Pal-paltiing
Inkayon iti amin a lugar...
Friday, July 15, 2011
Natakawankami
Wednesday, February 4, 2009
Pardasan
Mangidawatak ti bassit a dispensa gapu ti diak pinagsurat ditoy a nabayag. Adu la unay (kankanayon ngem pudno latta) ti ar-aramidek a kas estudyante kadagiti naduma-duma a bambanag, medisina man wenno kastila, nga apagbulan ko laeng nga inrugi ken ingaget la unay. Makitkitak ngamin ti mabalin nga maited iti daytoy nga lengguwahe, ken anianto dagiti maited daytoy nga gundaway ken tsansa iti masakbayan nga panagserbik a kas doktor ti medisina.
Adu la unay ti responsibilidad ti doktor, gapu ti insuro kadakami ditoy UP, nga agbalin kami a kas five-star physician. Iti sabali nga sao, agbalin kami koma nga social mobilizer, patient educator, researcher, leader ken clinician. Dagitoy ti sirmata nga namnamaen ti UP nga makita kadagiti graduatesna.
Ket daytoyto ti pagkarigatanmi iti sumaruno pay a... dandani duwa tawen laengen. Mabiit gayamen.
{}{}{}{}{}{}{}
San Ignacio, tulungannakami.
Monday, October 20, 2008
Baro a Rotation
Panagrugina pay laeng, nalasinmin nga narigaten wenno makunami iti ospital a "toxic" iti daytoy a rotation. Masapul ti agriing ti nasapa unay tapno makaattend iti staff conference ti binigat. Ket saan a katawaan unay ti kinaestriktoda ti skedyul. No saanka makasangpet ti 7 ti agsapa iti conference, naladaw kan. Ket adda manen make-up duty!
Sapay koma makasurvive ak.
Sumarunonto dagiti sarita maipapan dagiti experiencesko a kas junior member ti medical team iti obstetric-gynecologic team ti PGH.
San Gerardo, patron dagiti masikog, ikararagandakami.
Wednesday, October 15, 2008
Differentials, ken Salun-at kadagiti Probinsya
Inayon pay kadagita ti agpresentar ti case presentation, nga maysa a pamuspusan dagiti medical consultants ken residents nga maammuan a nalaing dagiti narigat unay a kaso, wenno dagiti naisalsalumina nga kaso. Ar-aramiden dagiti amin nga ospital daytoy a kas research ken development dagiti staffda.
Karigatan manen kadagiti case presentations ti agpakita ti differentials. Dagitoy ti mapan-panunotmi nga sakit nga adda iti pasyentemi kalpasan ti panangkunsidera kadagiti senyales ken sintomasna. Babaen ti panangaramid ti differentials, nayonento iti daytoy nga aktibidad ti kinasariritmi a maka-"recognize" iti sakit, tapno sakto met ti maitedmi nga agas wenno "surgical procedure" a kasapulan unay ti pasyente.
Kadagiti kaaduan a medical student, ti mangipresentar ti case ket daytoy unay dagiti kabutbutngan gapu ta adu unay dagiti agsaludsod ken agbirok kenka ti impormasyon a kasapulan unay tapno makabirok ti "sakto" a diagnosis. Kamaudiananna ket ti estudyante met lang ti mapabainan, ta maipakitanto iti sango ti entero a department no kasano't kinaawan-ammo ti estudyante maipapan iti kaso nga naited kenkuana.
Third year daytoy. Narigat, ngem ibagbaga dagiti laklakay ngem kadakami iti medical team nga narigat unay pay ti sumaruno a tawen: fourth year, clerkship year. Ta saan lang a case presentations ti isaganami a linawas lang, masapul nga agsagana iti INALDAW, INORAS ket iti tunggal TRENTA MINUTOS, depende kadagiti pasyente no kasapulanda nga maimonitor iti tunggal maysa oras, wenno trenta minutos. Adda ngamin pasyente nga, kas pangarigan, silver nitrate poisoning patient, nga inoras ti monitoring ti vital signs (blood pressure, temperature, respiratory rate ken heart rate). Adda met dagiti dandani matay a pasyente (nangruna no dengue shock syndrome, ti nakaro unay a stage ti dengue) nga mas intensive ti monitoring.
Ngem iti tengnga kadagiti rigat iti uneg ti med school, maysa kadagiti mangibatbati ti isem iti nabannog unay a bagi ket ti isem met laeng dagiti pasyente, no agyamandanto gapu iti intedmo kadakuada nga naimpusuan ken nasayaat a serbisyo.
Nupay kasta, masdaawak la unay no adda masarakanko nga pasyente nga padak nga Ilokano nga mabalin met koman nga nagpakonsulta kadagiti bukodtayo nga ospital iti Norte. Apay ngata napuersada pay nga mapan Maynila? Awan unay serbisyo kadagiti probinsyal nga ospitaltayo. Wen, makapa-homesick unay ti makangeg ti tattao nga agsasao ti bukodmo a pagsasao, ngem, sapay koma, didanto masapul nga agbiahe iti dandani kagudua't aldaw tapno makapakunsultada laeng iti ospital nga nasayaat ken kumpleto ti pasilidad.
Sapay koma, dagiti ospital tayo iti Ilocos, iti Pangasinan, ken iti entero a Norte ket maipaayan ti gubyerno ti pasilidad a mangited kadakuada ti pannakabalin nga mangpatalinaed ti salun-at kadagiti il-ili tayo.
Salun-at kadagiti probinsya!
Friday, October 3, 2008
Kinauneg ti Rikna ken Ayat
Ngem adda met dagiti panawen a kasla awan metten ti makaited ti solusyon kadagiti parikuttayo, a kasla awan metten ti makaikkat ti kinawawtayo iti uneg dagiti pus-pusotayo. Nalaka la unay ti mangibaga nga ti Diyos ti asitgan ket agkararag tayo Kenyana, ngem adda latta dagiti panawen nga narigat unay, uray laeng ti agparintumeng ken iserra dagiti mata bayat ti naimpusuan a panagkararag.
Iti sabali a bangir, adda met dagiti bambanag iti daytoy a biag a makaited a sidadagus ti ragsak, dagiti nailubongan a bambanag nga mabalin nga makaikkat ti kinawaw tayo iti kararwa a dagus, ngem adda latta maibati iti un-uneg dagiti pusotayo. Daytoy ti nakaro unay a sulisog ko itatta, ti agsurot kadagiti nailubongan a kalikagumko tapno dagus a masolbaran ti kasla kina-awan-ragsak iti biagko.
Apok ken Diosko, tulungannak nga birukennaka unay ditoy uneg ti pusok, ket sapay koma, diak malipatanto nga addaka kaniak, ket naun-uneg pay a lugar ti inka pinagtaengam idi pay laeng ti tiempo ti bautismok. Adtoyka iti pusok, naun-uneg pay ngem kadagiti dadduma a bambanag a nailubongan nga mansulsulisog kaniak nga panunuten nga isuda ti "natural" kaniak ket saan nga Sika. Nupay kasta, Apo, mail-iliwak Kenka unay. Umayka mangiparikna kaniak ti kinaaddam ditoy pusok ken kararwak. Amen.
Friday, September 26, 2008
Biag a kas Estudyante't Medisina
Ngem itatta, isaritak pay laeng ti biagko itatta a kas estudyante ti Medisina. Ti karigatan ti agistorya iti Ilokano ket saanak nga "sanay" kadagiti dadduma nga termino, kas pangarigan, "uyek" para iti "cough." Pasensyaendakon apo.
Maikatlok nga tawenkon iti Medisina, ket nagrugi kamin nga agsangsango kadagiti pasyente iti ospital. Itatta, ag-rorotate ak iti Pediatrics: ubbing dagiti pasyentemi. Ma-imagine yo la siguro no anya't kita ti pediatric ward, ket nalaaw gapu kadagiti sangit ken ikkis dagiti ubbing nga tud-tuduken dagiti nars, clerk, intern wenno duktor ti injection tapno mangted agas wenno mangala't dara.
Iti levelko a kas third year, clinic duty pay laeng ti masapul nga aramidenmi. Ti karigatan iti daytoy a trabaho ket saan met iti proseso ti pannakitungtong kadakuada, ta uray siasinoman ket mabalin met nga agsaludsod dagiti marikrikna ti pasyente, dagiti pagdandanaganna maipapan iti sakitna, kas kadagidiay.
Ngem inayon pay kadagidiay ti kasapulan met nga adalen dagiti implikasyon ken rason no apay, kas pangarigan, naggurigor ti maysa a pasyente kalpasan ti mano nga aldaw.
Masapul nga masungbatmi dagiti amin nga idamag kadakami ti propesor a mapanto agrounds ken kamustaen dagiti pasyente. Rumbeng nga malagip nga dagidiay propesor ken residente laeng ti "authorized" nga mangted ti prescription, ngem idamdamagda kadakami no anyanton ti itedda nga agas, no anyanton ti makatulong a sisasayaat kadagiti pasyente mi.
Idi kalman, nagreportkami maipapan iti panaguyek ken ti maysa a sakit a maawag nga acute epiglottitis. Silaladawak nga simmangpet iti lecture room, nupay nga siak pay ti agreport.
Adiay ti maysa pay a parikutko iti napal-palabas nga aldaw... no kasano nga saan a maladaw kadagiti klasek. Atoy module rotationko itatta ket strikto la unay, imbagada nga maiparit unay ti maladaw ta mangdusada kano a kas "make-up duty." Iti sabali a panangibaga, no maladawak iti aglabas trenta minutos, i-make upko kano adiay ti 3 oras iti duty iti emergency room. Ngamin, agrugikam nga agduty iti emergency room iti sumaruno a lawas. 12-hour duties dagidiay, agrugi iti 4 a malem, ket malpas iti 4 nga agsapa. No adda inayon pay nga make-up hoursko, anian a nagbayagen ti dutyk!
So far, naibagada kaniak nga 8 oras la kanon ti inayon iti duty hours ko. Hayyy!
Sapay koma ta mabaliwkon ti skedyulko, ti oras ti panagriing nga inaldaw, tapno saan manayonen pay ti oras nga imake-up ko!
{}{}{}{}{}{}{}
San Cosmas ken San Damian, patron dagiti mangmangted ti agas ken salun-at, ikararagdakami.
Monday, August 25, 2008
Panagsurat iti Ilokano
Nabayag la unay daytoy tarigagay ko nga agaramid ti kastoy a blog tapno maaccustom ak nga agusar ti Ilokano iti panagsurat ken iti panagblog. Ket gapu ta inkabil ko laeng ti addressna daytoy nga blog iti discernment blog ko (Meditations of a Discerning Soul), dakkel met ti tsansa nga dagiti makabasa iti daytoy nga blogko ket ammoda metten ti mapaspasamak iti daytoy a biagko: agpampanunotak nga sumrek iti biag ti kinapadi.
Gapu ta daytoy ti umuna nga post ko, makaexpectar kayo met nga makakita kayonto ti bar-baro pay a maisurat iti daytoy a biag, ket inayon ko pay dagiti maikabil a widgets iti daytoy nga blog, kas met dagiti links.
Iti sumarunonto!
{}{}{}{}{}{}{}{}
Nasantoan nga Ina ti Manaoag, ikaasinakami. Amen.
fur_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn eng_Latn min_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk grn_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn eng_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn unk ilo_Latn