Labanan ti Cha-Cha — Rep Zarate
By SHERWIN DE VERA
www.nordis.net
BAGUIO CITY — “Masapol a nainget a labanan tayo ti idurduron ti rehimen a Duterte a panangamyendar ti Konstitusyon wenno Charter Change (ChaCha).”
Daytoy ti inyunay-unay ni Bayan Muna Partylist Representative Carlos Zarate bayat ti pagnagsaona iti porum nga inorganisa ti Movement Against Tyranny idiay opisina ti Cordillera Peoples Alliance idi Marso 2. Inatendaran dagiti kameng ti midya ken progresibo nga organisasyon iti Metro Baguio ti nasao nga aktibidad.
Imbingay ni Zarate nga iti agdama, adda ti tallo a singasing kasilpo ti ChaCha idiay House of Representatives (HOR) – ti Resolution of Both Houses (RBH) 8, ti singasing ti PDP-Laban a Federal Constitution ken ti House Concurrent Resolution No. 9 (CR No. 9).
Ti naudi a dokumento ti inaprubaran ti HOR a mangikedkeddeng ti pormal a panagtugaw ti HOR kas Constituent Assembly (ConAss) tapno talantanen dagiti singasing nga amyendar iti Konstitusyon. Maipauneg ditoyen dagiti linaon ti dua pay a dokumento.
Napeggad ti ChaCha
“Ti pederalismo nga idurduron ti agdama nga administrasyon ket pangayayo laeng tapno kaluban ti managimbubukod ken napeggad a panggep ni Duterte ken ti supermajority,” kuna ni Zarate.
Impalawag ti kongresista nga amin a maidiaydiaya a probisyon kasilpo ti pedaralismo ket addaan panggep a pabiligen ti tengngel ni Duterte, protektaran ti interes dagiti kaalyadona ken ilukat ti pagilian tayo iti ganganaet a negosyo.
Inayonna a ti ChaCha iti turay ni Duterte ti kapepeggadan a ChaCha gaputa karaman iti daytoy ti singasing a panangikkat dagiti probisyon kasilpo ti panggimong nga hustisya ken pananglimitar ti karbengan-tao. Iti bangir na, pinagbalin ti supermajority a narigat ti proseso ni panangamyendar manen iti Konstitusyon.
Panangpabileg ti tengngel
Basar ti panangtalantan ti mangibagi ti Bayan Muna, ipaay ti maidiaydiaya a dokumento ti panangpapigsa ti tengngel ni Duterte iti amin a paset ti gobyerno – ti ehekutibo, lehislatura ken hudikatura.
Maaddaan isuna ti bileg a mangtarawidwid iti amin a sanga ti gobyerno, dagiti constitutional ken independent bodies ken iyaramid ti reorganisasyon ti intero a burukrasya.
Kastamet a maipaay kenni Duterte ti bileg ti maysa a diktador bayat ti transisyon manipud 2019-2022. Maited kanyana ti karbengan a mangputar ken mangipatungpal ti linteg nga awan lapped.
Malaksid daytoy, tumakder met lang ti Presidente kas Prime Minister. Kayat na saoen, maited kanyana ti awtoridad a waswasen ti lehislatura.
Babaen ti pannakaipababa ti edad iti panagretiro dagiti mahistrado ti Korte Suprema manipud 70 agturong 65, maiikan ti gundaway ni Duterte a mangdutok ti 13 iti 15 a mahistrado.
Bukod nga interes
Para kenni Zarate, inyununa dagiti opisyal ken politiko a mangidurduron ti ChaCha ti bukodda nga interes.
Kunana a pamneneknek ti panangikabilda ti probisyon iti pannakaitantan ti eleksyon intun 2022 ken pleksible a panangituding ti termino. Kastamet ti pannakaikabil iti probisyon para iti panangipaay ti pork barrel kadagiti diputado ken senador.
Malaksid kadagitoy, adda pay ti tax exemption ti nangangato nga opisyal ti gobyerno karaman dagiti kameng ti Kongreso. Mapaatiddog pay ti termino ni Duterte babaen ti pannakaipalubos ti panagtarayna manen kas presidente.
Atake iti umili
Inpunto ni Zarate a ti pannakailanad ti “responsable a panangaramat dagiti karbengan” iti gakat a konstitusyon ket pamuspusan tapno palipiten ken parabawen ti esensya ti karbengan-tao.
“Kayat na saoen daytoy a nu anya laeng ti kayat ti agturay nga ipaay a karbengan ti umili ket isu laeng ti mabalin ta isuda ti mangikeddeng nu anya ti responsable ken saan. Nu saan da kayat ti ububraem uray nu paset ti karbengam, mabalinda ka nga kasoan wenno ipatiliw,” palawagna.
Kunana pay a mapukaw ti check-and-balance babaen ti pananglimitar ti bileg ti SC gaputa maikkat ti probisyon iti agdama a Konstitusyon a mangmangted bileg iti korte a mangtratar nu adda ti panagabuso ti gobyerno.
Karaman a maikkat, kuna ni Zarate, dagiti probisyon a mangipapaay ti proteksyon kadagiti umili ken mangitantandudo ti pangimong nga hustisya kas ti reporma iti daga ken panangiyununa kadagiti agkasapuan. Kasta pay ti eksklusibo a karbengan tayo a Pilipino a mangusar ti kinabaknang ken mangtagikua kadagiti kangrunaan a pangimong a serbisyo ken industriya iti pagilian.
Agpalawa laban iti ChaCha
“Saan tayo nga ipalubos ti panangipamuspusan ti rehimen a Duterte nga ipakat ti diktadura, lipiten ti umili ken ilako kadagiti ganganaet ti pagilian tayo. Masapol nga agpalawa ken agtignay tayo kontra ti ChaCha,” napinget a kiddaw ni Zarate.
Kunana nga saan a ti ChaCha agturong pederalismo ti mangsungbat kadagiti parikut ti gimong ken umili. Inpunto na nga adda dagiti singasing a linteg a mangiruangan ti pudno a panagbalbaliw kas iti Genuine Agrarian Reform Bill ken People’s Mining Bill.
Kastamet a mabalin a papigsaen dagiti positibo a probisyon ti Konstitusyon babaen ti panangaramid ti baro a linteg wenno amyendaran dagiti sigud a linteg. Dinakamat na nga ehemplo singasing a linteg a mangipagel ti dinastiya ken ti Local Government Code.
Malaksid kadagitoy, impuntona a ti linaon ti Comprehensive Agreement on Social and Economic Reformsa matalantan koma iti peacetalks ti posible a mangted ti substansyal a benepisyo iti umili. # nordis.net
quy_Latn vec_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn