KAPITULO 20
“Masirib iti Puso”
—Ngem Napakumbaba
1-3. Apay a masiguradotayo a napakumbaba ni Jehova?
KAYAT ti ama nga isuro iti ubing pay nga anakna ti maysa a napateg a leksion. Magagaran a mangdanon iti puso. Kasano ti pannakisaona? Agtakder aya ket pagsasawanna ti ubing nga uray la a maamak daytoy? Wenno masapul nga agrukob a makisao kenkuana iti naalumamay ken makaay-ayo a wagas? Sigurado a ti naalumamay a wagas ti pilien ti masirib ken napakumbaba nga ama.
2 Ania a kita nga Ama ni Jehova—natangsit wenno napakumbaba, nasabrak wenno naalumamay? Ammo ni Jehova ti amin ken isu ti masirib iti amin. Nupay kasta, napaliiwmo kadin a ti pannakaammo ken saririt a mismo saanda a pagbalinen a napakumbaba dagiti tattao? Kas kuna ti Biblia, “ti pannakaammo mamagtangsit.” (1 Corinto 3:19; 8:1) Ngem ni Jehova, a “masirib iti puso,” ket napakumbaba met. (Job 9:4) Dina kayat a sawen a nababa ti saad ni Jehova wenno saan a nadaeg, no di ket saan a natangsit. Apay a kasta?
3 Nasantuan ni Jehova. No kasta, awan kenkuana ti kinatangsit, a maysa a makatulaw a kababalin. (Marcos 7:20-22) Maysa pay, imutektekam ti kinuna ni propeta Jeremias ken Jehova: “Di bumurong a lagipento ti kararuam [ni Jehova a mismo] ket agrukob maigapu kaniak.” * (Un-unnoy 3:20) Rabakem! Madadaan ti Soberano nga Apo ti uniberso nga “agrukob,” wenno makipatas ken Jeremias, tapno maipaayanna iti umno nga atension dayta nga imperpekto a tao. (Salmo 113:7) Wen, napakumbaba ni Jehova. Ngem ania ti ramanen ti nadiosan a kinapakumbaba? Kasano a nainaig dayta iti sirib? Ken apay a napateg dayta kadatayo?
No Kasano a Napaneknekan a Napakumbaba ni Jehova
4, 5. (a) Ania ti kinapakumbaba, ken kasano a maiparangarang dayta, ket apay a ditay koma ipada dayta iti kinakapuy wenno kinaawan panagtalek? (b) Kasano nga imparangarang ni Jehova ti kinapakumbaba iti pannakilangenna ken ni David, ket kasano kapateg kadatayo ti kinapakumbaba ni Jehova?
4 Nanumo ti panagpampanunot, saan a natangsit, ken saan a napalangguad ti maysa a napakumbaba. Ti kinapakumbaba ket galad ti puso a maiparangarang kadagiti kababalin a kas iti kinaalumamay, kinaanus, ken kinanainkalintegan. (Galacia 5:22, 23) Ngem ditay koma pagarupen a dagitoy a nadiosan a galad ket pammaneknek iti kinakapsut wenno kinaawan panagtalek. Saan a maisupadi dagitoy iti nalinteg a pungtot ni Jehova wenno iti panangusarna iti pannakabalinna a mangdadael. Imbes ketdi, babaen ti kinapakumbaba ken kinaalumamayna, iparparangarang ni Jehova ti dakkel a bilegna, ti pannakabalinna a mangkontrol a naan-anay iti bagina. (Isaias 42:14) Kasano a nainaig ti kinapakumbaba iti sirib? Kuna ti maysa a reperensia iti Biblia: “Di panagimbubukodan ti naan-anay a kaipapanan ti kinapakumbaba ken napateg daytoy a pakaibatayan ti amin a sirib.” No kasta, agkuykuyog ti napaypayso a sirib ken kinapakumbaba. Kasano nga agpaay a pagimbagantayo ti kinapakumbaba ni Jehova?
Napakumbaba ken naalumamay ti pannakilangen ti masirib nga ama kadagiti annakna
5 Inkanta ni Ari David ken Jehova: “Itedmonto kaniak ti mangisalakan a kalasagmo, ket ti mismo a makannawan nga imam saranayennakto, ket ti mismo a kinapakumbabam pagbalinennakto a naindaklan.” (Salmo 18:35) No an-anagen, nagpakumbaba ni Jehova iti pannakilangenna iti daytoy nga imperpekto a tao, a sinalakniban ken sinaranayna iti inaldaw. Nabigbig ni David a tapno maisalakan—ken tapno agbalin pay ketdi a naindaklan kas ari—dayta ket gapu laeng iti madadaan a panagpakumbaba ni Jehova a mismo iti kasta a wagas. Kinapudnona, siasino kadatayo ti addaan iti aniaman a namnama a maisalakan no saan a napakumbaba ni Jehova, a madadaan a mangibaba iti bagina tapno makalangennatayo a kas maysa a naalumamay ken naayat nga Ama?
6, 7. (a) Iti Biblia, apay a saan a pulos a nadeskribir ni Jehova kas naemma? (b) Ania ti pakainaigan ti kinaemma iti sirib, ket siasino ti nangipaay iti kasayaatan a pagwadan iti daytoy a banag?
6 Makapainteres a maammuan ta adda nagdumaan ti kinapakumbaba ken kinaemma. Ti kinaemma ket maysa a nagsayaat a galad nga ipakita koma dagiti matalek a tattao. Kas iti kinapakumbaba, nainaig dayta iti sirib. Kas pagarigan, kuna ti Proverbio 11:2: “Ti sirib adda kadagidiay naemma.” Nupay kasta, awan a pulos ti naikuna iti Biblia a naemma ni Jehova. Apay nga awan? Kas nausar iti Kasuratan, ti kinaemma ipasimudaagna ti umiso a panangbigbig kadagiti limitasion. Awan ti banag a di kabaelan nga aramiden ti Mannakabalin-amin malaksid dagidiay maisalungasing kadagiti nalinteg a pagalagadanna. (Marcos 10:27; Tito 1:2) Maysa pay, kas Kangatuan, awan ti pagpasakupanna. Ngarud, saan nga agaplikar ti kinaemma ken Jehova.
7 Nupay kasta, napakumbaba ken naalumamay ni Jehova. Isursurona kadagiti adipenna a ti kinaalumamay ket nasken iti pudno a sirib. Dinakamat ti Saona ti maipapan iti “kinaalumamay a kukua ti sirib.” * (Santiago 3:13) Usigem ti pagwadan nga impakita ni Jehova iti daytoy a banag.
Sipapakumbaba ni Jehova a Mangdutok ken Mangipangag
8-10. (a) Apay a naisangsangayan ti kinamasindadaan ni Jehova a mangdutok ken mangipangag? (b) Kasano a sipapakumbaba a nakilangen ti Mannakabalin-amin kadagiti anghelna?
8 Adda makaliwliwa a pammaneknek ti kinapakumbaba ni Jehova babaen ti madadaan a panagimdeng ken panangitalekna iti responsabilidad. Naisangsangayan dayta; saan a kasapulan ni Jehova ti tulong wenno balakad. (Isaias 40:13, 14; Roma 11:34, 35) Nupay kasta, maulit-ulit nga ipakita ti Biblia a napakumbaba ni Jehova kadagitoy a benneg.
9 Alaentay a pagarigan ti naisangsangayan a pagteng iti biag ni Abraham. Adda idi tallo a sangaili ni Abraham, ket “Jehova” ti awagna iti maysa kadakuada. Kinapudnona, anghel dagitoy a sangaili, ngem immay ti maysa kadakuada iti nagan ni Jehova ken nagserbi a pannakabagina. Idi nagsao ken nagtignay dayta nga anghel, kas man la ni Jehova ti agsasao ken agtigtignay. Babaen iti daytoy a pamay-an, kinuna ni Jehova ken Abraham a nangngegna ti napigsa nga “ikkis ti panagreklamo maipapan iti Sodoma ken Gomorra.” Kinuna ni Jehova: “Determinadoak unay nga umulog tapno makitak no naan-anay nga agtigtignayda sigun iti ikkis gapu iti dayta a dimteng kaniak, ket, no saan, maammuak.” (Genesis 18:3, 20, 21) Siempre, ti mensahe ni Jehova dina kayat a sawen a ti Mannakabalin-amin a mismo ti “umulog.” Imbes ketdi, nangibaon manen kadagiti anghel a pannakabagina. (Genesis 19:1) Apay? Saan aya a kabaelan ni Jehova nga ammuen a mismo ti pudno a kasasaad iti dayta a disso idinto ta makitana ti amin? Kabaelanna. Ngem sipapakumbaba a dinutokan ni Jehova dagidi nga anghel a mangammo iti kasasaad ken sumarungkar ken ni Lot ken iti pamiliana idiay Sodoma.
10 Maysa pay, umimdeng ni Jehova. Naminsan, kiniddawna kadagiti anghelna a mangisingasingda iti nadumaduma a pamay-an tapno maparmek ni nadangkes nga Ari Acab. Saan a kasapulan ni Jehova ti kasta a tulong. Ngem impangagna ti singasing ti maysa nga anghel ket binilinna a mangibanag iti dayta. (1 Ar-ari 22:19-22) Saan aya a kinapakumbaba dayta?
11, 12. Kasano a naawatan ni Abraham ti kinapakumbaba ni Jehova?
11 Madadaan pay ketdi ni Jehova nga umimdeng kadagiti imperpekto a tattao nga agtarigagay a mangyebkas kadagiti pakaseknanda. Kas pagarigan, idi damo nga imbaga ni Jehova ken Abraham ti panggepna a mangdadael iti Sodoma ken Gomorra, nariribukan dayta a matalek a lalaki. “Narigat a pagarupen kenka,” kinuna ni Abraham, sa kinunana pay: “Ti aya Ukom ti intero a daga saanna nga aramiden no ania ti umiso?” Sinaludsodna no saan a dadaelen ni Jehova dagita a siudad no adda 50 a nalinteg a tattao sadiay. Impatalged ni Jehova a saanna a dadaelen. Ngem nagsaludsod manen ni Abraham, nga imbabana ti bilang iti 45, sa 40, ken nababbaba pay. Iti baet ti pammatalged ni Jehova, saan a namingga ni Abraham agingga a bimmaba ti bilang iti 10. Nalabit di pay naawatan a naan-anay ni Abraham no kasano kadakkel ti asi ni Jehova. Nupay kasta, siaanus ken sipapakumbaba a pinalubosan ni Jehova ti gayyem ken adipenna a ni Abraham a mangyebkas kadagiti pakaseknanna iti kasta a pamay-an.—Genesis 18:23-33.
12 Mano kadagiti nasaririt ken edukado a tattao ti madadaan nga umimdeng a siaanus iti maysa a tao a nakapkapsut nga amang? * Kasta ti kinapakumbaba ti Diostayo. Iti daydi met la a pannakisao ti Dios kenkuana, naawatan met ni Abraham a “nabannayat nga agpungtot” ni Jehova. (Exodo 34:6) Nalabit gapu ta mabigbigna nga awan karbenganna a mangdillaw kadagiti aramid ti Kangatuan, namindua nga impakaasi ni Abraham: “Sapay koma, pangngaasim, ta saan nga agpudot ni Jehova buyogen ti unget.” (Genesis 18:30, 32) Siempre, saan a nagunget ni Jehova. Pudno nga adda kenkuana ti “kinaalumamay a kukua ti sirib.”
Nainkalintegan ni Jehova
13. Ania ti kaipapanan ti sao a “nainkalintegan” kas naaramat iti Biblia, ket apay a maitutop nga agaplikar daytoy a sao ken Jehova?
13 Maiparangarang ti kinapakumbaba ni Jehova iti maysa pay a nagsayaat a galad—kinanainkalintegan. Nakalkaldaang ta awan daytoy a galad kadagiti imperpekto a tattao. Saan laeng a madadaan ni Jehova nga umimdeng kadagiti adda panunotna a parsuana no di pay ket madadaan met nga agpabus-oy no la ket ta awan ti masalungasing a nalinteg a prinsipio. Kas nausar iti Biblia, “managpabus-oy” ti literal a kaipapanan ti sao a “nainkalintegan.” Pagilasinan met daytoy ti sirib ti Dios. Kuna ti Santiago 3:17: “Ti sirib manipud ngato [ket] . . . nainkalintegan.” Iti ania nga anag a nainkalintegan ni Jehova a masirib iti amin? Isu ket mannakibagay. Laglagipem, ti mismo a naganna isurona kadatayo a pagbalinen ni Jehova ti bagina iti aniaman a kasapulan a pagbalinanna tapno matungpal dagiti panggepna. (Exodo 3:14) Saan kadi nga ipasimudaag dayta ti pannakibagay ken kinanainkalintegan?
14, 15. Iti sirmata ni Ezequiel maipapan iti nailangitan a karuahe ni Jehova, ania ti maadaltayo maipapan iti nailangitan nga organisasion ni Jehova, ket kasano a naiduma dayta kadagiti nailubongan nga organisasion?
14 Adda naisangsangayan a salaysay iti Biblia a tumulong kadatayo a mangtarus iti kinamannakibagay ni Jehova. Nasirmata ni propeta Ezequiel ti nailangitan nga organisasion ni Jehova a buklen dagiti espiritu a parsua. Nakitana ti maysa a karuahe a nakaskasdaaw ti kadakkelna, ti mismo a “lugan” ni Jehova a kanayon nga iturturongna. Makapainteres unay ti panaggunay ti karuahe. Uppat ti sikigan ken napno iti mata dagiti nagdadakkel a pilidna, isu a makitada ti amin a lugar ken mabalinda ti agturong a dagus iti uray ania a direksion, a di sumardeng wenno agpusipos. Ken saan a marigatan nga aggunay daytoy nagdakkelan a lugan a kas iti nakadagdagsen a lugan nga inaramid ti tao. Mabalinna ti aggunay a kas iti kapardas ti panaggilap ti kimat, a kabaelanna pay ketdi ti agbaw-ing a dagus! (Ezequiel 1:1, 14-28) Wen, ti organisasion ni Jehova, kas iti mannakabalin-amin a Soberano a mangiturturong iti dayta, ket mannakibagay unay, nga agresponde kadagiti agbaliwbaliw a kasasaad ken kasapulan a nasken a tamingenna.
15 Mangtulad laeng iti kasta a naan-anay a kinamannakibagay ti kabaelan nga aramiden dagiti tattao. Ngem masansan a dagiti tattao ken dagiti organisasionda ket ad-adda nga agbalin a nainget imbes a mannakibagay, di nainkalintegan imbes a managpabus-oy. Kas ilustrasion: Nakaam-amak ti kadakkel ken kabileg ti supertanker wenno ti tren a pangkargamento. Ngem kabaelan aya ti aniaman kadagita ti makibagay no kellaat nga agbaliw dagiti kasasaad? No adda nakabalangan iti riles, saan a makapagbaw-ing ti tren. Saan met a makapagsardeng a dagus. Uray no nagprenon, sa la sumardeng ti pangkargamento a tren kalpasan ti nasurok a maysa a kilometro! Kasta met, mabalin nga umabante pay laeng ti supertanker iti walo a kilometro uray no naiddepen dagiti makina. Uray no maikambio a paatras dagiti makina, mabalin nga umabante pay laeng dayta iti tallo a kilometro! Kasta ti kayarigan dagiti organisasion ti tao nga agduyos nga agbalin a nainget ken di nainkalintegan. Gapu iti kinapalangguadda, masansan nga agkedked dagiti tattao a makibagay kadagiti agbaliwbaliw a kasapulan ken kasasaad. Gapu iti kasta a kinainget, adda dagiti korporasion a nalugi ken adda pay ketdi dagiti gobierno a naituang. (Proverbio 16:18) Anian a ragsaktayo ta saan a kasta ni Jehova wenno ti organisasionna!
No Kasano nga Iparangarang ni Jehova ti Kinanainkalintegan
16. Kasano nga impakita ni Jehova a nainkalintegan ti pannakilangenna ken ni Lot sakbay ti pannakadadael ti Sodoma ken Gomorra?
16 Utobem manen ti pannakadadael ti Sodoma ken Gomorra. Nalawag ti imbilin ti anghel ni Jehova ken ni Lot ken iti pamiliana: “Agtalawka nga agturong iti nakabambantay a rehion.” Ngem saan a nagustuan daytoy ni Lot. “Saan a kasta, pangngaasim, Jehova!” indawatna. Gapu ta patienna nga isu ket matay no agkamang kadagiti bantay, impakpakaasi ni Lot a mapalubosan koma ken ti pamiliana nga agkamang iti asideg a siudad a maawagan Zoar. Laglagipem a panggep idi ni Jehova a dadaelen dayta a siudad. Maysa pay, awan ti nainkalintegan a pakaibatayan ti panagamak ni Lot. Awan duadua a kabaelan ni Jehova nga aywanan ni Lot iti kabambantayan! Nupay kasta, pinatgan ni Jehova ti dawat ni Lot ket saanna a dinadael ti Zoar. “Adtoy ipakitaanka iti konsiderasion agingga pay iti daytoy,” kinuna ti anghel ken ni Lot. (Genesis 19:17-22) Saan kadi a nainkalintegan dayta iti biang ni Jehova?
17, 18. Iti pannakilangenna kadagiti taga Nineve, kasano nga impakita ni Jehova nga isu ket nainkalintegan?
17 Ipangag met ni Jehova ti naimpusuan a panagbabawi, a kanayon a naasi ken aramidenna ti umiso. Usigem ti napasamak idi naibaon ni propeta Jonas iti nadangkok ken naranggas a siudad ti Nineve. Idi sinursor ni Jonas dagiti lansangan ti Nineve, nakalawlawag ti naipaltiing a mensahe nga impakaammona: Madadael ti nabileg a siudad kalpasan ti 40 nga aldaw. Nupay kasta, dakkel ti nagbalbaliwan ti kasasaad. Nagbabawi dagiti taga Nineve!—Jonas, kapitulo 3.
18 Adda masursurotayo no pagdiligentayo ti reaksion ni Jehova ken ti reaksion ni Jonas iti dayta a panagbalbaliw ti kasasaad. Iti daydi a gundaway, nakibagay ni Jehova, a nagbalin a Manangpakawan kadagiti basol imbes a “malalaki a mannakigubat.” * (Exodo 15:3) Iti sabali a bangir, nagbalin a nainget ken awanan asi ni Jonas. Imbes nga iyanninawna ti kinanainkalintegan ni Jehova, nagtignay a kas iti tren a pangkargamento wenno iti supertanker a nadakamat itay. Impakaammona a madadael ti Nineve, isu a masapul a madadael! Nupay kasta, siaanus a sinursuruan ni Jehova ti di makaanus a propetana iti nakallalagip a leksion maipapan iti kinanainkalintegan ken asi.—Jonas, kapitulo 4.
19. (a) Apay a masiguradotayo a nainkalintegan ni Jehova iti namnamaenna kadatayo? (b) Kasano nga ipakita ti Proverbio 19:17 a ni Jehova ket “naimbag ken nainkalintegan” nga Apo ken napakumbaba unay?
19 Kamaudiananna, nainkalintegan ni Jehova iti namnamaenna kadatayo. Kinuna ni Ari David: “Pagaammona unay ti pannakapormatayo, a laglagipenna a tapoktayo.” (Salmo 103:14) Ad-adda a maawatan ni Jehova dagiti pagkapuyan ken pagkurangantayo. Pulos a dina namnamaen kadatayo ti ditay kabaelan. Pinaggidiat ti Biblia dagiti natauan nga appo a “naimbag ken nainkalintegan” ken dagidiay “narigat nga ay-aywen.” (1 Pedro 2:18) Ania a kita nga Apo ni Jehova? Imutektekam ti kuna ti Proverbio 19:17. “Daydiay mangipakpakita ti pabor iti daydiay nanumo agpapautang ken Jehova.” Nalawag a ti laeng naimbag ken nainkalintegan nga apo ti mangikabilangan iti aniaman a naayat nga aramid a maipaay kadagiti nanumo. Malaksid iti dayta, ipasimudaag dayta a teksto nga iti panangmatmat ti Namarsua iti uniberso, isu ket nakautang kadagiti nanumo laeng a tattao a mangipakita iti kakasta a naasi nga aramid! Dayta ti kasayaatan a kita ti kinapakumbaba.
20. Kasanotayo a masigurado a madadaan nga ipangag ken sungbatan ni Jehova dagiti kararagtayo?
20 Naalumamay ken nainkalintegan met ti pannakilangen ni Jehova kadagiti adipenna ita. Ipangagnatayo no agkararagtayo a buyogen ti pammati. Ket nupay saan a mangibaon iti anghel a makisao kadatayo, ditay koma ipagarup a dina sungbatan dagiti kararagtayo. Laglagipem nga idi indawat ni apostol Pablo kadagiti kapammatianna nga ‘itultuloyda nga ikararag’ ti pannakawayawayana iti pagbaludan, innayonna: “Tapno maisubliak kadakayo iti kabiitan a panawen.” (Hebreo 13:18, 19) No kasta, gapu kadagiti kararagtayo, mabalin a matignay ni Jehova a mangaramid iti banag a dina koma aramiden!—Santiago 5:16.
21. Ania ti pulos a ditay koma panunoten gapu iti kinapakumbaba ni Jehova, ngem imbes ketdi, ania koma ti bigbigentayo maipapan kenkuana?
21 Siempre, dagitoy a pakakitaan iti kinapakumbaba ni Jehova—ti kinaalumamayna, ti kinamasindadaanna nga umimdeng, ti kinaanusna, ken ti kinanainkalinteganna—dina kayat a sawen nga ikompromiso ni Jehova dagiti nalinteg a prinsipiona. Mabalin nga ipagarup dagiti klero ti Kakristianuan a nainkalinteganda no ay-aywenda dagiti arbanda babaen ti panangpakapsutda kadagiti moral a pagalagadan ni Jehova. (2 Timoteo 4:3) Ngem awan pakainaiganna iti kinanainkalintegan ti Dios ti pagannayasan ti tao nga agkompromiso gapu iti bukodna a pagimbagan. Nasantuan ni Jehova; pulos a dina mulitan dagiti nalinteg a pagalagadanna. (Levitico 11:44) Ngarud, ipategtayo ti kinanainkalintegan ni Jehova ta pakakitaan dayta iti kinapakumbabana. Dika kadi maragsakan ta napakumbaba unay ni Jehova a Dios, nupay isu ti kasisiriban iti uniberso? Anian a nakaay-ayat ti umadani iti daytoy a nakaskasdaaw ngem naalumamay, naanus, ken nainkalintegan a Dios!
^ par. 3 Dagiti nagkauna nga eskriba, wenno Sopherim, binaliwanda daytoy a bersikulo tapno agparang a ni Jeremias, saan a ni Jehova, ti agrukob. Mabalin nga impagarupda a saan a maitutop nga aramiden ti Dios ti kasta a banag a mangipakita iti kinapakumbaba. Gapuna, saan a nairuar ti adu a patarus ti punto daytoy a nagimnas a bersikulo. Nupay kasta, umiso ti panangipatarus ti The New English Bible iti kinuna ni Jeremias iti Dios: “Lagipennak, O lagipennak, ket agrukobka kaniak.”
^ par. 7 Kuna ti dadduma a patarus a “ti kinapakumbaba nga aggapu iti sirib” ken “ti kinaalumamay a tanda ti sirib.”
^ par. 12 Makapainteres ta pinaggidiat ti Biblia ti kinaanus ken kinatangsit. (Eclesiastes 7:8) Ti kinaanus ni Jehova ket maysa pay a pammaneknek ti kinapakumbabana.—2 Pedro 3:9.
^ par. 18 Iti Salmo 86:5, naikuna a “sisasagana [ni Jehova] a mamakawan.” Idi naipaulog dayta a salmo iti Griego, e·pi·ei·kesʹ, wenno “nainkalintegan,” ti pannakaipatarus ti sasao a “sisasagana a mamakawan.”
pag_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn