KAPITULO 4
Itan-ok ni Jehova ti Naganna
1, 2. Kasano nga intan-ok ti Baro a Lubong a Patarus ti nagan ti Dios?
ITI nalamiis ngem nainit nga agsapa ti Martes, Disiembre 2, 1947, adda nagdakkel a trabaho nga inrugi ti bassit a grupo dagiti napulotan a kakabsat a lallaki iti Bethel iti Brooklyn, New York. Nupay narigat, saanda a simmardeng a nangaramid iti dayta iti uneg ti 12 a tawen. Iti Domingo, Marso 13, 1960, nalpas met laengen ti maudi a teksto ti baro a patarus ti Biblia. Kalpasan ti tallo a bulan, idi Hunio 18, 1960, inruar ni Kabsat Nathan Knorr ti maudi a tomo ti kompleto a Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan ket kasta unay ti ragsak dagiti timmabuno iti kombension iti Manchester, England. Inyebkas ti ispiker ti rikna dagiti amin a timmabuno idi kinunana: ‘Nakaragragsak daytoy nga aldaw para kadagiti Saksi ni Jehova iti intero a lubong!’ Adda naisangsangayan a banag maipapan iti baro a patarus a nangnangruna a pakaigapuan ti panagrag-o—ti masansan a pannakausar ti personal a nagan ti Dios.
2 Naikkat ti nagan ti Dios iti adu a patarus ti Biblia. Ngem dagiti napulotan nga adipen ni Jehova sinarangetda ti panangipamuspusan ni Satanas a mangpunas iti nagan ti Dios iti panunot dagiti tattao. Kastoy ti kuna ti introduksion ti Baro a Lubong a Patarus a nairuar iti dayta nga aldaw: “Ti kangrunaan nga aspeto daytoy a patarus ket ti pannakaisubli ti nadibinuan a nagan iti nainkalintegan nga ayanna.” Gapuna, iti Baro a Lubong a Patarus, nasurok a 7,000 a daras a nausar ti personal a nagan ti Dios, a Jehova. Talaga a naisangsangayan ti panangitan-ok daytoy a patarus iti nagan ti nailangitan nga Amatayo—ni Jehova!
3. (a) Ania ti natarusan dagiti kakabsattayo a kaipapanan ti nagan ti Dios? (b) Kasanotayo a tarusan ti Exodo 3:13, 14? (Kitaenyo ti kahon a “ Ti Kaipapanan ti Nagan ti Dios.”)
3 Idi damo, ti natarusan dagiti Estudiante ti Biblia a kaipapanan ti nagan ti Dios ket “Siak ti siak.” (Ex. 3:14, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Gapuna, kastoy ti kuna ti Enero 1, 1926 a ruar ti The Watch Tower: “Ti nagan a Jehova ipasimudaagna ti maysa nga awan ti nangparsua, . . . Daydiay awan ti nangrugian ken pagpatinggaanna.” Nupay kasta, idi inrugi dagiti nagipatarus iti Baro a Lubong a Patarus ti trabahoda, tinulongan ni Jehova ti ilina a mangtarus a ti kangrunaan nga ipasimudaag ti naganna ket isu ti Dios nga addaan panggep ken aramid saan ket a basta Daydiay awan ti nangparsua. Naawatanda a ti literal a kaipapanan ti nagan a Jehova ket “Pagbalinenna.” Wen, pinagbalin ni Jehova a maadda ti uniberso, dagiti anghel ken tattao, ken agtultuloy nga agtigtignay tapno matungpal ti pagayatan ken panggepna. Ngem apay a nagpateg a maitan-ok ti nagan ti Dios, ken kasanotay a maitan-ok dayta?
Ti Pannakasantipikar ti Nagan ti Dios
4, 5. (a) Ania ti kidkiddawentayo no ikararagtayo: “Masantipikar koma ti naganmo”? (b) Kasano ken kaano a santipikaren ti Dios ti naganna?
4 Kayat ni Jehova a maitan-ok ti naganna. Kinapudnona, ti kangrunaan a panggepna ket ti pannakasantipikar ti naganna, kas ipakita ti umuna a kiddaw iti modelo a kararag ni Jesus: “Masantipikar koma ti naganmo.” (Mat. 6:9) Ania ti kidkiddawentayo no ikararagtayo dayta?
5 Kas naammuantayo iti Kapitulo 1 daytoy a libro, ti kiddaw a “Masantipikar koma ti naganmo” ti maysa kadagiti tallo a kiddaw iti modelo a kararag ni Jesus mainaig iti panggep ni Jehova. Ti dua pay ket: “Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagayatam.” (Mat. 6:10) Gapuna, no kasano a kidkiddawentayo ken Jehova nga agtignay koma tapno umay ti Pagarianna ken maaramid ti pagayatanna, kidkiddawentayo met nga agtignay koma a mangsantipikar iti naganna. Iti sabali a pannao, idawdawattayo ken Jehova a dalusanna ti naganna a matabtabbaawan manipud pay idi napasamak ti rebelion idiay Eden. Ania ti reaksion ni Jehova iti kasta a kararag? Kinunana: “Sigurado a santipikarekto ti naindaklan a naganko, a matabtabbaawan idi iti tengnga dagiti nasion.” (Ezeq. 36:23; 38:23) Iti Armagedon, inton talipuposenna dagiti nadangkes, santipikarento ni Jehova ti naganna iti imatang dagiti amin a parsuana.
6. Kasanotayo a masantipikar ti nagan ti Dios?
6 Iti intero a historia, impalubos ni Jehova a makiraman dagiti adipenna a mangsantipikar iti naganna. Siempre, saantayo a mapagbalin nga ad-adda a sagrado ti nagan ti Dios ta naan-anayen a sagrado wenno nasantuan dayta. Kasanotayo ngarud a masantipikar ti naganna? Kuna ni Isaias: “Ni Jehova ti buybuyot—isu Daydiay rebbeng a tratuenyo kas nasantuan.” Ken kinuna a mismo ni Jehova maipapan iti ilina: “Santipikarendanto ti naganko, . . . ket ti Dios ti Israel pagraemandanto a buyogen ti panagamak.” (Isa. 8:13; 29:23) Gapuna, masantipikartayo ti nagan ti Dios no ibilangtayo dayta a naiduma ken natantan-ok ngem iti amin a dadduma a nagan, no raementayo ti ireprepresentarna, ken no tulongantayo dagiti tattao a mangibilang iti dayta kas nasantuan. Ad-adda a maipakitatayo ti panagraemtayo iti nagan ti Dios no bigbigentayo ni Jehova kas Agturay ken naimpusuan nga agtulnogtayo kenkuana.—Prov. 3:1; Apoc. 4:11.
Nakasagana a Mapanaganan ken Mangitan-ok iti Nagan ti Dios
7, 8. (a) Apay nga adu a tawen pay ti limmabas sakbay a napanaganan ti ili ti Dios iti naganna? (b) Ania ti usigentayo ita?
7 Manipud idi 1870’s, dagiti adipen ti Dios iti moderno a panawen us-usarendan ti nagan ti Dios kadagiti publikasionda. Kas pagarigan, nadakamat ti nagan ti Dios iti Agosto 1879 a ruar ti Zion’s Watch Tower ken iti Songs of the Bride, a pagkantaan a naipablaak iti dayta met la a tawen. Kaskasdi, agparang a sakbay nga impalubos ni Jehova a maawagan ti ilina iti sagrado a naganna, siniguradona a maikarida iti dayta a nadayag a pribilehio. Kasano nga insagana ni Jehova dagiti nagkauna nga Estudiante ti Biblia a mapanaganan iti naganna?
8 No subliantayo ti maud-udi a paset ti 1800’s ken rugrugi ti 1900’s, makitatayo no kasano nga impaayan ni Jehova ti ilina iti nalawlawag a pannakaawat kadagiti napateg a kinapudno mainaig iti naganna. Usigentayo ti tallo kadagitoy a kinapudno.
9, 10. (a) Apay a ni Jesus ti nakaipamaysaan dagiti immun-una nga artikulo ti Watch Tower? (b) Ania a panagbalbaliw ti napasamak manipud idi 1919? Ania ti resultana? (Kitaenyo met ti kahon a “ No Kasano nga Intan-ok ti The Watchtower ti Nagan ti Dios.”)
9 Umuna, naaddaan dagiti adipen ni Jehova iti umiso a panangmatmat iti kinapateg ti nagan ti Dios. Dagiti immun-una a matalek nga Estudiante ti Biblia imbilangda ti urnos ti subbot kas kangrunaan a pannursuro ti Biblia. Dayta ti makagapu a masansan a naipamaysa ken Jesus ti Watch Tower. Kas pagarigan, iti immuna a tawen a pannakaipablaak dayta a magasin, sangapulo a daras nga ad-adu ti pannakadakamat ti nagan ni Jesus ngem ni Jehova. Maipapan iti immuna a tawtawen dagiti Estudiante ti Biblia, kuna ti Marso 15, 1976 a ruar ti The Watchtower a “nalabes ti panangipaganetgetda” ken Jesus. Ngem idi agangay, tinulongan ida ni Jehova a mangtarus nga iti Biblia, ad-adda a naitampok ti personal a nagan ti Dios. Ania ti epekto dayta kadagiti Estudiante ti Biblia? Kuna ti isu met laeng nga artikulo ti Watchtower a manipud idi 1919, “inrugida nga impateg nga ad-adda ni Jehova, ti nailangitan nga Ama ti Mesias.” Kinapudnona, manipud 1920 agingga iti 1929, nasurok nga 6,500 a daras a nadakamat ti nagan ti Dios iti The Watch Tower!
10 Babaen ti maitutop a panangbigbigda iti nagan a Jehova, impakita dagiti kakabsattayo ti ayatda iti nagan ti Dios. Kas ken Moises, ‘indeklarada ti nagan ni Jehova.’ (Deut. 32:3; Sal. 34:3) Dayta ti gapuna a saan a linipat ni Jehova ti ayatda iti naganna ket pinaraburanna ida, kas naikari iti Kasuratan.—Sal. 119:132; Heb. 6:10.
11, 12. (a) Iti ania a pamay-an a nagbalbaliw dagiti publikasiontayo di nagbayag kalpasan ti 1919? (b) Ania ti nangiturongan ni Jehova iti atension dagiti adipenna, ken apay?
11 Maikadua, naaddaan dagiti pudno a Kristiano iti umiso a pannakaawat iti trabaho nga inted ti Dios kadakuada. Di nagbayag kalpasan ti 1919, dagiti mangidadaulo a napulotan a kakabsat natignayda a mangusig iti padto ni Isaias. Manipud idin, nagbalbaliw ti nakaipamaysaan ti linaon dagiti publikasiontayo. Apay a dayta a panagbalbaliw ket maibilang a ‘taraon iti umiso a tiempo’?—Mat. 24:45.
12 Sakbay ti 1919, pulos a saan a nailawlawag iti The Watch Tower ti sasao ni Isaias: “‘Dakayo dagiti saksik,’ kuna ni Jehova, ‘ti mismo nga adipenko a pinilik.’” (Basaen ti Isaias 43:10-12.) Ngem di nagbayag kalpasan ti 1919, naipaayanen iti atension dagita a sasao iti Biblia kadagiti publikasiontayo, a mangiparparegta kadagiti amin a napulotan a makiraman iti trabaho nga inted ni Jehova kadakuada—ti panangikasaba iti maipapan kenkuana. Kinapudnona, manipud idi 1925 agingga idi 1931 laeng, nailawlawag ti Isaias kapitulo 43 iti 57 a ruar ti The Watch Tower, ket iti tunggal ruar, nayaplikar dagiti sasao ni Isaias kadagiti pudno a Kristiano. Nalawag a kabayatan dagita a tawen, iturturong ni Jehova ti atension dagiti adipenna iti trabaho a rumbeng nga aramidenda. Apay? Tapno ‘masubok no maikarida’ met laeng. (1 Tim. 3:10) Sakbay a maikarida a mapanaganan iti nagan ti Dios, dagiti Estudiante ti Biblia masapul a paneknekanda ken ni Jehova babaen iti aramidda nga isuda ket pudpudno a saksina.—Luc. 24:47, 48.
13. Kasano nga impalgak ti Sao ti Dios ti kapatgan nga isyu a masapul a marisut?
13 Maikatlo, natarusan ti ili ni Jehova ti kinapateg ti pannakasantipikar ti nagan ti Dios. Idi 1920’s, natarusanda a ti kapatgan nga isyu a masapul a marisut ket ti pannakasantipikar ti nagan ti Dios. Kasano nga impalgak ti Sao ti Dios dayta a napateg a kinapudno? Usigentayo ti dua a pagarigan. Ania ti kangrunaan a rason nga inispal ti Dios ti Israel manipud iti Egipto? Kinuna ni Jehova: “Tapno maideklara ti naganko iti intero a daga.” (Ex. 9:16) Ken apay a naasian ni Jehova kadagiti Israelita idi nagrebeldeda? Manen, kinuna ni Jehova: “Nagtignayak maipagapu iti bukodko a nagan tapno saan a matabbaawan iti imatang dagiti nasion.” (Ezeq. 20:8-10) Ania ti nasursuro dagiti Estudiante ti Biblia kadagita ken iti dadduma pay a salaysay ti Biblia?
14. (a) Iti maudi a paset ti 1920’s, ania ti natarusan ti ili ti Dios? (b) Ania ti epektona iti trabaho a panangasaba ti naun-uneg a pannakatarus dagiti Estudiante ti Biblia? (Kitaenyo met ti kahon a “ Nabileg a Rason a Mangasaba.”)
14 Iti maudi a paset ti 1920’s, natarusan ti ili ti Dios ti kinapateg ti kinuna ni Isaias agarup 2,700 a tawen sakbayna. Kinunana maipapan ken ni Jehova: “Indalanmo ti ilim tapno mangaramidka iti nangayed a nagan maipaay iti bagim.” (Isa. 63:14) Natarusan dagiti Estudiante ti Biblia a ti kapatgan nga isyu ket saan a ti personal a pannakaisalakan no di ket ti pannakasantipikar ti nagan ti Dios. (Isa. 37:20; Ezeq. 38:23) Idi 1929, kastoy ti pananggupgop ti libro a Prophecy iti dayta a kinapudno: “[Ti pannakasantipikar] ti nagan ni Jehova ti kapatgan nga isyu iti amin a parsua.” Daytoy a panagbalbaliw iti pannakatarus ti ad-adda a nangtignay kadagiti adipen ti Dios a mangsaksi ken ni Jehova ken mangdalus iti maparpardaya a naganna.
15. (a) Idi 1930’s, ania ti nagun-od dagiti kakabsat? (b) Ania a panawen ti dimteng?
15 Idi rugrugi ti 1930’s, naaddaan dagiti kakabsattayo iti umiso a panangmatmat iti kinapateg ti nagan ti Dios, limmawag ti pannakaawatda iti trabaho nga inted ti Dios kadakuada, ken immuneg ti pannakatarusda iti kapatgan nga isyu a masapul a marisut. Ita, panawenen a padayawan ni Jehova ti ilina babaen ti panangipaayna kadakuada iti pribilehio a maawagan iti naganna. Tapno makitatayo no kasano a napasamak dayta, usigentayo ti sumagmamano a pasamak iti napalabas.
Nangala ni Jehova “iti Ili a Maipaay iti Naganna”
16. (a) Iti ania a naisangsangayan a pamay-an nga intan-ok ni Jehova ti naganna? (b) Iti napalabas, siasino ti immuna a nagserbi kas ili maipaay iti nagan ti Dios?
16 Ti maysa a naisangsangayan a pamay-an nga intan-ok ni Jehova ti naganna ket babaen ti panangpilina iti ili ditoy daga a mapanaganan iti naganna. Manipud idi 1513 B.C.E. ken agpatpatuloy, ti nasion nga Israel ti nangirepresentar iti ili ni Jehova. (Isa. 43:12) Nupay kasta, saanda a natungpal ti tulaganda iti Dios, ket idi 33 C.E., napukawda ti naisangsangayan a relasionda kenkuana. Di nagbayag kalpasanna, ‘inturong ni Jehova ti asikasona kadagiti nasion tapno mangala kadakuada iti ili a maipaay iti naganna.’ (Ara. 15:14) Dayta a kabbaro a napili nga ili ket naawagan iti “Israel ti Dios,” a buklen dagiti napulotan a pasurot ni Kristo manipud iti nagduduma a nasion.—Gal. 6:16.
17. Ania ti nagballigi a gakat ni Satanas?
17 Idi agarup 44 C.E., dagiti adalan ni Jesus ket ‘naawagan iti Kristiano babaen ti nadibinuan a panangiwanwan.’ (Ara. 11:26) Idi damo, naidumduma dayta nga awag ta dagiti laeng pudno a Kristiano ti tuktukoyenna. (1 Ped. 4:16) Ngem kas ipasimudaag ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti trigo ken dakes a ruot, nagballigi ni Satanas a mangipabigbig a Kristiano met dagiti amin a kita ti sinsinan Kristiano. Kas resultana, ginasut a tawen a narigat a mailasin ti pudno a Kristiano kadagiti sinsinan Kristiano. Ngem nagbaliw dayta kabayatan ti “panawen ti panagani,” a nangrugi idi 1914. Apay? Gapu ta inrugi dagiti anghel nga isina dagiti sinsinan Kristiano manipud kadagiti pudno a Kristiano.—Mat. 13:30, 39-41.
18. Ania ti nakatulong kadagiti kakabsattayo a nangtarus a kasapulanda ti baro nga awag?
18 Kalpasan ti pannakadutok ti matalek nga adipen idi 1919, tinulongan ni Jehova ti ilina a mangtarus iti trabaho nga intedna kadakuada. Dagus a natarusanda a ti panangasaba iti binalaybalay ti mangiduma kadakuada kadagiti amin a sinsinan Kristiano. Di nagbayag kalpasan dayta, natarusanda nga awan unay ti pakaidumaanda no maawaganda iti “Estudiante ti Biblia.” Ti kangrunaan a panggepda ket saan laeng a basta mangadal iti Biblia no di ket saksianda ti Dios ken padayawan ken itan-okda ti naganna. Ania ngarud a nagan ti maitutop iti trabahoda? Nasungbatan dayta idi 1931.
19, 20. (a) Ania ti makaparagsak a resolusion a naibasa iti maysa a kombension idi 1931? (b) Ania ti reaksion dagiti kakabsat iti dayta a baro nga awag?
19 Idi Hulio 1931, agarup 15,000 nga Estudiante ti Biblia ti simmangpet iti Columbus, Ohio, U.S.A., para iti kombension. Idi nakitada ti programa ti kombension, nasdaawda ta adda dua a dadakkel a letra—J ken W—a nayimprenta iti akkubna. ‘Ania ngata ti kaipapanan dagitoy a letra?’ pinampanunotda. Impagarup ti dadduma a ti kayat a sawen dayta ket ‘Just Watch’; ‘Just Wait’ kuna met ti dadduma. Kalpasanna, iti Domingo, Hulio 26, indatag ni Kabsat Joseph Rutherford ti resolusion a naglaon iti daytoy a makagutugot a sasao: “Tarigagayanmi ti mabigbig ken maawagan kas dagiti saksi ni Jehova.” Iti dayta a kanito, natarusan ti amin a timmabuno a ti kaipapanan dagiti mamagpanunot a letra ket Jehovah’s Witnesses, wenno Dagiti Saksi ni Jehova, a Nainkasuratan nga awag a naibatay iti Isaias 43:10.
20 Dayta a resolusion ket sinarabo ti gumgumluong nga ikkis ti ragsak ken napaut a palakpak dagiti timmabuno. Dayta a nabara a reaksion iti Columbus ket nangngeg ti kagudua ti lubong babaen ti radio! Malagip da Ernest ken Naomi Barber iti Australia: “Idi nagpapalakpakda idiay Amerika, naglalagto ken nagpapalakpak met dagiti kakabsat iti Melbourne. Pulos a saanmi a malipatan dayta!” *
Maitantan-ok ti Nagan ti Dios iti Intero a Lubong
21. Kasano a rimmayray ti trabaho a panangasaba gapu iti dayta a baro a nagan?
21 Gapu iti Nainkasuratan a naganda a Saksi ni Jehova, ad-adda a napabileg dagiti adipen ti Dios a makiraman iti trabaho a panangasaba. Kinuna ti agassawa a payunir a da Edward ken Jessie Grimes a taga Estados Unidos, a timmabuno iti kombension iti Columbus idi 1931: “Rimmuarkami iti balaymi kas Estudiante ti Biblia, ngem nagawidkami kas Saksi ni Jehova. Maragsakankami ta naaddaantayon iti nagan a tumulong kadatayo a mangitan-ok iti nagan ti Diostayo.” Kalpasan dayta a kombension, adda dagiti Saksi a nangusar iti baro a pamay-an a mangaramid iti dayta. Inyam-ammoda ti bagida kadagiti bumalay babaen ti panangyawatda iti kard nga addaan iti kastoy a mensahe: “Maysa kadagiti saksi ni JEHOVA a mangikaskasaba iti Pagarian ni JEHOVA a Diosmi.” Wen, pagpannakkel ti ili ti Dios ti mapanaganan iti nagan ni Jehova, ken nakasaganada a mangiwaragawag iti kinapateg dayta iti intero a daga.—Isa. 12:4.
“Rimmuarkami iti balaymi kas Estudiante ti Biblia, ngem nagawidkami kas Saksi ni Jehova”
22. Ania ti pammaneknek a naidumduma ti ili ni Jehova?
22 Adu a tawenen ti naglabas manipud idi tinignay ni Jehova dagiti napulotan a kakabsattayo a mangusar iti nagan a mangipabigbig kadakuada. Manipud idi 1931, nadadael kadi ni Satanas ti pakabigbigan ti ili ti Dios? Nagballigi kadi a nangikkat iti nakaidumaantayo kadagiti dadduma a relihion iti lubong? Saan a pulos! Ad-adda ketdi a lumawlawag ti nakaidumaantayo kas saksi ti Dios. (Basaen ti Mikias 4:5; Malakias 3:18.) Kinapudnona, naigalad kadatayon ti nagan ti Dios ta uray la dagus a maipagarup a Saksi ni Jehova ti siasinoman a mangus-usar iti dayta. Imbes a matabonan kadagiti arig bantay a palso a relihion, ti pudno a panagdaydayaw ken ni Jehova ket ‘sititibker ti pannakaipasdekna a nangatngato ngem iti tapaw ti bambantay.’ (Isa. 2:2) Wen, talaga a maitantan-ok ti panagdaydayaw ken ni Jehova ken ti sagrado a naganna.
23. Sigun iti Salmo 121:5, ania a napateg a kinapudno maipapan ken ni Jehova ti mangpabpabileg unay kadatayo?
23 Anian a makapabileg a maammuan a salaknibannatayo ni Jehova maibusor iti iraraut ni Satanas ita ken iti masanguanan! (Sal. 121:5) Adda ngarud nasayaat a panggapuantayo a mangikuna iti insurat ti salmista: “Naragsak ti nasion a ti Diosna isu ni Jehova, ti ili a pinilina kas tawidna.”—Sal. 33:12.
^ par. 20 Para iti detalye maipapan iti dayta a pannakausar ti radio, kitaenyo ti Kapitulo 7, panid 72-74.
Ammuem ti Ad-adu Pay
“Santo, Santo, Santo ni Jehova”
Apay a ti Biblia inaigna ti kinasanto iti kinapintas?
pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn