Tulbek ti Naragsak a Pamilia
Panangisagana Kadagiti Agtutubo iti Panagmataenganda
“Makaay-ayo idi ti makisarsarita kadagiti annakko. Dumngegda a naimbag iti ibagbagak, ken dagus nga iyaplikarda dayta. Ngem ita ta agtutubodan, dandani amin ket pagsusupiatanmi. Dida pay ketdi kayaten dagiti ar-aramidenmi mainaig iti panagdayaw iti Dios. ‘Talaga kadi a nasken a pagsasaritaantayo ti maipapan iti Biblia?’ kunkunada. Idi ubbing pay dagiti annakko, diak man la impagarup a mapasamak daytoy iti pamiliak—uray no makitkitak ti kasta iti dadduma.”—Reggie. *
ADDA kadi agtutubo nga anakmo? No adda, maim-imatangam ti maysa kadagiti naisangsangayan unay a paset ti panagdakkelna. Mabalin met a maysa dayta kadagiti makapaaburido unay a tiempo. Mapaspasamak kadi iti pamiliam ti kas kadagiti sumaganad?
- Idi ubing pay ti baritom, isu ket kas iti bilog a naigalut iti sangladan—a mangisimbolo kenka. Ita ta agtutubon, guyguyodennan ti tali ta magagaran unayen nga aglayag ket madlawmo a dinaka kayat nga ilugan.
- Idi ubing pay ti balasitangmo, awan ti ilimlimedna kenka. Ita ta agtutubon, adda bukodnan a gagayyem ket mariknam a kasla saankan a karaman kadakuada.
No kas kadagita ti mapaspasamak iti pamiliam, dimo dagus nga ipapan a nagbalinen a rebelde ti anakmo ken imposiblen nga agbalbaliw. Ania ngarud ti mapaspasamak? Tapno masungbatan dayta a saludsod, usigentayo ti napateg a maaramidan ti kinaagtutubo iti panagdakkel ti anakmo.
Kinaagtutubo—Napateg a Paset ti Panagdakkel
Sipud pannakayanak ken agpatpatuloy, ti biag ti maysa nga ubing ket panawen ti damo a panangaramidna kadagiti bambanag—ti damo a panagaddangna, ti damo a mabalikasna, ti umuna nga aldaw ti panageskuelana, ken dadduma pay. Maragsakan dagiti nagannak no adda baro a maaramidan ti anakda. Dayta ket pakakitaan a dumakdakkel ti anakda.
Ti kinaagtutubo ket napateg met a paset ti panagdakkel—nupay makakarit dayta para iti dadduma a nagannak. Gagangay laeng nga agdanagda. Ngamin, adda aya ama wenno ina a maragsakan a makakita nga agbalbaliwen ti kababalin ti dati a natulnog nga anakna? Kaskasdi, ti kinaagtutubo ket napateg a paset ti panagdakkel. Kasano?
Kuna ti Biblia nga inton agangay, “ti maysa a lalaki panawannanto ti amana ken ti inana.” (Genesis 2:24) Ti kangrunaan a maaramidan ti kinaagtutubo ket tapno isagana ti anakmo para iti dayta a naragsak ken makapaliday a tiempo. Iti dayta a kanito, kabaelanto koman nga ibaga ti anakmo ti kas iti kinuna idi ni apostol Pablo: “Idi ubingak, nagsasaoak a kas ubing, nagpampanunotak a kas ubing, nagrasrasonak a kas ubing; ngem ita ta nataenganakon, inidiakon dagiti kababalin ti maysa nga ubing.”—1 Corinto 13:11.
No an-anagen, kasta ti ar-aramiden ti anakmo bayat ti kinaagtutubona—id-idiannan dagiti inuubingan a kababalin ken sursuruennan ti agbalin a responsable nga adulto a makabael ken manakemen inton panawannan ti poder dagiti nagannakna. Kinapudnona, no maipapan iti kinaagtutubo, makapaliday ti panangdeskribir ti maysa a libro ta kunana a maysa dayta a “napaut a panagpakada.”
Nupay kasta, mabalin a pagduaduaam no kabaelanto met laeng ti “ubing pay” nga anakmo ti sumina iti podermo. Nalabit maisaludsodmo:
- “No dina pay madalusan ti kuartona, kasanonto a maaramidna dayta iti pagkaseraanna?”
- “No masansan a dina suroten ti naikeddeng nga oras ti panagawidna, kasanonto laengen a masurotna dagiti pagannurotan iti pagtrabahuanna?”
No kasta met dagiti pakaburiboram, laglagipem daytoy: Ti isisina ti anakmo iti podermo ket saan a kasla ridaw a basta sumrekanna lattan; dayta ket umasping iti kalsada a pagdaliasatanna, ken adu a tawen ti aglabas sakbay a malpas dayta a panagbiahena. Ita, sigun iti kapaliiwam, ammom a “ti kinamaag naisinggalut iti puso ti maysa nga ubing.”—Proverbio 22:15.
Ngem babaen iti umiso a panangiwanwan, ti agtutubo nga anakmo ket posible nga agbalinto a responsable nga adulto a ‘nasanay dagiti pannakabalin ti pannakaawatna a mangilasin agpadpada iti umiso ken di umiso.’—Hebreo 5:14.
Dagiti Tulbek ti Balligi
Tapno maisaganam ti agtutubo nga anakmo iti panagmataenganna, nasken a tulongam a mangpatanor iti ‘pannakabalinna nga agrason’ tapno kabaelannanton a bukbukodna ti mangaramid kadagiti nainsiriban a desision. (Roma 12:1, 2) Dagitoy a prinsipio ti Biblia ti makatulong kenka a mangaramid iti dayta.
Filipos 4:5: “Ti kinanainkalinteganyo maammuan koma dagiti amin a tattao.” Mabalin a kiddawen ti agtutubo nga anakmo a palubosam nga agawid iti naladladaw. Dagus a dimo pinatgan. Agreklamon ti anakmo a kunkunana, “Apay ngamin a kasla ubing ti panangtratoyo kaniak?” Sakbay a sungbatam dayta iti “Ket no agtigtignayka met ngamin a kasla ubing,” usigem daytoy: Agannayas dagiti agtutubo nga agkiddaw iti ad-adu a wayawaya ngem iti maiparbeng. Iti sabali a bangir, mabalin met nga agannayas dagiti nagannak a mangipaay iti basbassit a wayawaya ngem iti maiparbeng. Posible ngata a sagpaminsan a patgam ti kiddawna? Apay a dimo ikabilangan ti panangmatmat ti agtutubo nga anakmo?
PADASEM DAYTOY: Mangisuratka iti maysa wenno dua a benneg a mabalinmo a nayonan ti wayawaya ti agtutubo nga anakmo. Ilawlawagmo kenkuana nga adda kondision ti panangnayonmo iti wayawayana. No mapagtalkan iti dayta, maikkanto pay iti dakdakkel a wayawaya inton agangay. Ngem no saan, makissayan ti intedmo a wayawayana.—Mateo 25:21.
Colosas 3:21: “Amma, diyo ruroden dagiti annakyo. No naungetkayo unay, mabalin a maupayda.”—International Children’s Bible. Istrikto unay ti dadduma a nagannak iti agtutubo nga anakda. Kanayon a sipsiputanda tapno maammuanda no asino ti kakaduana ken no ania ti ar-aramidenna. Isuda ti mangpili kadagiti gagayyemna ken sililimed a dumngegda no adda kasaritana iti telepono. Ngem masansan a dakes ti resulta dagita. Ad-addanto laeng a kayatna ti aglibas no mariknana a kasla maipuppupok; lalonto laeng a suminged kadagiti gagayyemna no sangkauyawmo ida; ipamuspusannanto ti makisarita a sililimed kadagiti gagayyemna no madlawna a dumdumngegka iti pannakisaritana kadakuada. No ikagkagumaam a kontrolen ti anakmo, ad-addanto nga umadayo ti riknana kenka. Kinapudnona, no saan a pulos a masursuro ti agtutubo nga anakmo ti agdesision a bukbukodna bayat ti kaaddana iti podermo, kasanonto a maaramidna dayta inton awanen iti dennam?
PADASEM DAYTOY: Inton kasaritam manen ti agtutubo nga anakmo maipapan iti napateg a banag, tulongam nga agrason no kasano a dagiti desisionna ket makaapektar iti reputasionna. Kas pagarigan, imbes nga uyawem dagiti gagayyemna, isaludsodmo kenkuana: “Kasano ngay no ni [nagan] ket maaresto gapu iti pananglabsingna iti linteg? Anianto ngata ti makuna kenka dagiti tattao?” Ipaamirismo iti anakmo a ti desisionna ket mabalin a mangpasayaat wenno mangdadael iti reputasionna.—Proverbio 11:17, 22; 20:11.
Efeso 6:4: “Dikay ruroden ti annakyo, no di ket itultuloyyo a padakkelen ida iti disiplina ken panangiturong-panunot ni Jehova.” Saan la a basta panangyallatiw iti impormasion ti kaipapanan ti sao a “panangiturong-panunot.” Ramanen dayta ti panangipabigbig kenkuana kadagiti umiso ken di umiso iti wagas a mangimpluensia iti panagtignayna. Napateg daytoy nangruna no agtutubon ti anakmo. “Bayat a dumakdakkel ti anakmo,” kuna ti maysa nga ama nga agnagan iti Andre, “ad-adda met a kasapulan a baliwam ti pannakilangenmo ket makirinnasonkan kenkuana.”—2 Timoteo 3:14.
PADASEM DAYTOY: No adda rumsua a parikut, padasenyo ti agsinnukat iti akem. Damagem iti anakmo no ania ti ibagana kenka no kas pagarigan sika ti anakna. Bay-am nga agsukimat iti mangsuporta wenno mangbalusingsing iti kapanunotanna. Kalpasan ti makalawas, pagsaritaanyo manen dayta a parikut.
Galacia 6:7: “Aniaman nga imulmula ti maysa a tao, daytoyto met ti apitenna.” Mabalin a makasursuro ti maysa nga ubing no madusa—nalabit babaen ti panangibilinmo kenkuana nga agtalinaed iti kuartona wenno ti panangiparitmo nga aramidenna ti aniaman a kaay-ayona. Ngem no agtutubon, nasaysayaat no ad-adda nga ipaamirismo dagiti pagbanagan ti aramidenna.—Proverbio 6:27.
PADASEM DAYTOY: Dimo ikaluya babaen ti panangbayadmo kadagiti utangna wenno panagpakaasim iti mannursurona no saan a nakapasa iti klasena. Bay-am a mariknana dagiti epekto ti aramidna tapno agnakem.
Kas ama wenno ina, nalabit tartarigagayam a naannayas koma ken mabiit nga aglabas ti kinaagtutubo ti anakmo. Ngem manmano a mapasamak ti kasta. Nagsayaat ketdi a gundaway ti kinaagtutubo ti anakmo tapno “sanayem ti ubing sigun iti dalan nga agpaay kenkuana.” (Proverbio 22:6) Nagdakkel ti maitulong dagiti prinsipio ti Biblia tapno mapagbalinmo a naragsak ti biagyo a sangapamiliaan.
^ par. 3 Nabaliwan ti nagan.
IYIMTUODMO ITI BAGIM . . .
Inton pumanawen ti anakko iti poderko, kabaelannanto ngatan nga aramiden dagitoy?
- mangtaginayon iti regular a naespirituan a rutina
- agpili ken agdesision a naimbag
- makikomunikar a sieepektibo
- mangaywan iti salun-atna
- agiggem iti kuarta
- mangdalus ken mangmantener iti pagtaengan wenno kaserana
- agtignay uray awan ti agmandar kenkuana
Ammuem ti Ad-adu Pay
Nakasaganaak Kadin a Pumanaw iti Poder ti Nagannakko?
Kasano a maammuam no talaga a nakasaganakan a pumanaw iti poder ti nagannakmo? Adda 3 a nasken nga isaludsodmo iti bagim.
Ania ti Pudpudno a Lalaki?
Ania ti makuna a “pudpudno a lalaki,” ken kasanoka nga agbalin a kasta aniaman ti kasasaadmo?
No Kasano ti Mangikeddeng Kadagiti Pagannurotan Para iti Tin-edyermo
Ania ti aramidem no kasla kanayon a masuron ti tin-edyermo kadagiti pagannurotam?
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn