Salaysay ni Mancielito S. Tacadena
Ditoy Ilocos Sur, gagangay a makaapit iti uppat a pulo a tonelada tunggal ektaria dagiti mannalon nga agmulmula iti kamatis. No ilakom dayta iti Ilocos Sur Tomato Paste Plant sadiay Mabilbila Sur, Santa, gatangenda iti P2.50 iti kada kilo, nalawag ngarud a P100,000 ti paglakuam. Ti imasna, mabalinmo ti agmula uray awan ti puonam. Apay ketdin a saan ket maysa a programa ti planta ti panangipaayna iti tulong pinansial kadagiti agmulmula no la ketdi ikarim a ditoy ti pangilakuam iti maapitmo.
Kas insalaysay ni Engr. Felipe Mateo, agpapaay a General Manager ti ISTPP, umabot iti P45,000 ti mabalinda nga ipasublat iti tunggal ektaria nga awan ti interesna.
Kastoy ti prosesona: Umuna, mapanka iti planta ta ipalistam ti naganmo ken ti kalawa ti talon a mulaam iti kamatis. Itugotmo metten ti titulo ti dagam ken ti sertipikasion manipud iti kapitan ti barangayyo kas pammaneknek a maysaka a mannalon ken kukuam ti taltalonem. No makitaltalonka, mangalaka iti kasuratan a palubosannaka ti makinkukua nga agmula iti kamatis.
Inton rugi ti panagkakamatis, isudanton ti mangipaay iti bukel nga ibunubonmo, abono ken pestisidio a mausar iti panagmulam. Pabulodandaka metten iti kuarta a mausarmo a paggatang iti gasolina ken aniaman a masapul iti talon ken pagtangdan.
Apaman a maala ken makiloda ti kadagupan ti apitmo, kontarendanto metten ti naitedda kenka tapno maikissay iti kadagupan ti bayadanda kenka. Awanen ti pagdanagan iti pannakaladaw ti pannakabayad dagiti apitmo ta sumagmamano la nga aldaw ti palabsem, maalamon ti bunga ti nagbannogam.
Innayon pay ni Engr. Mateo a no limmabes iti average a 40 tonelada ti naapitmo manayonan iti duapulo a sentimo tunggal kilo ti bayad wenno agbalin a P2.70. Ket no napadanonmo iti 50 a tonelada, agbalinen a P2.90 ti paggatangda tunggal kilo. Dagita ti maipaay nga insentibo tapno lalo pay a magugugoy dagiti mannalon a mangaywan a nasayaat kadagiti mulada ken malapdan ti pannakaawis ti riknada a mangilako kadagiti apitda iti sabali nga aggatgatang a mangiyupresir iti nangatngato a presio.
Adda met maidisignar a farm managers/technicians iti tunggal ili tapno isu ti mangkita no sursuroten met laeng dagiti mannalon dagiti teknolohia nga inyam-ammoda. Babaen ti kastoy a wagas, masigurado a nangato ti kalidadna dagiti maapit a kamatis nga isu met ti maproseso iti planta.
Ti ISTPP
Naipasdek ti Ilocos Sur Tomato Paste Plant idi 1998 babaen ti gobierno probinsial ti Ilocos Sur usar ti pondo a naggapu iti Tobacco Excise Tax Law wenno Akta Republika 7171. Gagem daytoy a maguyugoy dagiti mannalon kadagiti salty areas nga agmula laengen iti kamatis imbes a tabako tapno malapdan ti pannakapataud dagiti nababa ti kalidadna a binulong. Agbalin daytoy a madadaan a pangilakuanda kadagiti maapit tapno saandan nga ipan iti kabangibang a probinsia.
Kalpasan ti nasurok a makatawen, inibbatan ti NS International Inc. a supplier dagiti makinaria ti planta tapno bukodanen a patarayen ti gobierno probinsial.
(Adda tuloyna)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn