Bulkan Kanlaon
Ti Bulkan Kanlaon, naipaletra pay a kas ti Kanla-on wenno Canlaon, ket maysa nga aktibo a bulkan idiay Isla ti Negros ti tengnga a Filipinas. Ti estratobulkan ket askawenna dagiti probinsia ti Negros Occidental ken Negros Oriental, iti agarup a 30 km (19 mi) ti abagatan a daya ti Siudad ti Bacolod, ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad ti Negros Occidental.
Ti bulkan ket paborito a lugar para kadagiti agkalkalay-at ti bantay ken ti tampok ti Masna a Parke ti Bantay Kanlaon, ti nailian a parke a kasisigud a nabangon iti Agosto 8, 1934.[1][2] Daytoy ket maysa kadagiti aktibo a bulkan ti Filipinas ken paset ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko.
Dagiti linaon
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kanlaon ket addaan ti kangato ti pantok iti 2,435 m (7,989 ft) nga addaan ti diametro ti baba iti 30 km (19 mi) ket napunnuan kadagiti piroklastiko a kono ken dagti abut ti bulkan. Iti baba ti amianan ti pantok ket ti aktibo nga abut ti bulkan ti Lugud . Iti amianan ti Lugud ket 2 babaen ti 0.8 km (1.24 babaen ti 0.50 mi) ti kaldera, a naamammuan iti Ginget ti Margaja, nga addaan ti abut ti bulkan a danaw.[3]
Ti bulkan ket addaan kadagiti tallo a [[napudot nga ubbog] kadagiti bakrasna: ti Napudot nga Ubbog ti Mambucal iti amianan a laud, Napudot nga Ubbog ti Bucalan, ken ti Napudot nga Ubbog ti Bungol. Dagiti asideg a bulkaniko a sangaunan ket ti Bantay Silay ken Bantay Mandalagan, iti amianan ti Kanlaon.
Ti tengnga ti siudad ti Siudad ti Canlaon, ti siudad nga addaan iti turay iti Negros Oriental a bangir ti bantay, ket naisanglad iti baba a bakrasna iti agarup a 8.5 km (5.3 mi) daya abagatan a daya iti pantokna.[3]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ka-aktibuan a bulakn idiay tengnga a Filipinas, ti Kanlaon ket nagbettaken iti 26 a beses manipud idi 1919. Dagiti panagbettak ket kadawyan a preatiko a panagbettak iti bassit aginggana ti kalalainganna a kadakkel a mangpataud ti bassit a panagarbis ti dapo iti asideg ti bulkan. Idi 1902, ti panagbettak ket naidasig a kas estroboliano, a kadawyan babaen ti panagpussual ti agbigbigganga a piroklastiko a materiales, lapilli ken dagiti bomba ti lava.[3]
Ti bulkaniko nga aktibidad idiay Kanlaon ket agtultuloy a sisiimen ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas (PHIVOLCS), ti opisina ti gobierno nga agsisiim kadagiti bulkan ken gingined iti pagilian. Ti Obserbatorio ti Bulkan Kanlaon a mabiruka idiay kampus ti Kolehio ti Siudad ti La Carlota idiay Bgy. Cubay, Siudad ti La Carlota ti probinsia ti Negros Occidental.[3]
Ti nakaro nga aksidente idi 1996 idiay Kanlaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Agosto 10, 1996, ti grupo dagiti 24 nga agkalkalay-at ti banatay ket addada idi idiay pantok ti bulkan idi ti Kanlaon ket kellaat a nagbettak nga awan pakdaar a nangpatay ti Britaniko nga estudiante a ni Julian Green ken dagiti Pilipino a ni Noel Tragico ken ni Neil Perez, nga isuda ket nakubongda idiay asideg ti pantok. TDagit iagturay ket insalakanda dagiti 17 a sabali, a mairaman dagiti 10 Belganoa, ti sabali pay a Briton ken dagiti innem a Pilipino. Dagiti 17 ket nainagananda a kas dagiti Belgiano a ni Frederick Carraso, Philipp Couche, Caroline La Grange, Sophie La Benne, Darmien Gaitan, David Ryckaert, Florence De Corte, Jean Francois Ossengeld, Caroline Verlinde ken ni Delthme Ferrant, Briton a ni Gordon Cole ken dgait iPIlipino a ni Pepito Ibrado, Wovi Villanueva ken ni Albert Devarras.
Maysa kadagiti Belgiano, ni Caroline Verlinde, ket kinunana nga isu ken ti grupona ket ganganidan idi a ppnawan ti lugar idiay asideg ti abut ti bulkan idi kellaat a nagpuusak ti bulakn iti dapo ken batbato. Timmaray isuna iti maysa a kayo tapno paglemmenganna ken nakitana a napuntaan dagiti gayyemna kadagiti agtintinnag a bato.
Kinaudi nga aktibidad ti bulkan[urnosen | urnosen ti taudan]
2006[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Hunio3, 2006, ti Kanlaon manen ti aktibidadna ken nagipussuak ti alibungubong ke dapo., naited ti Alerto Agpang 1 (saan unay a nakaro nga aktibidad) idi Hunio 12, 2006.
2008[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Pebrero 10, 2008, ti PHIVOLCS ket nangited ti alerto a nangibagbaga a ti seismiko a network idiay Bulkan Kanlaon ket nangirehistro ti dagup ti 21 dagiti ababa a prekuensia ti gingined (LFVQ) idi las-ud dagiti naplabas a 4 nga oras. Gapu ti iya-adu ti bilang dagiti nairehistro a bulkaniko a gingined,ti PHIVOLCS ket inpangatona ti kasasaad ti alerto ti Bulkan Kanlaon ,manipud ti Alerto Agpang 0 aginggana ti Alerto Agpang 1, a kayatna asaoen ket naipangato bassit ti aktibidad ken ti bulkaniko nga aktibidad ket pakaiturongan ti alibungubong ken panagpussuak ti dapo.[4] Ti 4-kilometro (2.5 mi) a Sona ti Permanente a Peggad (PDZ) ket natartaripato iti lawlaw ti bulkan, gapu ti mabalin a pannakapasamak ti kellaat a panabettak nga awan pakdaar,ngem awan met dagiti panagbettak a napasamak.
2009[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti 8 nga aldaw idi 23 Agosto aginggana idi 1 Septiembre, dagiti 257 a bulkaniko a gingined ket nairehistroda idi. Ti kadawyan a seismiko nga aktibidad iti las-ud dagiti naulimek a paset ti panawen ket 0 aginggana kadagiti 4 a gingined iti aniaman a paset ti panawen ti 24 nga oras. Dagiti episentro dagiti nairehistro a gingined ket nairimpuook idiay amianan a laud a bakras a mabalin a mangibaga ti panaggunay ti maysa nga aktibo a tukki idiay bakras nga inaramid babaen ti presion iti sirok ti bulkan. Dagiti panagsisiim ti rabaw ket saan a nakaipakita ti aniaman nga adu a panagbaliw iti panagpussuak ti alibungubong manipud ti abut ti bulkan. Ti PHIVOLCS nangitaltalinaay ti alerto a kasasaad iti Agpang 0.[5]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti nasalakniban a lugar ti Filipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "NIPAS's 202 Initial list of components". Nasalakniban a Lugugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 2011-08-13.
- ^ "Nasalakniban a Lugugar ti Rehion 6". Nasalakniban a Lugugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 2011-08-13.
- ^ a b c d "Panid ti Bulkan Kanlaon". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas.
- ^ Panaro ti Phivolcs iti Kanlaon
- ^ PHIVOLCS
tgl_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn fij_Latn