Bogotá
Ti Bogotá, Distrito a Kapitolio (Pannakabalikas nga Espaniol: [boɣoˈta] ( denggen)), manipud idi 1991 aginggana idi 2000 ket tinawtawagan a ti Santafé de Bogotá, ket isu ti kapitolio, ken kadakkelan a siudad, ti Colombia. Daytoy ket nainaganan pay babaen ti nailian a batay-linteg a kas ti kapitolio ti departamento ti Cundinamarca, urayno ti siudad ti Bogotá ket buklen tattan ti maysa a nawaya a Kapitolio a distrito ken saanen nga administratibo a tagikua iti dayta a departamento. Ti Bogotá ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad ti pagilian, nga adda ti 7,363,782 nga agtataeng manipud idi 2005.[5] Ti Bogotá ken ti metropolitano a lugarna, a mangiraman kadagiti munisipalidad a kas ti Chía, Cota, Soacha, Cajicá ken La Calera, ket adda ti populasion ti 7,881,156 idi 2005.[6]
Iti termino a kalawa ti daga, ti Bogotá ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Colombia, ken maysa kadagiti kadakkelan idiay Latin nga Amerika. Daytoy ket maysa kadagiti kadakkelan a siudad iti lubong ken ti maikatlo a kangatuan a kapitolio a siudad idiay Abagatn nga Amerika iti 2,625 metro (8,612 ft) iti ngato ti lessaad ti baybay, kalpasan ti Quito ken La Paz.[2] Nga adda kadagiti adu a unibersidad ken biblioteka, ti Bogotá ket naam-ammuanen a kas "Ti Atenas ti Abagatan nga Amerika".[7] Ti Bogotá ket agtagikua iti kadakkelan a paramo iti lubong, a mabirukan daytoy idiay lokalidad ti Sumapaz.[8] Ti siudad ket nairanggo a maika-54 iti 2010 a Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Siudad[9] ken nailista akas ti sangalubongan a siudad iti Beta+ a kita babaen ti GaWC.[10]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bogotá ket mabirukan idiay laud ti Tay-ak ti Bogotá (Sabana de Bogotá), 2640 metmetro (8661 ft) iti ngato ti pantar ti baybay.[2] Urayno daytoy ket mabirukan iti naday-dayeg a makunkuna iti it is located in what is popularly called "tay-ak" (sabana), ti heograpikal a sitio ket pudno a nangato a banak kadagiti kabambanatayn ti Andes. Ti naipatiddog a rehion ket ammo pay a kas ti "Altiplano Cundiboyacense" a literal a a ti kaibuksilanna ket "nangato a banak ti Cundinamarca ken Boyacá".
Ti Karayan Bogotá ket ballasiwenna tisabana, ken mangporma daytoy ti Dissuor Tequendama (Salto de Tequendama) iti abagatan. Dagiti tributario a karayan ket mangporma kadagiti ginget kadagiti agdurdur-as a purok, a dagiti ekonomiada ket naibatay iti agrikultura, panagtaraken kadagiti dinguen ken panagpataud kadagiti artisana.
Ti sabana ket nabeddengan iti daya babaen ti Akindaya a Kordiliera iti kabambantayan ti Andes. Dagiti nakapalikmut a turod, a mangipatingga ti idadakkel ti siudad, ket mapan manipud ti abagatan nga agpaamianan, ket paralelo dagiti bantay Guadalupe ken Monserrate. Ti akinlaud a patingga ti siudad ket ti Karayan Bogotá . Ti Sumapaz Paramo ket beddenganna ti abagatan keniti amianan ti Bogotá ket gumay-at kadagiti banak aginggana kadagit ili Chía ken Sopó.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bogotá ket addaan iti klima ti subtropikal a kabambantayan (Köppen Cfb).[11] Ti natimbeng a temperatura ket 14.5 °C (58 °F),[12] ken agdumaduma manipud ti 6 iti 19 °C (43 iti 66 °F) kadagiti nasayaat nga aldaw, iti 10 iti 18 °C (50 iti 64 °F) kadagiti aldaw ti nakaro a panagtudtudo. Agsinnublat ti tiempo ti maga ken panagtudtudo iti amin a paset ti tawen. Dagiti kamagaan a bulan ket ti Disiembre, Enero, Hulio ken Agosto. Ti kapudotan a bulan ket ti Marsoh, a makaited ti pkapudot iti 19.7 °C (67.5 °F). Dagiti kalamiisan a rabii ket mapasamak iti Enero, nga addaan it natimbeng a 7.6 °C (45.7 °F) iiti siudad; kadawyan a naangep iti nasapa bigat, kadagiti 220 nga aldaw iti tinawen,[13] whilst sunny days are quite unusual.[13]
Ti opisial a kangatuan a temperetura a nairehistro iti uneg ti patingga ti siudad ket 30.0 °C (86 °F),[14] ken ti kababaan a temperatura a nairehistro ket −7.1 °C (19 °F).[14]
Dagiti katuduan a bulan ket ti bril, Mayo, Septiembre, Oktubre ken Nobiembre, a dagiti kadawyan nga aldaw ket kaaduan a naulep, nga adda dagiti nababa nga ulep ken naangin bassit, a makaited kadagiti kangatuan a temperatura iti 18 °C (64 °F) ken dagiti ababa iti 7 °C (45 °F). Adda met dagiti bagio ti uraro ngem manmano laeng daytoy a pasamak,mabalin daytoy iti tiempo ti panagtutudo, ken mabalin a nakaro, ken nagruna iti bulan ti Oktubre. Dagiti aldaw ket akintengnga wenno nalamiis ken dagiti rabii ket mabalin a moderado a nalamiis gapu ti kaadda dagiti akintengnga nga angin ti siudad iti rabbi kadagiti amin a paset ti tawen, ngem adda met dagiti kankanayon nga angep manipud ti panagsuek ti nalamiis nga angin ti bantay iti nakulluong a ginget ti siudad ken kabibuksilanna met a ti dagup ti lawag ti init ket ab-ababa a manamnama para iti relatibo a namaga a lokasion iti kasta nga ababa a latitud.
Bayat a dagiti temperatura ket relatibo a natalinaay iti amin a paset ti tawen, ti tiempo ket mabalin a kelaat nga agbaliw iti las-ud ti amaysa nga aldaw. Dagiti klimatiko a kondision ket saan a regular ken agdumaduma gapu ti penomen ati klima ti El Niño ken La Niña a mapasamak iti ken iti likmut ti labneng ti Pasipiko ken dagitoy ket akinrebbeng para iti nalawag a panagbalbaliw ti klima. Daytoy ket mangaramid ti narigat a maipadto a klima ti siudad; dagiti nainit a bigbigat ket mabalin nga agbalin a nakaro a bagio iti malem (kadawyan a naibagbaga a kas sol de lluvia (literal a "init ti tudo"). Kapada daytoy ti Quito (kapitolio a siudad ti Ecuador), ti ti dagup ti panagtudtudo ket addaan kadagiti saan a regular a tabas iti amin a paset ti tawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Henderson, James D.; Delpar, Helen; Brungardt, Maurice Philip; Weldon, Richard N. (2000). Ti reperensia a pagsurotan ti Latin Amerika a pakasaritaan. M.E. Sharpe. p. 61. ISBN 978-1-56324-744-6. Naala idi 5 Agosto 2011.
- ^ a b c "Bogotá una ciudad Andina" (iti Espaniol). la Alcaldía Mayor de Bogotá. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "DANE". Naala idi 13 Pebrero 2013.
- ^ http://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Departamentos_de_Colombia_por_IDH
- ^ "Boletín Censo General 2005 - Perfil Bogotá" (PDF). Departamento Administrativo Nacional de Estadística. 13 Septiembre 2010. Naala idi 3 Nobiembre 2011.
- ^ "2005 a Senso" (iti Espaniol). Departamento Administrativo Nacional de Estadística DANE. Naala idi 2012-02-10.
- ^ "Atenas ti Abagatan nga Amerika". Revista. Naala idi 2010-07-15.
- ^ "Dagiti paramo idiay Latin nga Amerika". Samual Calde.com. Naala idi 1 Oktubre 2010.
- ^ "Ti Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Siudad 2010". foreignpolicy.com. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ GaWC. "Ti Lubong Segun ti GaWC 2008". lboro.ac.uk. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "Climate: Bogotá - Climate graph, Temperature graph, Climate table". Climate-Data.org. Naala idi 8 Oktubre 2013.
- ^ "Respuestas fisiológicas de los niños al ejercicio ante las variaciones climáticas en Bogotá" (iti Espaniol). Universidad Pedagógica Nacional. 2008. Naala idi 29 Disiembre 2008.
- ^ a b "Weatherbase: Historical Weather for Bogota, Colombia". Weatherbase. Naala idi 18 Oktubre 2011.
- ^ a b c "Promedios 71-00" (iti Espaniol). IDEAM. Naala idi 18 Oktubre 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Bogotá idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Bogotá manipud idiay Wikivoyage
gla_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn glg_Latn grn_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn spa_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn