Sinurat ni Jeff Septembrina
DAKKEL a pagmennamennaan ita ti uray siasinoman ti maaramid a transaksion kadagiti non-government organization (NGOs). Agpayso nga adda huridikal nga identidadda ta kasta ngarud ti ituytuyang ti linteg iti pannakairehistroda iti SEC ken ti DOLE ngem no mausar iti kawing a gay-at a ket madi ti turongenna. Puera de los buenos ta saan met a dakes amin nga NGOs, adda latta met nailaok a madi – kas dagiti NGO nga inaramat dagiti politiko tapno maibulsada ti pondo nga agpaay koma kadagiti proyekto.
Iti biang ti gobierno, siguro nagtaltalek latta metten a maipan ti maruk-atan a pundo iti lehitimo nga NGO. Ngem bogus met gayam dagitoy nga asosasion, saanda a rehistrado iti sanga ti turay ken peke ti opisina, opisiales ken by-lawsda.
Ala, alegasion kunatayo pay laeng, a, ta di pay met nalpas ti litigasion ngem makapadismaya ti kastoy a mapaspasamak. Agasem ti bilion bilion a napukaw a pondo a naited kadagiti bogus nga NGO a nagtungpal iti bulsa dagiti politiko!
Dayta ti gapuna a sobra ti annad ita dagiti agtuturay dagiti ahensia ti gobierno nga agipadpadagas ti kakastoy a proyekto kadagiti asosasion wenno NGOs. Sabagay, ad-adayo a mapasamak daytoy kadagiti rehistrado nga asosasion ta kasapulan ti panagisubmiteda iti tinawen a financial statement. No bigla a lumobo ti napastrekda, di kad’ matikloda wenno adda ginelgel a baraniwen, kaka! Manmano met ket ti gunglo a mangipudpudno iti kusto a sanikuana ngem maibuking la ketdi no saan a nasayaat ti pannakaiggem dagita a saan a mairepreport a sapul ti gunglo.
Dayta ngamin ti sayaat ti kaadda ti official receipt (OR) ti maysa a gunglo ta ditoy a maduktalan ti audit dagiti simrek a pamastrekan ti gunglo.
Addaka dita ‘tay cash book ni tesorero, ken dua a libro ni bookkeeper a kasapulan a mapagsusurot no natarus ti pannakairekordda, saan ket a kasla aglalaok a bamban ken alupasi. Adu dagiti nanabtuog nga NGO agsipud ta saan a nasayaat ti libroda.
Kadagiti agdadamo a gunglo, mangato dagiti panggepda para iti kaaduan. Kalpasan a mairehistro ken mangrugi ti operasionda, umad-adu ti kaammuanda ta maigidgiddan dagiti skills ken leadership training. Agdur-as ti gunglo agingga a dumakkel dagiti kameng ken pundo.
Ngem no saan a regular ti panagbayad dagiti nakautang a miembro, mangparnuay iti innapas ken pinnauyo santo sumrek dagiti intriga, paksion, kinnarit, dinnarum, ay madadael la ketdi ti gunglo. Kaaduan a kastoy ti senario a mapasamak no saan a nasayaat ti langenlangen dagiti nangbangon iti gunglo. Iti sabali a bangir, no naballigi ti asosasion ket kukuada dagiti nagkaadu a pammadayaw/pammigbig manipud iti gobierno, pribado a sektor ken dadduma nga institusion.
Narigat ti aghusga ta uray pay dagiti asosasion iti salinong dagiti sekta wenno relihion ket mapasamak met ti dinnaer ken risiris nga agtungpal iti pannakawarada. Awan pagkunaamon iti sayaat dagiti paglintegan ken polisa ti gunglo. Ngem no mairarem ti gunglo, gapu met laeng kadagiti mangiturturong ken dagiti kameng dayta nga asosasion. Uray no nasayaat ti rubbuat ti maysa nga asosasion, no sinerrek ti intrega, saan nga agbayag ti balligi dayta a gunglo.
Kuna dagiti moralista a maidian koma dagitay danon-danon iti sao, intriga, pinnersonalan, apal, ilem, pride-pride, egoistic, aristokrata a tignay tapno nalimbong ti panaglayag ti bangka ti gunglo. Liklikan met ti nangato a tayab ti gunglo ta no nangato unay ket dina magteng, mablo no agsuek nga agpababa!
Kuna met dagiti eksperto a saan laeng nga iti uneg ti gunglo ti pakatnagan ti gunglo no di pay iti aglawlawna kas koma kadagiti di maiturayan a pasamak: didigra, kalamidad, panagsuek ti ekonomia, gubat ken dadduma pay a kanaigna a pannakadadael ti linak ken talna.
No umay ti nasaknap a krisis, apektado ti asosasion ta dagiti kamkameng ti umuna a maapektaran. Kas iti nakapay-an dagiti asosasion idiay Visayas ken Mindanao iti panangbasnot ti Supertyphoon Yolanda. Awan ti nagmareng nga asosasion ditoy ta uray iti ikub pay laeng ti pamilia ket narigatda payen a solbaren ti kinarigat a pinataudna.
Nupay kasta, manmano a mapasamak dagitoy. Ti man-made a krisis a kaadduanna a parnuay dagiti opisial ken kameng ti kakaruan a pakatnagan ti gunglo. Ti koma mayunay-unay ket nalinteg latta ti turongen ti amin nga aramid uray bassi-bassit laeng ti pagdur-asanna. Ti nasken, mamantener ti napintas a kasasaad ti gunglo ta awan sabali a maisagut iti nasayaat a pagbanaganna no di met laeng dagiti miembro.#
swh_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn