Komentario Ni Eden A. Alviar
RAMBAKAN iti sangalubongan ti Mayo kas Bulan dagiti Inna kas panangbigbig iti saan a magatadan nga ayat ken sakripisioda kadagiti annak ken pamiliada ken iti kagimongan.
Mabigbig iti naKristia-nuan a lubong a ti katan-okan nga Ina ket ni Santa Maria nga Ina ni Jesucristo. Kas ti kadawyan nga ina, naindaklan ti sakripisio ni Santa Maria manipud iti pannakainaw, pannakaipasngay, panagdakkel ken ipapatay ti anakna. Uray idi nagtutuok ken naibayog iti krus ni Jesucristo ket adda ti Inana a nangsaksi iti panagtutuok ken panagrigrigatna.
Mabigbig pay a natan-ok nga ina ni Santa Monica, nanang ni San Agustin a saan a naupay ken nagsardeng a nangikarkararag ti panagbalbaliw ti anakna manipud kadagiti dakes a wagas ti panagbiagna. Nagkarkararag iti Dios iti las-ud ti 23 a tawen tapno agbalbaliw ni Agustin iti narugit a wagas ti panagbiagna agingga a nasarakanna ni Apo Jesus ket nagbalin a napudno nga adalan ken pagtuladan ti biag a naKristinuan.
Ti sigud a Presidente ti kabilegan a pagilian iti lubong a ni Barack Obama ti Estados Unidos, ket maysa kadagiti kalatakan a lider iti sangalubongan a napalaus ti kinasingedna iti inana agingga iti ipupusayna. Imbilangna ti inana nga instrumento iti nasayaat a pannakatubay ken pannakatennebna tapno magaw-atna ti balligi iti biagna kas umuna a Black-American a nagbalin a Presidente sadiay Estados Unidos.
Iti Pilipinas, pagaammo dagiti Pilipino ti kinasinged ni Presidente Rodrigo Duterte kadagiti nagannak kenkuana nangruna iti inana manipud kinaubingna. Iti laksid iti tawenna ken ti panagpresidentena ket masansan a bisitaenna ti nakaipumponananda. Naipadpadamag a ti inana ti kangrunaan a kamangna idi ubing ken agkabannuag no disiplinaan ti naistrikto nga amana gapu ti kinasutilna ken kinasubegna.
Uray dagiti nalatak a lider iti Pilipinas, nasingedda kadagiti innada kas iti daydi Presidente Ferdinand Marcos, ken Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr. Dagiti nanangda ti ad-adda a nangmuli kadakuada tapno dumakkel ken nagballigida iti biagda.
Daydi nag-Chief of Staff ti Armed Forces of the Philippines General Angelo Reyes nga iti laksid ti kinasoldadona ket nabigbig ti kinasingedna iti inana. Idi saanna a nadaeranen dagiti kontrobersia ken pammabasol kenkuana ket inkeddengna a ginudas ti biagna iti abay ti tanem ti inana.
Dagitoy a nalatak a personalidad ket sumagmamano laeng kadagiti saan a mabilang a nakarikna ti pammateg dagiti innada a nangtaripato ken nangaywan kadagiti annakda tapno tumanorda a nasayaat ken agbalinda a pagsanggiran iti kagimongan.
Adu dagiti nalimed a pakasaritaan dagiti inna dagiti napanglaw a kaamaan nga iti laksid dagiti adu a tuok ken rigat a naglasatanda ket insakadda ti panagbiag ken panagadal dagiti annakda tapno tumanorda a namnama ken pagtaklinan ti pamiliada ken ti pagilian.
Tunggal anak a nakarikna ken nakapadas ti aglaplapusanan a pammateg ti inana manipud kinaubing agingga iti panagdakkel ken panagbalinna a nataengan ket bigbigenna ti kinatan-ok ti inana.
Saan a magatadan ti ayat ken sakripisio ti maysa nga ina para ti anakna manipud pannakainaw ti pitik ti biag iti tianna agingga iti ipasngayna ti maladaga ket dakkel a sakripisio ta ipustana pay ti kakaisuna a biagna. Adunto manen a rigat ken tuok ti ibaklayna iti panagdakkel ti maladaga agingga a kabaelanna ti tumakder ken agbiag iti bukodna a saka.
Iti kultura dagiti Pilipino, ipakitana ti kinasinged ti relasion dagiti inna kadagiti annakda manipud iti pannakaipasngayda. Ti ina ti ad-adda a maringgoran, atagenna ti anakna iti agpatnag, pasusuenna iti barukongna ket no agsakit ti ubing, isuda ti kanayon a matuokan. Daytoy ti gapu a kaaduanna a dagiti annak, uray no adda met dagiti ammada, ket nasingsingedda kadagiti innada.
Iti Pilipinas a kaaduanna ket naasideg pay laeng ti panagtitipkel dagiti kameng ti pamilia, adda dagiti annak a saanda a mapanawan dagiti innada uray addaandan kadagiti bukod a pamilia. Dagiti annak ket kaludon ken aywananda dagiti nagannak kadakuada uray no nataengandan. Saan a kas kadagiti nadur-as a pagilian iti lubong a dagiti babbaket nga innada wenno lallakayen nga ammada ket mapandan ipaaywan kadagiti home-for-the-aged a pangurayandan ti panaggibus ti biagda.
Iti laksid a kaaduanna nga inna ket mabigbig ti kinatan-okda, adda latta dagiti mangirurumen kadagiti annakda. Adda dagiti babbai a kayatda ti makiinnayat ngem saanda a kayat ti agbalin nga ina ta saanda a kayat ti agibaklay ti nadagsen a responsibilidad wenno ibilagda ti panagsikog a mangdadael ti pigura ti pisikal a bagida. Adda dagiti mangparegreg kadagiti sikogda uray no nadagsen a basol iti Dios. Adda dagiti mangidadanes kadagiti bukodda nga annak. Aramatenda a pagsapul dagiti annakda babaen ti prostitusion, aglako iti illegal a droga wenno iti cyber-sex ken dadduma pay a krimen. Adda pay dagiti inna nga isuda a mismo ti mangkettel ti biag dagiti annakda.
Dagitoy a dakes nga aramid dagiti inna ket labsingenna ti anag ken kaipapanan ti akem ti agbalin nga ina. Kas kuna ni Papa Francisco, ti ina ket pagtaudan ken mangted iti biag, no awan ti ina, awan metten ti tumaud a biag.
Ngem ti nauneg nga anag ti panagbalin nga ina ken saan nga agpatingga laeng iti pananginaw ken panangipasngay iti anakna. Rumbeng nga ikagumaanna a taraonan, kawesan, padakkelen, pagadalen ken patanoren a nasayaat ti anakna tapno dayta nga anak ket no agbalinto met nga ina wenno ama ket kasdiayto met ti aramidenna.
Iti panangrambak ti Bulan dagiti Inna ita a Mayo, ipalagipna ti maysa a simple nga Ilokano a duaya wenno kanta a para paturog ti maysa nga ina iti ubing nga anakna kabayatan ti panangub-ubba ken panangisalsalana kenkuana:
Ni nanangko ay-ayatennak / Ub-ubbaennak no masakitak /Barukongnak pagsadsadagak / Ta kayatna nga agbiagak / Naragsak ti aldaw ni nanangko / Nayanak iti bulan ti Mayo / Panaglalangto ti kaykayo ken sabsabong nga adu.
Dayta a daan a kankantaen daydi pimmusayen a nanangmi idi ubbingkami nga agkakabsat ket ipakitana ti kinatan-ok dagiti inna ken ti awan-patinggana a panagayat ken sakripisioda kadagiti annakda.#
ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn