Marikriknatayon ti kinabara ti aglawlaw. Bigbigat pay laeng, agkaling-etantayon. Kasla sagabasabentayo iti kinapudot ti sardam ken ti agpatnag. Kasapulanen a nakapondo ti aircon wenno electric fan tapno makatrabahotayo a nasayaat iti opisina wenno iti uneg ti pagtaengan.
Kinuna ni Mick Kelly iti International Institute for Environment and Development a manipud idi 1854 agingga iti 1997, nagpangato ti pudot ti aglawlaw iti 59 degrees Celsius wenno .04 degrees kada dekada makagapu iti epekto ti umad-adu a konsentrasion ti makunkuna a greenhouse gases iti tangatang. Nupay kasta, gapu iti panagbettak ti Mt. Pinatubo idi Hunio 1991, limmamiis ti lubong. Ngem iti panagmawmaw ti epekto ti panagbettak ti bulkan iti aglawlaw, nangrugi manen a pumangato ti temperatura ti aglawlaw kalpasan ti sumagmamano a tawen.
Iti panagadal ti National Institute of Water and Atmospheric Research iti New Zealand manipud idi 1980 agingga iti 1990, nagpangato ti pudot iti .5 degrees Celsius, ti kapudotan a rekord. Bimmaba met iti 7 porsiento ti panaginit ket pimmuskol dagiti ulep idi 1951-1990 a nagtungpal iti panagbalin a namagmaga ti adu a lugar. Ngem manipud idi 1980, pimmuskol ti tudo iti 30 porsiento no maikumpara iti rekord iti 30 a napalabas a tawen. Iti rehion ti Abagatan a Pasipiko, iti tawen a panagparang ti El Niño, nagbalin a napudpudot ken nabasbasa ket iti kaawan daytoy nasao a pagteng, nalamlamiis ti panawen ken namagmaga kadagitoy a lugar.
No kastoy ti mapasamak, kinuna ti Greenpeace, aktibista a grupo a mangsipsiput iti aglawlaw, agbalin dagiti bagyo a narungrungsot.
Ania dagiti pagilian a mabalin nga agsagrap iti maparnuay a narungrungot a bagyo?
Kangrunaan dagiti pagilian nga adda iti Pasipiko. Uray ti Pilipinas mabalin a dalanen ti bagyo kas iti napasamak iti napalabas a panangdalapus ti super typhoon a Gading ken Iliang iti pagiliantayo a nakadadaelan dagiti pagtaengan, pasdek ken nakatayan ti gasut a biag.
Kinuna ti Greenpeace nga iti Pasipiko, mapaliiw ti agtultuloy a panagpangato ti temperatura ti baybay ken ti angin a panipudan ti panagpangato ti level ti baybay ken ti pannakatay dagiti koral a pagaponan ken pagitlogan dagiti ikan. Dakkel la ketdi ti epekto dagitoy iti panagbiag saan laeng a kadagiti agindeg iti nasao a rehion no di pay iti sangalubongan.
Dagiti mapalpaliiw ita a panagbaliw ti temperatura ti lubong ti ginubuay ti panangabuso dagiti tattao, nangnangruna dagiti agindeg kadagiti dadakkel ken narang-ay a nasion iti nakaparsuan.
Dagitoy a panagabuso iti nakaparsuaan ti kangrunaan a mangpataud iti panagtitipon dagiti greenhouse gases iti akinngato a paset ti tangatang. Dagitoy a gases ket “tiliwen” ken pupokenda ti pudot nga aggapu iti init ket pataudenna ti panagbara ti lubong.
(Maigibusto)
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn hau_Latn