ARINDAREN ti aranaar ni Apo Init a simmirip kadagiti lawi dagiti kawayan. Kadegges ti taraok dagiti kawitan iti parbangon itay rugiak ti nagtamdag ditoy akindaya a tawa; ’toy siledmi nga agkakabsat. Agmurmuray ti San Antonio iti kusikusi kadagiti kusina ken dagiti paraangan.
“Agpadaran!” ni Lilang Candra nga ina ni inang iti bangir a siled.
Agas-asug ni inangko. Agpasngayen. Uppatkaminton nga agkakabsat. Siak ti inaunaan. Ni Jenny nga adiek, siam ti edadna. Lima met ni Jamie Joyce.
Diakon nagawidan ti bagik. Simrekak iti yanda a siled. Nakaidda ni inang iti papag. Nadaripepes iti ling-et. Agal-al -agasug.
Il-iluten ni lilang ti tian ni inang, idinto a sirsiripen ni Anti Evelyn ti sakaanan daytoy.
Pasado alas kuatro ti parbangon itay nangrugi nga agpasikal ni inang, segun ken ni Anti Evelyn a kabsatna. Saankam’ a nangayab iti partera, wenno saanen a kasapulan a maitaray idiay ospital ta midwife ni anti iti maysa nga ospital idiay Baguio. Intugotna dagiti ramitna.
“Annayko, ahmmprt! Haaah! Ahmpt!” inyiddek ni inangko ket agar-arubos ti nabuslon a luana. Agngarngariet.
“Sige, yiddekmo, manang, rummuaren ti ulona!” indag-dag ni anti.
Nakarkaron ti ugaog ni inang. Agrupanget, agwasang, agiriag a kasla maiw-iwa ti bagina.
Nagsaggaysaan nga iniggaman ni lilang dagiti ima ni inang iti uluananna. Ania metten, marigatan la ngaruden ni inang.
“Annayko, apo! Annayko!” Kasla aguga a baka ni Angkel Fredo ni inang. Ni Angkel Fredo ti inaunaanda a tallo nga agkakabsat. Ni Anti Evelyn ti buridek.
“Sige pay, rummuaren! Yiddekmo latta, manang.” Agkalkaling-etanen ni anti a mangitaltalmeg-mangikarkaraos iti kanawan a takiagna iti boksit ni inang. Kuaennan?
Simmirip ni anti iti kusayan. Timmuladak. Dara! Naslepen ti ules ken ti ap-ap ti papag!
Matay sa metten ni inangko? Siak ti umuna a matay iti nerbios no diak pay la rumMuar.
Napuotak laengen ti bagik nga agluluaak metten.
Nagtugawak iti papag iti sirok ti kaimito iti abagatanen ti balaymi. Adda iti balay da Angkel Fredo dagiti adiek ta itay aglawag sinukon ida ni Anti Norma nga asawa ni angkel.
Di mapunas iti panunotko ti rigrigat ni inang. Kasdiay gayam ti agpasngay. Agsagaba a kas iti ayup a maparti. Nabuslon ti dara nga agsayasay.
No dakes ti gasat ni inang, kasanokamin nga agkakabsat? Mannalon ni tatangko. Kabambanuaganna pay la a mabalo. Mangasawanto ma-nen?
Napakietak iti napigsa nga iriag ni inang. Adda nagibit a maladaga. Nagpasngayen!
MARAGSAKANAK A SAAN. Maragsakanak ta adda manen adingko. Malidayan ta maasianak unay ken inang.
“’Ka kitaen ‘diay adim.” Umul-ulog ni lilang; naisem a nakaiggem iti buneng ken supot a no ania ti linaonna, diak ammo, ta apay nga ikalina kano iti batog ti sagumaymay ti kamarin iti amiananen ti balay?”
Tallo laeng a layawko iti pito a pangal ti agdan, tinaraykon ti siled.
“’Nia ti adingko, anti?”
“Lalaki,” lamlampinan ni anti ti bebi.
Inlagtok ken intiptipatko ti ragsakko.
“Ay, nagkiut!” imbungisngisko. Arindaraen ti rupana, ngem linapdannak ni anti idi pidilek koman. Umis-isem met ni inang.
“Aywanamto a nalaing, wen?”
“La ketdi, anti!”
Imbel-a ti ridaw ni lilang, inalikumkomna ti tampong a daradara sa met la inalun-on ti ridaw.
“’Niat’ naganna, inang?”
“Jessie James.”
“Apay a dua nay, ket maymaysa met isuna?
Ngem kinatawaandak ketdi.
Kalpasan ti pangaldaw, nagpalpakami ken ni Anti Evelyn iti papag iti sirok ti kaimito.
“Kasdiay gayam ti aganak, anti. Narigat.”
“Nadara ti ritualtayo a babbai. Tunggal agpadara ni Eba, adda mapukaw iti biagna., ngem adda met ti sumangbay kenkuana.”
Pinerrengko. Diak a maawatan ti ibagbagana.
“Ti dara ti ubbog ti biag. Tunggal agpadara ti babai, agbalbaliw met ti bagina.”
Diak latta maawatan isu nga inkiyyetkon ti isemko.
“Ipasimudaag ti dara ti panaganak ti pannakapukaw ti ina iti anakna.”
“Mapukawto ni adingko, anti?”immulagatko.
“Ti kayatko a sawen, napukawen ti ina ti anakna iti saklolona a sinalsaluadanna iti siam a bulan.”
Medio nakiro.
“No maisina ti puseg ti maladaga, naisina metten ti naganna iti ubing. Ti ubing, surotenna ti nagan ti amana.”
Nakirkiron. Nagtung-edak lattan. Bimmabaak iti papag. Tinangadko ti mangga a narnuoyan kadagiti bunga. Timbog ti ngiwatko.
“Evangeline, naparsiakanka iti dara itay bigat?” nasarut ti perreng ni anti.
Imbagak a saan.
“’Pay ngarud dayta dara iti lakkom!”
Tinalliawko ti kanigid a lakkok. Nagkullayawak. Dara!
“Manot’ tawenmon?”
“Tartin, anti..”
“Awan mariknam iti bagim?”
Nagngilangilak.
Gimmay-at. Inawidnak. Nagtalangkiaw. Naisurotak. Awan ti matatao iti aglawlaw. Ingatok kano dagiti paldak. Nagkedkedak, siempre.
“Kitaenta laengen.”
Nagrupangetak. Nagpilit. Diak nalapdan.
“Kunakto pay!”
Pinerrengko.
“Dimtengen ti panagbinulanmo.”
Inarikapko ti sellangko, nabasa. Minirak dagiti ramayko. Dara! Naglagawakon.
“Dika madanagan, natural iti maysa a babai dayta. Intan dita balay. Agbuggoka ta isurok ti umno nga aramidem.
Sinabunak ti sellangko. Adda latta rummuar a dara. Agnerbiosakon. Pinerrengko ni anti a naikuadro iti ridaw ti banio. Inawatko ti pantik a yaw-awatna. Apay ti naipigket a bassit a lupot?
“Sanitary napkin. Nasken nga agaramatka no agbinulanka..”
“Binulanen nga agpa-daraak?”
“Wen, a. Isu a nasken nga adda metten iduldulinmo a sanitary napkin. Dumawatka ken ni inangmo ti igatangmo.”
Inagawaak ti nagpanti. Sinuktak ti paldak a nasarutan.
“Ibatogmo dayta napkin, sayaatem tapno awan ti tumagos iti paldam, kababain kadagiti makakita.”
Inaramidko ti imbagana. Tiningitingko ti bagik. Awan met ti mariknak a di nasayaat.
“Kuaenyo a dua dita banio?” simmirip ni lilang.
“Agreglan.”
“Balasangka ngaruden, apok, he-he-he-!”
[ Adda tuloyna ]
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fra_Latn ilo_Latn ilo_Latn sot_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn bem_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn isl_Latn mri_Latn ilo_Latn