Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi a paset)
Sinsinan a konsultasion? Tsk-tsk! Tapno maipilit ti kayat a pannakabaliw ti Ortograpia nga Ilokano (OI) iti Ortograpiyang Pambansa (OP)? Kas koma dayta “dakami,” agbalin a “da kami.” Maisina kano dagiti “ko,” “kami,” “kayo,” iti puon a balikas. Dayta met “dua” agbalin a “duwwa.” No “kakadua,” agbalin ngata a “kakaduwwa”? Ti kayatda, surotentayo dayta Filipino a nailian a lengguahe a mangisina kadagiti “kayo,” “tayo,” “kami,’ kdpy.
Idinto nga addaan ti lengguahetayo iti naidumduma nga aweng!
Pagpiaanna laeng, nasirip dagiti taga-GUMIL daytoy a konsultasion a tinabunuan dagiti manmano a mannursuro wenno dagiti naggapu iti akademia. Saan a ninamnama dagiti maseknan ti idadar-ay dagiti Gumilianos a mangirupir iti ipatpategda a lengguahe.
Nagbalin a nabara dagiti diskusion no ania ti rumbeng a masurot, maipakat iti ortograpia nga Ilokano. Maitutop kadi nga isurot iti OP ti OI? ditoy a nagtalimudok dagiti saritaan, konsultasion (no masao man a kasta). Ngem napinget dagiti kakabsat iti GUMIL a nangipetteng iti pagbatbatayan ti OI. Apay pay la ngamin a riribukendan ti nabayagen nga establisado nga ortograpiatayo ket aprobado payen daytoy ti KWF? Apay a di koma dagiti dadduma a lengguahe ti kitaenda tapno dumur-as? Kitaenda ti pannakaadda ti kabukbukodanda nga ortograpia dagitoy a lengguahe.
No kasta ti mapasamak, di kad’ nagsayaat koma. Matulonganda dagitoy a lengguahe a tumakder, nga agbiag tapno rumanga ken ipateg dagiti umili nga agar-aramat kadagitoy. Saan a dayta riribukenda ti siguden nga addaan, ken establisado, iti ortograpia! A mabalin a mamagsayya kadagiti umili ken mangburibor iti panunot dagiti ubbing a masuruan kadagitoy. Ta, siempre, apay nga agsupadi ti ibagbaga dagiti nagannakna ken dagiti maestrana?
Saan la ket ngarud a maliklikan a panunoten ti kaadda ti sabali nga adyenda dagiti maseknan a mayat a mangbaliw iti agdama nga OI. Iti ngamin pannakaipatungpal ti MTB-MLE kadagiti pagadalan gapu kadaytoy K-to-12 a programa ti Departamento ti Edukasion, masapul dagiti babasaen, libro a mausar iti panagadal dagiti ubbing. Riniwriw ngarud a pisos ti masapul iti pannakapataud dagitoy a libro. Isu nga idarasen dagiti addaan iti bileg ti agaramid iti libro a saan met a mayannurot iti agdama nga ortograpia ti lengguahe a kayatda a yaramidan iti libro. Ta dakkel a kredito kadakuada no makapataudda iti kastoy a proyekto a mangtulong iti pannakaipatungpal ti K-to-12.
Iti pannakaalada kadayta a proyekto, dakkel ti katukadna a kuarta. Malaksid pay iti maur-orda iti ginasut a ribu a libro a maimalditda a kapilitan nga isuro iti elementaria.
Ngem iti konsultasion a napasamak iti Vigan, nabukel ti maysa a core group a mangkita no kasano nga agtugmok ti OI ken OP. Nasayaat la unay ti pannakaangot daytoy dagiti mangipatpateg iti Ilokano a lengguahe ta saan lattan a basta nagamsaw daytoy. Mangnamnamatayo ngrud a dagitoy a mangbukel iti core group, akmenda a nasayaat ti trabahoda. Ngem sabagay, saan a mapagduaduaan ti kredibilidadda. Suportadoda ti Tarabay. Ngarud, manamnamatayo ti panangirupirda iti lengguahetayo.
Ti laeng nakadadanag kadaytoy, saan pay laeng a nagtutugmok dagiti maseknan iti core group a mangtingiting iti isyu, addan damag a rimmuaren ti libro daydi indibidual a mayat a mangsukat iti masurat nga OI.
Apay pay la ngarud ita ta konsultasion ken pannakapasardeng idi kenkuana no intuloyna latta (a nangato ti saadna iti Departamento ti Edukasion iti probinsiada) nga immaldit ti/dagiti librona? Kunada, iti pribado a pagadalan a maiwaras, mailako dagitoy. Saan ngarud a mabalin a maireklamo iti DepEd?
No kasta, saan ngata a mabalin nga ipilaan iti reklamo gapu iti pananggamsawna iti agdama nga OI nga aprubado ti KWF?
Kadagiti patangan iti social media, impanamnama dagiti mangipatpateg iti Ilokano a lengguahe a dida sardayan daytoy nga isyu. Aramidenda dagiti legal nga addang a mangpungtil iti panagramaram ti maisupadi nga ortograpia iti addan a masursurot iti agdama.
Wen, saan pay a nalpas ti dangadang iti lengguahetayo nga Ilokano. Matdatayo ngarud a lumaban, mangsiim kadagiti agpanggep a mangilupitlupit kadaytoy. A mangilupitlupit pay iti kina-Ilokanotayo.
Panagkaykaysa. Dayta ti masapultayo nga Ilokano ita. Agridamtayo. Makidangadangtayo para iti pannakasalaknib ti lengguahetayo. Ditayo ipalubos nga agballigi dagiti nangisit ti panggepna. Ta saan pay a nalpas ti dangadang iti lengguahetayo.
Kabaelantayo amin daytoy! Ta maysatayo nga Ilokano!#
cat_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn