“Baknang a talaga dagiti kaarrubatayo,” sangkakuna da Manang Liling no kasta nga agpapatangda iti sirok ti mangga iti abagatanenmi. “Ngem dida pay ammo ti makikaarruba.”
“Pagkunaam, ‘birat,” saludsod iti naminsan ni Manong Unsol a kasinsinko, “ket saan met a dakkel ti balayda? Managsaggaysa pay laeng met ti alikamenda.”
“Kasano, ‘birat, ket kanayonda nga agpakasar. Kayatna a sawen, kanayonda a pumarti. Ti makadakes laeng, saandatayo met a pulos nga imbitaran!”
A puon dagiti nagsasarangsang a katkatawa.
Pagpiaanna laeng ta iti aldaw nga “agpinnatayok iti isbo” dagiti agkasinsin.
“Padasenda a riribuken ti pannaturogko iti rabii ta piangpiangek ida,” sangkadagullit met no kua ni Amboy a kasinsinko no kasta a mabartek.
“Tuktukkolendakan, a, adingko,” kinunak iti naminsan. “Nagdadakkelanda a tao. Ania koma ti pamaelmo ket kanayonka met a siuulaw?”
“Apay, insin, didak, aya, a tulongan no kakinnaritko ida?”
“Lungat… aginlalaingka, agpatulongka met la gayam no maipitka!” impaggaak ni Bundio a kasinsinna iti bangir.
“Siempre, a!” immisuotna. “Alangan a sisiak laeng no para kadatayo met laeng ti puon ti pakiringgorak!”
“Ammom met laeng ti agpatulong,” imbarusngi ni Anti Libang, “ket dimo pay ammo ti tumulong no adda ammuyo ditoy puroktayo. Alistoka laeng no adda makitam a malamut!”
“Naalakan, barok,” kinuna ni Manong Nathan a kapiduak ken nagretiron a kaminero. Adda laeng ti balayda iti amiananen da Angkel Andong a ballasiw ti lipit. “’Ka man ketdi no kua damagen no kaano a malpas ti kanayonda a panagpakasar…”
MALEM. Agal-alaak iti bulong ti marunggay nga ilaokko iti pabladek a balatong idi adda umariwawa iti lipit (a nakasanayanmi a yawag, saan a kalsada). Iti batog da Angkel Andong ti pagdenggak a pagtaudanna.
Imparabawko pay laeng dagiti marunggay iti sanga ti mangga iti asideg. Nagpalipitak ta nakitak nga adudadan nga agmamarammang. Nawaya ti batogmi a pagruarak ta awanen dagidi kawayan a siparna. Naibus iti katitinubong. Saanen nga immadu ta isu metten daydi nakaro a tikag. Nagranggas dagiti bao ta awanen ti makanda. Dagiti rabong ti inatakeda.
“Ania daydiay, manong?” inamadko ken ni Manong Temiong a kapiduak a nadanonko iti lipit iti batogmi.
“Ni Bandung, madama nga agkariar,” kinunana.
“Ta asino koma ti kariarenna, manong?”
“Da Yesyo ken Teban!”
“Apayen?”
“Nariribuk ngatan, a, ti pannaturogna itay pangngaldaw a sangpetna a napan nakilasnayt ‘diay abagatan, ‘pid. Maudi a rabii ket ni Lakay Dabang.”
Ulilan iti ama ken ina ni Bandung nga apagsagpat a duapulo ket dua. Dagiti uppat a kakabsatna, addadan kadagiti probinsia a nakaikamanganda. Isu a kapilitan nga isu ti nagnaed iti family house-da ken makuna metten nga agtawid (ta nasayaat metten ti biag dagiti kakabsatna iti yanda). Kapidua ni tatang ti lilongna iti partido ti amana.
Daydi met inana, tagakabangibangmi a barangay isu nga adu ti kabagianna dita a pagturturoganna no maminsan aglalo no naisagud iti pagiinuman. Adda idi kabbalayna (ta dida met nagkallaysa) ngem pinanawan daytoy ta dina maanusan ti kinabartekerona. Innala ni baketna ti kakaisuna nga anakda nga agtawen laeng idi iti dua.
“Lastogkayo la unay!” inwagis ni Bandung nga adda iti tengnga ti lipit idi makaasidegkami. Da Teban ken Yesyo ti itudtudonga nga agpada nga adda iti ridaw dagiti balbalayda. “Diyo pay panunoten dagiti maperwisioyo! Pangaskayo a tattao!”
“Agtalnakan, barok!” igawgawid met ni ikitna a Bining.
Ngem saan a dimngeg ni Bandung. “Apay… tulengkayo nga agkasinsin? Dikayo makangngeg iti tokar no diyo ipigsa iti kasta unay? Lungatkayo!”
“Tantanangem ta agsasao!” insumra ni Yesyo.
“Lungat… lastog! Umaykadtoy lipit ta agpinnadasta!” inkarit ni Bandung. “Uray agtuonkayo nga agkasinsin!”
Umadu nga umadu dagiti kaarrubami nga agmamarammang. Awan met ti sabali nga aganawa ta kasla maysa a suiting ti mapaspasamak.
“Riribuk dagitoy iti panagpinggit,” inrungiit ni Manang Gloria a kasla maayatan nga agbuybuya. “Kaimas ti tong-it, aglalaawda ketdin!”
“Wen ngarud, ‘mare,” intung-ed kenkuana ni Manang Anne a mayat ti pakunnot kenkuana ti buridekda nga agmaysana pay laeng. “Di kad’ natungday dayta ganasititayo… hmp!”
Inisemak ida iti un-unegko. Da Manang Gloria ken Manang Anne dagiti kareklamoan ngatan a kaarrubami. Nagrigat kano ti panagbiagda idinto nga agpada a karpintero dagiti assawada ket arig awan ti inanada iti kaadu ti awatda a trabahoen. Kasano a di agrigatda nupay sagduduada pay laeng iti anak ket agmalmalemda met nga agpipinggit iti baraha iti solar da Anti Goldfish iti kaamiananan a paset ti purok a malabsan no unorem ti desdes nga agpabaybay.
No apay a naawagan iti ‘goldfish’ ni Anti Goldfish, gapu dayta iti dina kayat a patawaran dagiti tagilakona nga ikan (ta adda bukodda a barangay a pagkalap). No ania ti intuyangna a presio, daytan ti mapaturay. Aglikig la bassit ti ima ti pagkiloan iti uged, pabayadanna pay. Nakadandanum met ngarud dagiti tagilakona. Dina paaruyotan a nalaing. Awan kenkuana ‘tay presio ti agkakaarruba.
Isu a dayta, pinanaganandan iti Anti Goldfish ti liklikudanna. Padana ‘diay aw-awaganda iti Miliones iti kabangibangmi a barangay. Naglaing met ngarud a tumawar no gumatang iti nateng. Idissona latta payen no kua ‘diay kuarta ket alaennan ‘diay kayatna a gatangen.
“Umaykadtoy, a!” kumariten ni Teban.
“’Maykay a dua ditoy!” inkarit met latta ni Bandung a pinanawanen ti ikitna ta saan met laengen nga agpaanawa. Natured ti nakemna ta dua a metro laeng iti likudanna, ruanganen ti balayna ket addda la ketdi inlemmengna nga armasna iti likud ti ridawda.
“Ditoy… ta tuktukkolenka!” immesmes ni Yesyo.
“Tapno pagduaandak dita? Lusngiyonto pay laeng, a! Gapu iti pinnatayokyo iti isbo nga agkasinsin, iramramandakami a perwisioen!”
Medio napaisem ti unegko. Ammoda met ti pagtaktakderanda. No rumaut ni Bandung, mabalin nga irasonto dagiti agkasinsin a self-defense. Kasta met a kunaento met ni Bandung nga isuna ti rinautda no sarakusoken dagiti agkasinsin.
“Di pay la makset dagita sawnsistimyo!” indil-ag manen ni Bandung idi dina mauray dagiti agkasinsin a mangdarup kenkuana. “Awan lat’ delikadesayo. Nakarkarokay’ koma manen no talaga a baknangkayo. Baknuang met ngarud… pui!”
Manipud iti amianan, simmangpet da Manong Castor, Kulot ken Angkel Andong. Naggapuda iti bangkag.
Ngem kasla awan aniamanna ti nadanonda. Imbes nga aganawada, nagdiretsoanda ketdi ti nagbuggo ken nangdalus iti insangpetda nga aba a sigurado a pangrabiida.
(ADDA TULOYNA)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn