CIO̱O̱K KÄ WÄL BÄkƐL
Guuri ni Duɔ̱ɔ̱p Palä mi Thuɔ̱k
Ɛŋu mi ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol kɛ kui̱ kuthni jiɛɛn?
Ji̱ Kritho guɛckɛ yiitni tin gua̱c kɛ ruac Kuɔth i̱di̱?
Deri ŋa̱thdu nyuɔ̱th nɛy kɔ̱kiɛn i̱di̱ kɛ duɔ̱ɔ̱p mi gɔaa?
KU WEE kɛ cäŋ kɛl curi jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ca ji̱ thieekädu diaal luɛŋ. Curi nɔmɔ ŋa̱c kɛ ɣöö tëëkɛ ram mi ci wäl lue̱ŋä ruɔr rɛy dhɔaar kɛ tɛ̱̈ɛ̱̈, kä ɛn täämɛ ci lia̱a̱ ku ben ɛpuc. Ji̱n ɛleeŋu mi deri la̱t? Ɣɔ̱ɔ̱n, deri rɔɔdu bar ɛpuc dhɔɔr ɛmɔ. Duundɛ ɣöö cäŋ ci rɔɔdu bar bä deri rɔɔdu thiec, ‘Ɣän cä kään a ka̱n ɣä luɛŋ inun?’
2 Täämɛ, ci mi cäät kɛ nɔmɔ tuɔɔk rɛy duëël kuɔth in ŋi̱eckɛ naath thi̱n kɛ ka̱a̱cni. Ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö ciaŋ palädiɛn ca luɛŋ kɛ ŋi̱i̱c kacä kɛnɛ lät ti jiäk. (2 Ji̱̱ Ko-rinth 6:17) Kɛ kui̱ ɛmɔ, lotdɛ rɔ ɛn ɣöö deri ben raar kä “Bɛ̈-bi-lɔn in di̱i̱t,” in la kuäär duëli kuɔth tin ŋi̱eeckɛ naath kɛ kac kɛnɛ lät jiäkni wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n. (Nyuuth 18:2, 4) Ji̱n ci ben raar kä Bɛ̈-bi-lɔn jɔɔ? Mi ci ben raar thi̱n puɔ̱th akɛ ji. Duundɛ ɣöö, ci bi gɔ̱a̱r ni ji̱ duëël kuɔth ɛmɔ warɛgak kärɔa i̱ cä luakdun ba̱ny piny. Deri rɔɔdu thiec, ‘Ɣän cä ciaŋ palädiɛn in ca luɛŋ nööŋ raar kɛ ɣä kɛɛl inun?’ Guic tha̱a̱ŋ ciɛŋnikiɛn ti̱ti̱.
KUTH JIƐƐN KƐNƐ PAL NƐƐNI TI CI LI̱W
3 Tha̱a̱ŋ nath palkɛ kuth jiɛɛn ciëëŋnikiɛn kɛ run ti ŋuan. Ji̱n ti̱i̱ kɛ kuth jiɛɛn cieeŋdu? Mi ti̱i̱ kɛ kuth jiɛɛn, dɔ̱ŋ deri jɛ car ɛn ɣöö ci raan Kuoth dee pal baaŋ a thilɛ kuth jiɛɛn. Dɔ̱ŋ kuth jiɛɛn tɔ̱tɔ̱ nhɔki kɛ ɛlɔ̱ŋ. Duundɛ ɣöö, Kuoth ɛ jɛn ɛnɔ ŋäc duɔ̱ɔ̱p in dënɛ pal ni jɛ mɔ, kɛ ɣöö ci Baibol wee Kuoth lo̱kɛ ɣöö banɛ pal kɛ kuth jiɛɛn. (Ɣöth 20:4, 5; Diit 115:4-8; I-ca-yaa 42:8; 1 Jɔ̱ɔ̱n 5:21) Kɛ kui̱ ɛmɔ, gɔaa ni ɣöö deri guɔ̱ɔ̱r ni ciaŋ palä mi thuɔ̱k kä deri kuth jiɛɛn ba̱ny piny. Täämɛ, banɛ kuth jiɛɛn dhil ba̱ny piny, kɛ ɣöö ci Baibol wee, kuëth akɛ ram in bi kuth baaŋ täth, “tin lo̱k Kuoth Nhial kɛ.”—Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 27:15.
4 Pal Gua̱ndɔɔŋni nath tëë ci li̱w tëë thi̱n rɛy duëli kuɔth tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛnɛ lät jiäkni. Mëë ŋot /ke̱n naath Baibol ni ŋa̱c, ŋa̱thkɛ jɛ ɛn ɣöö nɛy tin ci li̱w kɛn a teekä ro̱o̱l nhial, kä dɔ̱ŋ dëë nɛy tin ŋot teekä lät kä mi gɔaa kiɛ mi jiääk. Dɔ̱ŋ la wi̱i̱ guäth mi na̱n kɛ ɣöö bi guudɔɔŋni tin ci li̱w wä pal ɛn thɔ̱ŋɔ. Duundɛ ɣöö, ciɛ ŋa̱c kä Cio̱o̱k kä 6 kä jɛn bok ɛmɛ, ɛn ɣöö nɛy ti ci li̱w thilɛ kɛ ro̱o̱l nhial kiɛ ro̱o̱l jɔɔkni. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ram mi wee cɛ ruac kɛ nɛy ti ci li̱w latdɛ ni kac. Ruaacni diaal tin waa ca lat ɛ nɛy ti ci li̱w bäkɛ kä kuth guääyni. Kä ɛnɔ, cu Kuoth Jaöba gaat I-thɛ-rɛl gok kɛ ɣöö cikɛ bi ruac kɛ nɛy ti ci li̱w kiɛ ti̱t.—Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 18:10-12.
5 Mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin ciaŋkɛ kuth jiɛɛn kiɛ mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin palkɛ nɛy ti ci li̱w, ɛŋu mi deri la̱t? Kuɛn Baibol ɛlɔ̱ŋ, kä guic gua̱th tin ruac kɛ kui̱̱ kuthni jiɛɛn kɛnɛ min ca lar ɛ Kuoth kɛ kui̱diɛn. Pal Kuoth Jaöba ni ciaŋ kɛ ɣöö bɛ ji̱ nyuɔ̱ɔ̱th duɔ̱ɔ̱p thukä, kä thiecɛ bä kɛ ɣöö bɛ ji̱ jakä cär kɛ duɔ̱ɔ̱p in cär kɛ jɛ.—I-ca-yaa 55:9.
YIIT KRITHMI̱TH KA̱NƐ LA̱T Ɛ JI̱ KƆAAR KRITHO TËË NHIAM
6 Täämɛ, dëë ciaŋ palä ran nyon ɛ duël kuɔth tin ŋi̱eckɛ naath kɛ kac kɛ kui̱ yiitni tin la la̱tkɛ rɛy runä. Nɛnɛ, yiit kiɛ bul Krithmi̱th ɛ kɛl kä ti̱ti̱. Täämɛ, yiit Krithmi̱th la̱tkɛ jɛ kɛ ti̱em däpä Yecu Kritho, kä duël kuɔth diaal tin cɔalkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn i̱ ji̱ Kritho la̱tkɛ yiit ɛmɔ. Kuɛ la ɣöö thilɛ mi nyooth jɛ ɛn ɣöö ji̱ Kritho tëë nhiam la̱tkɛ yiit Krithmi̱th ɛmɔ. Ci bok mi cɔali Sacred Origins of Profound Things ɛ lar ɛn ɣöö: “Rɛy runi ti kur rɛw kɛ kɔɔr kä mëë ca Yecu thuŋ dap, thilɛ ram mi ŋäc cäŋ däpä Kritho kä thilɛ ram mi diɛɛr kɛ ɣöö bɛ cäŋ ɛmɔ ŋa̱c.”
7 Duundɛ ɣöö a cäŋɛ mi ci ji̱ kɔaar Yecu cäŋ däpädɛ ŋa̱c, cikɛ yiitdɛ dee la̱t kiɛ cikɛ bulɛ dee puɔ̱t. Kä ɛŋu mɔ cikɛ yiitdɛ dee la̱t ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, nɔmɔ ɛ ɣöö ci bok in cɔali The World Book Encyclopedia ɛ lar i̱ Ji̱ Kritho tëë nhiam “/cikɛ bul a puɔ̱t kɛ ti̱em cäŋ däpä ran kiɛ cikɛ yiit a lät kɛ ti̱em cäŋ däpä ran kɛ ɣöö nɔmɔ ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth.” Ti̱em cäŋ dääpä in ca lat kä Baibol ɛ duŋ ruëëcni da̱ŋrɛw ti ci tɔ̱a̱ ji kɔaar Kuɔth ni Jaöba. (Tuk Cäkä Ɣɔaa 40:20; Mak 6:21) Mëëdan la̱tkɛ yiit ca̱ŋ dääpä kuthni guääyni. Nɛ̈nɛ jɛ, kɛ cäŋ kä 24 kä pay Dhieec (Duät) rɛy runä la ji̱ Röm yiit cäŋ dääpä kuɔthdiɛn mi cɔali Diana a lät. Kɛ cäŋ in guur cäŋ ɛmɔ, bikɛ yiit cäŋ dääpä kuɔthdiɛn in la kuoth ca̱ŋ mi cɔali Apollo la̱t bä. Kɛ kui̱ ɛmɔ, yiit ca̱ŋ dääpä ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth, ciɛ duŋ ji̱ Kritho.
8 Tëëkɛ mi dɔ̱diɛn bä mi pen ji̱ kɔaar Kritho tëë nhiam ɣöö ca yiit cäŋ dääpä Yecu bi la̱t. Ji̱ kɔaar Yecu ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö yiit cäŋ dääpä ran te rɛydɛ kɛ yiey ti jiäk. Nɛ̈nɛ jɛ, ci ji̱ Gɛ-rith kɛnɛ ji̱ Röm tëë wal ɛ lar ɛn ɣöö tëëkɛ yiëë kiɛ kuoth mi la bä kɛ cäŋ dääpä ran, kä bɛ cu te kɛɛl kɛ raan rɛy teekädɛ kɛɛliw. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The Lore of Birthdays jɛ lar ɛn ɣöö: “Yiëë ɛmɛ tëëkɛ maar kɛ kuoth in daapkɛ ram ɛmɔ kɛ cäŋ däpädɛ.” Kɛ kui̱ ɛmɔ, Kuoth Jaöba /ci lɔcdɛ dee tɛɛth kɛ yiit mi matkɛ Gatdɛ ni Yecu kɛɛl kɛ kuth guääyni. (I-ca-yaa 65:11, 12) Kuɛ lɛ tuɔɔk i̱di̱ ɛn ɣöö ba yiit Krithmi̱th la̱t ɛ nɛy ti ŋuan?
TUK KRITHMI̱TH
9 Cua da̱p Yecu Kritho ben la̱t ɛ naath kɛ cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw (Tio̱p in Di̱i̱t) kɛ kɔɔr runi ti ŋuan mëë ci Yecu thuŋ wä nhial. Duundɛ ɣöö nɔmɔ /ciɛ jɛn cäŋ ëë dapkɛ ni Yecu, kɛ ɣöö Yecu dapkɛ jɛ kɛ Pay Wäl (Laathbuɔɔr).* Kä ɛŋu mi cuɔ cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw kulɛ mɛk ɛ naath ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, ci bok mi cɔali The New Encyclopædia Britannica ɛ lar ɛn ɣöö cu nɛy ti cɔalkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn i̱̱ ji̱̱ Kritho “cäŋ ɛmɔ ben mɛk kɛ ɣöö ɛ ‘cäŋ ti̱i̱mä kuɔth ji̱̱ Röm in la kuoth ca̱ŋ.’ ” Kɛ jiɔm mi ci ɣɔw kɔ̱a̱c kä ci kacŋuääk ben, bi nɛy tɔ̱tɔ̱ yiit mi di̱i̱t la̱t kɛ ɣöö bi le̱e̱th cäŋ luny jɔk. Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw ɛ cäŋ in la waa luny kɛ le̱th ca̱ŋ jɔk. Mëë ca jur ti ŋuan ti kueckɛ ruac kuɔth ri̱t ala ji̱ Kritho, cu kua̱r luaak kuɔth cu wee ba yiit ɛmɔ la̱t ala duŋ “Ji̱ Kritho.”#
10 Täämɛ, yiit Krithmi̱th ɛmɛ ɛ mi tuɔɔk kä nɛy ti thil ŋa̱th ni wal. Kɛ ɣöö Krithmi̱th thilɛ jɛ rɛy ruaacni Kuɔth, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cuɔ jɛ pën ɣöö ba la̱t kä Iŋ-lɛ̈ɛ̈n kɛnɛ tha̱a̱ŋ wi̱i̱cni kɔ̱kiɛn kä A-mɛ-ri-ka kɛ ruɔ̱n kä 1601 awä mäni ruɔ̱n kä 1700. Kä cu kuumɛ wee ram mi wä pa̱k guäth läätdä kɛ cäŋ Krithmi̱thä mɔ ba jɛ la̱th luaak yieenä. Kuɛ la ɣöö cua ciɛŋ tëë wal tɔ̱tɔ̱ nyɔk kɛ luuc jɔk ɛ naath, kä cua ciɛŋ kɔ̱kiɛn rëëp thi̱n bä. Ɛn wanɔ mɔ cu cäŋ yiitdä Krithmi̱thä cua̱ cäŋ yiitdä mi di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ, mi cua co la̱t ɛ naath wi̱i̱cni ti ŋuan amäni wa̱lɛ. Kɛ ɣöö yiit Krithmi̱th ɛ yiit mi bëë kä ŋieec ka̱a̱cni, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, nɛy tin görkɛ ɣöö ba lɔc Kuɔth tɛth /cikɛ yiit Krithmi̱th a lät, kä /cikɛ yiitni kɔ̱kiɛn tin ce̱tkɛ jɛ a lät bä.%
TUK KÄ DUƆ̱Ɔ̱R TËËKƐ LUƆT INUN?
11 Tha̱a̱ŋ nath ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö yiitni ti ce̱tkɛ yiit Krithmi̱th bäkɛ kä nɛy ti thil ŋa̱th kiɛ nɛy ti kueckɛ ruac kuɔth, duundɛ ɣöö ɛ kɛn i̱ /ciɛ duer ɛn ɣöö dee raan yiit la̱t. Kuɛ la ɣöö nɛy ti ŋuan dhɔaŋkɛ ni ɣöö /cɛ ruac Kuɔth dee ya̱r ɛn ɣöö lät raan yiitni tɔ̱tɔ̱. Kɛ ɣöö ni̱n yiitdä tɔ̱tɔ̱ kɛ ni̱n ti gɔw ti jakɛ ji cieŋ diaal kä mät kɛɛl. Nɔmɔ ɛ jɛn min caari? Mi ɛ jɛn inɔ, ji̱n nhɔki ni nɛy tin la muaaŋɛ kɛɛl kɛ ni̱n yiitdä, /ciɛ nɛy tin ŋieeckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛn tin pënkɛ ji̱ ɣöö bi ben rɛy thukä. Ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Kuoth Jaöba in cak nɛy diaal, go̱o̱rɛ ɣöö bi maar kɛ nɛy kɔ̱kiɛn bä. (Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 3:14, 15) Duundɛ ɣöö, dee gɔaa ni ɣöö deri maar kɛ nɛy kɔ̱kiɛn kɛ duɔ̱ɔ̱p mi nhɔakɛ ɛ Kuoth Jaöba. Kɔn dënɛ guɔ̱ɔ̱r ni ruac in ca gɔ̱r ɛ Puɔl: “Ɣɔ̱a̱nɛ jɛ ɛn ɣöö bia min tɛth lɔc Kua̱r ni Yecu ŋa̱c.”—Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 5:10.
12 Dɔ̱ŋ deri jɛ car ɛn ɣöö duɔ̱ɔ̱p ëë tuɔɔk kɛ yiitni tɔ̱tɔ̱ thilɛ luɔt kɛ yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath ɛn wa̱lɛ. Tuk kä duɔ̱ɔ̱r tëëkɛ luɔt inun? Ɣɔ̱ɔ̱n, tuk kä duɔ̱ɔ̱r tëëkɛ luɔt mi di̱i̱t! Nɛn cäät ɛmɛ: Ku wee tëëkɛ alla̱wa mi ci pɛn wi̱i̱ thɔaac in la yuɔrkɛ dhiac thi̱n. Deri jɛ kuany a biɛ cam? Ɣëëc! Kɛ ɣöö alla̱wa ɛmɔ cɛ pɛn guäth mi jiääk. Ce̱tkɛ alla̱wa ɛmɔ, yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath ce̱tdɛ kɛ mi gɔwkɛ, duundɛ ɣöö bäkɛ raar guäth mi jiääk. Mi banɛ pal kɛ duɔ̱ɔ̱p mi thuɔ̱k, banɛ dhil ce̱tkɛ gök Kuɔth ni Ay-dha-yaa mëë jio̱k nɛy tëë guɔ̱ɔ̱rkɛ Kuoth i̱: “/Cuarɛ ti jiäk thiap.”—I-ca-yaa 52:11.
ŊÄC CIƐŊÄ MI TI̱I̱ KƐƐL KƐ NƐY KƆ̱KIƐN
13 Dɔ̱ŋ tëëkɛ nɛy ti dëë ji̱̱ yäp mi ciɛ lo̱k ɛn ɣöö bi rɔɔdu mat rɛy yiitnikiɛn. Nɛnɛ, dɔ̱ŋ bi nɛy tin la̱tdɛ kɛɛl ga̱a̱c ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö ɛŋu mi lo̱ki lät yiitdä mɔ. Täämɛ, ji̱n mi ca ji̱ moc muc kɛ kui̱̱ yiitdä Krithmi̱thä ɛ raan ɛŋu mi deri la̱t? Derɛ la duer ɛn ɣöö deri muc ɛmɔ nhɔk? Kä täämɛ, mi man gɔalu kiɛ gua̱n gɔalu /cɛ guur ni ruac Kuɔth in ŋääthi, ɛŋu mi deri la̱t? Kä deri jɛ nyuɔ̱ɔ̱th gaatku i̱di̱ ɛn ɣöö yiitni tɔ̱tɔ̱ cikɛ yiitni ti gɔw?
14 Täämɛ, gɔaa ni ɣöö deri ciɛŋ ti̱ti̱ dhil ka̱m tiit agɔaa kɛ ɣöö deri luɔtdiɛn ŋa̱c. Mi ca ji̱ ne̱r ɛ raan kɛ ne̱r yiitdä, deri jɛ la̱r tɛ̈th lɔaac kɛ ne̱rɛ ɛmɔ. Ku wee ca ji̱ ne̱r kɛ ne̱r yiitdä ɛ ram mi ciëŋɛ kɛɛl kiɛ ram mi la̱tdɛ kɛɛl ni ciaŋ. Ɛn guäth ɛmɔ dɔ̱ŋ deri ruac kɛ ram ɛmɔ kɛ kui̱ ŋäthädu. Duundɛ ɣöö ruacni kɛ naath agɔaa. Kɛ ɣöö ci Baibol wee: “A ruacdun la ruac mi nhɔakɛ mi bɛɛr naath, kɛ ɣöö bia luɔc in bia loc ni naath ŋa̱c.” (Ji̱ Ko-lɔ-thi 4:6) Nikni rɔɔdu kɛ ɣöö ci nɛy kɔ̱kiɛn bi lat jɔ̱ɔ̱r, kiɛ bi ruac a thil luth kɛ kui̱diɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ruacni kɛ naath agɔaa kɛ ciaŋ ŋäthädu. Läri jɛ kɛ a jɔc ɛn ɣöö /ci lo̱k ni muc kɛnɛ mat nath, duundɛ ɣöö deri te rɛy dolädiɛn kiɛ deri mucdiɛn nhɔk kɛ gua̱a̱th mi dɔ̱diɛn mi ci mɔ ni̱n yiitdä tɔ̱tɔ̱.
15 Ku wee tëëkɛ ram mi go̱o̱r ɣöö bɛ ji̱ moc kɛ muc ɛŋu mi deri la̱t? Ɣɔ̱ɔ̱n, muc tëëkɛ gua̱a̱thdɛ mi la thöpkɛ ni jɛ. Dɔ̱ŋ derɛ wee: “Ɣän ŋa̱cä jɛ ɛn ɣöö ji̱n /ci yiitni la lätdi ni ciaŋ ce̱tkɛ min la̱tkɛ ɛ naath. Duundɛ ɣöö, ɣän göörä ɣöö bi ka̱m muc ɛmɛ.” Deri ruac ɛmɔ guic agɔaa, kɛ ɣöö mi wi̱i̱̱ muc ɛmɔ wä nhɔk dɔ̱ŋ /cɛ dee lot ni ɣöö ci yiit la̱t. Kä mi ram in moc ji̱ kɛ muc mi ɛ ram mi kui̱c ciaŋ ŋäthädu ni wen, kɛ kui̱̱ ɛmɔ deri jɛ la̱r jɛ agɔaa ɛn ɣöö ci yiitni tɔ̱tɔ̱ a lätdi. Derɛ luɔtdɛ co ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu mi /ke̱ni mucdɛ nhɔk rɛy yiitdä mɔ kɛnɛ ɣöö ɛŋu mi /ke̱ni muc thöp rɛy yiitdä mɔ. Kä min dɔ̱diɛn, ɛ ɣöö ci muc mi ca ka̱m ji̱ ɛ raan bi nhɔk baaŋ mi tëëkɛ mi caanyɛ rɛy ŋäthädu kiɛ mi go̱o̱rɛ ɣöö bi ŋa̱thdu ba̱ny piny kɛ kui̱ mucä ɛmɔ.
ƐŊU MI DERI LA̱T KƐ KUI̱̱ JI̱̱ CIËËŊDUN?
16 Kä ɛŋu mi deri la̱t mi te ji̱ ciëëŋdun dueel kuɔth mi dɔ̱diɛn? Ruacni agɔaa kɛ kui̱diɛn. /Cu kɛ luk kɛ yiitni tin la̱tkɛ ɛ kɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ, luthni ciɛŋkiɛn tin guɔ̱ɔ̱rkɛ, ce̱tkɛ min go̱o̱ri ɣöö dëë ciɛŋku luɔ̱th ɛ kɛn bä. (Mɛ̈-thiw 7:12) Gɔ̱l lät diaal tin dëë ji̱ jakä ɣöö bi a ram kɛl kä nɛy tin la̱tkɛ yiitni tɔ̱tɔ̱. Ŋotdɛ bä bi dhil ruac agɔaa kɛ naath kɛ kui̱̱ ciɛŋni tin /ci tɔ̱a̱ nyin yiitdä pa̱ny. Lätni ŋɔaani kɛ duɔ̱ɔ̱p mi bi ji̱ jakä ɣöö bi tekɛ ca̱r lɔaac mi gɔaa.—1 Ti-mo-thi 1:18, 19.
17 Ɛŋu mi deri la̱t kɛ ɣöö bi gaatku jɛ ŋa̱c agɔaa ɛn ɣöö yiitni tɔ̱tɔ̱ gua̱ckɛ kɛ ruac Kuɔth? Dee nɛmɛ jɔɔc rɛy lätniku tin lätdi rɛy runä. Tëëkɛ diëëth gan ti muɔckɛ gaatkiɛn muc rɛy runä. Muc in gɔaa kɛ kui̱ ganku ɛ ɣöö deri te kɛɛl kɛ kɛ ni ciaŋ kä deri kɛ tit rɛy ciɛŋnikiɛn.
GUURI NI RUAC KUƆTH IN THUƆ̱K
18 Kɛ ɣöö bi lɔc Kuɔth jakä tɛth, bi ciaŋ palä mi jiääk dhil ba̱ny piny kä bi guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k. Ruac ɛmɔ lotdɛ ni ŋu? Ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö: “Kuanɛ diɛɛr kɛ rɔ kä lua̱knɛ rɔ̱ kä nyuɔthnɛ nhök kɛnɛ lät ti gɔw. /Cuarɛ ma̱tdan kɛ̈ɛ̈l päl, ce̱tkɛ ciaŋ in tekɛ tha̱a̱ŋ nath, kä cuɔmnɛ rɔ̱ ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö nɛ̈nɛ jɛ ɛn ɣöö ci cäŋ thia̱k.” (Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 10:24, 25) Luak Kuɔth ɛ gua̱a̱th matdä mi gɔaa ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱̱ ji̱ Kritho tin palkɛ Kuoth kɛ thuɔ̱k. (Diit 22:22; 122:1) Rɛy matdä ji̱ Kritho tɔ̱tɔ̱ la “cuɔmkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn kamnikiɛn.”—Ji̱ Röm 1:12, NW.
19 Duɔ̱ɔ̱p in dɔ̱diɛn in deri nyooth ni ɣöö guuri ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k ɛ ɣöö deri nɛy kɔ̱kiɛn ŋieec kɛ tin ci ŋa̱c kä Baibol rɛy ŋi̱i̱cädu yɛnɛ Nëën Jaöba. Kɛ ɣöö nɛy ti ŋuan “jiɛth lo̱ckiɛn kä pär kɛ” kɛ jiäk diaal tin la̱tkɛ rɛy ɣɔaa ɛn wa̱lɛ. (Yɛdh-ki-el 9:4) Ji̱n bä dɔ̱ŋ ŋäci tha̱a̱ŋ nɛɛni tin jiɛth lo̱ckiɛn kä pär kɛ kui̱̱ jiäkni. Ɛŋu mi ci ruac kɛ nɛy tɔ̱tɔ̱ kɛ kui̱ kä tin ca lar ɛ Baibol i̱ bi tuɔɔk nhiam? Mi wi̱i̱ rɔɔdu wä ma̱t ji̱ Kritho kä lätdi nɛy kɔ̱kiɛn Ruac Kuɔth, ɛn guäth ɛmɔ bi ciɛŋ ti jiäk kɛnɛ duɔ̱ɔ̱p palä mi ci wä kɛɛl kɛ ruaacni Kuɔth cu thuuk nikä kɛɛl rɛy lɔaacdu. Ji̱n ciɛ ku ŋa̱c täämɛ ɛn ɣöö bi tekɛ tɛ̈th lɔaac kɛnɛ puɔ̱th mi di̱i̱t mi wi̱i̱ wä guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k.—Mɛ̈l-a-ki 3:10.
TIN ŊI̱ECKƐ NI NAATH Ɛ BAIBOL
- Thilɛ ram mi bi thuurɛni kɛnɛ gua̱ndɔɔŋni nath tëë ci li̱w pal.—Ɣöth ji̱ I-thɛ-rɛl 20:4, 5; Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 18:10-12.
- Ɛ duer mi di̱i̱t ɛn ɣöö dee raan rɔɔdɛ mat läätdä yiitni ti la̱tkɛ ɛ nɛy ti kueckɛ ruac Kuɔth.—Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 5:10.
- Ji̱ Kritho deekɛ yi̱k ruac kɛ naath agɔaa kɛ kui̱̱ ŋäthädiɛn.—Ji̱ Ko-lɔ-thi 4:6.
* Guic luɔtdɛ kä Luëy Rieetni.
# Tëëkɛ yiit dɔ̱diɛn bä mi cɔali yiit Saturnalia mi la la̱tkɛ kɛ ca̱ŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw mi ci kua̱r luaak kuɔth tɔ̱tɔ̱ luäk kɛ ɣöö ba cäŋ ɛmɔ mɛk. Yiit ɛmɛ ɛ yiit kuɔth ji̱̱ Röm in la kuoth pi̱i̱thä bɛɛl, mi la la̱tkɛ kɛ cäŋ kä 17-24 kä Pay Wälrɛw. Rɛy yiitdä Saturnalia ɛmɛ la la̱tkɛ mi̱th ti ŋuan thi̱n, kä bi naath ŋar kɛ ŋa̱a̱ri tɛthä lɔaac, kä la muɔckɛ rɔ̱ɔ̱diɛn kɛ muc tɛthä lɔaac bä kamnikiɛn.
% Kɛ ɣöö ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k /cikɛ yiitni tin gua̱c kɛ ruac kuɔth a lät, wër guic luɔtdɛ kä Luëy Rieetni.
Thieecni Ŋi̱i̱cä
1, 2. Ji̱n deri rɔɔdu thiec i̱di̱ kɛ kɔɔr kä mi ci jiɛɛn rɛy duëël kuɔth mi ŋi̱i̱̱c naath kɛ ka̱a̱cni kɛnɛ lät jiäkni, kä ɛŋu mi dënɛ jɛ lar ɛn ɣöö ruac ɛmɔ lotdɛ rɔɔdɛ mɔ?
3. (a) Ɛŋu mi ci Baibol ɛ lar kɛ kui̱ kuthni jiɛɛn, kä ɛŋu mɔ bumɛ kä tha̱a̱ŋ nath ɔ ɛn ɣöö dëë kuth jiɛɛn ba̱ny piny? (e) Ɛŋu mi deri la̱t mi ti̱i̱ kɛ kuak tin la palkɛ ni kuth jiɛɛn?
4. (a) Kɔn kuanɛ jɛ lɛ ŋa̱c i̱di̱ ɛn ɣöö pa̱l nɛɛni ti ci li̱w thilɛ luɔt? (e) Ɛŋu mi cu Kuoth Jaöba nɛɛkɛ gok kä lät ti̱i̱tdä diaal ɔ?
5. Ɛleeŋu mi deri la̱t mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin ciaŋkɛ kuth jiɛɛn kä palkɛ nɛy ti ci li̱w?
6, 7. (a) Yiit Krithmi̱th bëë nikä, kä ɛŋu mi ka̱nɛ la̱t ɛ ji̱ Kritho tëë nhiam ɔ? (e) Kɛ ŋaani ti la la̱tkɛ yiit ca̱ŋ dääpä ran kɛ gua̱a̱th ëë te ja̱a̱k Yecu wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n?
8. Metdɛ lat ɣen, yiit cäŋ dääpä tëëkɛ mat kɛ kuth guääyni i̱di̱.
9. Cua cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw kulɛ ben mɛk ala cäŋ yiitdä kɛ kui̱ däpä Yecu i̱̱di̱?
10. Kɛ gua̱a̱th ëë ci wä, ɛŋu mi cua yiit Krithmi̱th pën ɣöö ba la̱t kä Iŋ-lɛ̈ɛ̈n kɛnɛ wi̱i̱c kɔ̱kiɛn kä A-mɛ-ri-ka ɔ?
11. Ɛŋu mi la la̱tkɛ yiitni ti thiɛlkɛ rɛy ruaacni Kuɔth ɛ tha̱a̱ŋ nath ɔ, kä kɔn dënɛ yiitni tɔ̱tɔ̱ guic i̱̱di̱?
12. Metdɛ lat ɣen ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dënɛ yiitni kɛnɛ ciɛŋ ti thilkɛ rɛy ruac Kuɔth ba̱ny piny.
13. Ɛ ya̱a̱p in mith mi dee yääp ni ji mi /ke̱ni rɔɔdu mat kä yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath?
14, 15. Ɛŋu mi deri la̱t mi ca ji̱ ne̱r kɛ ne̱r yiitdä kiɛ ca ji̱ moc muc kɛ kui̱̱ yiitdä?
16. Deri rɔɔdu tit i̱̱di̱ kɛ kui̱̱ ciɛŋni tin la̱tkɛ kɛ ni̱n yiitdä ɛ naath?
17. Ji̱n deri gaatku luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö ba ŋa̱c ɛ kɛn i̱ yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath /cikɛ wä kɛɛl kɛ ruaacni Kuɔth?
18. Dee wä duel kuɔth ni ciaŋ ji̱ luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö bi guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k?
19. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö deri naath la̱t ruaacni kuɔth tin ci ŋa̱c kä Baibol?
nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn nus_Latn