Tunisia
Nagsasabtan: 34°N 9°E / 34°N 9°E
Ti Tunisia,[a] opisial a ti Republika ti Tunisia,[b] ket ti akin-amianan unay a pagilian iti Aprika. Daytoy ket parte ti rehion ti Maghreb iti Amianan nga Aprika, ken beddengan babaen tiu Arhelia iti laud ken abagatan a laud, Libya iti abagatan a daya, ken ti Baybay Mediteraneo itiamianan ken daya; sakupenna ti 163,610 km2 (63,170 sq mi), ken agraman ti populasion iti 11 a riwriw. Daytoy ket aglaon iti akindaya a patingga ti Banbantay Atlas ken dagiti akin-amianan a sakup ti desierto Sahara, ken dagiti nabati pay a teritoriona ket iti maarab a daga. Ti pantarna iti 1,300 km (810 mi) ken mangiraman ti pagtumpongan dagiti akinlaud ken akindaya a parte ti Labneng Mediteraneo. Ti Tunisia ket ayan ti akin-amianan unay a punto ti Aprika, ti Rawis Angela; ken ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Tunis, ken mabirukan daytoy iti amianan akindaya a partar, ken nakaalaan daytoy ti nagan ti pagilian.
Manipud idi nasapa nga ugma, tinagtagitao idi ti Tunisia babaen dagiti indihenio a Bereberes. Nangrugrugi a simmangpet dagidi Penisio idi maika-12 a siglo BC, ken nangipatakderda kadagiti nadumaduma a pagtaengan, ken ti rimmuaran ti Kartahe a kas ti kabilegan babaen idi maika-7 a siglo BC. Ti maysa a nangruna nga agtagtagilako nga imperio ken ti maysa karibel iti militar ti Republika a Romano, inabak idi ti Kartahe babaen dagidi Romano idi 146 BC, ken isuda ti nagsakup ti Tunisia para kadagiti kaaduan a sumaruno a 800 a tawen, ken nangipaammoda iti Kristianidad ken nangibati kadagiti maipapan iti arkitektura a legado a kas ti ampiteatro ti El Jem. Kalpasan dagiti panangipadas a nangrugi idi 647, pinarukma dagiti Muslim iti amin a Tunisia babaen idi 697, ken nangiyegda iti Islam ken kultura nga Arabo kadagiti lokal nga agtataeng. Nangitakder ti panagtengngel ti Imperio nga Otomano idi 1574 ken nagturay kadagiti sumurok a 300 a tawen, aginggana iti panagrukma ti Pranses iti Tunisia idi 1881. Nakagun-od ti wayawaya ti Tunisia babaen ti panangidaulo ni Habib Bourguiba, nga isu ti nangirangarang iti Republika ti Tunisia idi 1957. Ita nga aldaw, ti Tunisia ti kabassitan a pagilian iti Amianan nga Aprika, ken ti kultura ken identidadna ken nairamut iti napaut a panagtutumpong dagiti nadumaduma a kultura ken etnisidad iti daytoy a siglo.
Idi 2011, ti Rebolusion ti Tunisia, a kinalbit babaen ti kaawan ti wayawaya ken demokrasia babaen dagiti 24 a tawen a turay ni presidente Zine El Abidine Ben Ali, ket nangparmek ti turayna ken nangikatalisado iti dakdakkel a Primabera nga Arabo iti amin a ballasiw ti rehion. Dagiti nawaya nga adu ti partidona a parlamento a panagbubutos ket nabiit a natengel kalpasan dayta; nagbutos manen ti pagilian iti parlamento idi 26 Oktubre 2014,[18] ken para iti presidente idi 23 Nobiembre 2014.[19] Agtultuloy ti Tunisia a kas maysa a unitario a semi-presidensial a representatibo a demokratiko a republika; ken ti kaikaisuna a pagilian iti Amianna nga Aprika a naidasig a kas "Nawaya" babaen ti Freedom House,[20] ken naikeddeng a ti kaikaisuna a napno a demokratiko nga estado iti Lubong nga Arabo babaen ti Indeks ti Demokrasia ti Economist Intelligence Unit.[21][c] Daytoy ket maysa kadagiti bassit-usit a pagilian iti Aprika a nairanggo iti nagato iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan, nga agraman iti maysa kadagiti kangatuan ti matgedan iti tunggal maysa a tao iti kontinente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
- Dagiti nagibasaran
- ^ "Tunisia Constitution, Article 4" (PDF) (iti Arabiko). 26 Enero 2014. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 9 Pebrero 2014. Naala idi 10 Pebrero 2014.
- ^ "Tunisian Constitution, Article 1" (PDF) (iti Arabiko). 26 Enero 2014. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 9 Pebrero 2014. Naala idi 10 Pebrero 2014. "Nawaya nga Estado ti Tunisia, siwawaya ken naturay; Islam ti relihionna, Arabiko ti pagsasaona, ken Republika ti pormana."
- ^ Arabic, Tunisian Spoken. Ethnologue (19 Pebrero 1999). Naala idi 5 Septiembre 2015.
- ^ "Tamazight language". Encyclopædia Britannica.
- ^ "Nawaat – Interview avec l' Association Tunisienne de Culture Amazighe". Nawaat.
- ^ Gabsi, Z. (2003). An outline of the Shilha (Berber) vernacular of Douiret (Southern Tunisia). PhD Thesis, Western Sydney University.
- ^ "Tunisian Amazigh and the Fight for Recognition – Tunisialive". Tunisialive. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Oktubre 2011.
- ^ Fadhlaoui-Zid, Karima; Martinez-Cruz, Begoña; Khodjet-el-khil, Houssein; Mendizabal, Isabel; Benammar-Elgaaied, Amel; Comas, David (Oktubre 2011). "Genetic structure of Tunisian ethnic groups revealed by paternal lineages". American Journal of Physical Anthropology (iti Ingles). 146 (2): 271–280. doi:10.1002/ajpa.21581. PMID 21915847.
- ^ "Tunisia" (PDF). International Religious Freedom Report for 2011, United States Department of State – Bureau of Democracy Human Rights and Labor.
- ^ "The Constitution of the Tunisian Republic" (PDF). constitutionnet.org. Naala idi 29 Oktubre 2017.
- ^ Frosini, Justin; Biagi, Francesco (2014). Political and Constitutional Transitions in North Africa: Actors and Factors. Routledge. p. 4. ISBN 978-1-317-59745-2.
- ^ Choudhry, Sujit; Stacey, Richard (2014) "Semi-presidential government in Tunisia and Egypt". International Institute for Democracy and Electoral Assistance. Naala idi 7 Enero 2016.
- ^ "National Institute of Statistics-Tunisia". National Institute of Statistics-Tunisia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Nobiembre 2019. Naala idi 2 Marso 2020.
- ^ a b c d "Tunisia". International Monetary Fund.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 19 Enero 2013.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Report on the Delegation of تونس". Internet Corporation for Assigned Names and Numbers. 2010. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 31 Mayo 2012. Naala idi 8 Nobiembre 2010.
- ^ "Tunisie : les législatives fixées au 26 octobre et la présidentielle au 23 novembre". Jeune Afrique (iti Pranses). 25 Hunio 2014.
- ^ "Tunisia holds first post-revolution presidential poll". BBC News. 23 Nobiembre 2014.
- ^ "Tunisia | Country report | Freedom in the World | 2020". freedomhouse.org. 2020. Naala idi 30 Abril 2020.
- ^ "Democracy Index 2018". The Economist (iti Ingles). Naala idi 30 Disiembre 2019.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tunisia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tunisia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Tunisia iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Tunisia
- Heograpiko a datos a mainaig iti Tunisia iti OpenStreetMap
- Tunisia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Amianan nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1956
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
swh_Latn fon_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn kor_Hang fra_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn fra_Latn eng_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn swh_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn