Ni SHERWIN DE VERA
Impatarus manipud iti English ni BRENDA DACPANO
www.nordis.net
BAGUIO CITY — Inawagan dagiti mannalon Cagayan Valley nga “insensitibo” ni Senator Cynthia Villar gapu ta imbagana a “peke a damag” ti report a ti presio ti irik ket bimmaba iti P8-10.00.
“Isuna (Villar) ti agiwarwaras iti peke a damag. Inkarina ti suporta ken panagdur-as manipud iti Rice Tariffication Law (RTL) ngem panagrigrigat laeng ti intedna kadagiti mannalon iti intero a pagilian,” kinuna ni Isabelo Adviento.
Segun kenni Adviento, babaen ti panangtagibassitna iti presio ti irik, “impakita ni senador nga awan ti panangisakitna kadagiti mannalon.”
Imbaga ni Adviento a ti senador ket mapabasol iti dakkel a pasetna iti panangipasa ti RTL, maysa a linteg a “saan a direkta a mangpabpabor kadagiti real estate developer” a kas dagiti Villar.
“Ti maysa a negosiante a kas kaniana nga agganganansia manipud iti konversion kadagiti taltalon a pagbalinen a subdibision wenno komersial a luglugar ket saanna a maawatan ti kalawa ti pannakalugitayo gapu iti RTL,” innayonna.
Imbaga ni Villar kadagiti rinibu a mannalon idiay panagrusat ti Isabela Rice Competitiveness Enhancement Fund (RCEF) iti ili ti Roxas a dagiti report iti presio ti irik a dumandanon iti P8, P9 ken P10 ket “peke a damag.”
Sinaludsodna pay no adda indibidual nga adda iti tallaong a nakapadas nga agilako iti irikda iti kapada a gatad, a positibo a sinungbatan dagiti mannalon. Innayon pay ti senadora, “Kasi kung meron paglabas ko ng stage na ito ay bibilhin ko na (Ngamin no adda, inton bumabaak ditoy entablado ket gatangekon).”
Rinibu a pannakalugi
Imbaga ti tagapagsarita ti Danggayan ti Mannalon ti Isabela (Dagami) a ni Renato Gameng a ti gatad a maurnongda manipud iti pautang nga ited ti gobierno nga aggapu iti RCEF ket bassit kumpara iti nalugi kadakuada. Ti Dagami ket probinsial nga afiliado iti Kilusang Magbubukid ng Pilipinas.
“Makaurnongkami iti agarup P4,500 babaen ti panagutang iti P15,000 iti suporta a pautang ti gobierno imbes nga alaenmi kadagiti usurero, ngem iti implementasion ti RTL, ti maysa a mannalon ket maluglugi iti abereyds a P55,000 itatta a panagmulaan,” kinunana.
Basar iti panagmonitorda, ti presio ti irik ket bimmaba manipud P22.00 kada kilo idi Setiembre iti napan a tawen agingga iti P11.00 iti Setiembre 2019. Iti P11.00 kada kilo, kinuna ni Gameng a ti kabuklan a napaglakuan (gross sale) iti apitda ket adayo a nababbaba ngem P60,000 kada ektaria a gastosda.
“Awan ti ganansiami iti innem a bulan. Saanmi pay ketdi ammo no sadinno’t pagalaanmi iti kuarta a paggatang kadagiti basaran a kasapulanmi kas ti taraon. Adda pay dagiti amortisasion ken abang kadagiti apo’t daga nga aggatad manipud iti P11,550 agingga P13,750,” kinunana.
Subsidio saan a pautang
Inyunay-unay da Adviento ken Gameng a kasapulan dagiti mannalon ti ayuda ken tulong a kuarta, saan a pautang, gaputa adu ti nailumlom iti utang.
Dagiti pautang ket alep-ep (tapal) laeng a solusion. Saan daytoy a risoten dagiti problema nga insangpet ti RTL iti biag ken pangkabiagan dagiti mannalon,” kinuna ni Adviento.
Kunada a ti P400 milion a pautang nga intedda iti probinsial a gobierno ti Isabela babaen ti tulagan iti baet ti Development Bank of the Philippines ken Departamento ti Agrikultura, agraman ti P17 milion a naikeddeng ti probinsia, ket pagnam-ayan ti adu mannalon.
“Dayta a gatad ket 4,170 laeng a mannalon ti agbenepisio nga agtaltalon iti maysa nga ektaria wenno basbassit pay. Sakopen laeng daytoy ti 143,000 nga ektaria a taltalon iti pagay iti Isabela,” impalawag ni Gameng.
Iti napalabas a lima atawen, ti makatawen nga abereyds iti lugar a namulaan iti pagay iti probinsia ket 282,568 ektaria, segun iti Philippine Statistics Authority.
“Saantayo a maiyaw-awan iti isyu. Dagiti pautang ken benepisio nga inkari da Villar ken ti gobierno ni Duterte ket alep-ep a solusion laeng. Saanna a solbaren dagiti parikot a rumsua manipud iti liberalisasion ti agrikultura,” kinuna ni Adviento.
Kinunana a nasken a dagus nga iyemplementar ti gobierno ti Agriculture Special Safeguard Measures ken suspenderenna ti RTL bayat a trabtrabahuenna a makansela daytoy. Para iti pangmabayagan a solusion, imbaga ni Adviento ti implementasion ti pudno a reporma nga agrario ken pumanaw iti World Trade Organization. # nordis.net / nairaman ti report manipud kenni Jhames Paredes
epo_Latn ilo_Latn kab_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn ilo_Latn