Napintas Iti Igid Baybay
Panagsubli iti nakaiyanakan nga ili, iti Narvacan iti nagapon iti panunotko kalpasan iti dua a bulan a physical therapy nga inaramid da April Ann Nigos ken Marvin Florendo. Narigat iti maipasidong iti physical therapy, lalo no iti damo ket saanmo nga ammo no siaasinoka, di makakunail. Di makabalikas. Makabulanen ti napalabas ngem saanak pay a makapagna, ilugandak iti wheel chair nga ipatsek-ap iti ospital. Ngem iti pinget ken gaget, determinasion a maisubli da April ken Marvin ti salun-atko, naikkannak iti nakadakdakkel a namnama. Nakitak ti pingetda, manipud 8:30 iti agasapa agingga iti 1:30 it malem, diretso, awan iti inanada, ken uray maikkanda iti mirienda, saanda a kutien agingga malpas ti trabahoda. Pasaray umabot pasado alas dos. Natuok a proseso, a kasapulan iti panangurnos ti nawara a kinatao. Aramidenen ti sigud nga aramid, dayta ti patigmaan dagiti dua. Agpasiar iti uray sadino a lugar. Saanda laeng a PT no di ket mammagbaga. Isu nga impapilitko iti pamiliak nga agawid. Uray marigatanak a magna. Isu a kasapulan ti sarukod.
(Nupay adu dagiti trabaho a maiyopreser ken mangbirok kadagiti therapist, saanda nga awaten ti trabaho no awan ti konsulta ken bilin ti doktor.)
Ti umuna nga iliwek iti mapan iti igid iti baybay. Manipud iti Barangay Pantoc, addan ti sementado a kalsada a mangdalan iti Brgy. Bolanos sa rumuar daytoy iti sikigan iti Narvacan School of Fisheries iti Sulvec. Kalsada iti igid ti kabaybayan. Napintas a kalsada, nalawa, ken sadiwa ti angsen nga angin. Nadalus iti aglawlaw. Addan ti beach resort.
Iti semana santa, dimmalan dita ti libut. Masansan a ti libut ket kadagiti laeng dua a barangay iti poblasion iti inna pagrikusan. Medio pangatiddogen ta manipud simbaan ti ili, agpaamianan, a mangdalan kadagiti barangay iti Poblasion-Sta. Lucia, Limmansangan, Sulvec a sumreken iti kabaybayan santo sumrek iti Brgy. Bolanos, Turod ken Paratong santo met laeng sumrek iti ili. Adu dagiti tao a nakilibut uray no pangadaywen. Uray ti ama ti ili ket nagkaling-etan met a nagnagna.
Iti innak manen pannagna a nasapa, kasingsingising ti init, nasabatmi dagiti sumagmamano a grupo. Ad-aduda pay no iti aldaw iti Sabado ken iti Domingo. Iti innak panagdamdamag sa sadino naggapuanda, naammuak a grupo dagita dagiti walkers. Dagiti addaan saksakiten a masapa nga agpagnapagna iti igid ti baybay. Dagitoy dagiti addaan sakit a diabetes ken high blood pressure. Kaaduan dagitoyen iti nagdalan iti pannakaatake. Inaldaw nga ehersisio ti obrada, manipud iti alas kuatro iti parbangon agingga sumingising ti init. Kaaduan kadakuada iti nakapasublin kadagiti salun-atda ngem itultuloyda pay laeng iti binigat nga inda panagersisio.
Napintas iti igid ti baybay. Mayat ti agpagnapana a masapa, lalo no nakaturog pay laeng ti danum. Awan ti duadua a sumayaat ti salun-at. Saan laeng a ti pisikal a bagi ti sumidap no ket iti panagpampanunot.
Isuna laeng, ta saanko a kinabaelan iti agpagnapagna iti kadaratan ti kabaybayan gapu iti panagtukkol ti dapan a saan pay laeng a makarikna. Nagangayanna, iti sementado a bit-ang ii sango ti balay nga agarup 100 a metros iti innak nagnagnaan, tallo nga oras iti bigat ken dua nga oras iti malem.
Siguro, iti panaglabas ti aldaw a sumaysayaat ti salun-at, agsubliakto manen iti igid ti kabaybayan. Agpagnapagna iti parbangon. Makitimpuyog kadagiti kameng dagiti walkers. Nanamen ti imbag nga itden ti igid ti baybay. Ta napintas ti igid ti baybay…@
Saturday, July 11, 2009
Napintas Iti Igid Baybay
Friday, July 03, 2009
Nagbuntog a Proseso
Maladingitankami unay iti super buntog a pannakaipagna iti pannakatarimaan kadagiti siled-eskuelaan wenno pannasukat kadagiti nadadael a bilding , nangruna la unay kadagiti eskuelaan iti makinlaud a paset ti Pangasinan. Saan a maawatan no apay a naginad unay ti proseso. Saandakami ngarud a mababalaw no iti panagkitami, adda ti saan a nasayaat nga aramid iti pannakaipagnana kadagiti papeles. Kadakami a biang, maysan a ginelgel a baraniw daytoy.
Lalo a saanmi a maawatan, nga itoy a pangseserrek dagiti ubbing, saan a kadagiti siled-eskuealaan ti yanda pagsursuruan no di ket kadagiti sirok iti kayo, iti uneg ti kapilia, pasaray pay agkalubbon ti dua a klase iti uneg ti bassit a siled, ken uray sadino ditan a mangsulnit ti nakaay-ay a pasamak.
Iti panagkitami, lalo iti inkam panagbuya iti telebision, adda pay ti sibubukel nga eskuelaan ti saanen a mabalin a pagadalan ta no saan a naitayab dagiti atep dagiti bilding, narban dagiti didingna wenno makitan nga uray koral ti ayup ket saanen a mabalin a pagyanan. Iti rigatna, madama manen ti eskuela dagiti ubbing ngem saan a kadagiti siled-eskuelaan ti yanda no di sadino la ditan.
Iti daytoy a mapaspasak, makunami a saanen a maikanatad. Saanen a makaited iti pammaregta nga agadal dagiti ubbing. Saanen a makaited iti inspirasion ken manggutugot kadagiti ubbing a mas lalo pay a gesdanda iti agiskuela ken igaedda iti agadal.
Iti inrekomendar ti United Nations Education, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) masapul a maaddaan laeng koma ti maysa a siled iti ratio a 1:25-30 wenno iti kada siled masapul laeng a duapulo ket lima agingga iti tallopulo nga estudiante/pupil. Ngem iti mapaspasamak, saanen a masurot ta awanen ti siled. Isu a makumi a saanen a conducive to learning.
Kasano koma a maigaed dagiti ubing iti agiskuela? Kasano pay a maay-ayo dagiti ubbing no ultimo tugaw wenno pangiparabawan ti papel a pagsuratan ket awan? Siempre, adda ditan ti ngayemngem a maipasngay. Adda ditan ti laladut a sumrek. Saanen a maiyulo ti isursuro da titser. Sumapitto pay iti pannakasinga kadagiti mabuya no diman makaited iti saan a pannakaikonsentret iti maisursuro.
Adda koma ti alternatibo a sistema wenno pangur-urayan a maproseso dagiti dokumento iti panangpabaro kadagiti bilding wenno klasrom, adda ti nasayud a maipakat a mangsulnit ti pagkurangan.
Kas iti pannakaammomi, addaan ti DepEd iti 3.5 billion pesos a budget para laeng iti pannakaipasedek dagiti bilding ken pannakatarimaan dagiti nadadael. Agdagup iti 158.2 billion pesos ti budgetna iti daytoy a tawen 2009. Nupay makuna a bassit laeng ti budget ti panangtarimaan, panangbangon kadagiti klasrom rumbeng laeng koma a maiprayoridad dagiti lugar a dinalapus ti bagyo, nangruna kadagiti lugar a nasulinek ken narigat ti lugan lalo no katutudo.
Saan koma a baybay-an dagiti ubbing nga agsagaba gapu iti pannaklabaybay-a. Saan koma nga ipalubos a mas lalo pay a dumakkel ti bilang dagiti saan nga agis-iskuela nga ubbing gapu laeng iti kinaawan iti siled nga inda pagsursuruan.
Laglagipen, a dagiti ubbing iti sumaruno a lider a nasken a mamuli iti nasayaat a nga adal ken sursuro.@
Wednesday, July 01, 2009
Nakaro Unayen Ti Korapsion
Ti nalabes unayen a korapsion iti gobierno ti maysa kadagiti mangparparigat iti panagbiag dagiti Pinoy. Kasla saanen nga ammo dagiti agtuturay ti agamak nga agaramid iti saan a maiparbeng. Mabilbilangen dagiti adda iti poder ti turay a napudno iti serbisio ken di napulapolan iti uging ti korapsion.
No utoben a nalaing, ti laeng pagiliantayo iti sibubukel nga Asia ti mangitantandudo iti kristianismo. Ngem adayo ti aramid iti pammati. Kasla saan nga agdanggay dagiti dua.
Iti Transparency International’s Corruption Index, nababa ti pagsaadan ti pagilian, kas pagilian dagiti kristiano. Imbes a ti pagiliantayo koma ti dadaulo iti kinatudio ken aramid a nalimbong, saan, ta adda daytoy iti yan dagiti nakurap a nasion. Kapaliiwan ketdi nga imbes a maagasan daytoy a sakit ti gimong, lalo ketdi a kimmaro. Saanen a maikaskaso ti pammati ken kinapudno, ti kinalinteg ti panagbiag.
Segun iti data, nakaro unay ti panagsuek ti kurapsion manipud iti panagtakem ti agdama nga administrasion. Manipud idi 2004 agingga iti agdama ket dakkel unay ti bimmabaanna. Manipud iti maika-102 a bilang, maika-141 itan ti pagiliantayo iti listaan. Nangrugi ti listaan kadagiti nasion a nalimpio ken iturayan dagiti manakem, agpababa agingga kadagiti kakaruan nga agar-aramid iti kunniber ken maikanniwas.
Malagipko dagiti nasion a napundar manipud iti kinaawan a nagbalin a mararaem. Pagarigan ti Singapore. Napudno ni Lee Kuan Yew a nangipakat iti panagbalbaliw babaen ti napudno ken nalinteg nga aramid. Intedna ti maiparbeng kadagiti napudno nga agserbi iti gobierno ken pannusa iti asinoman nga agaramid iti maikaniwas. Isu a naipasagepsep kadagiti umili dita a nasion ti kinatudio. Makuna a napudnoda iti serbisioda.
Makitak met ti kinatudioda a mangidaulo da dati nga ari ti Thailand King Bhumibol Adulyadej, ni Mahatma Gandhi ti India, ken iti agdama, ni Aung San Suu Kyi iti pagilan ti Myanmar (Burma) a balud pay laeng agingga ita dagiti militar a nangagaw iti turay kadagiti sibilian.
Ditoy pagiliantayo, adu dagiti timpuar a lidertayo ngem imbes a dumur-as ti nasion, nagbalin ketdi a masaksakit a kuting idinto ta sigud a nabun-as a tigre iti deppaar ti Asia.
Nupay makuna a nakaaramid iti biddut, narespeto pay laeng ni dati a South Korean President Roh Moo–Hyun iti ipapatayna. No utoben a nalaing, maibilang a bassit laeng dayta $6 milion a pasuksok a nagbiddutanna. Nagbalin a dakkel a nakaburiboranna ti dakkel a kamalina. Nakonsensia. Gapu iti dayta a biddutna, ginibusanna ti biagna.
Ditoy pagilian, kasla awanen ti konsensia dagiti agtuturaytayo a mangidalan koma kadatayo ken kangrunaan koma a talgedtayo. Narigaten a maibaga a napudnoda ken natudioda kas agserserbi. Nababa unayen dayta moral a saluad ken sinalsaluadan dagiti nagkauna a natatakneng a kaputotantayo. Nabulosan ti kinaawan konsensia.
No usigentayo a nalaing ti assessment ti kadakkelan a financial institusion, ti World Bank, umabot iti P240 billion ti mapukpukaw iti tinawen gapu iti kurapsion iti Bureau of Internal Revenue. Nagdakkelan nga ilgat ti mapan iti PR ngem iti RP. Naynay a mapaspasamak, malipatan ni RP. Wenno naiwalin pay ketdin? Kaasi nga RP!
Sabali met ti masao ti UN Development Program: agarup $1.8 bilion ti tinawen wenno 13 a porsiento iti annual budget ti mapukaw laeng gapu iti kurapsion.
Amin dagitoy ket ilgat laeng iti nakaro a sasaaden ti kurapsion iti pagilian. Awanen dayta masasao a kinapudno ken kinatudio. Nairaman kadin a nakurap ti nabatbati a lawag ti konsensia?#
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn