AGMERMERIENDAAK iti kantina ti Northern Quezon High School a pagpapart-timeak kadayta nga agsapa ti Martes idi paayabannak ti prinsipal. Kalkalpasko la unay a nagpa-final exam iti IV Peace. Dinarasko nga inibus ti pansit ken mineral water ta narigat no aguray ni Ma’am. Ti kayatna, ora mismo!
Nadanonak ti prinsipal iti opisinana nga adda dumdumoganna a pappapel. Makumikom siguro iti umadanin a panagrikep ti klase. Nagdaydayawak. Insardengna ti ar-aramidenna.
“Take your seat,” apagapaman laeng nga inyangadna ti rupana.
Madin sa ti aldawna, nakunak iti nakemko, ta di man la nga immisem. Nagtugawak iti sango ti lamisaanna a nakaikitikitan ti nagdadakkelan a naganna: MRS. JENNY SALAYUSAY- PRINCIPAL I. Agkaraiwara dagiti papel iti rabaw ti lamisaan. Kasta metten dagiti napempen a libro iti agsumbangir a sikiganna. Iti suli, nakabattal dita ti sagad a buyboy ken dustpan. Napangilangilak. Maikadua pay laeng daytoy a gundaway a mastrekko ti opisina ti prinsipalmi. Idi damo nga agaplayak. Nakaur-urnos man idi ti aglawlawna. Awan ketdi ti nabaliwan iti plastar dagiti dua a kabinet a nakaipempenan dagiti rekord. Adda iti masanguananna ti maysa, iti abay ti ridaw. Nagdakkelan ti sarming a naidisenio kadaytoy. Tapno makitana ti bagina nga agtrabaho? Iti met suli iti makanigidna ti maikadua. Kaskasdi a nagdakkelan ti sarming daytoy. Nakalinlinis met ketdi ta naynay nga agpaayab iti ubing a mangdalus.
Nagliad iti tugawna sa miningmingannak. “Pudno kadi a nagpaeksamkan, Sir Matias?” tiningigannak.
“Yes, Ma’am,” kinunak.
“Why did you give the exam? We don’t have any schedule yet!” makaipas ti ikikitana.
Napaangesak iti nauneg. “Ma’am,” kinunak, “inyiskediulko ti eksamko gapu iti dua a rason. Umuna, part-timeak laeng, Ma’am, ket amangan kunak no mairana nga addanto ka-conflictna ti scheduleko kadagiti trabahok idiay balay. Maikadua, diakon makauray. The scheduled graduation is on April 9, Ma’am. Ania itan? Marso 22, Martes Santo. Awanen ti klase ‘ton bigat. Beinte otsonton ti mabilang ‘ton Lunes. No di pay ageksam dagiti ubbing, kaanonto pay ngarud a makompiut ti gradoda? Ken maysa pay, Ma’am, nangngegko kadagiti kakaduak a testnan, yiskediulnan. Adu ngamin ti pakaringgoranda. Makumikomda nga agkampania kadagiti ubbing nga agturpos iti elementaria tapno umaydanto agbasa ditoy inton panaglulukat manen ti klase. Fourth year ti iggemko, Ma’am, ket pagaammotayo met a masapul a maisapsapa a maisubmitir dagiti gradoda.”
“Agpapan pay,” kellaaat lattan nga inkiraudna. “Dika la makatuttutor!” Limmawa dagiti abut ti agongna. “Naka-review ngarud ita dagiti ubbing?”
“Yes, Ma’am! I told them last week that their final exam in Physics will be today. Imbagak pay la dayta idi Lunesna. That’s after we almost finished the topic,” impalawagko.
“’Ton maminsan, Sir Matias, urayem ti go signalko! Nalawag?” kinusilapannak. “Dika agdardarasudos!”
“Saan met ngata a kinadarasudos ti inaramidko, Ma’am,” indagsenko. Kagurgurak la unay dayta a balikas. Iti kaano man, diak pay nagdarasudos. Adalek nga umuna ti ania man nga aramidek sakbay nga ipatungpalko. “No urayek pay ti schedule, nagabayton ti amin, Ma’am. Ken kasano a makaaramidkayo iti schedule ket addada pay di nakapa-unit. Dagiti met dadduma, awan pay quizda. I doubt, Ma’am, where will they get a grade! Iti attendance dagiti ubbing iti kalleppas a Foundation? I think that is not a measure of the child’s real ability!” Nagdakkelan a puntos ti maited iti ubing nga agatendar iti aktibidad ti pagadalan. Maki-paradeka, wenno maki-mass demo, wenno addaka iti rabii ti koronasion, addan siento singkuenta a mainayon a puntosmo iti amin a subject. Makaammon ti titser no ania ti panginayonanna. Lagidawek la unay daytoy nga alagaden ti pagadalan. Agparparang a nadagdagsen payen ti affair ngem iti academic.
“Ania?” uray la nagbulintek dagiti bugagaw a mata ti prinsipal. “’Payso kadi ti ibagbagam?”
“Apay a diyo imbestigaren, Ma’am?”
“Asinoda?”
Imbagak ti ammok tapno saan a siak ti pagdas-alan amin a pungtotna.
Diak ninamnama ti nagbalin a reaksionna. Timmakder ket pinikpikna dagiti abagak. “Dika lattan tumagari, Barok,” kinunana.
Apayen? Nasaok laeng a dagiti padana a nagbakbaketen ditoy NQHS, nagbaliw metten ti aplaw ti angin. Adda pagbutnganna iti mabalin a panangsalangadna kadagiti imbagak?
“Sige, ituloymo ngaruden ti agpaeksam,” kinunana manen idi dinak mauray nga agsao. “Ita kadin wenno inton malem ti batang ti IV Gold?” ti section one ti kayatna a sawen.
“’Ton malemen, Ma’am, iti orasko kadakuada tapno awan ti madaldalapusko a subjectda,” insungbatko.
Nagpakadaakon. Iti panagturongko iti ridaw, nataldiapak iti sarming ti nagpaiduma nga isemna. Isem ti buaya!
Nagdiretsoak iti officemi. Nadanonko ni Ma’am Cardenas nga agar-aramid iti eksamna.
“Ania ti imbaga ni Ma’am?” inamadna idi makitanak. Imbagak ti napasamak. Talkek ni Ma’am Cardenas. Maysa a tawen ti in-inaunaak iti tawenna a duapulo ket tallo. Nagsarunokami a simrek ditoy NQHS.
“Sabagay,? intungtung-edna. “Nagbayag met la ngaminen dayta scheduletayo!”
“Kasano ket awantay’ met amin. Kas ita, kagudua manen ti awan a kakaduatayo ta napanda nagatendar iti panagturpos dagiti adda iti elementaria. Kasano a masurot ti schedule no kasta?” Tallo tawenkon ditoy NQHS. Iti nagsaruno a dua a tawen, nadlawko ti kinarigatna ta di masnop ti sueldo. Agpannuray ti pagadalan iti ibayad ti gobierno. Pribado nga agpayso daytoy ngem saanen nga agbayad dagiti ubbing iti tuitionda. Ti gobiernon ti makaammo kadakuada. Pagdaksanna, naladaw a sumangbay ti kuarta. Pagangayanna, ti sueldomi ti agsakripisio. Sakami la maparsiakan no kasta nga adda mapastrek ti pagadalan iti panagpakandidatana no adda aktibidad daytoy. Ngem puling laengen no ar-arigen ta adukami nga agbibingay.
Sakripisio a talaga ti kaadda ditoy NQHS! Gapu iti panangasawak itay napan a tawen, nagikkatakon iti NQHS. Agrigat laeng ti pamiliak, nakunak iti nakemko, no agtultuloyak. Nagrigat met ngarud ti sumrek iti public school. Impamaysak ngarud ti nangasikaso iti pundar da tatang ken nanang a bangkag ken tallo kadisso a piskaria. Imbukbokmi ditoy ti bassit a kuartami ken baket.
Ngem itay Oktubre, kinapatangnak ti prinsipal. Nagsasaruno pay ti text dagiti ubbing. Pagsubsubliendak a mangisuro. Kayatdak kano a mangisuro kadakuada iti Physics ta naanusak ken awan saysayangek nga oras. Siak ngamin ti titserda iti Math idi second yearda. Segun pay iti prinsipal, marigatan kano ti kabarbaro a titser a mangig-iggem iti Physics ta Math ti majorna. Ken overload pay.
Inyumanko ken baket. “Adda kenka, a, Lakay, no di makatubeng kadagiti aramidmo,” kinunana.
Isu nga addaak manen ditoy NQHS.
(Maituloyto)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kab_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn sna_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn