Dagiti Anthropomorphism A Sarita
Maysa kadagiti kaay-ayok a sarita ket dagiti nasurat nga anthropomorphism. Diak ammo no apay, ngem nalabit, gapu ngata ta nagsursurattayon kadagitoy. Apaman a naammoan a nasurat nga anthropomorphism daytoy dumket metten a dagus iti essem a mangsiim no di man itedna ti regget a mangamiris no ania ti kayatna nga ibaga wenno ipasimudaag a tema. Masapul a takuaten ti mensahena santo amirisen. Saan ngamin a direkta a naibaga ti mensahe ditoy (ti kaaduan) no di ket mapidut kabayatan iti panangbasa, ken no ania ti readingmo isu dayta ti pakabuklan ti interpretasionmo. Eswes, pagwerretenna ti imahinasion.
Itay kallabes a Salip iti Sarita a Para Ubbing nga inesponsoran ti GUMIL Filipinas, napaliiw a limtaw manen ti ngayed ti sariugma (folktale) wenno ti nasurat iti anthropomorphism. Ti sarita (sariugma – sarita idi ugma) ket naikkan iti naintaoan a kalidad dagiti puersa ti nakaparsuaan (force of nature) tapno ideliberda ken itedda ti kapipintasan amin a motibo ken panggep ti sarita, ti mangipaay iti naimbag nga adal ken sursuro no di man kangangayedan nga inspirasion tapno maragpat ti ingpen biag. Iti ababa a pannao, dagiti agbibiag wenno karakter ket saan a tao no di ket puersa ti nakaparsuan nga inikkan iti naintaon a biag. Uray met dagiti inanimate objects (awanan biag) a naikkan iti naintaoan a panagbiag ket kapada met. Uray dagiti sarilaw-as (folklore) ket umarngi met laeng itoy. Uray dagiti ayup, mula ken dadduma pay a banag ket naikkan iti biag ken naintaoan a panagbiag. Dagitoy dagiti anthropomorphism.
Iti kaanoman dinto agkupas dagiti anthropomorphism – lalo no daytoy ket nasurat iti kapkapnekan a wagas. Saanda nga agkupas gapu iti ikutda a naisangsangayan a talugading – ti panangadal ken panangited iti patigmaan wenno pammagbaga. Maitutop la unay a para kadagiti ubbing. Ket uray metten a dagiti nataengan, apay ketdin a saan?
Maysa a klase ti sarita a nakaigameren iti panagbiag a nasken met a taldiapan ida iti agdama a panawen ken pasantaken ta isu dayta ti umno a pagteng.
Saan ketdi nga agdadamo wenno ubing ti Literatura Ilokana maipapan kadagiti kakastoy a sarita ta addadan dagitoy uray idi angged (time immemorial) ta dagiti dadduma ket, no diman kaaduan ket nagtitinnawidan, nagsisinublatan iti rabaw ti dila, nais-istoria kadagiti ubbing idi un-una, nabasbasa iti Bannawag ken dadduma pay a magasin.
Ken wen, nagtalinaed a nabayag kadagiti radio drama, a kas koma dagiti serie iti “Dagiti Sarsarita ni Uncle Pete” ni Pete Aromin, a nagtallopulo ti tunged idi napanen iti nagkaysa ni Uncle Pete, ngem saan a naginana ti sarsarita a para kadagiti ubbing ta inallawat a dagus ni Amor Cabaccang nga iniggamanna iti manon a dekada agingga iti agdama.
Nagsursurattayo met kadagiti alpabula (coined word for allegory and fable) iti las-ud ti lima a tawen iti radio drama (1992-1997). Naruay dagiti sinurattayo a fairytales, a dagiti dadduma, naipatarus iti porma a sarita manipud iti scriptwriting – agduma ngamin dagitoy ta adda dagiti nasken a sawen/ibaga iti scriptwriting a saanen a madakdakamat wenno idalan laeng iti pangngarig; sumagmamano dagitoy ti naipablasak iti Saringit Chronicle ken iti Tawid News Magasin, a kas iti “Kapwar,” “Ti Balbal,” “Boogles,” “ti Fenoderee,” “Ti Kilmoulis” “Ti Timazomb” ken dadduma pay. Insardengtayo iti nagipatarus idi nakumikomtayo kadagiti pakaseknan.
Kadagiti sinurat iti English, nalatak la unay dagiti koleksion ni Mabel Cook Cole a naipablaak idi 1916 – lalo ti maipapan iti sunggo ken pag-ong series, ti sarsarita maipapan iti puraw a karabasa – sarita maipapan iti kinaameng ken kinabukatot ti tao ken dadduma pay. Dayta kinabukatot ket naiparang a kas kinalabes iti panunot ken limmaksid iti nakaisigudan a talugading ken sursuro. Nagangayanna, ti nagpinget a maaddaan iti adu a kinabaknang ket isu met ti napukawan. Nagpinget a mangallop iti sangasalop, napukawan iti sangakaban! Ilocano Folktales kunana iti libro, kayatna a sawen nga addan dagitoy a sariugma sakbay ti 1916 a panangilibro ni Cole. Nabaknang ti Ilokano lit kadagiti kakastoy a sarsarita.
Nabaknang ti pagilian kadagiti fairytales, folktales ken folklores. Adda ti koleksion kadagitoy a mangipaneknek. Kas kadagiti inurnong ni nalatak a mannurat nga Ilokano ken Anak ti Vigan, Isabelo de los Reyes ken nasurat iti Spanish idi panawen ti Kastila. Gapu itoy a koleksionna isu nga inawagan dagiti scholars iti Ama ti Philippine folklore. Nagserbi pay subject ti panagadal dagiti literary scholars itay nabiit dagitoy a koleksionna. Dagiti laeng makaawat iti Spanish iti nagdisnudo a nangkalkal iti dulin ti national archive ken sinuratda dagiti napaliiwda ken komentoda kadagitoy a kinabaknang.
Saantayo nga awanen ti kinapudno, iti Philippine lit ket karaman met ditoy dagiti nasurat iti Spanish, a kas dagiti sinurat ni Rizal ken dadduma pay a mannurat idi panawen ti Kastila.
Pinadastayo met ti nagsursurat kadagiti adaptation ngem dagiti laeng limitations ti/dagitii karakter ken ti nagan ken/wenno kaarngi ti karakter ti piniduttayo nga inikkan iti nainlokanoan a biag. Kas koma ti “Kapwar” manipud iti “Jack-in-Iron,” ti “Ti Timmazomb” iti “Zombie” ken dadduma pay. Pinidut wenno binulodtayo dagiti karakter ken limitationsda ket binadoantayo ida iti kabukbukodantayo nga eksperiensa ni Ilokano nga isu iti inaramattayo iti serialized, babaen babaen iti karakter ni Rino Mistiko ken ti kaingungotna a ni Zeny. Agsipud ta maysa a mistiko ti bidatayo, ti mysticism ket saan a nailaksid itoy no di ket naibudi.
Nabaked nga ehemplo ti folktale ti “Ti Salip Da Kalgaw Ken Burarog” ni Joel Manuel. Makapaisem ti panagsalip da Kalgaw ken Burarog ket nabileg dagiti limtuad imahinasion – no ibasar iti agdama a kasasaad ti panawen, mabalin a kunaen, ni Kalgaw wenno ni Burarog wenno isuda a dua ket naidalit iti karkarna a sakit – sakit a nasken la unay a maagasan. Ta no saan a maagasan, agsagaba ti lubong iti nakaro nangnangruna dagiti umili. Ta saan kadi nga agsagsagaban ti lubong iti climate change ken global warming?
Nabaked met nga ehemplo ti folklore ti “Tubal” ti Ilokano super hero a sinurat ni (Ret.) Col. Rufino Re. Boadilla. Ni met laeng Col. Boadilla ti nangipatarus a sarilaw-as ti folklore. Kas ken ni Reynaldo A. Duque nga impatarusna iti legend – iti pasintawi. Ti sarilaw-as ni Col. Boadilla ket pudno la unay a namsek ti imahinasion ti author ket maaringan met dagiti agbasbasa.
Napintas nga anthropomorphism ti sarita nga ‘Apgad’ ni Karina Viola L. Bulong ken nangabak iti maikadua a gunggona iti kalkalpas a salip ti sarita a para ubbing nga inesponsoran ti Gumil Filipinas. Naisangsangayan ti karismana a sinurat. Ababa ngem namsek. Makapnek ta naideliberna ti mensahe nga isu iti panangibalat ti amak wenno buteng. Amin a tao ket sumango iti inaldaw-aldaw a panagbalbaliw; isu a mapasamak no kua ti saan a maliklikan a panagdakiwas. Adda dagiti seknan iti amak wenno buteng iti amin nga agdakiwas idinto nga adda met dagiti situtured a sumango iti balubal ti biag. Dagiti napinget, saan a pagduduaan iti panagsagrapda iti panagtamed. Ngem kadagiti seknan iti amak wenno buteng a sumango iti kinapudno, kasanon? Daytoy ti ababa a pakabuklan ti sarita.
Ket ti kakaisuna a solusion, ti patigmaan ken pammagbaga a naalut-ot iti kasin-awan amin a kananakem – kananakem dayta ni Ina Langit. Adda raya ti lawag nga agtaud kadagiti patigmaan ni Ina Langit ken ni Apgad. Ni Apgad a representation ti salt of the earth wenno pannakaasin dagiti tarumpingay tapno agserbida a kas naraniag a raya ti agsapa. Pannakaasin ti lubong.
Iti sabali a punto, ti proseso ti condensation wenno panagbalin ti tudo ket dakdakkel ti porsientona nga agtaud iti naapgad a danum (iti baybay) ta nalawlawa ti sakupen ti naapgad a danum ngem ti takdang; sa inayunmo pay ti saan a malapdan a pannakapasamak ti water spout – agpangato diay danum-baybay a mapan iti kaulpan santo agtinnag a kas arbis wenno tudo. Maitutop la unay ti nagan ti karakter – Apgad.
Ti pagpintasan la unay ti sarita ket ti udina, a nasupapakan iti pannakapnek ti amak ken buteng a nagalimutong iti barukong ni Apgad. Ti pannakapnek ni Apgad a nagbalinen a ramen iti nasantak a sabong ti kayanga ket narikna ti asinoman a nagbasa iti sarita.
Once again, inwawagayway ti sarita nga “Apgad” ti kinabileg ti anthropomorphism.
Napintas ti sarita ni Ms. Karina Viola L. Bulong… nabara a kablaaw!@
Sunday, September 11, 2011
Dagiti Anthropomorphism A Sarita
24 comments:
- chair said...
-
kakatawa
- 11:11 PM
-
-
gud morning..is the customary law is still exist nowadays?
- 11:21 AM
- Steve Finnell said...
-
you are invited to follow my blog
- 7:02 AM
- Kabayan said...
-
nice blog..
visit http://nanoys.blogspot.com
- 2:28 PM
- Game Apps said...
-
Great blog. You can also follow me.
- 9:25 AM
- Seminario said...
-
Thanks for great post.
- 9:27 AM
- veterinary medicine said...
-
Greetings I stumbled on your blog by mistake when i was searching Live search for this concern, I need to tell you your website is quite useful I also seriously like the design, it is great!
- 10:21 PM
- veterinary medicine said...
-
Greetings I stumbled on your blog by mistake when i was searching Live search for this concern, I need to tell you your website is quite useful I also seriously like the design, it is great!
- 10:26 PM
- Aneel said...
-
nice site and great post
- 3:23 AM
- baby products said...
-
your post is very nice.......
- 10:56 AM
- mango extract said...
-
Excellent information.
- 2:24 PM
- silicone septa said...
-
Hi there! I just would like to offer a huge thumbs up to the wonderful info you have got here with this post. I’ll be coming back to your weblog for much more shortly.
- 12:06 AM
- shahanara said...
-
Really your blog is very nice.
I would like to come back again.
I am sure of that you are also glad to help every other.
Thank you for sharing!
World Heritage Site
Programming Language
Mysterious Vast Space
Entertainment
- 9:25 PM
-
-
http://www.toussuriphone.blogspot.com/
- 1:50 AM
- www.mytech20.com said...
-
nice
- 12:58 AM
- Delhi to Shimla said...
-
Your site has a nice appearance, it loaded quickly, was easy to navigate, and no missing or broken links. lots of good information. Thanks!.
Delhi to Shimla
- 2:45 AM
- Liza Akter said...
-
Nice Post ..Plz Visit Click Link bdchotisex.com
- 2:26 PM
- Liza Akter said...
-
Nice Post ..Plz Visit Click Link bdchotisex.com
- 2:27 PM
- Kushuka Lee said...
-
I really like your blog, it looks very nice, I'm happy to visit again to see your blog because it's very good indeed, thank's for all. Regards, summer dance intensives really hope to be your friends
- 11:05 PM
- Malenadu said...
-
Nice colr selection and stuff or the posts are good but the template and arrangement really need some modification it looks so dumb. Thanks for sharing. Please visit my blog
http://malenadugroup.blogspot.com/
- 1:58 AM
- goodnews1948 said...
-
Happy New Year ^0^
It was good to see your blog ^___^
There is good news in my blog.
I hope you to visit my blog someday
http://goodnews1948.blogspot.com/
- 10:17 PM
- Jackie said...
-
I am so very happy to read your blog. I really enjoyed it! Thank you for sharing your idea. Keep up the good work.
- Jackie of web design
- 2:52 PM
- franklinmarshall said...
-
Footwear companies are in aHogan Sneakers tight competition to present their ultimate collections every season. They have the particular team and designers to come up with their latest shoe trends. They try the best Discount Belstaff Jackets to bring their brand to the top of fashion industry. Since most women will always want to spoil themselves with beautiful things, these shoes manufacturers also give their special designs for women feet. Onitsuka Tiger Shoes They come with excellent shoes collections to raise the standard of women lifestyle.
- 5:49 PM
- Anu Sehgal said...
-
With havin so much content and articles do you ever run into any problems of plagorism or copyright violation? My site has a lot of exclusive content I've either authored myself or outsourced but it seems a lot of it is popping it up all over the internet without my permission. Do you know any techniques to help stop content from being ripped off? I'd genuinely appreciate it.
- 10:21 PM
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn unk fij_Latn zho_Hant unk unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk tur_Latn zho_Hans zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant min_Latn unk eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn shn_Mymr eng_Latn jav_Latn zho_Hant unk unk zho_Hant ltz_Latn eng_Latn unk tur_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn eng_Latn ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn zho_Hans ltz_Latn eng_Latn unk eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn zho_Hans zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn eng_Latn zho_Hant eng_Latn unk eng_Latn zho_Hant sun_Latn unk eng_Latn zho_Hant