VIGAN CITY – Pannakakontrol ti presio dagiti prime commodities wenno kangrunaan a produkto kabayatan ti pannakaideklarar ti Ilocos Sur nga “under the state of calamity;” pannakapasingked ti kinatalged dagiti mailaklako a nateng a mapaspasuyotan kadagiti kemikal a pestisidio; ken dadduma a pakaseknan dagiti consumers ti kangrunaan a natratar kabayatan ti naangay a Dap-ayan Ilocos Sur media forum sadiay Provincial Capitol, Vigan City idi Oktobre 4, 2018.
Dimmar-ay iti media forum da Sanguniang Panlalawigan Members Mika Mendoza ken Christopher Baterina, Amy Galvez ti Department of Trade and Industry (DTI) – Ilocos Sur, ken dagiti mangidaulo ken pannakabagi dagiti nadumaduma nga ahensia ti gobierno iti Ilocos Sur kas ti Provincial Agricultural Office (PAO), Fertilizers and Pesticides Authority (FPA), National Food Authority (NFA), Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Bureau of Internal Revenue (BIR), Department of Education (DepEd), Department of Environment and Natural Resources (DENR) ken gunglo dagiti Barangay Health Workers (BHW), ken Federated Senior Citizens.
Impasingked ni Ms. Galvez ti DTI a kabayatan ti pannakaideklarar ti Ilocos Sur nga “under the state of calamity” gapu iti napaut a nepnep itay Agosto ken iduduprak ni Bagyo Ompong itay Setiembre, ket palpaliiwen ti DTI dagiti nagduduma a pagtagilakuan iti Ilocos Sur a saan nga agsobsobra ti presio dagiti tagilakoda a kangrunaan a magatgatang. Nagballaag a dagiti matiliwan nga aglabsing ket maipaayan iti umno a dusa. Kiniddawna iti publiko ti panangipulongda iti DTI dagiti aglaklako iti sobra a presio a maibasar iti suggested retail prize.
Naipaganetget a dagiti mabalin a kontrolen ti DTI a presio dagiti tagilako kabayatan a ti maysa a probinsia ket adda iti “state of calamities” ket dagiti kangrunaan a kasapulan a magatgatang kas kadagiti nagduduma a taraon ken construction materials. Mairaman a prime commodities dagiti kape, asukar, gatas, noodles, sardinas ken dadduma pay a delata a maipauneg.
Naidatag met iti forum ti pakaseknan ti kinatalged iti salun-at dagiti mailaklako a nateng kadagiti pagtagilakuan gapu ta adda dagiti mannalon a sakbay nga apiten wenno purosenda dagiti mulada a nateng ket pasuyotanda pay iti kemikal a pestisidio. Nailawlawag nga adda dagiti kaso a dagiti mannalon ket ag-spray-da iti pestisidio kadagiti apitenda a nateng sakbay nga apitenda ket napeggad dagitoy a maipauneg uray no mabuguanda gapu ti sabidong a naipasuyot.
Impalgak ni SPM Mendoza nga adda ordinansa mainaig iti pannakapatalged dagiti maap-apit ken mailaklako a nateng, ngem saan nga epektibo ti pannakaipakatna. Impatalgedna a kasapulan ti kooperasion dagiti opisial iti barangay tapno maadalan dagiti tattao, ken maipakat ti ordinansa. Insingasing ti pannakabagi ti FPA a nasken ti epektibo a pannaka-regulate ti panaglako ken panagusar kadagiti kemikal a pestisidio ta napeggad daytoy iti salun-at dagiti tattao, babaen ti pannakaipasa ken pannakaipakat ti tumutop nga ordinansa. Impakaammo met ti PAO nga iyad-adal ti opisinada ti organiko a panagtalon ken umno a panagaramat kadagiti abono ken pestisidio tapno natalged dagiti maapit a nateng.
Impakaammo met ti NFA ti maysa a rason ti panagkurang ti supply iti bagas kadagiti sabali a lugar iti Pilipinas ket ti pannakailemmeng dagiti irik ken bagas. Impakaammona ti agtultuloy a panagangkat ti NFA iti nalaka a bagas kadagiti dadduma a pagilian tapno saan nga agkurang iti supply. Linawlawaganna met ti isyu ti panagburiki iti sako dagiti bagas kadagiti bodega ti NFA a mapaspasamak dayta no mangalada iti “sample” ti bagas nga agingga iti maysa a kilo, ngem maisublida met laeng iti sako.
Impakaamo met ti DepEd a nainget ti bilin kadagiti amin nga eskuela a sakupenda ti pannakaipawil ti panaglako kadagiti amin a klase ti soft drinks ken junk foods kadagiti kantina ken uneg ti pagadalan. Impakaammona pay ti programa a “Gulayan sa Paaralan” a panagmula dagiti nateng a maluto a mailako kadagiti kantina dagiti eskuela.
Impakaammo met ti BSP ti kaaddan dagiti baro a sensilio a mangsukat kadagiti daan a “coins.” Inyawisna kadagiti adda tubong ken adu ti urnongna a sensilio nga in-inutendan nga isukat dagiti adda kadakuada tapno saandanton a problema no maisayangkat ti plano a saanton a pannakagasto dagiti daan a coins. Nagpalagip pay kadagiti magdaddadael kadagiti sensilio ken papel a kuarta a panaglabsing dayta iti linteg nga addaan iti dusa. Nagballaag met kadagiti agtagtagilako a saan nga agawat iti pagbayad a sensilio, ken saanda a panagsupli iti umno kadagiti aggatang a mailabsing ken madusa dayta iti linteg.
Impakaammo met ti DENR nga agtultuloy dagiti gannuat ti opisinada iti pannakasaluad ti aglawlaw. Impalgakna nga awanen dagiti natiltiliwda nga agug-uging ken illegal nga agpukpukan iti kayo kalpasan ti pannakatiliw ken pannakompiskar dagiti illegal logs iti ili a Bantay. Inaklon met ti BIR a dimmakkel ti koleksionda iti implementasion ti Tax Reform for Acceleration and Inclusion Law a nangnayon iti buis dagiti adu a produkto ken nangpangato ti presio.
Iti met mensahe ni SPM Baterina, impasingkedna ti agtultuloy a suportana iti pannakaiduron dagiti pagimbagan ken pannakasaluad ti kalintegan dagiti consumers babaen ti panagtitinnulong ti gobierno ken pribado a sektor. Imbasa met ni Mr. Marlon Tagorda, executive assistant ni Vice Gov. Jeremias Singson, ti mensahe ti Bise Gobernador a nakasagana ti Provincial Board a tumulong ken mangirupir ti pagsayaatan dagiti amin a consumers.
Naisayangkat ti media forum babaen ti Philippine Information Agency ken DTI iti Ilocos Sur kas paset ti Consumers Welfare Month ita nga Oktobre a pakaiwayatan pay dagiti nagduduma a programa ken aktibidad para ti pannakaitandudo ti pagimbagan dagiti aggatgatang kadagiti nagduduma a produkto. (Eden Alviar)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn