Kasano aya ti agsurat iti Sarita?
Padpadasek agsurat iti sarita ngem daksanggasat ta diak sa met matiambaan ti ritmo ken ti istilona! Kaslaak la agdandaniw latta uray no sarita ti isursuratko.
Ay Apo! Kasano aya ti agsurat iti sarita?
Kapampanunotan iti Gran Torino, Pelikula ni Clint Eastwood
Kas tay nadakamatko iti naudi nga impostek. Adtoy man ti sumagmamano a kapanunotak iti nabuyak a pelikula ni Clint Eastwood a napauloan Gran Torino.
Daytoy a pelikula ket maipapan iti biag ni Walt Kowalski, maysa nga Amerikano a beterano ti gubat idiay Korea. Napalangguad ken awan bibiangna kadagiti kaarrubana nga Asyano. Racist la ketdi a. Nu malagipyo dagiti immun-una a pelpelikulana, nabatad ti kina-Dirty Harryna. Nu sagidem la bassit ket iruarna ti paltogna. Aglemmengkan nu kasdiay ti mapasamak.
Gapu kadagiti kapadasanna iti gubat, nagbalin ni Kowalski a napno iti unget ket gura iti pusona. Naglukat ti pelikula iti pannakaitabon ti asawana. Nalabit diay baketna ti kakaisuna a naimbag a banag iti biagna. Add pay gayam maysa, diay 1952 Gran Torino a kotsena. Anian a nagguapo daydiay a vintage car!
Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, naam-ammona dagiti kaarrubana. Asyanoda dagitoy a maaw-awagan iti Hmong, maysa a tribu iti yan ti Laos ken Vietnam. Saan a magustuan ni Kowalski dagiti ar-aramid dagitoy a Hmong. No mabalbalin ket di na pay kayat a papaddakan ti paraanganna iti siasinoman kadagitoy a kaarrubana.
Ngem agmaymaysa ni Kowalski iti balayna. Dagiti annakna, pimmanawdan ket adda bukoddan a biag. Ngem ti kaarrubana, kaduada latta dagiti nataenganen a kamkameng ti pamilia.
Nagbaliw ti biag ni Kowalski idi dandani tinakaw ni Thao, ti bumarito a kaarrubana, ti kotsena a Gran Torino! Nagserbi ti bumarito kenkuana iti sumagmamano nga aldaw tapno maikarona ti basolna.
Nagbalin la ket ngarud a kasla tatang ni Thao ket sinursuroanna ti ubing nga agbalin a malalaki! Iti saan a nabayag, inggatanganna iti gamitna a pagkarpintero, inserrekna iti trabaho ket tinulunganna nga agbalin a lalaki!
Nagbalin met daytoyen a gayyem dagiti kaarrubana. Nakipangan, nakipatang, nakiinnestoria ken rimmagsak ti pusona kas naimatangan da Sue, Thao ken ni Yum Yum.
Maysa kadagiti parikut ita ti Estados Unidos ket ti kinaawan respeto dagiti adu nga ubbing ken ti panagmiembroda kadagiti gangs. Iti Gran Torino, adda maysa a gang dagiti Asyano met laeng a nangdangran kenni Thao ken ti kabsatna a ni Sue.
Gapu ta nagbalinen a nadekket iti puso ni Kowalski dagitoy nga ubbing, sinugodna ti maysa kadagitoy a gangsters ket binugbogna. Bimmales met dagitoy a gangsters. Idi kuan pinaltuganda ti balay da Sue ken Thao ket rinames ken binugbogda pay ni Sue.
Idi damo, ti ammok ket mangala ni Kowalski iti palpaltog ken granada sa na balsen dagitoy nga awanen bain a gangsters! Nagbiddutak!
Ti inaramidna ketdi ket inkulongna ni Thao iti balayna sa napanna rinaut dagiti gangsters. Ngem ti armasna ket ti sigarilyo ken lighterna.
Natay ni Kowalski. Ngem ti pannakatayna ti nagbalin a pannakasubbot ken pannakaisalakan ti pusona. Di na kinayat a makapatay ni Thao ta agbalin dayta a dadagsen iti puso ken konsensia ni Thao aginga a sibibiag.
Iti kamaudiananna, natiliw dagiti pulis dagiti gangsters ket naibaludda. Nagbalin met a bagani ti komunidad ni Kowalski. Uray ti Padi ti Simbaan a nakaimassayaganna ket nasursuroan iti naun-uneg a kaipapanan ti biag ken patay!
Makapalua daytoy a pelikula. Uray ti maysa a lakay a napnoan iti emosyonal a dadagsen ket masubbot ti panagayat ken panagbalinna a kas ama ken gayyemda Thao, Sue ken ti pamilyada.
Nupay naganus pay ti acting dagiti agtutubo itoy a pelikula, mayat a buyaen ti pannakadebelop ti karakter ni Kowalski ken ti twist ti estoria iti kamaudiananna.
No adda panawenyo, buyaenyo daytoy a pelikula!
Basaen ditoy ti Gran Torino Movie Review iti Ingles manipud iti Penstalker Movie Blog.
Umuna a Poste iti Tawen 2009
Power to the Regions! Regional Music, movies, TV shows and Blogs
Naglaing man dagitoy a Kapampangan! Agasem, nakapagprodyusdan iti bukodda a teleserye! Napauloan daytoy iti "Kalam." Ti kaipapanan daytoy a sao iti Iluko ket "gamud" ken "kulam" met iti Tagalog.
Dagiti karakter nga ipakita daytoy a teleserye ket dagiti datdatlag ken nakaskasdaaw a naparsua kas koma iti mangkukulam, mambabarang ken ti magkukusim. Adda pay dagiti tikbalang ken dadduma pay nga enkanto. Ti pagmayatanna daytoy, dagitoy a pinarsua ket agbibiag a kas normal a tattao-adda trabahoda ken awan met pakakitaan nga naidumdumada. Gandat dagiti prodyuser na daytoy nga ipakita ti kultura dagiti Kapampangan.
Sapay la koma ta uray dagiti Ilocano ket makaaramid met iti kastoy a proyekto... Uray no Ilocano indie film la koma. Maysa kadagiti nalatak nga indie filmmakers ni Kidlat Tahimik a taga-Benguet. Ti pagaammok ket agsasao met daytoy iti Iluko nupay Igorot isuna.
Adtoy pay ti maysa nga barbaro a website a natakuatak. Ti Archipelage Music ket mangipakpakita ken mangipadpadengngeg kadagiti kankanta nga naggapu kadagiti rehiyones ti Pilipinas. Adda man nangngegko idiay nga rap version ti Manang Biday! Mayat met!
Agtultuloy koma dagiti kastoy a proyekto. Nagbayagen a Tagalog ti kankanayon a mangmangngeg kadagiti FM stations iti pagiliantayo. Rumbeng met ita nga selebrarantayo ti nadumaduma a kultura ti Filipino!
Kablaawak Dagiti Nangabak iti Umuna a Premyo Rey Duque
Idi October 26, 2008, simmurotak kadagiti dadduma pay a kamkameng ti GUMIL Metro Manila idiay pagtaenganda Apo Reynaldo A. Duque tapno masaksiak ti pannakabigbig dagiti nangabak iti Umuna a Premyo Rey Duque. Adtoy man ti listaan dagiti nangabak:
First Prize: Jovito Amorin Kabbalay
Second Prize: Sherma E. Benosa Dagiti Babassit nga Alipugpog
Third Prize: Aida Tiama Ni Angkel Bartolome
Nasayaat la unay ta nangisponsor ni Apo Rey Duque iti kastoy a pasalip. Maysa isunan kadagiti mabigbigbig nga pundasyon ti Literatura Ilocana ken uray pay iti Tagalog gapu iti nasuroken a sangagasut a pammadayaw nga naawatna! agraman ti panagbalin a Hall of Famer iti Palanca Memorial Awards.
Panawen met kanon ti panangibingayda iti blessings a naawatda, kas kinuna ni Manang Tess, ti dungdungngoen nga asawa ni Mang Rey. Dagiti nagbalin a hurado ket da Juan SP Hidalgo Jr. Jose Bragado, ken Prof. Honor Blanco Cabie.
Panagsurat iti Iluko
Itoy napan a lawasna, October 24-25, 2008, nagawidak idiay Isabela tapno agatendar iti Convention ti Timpuyog Dagiti Mannurat iti Iluko. Naangay daytoy a Convention idiay Camp Samal, Arcon, Tumauini, Isabela. Adu dagiti naadalko iti daytoy a Kumbensiyon. Mayat met ti nagbalin a pannakitungtongko kadagiti bangolan a mannaniw ken mamannurat. Nagsasarak kami sadiay da Dr. Jaime Raras, Prescillano Bermudez, Clarito De Francia, Rodel Ramos, Franklin Macugay, Rogie Baysa, Mindo Aquino, kdpay. Adu met dagiti estudyante ti high school nga immay. Maragsakannak man ta uray nu uubbingda pay ket mangrugidan iti panagadal ken panagsurat iti Literatura Ilocana. Rumbeng laeng met ah tapno agtultuloy latta ti kultura ti Saluyot!
Nagpintasen nga agpayso ti ili ti Tumauini. Agpayso nga adu ti nagappuanan ti mayor da a ni Arnold S. Bautista. Agasem, sigud a 3rd class municipality ti Tumauini iti napalabas a walo a tawen ngem ita ket First Class municipality daytoyen! Talaga met a nalaing ni Apo Mayor Bautista! Sapay la koma ta agtultuloy dagiti gapuananna!
Nagdengngegak iti sumagmamano a lektyur a naggapu kadagiti beteranon iti Literatura idiay Isabela kas kada Manong Mindo Aquino (Sarita), Clarito de Francia (Daniw), ken Mar Llarenas (Feature Writing). Nabagas dagiti lektyurda ken makaguyugoy iti rikna nga agsurat!
Nabayagak metten nga agsursurat iti dandaniw. Nu kitaenyo dagiti insursurat ko ditoy a blog ken dagiti naipablaaken iti Bannawag, adda metten a sumagmamano nga dandaniwko. Ngem nu agsurat iti sarita? Hmm.. Ay na Apo! Ket marigatanak met! Kasla met la tay naatap a balasang nga di agpaarem kaniak ti kayarigan ti panagsuratko iti Sarita!
Saan a bale ta adu dagiti napidut ko iti pannakitabunok iti daytoy a Kombensiyon. Nainspirarnak nga agtultuloy nga agsurat ken mangtakuat kadagiti parmata a namagbalin kaniak a paset ti Puli dagiti naayat iti Saluyot!
Manipud ita, mangidedikarak iti panawen, uray nu maysa laeng nga oras iti inaldaw tapno iti kasta makapagsuratak iti sarita wenno daniw.
Parmata Podcast: Ipapanaw: Maysa a Daniw
Denggenyo man papagayam daytoy panagbasak iti maysa a daniw ko nga napauloan Ipapanaw.
Dagiti Pimmudno a Padto dagiti Mannurat iti Science Fiction
Idi naminsan a nagdakiwasak iti maysa a Booksale branch idiay UN Avenue, adda nakitak a libro nga insurat ni Arthur Clarke, maysa a nalatak a Science Fictionist ken Scientist. Isu ti nangsurat iti A Space Odyssey nga pelikula met ni Stanley Kubrick.
Ti pamagat ti libro ken 1984: Spring A Choice of Futures. Koleksiyon daytoy dagiti pammaliiw ni Arthur Clarke iti Science Fiction ken iti panagdur-as ti teknolohiya. Ti nakaskasdaaw idiay, 1984 na nga insurat daydiay ket napanunotnan ti isasangpet ti laptop, ti inawaganna a "wristwatch telephone" nga ti awag tayo met ita ket "mobile phone" wenno "cellular phone". Idi basbasaek ti salaysayna a napauloan "Beyond the Global Village" diak malapdan ti agsiddaaw. Naglaing la ketdi daydiay a tao ta nakitana nu ania ti sumangbay.
Awan met siguro ti nakaskasdaaw unay iti daydiay. Maysa a nalatak a scientist ni Dr. Clarke ket nalabit ammo na dagiti adu a "scientific procesess and possibilities" base iti lebel ti pannakaammoda idi. Naipablaak ti libro na idi dua laeng ti tawen ko. Ket makapasiddaaw a talaga ta nagadu kadagiti paliiw na ti pimmudno. Adtoy man ta mangadawak iti sumagmamano a paset ti "Beyond the Global Village."
"...more and more businessmen, well-heeled tourists and virtually all newspersons will be carrying attache-case-sized units that will permit direct two-way communication with their homes or offices, via the most convenient satellite. These wil provide voice, telex and video facilities.... As these units become cheaper, smaller adn more universal, they will make travelers totally independent of national communications systems."
Kastoy dagiti computerda idi.
Wen, addan ditoy nagbabaetan tayo ti impadto ni Dr. Clarke a tumaud. dagiti attache-case-sized units ket isu tatta dagiti laptops nga us-usaren dagiti kaadduan a travelers. Adda metten mobile internet ita. Nu la ketdi adda signal ti mobile phone mo wenno ti USB kit nga inted ti Smart wenno Globe ket mabalin mon ti makakonek iti Internet uray pay sadino ti yanmo. Nakalawlawag ti sirmata ken parmata daytoy a tao ta nakitana dagiti tumaud a gamgamit tayo itoy a henerasyon!
Mas interesante pay ditoy ti implikasyon dagitoy a gamgamit. Gapu ta dagiti indibidwal ket saandan a masakop a kankanayon ti kontrol dagiti gobyerno iti lubong. Kuna pay ni Dr. Clarke, "...uray pay nu iparit dagiti adu a papagilian ti pannakausar dagitoy a gamgamit, awan ti mabalinda. Ti alternatibo ket pannakatay ti ekonomiyada. Nu kasta ti mapasamak, saan nga agbayag ket awanen ti umay a turista ken industria." (translation ko daytoy) Pudno la unay. Kitaen tayo ti kasasaad ti China. Uray nu napigsa ti censorship sadiay, adu latta ti makaruar nga impormasyon ken adu met ti maiwaragawag nga mensahe ken pannakaammo.
Nu kayat tayo a kas pagilian ken nasyon ti dumur-as iti daytoy a panawen, rumbeng laeng nga ikkantayo iti umno nga atensiyon ti Siyensiya ken literatura. Dagiti mamannurat a kas kada H.G. Wells, Edward Bellamy, Arthur Clarke kdpy ket nagsuratda iti fiksyon nga naibasar iti syensiya. Nu aramidentayo met ti kasta, dumakkel ti pannakaawat dagiti kakabsat nga Ilocano iti sensiya ken nalabit dagiti uubbing ken agtutubo, dumakkel pay ti interesda kadagitoy nga sabjek.
Sibibiagak Pay Met!
Nabayag metten ah diay naudi nga insurat ko ditoy a blog. Nagbalinak met ngamin a busy kadagiti nagadu unay nga aramid ti organisasyon mi iti national level ti United Methodist Youth Fellowship in the Philippines. Dispensaren yo gagayyem.
Adda ka dita a nag-National Youth Conference kami idi maudi a lawas ti Abril idiay San Nicolas, Pangasinan. Isu metten ti rason nu apay a saanak a nakadar-ay iti Kumperensiya ti GUMIL Filipinas idiay syudad ti Cauayan iti probinsiyak pay a mismo—Isabela.
Idi Mayo met, napanak idiay Jimalalud, Negros Oriental. Kasdiay gayam ti rikna ti ganggannaet aya. Adda kad’ta a tricycle driver a manggundaway kenka gapu ta agdadamo ka ken ‘di mo maawatan ti pagsasaoda. Naikapisak man idiay. Diak a maawatan ti pagsasao dagiti kakabsat tayo a Bisaya, Ilonggo, ken Waray! Ngem anian a pintas ti buya ti baybay sadiay. Immuli kam’ pay iti maysa a farm iti tuktok ti bantay. Na-ah. Makabannog! Ngem idi adda kami idiay ngaton, nagpennek kami met iti bunga ti mangga ken sarguelas. Nagimas!
Adda pay gayam ti makanda sadiay nga idik la nga naramanan. Agasem, dagiti Bisaya ket agilingta da man ti naganus a dippig a saba sadanto isawsaw iti bagguong! Naimas met gayyem! Ngem nu damdamom ket kasla agsiddaaw ka. Idiay met laeng ti damo a nakaramanak iti giniling a mais nga inaramid da nga innapoy! Mayat kano daytoy para kadagiti boksingero ta basbassit ti nagyanna nga asukar. Ket nu diabetic ka a ket, safety daytoy a kanen uray nu makaadu ka.
Nagpintas pay ti buya ti baybay sadiay. Nu agbiyahe ka koma nga agpa-Norte, adda iti makattigid mo dagiti bambantay, adda met iti makannawan ti baybay. Nagmayat a buybuyaen ti baybay ken riknaen ti pul-oy ti nadalus nga angin nga agtaud iti baybay.
Idi agawidakon, nagtarusak pay iti Syudad ti Cebu. Addaak met la idiayen a ket sulitekon ti panagdaliasat. Nu mapanka idiay Cebu manipud Negros, mabalin ka nga aglugan iti pump boat—kasla man dagiti Bangka a de-motor nga usaren dagiti mangngalap iti panangkalapda iti ikan manipud iti baybay. Gapu ta nagdanag dagiti kakaduami a babbai nga aglugan iti pump boat, naguray kami iti bus nga agturong idiay San Carlos City. Adda ngamin ti daong sadiay ken Fastcraft nga agturong idiay Toledo City, Cebu Province. Ania ket kabayagen ti panaguray ti lugan! Narigat gayam ti land transportation idiay Negros. Ti kadakkelan a linya ti bus sadiay, ti Ceres Bus, ti akin-iggem kadagiti adayo a ruta.
Kalpasan ti dua nga oras ket nakadanon kami met idiay San Carlos. Imbag kunayo ta nakamakammi pay ti last trip ti Fastcraft a mapan Toledo! Whew! Idi makadanon kami idiay Toledo, nangan kami la biit sa kami manen naglugan iti bus nga agturong iti mismo a syudad ti Cebu. Kalpasan iti dua pay nga oras, nakadanon kami met laeng idiay Cebu. Makabannog. Nagbiyahe kami it nasurok kaguddua nga aldaw. Ngem mayat latta ta adu met dagiti luglugar nga idik la a nakita.
Idi met napan a lawas, napanak diay Baguio. Agbakasyonak ti kunak sakbayak nga agsurat ken agtrabaho manen. Awan pay dua nga aldaw ko sadiay ket neh, inatakeak metten ti tuko! Ania ketdi daytoyen a chickenpox! Wrong timing! Awan nabalinak ah nu di nagawid kinabigatanna. Sayang pay ketdi ti oras nga impapan ko idiay Baguio. Ti napasyar ko laeng ket ti Asin Hotsprings idiay Tuba, Benguet. Isu nga nu makabakbakasyon kayo gagayyem, al-alluadanyo tapno saan kayo nga agsakit. Ti kuna ngata ti Apo a ket masapul ko’t aginana pay! Heheh.
Ngem dikay’ madanagan. Sibibiagak pay met ket adtoy agsubsubli nga ag-blag. Makapaapal man ketdi ni manong Roy Aragon ta nagadun ti nasurat na iti blog na nga Ilocano.
Aklunek, dakdakkel ti panawen a naibukbok ko kadagiti blog ko iti ingles. Ti pay ket nakuna ni manong Jaime Raras ket amangan la ketdi nu English metten ti itantandudok. Saan met nga iti kasdiay. Ngem manggedak ngamin a kas freelance writer ket dagiti suratek ket adda amin iti lengguwahe ti Ingles. Daytoy ngamin ti mangbibiag kaniak. Nu diak agsurat iti ingles ket diak metten a mangan ta awan suweldok nukua. Heheh.
Ala ngaruden, agsubli subli kayo latta ditoy nanumo a blog ko ta ituloy ko man ti agblog maipapan kadagiti palpaliiw iti pagilian tayo ken pannakaipablaak dagiti maputar ko a dandaniw wenno sarita. Agingga iti sumaruno a panagtutukkuog tayo!
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn bam_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn