MAILAGIP ita nga aldaw iti sangalubongan ti maibilang a karanggasan a terorismo a nakatayan dagiti agtallo ribu a tattao a makipagili iti 62 a pagilian pakairamanan ti Pilipinas – ti panagatake iti United States idi Septiembre 11, 2001 sadiay World Trade Center, New York City; Pentagon, Washington; ken Sharksville, Pennsylvania.
Nagdagup iti 2,977 a biag dagiti natay iti dayta a terorismo pakairamanan dagiti 19 nga Arabo a terorista, ngem nanayonan pay dagiti natay a nagsakit iti kanser ken nakompirmaran a gapu ti pannakalang-abda iti makasabidong nga angin ken dapo dagiti narba a pasdek iti World Trade Complex.
Mapagam-amkam nga iti panaglabas dagiti tawen ket tumaudto pay dagiti dakes nga epekto iti salun-at kadagiti na-exposed iti sabidong ti angin kadagiti adda sadiay asideg ti Ground Zero sadiay Lower Manhattan, New York City idi 2001.
Kakibin ti agtultuloy a pangta ti terorismo iti nagduduma a paset ti lubong, ti saan nga agkupas a lagip dagiti tattao iti 9/11 attacks a nagbalinen a simbolo ti nadangkok a bunga ti terorismo uray 16 a tawenen ti napalabas. Nalawag pay laeng iti lagip dagiti adu a tattao nangruna dagiti kapamilia, gagayyem ken mangipatpateg kadagiti inosente a tattao a naibuis ti biagda gapu iti naballikog a pammati dagiti Arabo a terorista a kameng ti Al Qaeda, ken gurada kadagiti Amerikano ken dagiti sabali ti pammatina.
Napatak pay laeng iti panunot dagiti adu a tattao iti sangalubongan ti buya a “live” a naipabuya iti CNN television a nagsaruno a panangdungpar ti United Airlines Flight 175 ken American Airlines Flight 11 kadagiti dua a torre ti World Trade Center. Agal-alingaget pay laeng dagiti makalagip iti buya a panagtatappuak dagiti tattao kadagiti nangato a pasdek kabayatan ti pannakapupuorna agingga a narba. Natay iti dayta a panagatake dagiti 2,753 a tattao pakairamanan dagiti 343 a bombero, 71 a polis, 37 a personnel ti Port Authority, ken kaaduanna ket dagiti agserserbi kadagiti nagduduma a kompania nga adda iti uneg dagiti narpuog a pasdek.
Sadiay Pentagon, Washington, nagdagup iti 184 dagiti natay kalpasan a ti na-hijacked nga American Airlines Flight 77 ket nag-crashed iti pasdek. Kaaduanna kadakuada dagiti agserserbi iti US Army ken US Navy pakairamanan dagiti militar ken sibilian agraman ni Lt. Gen. Timothy Maude, Army Deputy Chief of Staff, a kangatuan a military official a natay iti Pentagon.
Iti kataltalonan iti asideg ti Shanksville, Pennsylvania, 40 a pasahero ken crew members ti United Airlines Flight 93 dagiti natay idi natnag ti eroplano. Mapapati a dagiti hijackers ket inrantada nga iregreg ti eroplano iti dayta a disso ngem iti planoda a pangidungparan kalpasan a dagiti pasahero ken crew ket ginandatda a kontrolen ti flight deck.
Agingga iti agdama a panawen, agtultuloy ti dakes nga epekto iti salun-at dagiti na-exposed iti aglawlaw iti Ground Zero kalpasan ti pannakarpuog ti WTC Twin Towers. Idi 2006, lima a tawen kalpasan ti terorismo, nasuroken a 1,000 dagiti naduktalan a nagsakit iti kanser gapu iti pannakalang-abda iti nasabidongan a tapok wenno dapo manipud iti narpuog ken napuoran a pasdek.
Maibilang ti 9/11 attacks sadiay United States a kadaraan a panagatake iti mabigbig a kabilegan a pagilian iti lubong, kalpasan ti panangraut ti Japanese Imperial Forces iti Pearl Harbor sadiay Hawaii idi Disiembre 7, 1941 a nangsilmut ti Maikadua a Gubat iti Lubong.
Kalpasan ti nadara a terorismo iti US idi 2001, ken panangaklon ni Osama Bin Liden a lider ti grupo dagiti terorista nga Al Qaeda nga isuda ti akin-utek ken nangisayangkat iti dayta a terorismo ket adun dagiti nagbaliwan ken immingetan ti seguridad ti US ken dagiti dadduma a pagilian. Nagbalin a nainget ti panagdaliasat kadagiti eropuerto ken iseserrek dagiti ganggannaet kadagiti estado ti US ken kadagiti pagilian iti Laud a kagurgura dagiti Arabo a terorista.
Idi 2001, inyusuat ni US President George Bush ti gerra kontra iti terorismo iti lubong. Rinaut ken pinaksiat dagiti Allied Forces iti panangidaulo ti US dagiti pagilian nga inatapda a nagpaingan dagiti terorista ken nagilemmeng kadagiti armas nga agpataud iti nainsaknapan ken nakaro a didigra. Napaksiat dagiti Taliban iti Afghanistan. Napapatay ni Saddam Hussein iti Iraq.
Idi simmukat ni US President Barack Obama, naituloy ti gerra kontra terorista. Napapatay met dagiti operatiba ti Central Intelligence Agency, Navy SEAL Team Six ken dadduma pay nga Special Forces, ni Osama Bin Laden iti paglemlemmenganna a compound sadiay ili a Bilal, Abbotabad, Pakistan.
Kalpasan ti pannakatay ni Bin Laden ken ikakapsut ti Al Qaeda, idi 2013 kellaat a nagsaknap ti narangranggas a grupo ti internasional a terorista nga idauluan ni Abu Bakr Al Baghdadi – ti Islamic State of Iraq and Syria. Narungrungsot nga amang ti ISIS ngem ti Al Qaeda no maibasar kadagiti nagduduma a terorismo nga isaysayangkatda iti nagduduma a pagilian a nakatkatayanen ken nakasugsugatanen dagiti adu nga inosente a tattao.
Nagbalinen ti ISIS a salinong dagiti lokal a grupo dagiti Muslim fundamentalists nga agisaysayangkat kadagiti terorismo iti nagduduma a pagilian pakairamanan ti South East Asia. Ditoy Pilipinas, immadun dagiti lokal a terorista a nagsapata ken nakikaysa iti ISIS kas ti Abu Sayyaf Group ken Maute Group a responsible ti terorismo ken krisis iti Marawi City a gapu ti nakaideklaraan ti Martial Law iti intero a Mindanao.
Iti pannakailagip ti maika-16 nga anibersario ti 9/11 Attacks, lagipen met koma dagiti amin a tattao a naayat iti kappia ti kinadangkok ken kinapeggad ti terorismo, ket agkaykaysa ken agtignayda a mangkondenar ken mangkontra iti uray ania a wagas ti terorismo ta daytoy ket mailabsing ti linteg ti Dios ken tao. (Eden A. Alviar)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn