Kolum: Sinursuran
Ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
NAGBALIN a ramen dagiti damag ti panagngato ti presio dagiti magatgatang. Nangrugi iti bawang, sa sinaruno ti laya, idi kuan ti bagas, sa dagiti asukar, gatas ken kape. Pagammuan, dagiti nateng, karne ken ikan. Nagangayanna, nagsasaruno ti panagwelga dagiti militante a grupo tapno tipdenda daytoy a pasamak. Impukpukkawda a masapul ti panagkuti ti agdama nga administrasion. Kayatda a kalbiten dagiti maseknan nga ahensia tapno agaramidda kadagiti addang a mangtiped iti ad-adda pay a panagrasok ti presio.
Ngem ti yanna nga adat, kas iti sigud, matdatayo latta nga umili nga in-inut a mangawat iti kinapudno. Daytoy a kinapudno, isu ti in-inut a pananget-ettayo iti siguden a naet-et a barikestayo.
Pagangayanna, umadu latta nga umadu ti bilang dagiti marigrigat/agrigrigat a kailian. Ireklamoda ti bassit a sueldo— a maibuddak a di pay umanay nga igatang iti tali a pagbekkel. A kanayon a pakaisenaayan: Kaano, aya, Apo, a lumukay met ti aangsak?
Ay, kasla pay ketdin mapa-basol no maminsan ti Namarsua iti adda a kasasaad! Ngem saba-gay, napeklantay’ a Kristiano—ditay’ matallikudan ti panangi-sennaaytayo iti Ngato dagiti sagsagabaentayo. Banag a naim-bag la unay. Patibkerenna ti relasiontayo Kenkuana. Koma, saan laeng nga iti panawen ti panagrigat/kinarigattayo ti panangawagtayo iti naindaklan a Naganna.
Maysa daytoy a kinapudno: rumigrigat latta ni marigrigat; numamnam-ay latta ni baknang. Kasta lattan. Kasano, uray kayat ni mangurkuranges ti agnegosio tapno adda met pangalapka-panna wenno agdanna a puma-ngato, saanna met a maipatung-pal ta awan ngarud ti puonanna. No met bilang makapangrugi, in-inut met laeng nga agsuek no kastan a sangduen dagiti negosio nga impatakder wenno ipatak-derto pay laeng dagiti adu ti pagpuonanna.
Ngem tapno saan koma met a marigatan dagiti umili, ikari-gatanda latta ti makaadal. Isakri-pisio dagiti nagannak ti panna- katun-oy dagiti bungada. Nupay adu ti risgo iti panagpaadal, dida ikankano ta ammoda a daytoy laeng ti kabilegan nga igam a mangparmek iti kinakurapay a mabalin a mangsualit kadakuada.
Pagdaksanna manen, riniwriw latta a nakaturpos iti kursoda ti di makastrek nga agtrabaho. No maminsan, dagitoy pay ti agbalin nga itta iti gimong. Kadagiti met napagasatan a nakasapul iti panggedan, simumulagat ti kinapudno a nairamanda kada-giti kameng ti underemployment wenno dagitay agtrabtrabaho a di mayannatup kadagiti nalpasda. Kas pangarigan, nagturpos ken nakapasa a mannursuro ngem nagbalin met nga ahente dagiti libro wenno dagiti produkto a pagpapintas.
Nakas-ang dagitoy a damag ngem sidadata a kinapudno.
Napipia ti adda pagsapulan ngem ti awan a pulos! kunada man.
Ket dayta umisu a panawen a pannakasapulda iti pangge-dan a kas mayannurot iti inadalda, agnanayon lattan nga arapaapda. No di kitaen daytoy ti gobierno, mabalin a pagra-mutan pay ti nakana a parikut ti pagilian.
Kitaen laengen ti napasamak iti kallabes. Nagpapanaw dagi-ti mangngagastayo ta narigatda a makasapul iti nasayaat a panggedan ditoy pagiliantayo. No adda man, bassit-usit ti sueldo. Kinaykayatda ti nag-balin a nurse iti sabali a pagi-lian ta amang a dakdakkel ti sueldo. Bay-amon ta pride!
Anian!
Kinakurang wenno kinabas-sit ti sueldo, kasta ti makitkita pay a makagapu ti panagpapa-naw dagiti kailian. Natibker pay nga ehemplo ti mapaspasa-mak iti opisina ti PAGASA itay nabiit. Nagsasaruno a nagtalaw dagiti empleadona a nabayagen nga agserserbi iti ahensia ta makuranganda la unay kadagiti aw-awatenda. No agbanag amin a kastoy kadagiti nadumaduma nga ahensia ti pagilian, di bumu-rong a pumayso dayta makunkuna a brain drain.
No apay ket ngamin, a, a nagrigat laengen nga isapulan ti gobierno iti solusion ti pannakapasayaat koma met ti benepisio dagiti mangmang-ged ditoy pagilian. Di kad’ uray koma no adda panagtayok dagiti magatgatang, saanto a mapanunot ni umili ti pumanaw. Makaanay met ti sueldona; makadenna pay ti pamiliana. Ngem no kasta nga awan aanayan ti maaw-awat para iti panagbiag iti inaldaw-aldaw, napipia pay, kuna dagiti kailian, a terreden ti iliw iti pamilia saanda laeng nga agbisin.
Ket ikidemda ti dakkel a gastos iti ipapanda iti ballasiw-taaw kas mangmangged.
Idinto a nagdadakkelan met dagiti agpukpukaw a pondo ti pagilian! Mamutittit latta dagiti masisirib a lider a natibker ti rusokda a mangipukpukkaw latta a dida naramramanan dayta a pork barrel!
Kastoyen ti kasasaad iti agdama. Ngem anianto laengen no saan latta a malapdan ti panagngato ti populasion.
(Adda tuloyna)
ilo_Latn cat_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn