Agimtuod Dagiti Agtutubo
Ania ti Rumbeng a Panangmatmatko iti Naikeddeng nga Oras ti Panagawidko?
Adda napananyo nga aggagayyem ket adalemen ti rabii idi makaawidka. Nasalungasingmon ti curfew wenno ti oras ti panagawidmo nga inkeddeng ti dadakkelmo, ket masapul itan a sanguem ida. Bumdengka a sumrek iti balayyo. ‘Sapay koma ta nakaturogen da Tatang ken Nanang,’ kinunam iti bagim. Inin-inayadmo a linuktan ti ridaw ngem addada met gayam a mangpaspasungad kenka. Nakatakderda a kumitkita iti relo ken agur-urayda iti irasonmo.
NAIPASANGOKA kadin iti kasta a situasion? Napadasam kadin ti nakisinnungbat kadagiti nagannakmo gapu ta matmatam a nasapa unay ti curfew nga inkeddengda kenka? Kinuna ti 17 anyos a ni Debora: “Medio natalged met ti lugar a pagnanaedanmi, ngem madanagan unayen dagiti nagannakko no diak pay nakaawid iti pasado alas dose ti rabii.” *
Apay a nagrigat ti agtungpal iti curfew? Dakes kadi ti agtarigagay iti dakdakkel a wayawaya? Ania ti aramidem no nainget ti curfew?
Dagiti Problema
Makapasuron unay dagiti curfew, nangruna no kasla limitaranda ti pannakikaduam kadagiti gagayyemmo. Kinuna ti 17 anyos a ni Natasha: “Talaga a marurodak iti naikeddeng nga oras ti panagawidko. Naminsan, nupay ammo dagiti nagannakko a kaduak ti sumagmamano a gagayyemko nga agbuybuya iti pelikula iti asideg laeng ti balaymi, tineleponuandak ketdin tapno ammuenda no apay a diak pay la a nakaawid. Dua a minuto laeng met a naladawak iti curfew nga inkeddengda kaniak!”
Adda pay sabali a problema nga imbaga ti maysa a balasang nga agnagan iti Stacy. Kinunana: “Namnamaen da Nanang ken Tatang a nakaawidakon sakbay a maturogda. No naladawak, masangpetak no kua ida a natektekan unay ken masursuron.” Ania ngay ti mapasamak kalpasanna? Kinuna ni Stacy: “Konsiensiaendak. Makapasuron unay dayta. Diak maawatan no apay a dida latta maturogen!” Ti kasta a di panagkinnaawatan ket mangpatanor iti kas iti narikna ti 18 anyos a ni Katie. Kinunana: “No la koma ta adda panagtalek kaniak dagiti nagannakko, diak koman kasla pilpiliten ida nga ikkandak iti ad-adu a wayawaya.”
Nalabit maawatam ti rikna dagiti agtutubo a kadakdakamat. No kasta, isaludsodmo iti bagim daytoy:
Apay a pagaayatko no awanak iti pagtaenganmi? (Kur-itam ti sungbatmo.)
- Mariknak a nawayaak.
- Mabang-aranak iti pakasikorak.
- Makapagkakaduakami kadagiti gagayyemko.
Normal laeng dagita a makagapu. Gagangay laeng ti panagtarigagay iti ad-adu a wayawaya bayat nga agmatmataenganka ken makapabang-ar ti nasayaat a paglinglingayan. Paregtaennatayo met ti Biblia a makigayyemtayo kadagiti tattao a naimbag ti impluensiada. (Salmo 119:63; 2 Timoteo 2:22) Ngem marigatanka a mangaramid iti dayta no kanayon nga addaka lattan iti pagtaenganyo!
Kasano ngarud a matagiragsakmo ti kasta a wayawaya no kasla nainget unay ti curfew nga inkeddeng kenka dagiti nagannakmo? Usigem dagitoy.
Umuna a karit: Mariknam a kaska la ubing gapu iti naikeddeng nga oras ti panagawidmo.
Malagip ni Andrea nga agtawenen iti 21: “Kaslaak la ubing a mangisturbo iti rabii ti tunggal maysa tapno laeng adda nasapa a mangitulod kaniak iti panagawidko.”
Ti makatulong:
Ipapanmon a damom ti mangala iti lisensia nga agmaneho. Iti dadduma a lugar, no dimo pay nadanon ti masnup nga edad, adda dagiti lugar ken oras a dimo mabalin ti agmaneho ken adda dagiti dimo mabalin nga ilugan. Gapu kadi iti dayta ket dimon kayat ti mangala iti lisensia ket irasonmo: “Uray diak agmanmanehon no limitadonto met laeng ti wayawayak”? Siempre, saan! Matmatam latta a dakkel a balligi no makaalaka iti lisensia.
Umasping iti dayta, ikagumaam a matmatan a ti curfew nga inkeddengda kenka ket pagilasinan ti irarang-aymo a mangiturong kenka iti umiso a direksion. Ti koma panunotem ket saan a dagiti dimo maaramidan no di ket ti wayawaya a tagtagiragsakem. Saan kadi a nawaywayaka ita ngem idi ub-ubingka pay?
No apay nga epektibo dayta:
Nalaklaka ti agtungpal iti curfew no matmatam dayta kas oportunidad imbes a lapped. No agtungpalka ita iti dayta, nalabit nga ad-adunto a wayawaya ti ited kenka dagiti dadakkelmo inton agangay.
Maikadua a karit: Dimo maawatan no apay a nagsapa ti curfew nga inkeddengda kenka.
Ni Nikki a narigatan met idi nga agtungpal iti curfew, kunana: “Impagarupko idi a basta pagay-ayat laeng ni Nanang ti mangaramid kadagiti pagannurotan nga awan ti gapgapuna.”
Ti makatulong:
Iyaplikarmo ti prinsipio ti Proverbio 15:22, a kastoy ti kunana: “Adda pannakapaay dagiti gakat no sadino nga awan ti kompidensial a saritaan, ngem iti kinaadu dagiti manangbalakad adda maitungpal.” Sikakalma a makisaritaka kadagiti nagannakmo maipapan iti dayta. Padasem nga ammuen no apay a dayta ti oras ti curfew nga inkeddengda. *
No apay nga epektibo dayta:
Mabalin a maawatam dagiti dadakkelmo no maammuam dagiti rasonda. Kinuna ni Stephen: “Imbaga kaniak ni tatangko a di makaturog iti rabii ni Nanang agingga a dinak makita a natalged a nakaawid. Diak man la pulos napanunot idi dayta.”
Laglagipem: Kanayon a nasaysayaat no sitatalna a pagsasaritaan dagiti bambanag ngem ti makisubang, a sigurado a di nasayaat dagiti resultana. Kinuna ni Natasha a nadakamat itayen: “Nakitak a no makapungtotak, lallalo laeng nga ingetandak dagiti nagannakko kadagiti dadduma pay a kayatko nga aramiden.”
Maikatlo a karit: Mariknam a kasla kontrolado ti biagmo.
No dadduma, kunaen dagiti nagannakmo a pagimbagam dagiti pagannurotan iti pagtaengan, a mabalin a pakairamanan ti curfew. “No ibaga kaniak dagiti dadakkelko dayta, panagriknak ket dida kayat nga agaramidak iti bukodko a desision wenno iyebkasko ti opinionko,” kinuna ti 21 anyos a ni Brandi.
Ti makatulong:
Nasayaat no surotem ti balakad ni Jesus a nailanad iti Mateo 5:41: “No ti asinoman iti turay pilitennaka nga agserbi iti maysa a milia, kumuyogka kenkuana iti dua a milia.” Inyaplikar da Ashley ken ni manongna ti prinsipio dayta a teksto. Kuna ni Ashley: “Masansan nga ikagumaanmi a nakaawidkamin 15 a minuto a nasapsapa ngem iti curfew-mi.” Mabalinmo kadi met ti mangipasdek iti kalat nga umasping iti dayta?
No apay nga epektibo dayta:
Naragragsaktayo a mangaramid iti maysa a banag no kayattayo nga aramiden dayta saan la a gapu ta masapul nga aramidentayo dayta! Ken panunotem daytoy: No ikeddengmo ti agawid iti nasapsapa bassit, sika ti mangkonkontrol iti panawenmo. Kanayonanna, mabalin a malagipmo daytoy a prinsipio: “Ti naimbag nga aramidmo ket, saan a kasla mapilpilit, no di ket iti sibubulos a nakemmo.”
No nasapa ti panagawidmo, dumakkel ti panagtalek kenka dagiti nagannakmo ket masansan nga agresulta dayta iti panangipaayda kenka iti ad-adu a wayawaya. Nadlaw ti agtawen iti 18 a ni Wade: “No magun-odmo ti panagtalek dagiti nagannakmo, ad-adu a wayawaya ti itedda kenka.”
Isuratmo ti maysa pay a karit a maigapu iti curfew nga inkeddengda kenka.
․․․․․
Ania ti makatulong tapno mapagballigiam dayta?
․․․․․
Iti panagkunam, apay a mabalin nga epektibo dayta?
․․․․․
Dumtengto la ketdi ti tiempo a suminakanton iti pagtaenganyo isu a nakawaywayakanton. Iti agdama, agan-anuska. “Mabalin a saan a maipapaay ti kayatmo a naan-anay a wayawaya, ngem no masursurom ti sumurot kadagiti pagannurotan, saan nga agbalin a miserable ti kinaagtutubom,” kuna ni Tiffany nga agtawen itan iti 20.
^ par. 4 Nabaliwan dagiti nagan iti daytoy nga artikulo.
^ par. 21 Para kadagiti singasing, kitaem ti artikulo nga “Agimtuod Dagiti Agtutubo . . . Apay a Nagadu ti Nasken nga Annurotek?” iti Disiembre 2006 a ruar ti Agriingkayo!
UTOBEM DAYTOY
- Kasano a ti curfew nga inkeddeng dagiti dadakkelmo ket pakakitaan ti pannakaseknanda kenka?
- No napadasamon ti nagawid a naladladaw ngem iti naikeddeng, kasano a mapasublim ti panagtalek kenka dagiti nagannakmo?
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn unk ilo_Latn unk ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn