No apay a tignay ken tagainep…
June 20, 2008 4 Comments
Itay kallabes a lawas a panagsursorko kadagiti sentro a binukel ti cooperativami, nasabatko ti maysa met idi a kaadalak Kunana: “Binirokko ti naganmo idiay internet idi malagipka ket nasarak daydiay blogsitemo. Apay met ngay a Tignay ken Tagainep ti taytolna?”
Agpada kami nga annak ti nakurapay met a kainaan. Nagasgasat kunak a ta nakalong sleeve metten kuntodo necktie. Madama a COO ti maysa a dakkel a Security Agency. No ania ti kukuaenna sadiay purpurok a ket madik met nadamagen. Adda pay ketdin a Honda Civic na.
Kunak: “Kua, Bro, inikkak ti Tignay daydiay Tagainep ‘ta amangan no iti panagTagtagainepko ket agam-amangawak ket no awan man laeng ti mangtignay kaniak a ket di sumikkelakon a, he he.”
Narigatkon sa nga ilawlawag ti gapuna a Tignay ken Tagainep ti paulo daytoy a blogko iti apagkirem laeng a kanito ti baet ti panagtinnapik ti abaga ken pannakagutad dagiti dakulap.
Ammok a lukipenna manen daytoy a blogsite. Ken wen sa, saankon sa pay met inestoria no apay a kastoy ti paulona. Dagiti saan a nakasurot kadagiti umuna a poste, nasaysayaat no mabisita dagitoy:
E Ilokano met…
Ti lawalawa
Agburlis ti biag…
Palsiit…
Malagipko la ket ngarud daytoy (tagalog a): “Lahat na kuwenta dapat may kuwento. Kung walang kuwento ang kuwenta, walang kuwenta.” Wen, aya.
Kastoy man ngarud:
Idi irugik daytoy, nalagipko ti paulo ti umuna a serioso a daniwko. Serioso kunak a ta dagiti imun-una ket daniw met ti lumlumnek nga init ken sabsabong sal-it. Daytay man kasla: “Sika ti alimukeng a malib-at kadagiti mulengleng ti sumsumleng a malem” wenno “inur-urayka idi a maiwagsak ti dalluyon…” He he he he!
Inglis idi. “From dusk to dawn: A Dream”. Inukir ni Maestro Ka Iliong daytoy. Napasarunuan ti “Duguang Tula.” Dagitoy a daniw ti pasaportek a nakaala ti uno a grado ti subjectko a “Philosophy of Language”. Tawen 1992. Isu ti nakaigapuan daytoy a linia: “Kadre kaniana ti balikas…”
Ti las-ud ti 15 a tawen, namin-adu nga inulit ulitko nga inukir daytay inglis. Inkur-itko iti Ilokano. Adda met inkur-itko a dadduma ngem apo ta agpatingga met laeng kaniak. Namindua a pinadasko ti nagipatulod ti magasin ngem madi met a limmusot. Mabainak koma ngarud a mangibaga a daniw dagitoy ta awan met laengen ti makita a gapuanak. Saanko pay ketdin a masapulan no sadinno a suli didiay balaymi ti nakapenpenna. Diay kalapawko idi ket naanay. Nairaman siguron a nagungtuban idi maumaak. Agpatingga laengen a a mannurot datao. Kuna ngamin ni Ka Iliong: “Sal-it, agsuratka a iti bukodmo a dila.”
Daytoy man ti nagbalin a paulona: “Tignay ken Tagainep: Maysa Rabii”
Saan laeng a kasta ti kasimplena. Nagramut ditoy barukongko ti tagainep. Idi rimmuarak ti seminario, inayabannak ni Ka Iliong a makigamulo ti Peasant Movement ditoy Amianan. Researcher. Saan kunak ket nagobraak ti maysa met a dakkel a kompania sadiay Manila. Kunak no naimnas ti rikna ti agobra ti natayag a bilding a di sarming, aircon, ken adda elevatorna nga umuli ken umulog. Mayat, dakkel ti masikbab. Ngem, saanak met a naragsak.
Nagawidak ngarud ket nagtalonak. Rinugiak ti agorganisa ti mannalon.Ngem, narigat gayam. Ti met kayatda ket mangaramid kami kano ti resolusion a dumawat ti pundo ken mayor ken kasta metten ken ni diputado a kas pangrugian. Ayna, ta umapo kami met iti politiko. Madik, kunak. Awan met mabalinmi ta nakurapay tayo met nakkong, kunada met. Inbatik ngarud isudan.
Birokek man ngarud daytay Peasant Movement sadiay Ilocos, kunak. Addaak idi sadiay Dasol, Pangasinan. Iggemko ti kakaisuna a kopiak ti magasin a “Kalasag”. Napanak ditoy Ilocos Sur. Nagpatinggaak met laeng ditoy Tagudin ket ti sentro a pakaimalmalditan ti Kalasag ket sadiay Vigan. Masapulko ti pamedmed, kunak. Ken addan pressure nga aggapu kadagiti nagannakko nga agtrabajoak manen ta masapul a sumrek metten ti kolehio dagiti addik.
Pinadasko ngarud ti nagaplay ditoy Tagudin Multi-Purpose Cooperative. Nakastrekak a kas Education and Training Coordinator. Tsiamba kunak Bassit ti sueldo, alawans. Inasakko ngarud dagiti tambak ket innallukoyko dagiti miembro ti cooperativa nga adalenmi ti wagas ti panagtalonda. “Sustainable Agriculture: TMPC-MASIPAG Farm Trial and Field School” ti naaramid. Kagiddan met ti KASAKALIKASAN ti gobierno.
Ti immuna nga inbagak, malagipko pay: “Daytoy cooperativa tayo ket inaponanen ti babaknang kunak. Gapu ti ayatna a makatulong kadagiti miembro, inaramidna a banniit ti nangato nga interes ti deposito. Ngem saan tayo nga paabak, usaren tayo dagiti kuarta ti babaknang a mangalut-ot kadatayo ti pitak.”
Babaen ti grant ti FSSI, naikkanak ti pundo ken bin-i a nasurok a limapulo a barayti. Dagiti barayti a traditional ken farmers’ breed, daytay man bin-i a saan a partuat ti IRRI. Ket naimula ti trial farms. Pinili ngarud dagiti mannalon ti barayti nga umiso. Awan a pulos ti kemikal nga abuno ken isprey. Ngem idi bumayag, nagsublida met laeng ti commercial farming. Sayang… ken saanak a nagballaigi. Nagpatinggaak laengen ti tagainep.
Baam man dagiti mannalon kunak ta naamirisko ket saan metten nga isseman dagiti annak a tawiden ti talon. Mailako dagiti talon tapno agnarsda ket apan danton sadiay abrod. (Isu ngarud a sinurot ida ni Ka Iliong, he he he, dita diaspora.)
Inkamaysak ti Women’s Micro Enterprise Development Program. Isu daytoy tay microfinancing a maited kadagiti economically active poor women. Inggana ittatta, nailumlomak pay laeng ditoy.
Gapu kadagitoy, nalibtawak a pinatun-oy ti adalko. Saanko metten a sinapul ti KALASAG. (Saanko nga ammo no adda pay laeng.)
Naabakak ngem ti ranget ket agtultuloy uray ti agsipnget. Adda dangadang ditoy baba ti alipuspos. Ti TIGNAY. Ti TAGAINEP.
Pidutek ti tunggal ruting ket indennesko ditoy barukongko tapno rumsik ti alipato. Daytoy ti TIGNAY. Daytoy ti TAGAINEP a dinto pulos agressat.
Saanko nga apalan daydiay kabaddungalak. Bagayna ti aglong sleeve ken agneck tie. Ngem siak? Apo, daytoy a ngisitko ken bukbukoan nga imak, agbalinak laeng a bulbullgaw. Saankonto a bagay.
Ti ruting nga awan ti kais-iskanna iti dadduma, no maurnong ket maibilag ti pudot santo magungtuban, sumgiab. Daytoy a blog ti pasngawko, anusanyon a. Ditoy a blog nga irugik manen ti maysa a kur-it. Ta ti tunggal kur-it, adda rissik. Anusak nga urayen ti puyupoy…ti amian.
ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn sag_Latn ilo_Latn fuv_Latn tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn