Ni Jovito F. Amorin
ADDAAK iti LRT a mapan mangopisina iti Makati. Kabasbasak ti text ni baket. Agdadagsen kano ni Marina. Mangisursuro ti kabsatko iti Morning Breeze Elementary School iti Kalookan. Dua a dominggo kanon ti tianna.
Bayagna laeng a simmangpetak iti opisina, nagkiriring ti telepono iti lamisaanko. Ni baket.
“Nabasam ti textko nga in-text ni Marina?” sinaludsodna.
“Wen,” kinunak. “Ngem naibusanak iti load isu a dika pay nasungbatan!”
“Ammom, Dad, dinengngeg ni Mama Mary ti kararagna!”
Adda nariknak nga apal iti timekna.
Idi napan a bulan, napanda nakipiesta nga agipag idiay Pangasinan. Maysa a gayyem ni baket a naggapu idiay London ti nagawis. Gapu ta diak mabalin ti aglangan iti opisina, ni Marina ken ti anakmi a ni Tantan ti napan. Nag-busda.
Nadamag ni baket nga asideg iti lugar a nakipiestaanda ti mangngagas a nabuyana idi iti TV. Nagpakuyogda a napan kalpasan a nakapangaldawda.
Dimmagasda a gimmatang iti dua dosena a sabong ti nalabaga ken puraw a rosas nga indatonda.
Segun iti estoriada idi simmangpetda, milagrosa kano ti dakkel nga imahen ti Birhen a kukua ti mangngagas.
Ania ket dagitoyen nga agipag, namatida manen a dagus!
Impakitaan kano ida ti mangngagas iti nadumaduma a napagango a petalo ti rosas. Kunada a no maisarang iti lawag dagiti petalo, adda makita nga imahen dagiti santo.
Impakitada kadakami ken Kayong Zaldy dagiti nadawatda a petalo. Nagsinnaggaysaanmi ken kayong nga insarang iti lawag.
“’Nia ti nakitam?” kinuna ni baket.
Naglingalingak. “Awan met!”
“’Nia nga awan?” kinuna ni baket. Uray la a nagarko dagiti kidayna.
“Mulenglengam, a, a naimbag!”
Inulitko nga impasir iti lawag. Uray la nakangangaak a nangimulagat kadagiti matak. Talaga nga awan ti makitak.
“Ay, Lakay,” kinuna ni baket a makasuron. Innalana ti petalo ti rosas kaniak. “Imuttalengmo man a naimbag dagita matam! Sacred Heart dayta!”
Intudona ti kunana a ladawan ti kagudua ti bagi ni Apo Jesus. Pinilitko a binukel ti ladawan.
“Nakitamon?”
Wen, kunak lattan.
Adda met ketdi agpayso nakitak a kasla ladawan ti Sacred Heart a naikur-it. Ngem saan met nga isu ti makuna a nalawag.
“Sika, Lakay. ‘Nia met ti nakitam?” kinuna met ni Marina iti kayongko.
“Ni Mama Mary!”
“Ay, naglaingen ti lakayko. Nakitana a dagus!” intipat ni Marina.
Intakawmi ken kayong ti nagkinnidday.
Our Lady of Miraculous Medal kano met ti inted ti mangngagas a petalo ken ni Marina.
Naimbag ta natumpongan ni kayong ti insungbatna. No nagbiddut laeng, baka kinatosan ni Marina a kaab-abayna.
“Awan ni manongyo,” inlingaling ni baket sa tinaliawnak. “Narabaw ngata ti pammatim, Dad, isu nga awan ti makitam. Nakalawlawag a makita ket!”
‘Nia ket ti baketkon a relihiosa, kunak la koma. Kasla isuna laeng ti nalaing nga agkararag.
“’Nia met ti dinawatyo nga agipag ken ni Mama Mary?” kinunak.
Nagrungiitda a dua. Nagimas ti pannanganda. Uray la a nakangato ti saggaysa a sakada ket naisanggir iti pingir ti dakkel a lamisaan ti tumengda.
“Secret!” kunada idi damo.
Ngem napilitmi met laeng ida a nangibaga. Agpadada iti kiddaw: maaddaanda koma iti maysa pay nga anak. Innayon kano pay ni baket ti pannapukaw ti bassit a bukol iti ngato ti maysa a susona. Kuna met ketdi ti doktorna nga awan ti rumbeng a pagdanaganmi. Basbassit pay ngem bukel ti balatong ti nakarawana a bukol. Ngem di maikkat ni baket ti agdanag aglalo ta agut-ot kano iti uray la sakbay ti binulan a bisitana.
“Ay, naglaingen ni Maring!” inulit ni Naty. “Answered prayers!”
“Kayatna a sawen a dimo pay oras!” kinunak met.
“No kunak ngamin idi kenka a sumurotka,” imbales ni baket a makasuron. “Nagadunto ngamin a kinaartem!”
Diakon sinungbatan tapno di umatiddog ti saritaan. Sigurado a mapeluan manen no adda maisaok a dina kayat.
IN-TEXT ni Marina a nagpadara. Nakapsut kano ti kapet ti sikogna. Pagbakbakasionen ti nangkita kenkuana nga OBGyne. Inresetaan daytoy iti agas ken bitamina a tomarenna. Iti kasta, pumigsa ti kapet ti sikogna.
“Mangtedka man, Manong, ‘ti igatangko,” kunana iti text. Awan kano ngamin ti nairana a kuartada. Kabaybayadna iti upa ti balayda. Inggatangna ti kakaisuna nga iduldulinna iti gatas ti tallo ti tawenna a kaanakak a ni Macmac.
Gapu ta awan ti madadaan a kuarta iti bolsak ken addaak iti opisina, impasak ti textna ken ni Naty. Imbagak nga i-textna ti ipagna no adda maitedna. Paalana ken ni kayong.
“K,” kunana met.
Saan la nga inikkan ni baket ti para gasto da Marina, isu payen ti gimmatang iti agas ken bitamina daytoy.
Nagpatanganmi ken baket ti kasasaad ni Marina idi makasangpetak manipud iti opisina. Pampanunotek ngamin ti kasasaadda ita ta agdadagsen ni Marina.
Ibagak koma nga agyan pay laeng ni Marina ditoy Bulacan a ‘yanmi iti makabulan. Ngem mapanawanna ngata dagiti agamana? Asino ti mangibuelta kadagitoy? Agbasbasa iti nursery ni Macmac. Di kuna ken ni kayong. Makaammo metten no di agalisto nga aglaba ken agplantsa iti unipormena nga agopisina. Ammona met ti kasasaad ni baketna.
Idi in-inawen pay laeng ni Marina ni Macmac, ania ketdin a tuok ken rigatna. Uray ngamin mangop-opisina ni kayong, di met isu ti dakkel ti sapulna ket dida kabaelan ti mangala iti katulonganda. Isu nga uray ammok a narigat, patganna ta awan mangestimar kadagiti kasapulan ni kayong, inyopreserko latta idi ti panagyanna ditoy balay iti sumagmamano a dominggo. Pagin-inanaanna.
“Ditoyak la balayen,” insungbatna met idi nagpatangkami iti selpon.
SABADO. Napanunot ni baket a bisitaenmi ti ipagna idiay Bagong Barrio, Kalookan. Intugotmi ni Tantan ken ti katulonganmi.
Magagaran ni baket a sumarungkar iti ipagna. Sipud ngamin idi aginaw ni Marina, didan masango ti agpa-Sto. Niño, ti lugarmi iti Bulacan. Idinto nga idi di pay agdadagsen, minalem ti Biernes nga agpakastoyda. Agawidda met laeng iti rabii ti Domingo.
Kaykayatmi met no umayda. Nakaay-ayat ngamin ni Macmac. Nakatartarawitwit. Umdas la a katkatawaanmi. Pasaray sutilen ken pagsangiten ni Tantan no marugiannna.
Dimmagaskami a gimmatang iti cake iti Red Ribbon idiay Monumento. Inggatangan pay ni baket iti prutas ni Marina. Nagdadakkel ken naglalabaga dagiti mansanas a ginatangna. Adda pay sangakilo a ponkan.
“Nagadun!” kinunak. “Kas met la sikan ti aginaw!”
“Dagitoy ti rumbeng nga ipauneg ti kabsatmo,” kinuna ni baket. “Iti kasta, nasalun-at ken napintasto ti kudil ti kaanakam!”
Sinabatnakami ni Macmac apaman a nakadanonkami iti balayda. Nangngegna ngata ti ungor ti kotse a nagsardeng iti batog ti up-upaanda a bassit nga apartment.
“Daddy! Mommy! Tantan!” impukkaw ni Macmac. Daddy ken mommy ti nairuam nga awagna kadakami ken baket. Immarakup ken ni baket.
“Mommy, adda bebi ‘diay tian ni mama,” kinunana kalpasan a nabisongnakami nga uppat.
Nagandar ti kinasutil ni Tantan. “Akin ang bebi!”
“Hindi! Akin!” inngernger ni Macmac. Anian a sakit ti kusilapna iti kasinsinna. Kinagatna ti bibigna. “Bebi namin ‘yon!”
Lalo ketdi a sinutil ni Tantan. “Hindi kaya!”
Naabak ti nakem ni Macmac. Nagsangiten. Inay-ayo ni baket.
Kasla di nagkita da baket ken Marina iti no mano a tawen. Nagikkisda ketdin a nagsinnipat.
“Ay, Ate, success!” kinuna ni Marina a maayatan. Sa sinutilna ti ipagna. “Paano ka na? Ako naman ang nabuntis?”
“Oo nga!” kinuna ni baket a nangapros iti malasinen a tian ni Marina. “Kakaloka!”
Agpayso a kayat da Marina ken kayong nga agadin ni Macmac. Ngem di namnamaen ni Marina a kasta ti kapardasna kalpasan daydi ipapanda ‘diay Pangasinan.
Dayta ita ti problemada a dakkel. No ar-arigen, dida pay nakasagana. Awan met ti rason tapno agganatda la unay. Ub-ubing nga adayo ni Marina ngem ni Naty.
Ni baket ti talaga a kayatnan a mapasarunuan ni Tantan. Pito ngaminen ti tawen ti baromi. Bareng no agnakem no addan adina. Nalabes ngamin unay ti kinapiliona. Sa ket maysa, magmagna ti oras. Nasuroken nga uppat a pulo ni baket. Ngem ni met Marina ti nakargaan.
Diak la ammo ken ni baket no apay nga ambisionanna pay laeng ti aganak. Saan met ngarud a sarsarita laeng ti panagsikog. Ni laengen Marina ti pagarigak. Isu a kaniak laeng a biang, manayonan man ni Tantan ken saan, isu la nga isu. No ania ti inted ni Apo Dios, kusto kaniakon. Ni ket baket ta ammona met nga iti edadna, marigatanen nga agsikog.
Abusta idi awan pay ubingmi, nagadu ti nagpasaranmi a tuok ken rigat. Nagsublisublikami iti monasterio ni Santa Clara. Napasiarmi amin a simbaan iti intero a Manila a nagnobenaan.
Ti talaga a diak malipatan ket ti panagsalami idi ‘diay Obando. Nagadu a tao. Impasnekko ti nagsala. Napalalo a bannog ken ling-etko idi agawidkami kalpasan ti misa.
“Nagrigat la ketdin ‘ya ti agaramid iti ubing!”
“No kayatmo ti makaputot, isardengmon ti kinareklamadormo!” kuna idi ni baket a makasuron.
Ita, agpagus manen nga agsikog.
Awan met ketdi ti dakesna no makaala. Adu met dagiti kas iti edadna nga agdarundon. No paraburannakami ni Apo Dios iti maysa pay nga anak, yamanek a dakkel. Ngem no talaga nga awanen ti namnama ni baket a mabendisionan iti maysa pay nga ubing, ania ngarud ti maaramidan? Narigat met no isu lattan ti sangkapanunotmi!
Nagmalmalemkami iti balay da Marina. Ni payen Naty ti nagluto. Dina pinalubosan ti ipagna nga aggarawgaraw. Pinailaba met ni baket iti katulonganmi dagiti naummong a murengda.
Limmabas ti nakakariton nga aglako ti naganus a niog. Pinagsardeng ni baket iti batogmi. Nagpaukis iti tallo. Pinapilina ti aglaklako iti lulukoten ken kakaruyen.
“Ne, daytoy ti kanem,” kinunana iti ipagna. “Tapno napudawto ti anakmo!”
Saan laeng a dayta. Pilien kano ni Marina ti paginawanna. Iti kasta, napintasto ti anakna. Isu payen ti nangpili iti artista a kayatna a paginawan ti ipagna!
Apo’nayen! Maidiktarmo, aya, ti kayat a kanen ken paginawan ti agdadagsen?
Kasla dimo napadasan ti naginaw! kunak koma. Ngem amangan no mapeluan.
DIAK ammo no ania ti naknakan ni baket ta kayatna ti agsubli ‘diay Pangasinan. Inkami kano sumuknal ‘diay Manaoag.
Pinarbangonmi ti nagrubuat. Nagkotsekami. Siakon ti nagmaneho. Kinamakammi ti maikadua a misa. Intugotmi ni Tantan. Bareng kunak no makissayan ti kinapiliona.
Apagisu ti isasangpetmi a panangrugi ti misa. Nagadu a tao. Panagkunak ket dayo met a kas kadakami dagiti dadduma. Nagadu a kotse ken lugan a naintar iti nalawa a paraangan ti simbaan.
Impapatimi ken baket ti nagkararag.
Idi malpas ti misa, nagawidkami met la a daras. Dikamin nakadagas iti balay ti gayyemna.
Nakalaglag-an kano ti rikna ni baket a nakimisa iti Manaoag. Panagriknana kano ket di paayen ni Apo Baket dagiti ar-ararawna.
“’Nia met ti inkararagmo, Dad?” sinaludsodna kaniak idi addakamin iti dalan nga agsubli iti Bulacan.
“Siempre, no ‘nia ti dawdawatem, di isu met ti inkararagko!” kinunak. Narigat a kontraek. Amangan no dikami manen agkinnaawatan.
Kinapudnona, adda silpo ti kararagko. No di iparabur ni Apo Dios ti kararagmi ken baket, uray no ti la koman maysa a dawatko ti mapatgan. Iti kasta, adda konsuelo ni baket. Ammok met a kasla imposiblen sa nga agsikog pay. No talaga a mapasarunuan ni Tantan, idi koma pay laeng.
“Magkakabeybi na tayo mommy?” insampitaw ni Tantan.
“Oo, Anak,” kinuna ni baket. “Isu nga agsingsingpetka. Dikan agpilpilio, wen?”
“Yeheyyy,” kinuna ni Tantan, nagpalakpak pay.
Ania ket dagitoy nga aginan! Ti ammona ngata met ti loko nga ubing, kasla laeng gumatang iti baro nga ay-ayam ti kalakana.
MANIPUD idi napankami ‘diay Manaoag, nadlawko nga adu ti nagbaliwan ni baket.
Kada Domingo, kayatna a bisitaenmi ni Marina. Banag a diak maawatan.
“Apay a kadarato la ketdin lumuastayo a mangkita iti ipagmo!” Diak naterredan ti nagsaludsod iti naminsan manen nga ibibisitami.
“Tapno kanayon a maaprosak ti tianna!” kinunana.
Kuna kano ngamin dagiti babbaket a no kayatna ti agsikog, masapul a mangap-apros iti tian ti masikog.
Maria Santisima! Uray la a nagpiwis ti bibigko iti panagngilangilko.
Ania koma ti koneksionna dayta?
“Ammom, ‘ya, no pumayso ti kunada?” Nabasan sa ni baket ti adda iti panunotko.
Isu met la a no addakami iti balay ti ipagna, kasla pusa a sangkalagidna dagiti imana iti tian ni Marina.
Abakna pay ketdin ti pudno nga aginaw. Sangkadamagna iti ipagna no ania ti kayat daytoy a kanen.
Ti nalaad, nangala ni baket ti maysa a bado ni Marina sa impadasna. Pimmidut ti lupot a nakaparabaw iti tugaw. Insuksokna iti tianna. Sa agkinkinnatawadan nga agipag!
“Bagay ba?”
“Hindi!” naisampitawko. Suronkon! Ilusionada daytoy a baketko!
Kasla awan ti nangngeg ni baket. Maragsakan la unay iti ar-aramidenna. “Nalipatak san, sika, ti aginaw!” kinunana. Nagduaanna ti nagbanikes. Sa inliadna ti tianna a simmango iti dakkel a sarming.
“Ay, Ate!” kinuna met ti sumangkautro nga ipagna. “Nagrigat! Nagistayan inaldaw nga agul-ulawak. Binigat a makaduldul-oak. Mababainak payen kadagiti kakaarruba!”
Binaybay-anmin ida ken kayong. Imminumkami iti saggatlokami a botelia ti serbesa ken nagpulotankami iti dua bukel a tilapia a kasla dakulap ti kadadakkelna.
MAYSA nga aldaw, saan a makabangon ni baket. Agulaw. Sarsarapaenna ti mugingna.
“Wenno aginawkan?” inyangawko. Aglalo ket di pay simmangpet ti agbinulan a bisitana.
Inin-inayadna ti bimmangon.
“Kasla agdildilaka koma ngarud nga anghel, Dad!” kinunana.
Nagsagkasagkak iti uneg ti banio. Aginaw sa ket nga agpayson!
Ni met Marina ti nagsardeng ti panagulaw-ulawna. Awan kanon ti binigat a sakitna. Nalabes ngatan ti panaginawna. Dakkel ngaminen ti tianna.
“Ni met manangmo ti agulaw-ulaw!” inteleponok.
“Ay, baka aginaw metten!”
Ti ammo a talaga ni baket, aginawen. Makadominggo ngamin a naladaw ti panagreglana.
Babai ti kayatna nga anak ta adda agtawid kadagiti alahasna. Adda payen nakasagana a naganna. Ammonan no asino dagiti alaenna a manganak ti buniag. Di pay napessaan dagiti itlog, agbilbilangen iti piek!
Kayat ni baket nga agbalinto a Miss Universe ti anakna.
“Nagngato la ketdin dagita nga arapaapmo!” kunak koma. Ngem amangan no isu manen ti pakasuronanna kaniak.
Nagistayan makadominggo nga inag-agal ni baket ti panagulaw-ulawna. Kunak a kuyogek nga agpadoktor. Dina met kayat. Agbuteng ngata a makaammo a sabali ti puon ti pagulaw-ulawanna.
Napilitko met laeng nga agpadoktor idi agangay.
Ngem sakbayna, simmangpet ti agbinulanna.
Kayat a sawen daytoy, palso ti im-impenmi a panaginawna!
Uray la a makasangit ni baket iti luksawna. Inay-ayok. Imbagak a padasenminto manen agingga iti makaala.
Ngem kasla nagpunto a diak ammo!
“Bay-am man laengen!” kinunana.
Nairana a dimmaw-as ti kaanakanna a nars iti balay, ni Kenneth. Pinaalana ti presion ti darana. Nababa gayam. Isu met la nga agulaw-ulaw. Anemik. Saan ket a gapu ta aginaw.
“Agsidaka iti bulbulong, Tita, no saan, tinuno a dalem ti baboy. ‘Tay malasado. Artemem iti suka,” kinuna ni Kenneth.
Maipapan iti panagsagkasagkak ni baket, adda siguro kano panatengna a di makaasngaw.
“Uminumka ti adu a danum, Tita.”
Dina payen inim-imdengan ti ibagbaga ti kaanakanna gapu iti luksaw ken pannakadismayana.
Marurod manen kaniak. Siak kano ti akimbasol. Narabaw kano ngamin ti pammatik a napan ‘diay Manaoag isu a kasta ti napasamak.
Sinalbagen, ti la adda a pakabasbasolan!
Ania pay laeng ti kunaenna iti kinapaut ti panagkararagmi? Arigna diak makatakder ti kettangko a nagparparintumeng!
Dina pay la ngamin awaten ti kinapudno nga awanen ti namnamana nga agsikog. Iti kasta, saanen a mangnamnama iti awan. Parparigatenna la ti bagina.
Saan met nga isu ti pakakissayan ti kinababaina no dinan mapidua ti aginaw. Di ipatawidnanto dagiti alahasna iti manugangna wenno kadagiti agbalin nga appokona— no dayta laeng ti problemana.
Kunak la ngaruden nga awan ti maaramidanna no dayta ti nakem ni Apo Dios.
PITO a bulanen ti tian ni Marina. No adda wayada, pasaray umayda ditoy Sto. Nino.
Ni baket, maay-ayatan latta a mangap-apros iti tian ti ipagna. Idi kuan, nagsubli ti ulaw-ulawna. Pasaray agalenna ti kanayon a pannakaturturogna. Uray no bigbigat. Adda aldaw nga awan ti gaganaygayanna.
“Nakarkaroka payen ngem aginaw!” kinunak.
Saan met ngarud nga aginaw. Kalkalpas laeng ti panagreglana. Normal met ti presion ti darana. Saan met a kanayon nga agpuyat ta ibagak koma nga agkurang iti turog.
Inyuman ken innalak ti kapanunotan ti doktormi a psychiatrist iti opisina maipapan iti adu nga ag-agalen ni baket.
“It’s all psychological!” inkatawa ti doktormi aglalo idi ibagak ti kinadesperada ni baket nga agsikog. “Im-impenna ngata a kanayon ti panaginawna!”
Mamatiak iti kinuna ti doktormi. Inaw la ngamin ti pannakasabong ti dila ni baket.
Kinapatangko ni Marina. Imbagak a no mabalin, bagbagaanna ni manangna.
“Ay, Ate, isardengmo pay la ti mangarapaap nga agkabeybika! Inton addan, addanto lattan!” kinuna ni Marina iti naudi a yaayda ‘diay balay. Saanna nga inusar ti balikas nga ‘ilusionada’ nga imbagak nga usarenna. Uray kaskasano, dina ngata met kayat a masair ti ipagna. “Baka dayta ti pakaal-alaam iti sakitmo, a!”
“Ay, saan!” kinuna ni baket. “Uray kitaem, dandaniakon aginaw!”
Anak ti baka! Kimmaron sa pay ti kinailusionada ni baket. Dinawatna ketdin ti daster a kanayon nga usaren ni Marina idi kairutna ti aginaw.
“An-anuem ti daster?” kinunak.
“Isuksokko iti punganko!”
“Tapno…?”
“Tapno adda ar-arakko nga aginaw!”
Nagistayan la natilkakanak iti nangngegko.
Nakidiablo ketdi dayta nga inaw-inaw! Makaperdi iti ulo.
Naminsan, nagistayan naidugmam ni baket. Linaktawnak a matmaturog. Apagisu met nga agsikigak. Nabaddekanna ti sakak.
“Kukueemon, ‘ya?” kinunak.
Ti alistona a rimmuar iti kuarto.
Adda man ngatan nakaibaga kenkuana a laktawennak a matmaturog no kayatna ti agsikog.
NAGANAKEN ni Marina. Dakami ti nakaammo iti ginastosna iti ospital. Bassit met la ketdi ta normal a naganak. Utangmi, kuna ni Marina. Wen, kunami lattan. Uray ammok a dinto met la singiren ni baket.
Babai ti anak ni Marina. Nakaay-ayat. Agpayso a nakalinlinis ti kudilna ken dumerderosas dagiti pingpingna.
“Di kusto amin a kunak!” impannakkel ni Naty.
Dina payen malagip nga ibaba ti maladaga a kinargana.
“Ibabamon, a, ta pasusuen ta inana!” kinunak.
Kasta unay met a panangmulagat ni Macmac ken ni mommyna. Ti kunana ngata ket alaenmi ti adina?
“’Nia ti ipanaganyo?” sinaludsod ni baket.
Awan kano pay ti ammoda.
“Ay, siak laengen ti mangpanagan,” insippaw ni baket.
“Nicole. Wen, napintas, sika. Nicole A. Carpio!”
Nagan koma kano ti agbalin nga anakna dayta. Nayat met ni Marina. Sinilpuanna iti Mariz a naadaw iti naganna ken umuna a letra ti nagan ni Kayong Zaldy. Isu a Nicole Mariz ti nagan ti ubingda.
Napalalo a ragsak ni baket ta napagustuan.
Nagistayan linawas a bisitaenmi ti kaanakak. Isu ti kayat ni baket. Nakarkaro pay ngem isuna ti naganak! No idi ket prutas ti kanayon nga itugotmi, ita kanayon nga adda bitbitmi a diaper ken sangalata a gatas ti ubing.
“Adda manen bitbit ni mommy,” kuna ni Marina. “Isu nga anak, agawaam ti dumakkel tapno makapagtengkiuka kada mommy ken daddy!”
KALPASAN ti tallo a bulan, maray-awen ni Nicole Mariz. Mangrugin a mailasin ti rimmupaanna. Sangkamulengleng ni baket da Marina ken kayong. Laslasinenna ngata ti kaing-ingas ti ubing.
“Kaing-ingasna ni Maring!” kinuna ni baket.
“’Nia a kaing-ingas?” kinuna ni Marina iti naminsan nga idadaw-asmi manen iti balayda. “Ate, dimo madlaw? Karuprupam ni Nicole Mariz.”
“Karuprupak?” kinuna ni baket a nangtan-aw iti maladaga.
Idi maamirisna a kuston sa ti kuna ti ipagna, kasta unay a tipat ken lagtona.
“Siakon nga akin-anak ti nagbalin a surrogate mother ni Nicole Mariz!” kinuna ni Marina.
Nagkakatawakami.
“Ayos lang. Uray ta napintas ni manang!” insampitaw met ni Kayong Zaldy.
Minulenglengak a naimbag ni Nicole Mariz. Wen nga agpayso! Uray dagiti kurimatmatna, nagparintumeng a kas kadagiti kurimatmat ni baket.
“Kitaem, Baket,” kinunak nga immabay, “uray saankan nga aganak. Sika gayam ti kaing-ingas ti kaanakam!”
“Basolko pay? Uray ta napintasak a kas kuna ni bilas!” kinuna met ni baket a kasta unay ti ellekna.
Iti napalalo a ragsak ni Naty, insingasingna kadagiti agassawa nga idiay laengen Sto. Niño ti pagbuniagan ni Nicole Mariz. Isu kanon ti makaammo iti magastos!
Siempre, nayat met ni Marina! “Sige, Ate! Tapno adda met agas ti amin a bannogyo ken Kuya, dakayon ti kangrunaan a ninong ken ninang!”
“Maymayat manen, a!” kinuna ni Naty. Insalasalana ni Nicole Mariz.
“Napigpigsan sa met ngamin ti kararagmi a lallaki ngem dakayo a babbai?” inyangawko.
“Uttotmo!” kinuna ni baket. Siak kano ti akimbasol iti di panagtuloy ti panaginawna. Amangan kano no aniakan la ti inkarkararagko idi. “Kastakayo ngamin ket a lallaki. Awan ti aanusanyo nga agkararag. Adda la ketdi bassit maitanamitimyo, kuston.”
“Yamanem ketdi, a, ta no di gapu kaniak, adayo a karuprupam ni Nicole Mariz!”
Minulagatannak ni baket.
“Baket,” kinunak, siniketko sa immangesak iti nauneg. “Ammom kadi nga inkarkararagko iti Birhen ti Manaoag a no bilang dina patgan ti dawatta, sika la koman ti paginawan ni Marina?”
Nabayag a di nagtimek ni baket. Matmatmatannak lattan. Sa kellaat nga immarakup kaniak iti nakair-irut.
Insubsobna ti ulona iti barukongko. “Naglaingen ti asawak,” kinunana.
Inlibasmi a tallo kada Marina ken kayong ti nagkikinnita. Diakon inim-indengan dagiti dadduma pay a patiray-okna.—O
slv_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn cjk_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn hat_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn umb_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn