Bantay Natib
Ti Bantay Natib ket malmalmeng a bulkan ken kompleks a kaldera a mabirukan idiay probinsia ti Bataan iti akinlaud nga Isla ti Luzon, Pilipinas. Ti kompleks ti bulkan ket sakupenna ti akin-abagatan a paset ti Peninsula ti Bataan . Ti bantay ken ti asideg a kaarubayanna ket nasalakniban a lugar nga immuna a nairangarang a kas ti Nailian a Parke ti Bataan idi 1945.[2][3]
Dagiti linaon
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Natib ket estratobulkan a kita ti bulkan a mabirukan iti daya ti 6-babaen-ti-7-kilometro (3.7 babaen ti 4.3 mi) agsukog iti belota a Kaldera Natib, ken silulukat iti amianan a laud. Ti mabirukan iti daya ti Bantay Natib ket ti basbassit a 2-kilometro (1.2 mi) iti kalawa a Kaldera Pasukulan.[3] Ti Bantay Natib ket isu ti kangatuan a pantok iti kaldera nga addaan iti kangato iti 1,253 metro (4,111 ft) asl, ken ti kompleks ti kaldera ket addaan ti dagup a diametro ti baba iti 26 kilometro (16 mi).[4]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti naipakasaritaan a panagbettak iti kaunegan ti kompleks ti kaldera ti Bantay. Dagiti panagad-adal idi 1991 (Panum ken ni Rayem) ket nangipakpakita a ti kinaudi a panagbettak ket mabalin nga idi Holoseno aginggana iti akin-ngato a Pleistoseno.[1] Ti maysa a nasapsapa a panagadal idi 1971 (Dagiti Serbisio ti Ebasco ) ket nangipetsa kadagiti produkto ti panagbettak iti nagbaetan ti 69,000 +/- 27,000 a tawtawen.[1] Ti kinaudi a panagadal babaen ni Dr. Kevin Rodolfo iti Departamento ti Daga ken dagiti Enbironmental a Siensia idiay Unibersidad ti Illinois iti Chicago, ket nangikabil ti kinaudi a panagbettak ti Banatay Natib iti nagbaetan ti 11,000 ken 18,000 a tawtawen kalpasan ti panagadal ti prehistoriko a piroklastiko nga ayus manipud ti bulkan a simrek iti Luek Subic idiay probinsia ti Zambales.[5]
Ti agdama nga aktibidad ti Bantay Natib ket babaen dagiti lima a termal a lugar. Dagiti napudot nga ubbog iti kaldera ti Natib ket ti Asin,[1] Mamot, Tigulangin, Uyong ken dagiti ubbog ti Paipit. Dagiti napudot nga ubbog ket sumakopda kadagiti temperatura manipud ti 30-56°C, ng addan dagiti nababa panagayus, ken neutral aginggana ti bassit nga alkalina a maiparuar a danum.[4]
Ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) ket ilistana ti Bantay Natib a kas mabalin nga aktibo a bulkan.[4]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti bato a mabirukan idiay Bantay Natib ket kaaduan a biotita, hornblenda, andesita, agurturong dagiti dasita nga ayus ken dagiti dasitiko tufo, ken kapadpada met ti Bantay Mariveles, ti akin-abagatan a gudua ti Peninsula ti Bataan.[4][6]
Ti Bantay Natib ket paset ti bulkaniko a barikes ti Lineamento ti Lumaud a Bataan a mangiraman ti aktibo a Bantay Pinatubo.[7]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Singsing ti Apuy ti Pasipiko
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e f "Natib". Programa ti Global a Bulkanismo, Instituto ti Smithsoniano. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0703-082. Naala idi 2008-12-02.
- ^ "Nasalakniban a Luglugar iti Rehion 3". Nasalakniban a Luglugar ken Opisna ti Kaatapan ti Pilipinas . Naala idi 2012-02-21.
- ^ a b Bantay Natib". Bataan...Agpungpungtot a Peninsula. Naala idi 2012-02-21.
- ^ a b c d "Natib". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas. Naala idi 2012-02-21.
- ^ Cherry (2012-02-03). "Ipreserba ti Bantay Natib ti Bataan". MyBataan.com. Naalaidi 2012-02-21.
- ^ "Mariveles". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas. Naala idi2012-02-21.
- ^ "Pinatubo Volcano". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas. Naala idi 2012-02-21.
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn