti lana sakbay a padasen.
-gapu ta lunagenna ti latex, saan ngarud a maaramat daytoy iti kondom a pagpagalis. Makairitar pay ti esensial a lana iti mucous membranes.
Dagiti Erotika a Bangbanglo/Angot a Mangparugso/Mangpasiglat iti Bagi
Ti Ambergris, cinnamon bun ken dadduma a food aromas, jasmine, musk, neroli, patchouli, rose, sandalwood ken ylang-ylang ket natural nga erotika a bangbanglo wenno angot nga addaan iti pisikal [masansan a hormonal] nga epekto a mangpasiglat ti seks. Kaaduan kadagitoy ket adda kannayonna nga emosional a benepisio.
Ambergris
Aroma: sweet, mild, pleasant earthy.
Iti Asia, naaramat ti ambergris kas aprodisiak. Naawagan iti lung sien hiang, "dragon spittle perfume." Addaan daytoy iti naisangsangayan nga angot. Nangina ti bayad ti ambergris. Maaramat daytoy iti napino a bangbanglo tapno agbayag ken soften floral frangrances. Ti angot ti ambergris ket agtalinaed iti kudil iti sumagmamano nga aldaw uray pay ulit-uliten a buggoan ti danum. Ti maysa a katedted iti pahina ti libro, ti banglo daytoy ket agtalinaed iti kuarenta a tawen. Nabileg pay daytoy kas aprodisiak no ipauneg.
Magatang laeng ti ambergris iti synthetic form. Malako kas fragrant oil babaen dagiti manufaktoria ti aromatherapy products ken addaan iti ingridiente iti adu a wagas ti floral perfumes.
Cinnamon Bun
Aroma: warm, pleasant, sweet, spicy
Segun ken ni Dr. Alan R.Hirsch, maysa a neurologist ti Smell and Taste Treatment and Research Foundation of Chicago, ti dalan nga agturong iti puso ti lalaki ket babaen iti tian daytoy- via ti aroma a taraon. Kuna ni Hirsch iti panagsukisokna, ti aromas kas iti angon ti cinnamon buns ket sexual stimulating ken mausar kas aprodisiak.
Iti nasao a pagsubok no apay a magargari dagiti lallaki, rinukod ni Hirsch ti epekto ti nagduduma nga angot iti dara nga agayus nga agturong iti boto wenno mabagbagi ti lalaki. Naaramat ti nagduduma a bangbanglo kas iti musk, rose, lily of the valley, lavander ken baby powder, kasta metten dagiti nagduduma nga aromas kas iti kalluto a cinnamon buns, pumpkin pie, pizza, karne ken popcorn. Ti resulta? Awan kadagitoy nga angot ti nangibaba wenno nangikabassit ti panagayus ti dara nga agturong iti boto. Nagipakita iti positibo nga epekto ti amin nga angot a nasubok, ngem adda sumagmamano a makagargari nga angot no kumpara iti sabali. Bassit ti maited a panggargari ti cranberries ta agpatak a dua laeng a porsiento ti panagngato ti panagayus ti dara. Kas met iti aroma ti baby powder, parsley ken rosas- bassit ti iburayda a panggargari.
Dagiti karaman a nangato iti sensual scale ket ti pizza, doughnuts ken oranges. Dagiti tallo a kangatuan a kombinasion iti angot ket ti 1. pumpkin pie ken lavander 2. doughnuts ken licorice 3. pumpkin pie ken licorice. Nagipakita amin dagitoy iti panagngato ti panagayus ti dara iti boto.
-ti lavander ket kangrunaan a sexually stimulating scent para kadagiti lallaki nga addaan iti sexual partners a kanayon nga agusar iti bangbanglo.
-dagiti makarikna iti panakapnek iti seks ti kangrunaan a gargraien ti banglo ti strawberries.
-ti vanilla ti kangrunaan a sexual stimulating scent para kadagiti nataenganen a lallaki.
-ti kangrunaan a makaited iti kinaaktibo ti seks kadagiti lallaki ket masarakan iti grupo ti angot ti lavander, cola ken oriental spice.
Jasmine
Aroma: exotic, intoxicating, full, rich, heavy, sweet.
Iti nagkauna a panawen, nagbalin nga intoxicating ti jasmine ket dinayawda daytoy kas nabileg nga aprodisiak iti agpada a lallaki ken babbai. Nadagsen ti angot ti jasmine, sensual ken nganngani kualidad ti animal a kaarngi iti musk ti epekto ti kina-aprodisiakna. Ti jasmine, nabilbileg nga amang daytoy ngem iti reyna, ti rosas. Makuna a napino ti banglona, floral ken masculine- ti epektona iti agpada a pisikal ken emosion.
Makuna a patangkenen ti jasmine ti mabagbagi ti lalaki. Ti aromatherapy, maaramat nga agas ti kina-inutil, low libido ken prostate problems.
Suberbo ta pasiglatenna ti emosion. Stimulant ken antidepressant, napateg ta ital-ona ti emosion iti seks. Dadduma nga usarna: jasmine oil, mailaok a para iti massage oil, maipakat kas agas iti namaga wenno sensitibo a kudil, taramidong ken pabaruenna ti agrakayan a kudil. Maaramat pay a mailaok ken maisapsapo iti muging ti ulo a mangpukaw ti sakit ti ulo.
Musk
Aroma: musky, dark, masculine, animal-like.
Maawagan pay iti bangbanglo ti seks, uniberso nga aprodisiak. Naadaw ti naganna iti Sanskrit a balikas ti ukel-ukel, ken natural a tipo a bangbanglo a produkto dagiti lallaki. Saan a maymaysa a bangbanglo ngem ketdi, termino para iti musky-type odors a produkto ti male hormones. Maaramat pay ti musk iti mula a pagatrakar iti pollinators kas iti musk melon, musk hyacinths, musk orchids, musk pears, musk seeds, muscatels ken musk rose.
Addaan ti lana ti musk iti male pheromone alpha-androsterol, a manggargrai babaen ti VNO kasta metten iti babaen ti pagawatan ti pagangot.
Neroli
Aroma: Fresh, floral, spiciy, refreshing, sweet.
Maysa daytoy a bangbalo ti sabong ti orange. Naadaw ti naganna iti 17th century Italian Princess of Neroli, Anna Maria de la Tremoille, a nagyam-ammo ti nasao a bangbanglo kenkuana iti Pransia. Ti sensual aroma ti orange blossom ket addaan iti aprodisiak manipud pay iti ancient times. Maysa daytoy a paggugusto a bangbanglo ni Cleopatra.
Makapainana, makapabang-ar ket ital-ona ti espiritu ti Neroli. Ipababana ti anxiety a konektado iti sex, self-confidence ken mild euphoria.
Nangina ti Neroli ta masapul a pataudem ti tinotonelada nga orange blossom tapno maparuar ti neroli oil. Dadduma nga usarna: maaramat kas inhalant wenno bath oil tapno mairidepka, para relaks ken agas ti agsagsagaba ken dipresion. Mailaok iti base oil kas ti grapeseed sweet almond, pagmasahe iti kudil ken padur-asenna ti sirkulasion.
Patchouli
Aroma: Animal-like, musky, pungent, penetrating, persistent.
Naus-usaren ti pachouli kas aprodisiak iti naglabas a siglos. Paborito a ramen para ti love potion ken addaan iti nabileg nga angot. Ruk-atan ti pachouli ti inhibitions ken gutigotenna dagiti agayan-ayat a mangibaga ti kasapulanda ti seks. Apektaranna pay ti pituary gland tapno pasiglatenna ti produksion ti hormones. Sumamay daytoy no pagayatan ti agpada a lovers.
Ti banglo ti pachouli ket padur-asenna ti tawen/edad kas iti arak. Agabayag ti aroma iti kawes uray pay mamin-ano a malabaan daytoy. Dadduma nga usarna: Iti aromatherapy, maaramat kas inhalant a mangkalma ken antidepressant. Gubatenna ti kinalukmeg. Iti Asia, aramatenda daytoy a mangpapanaw kadagiti kulibangbang. Mailaok iti base oil, maipakat iti ruar a pagagas iti namaga, taramidong ken problema ti seborrhea, acne, ken dermatitis.
Rose
Aroma: sweet, floral, warm, intense, rich, evocative.
Nagbalin a napateg a sabong ti rose gapu iti itdenna a banglo. Addan ti rose kadagidi nagkauna a tiempo ken naaramat daytoy iti seremonia ti relihion ken magical ceremonies ken kas aprodisiak- nangruna kadagiti babbai. Nailasin daytoy kas herb of Venus, ti planeta nga agturay iti sexual organs ken sexual love. Maaramat ti sabong ti rosas para iti kallaysa.
Ited ti ayamuom ti rosas ti ayat, nadisenio a panggargari iti maysa nga agayat.
Iti agdama, agtultuloy ti rosas kas maysa kadagiti kangrunaan ken napateg a sabong. Ti rosas ket maysa nga aprodisiak iti adu a rason. Umuna, iladawanna ti kinasensualna. Maikadua, addaan iti evocative properties. Ibatina iti memoria iti kina-erotika. Ken ti rosas ket emotional aphrodisiac a mangital-o ti rikna a pagimbagan ken ragsak- gapu ta addaan iti phenyl ethanol, ken narkotiko. Ikabassitna ti anxiety a konektado iti seks ken makatulong a pagagas iti kina-inutil wenno marigatan ti lalaki a mangriing ti mabagbagina gapu iti rason nga emosion.
Dadduma nga usarna: lang-aben nga agas ti sakit ti ulo, dipresion, emotional shoch, wenno liday. Ti rose oil ket mailaok iti base oil a maipakat a pagagas iti eczema, taramidong, namaga ken congested pores.
Sandalwood
Aroma: musky, deep, woody, masculine, sweet, teancious.
Agang-angot daytoy kas alpha-androsterol, maysa a male pheromone nga adda iti ling-et ti lalaki. Tenglen ti sandalwood ti hormone ken epekto ti pituary gland.
Popular daytoy iti agpada a lallaki ken babbai. Agtrabaho ti banglona iti emosion ken iti bagi. Antidepressant ken partuatenna ti kaustoanna nga euphoria ken pagawatan ti pagimbagan. Pagagas iti inuntil.
Ylang-Ylnag
Aroma: extremely sweet, soft, floral, sensual.
Maysa nga aprodisiak gapu iti epektona iti emosion, nupay ti kina-aromana ket dina gargarien ti adrenal glands. Agtrabaho kas antidepressant. Pabang-arenna ti stress ken anxiety: mamagkalma ti emosion.
Ylang-ylang kayatna a sawen, "sabong dagiti sabong," gapu ti kayo ti sabong ket nasam-it, nadagsen ken sensual nga aroma. Dadduma nga usarna: lang-aben a pagagas iti insomnia wenno di panakaturog, ibabana ti presion ti dara, ibannayatna ti alisto a panaganges ken pulso ti puso. No sobra a konsentrasion iti ylang-ylang, pataudenna ti panagsarua wenno sakit ti ulo.*
Apr 5, 2014
Bantayan Dagiti Sakit a Mainaig iti Pudot
Bantayan Dagiti Sakit a Mainaig iti Pudot
ni Rudy Ram. Rumbaoa
SAAN laeng a dagiti nataengan no di pay dagiti ubbing ken agtutubo ti mairisgo iti pannakapataud dagiti sakit a mainaig iti pudot gapu iti abilidad ti bagi nga agresponde iti pudot iti panawen ti tikag.
Ti "heat stress, heat fatigue [paksuy gapu iti pudot], heat syncope [gulpe a panagulaw kalpasan ti panagwatwat iti pudot], heat cramps ken heat exhaustion-" amin dagitoy ket porma ti "hyperthermia," ti naipanagan iti amin a klase ti heat-related illnesses wenno dagiti sakit a manaig iti pudot.
Dagiti simptomas a karaman isu dagitoy: sakit ti ulo, panagsarua, panagsakit dagiti piskel ken panagkapsut/pannakabannog kalpasan a maidarang iti pudot. No adda pamatiam nga agsagsagabaka manipud kadagitoy a klase ti sakit a mainaig iti pudot, dagusen ti agpakonsulta iti doktor.
*Isingasing ti National Institute of Health [NIH] dagiti sumaganad:
-no dagiti agsagsagaba iti daytoy kas kadagiti nataengan, ubbing ken agtutubo- iyadayo ida iti pudot ket mapan iti nalamlamiis a disso.
-uminum iti adu a danum, tubbog ti prutas ken vegetable juices.
-guyugoyen/piliten dagiti maseknan nga agidda nga agdata ken agkalma, iti nalamiis a disso.
-agdigus iti nalamiis a danum.
Ti heat stress ket tumaud nangnangruna kadagiti nataengan iti ania man nga oras bayat iti napudot a tiempo, karaman ditoyen a pakaalan isu iti uneg dagiti pagtaengan nga awanan iti air condition wenno bentilador.
Ti aktual a heat stroke ket maisupadi iti simple a heat stress, ket ad-adda a makapadanag ken serioso daytoy, nangnangruna kadagiti agpeggad ken kasapulan iti madagdagus a pannakataming iti medikal. Patay ti ibunga wenno pagresultaan no awan ti alisto a pannakataming ti maseknan babaen kadagiti trained medical personnel.
No ti tao nga agsagaba iti heat stroke ket addaan daytoy iti 104 degrees a temperatura ti bagi ken adda dagiti napeggad a pagilasinan ti simtomas kas iti confusion [mariribukan/makusso-kusso a panagpanunot], narungsot, sabali nga ugali, pannakatalimudaw, staggering, napigsa ken napaspas a pulso, namaga a kudil, saan nga aglin-et wenno coma. Ti Heat Stroke ket serioso ken masapul ti madagdagus a pannakataming iti medikal.
*Adtoy ti listaan ti NIH dagiti kangrunaan a makagapu no apay a mairisgo ti salun-at dagiti nataengan iti sakit a mainaig iti pudot:
-maigapu iti tawen ti tao ti pagbaliwan ti kudil kas iti nabannayat a sirkulasion ti dara ken saan a makapataud iti ling-et.
-sakit iti puso, bara ken bato [kidney], ken dadduma pay a klase ti sakit a makaigapu iti panagkapu/panagkapsut wenno gurigor.
-nangato a presion ti dara wenno dadduma pay a kondision a makaigapu iti panagbaliw iti ipauneg a taraon [kas pagarigan: maiparit iti agipauneg iti asin].
-maigapu iti medisina nga ipapauneg kas iti agas a para iti puso ken alta presion, sedatives ken tranquilizers [kombinasion a medisina].
-sobra a kinalukmeg wenno kinakuttong.
-no tiempo iti napudot a tiempo, rumbeng koma nga agyan iti nalamiis a lugar, nangnangruna a maliklikan ti polusion a makaapekto ken mangdegdeg iti sakit. Ken saan a rumbeng iti sobra a panagwatwat no napudot ti tiempo.
Insingasing pay ti NIH nga uminum iti adu a danum iti tiempo ti pudot- nangnangruna koma nga ipauneg ti danum wenno prutas ken tubbog dagiti natnateng. Liklikan ti panaginum iti caffaine wenno alkohol a mangdegdeg iti pannakapukaw ti danum iti bagi.
*Tsek-apen ti Nangato a Presion ti Dara
-Dagiti di maresolba a problema ti alta presion ket agtennag daytoy iti nakaam-ames ken serioso a sakit. Ket pudno daytoy, iti US, iti tunggal 1 kadagiti tallo nga Amerikano ti addaan iti daytoy a parikut. Maysa daytoy kadagiti kangrunaan a makagapu iti atake ti puso, stroke, kidney failure ken dadduma pay, ken kangrunaan a makagapu ti makapatay a sakit kadagiti umili ti America.
No maminsan, awan ti pagilasinan ti simtomas agingga a maperdi ti maysa kadagiti kangrunaan nga organo ti bagi...ket dagiti mismo a diabetic ti masansan a biktima ti sakit.
Adda naimbag a damag, dagiti agay-aywan/mannaripato wenno caregivers ti ayan ti umuna a depensa tapno matakuatan ti kinangato ti presion ti dara. Ngem ti dakes a damag, no dadduma, kaaduan a caregivers karaman ditoy dagiti dodoktor ti di mangikaskaso ti nangato a presion ti dara kadagiti nataengan, kunada, normal a paset ti panaglakay wenno panagbaket. Saan koma. Rumbeng koma a maipababa ti normal a rukod ti dara no kas pagarigan madiskobre ti alta presion.
Segun iti NIH, no addaan iti rukod ti dara nga 140/90mmHg wenno nangatngato pay- maikonsidera daytoy a nangato a rukod. Ti normal a rukod ti presion ti dara ket nababbaba ngem 120/80mmHg.
No nangato unay ti rukod ti presion ti dara dagiti nataengan, sika wenno iti am-ammoyo, dagusen ti agturong iti ospital. Mabalin a daytoy nga aramidem ket masalbar ti biag ti asino man, karaman ti bagim, wenno malapdan ti mapaspasangasangan nga isasangpet ti stroke ken atake iti puso.*
ni Rudy Ram. Rumbaoa
SAAN laeng a dagiti nataengan no di pay dagiti ubbing ken agtutubo ti mairisgo iti pannakapataud dagiti sakit a mainaig iti pudot gapu iti abilidad ti bagi nga agresponde iti pudot iti panawen ti tikag.
Ti "heat stress, heat fatigue [paksuy gapu iti pudot], heat syncope [gulpe a panagulaw kalpasan ti panagwatwat iti pudot], heat cramps ken heat exhaustion-" amin dagitoy ket porma ti "hyperthermia," ti naipanagan iti amin a klase ti heat-related illnesses wenno dagiti sakit a manaig iti pudot.
Dagiti simptomas a karaman isu dagitoy: sakit ti ulo, panagsarua, panagsakit dagiti piskel ken panagkapsut/pannakabannog kalpasan a maidarang iti pudot. No adda pamatiam nga agsagsagabaka manipud kadagitoy a klase ti sakit a mainaig iti pudot, dagusen ti agpakonsulta iti doktor.
*Isingasing ti National Institute of Health [NIH] dagiti sumaganad:
-no dagiti agsagsagaba iti daytoy kas kadagiti nataengan, ubbing ken agtutubo- iyadayo ida iti pudot ket mapan iti nalamlamiis a disso.
-uminum iti adu a danum, tubbog ti prutas ken vegetable juices.
-guyugoyen/piliten dagiti maseknan nga agidda nga agdata ken agkalma, iti nalamiis a disso.
-agdigus iti nalamiis a danum.
Ti heat stress ket tumaud nangnangruna kadagiti nataengan iti ania man nga oras bayat iti napudot a tiempo, karaman ditoyen a pakaalan isu iti uneg dagiti pagtaengan nga awanan iti air condition wenno bentilador.
Ti aktual a heat stroke ket maisupadi iti simple a heat stress, ket ad-adda a makapadanag ken serioso daytoy, nangnangruna kadagiti agpeggad ken kasapulan iti madagdagus a pannakataming iti medikal. Patay ti ibunga wenno pagresultaan no awan ti alisto a pannakataming ti maseknan babaen kadagiti trained medical personnel.
No ti tao nga agsagaba iti heat stroke ket addaan daytoy iti 104 degrees a temperatura ti bagi ken adda dagiti napeggad a pagilasinan ti simtomas kas iti confusion [mariribukan/makusso-kusso a panagpanunot], narungsot, sabali nga ugali, pannakatalimudaw, staggering, napigsa ken napaspas a pulso, namaga a kudil, saan nga aglin-et wenno coma. Ti Heat Stroke ket serioso ken masapul ti madagdagus a pannakataming iti medikal.
*Adtoy ti listaan ti NIH dagiti kangrunaan a makagapu no apay a mairisgo ti salun-at dagiti nataengan iti sakit a mainaig iti pudot:
-maigapu iti tawen ti tao ti pagbaliwan ti kudil kas iti nabannayat a sirkulasion ti dara ken saan a makapataud iti ling-et.
-sakit iti puso, bara ken bato [kidney], ken dadduma pay a klase ti sakit a makaigapu iti panagkapu/panagkapsut wenno gurigor.
-nangato a presion ti dara wenno dadduma pay a kondision a makaigapu iti panagbaliw iti ipauneg a taraon [kas pagarigan: maiparit iti agipauneg iti asin].
-maigapu iti medisina nga ipapauneg kas iti agas a para iti puso ken alta presion, sedatives ken tranquilizers [kombinasion a medisina].
-sobra a kinalukmeg wenno kinakuttong.
-no tiempo iti napudot a tiempo, rumbeng koma nga agyan iti nalamiis a lugar, nangnangruna a maliklikan ti polusion a makaapekto ken mangdegdeg iti sakit. Ken saan a rumbeng iti sobra a panagwatwat no napudot ti tiempo.
Insingasing pay ti NIH nga uminum iti adu a danum iti tiempo ti pudot- nangnangruna koma nga ipauneg ti danum wenno prutas ken tubbog dagiti natnateng. Liklikan ti panaginum iti caffaine wenno alkohol a mangdegdeg iti pannakapukaw ti danum iti bagi.
*Tsek-apen ti Nangato a Presion ti Dara
-Dagiti di maresolba a problema ti alta presion ket agtennag daytoy iti nakaam-ames ken serioso a sakit. Ket pudno daytoy, iti US, iti tunggal 1 kadagiti tallo nga Amerikano ti addaan iti daytoy a parikut. Maysa daytoy kadagiti kangrunaan a makagapu iti atake ti puso, stroke, kidney failure ken dadduma pay, ken kangrunaan a makagapu ti makapatay a sakit kadagiti umili ti America.
No maminsan, awan ti pagilasinan ti simtomas agingga a maperdi ti maysa kadagiti kangrunaan nga organo ti bagi...ket dagiti mismo a diabetic ti masansan a biktima ti sakit.
Adda naimbag a damag, dagiti agay-aywan/mannaripato wenno caregivers ti ayan ti umuna a depensa tapno matakuatan ti kinangato ti presion ti dara. Ngem ti dakes a damag, no dadduma, kaaduan a caregivers karaman ditoy dagiti dodoktor ti di mangikaskaso ti nangato a presion ti dara kadagiti nataengan, kunada, normal a paset ti panaglakay wenno panagbaket. Saan koma. Rumbeng koma a maipababa ti normal a rukod ti dara no kas pagarigan madiskobre ti alta presion.
Segun iti NIH, no addaan iti rukod ti dara nga 140/90mmHg wenno nangatngato pay- maikonsidera daytoy a nangato a rukod. Ti normal a rukod ti presion ti dara ket nababbaba ngem 120/80mmHg.
No nangato unay ti rukod ti presion ti dara dagiti nataengan, sika wenno iti am-ammoyo, dagusen ti agturong iti ospital. Mabalin a daytoy nga aramidem ket masalbar ti biag ti asino man, karaman ti bagim, wenno malapdan ti mapaspasangasangan nga isasangpet ti stroke ken atake iti puso.*
Mar 22, 2014
No Dumteng ti Pannakakellaat
No Dumteng ti Pannakakellaat
ni Rudy Ram. Rumbaoa
ni Rudy Ram. Rumbaoa
MASANSAN a dumteng iti pagtaengan dagiti kellaat a pagkasapulan. Kanayon a maisagmak dagiti ubbing. Ngem ditoy met a makasursuroda no maminsan babaen iti panangpadasda wenno panangusisada iti nadumaduma a bambanag. Saan koma a masdaaw dagiti nagannak no maisagmak uray pay dagiti nasayaat nga ubbing. Ngem masapul nga ammuenda dagiti aramidenda no dumteng dagitoy a kellaat a pagkasapulan.
Aniat' Aramiden No Masinit Wenno Mapuoranka?
-nakaro ti pannakasinit wenno pannakapuor saan laeng a gapu iti sakit ti disso a nasinit wenno napuoran, no di pay gapu iti panagbaliw a maaramid iti nadumaduma a paset ti bagi. Dagitoy ti masansan a kellaat a mapasamak iti uneg ti pagtaengan. Masinit dagiti ubbing gapu iti napudot a danum wenno dalikan, pagsilawan, rebentador, gurabis, plansa kdp. Agtaud iti kadakkelan a peggad iti daytoy nakaro a pannakakigtot nga uray la aglammin ken agpigerger ti nauram wenno nasinit nangruna no nakaro ken dakkel ti paset ti nauram wenno nakulapsitan.
No nakaro ti pannakauram:
-mabalin nga agpeggad ti nauram gapu iti panagsayasay ti adu a tubbog ti bagi, nangruna kadagiti ubbing.
-mabalin a madangran dagiti bekkel ken salsalamagi a managan iti adrenal ken dadduma pay nga organo ti bagis.
-patauden ti bassit a pannakapuor ti panagbaliw ti sukog nangruna no adda nauram iti batog ti nagsuopan, kas iti tumeng.
-tumaud ti dakkel a piglat nangruna no nauneg ti nauram a paset.
-no nauram ti nagsuopan ket agbaliw ti langana gapu iti piglat, mabalin a maikkat dayta gapu iti operasion- plastic surgery a makuna.
Panangagas:
Maagasan dagiti babassit a sinit wenno nauram iti uneg ti pagtaengan.
-lag-anen a basaen ti nasinit wenno nauram a paset babaen ti panagaramat ti danum a saan unay a nalamiis ken sabon.
-sapoan iti petrolatum wenno baselina.
-abbongan iti nadalus a lupot ken bedbedan wenno ikkan iti adhesive tape.
-tumulong ti ap-apna a mangep-ep iti nakaro nga ut-ot ken manglapped ti panagsayasay ti tubbog ti bagi.
-no nakaro ti ut-ot, ikkan ti pain killer wenno aspirina.
-kitaen no masalakniban ti agsagaba manipud iti tetanus.
-igunamgunam dagiti doktor ti pannakainyeksion.
No Nakaro ti Pannakauram:
Masansan a mairaman dagiti akin-uneg a paset ti kudil ket tumaud ti kapuyo wenno lupsit.
-dalusan ti paset ti nauram aglalo no narugit babaen ti panagaramat ti danum ken sabon.
-sapoan daytoy iti baselina sa bungonen iti nadalus a lupot ken bedbedan.
-no nakaro unay ken nalawa ti paset ti nauram, maidagus koma iti kaasitgan nga ospital.
-napeggad ti pannakauram aglalo no ti nauram ket ti rupa, dapan, dakulap wenno dagiti mabagbagi.
-no adda puot ti nagsagaba gapu iti pannakakigtotna, painumen ti saggabassit a danum a naipaanem-em.
-an-anaten nga ipan iti ospital.
-no awan puot ti maysa a tao, saan a pulos a painumen iti uray ania a mainum.
Napeggad ti mauram nangruna no kimika- kas iti asido ket mabalin a tumaud iti nauneg a piglat.
-dagusen a pigisen wenno ray-aben ti lupot a nasibugan iti kimika ket madalusan ti nasibugan a paset iti adu a danum.
-bay-an nga agayus ti danum iti disso a nasibugan.
-no nakaro ken napigsa ti naisuyat nga asido, ap-apan ti nasinit a paset iti lupot a naibasa iti nadanuman ti baking soda.
-maagasan ti masinit iti asido nga addaan alkali babaen iti panangisapsapo iti suka.
-maagasan dagiti sinit a gapuanan ti carbolic acid babaen iti panangisapsapo iti alkohol.
-no nakaro unay, idagdagus nga ipan iti kaasitgan nga ospital.
Maagasan dagiti sinit a gapu iti alibungubong:
-kas met ti pannakaagas dagiti sabali a sinit wenno pannakauram, no marikna ti tao ti panagkapsutna- ikkan iti naipapudot a danum nga inumenna.
-no awanan puot, bay-an a nakaidda- saan nga ikkan ti aniaman nga inumenna.
Pannakaltot:
-padumogen ti naltotan sa timpagen ti bukotna iti puon dagiti aklo-aklona.
-mabalin a pagpakleben ti ubing nga aguyaoy ti ulo ken ti abagana sa timpagen ti napigsa ti bukotna.
-no ubing a bassit ti naltotan, iggaman dagiti palay-palayna nga ibalinsuek ket timpagen ti bukotna. Mabalin a masukto ti aniaman a banag a nagbati iti karabukobna.
-no narigat ti panaganges ti ubing, idagus nga ipan iti ospital.
Pannakapaltog ken Pannakabagkong:
Napeggad ti sugat nangruna no adda natukkol a tulang wenno nairaman dagiti lalaem- kas iti puso, bara, bituka wenno bagis.
Ania ti aramiden?
-pagiddaen ti pasiente.
-abbongan ti sugat iti nadalus a lupot ket bedbedan- ipan a dagus iti ospital.
-no adda nasugat iti lalaemna-abbongan iti nadalus a lupot [sterile dressing] ket babasaenyo. Aramaten ti napudot bassit a danum. Ipan a nakaidda iti ospital. Pabassiten ti panagsayasay ti dara.
-no adda sugat iti barukong, ikalub ti ima iti sugat ket dagusen nga ikkan iti napuskol ken nadalus a lupot ti rabaw ti sugat tapno saan a sumrek ti angin- makasinga daytoy iti panaganges ti nasugatan.
-no dakkel ti sugat- idagus nga ipan ti nasugatan iti ospital.
Pannakakuriente:
Madangran ti nerbio ken mauram ti kudil ken dadduma a paset iti baba ti kudil. No napigsa ti pannakakoriente, mabalin nga agsardeng ti panagpitik ti puso wenno agtaytayegteg dagiti piskelna. Uray no nababa ti boltahe ti kuriente, napeggad latta nangruna no nabasa ti kudil. No nabaybayag iti pannakaidekket iti kuriente, napegpeggad met laeng.
Ania ti aramiden?
-apaman a naltat ti kuriente, dagusen ti panangisubli ti anges ti nakuriente. Mangayab iti doktor.
-no agsardeng ti panagpitik ti puso, ituloy iti panangipasubli ti anges agingga a napigsa ken regular.
-wenno itaray iti ospital.
Pannakatalimudaw:
Mabalin nga agparang ti natalimudaw a kasla matmaturog ngem sabali daytoy a pannaturog gapu ta awanan iti puot iti kasta saan a mariing. Uray kasano a pukkaw wenno pananggunggong, saanto a makariing. Mabalin a nagtaud daytoy iti nakaro a pudot wenno gapu iti pannakabartek. Agbatay ti pannakaagas daytoy iti nakaigapuananna.
No makasarakkayo iti tao a naawanan iti puot ket nagidda iti daga:
-sapulen ti sugat a makaigapu, adda kadi sugat iti ulona? Dakdakkel kadi ti tao-tao ti maysa a matana ngem ti maysa? Nagsagaba kadi daytoy iti stroke? Adda kadi pagilasinan a nasabidongan? Adda kadi nagawan a botelia ti makabartek a mainum? Wenno nakuriente kadi?
Ania ti aramiden?
-mangayab a dagus iti doktor- bay-an a nakaidda ti masakit.
-no nalabbaga ti maris ti rupana, itag-ayyo bassit.
-saan nga ikkan iti aniaman a makan wenno mainum.
-pagsikigen ti rupana tapno saan a maltotan- aglalo no agsarsarua.
-no nalusiaw ti rupana ken nakapsut ti pulso- ibaba ti ulo, nababbaba ngem iti bagi.
-no nalitem ti rupana- nakaro ti stroke a dimteng kenkuana. Masapul nga aglistokayo amangan no agsardeng ti panagangesna. Agpaayab a dagus iti doktor wenno ambulansia. Kabayatanna, ikarigatan nga ipasubli ti angesna. Iluten dagiti ima ken saka tapno ti panagtaray ti dara. Aramaten ti oxygen no adda.
-idagus nga itaray iti ospital.
Panagkapsut ken Pannakaulaw:
Tumaud manipud iti sumagmamano a makagapu- kas iti bisin, bannog, danag ken uray pay panakakigtot. Wenno gapu iti dunor, panagdara iti uneg ken nakaro nga ut-ot.
Giddato lattan a marikna ti panagkapsut ken panaglusdoy ken mapukaw ti pigsa a tumakder. No damo, marikna ti pannakaulaw a kasla agpusipos ti datar. No makagidda ti maulaw, mabalin a saan a mapukaw ti puotna ngem mabalin met nga agkapsut ti pulso.
Ania ti aramiden?
-pagdumogen agingga a dumanon ti ulona iti baet dagiti tumengna.
-no saan, pagiddaen nga agdata a nababbaba ti ulona ngem ti bagina. Sadagan dagiti sakana tapno agtaray ti dara nga agturong iti pusona.
-bay-an a nakaidda agingga a maungaran.
Epilepsy wenno Kissiw:
Nakadadanag a mapasamak iti maysa a tao. Giddato lattan a maidaleb ti tao iti daga ket mapukaw ti puotna. Iti sumagmamano a kanito, agsardeng ti panagangesna ket aglitem. Sarunoen ti panagkissiw wenno panagkuyegyeg dagiti dadduma a paset ti bagi. Aglabutab ti ngiwat. Kalpasanna, agtalna nga agkuyegyeg, agsubli ti panaganges ken agsubli ti maris ti kudil.
Ania ti Aramiden?
-iyadayo dagiti mabalin a makasugat iti bagina.
-palukayan ti aniaman a nairut a kawesna- no mabalin, matingalan ti nagbaetan ti ngipenna tapno saanna a makagat ti dilana.
-diyo bay-an a malamiisan.
-saan nga ikkan iti aniaman a makan wenno mainum.
-no damona ti agkissiw, mangayab iti doktor wenno ipan a dagus iti ospital.
Panagatake wenno Apoplexy:
Masansan a mapasamak daytoy nangruna kadagiti lallakay ken babbaket, dumteng met daytoy no dadduma kadagiti agtutubo.
No nakaro ti atake, mapukaw ti puot ken nauneg ti panagangesna, sarunoen ti ababa a tiempo inton kasla agsardengen ti panagangesna- kaipapanan a napeggad ti panakadangran ti utek. Agparang ti dakdakkel ti tao-tao ti maysa a mata ngem ti sabali. Agkapuy ti kagudua ti bagi ket agdiwig pay ti ngiwat.
Ania ti aramiden?
-pagiddaen nga agdata, sadagen ti barukong ken bukotna.
-saan nga ikkan iti aniaman a makan ken inumen kabayatan ti umuna a panakaatakena.
-no agsarua, pagsikigenyo ti rupana tapno nawaya nga agsayasay ket saan a maltotan.
-saan a bay-an a lumamiis.
-diyo panawan agingga a sumangpet ti arayat wenno doktor.
Napalalo a Pannakabartek:
Adu a tao ti pilayen ken patayen ti alhokol ken dadduma pay a makabartek ngem iti sabali a kita ti makasabidong.
Nasurok ngem kagudua dagiti aksidente iti lugan ti makagapu iti panakabartek.
Ania ti aramiden?
-no pudno a nabartek ket naawanan iti puot ti mammartek, bay-an ta iturog ti bartekna tapno mausawan.
-no sinan-bartek, daytoy ti mangted ti riribuk- masapul ti pannakatengngelna. Mabalin nga ituloyna ti aginum agingga iti aglusdoy iti bartekna.
-liklikan koma dagiti agtutubo ti aginum.*
Posted by rudy ram. rumbaoa at 9:53 AM No comments: Links to this post
Labels: Apoplexy, Epilepsy/Kissiw, Informative Article, Mapuoran, Masinit, Panagkapsut, Pannakaatake, Pannakabagkong, Pannakabartek, Pannakakuriente, Pannakaltot, Pannakapaltog, Pannakatalimudaw, Pannakaulaw
Subscribe to: Posts (Atom)
ltg_Latn ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn luo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fra_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn min_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn deu_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn bug_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn zsm_Latn ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn sag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn azb_Arab eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn gla_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ban_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn zho_Hans zho_Hans ilo_Latn ilo_Latn ces_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tum_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn sna_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn zho_Hant ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn luo_Latn ilo_Latn ilo_Latn lus_Latn lus_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn