LUËY RIEETNI
Ji̱ Kritho Tin Thuɔ̱ɔ̱k Cikɛ Jiath in Gɛɛr Läth Ŋua̱knikiɛn kä Cikɛ jɛ Pal
JIATH in gɛɛr nhɔakɛ jɛ kä luɔ̱thkɛ jɛ ɛlɔ̱ŋ ɛ nɛy ti miliöni ti ŋuan ɛn wa̱lɛ. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The Encyclopædia Britannica ɛ lar i̱ “jiath in gɛɛr ɛ duɔ̱ɔ̱p ŋäthä mi guɔ̱ɔ̱rkɛ ɛ ji̱ Kritho rɛy duëël Kuɔth kɛɛliw.” Kä duundɛ ɣöö, ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k cikɛ jiath in gɛɛr a ciɛŋ kiɛ cikɛ jɛ a läth ŋua̱knikiɛn. Kä ɛŋu mɔ cikɛ jiath in gɛɛr a ciɛŋ ɔ?
Min ca ciɛŋ ni jiath in gɛɛr ɛ ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k ɛ ɣöö Yecu Kritho /cɛ li̱w wi̱i̱ jiaath mi gɛɛr. Ɛn riet in ca loc i̱ “jiath mi gɛɛr,” kɛ thok ji̱̱ Gɛ-ri̱th cɔalkɛ jɛ i̱ [stau·ros′]. Jɛn lotdɛ ni “jiath mi cuŋ ɛ pi̱c kiɛ thi̱r.” Ci bok mi cɔali The Companion Bible ɛ lar ɛn ɣöö: “[Stau·ros′] ciɛ jiath mi gɛɛr…/Ka̱nɛ gɔ̱r inɔ kɛ thok Gɛ-rith ëë gɔ̱a̱rkɛ ni [Ruac Kuɔth in Thiak] ɛn ɣöö tëëkɛ jiɛn da̱ŋrɛw ti ca ri̱y kɛɛl kɛ ɣöö bikɛ la jiath mi gɛɛr.”
Gua̱thni ti ŋuan rɛy ruaacni Kuɔth, ci nɛy tëë gɔ̱a̱rkɛ Baibol jiath ëë na̱kɛ Yecu thi̱n moc ni ciöt mi dɔ̱diɛn. Cikɛ jɛ cɔl i dhay-lɔn [xy′lon] kɛ thok Gɛ-rith. (Lät Jaakni Yecu 5:30; 10:39; 13:29; Ji̱ Gä-lëë-cia 3:13; 1 Pi-tɔr 2:24) Riet ɛmɛ lotdɛ ni “jiath mi cuŋ” kiɛ “thi̱r, kiɛ kuɛlwɛŋ.”
Kɛ ɣöö banɛ luɔtdɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu mɔ la ŋaapkɛ nɛy tin ca kuɛ̈th li̱th wi̱i̱ jiaath mi cuŋ kiɛ thi̱r ɔ, ci bok mi cɔali Das Kreuz und die Kreuzigung (Jiath in Na̱kɛ Naath Thi̱n) mi ca gɔ̱r ɛ Hermann Fulda, kɛ kui̱ ŋääpä ji̱ nyuɔɔni tin ca kuɛ̈th li̱th ɛ lar ɛn ɣöö: “Thilɛ jiɛn ti ŋuan ti la thieek kɛ gua̱a̱th in ca mɛk kɛ ɣöö ba ji̱ dueeri näk thi̱n. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ba jiath mi cuŋ kiɛ kuɛlwɛŋ thi̱er nööŋ kä ba tɛ̈t piny. Ɛn guäth ɛmɔ ba tet gua̱n nyuɔɔni da̱ŋrɛw co yiɛn kɛɛl kä ba kɛ pua̱t puɔ̱ɔ̱ny jiaath nhial kiɛ ba kɛ yian nhial, kä ba ciökɛ da̱ŋrɛw yiɛn kɛɛl, kä ba kɛ pua̱t kiɛ ba kɛ yian puɔ̱ɔ̱ny jiaath.”
Duundɛ ɣöö ci Baibol ruac mi thuɔ̱k lat kɛ kui̱̱ jiaath ëë la pua̱tkɛ ji̱̱ nyuɔɔni thi̱n. Kɛ ɣöö ci jääk Yecu ni Puɔl wee: “Kä ci Kritho kɔn luɛl kä lam in ci ŋut ɛ ka̱m kɔn, kɛ ɣöö ca gɔ̱r i̱, ‘Lam akɛ nɛy diaal tin ca pua̱t jiaath.’” (Ji̱ Gä-lëë-cia 3:13) Ruac ɛmɛ ca lat ɛ Puɔl ɛ, tëë kä Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 21:22, 23, min laar jɛ ɛn ɣöö ba gua̱n dueeri kiɛ gua̱n nyuɔɔni näk wi̱i̱ jiaath, ci mɔ wi̱i̱ jiaath mi gɛɛr. Täämɛ, min jiath ɛmɔ jakɛ ram min na̱kɛ thi̱n kä ram mi ca “lam” kiɛ ram mi ca bit, cɛ rɔɔdɛ dee lot ɛn ɣöö dee ji̱ Kritho thuurɛ jiaath ëë na̱kɛ Yecu Kritho thi̱n la̱th ŋua̱knikiɛn kiɛ dëë jɛ ŋap duëlikiɛn ala mi gɔaa.
Kɛ kɔɔr runi ti 300 mëë ci Yecu thuŋ li̱w, ka̱nɛ met liŋ kä /ke̱nɛ met jɔɔc rɛy duëël Kuɔth ɛn ɣöö la̱thkɛ jiath ëë na̱kɛ Yecu thi̱n ŋuääk ɛ ji̱ Kritho. Kɛ kɔɔr runi ti kur diɔ̱k mëë ca Yecu thuŋ dap, cu Kuäär Röm mi di̱i̱t mi cɔali Kɔn-thɛn-tiin rɔɔdɛ ri̱t ala raan Kritho, kä cuɛ jɛ cu tok ɛn ɣöö bi ji̱ Kritho biet kɛ jiath in gɛɛr kiɛ bikɛ pal kɛ jiath in gɛɛr. Acäŋ ci Kuäär in di̱i̱t ni Kɔn-thɛn-tiin ji̱ Kritho jiök bikɛ biet kiɛ bikɛ pal kɛ jiath in gɛɛr kɛ buɔ̱m, ɛpuc jiath in gɛɛr thilɛ mi lotdɛ kɛ kui̱ Yecu Kritho. Jiath in gɛɛr, ɛpuc ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth, ciɛ duŋ ji̱ Kritho. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The New Catholic Encyclopedia ɛ lar i̱: “Jiath in gɛɛr palkɛ jɛ ɛ naath aŋot ken Yecu ni ben wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n, duundɛ ɣöö palɛ kɛ nɛy ti /ca guur ni Kritho.” Ci buɔkni kɔ̱kiɛn ɛ lar bä ɛn ɣöö jiath in gɛɛr palɛ kɛ nɛy ti kueckɛ ruac Kuɔth kɛnɛ ji̱ kuthni ti guääy ti la̱tkɛ ni nyin riäärä.
Ɛŋu mi cua pal nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth kulɛ kuëŋ nhiam inɔ mɔ ɛ ji̱ Kritho? Ɣɔ̱ɔ̱n, cua nɔmɔ la̱t kɛ ɣöö ba jur tin kueckɛ ruac Kuɔth ri̱t ala “ji̱ Kritho.” Duundɛ ɣöö, guur palä juri ti kueckɛ ruac Kuɔth ca kuɛth kä Baibol. (2 Ji̱ Ko-rinth 6:14-18) Täämɛ, ci ruac Kuɔth ɛ gok pa̱ny i̱ cuarɛ rɔ̱ täth kuth piɛny. (Ɣöth Ji̱ I-thɛ-rɛl 20:4, 5; 1 Ji̱ Ko-rinth 10:14) Kɛ kui̱ ɛmɔ, ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k cikɛ bi̱t kiɛ cikɛ pal kɛ jiath in gɛɛr kiɛ /cikɛ jɛ läth ŋua̱knikiɛn.*
* Kɛ ɣöö bi ruac ɛmɛ ŋa̱c agɔaa, wër guicɛ kä bok mi cɔali Reasoning From the Scriptures, kä pëc 89-93, mi ca gɔ̱r ɛ Nëën Jaöba.
nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn