Statements: Martial Law idi ken ita, saan a nagduma
By DANIEL LN GIBON*
www.nordis.net
Setyembre 21, 2017
Uppat a pulo ken lima (45) a tawen ti napalabas manipud indeklara ti dati a diktador Ferdinand Marcos idi Setyembre 21, 1972 ti Martial Law. Daytoy a nasipnget a paset ti pakaistoryaan ti mangipaneknek ti pasismo ti estado, todo-todo a ranggas a saan makatao; ken ti nakalkaldaang a resulta na daytoy ti mangipalagip iti nagbalin a panaglaban ti umili para kadagiti demokratiko a karbengan ken pagsayaatan da.
Ita a panawen, sumangsango manen ti Pilipinas iti baro a tipo ti diktadura, maysa manen a martial law ken agpampamarang a gobyerno a tuloy-tuloy a lumablabsing kadagiti karbengan-tao, bulsek ken tuleng iti kiddaw ti umili ken mangitantandudo ti manangimbubukod nga interes ti agturturay a dasig.
Iti napalabas, natan-ok dagiti pannakidangadang dagiti nailyan a minorya kas ditoy Kalinga kontra iti diktadura a Marcos. Naindaklan ken saan a malipatan dagiti balligi dagiti kampanyang-masa a nangsupyat kadagiti daddakkel a kapitalista a proyekto a mangdadael iti aglawlaw, manggamrud iti kadagaan ken kinabaknang; ken saan a mangbigbig kadagiti nainsigudan a kaugalian dagiti tribu.
Awan nagdumaan iti esensya ti Martial Law idi ken iti agdama. Dagiti panaglaban ti umili ti Kalinga kontra iti Chico Mega Dam Project, ti napadasan da a torture, pannakaibalud ken dadduma nga abuso-militar sadiay Camp Olivas ket agtultuloy iti agdama babaen iti pananglapped ti 503rd Brigade ti AFP, ti PNP ken nadumaduma nga ahensya ti gobyerno iti umili tapno labanan ti Upper Tanudan Hydropower Dam Project (UTHDP) ken Lucog Dam iti karayan Chico; ken serye dagiti dam iti karayan Saltan ken Pasil. Ti panang-agum ti daga babaen ti panagtroso ti Cellophil Resources Corporation (CRC) ket agpampamarang ita a National Greening Project (NGP) a napardas a sumaksaknap lalo kadagiti kasulinekan a lugar iti Kalinga. Dagiti operasyon ti minas kas iti Batong Buhay Gold Mines Incorporated (BBGMI) ket sinukatan metten ti ginasut nga aplikasyon ti ekspolarasyon ken dadduma nga agpammarang nga proyekto dagiti kapitalista a mangal-allilaw ken manggungundaway iti tattao.
Dagitoy a makadadael a proyekto dagiti kapitalista, a kasingin ti pasismo ti estado, ket mangipabuya iti saan da a panangrespeto iti Nainsigudan nga Istruktura a Sosyo-Pulitikal (NISP) dagiti nailyan a minorya. Awan nagdumaan ti Kalinga Special Development Region (KSDR) idi gapu ta isu na met laeng ti lalaunen ti Dutertenomics ken Programa ti National Commision on Indigenous Peoples (NCIP) iti agdama. Agpada da a lablabsingen ti karbengan para iti bukod-a-pangngeddeng dagiti nailyan a minorya ken mangipagpagna ti awan-sarday a ranggas iti lumablaban nga umili.
Kas idi, rinibo nga inosente nga umili ti biktima ti pasismo ti estado ti saan a naikkan ti hustisya. Iti uneg ti Martial Law, pinagbalin a lehitimo ti gobyerno ti panang-abuso ken panaglabsing iti karbengan dagiti Pilipino. Iti agdama, nasurok-kumurang 500,000 ti nagbakwit sadiay Mindanao ken dadduma pay a paset ti pagilian. Uray iti probinsya tayo a Kalinga ket tuloy-tuloy ti militarisasyon ken awan-sarday nga operasyon a militar iti wagas nga NM-centric.
Us-usaren ti agdama a rehimen ti gubat kontra terorismo ken droga nga ti pudno a panggep ket agisaknap ti buteng ken lappedan ti umad-adu a panaglaban ti umili. Awan sabali a pagmurdungan na daytoy nu diket kumarkaro a panagrigrigat ti umili ken lallalo a manglabsing kadagiti basaran a karbengan-sibil ken pulitikal.
Dagiti martir kas kada Macli-ing Dulag, Lumbaya Gayudan, Pedro Dungoc, Daniel Ngayaan ken dadduma pay, dagiti tignay-masa nga insayangkat dagiti kababaihan iti Kalinga, ti inspirasyon tayo tapno pursigido nga iyabante ken ipagballigi dagiti pannakidangdang ti umili. Kumpara idi, lalo ita a panawen, ket rumbeng nga ingato ken padur-asen tayo ti pannakilaban dagiti nailyan a minorya ken isilpo daytoy iti kabuklan a Gubat ti Umili iti pagilian.
Kas kaniada a martir iti pannakidangadang, ita a panawen ket agkaykaysa ken gun-oden tayo dagiti karbengan-tao ken demokratiko nga interes babaen iti maymaysa ken agkukuyog a panagtignay. Tumipon ken makipaset tayo iti pudno ken mapangngeddeng a panagbalbaliw ti gimong a Pilipino. Ikkan tayo ti hustisya dagiti biktima ti Martial Law idi ken itatta. Tumakder ken salakniban tayo dagiti pagsayaatan ken pagimbagan ti umili babaen iti panangiyabante iti Armado a Pannakidangdang, Panaagbukel ti Base a Masa ken Rebolusyon nga Agraryo.
Manipud kadagiti adal a kapadasan idi Martial Law ti 1972 ken kapadasan tayo iti agdama, rumbeng a lapdan tayo ti gandat ti rehimen a Duterte a kontrolen ti Pulitika, Ekonomya, Militar ken Kultura. Rebbengen ti tunggal maysa a lumaban ken ingge’t kabaelan ibutaktak ken supyaten ti madama nga Junta ken panangisaknap ti Martial Law iti intero a pagilian. Buklen tayo dagiti pigsa babaen ti panangriing, panang-organisa ken panangpatignay iti nalawa a masa.
Buklen, palawaen ken tumimpon iti Cordillera People’s Democratic Front (CPDF) ken dadduma nga rebolusyonaryo nga organisasyon masa. Pairtengen ti Gubat ti umili babaen iti panagsampa ken panangpadakkel ti New People’s Army (NPA). Agpannawagan ti BOTAD! Sapasap a Lumaban para iti naraniag a masakbayan.
Biagen dagiti adal ti panaglaban ti umili kontra iti diktadura!
Napinget a lumaban, Saan nga Agbuteng, Makipaset iti Dangadang!
Agbiag ti umili a Pilipino a lumablaban! Mabtad tako losan! # nordis.net
* Daniel LN Gibon is the spokesperson of Cordillera Peoples Democratic Front (CPDF) in Kalinga
ilo_Latn eng_Latn kab_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn