Salaysay ni Eden A. Alviar
NAGLABASEN TI 34 a tawen a pannakapapatay ni Senador Benigno “Ninoy” Aquino III idi Agosto 21, 2017. Ngem maanninawan a saan pay a naan-anay a naglunit ti sugat a naparnuay iti puso ken panunot dagiti adu a Pilipino.
Malaglagip latta dagiti daaduma a Pilipino daydi naranggas a pannakapapatay ni Ninoy sadiay tarmac ti Manila International Airport idi malem ti Agosto 21, 1983.
Idi pasado ala-una iti malem iti dayta a Domingo, nagdisso iti tarmac ti MIA ti China Air Lines Flight 811 a nagluganan ni Ninoy a kinadua ti kayongna a ni ABC News correspondent Ken Kashiwahara ken dadduma pay a kameng ti media. Naggapu ti eroplano manipud iti Taiwan.
Iti uneg ken ruar ti MIA, nasurok a 1,000 a soldado ken polis dagiti namandar a mangipaay iti seguridad iti idadateng ni Ninoy kalpasan ti tallo a tawen a panagpaingna sadiay Estados Unidos.
Apaman a nagdisso ti eroplano a nagluganan ni Ninoy, ket sigida nga immuli dagiti soldado ti Aviation Security Command tapno arestaren ken bayabayenda ni Ninoy. Inruar dagiti soldado ni Ninoy iti jet bridge nga agpababa iti staircase iti apron nga ayan ti agur-uray a military van a mangitulod kenkuana sadiay Fort Bonifacio.
Sakbay a naan-anay a nakababa ni Ninoy iti agdan iti asideg ti van, gimluong dagiti nagsasaruno a putok. Idi nagsardengen dagiti putok, napasag iti tarmac ni Ninoy ken ti lalaki a nakaaruat ti asul a maintainance uniform nga idi agangay ket nabigbig a ni Rolando Galman ken intudo dagiti soldado a nangpatay iti senador babaen ti Smith & Wesson Revolver .357.
Dagus nga inkarga dagiti dua a soldado ni Ninoy iti AVSECOM van ken naitaray sadiay Fort Bonifacio Hospital ngem natayen isuna gapu iti pannakapaltog ti ulona. Nabati ken natatek met iti buli ti napasag a lalaki a napabasol a pimmaltog ken ni Ninoy.
Dayta a kanito ti nagpatinggaan ti namaris a biag ti senador a napapati a ginibusan ti buli a naitiro iti ulona.
Nabutosan ni Ninoy a senador idi 1967 iti tawenna a 37 kalpasan ti panagserbina sadiay Tarlac kas gobernador ken bise gobernador ti probinsia, ken mayor ti ilina a Concepcion. Kas senador, nagbalin a nainget a kritiko ni Marcos, ken nabigbig a sumingsingising a lider ti Liberal Party a manamnama a kandidato iti sumaruno a Presidential election no saan a naideklara ti Martial Law.
Apaman a naideklarar ti Martial Law idi Septiembre 21, 1972, ni Ninoy ti maysa kadagiti immuna a natiliw a lider ti oposision. Nabalud sadiay Fort Bonifacio ken Fort Magsaysay sadiay Laur, Nueva Ecija gapu kadagiti kaso a murder, illegal possession of firearms ken subversion, kaduana dagiti lider ti New People’s Army a da Bernabe Buscayno alias Komander Dante ken ti nagbalin a rebelde a soldado a ni Lt. Victor Corpuz. Kinedngan ida ti military tribunal a mabitay idi 1977, ngem saan a naipakat ti sentensiada.
Uray nakabalud, binukel ni Ninoy ti partido a Lakas ng Bayan idi 1978 a kaduana a nagkandidato para ti Interim Batasan Pambansa iti Metro Manila ngem inabak ida dagiti kandidato ti Kilusang Bagong Lipunan a binukel ni Marcos.
Idi 1980, nagsagaba ni Ninoy iti atake iti puso. Napalubosan a napan nagpaopera iti pusona sadiay Houston, Texas, USA. Nagtalinaed sadiay Massachusetts iti tallo a tawen agingga a nagawid iti Pilipinas.
Dinayyeg ti pannakapapatay ni Ninoy ti adminitrasion ni Marcos. Riniwriw dagiti Pilipino nangruna dagiti taga-Metro Manila ken Central Luzon a nakipagladingit iti ipapatayna. Binukel ni Marcos ti Fernando Fact Finding Commission ken Agrava Commission a nagimbestigar iti pannakapapatay ni Ninoy. Ngem saan a naawat ti oposision dagiti takuat ken duktalda. Naabsuelto met iti Sandiganbayan dagiti immuna a naidarum iti pannakapapatay ni Ninoy, pakairamanan ni AFP Chief of Staff General Fabian Ver.
Ti pannakapapatay ni Ninoy ket pinagkaykaysana dagiti lider ti oposision iti nagduduma a paset ti pagilian, ken nagbalin a simbolo ti panagtitimpuyogda ti balona a ni Corazon “Cory” Aquino. Idi naangay ti Presidential Snap Elections iti Pilipinas idi Pebrero 7, 1986, nagbalin a kandidato ti partido nga United Democratic Opposition da Cory a para presidente, kaduana ni Salvador Laurel a para bise presidente. Nakabalubalda da Marcos a nagpailayon a para presidente ken Arturo Tolentino a para bise presidente
Uray opisial a naideklarar da Marcos ken Tolentino iti eleksion, nagsaknap dagiti alegasion ti panagsuitik a nangsilmut ti pannakapasamak ti umuna nga EDSA People Power Revolution nga inyusuat dagiti kaaliado ni Marcos a da Defense Minister Juan Ponce Enrile ken Lt. Gen. Fidel Ramos. Dayta a pasamak ti nangisaad iti akem ken Cory kas presidente, ken nangpapanaw ken ni Marcos a napan nagpaing sadiay Hawaii, USA.
Adun a namaris a pasamak dagiti simmaruno kalpasan ti pannakapapatay ni Ninoy. Naisubli ti demokrasia ken bileg dagiti umili iti eleksion. Idi 2010, nangabak met a Presidente ti Pilipinas ti junior ni Ninoy, ni Benigno Simeon “Noynoy” Aquino III.
Kalpasan ti 34 a tawen a pannakapapatay ni Ninoy, kasla burburtia ken batibat pay laeng kadagiti dadduma a Pilipino ti napasamak kenkuana ta agpapan ita uray adda dagiti nasentensian a nagbasol ngem nagtalinaed a palimed no sino ti akin-utek iti pannakapapatayna.
Idi 1985, napilaan iti murder iti Sandiganbayan dagiti 25 a soldado ken maysa a sibilian gapu iti pannakapapatay ni Ninoy, ngem naabsueltoda. Idi panawen ni Cory idi 1986, nabiag manen ti kaso ket nasentensiaan iti life imprisonment dagiti 16 a soldado iti pannakatay ni Ninoy a pakairamanan da Brig. Gen. Luther Custodio; Capt. Romeo Bautista; 2nd Lt. Jesús Castro; Sergeants Claro Lat, Arnulfo de Mesa, Filomeno Miranda, Rolando de Guzman, Ernesto Mateo, Rodolfo Desolong, Ruben Aquino, ken Arnulfo Artates; Constable Rogelio Moreno (ti naitudo a gunman); M/Sgt. Pablo Martínez; C1C Mario Lazaga; A1C Cordova Estelo; ken A1C Felizardo Taran.
Natay ni Custodio iti pagbaludan gapu iti sakit a kanser, ken ni Lazaga gapu iti atake ti puso. Kabayatan ti panagtakem ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo, pinarolanna ni Martinez idi 2007 ngem natay daytoy iti aksidente iti lugan idi 2014. Idi Marso 2009, nawayawayaan dagiti naudi a balud iti pannakapapatay ni Ninoy gapu iti humanitarian reason.
Kalpasan ti 34 a tawen a pannakapapatay ni Ninoy, aglunit koman ti sugat a pinarnuayna kadagiti kaunggan ken panunot dagiti Pilipino tapno makapagkaykaysada nga agturong para iti nakappia ken nadur-as a panagbiag.#
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn