Côte d'Ivoire
Nagsasabtan: 8°N 5°W / 8°N 5°W
Ti Côte d'Ivoire,[a](lit. Pantar ti Marpil), opisial a ti Republika ti Côte d'Ivoire, ket ti maysa a pagilian a mabirukan iti abagatan nga aplaya ti Laud nga Aprika. Ti politikal a kapitolio ti Côte d'Ivoire ket ti Yamoussoukro iti tengnga ti pagilian, bayat a ti kapitolio ti ekonomia ket ti puerto a siudad ti Abidjan. Daytoy ket beddengan ti Guinea iti amianan a laud, ti Liberia iti laud, ti Mali iti amianan a laud, ti Burkina Faso iti amianan a daya, ti Ghana iti daya, ken ti Golpo ti Guinea (Taaw Atlantiko) iti abagatan. Ti opisial a pagsasao ti republika ket Pranses, ken ti pagsasao nga adu nga us-usaren dagiti lokal nga indihenio ket mairaman ti Baoulé, Dioula, Dan, Anyin, ken Cebaara Senufo. Iti dagup, adda dagiti agarup a 78 a sabali a a pagsasao a naisasao iti Côte d'Ivoire. Ti pagilian ket addaan iti dakkel a populasion nga agraraem iti Kristianidad, Islam ken dagiti nadumaduma nga indihenio a relihion.
Sakbay ti panagsakup dagiti Europeano, ti Côte d'Ivoire ket ayan idi dagiti nadumaduma nga estado, a mairaman ti Gyaaman, ti Imperio a Kong ken Baoulé. Ti lugar ket nagbalin a maysa a protektorado ti Pransia idi 1843 ken naitiptipon a kas maysa a kolonia ti Pransia idi 1893 iti panawen ti Europeano nga eskrambulo ti Aprikaa. Nakagun-od daytoy iti wayawaya idi 1960, nga indauluan babaen ni Félix Houphouët-Boigny, nga isu ti nagturay iti pagilian aginggana idi 1993. Relatibo a natalinay kadagiti pagalgadan ti rehion, nagpundar ti Côte d'Ivoire iti asideg a pannakikadua iti politika ken ekonomia kadagiti kaarrubana iti Laud nga Aprika bayat nga isu met ket nagtalinaay iti asideg a relasion iti Laud, a naipangpangruna iti Pransia. Naririo ti kappiana babaen ti maysa a kudeta idi 1999 ken dagiti dua a sibil a gubat, ti immuna ket idi baetan ti 2002 ken 2007[8] ken manen idi las-ud ti 2010–2011. Idi 2000, nangampon ti pagilian iti baro a batay-linteg.[9]
Ti Côte d'Ivoire ket maysa a republika nga addaan iti napigsa nga ehukitibo a bileg a nairebbeng iti presidente. Babaen ti produksion ti kape ken kakaw, nabileg ti ekonomia ti pagilian iti Laud nga Aprika iti las-ud dagiti tawen ti 1960 ken 1970, ngem napan met daytoy iti didigra ti ekonomia kadagiti tawen ti 1980, a nagtaudan dagiti riro ti politika ken sosial. Idi laeng agarup a 2014 a ti dagup ti domestiko a produkto ket nakaabot manen iti kangato kadagiti tawen ti 1970.[10] Idi 2020, ti Côte d'Ivoire ket isu idi ti kadakkelan nga agiluluas iti bukel ti kakaw iti lubong ken addaan iti nangato nga agpang iti matgedan para iti rehionna.[11] Idi maika-21 a siglo, ti ekonomia ti Côte d'Ivoire ket kaaduan a naibatay iti panagtagilako, ken nakaro pay laeng nga agkamkammatalek iti agrikultura, ken kaaduan dagiti panagpataud kadagiti nasayaat a malako nga apit babaen dagiti bassit a talon.[2]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maibalikas a kas /ˌkoʊt diːˈvwɑːr/ KOHT-_-DEE-VWAR iti Ingles ken [kot divwaʁ] (dengngen) iti Pranses.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ivory Coast". Global Religious Futures (iti Ingles). Pew Research Center. Naala idi 1 Hulio 2021.
- ^ a b "Côte d'Ivoire". The World Factbook (iti Ingles). CIA Directorate of Intelligence. 24 Hulio 2008. Naala idi 8 Agosto 2008.
- ^ "Population by Country (2020)" (iti Ingles). Worldometer.
- ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects: October 2020 – Côte d'Ivoire". imf.org (iti Ingles). IMF. Naala idi 13 Oktubre 2020.
- ^ "Gini Index" (iti Ingles). World Bank. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 9 Pebrero 2015. Naala idi 14 Hulio 2021.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 December 2020.
- ^ "Cote d'Ivoire definition". Dictionary.com (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Hulio 2015. Naala idi 23 Mayo 2014.
- ^ "Loi n° 2000-513 du 1er août 2000 portant Constitution de la République de Côte d'Ivoire" (PDF). Journal Officiel de la République de Côte d'Ivoire (iti Pranses). 42 (30): 529–538. 3 Agosto 2000. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 25 Marso 2009. Naala idi 7 Agosto 2008.
- ^ Loi no 2000-513 du 1er août 2000 portant constitution de la République de Côte d’Ivoire, Journal Officiel de la République de Côte d’Ivoire, no 30, Abidjan, jeudi 3 août 2000, p. 529–538
- ^ "Penn World Table" (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 22 Marso 2019.
- ^ "Ivory Coast country profile". BBC News (iti Ingles). 2020-11-18. Naala idi 2021-06-01.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Côte d'Ivoire iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Côte d'Ivoire manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti Gobierno tiCôte d'Ivoire (iti Pranses)
- Côte d'Ivoire iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Côte d'Ivoire
- Heograpiko a datos a mainaig iti Côte d'Ivoire iti OpenStreetMap
- Côte d'Ivoire
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
bam_Latn pol_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn fra_Latn fra_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn bam_Latn ilo_Latn bam_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn