Kolum ni JOBERT M. PACNIS
NAPANEN, innalan ti Namarsua ni dati a senador ken sekretario ti Departamento ti Salun-at Juan Flavier. Iti ipupusayna, adu ti nagladingit, kas namnamaen iti maysa nga indibidual nga adu ti naaramidanna a pagsayaatan ti umili ken/wenno ti sibubukel a pagilian. Wen, kas kadaydi Sekretario Jesse Robredo ti DILG, maibilang ni Sen. Flavier kadagiti manmano, napudno, saan a namantsaan ti naganna bayat ti panagserbina iti pagilian.
Pitopulo ket siam a tawen a panagtalinaed iti rabaw ni Ina-a-Daga. Napaut kadatayo daytan. Pagaammotayo a kaaduannan ti saan a nasalun-at/makapasalun-at ti ipapaunegna a taraon ken/wenno ti klase ti panagbiagna. Maliplipatantayon ti aw-awaganda iti healthy lifestyle. Saan ngarud a karkardayo ti nasapa itan a pannakaapit.
No koma laeng ammotayo nga ipateg ti kakaisuna a biagtayo.
Sabagay, saan met nga iti kinaatiddog ti biag/panagbiag ti pakakitaan ti nabunga a panagtalinaed ditoy Daga. Adda iti no kasano nga inaramat ti biag a nakatulong iti pada a parsua. Ngem iti kaso ni Sen. Flavier, napaut la ngaruden, adu pay dagiti naaramidanna a nangtulong kadatayo a kailianna.
Ita ta awanen, malaglagipto la ketdi kadagiti naruay a naaramidanna—saan laeng nga iti kaaddana iti poder no di pay ket kadagiti saantayon (ta saanen a naammuan iti publiko) nga ammo a naaramidanna iti padana a tao idi awanen iti serbisio.
Asino, aya, ti makalipat daydi natinggaw a kampaniana a Yosi Kadiri? Ditoy a naipamatmat kadatayo no kasano a dadaelen ti sigarilio ti biagtayo. Adu ti nangdayaw kenkuana kadaytoy nga addangna ta nagbalin a kalabanna dagiti adda iti likudan daytoy dakkel nga industria. Ngem saan a nagngudeng a nangipatungpal iti ammona a makatulong kadatayo a kailianna.
Segun iti report ti Campaign for Tobacco-Free Kids, mapan a 73,000 a kadaraan ti matmatay tunggal tawen gapu iti panagsigarilio. Kuna pay ti SEATCA (Southeast Asia Tobacco Control Alliance), 17 a riwriw ti agsigsigarilio iti pagiliantayo. Adu kadagitoy ti agtutubo. A sinusopan met ti Global Youth Tobacco Survey. 22.7 a porsiento kano ti agedad iti 13 agingga iti 15 ti agus-usar iti sigarilio.
Wen, nasaknap ti panagsigarilio iti pagilian. Pagyamanan daydi a kampania ni Flavier ta naikkatan ti agsigsigarilio kadagiti pampubliko a lugar—a maitultuloy latta ita. Sapay la koma ngarud ta saan a maitanem daydi a kampania. Ipapati koman ti gobierno ti pannakatuloy ti pannakaimaldit kadagiti pakete ti sigarilio dagiti pagdaksan ti panagpayubyob. Saan a dayta laeng pannakaingato ti buis ken presio ti sigarilio ti solusion itoy a parikut ti gimong. Masapul ti pannakikayammet ti tunggal maysa. Naan-anay nga information drive ken pannakaitungpal dagiti linteg ti kasapulan (saanen a rumbeng a nayonan pay dagiti linteg).
Kitaentayo, a. Iti panagngato ti bilang dagiti agsaksakit gapu iti panagsigarilio, ngumatngato met ti gasgastuen ti gobierno iti pannakaagas dagitoy—segun iti report ti Philhealth. P188 a billion iti tinawen! Agasem dayta?
Am-ammo pay ni Sen. Flavier a kas Doktor iti Bario. Sakbay pay a nagbalin a kameng ti gabinete ni Pres. Fidel V. Ramos idi 1990s, maysan a doktor iti bario. Nagserbi kadagiti nasulinek a lugar. Di laeng a nagagas ti akemna; naglektiur pay no kasano a matagiben ti salun-at. Ket iti panagtugawna a sekretario ti DOH ken senador, inusarna ti impluensiana a nangilungalong iti Doctors to the Barrio. Inngatona ti bilang dagiti mangngagas a naka-assign kadagiti nasulinek a barangay wenno dagiti saan a madandanon ti serbisio ti salun-at.
Malagipko ita dagiti serye ti librona a nabasak maipapan kadagiti paspasamak iti bario a mabalin a kapadasanna iti kaaddana kadagita a disso. Nasurat dagitoy iti lengguahe a nalaka a maawatan ken maipinta iti panunot dagiti adal a kayatna nga ibati. Wen, maysa met a mannurat daydi Flavier!
Iti report, agtultuloy ti pannakaidestino dagiti mangngagas nga agserbi kadagiti bario. 300 a tinawen dagiti maha-hire! Ngem iti panagkitak, bassit daytoy a bilang. Nupay kasta, nasaysayaaten ngem ti awan.
Naglatak pay ni Sen. Flavier iti programana nga Oplan Alis Disease. Ingunamgunamna ti pannakabakuna dagiti ubbing tapno maikabassit ti mortality rate iti bennegda. Naaramid ti information drive kadagiti pagadalan, barangay, ken ili tapno mailawlawag ti kinapateg ti panagbakuna/pannakabakuna laban kadagiti sakit kas iti measles ken tetanus. Iti pannakaisayangkat daytoy, nadlawan a dagus ti panagbungana. Bimmassit dagiti natay kadagiti simmaruno a tawen.
(Adda tuloyna)
cat_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn