No pudno ti nakalapna nga impormasion, ti mountain ranges wenno taratar dagiti bantay a mangsakop ti Bantay Kuntirad ket nagtunged iti batog dagiti dua a dadakkel ken nagtimmukel a tangrib, a kunam la no paris a mata a mangtantannawag ti kabaybayan. Dayta a lugar ket iti lauden ti Bantay Kimmallugong, agarup sumurok-kumurang a dua gasut a metros manipud iti ayanna. Agarup met iti sumurok-kumurang a dua a kilometro ti baet ti kabambantayan ken ti paris a tangrib iti baybay.
Sinakayan ni Rino ti motorsiklona, ket kinamangnan iti takdang iti asideg-batog dagiti dua a tangrib. Iti igid a kakandarumaan, a nagpuesto ken mangpaliiw ti kabaybayan. Iti ababa a pannao, nasken nga aglemmeng, uray ti motorsiklona ket adda iti abayna, a madadaan nga aramatenna no nasken. Awan met ti matatao iti lugar ta adayo kadagiti kabalbalayan.
Ngem awan iti karkarna a mapaliiwna iti naglabas a sumagmamano a minutos. Inruarna iti backpackna ti gadget a mangammo kadagiti nadumaduma nga elemento iti aglawlaw. Nasken laeng a tingitingen ken amiris dagitoy, tapno masaluadanna iti inna pakaisagmakan. Adu dagiti nagrehistro iti gadgetna a kinaadda dagiti elemento wenno dagiti datdatlag a parsua, ngem saan a mangipaay dagitoy iti kinadamsak, isu a binay-anna latta metten ida nga agpaliiw met no ania ti paliiwenda. Ngem iti panangidasig ni Rino, sumagmamano kadagiti elemento iti saan a maisina dagiti matada ken ni Rino. Iti pattapatta ni Rino, palpaliiwenda la ketdi no ania ti aramidenna dita. Binay-an lattan ni Rino dagiti elemento ket iniddepna payen ti gadget ken insubli iti uneg ti backpack ket intuloyna iti nagpaliiw.
Mangngegna ti uni dagiti kuriat, riari ken dadduma pay a mangrabrabii. Mamitlo metten a naimatanganna ti nalabit a puwwek iti law-ang – imbasarna ti pattapattana iti kinaawan sabali a nocturnal a tumatayab no di puwwek ken kas iti paliiwna iti panagkayabkab daytoy. Naulimek ti kabaybayan ta nakaturog dagiti dalluyon. Agin-inana met ti pul-oy isu nga awan iti marikna a kayab, a kas mapaliiw kadagiti naingpis ken babassit a bulbulong dagiti muyong ken kaykayo a dida pulos aggunay wenno kas iti dati nga aramidda, makipagkumpas koma iti sala ti pul-oy.
Nagkidem ni Rino tapno pabilgenna pay ti bukodna nga aura, ta dinto ket masikapan ti bileg ti sipnget, ta di met masasaan wenno awanen ti kinaadda dagiti pasurot ti sipnget nga agpalpaliiw iti suli, nupay naynay ketdi a lissian dagitoy a pasurot ti sipnget isuda nga addaan iti naidumduma talugading; nupay kasta, saan amin a pasurot ti sipnget ket aglisi, ta adda latta dagiti barisuwweng a mangipakita iti kabaelanda ken makipinnadas iti bileg ti Lawag, a kas ken ni Rino ken dagiti kameng ti Annabo. Pinalidemna met laeng ti aurana.
Madamdama pay, dua nga orasnan nga agpalpaliiw, segun iti relos iti punguapunguanna. Namulagatnna a naitapawen iti Bantay Kimmallugong ti umis-isem ken nakamulagat a kabus. Awan a pulos ti milat ti tangatang. Timminggaw ti konsierto dagiti riari ken andidit. Anian a nagdaeg a buya ti nakaparsuaan! Dumuyaw-bimmalitok ti lawag ti kabus a bulan. Masirayan dagiti kangrunaan nga elemento ti lubong: ti daga, ti danum iti kabaybayan, mariknanan ti gunaygunay ti agmurmuray nga angin.
Simmeksek iti muging ni Rino, ket naiyesngawna: “Yanna ti elemento ti apuy?” Inwarasna ti panagkitana ngem napaay. Ngem kellaat a napakudkud iti di met nagatel a teltelna idi mataldiapanna ti bassit nga apuy iti tuktok ti Bantay Kuntirad.
“Nagkangelak metten…!” kinunana nga inkatawa. Pinaliiwna ti apuy iti Bantay Kuntirad, madamdama pay, agiddep-aglawag iti sumagmamano a daras agingga iti saanen a makita.
“Ania ti kayatna nga ipasimudaag?” Dinamagna iti bagina. Nagrupanget ni Rino, dina pulos mabatok ti kaipapanan wenno ti gunay ti nakaparsuaan. Iti panunot ni Rino, nalabit a nalpasen ti senario? Tinangadna ti umis-isema kabus, ti nakaturog a kabaybayan ken ti dipay namurmurayan a pul-oy ngem dina mabasa ti mensaheda.
“Ania ti sumaruno a senario?” Ngem awan iti mapaliiw ni Rino. Inkeddengnan iti agawid. Sinakayanna ti motorsiklona. Ngem nailabeg idi makangngeg iti kanabsuok. Nagpaliiw, adda manen, umas-asideg, iti naminsan pay a kanabsuok, naimatangannan ti datdatlag a parsua, nga itan, addan iti takdang a sisasango iti Bantay Kuntirad.
Saan pay nga agkidem ni Rino a mangmatmatmat ti datdatlag a parsua. Dina pulos mailadawan no ania dayta a parsua, dina mainaganan. Intayok ti mugingna kadagiti nabasbasana a libro dagiti nadumaduma nga ayup ngem awan iti kasta a naikur-it wenno nasukisok. Datdatlag a talaga ken naidumduma.
Limmagto ti ayup ken nagdisso iti agarup a sangapulo a metro. Pinagandar ni Rino ti motorsiklona, insilawna ket sigagagar a nangkamang ti ayan ti datdatlag nga ayup.
Nagbalaw ti datdatlag nga ayup iti kinaadda ti sumungad a motorsiklo. Sinangona daytoy. Dagiti matana ket limmagbaga iti natayengteng a kunam la no bumegbeggang. Nagsardeng ni Rino iti agarup lima a metro iti nagbaetanda, iniddepna ti silaw ngem saan ti makina ti motorsiklo. Lalo pay a timmarnaw ti nalabaga a mata ti ayup, manipud iti ngiwatna, in-inut a nagruar iti apuy agingga iti agtultuloyen a nagruar ken ngumayngayebngeb. Iti pattapatta ni Rino, sidadaan ti ayup a makiranget kenkuana iti kanito nga umasideg ken agdangran.
Immisem ket nangilangangil ni Rino. Imparabawna ti kanawan a dakulapna iti batog ti pusona, inunnatna-a-pasango ti kanigid ngem nakatakder ti dakulap ken nagdidippit dagiti ramramayna, nagkidem tapno parangrangenna ti aura ti bagina, sa kalpasanna, nagmulagat met laeng a sikikita iti datdatlag nga ayup. Nagpinnaliiw ti narangrang a bagi ken umap-apuy a bagi. Madamdama pay, in-inut a nagpukaw ti apuy iti ngiwngiw ti ayup, limmidem dagiti matana ngem saan nga aggunggunay a kasla agpalpaliiw met iti aramiden ni Rino.
Nagtantanamitim ni Rino, sa kalpasanna, in-inut a nagpukaw ti aurana wenno lawag nga agtaud iti bagina, inin-inutna nga imbaba dagiti takkiagna. Pinaliiwna ti datdatlag nga ayup ket pilitna nga inmarka iti mugingna: kasla kanggaro, atitiddog-nawalat dagiti dua a sakana a makinlikud ket nalagip ni Rino ti talugading ti praying mantis nga addaan met iti atitiddog a saka nga isu iti usarenda no lumagtoda iti nakaad-adayo. Iti panunot ni Rino, kastoy daytoy a datdatlag a parsua, isu a no lumagto ket nangato ken adayo iti inna pagdissuan. Ab-ababa dagiti sakana iti masanguanan. Immaratiddog ti ngiwngiwna. Immatidddog met ti ipusna a nalukmeg iti puon sa in-inut a bimmassit agingga iti kutit daytoy nga ayan ti nagkuntirad a kasla iti sima wenno ankla. Awanan dutdut ti nangisit a bagina, immaratiddog dagiti nawalat ken kuntirad a lapayagna. Iti pay paliiw ni Rino, natatadem la ket dagiti agpapada a ngipen daytoy ta nakanganga pay laeng ti ngiwngiw ti datdatlag nga ayup. Kasla katayag ti gagangay a baka wenno nuang ngem naingpis-narapis ti bagina. Iti lawag ti mulagat ken umis-isem a bulan, maripar ni Rino nga atitiddog dagiti nagbakkog a kuko ti datdatlag a parsua.
(ADDA TULOYNA)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn