Guam
Ti Guam (i/ˈɡwɑːm/; Chamorro: Guåhån) ket maysa a naurnos, a saan a nainkorporado a teritorio iti Estados Unidos a mabirukan idiay lumaud a Taaw Pasipiko. Maysa daytoy kadagiti lima a teritorio ti Estados Unidos nga addaan ti naipatakder a paisano a gobierno.[2][3] Ti Guam ket nailaista a kas maysa kadagiti sangapulo ket innem a Saan a Bukod a Naturayan a Teritorio babaen ti Naipangpangruna a Komite iti Dekolonisasion iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[4] Ti kapitolio iti daytoy nga isla ket ti Hagåtña (sigud idi nga Agaña). Ti Guam ket isu ti kadakelanken akin-abagatan unay iti Is-isla ti Mariana.
Dagiti Chamorros, dagiti patneng a tattao ti Guam, ket immunada tinaengan ti isla idi agarup a 4,000 a tawtawen.[5] Daytoy nga isla ket addan ti atiddog a pakasaritaan iti Europeano a kolonialismo. Nadutokan babaen ni Ferdinand Magellan idi agdama ti panagbanbaniaga dagiti Kastila idi Marso 6, 1521, ti immuna a kolonia ket naipatakder idi 1668 babaen ti España idi isasangpet dagiti agtalinaed amairaman ni Padre San Vitores, maysa a Katoliko a misinero. Iti adadu ngen dua a siglo, ti Guam ket maysa a nagruna a pagsardengan para kadagiti Espaniol a Manila Galeon a tinawen a nagbalballasiw ti Pasipiko. Daytoy nga isla ket tinengngel babaen ti España aginggana idi 1898, nga idi daytoy ket naisuko iti Estados Unidos idi panawen ti Espaniol-Amerikano a Gubat ken ti kalpasan daytoy ket naited a kas paset iti Tulag iti Paris.
A kas ti kadakkelan nga isla idiay Micronesia ken ti maymaysa laeng a tinengngel ti Estados Unidos nga isla iti dayta a rehion sakbay ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Guam was natiliw ti Hapóno idi Disiembre 8, 1941, iti or-oras kalpasan ti panagbomba ti Pearl Harbor, ken nasakupan dua ken kagudua a tawtawen.
Iti panawen daytoy a panagsakup, dagiti tattao iti Guam ket suheto kadagito aramid a mairaman ti tuok, putolan ken rames,[6] ken napilit da nga umampon ti Hapón a kultura.[7] Ti Guam ket suheto idi ti narungsot a panakilablaban idi natiliw met laeng ti isla babaen dagiti tropa ti Estados Unidos idi Hulio 21, 1944, ti petsa a tinawen a napammadayawan a kas ti Wayaan nga Aldaw.[8]
Ttta nga aldaw, ti ekonomia ti Guamket nasuportaran babaen ti kangrunaanna nga industria, ti turismo, a naipangpangruna a buklen daytoy kadagiti bisita manipud ti Hapón. Ti maikadua a pagtaudan ti matgedan ti Guam ket ti Milisia iti Estados Unidos.[9]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ CIA Factbook: Guam
- ^ "Dagiti teritorio ti E.U.." DOI nga Opisina iti Insular a Panakibiang. Pebrero 9, 2007.
- ^ "Panakailawagan dagiti Organisasion ti Insular a Politikal a Lugar." Opisina iti Insular a Panakibiang. Naala idi Octubre 31, 2008.
- ^ Pakasaritaan iti U.N. a Dekolonisasion a Komite - Opisial a sapot ti pagsaadan ti U.N.
- ^ Kanton Tasi
- ^ Restitusion ti Gubat a Tignay : panangdengngeg sakbay ti Subkomite iti Insular ken Internasional a Panakibiang iti Co... | Nailian a Biblioteka iti Australia
- ^ Higuchi, Wakako (Hunio 2001). "Ti Panaka-Hapón nga Annuroten para dagiti Chamorro iti Guam, 1941-1944". Ti Warnakan iti Pakasaritaan ti Pasipiko 36 (1): 19–35.
- ^ "Ti polis ti Guam ket nakatiliw iti suspekto iti panaglagip a panagtakaw". Marine Corps Times. Associated Press. Hulio 7, 2007. http://www.marinecorpstimes.com/news/2007/07/ap_guammemorialtheft_070707/. Naala idi Abril 5, 2010.
- ^ Rogers, Robert F. (1995). Pagtungpalan a Panagtaldiap ti daga: Pakasaritaan iti Guam. Honolulu: Pagmalditan ti Unibersidad iti Hawaii. ISBN 978-0824816780.
swh_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fao_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn smo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn