KAPITULO 2
An Biblia—Usa nga Libro Tikang ha Dios
Ha ano nga mga paagi naiiba an Biblia ha iba nga mga libro?
Paonan-o makakabulig ha imo an Biblia ha paglampos han imo mga problema?
Kay ano nga makakasarig ka ha mga tagna nga iginsurat ha Biblia?
NAHINUNUMDOMAN mo ba an panahon nga nakakarawat ka hin espesyal nga regalo tikang ha usa nga hinigugma nga sangkay? Bangin diri la kay makaruruyag ito kondi makalilipay liwat. Oo, an regalo nagsusumat ha imo mahitungod han naghatag—nga pinabibilhan niya an iyo pagin magsangkay. Sigurado nga nagpasalamat ka para ha regalo han imo mahigugmaon nga sangkay.
2 An Biblia usa nga regalo tikang ha Dios, nga sadang gud kita magpasalamat. Inin naiiba nga libro nagsusumat hin mga butang nga diri gud naton mahibabaroan ha iba nga mga libro. Pananglitan, nagsusumat ito ha aton mahitungod han paghimoa han mga langit nga puno hin mga bitoon, han tuna, ngan han siyahan nga lalaki ngan babaye. An Biblia may-ada masasarigan nga mga prinsipyo nga mabulig ha aton nga malamposan an mga problema ngan mga kabaraka ha kinabuhi. Iginsasaysay hito kon paonan-o tutumanon han Dios an iya katuyoan ngan pahihinaboon an mas maopay nga mga kahimtang ha tuna. Makaruruyag gud nga regalo an Biblia!
3 Makalilipay liwat nga regalo an Biblia, tungod kay nagsusumat ito mahitungod han Humaratag, hi Jehova nga Dios. An iya pagtagana hito nga libro nagpapamatuod nga karuyag niya nga makilala gud naton hiya. Oo, an Biblia makakabulig ha imo nga magin duok kan Jehova.
4 Kon may-ada ka na Biblia, diri ka nag-uusahan. Ha bug-os o ha bahin, an Biblia naipublikar na ha sobra 2,300 nga yinaknan ngan salit mababasa na han sobra 90 porsyento han populasyon han kalibotan. Ha aberids, sobra usa ka milyon nga Biblia an ginpapanaltag kada semana! Binilyon nga kopya han bug-os nga Biblia o bahin hito an naipublikar na. Sigurado nga waray iba nga libro nga pariho han Biblia.
5 Dugang pa, an Biblia “ginpakaaghat han Dios.” (2 Timoteo 3:16) Ha ano nga paagi? An Biblia mismo nabaton: “An mga tawo nagyayakan tikang ha Dios, tungod nga ginmandoan han espiritu santo.” (2 Pedro 1:21) Ha pag-ilustrar: An usa nga negosyante bangin magpahimo ha sekretarya hin surat. Aada hito nga surat an mga ideya ngan mga instruksyon han negosyante. Salit, iya gud ito nga surat, diri kanan sekretarya. Ha pariho nga paagi, an sulod han Biblia amo an mensahe han Dios, diri han mga tawo nga nagsurat hito. Salit, an bug-os nga Biblia ha pagkamatuod amo an “pulong han Dios.”—1 Tesalonika 2:13.
NAGKAKAURUYON NGAN HUSTO
6 An Biblia iginsurat ha sulod hin sobra 1,600 ka tuig. An mga parasurat hito nabuhi ha magkalainlain nga mga panahon ngan iba-iba an mga kahimtang ha kinabuhi. An iba mga parauma, mga parapangisda, ngan mga magbarantay han kakarnerohan. An iba mga propeta, mga hukom, ngan mga hadi. An parasurat han Ebanghelyo nga hi Lukas usa nga doktor. Bisan pa han magkalainlain nga gintikangan han mga parasurat han Biblia, nagkakauruyon ito tikang ha tinikangan tubtob ha kataposan.*
7 An siyahan nga libro han Biblia nagsusumat ha aton kon paonan-o nagtikang an mga problema han katawohan. Ipinapakita han ultimo nga libro nga an bug-os nga tuna magigin paraiso, o hardin. An ngatanan nga magkalainlain nga mga bahin ha Biblia naghihisgot mahitungod han kasaysayan ha sulod hin yinukot nga katuigan ngan nabulig ha aton nga masabtan kon ano an katuyoan han Dios ngan kon paonan-o ito matutuman. Makatirigamnan an pagkauruyon han Biblia, kondi ito an sadang laoman naton ha libro nga tikang ha Dios.
8 Husto an Biblia may kalabotan ha syensya. May-ada pa ngani ito mga impormasyon nga abanse hinduro. Pananglitan, an libro nga Lebitiko may-ada mga balaud ha kwarantina ngan kalimpyo para ha kadaan nga Israel samtang an nakapalibot nga mga nasud diri maaram mahitungod hito. Ha panahon nga sayop an mga ideya mahitungod han kurti han tuna, gin-unabi ito han Biblia sugad nga lingin, o sirkulo. (Isaias 40:22) An Biblia husto nga nagsiring nga ‘binibitay an tuna ha waray binibitayan.’ (Job 26:7) Syempre, an Biblia diri libro ha syensya. Kondi kon nagsasaysay ito mahitungod han mga butang ha syensya, husto ito. Diri ba ini an malalaoman naton ha usa nga libro nga tikang ha Dios?
9 An Biblia husto ngan masasarigan liwat ha kasaysayan. Espisipiko an mga asoy hito. Igin-aasoy hito diri la an mga ngaran kondi an katulinan liwat han mga indibiduwal.# Kabaliktaran ha sekular nga mga historyador, nga agsob nga diri nag-uunabi han mga kapirdihan han ira katawohan, tangkod an mga parasurat han Biblia, iginsurat pa ngani an ira mismo mga sayop ngan an kasaypanan han ira nasud. Pananglitan, ha libro han Biblia nga Numeros, kinarawat han parasurat nga hi Moises an iya mismo sayop nga tungod hito ginsaway hiya hinduro. (Numeros 20:2-12) Talagsahon an sugad nga katangkod ha iba nga mga asoy ha kasaysayan kondi makikita ito ha Biblia tungod kay ito nga libro tikang ha Dios.
USA NGA LIBRO NGA MAY PRAKTIKAL NGA KINAADMAN
10 Tungod kay an Biblia giniyahan han Dios, ‘may kapulsanan ito ha pagtutdo, ha pagbadlong, ha pagsaway, ha pagtutdo ha katadongan.’ (2 Timoteo 3:16) Oo, an Biblia usa ka praktikal nga libro. Ipinapakita hito an hilarom nga pagsabot ha kinaiya han tawo. Diri ini urusahon, kay an Awtor hito, hi Jehova nga Dios, amo an Maglalarang! Mas nasasabtan gud niya an aton panhunahuna ngan mga pagbati kay ha aton mismo. Dugang pa, maaram hi Jehova kon ano an aton ginkikinahanglan basi kita magin malipayon. Maaram liwat hiya kon ano an mga buhat nga sadang naton likyan.
11 Tagda an diskurso ni Jesus nga tinawag nga Sermon ha Bukid, nga iginrekord ha Mateo kapitulo 5 tubtob 7. Dida hini nga obra maestra han katutdoan, iginsaysay ni Jesus an damu nga mga topiko, upod na an paagi ha pakabiling hin totoo nga kalipayan, kon paonan-o susulbaron an mga paglantugi, kon paonan-o mag-aampo, ngan kon paonan-o huhunahunaon ha husto nga paagi an materyal nga mga butang. Epektibo ngan praktikal pa gihapon yana an mga pulong ni Jesus sugad la han iginyakan niya ito hadto.
12 An pipira nga mga prinsipyo han Biblia naghihisgot han pagkinabuhi han pamilya, mga batasan ha trabaho, ngan pagtrato ha iba. An mga prinsipyo han Biblia makakabulig ha ngatanan nga mga tawo, ngan an sagdon hito pirme mapulsanon. An kinaadman nga aada ha Biblia ginsumaryo han Dios pinaagi han iya ginsiring kan propeta Isaias: “Ako hi Jehova nga imo Dios, nga nagtututdo ha imo ha pagpahimulos.”—Isaias 48:17.
USA NGA LIBRO HAN TAGNA
13 An Biblia may-ada damu hinduro nga mga tagna, ngan damu hito an natuman na. Tagda an usa nga ehemplo. Pinaagi kan propeta Isaias, nga nabuhi han ikawalo ka siglo A.K.P., hi Jehova nagtagna nga bubungkagon an syudad han Babilonya. (Isaias 13:19; 14:22, 23) Iginhatag an mga detalye basi ipakita kon paonan-o ini aktuwal nga mahitatabo. Pahuhubason han nasulong nga kasundalohan an salog han Babilonya ngan masulod hira ha syudad nga waray mahitatabo nga away. Diri la ito. Ginngaranan pa ngani han tagna ni Isaias an hadi nga magsasakop han Babilonya—hi Ciro.—Isaias 44:27-45:2.
14 Paglabay hin mga 200 ka tuig—ha gab-i han Oktubre 5/6, 539 A.K.P.—nagkampo an kasundalohan hirani ha Babilonya. Hin-o an ira kumander? Usa nga Persiahanon nga hadi nga an ngaran hi Ciro. Hini nga paagi andam na an mga kahimtang para ha katumanan han urusahon nga tagna. Kondi sasakupon ba han kasundalohan ni Ciro an Babilonya nga waray mahitatabo nga away, sugad han igintagna?
15 An mga Babilonyahanon nagpipiyesta hiton nga gab-i ngan kampante la hira tungod han madakmol nga mga kuta han ira syudad. Samtang hito nga panahon, maabtik nga ginpasimang ni Ciro an agos han salog nga naawas ngada ha syudad. Waray pag-iha igo na an kahamabaw han tubig para makatabok ha salog an iya kasundalohan ngan makaabot hira ha mga kuta han syudad. Kondi paonan-o makakasulod an kasundalohan ni Ciro ha mga kuta han Babilonya? Anoman an hinungdan, hito nga gab-i an mga purtahan han syudad binayaan nga abrido!
16 Mahitungod han Babilonya, ini an igintagna: “Diri na gud ini uukyan, diri man ini pupuy-an ha kalitolitohan: diri man an Arabiahanon magtitindog han salapdag dida; diri man an mga paramangno han kakarnerohan mapapanluob han ira mga kapangon nga kakarnerohan dida.” (Isaias 13:20) Igintagna hini diri la an kabungkagan han syudad. Iginsaysay hito nga an Babilonya permanente nga diri na gud uukyan. Makikita mo an ebidensya han katumanan hini nga mga pulong. An waray umurukoy nga lugar han kadaan nga Babilonya—mga 80 kilometro ha sur han Baghdad, Iraq—amo an pamatuod nga an iginyakan ni Jehova pinaagi kan Isaias natuman: “Akon ini pagsisiphiron han silhig ha paggunaw.”—Isaias 14:22, 23.%
17 An paghunahuna nga an Biblia usa nga libro han masasarigan nga tagna makaparig-on gud han pagtoo, diri ba? Ha pagkamatuod, kon gintuman ni Jehova nga Dios an iya mga saad hadto, makakasarig gud kita nga tutumanon liwat niya an iya iginsaad nga paraiso nga tuna. (Numeros 23:19) Oo, may-ada kita “paglaom han kinabuhi nga waray kataposan, nga an Dios, nga diri makakagbuwa, nagsaad han waray pa an mga katuigan nga waray kataposan.”—Tito 1:2.^
“AN PULONG HAN DIOS BUHI”
18 Sumala ha aton ginhisgotan na dinhi hini nga kapitulo, matin-aw nga an Biblia naiiba gud nga libro. Kondi, an kapulsanan hito nalahos pa ha pagkauruyon han mga sulod hito, ha pagkahusto hito ha syensya ngan kasaysayan, praktikal nga kinaadman, ngan masasarigan nga mga tagna. An Kristiano nga hi apostol Pablo nagsurat: “An pulong han Dios buhi, ngan maabtik, ngan mamatarom pa kay han bisan ano nga kampilan nga duduha iton tarom, matarom kaopay nga sadang makagbahin han kalag ngan han espiritu, han kaluluthan ngan han mga utok, ngan madagmit makasabot ha mga hunahuna ngan mga tinguha han kasingkasing.”—Hebreo 4:12.
19 An pagbasa han “pulong,” o mensahe han Dios ha Biblia makakagbag-o han aton kinabuhi. Makakabulig ito ha aton ha pag-usisa hin mas maopay ha aton kalugaringon. Bangin nasiring kita nga nahigugma kita ha Dios, kondi an aton reaksyon ha igintututdo han iya giniyahan nga Pulong, an Biblia, magpapahayag kon ano gud an aada ha aton hunahuna, ngan han totoo nga mga motibo han aton kasingkasing.
20 An Biblia tinuod nga usa nga libro tikang ha Dios. Ito an libro nga sadang basahon, pag-adman, ngan higugmaon. Ipakita an imo pagpasalamat para hini nga regalo han Dios pinaagi han padayon nga pag-usisa ha mga sulod hito. Samtang ginbubuhat mo ito, magkakaada ka hin hilarom nga pagsabot ha katuyoan han Dios para ha katawohan. Kon ano gud ito nga katuyoan ngan kon paonan-o ito matutuman amo an paghihisgotan ha masunod nga kapitulo.
KON ANO AN IGINTUTUTDO HAN BIBLIA
- An Biblia giniyahan han Dios ngan salit husto ngan masasarigan.—2 Timoteo 3:16.
- Praktikal an mga impormasyon ha Pulong han Dios para ha adlaw-adlaw nga pagkinabuhi.—Isaias 48:17.
- Sigurado nga matutuman an mga saad han Dios nga aada ha Biblia.—Numeros 23:19.
* Bisan kon nasiring an iba nga mga tawo nga an pipira nga mga bahin han Biblia nasumpaki ha iba nga mga bahin hito, waray nira ito mapamatud-i. Kitaa an kapitulo 7 han libro nga The Bible—God’s Word or Man’s? nga iginpublikar han mga Saksi ni Jehova.
# Pananglitan, tigamni an detalyado nga pagsaysay mahitungod han katulinan nga gintikangan ni Jesus nga aada ha Lukas 3:23-38.
% Para han dugang nga impormasyon mahitungod han tagna han Biblia, kitaa an pahina 27-9 han brosyur nga Usa nga Libro Para ha Ngatanan nga Katawohan, nga iginpublikar han mga Saksi ni Jehova.
^ An kabungkagan han Babilonya usa la nga ehemplo han natuman nga tagna han Biblia. Kaupod han iba pa nga mga ehemplo an kabungkag han Tiro ngan Ninibe. (Esekiel 26:1-5; Sepania 2:13-15) Igintagna liwat ni Daniel an pagkasunod-sunod han mga imperyo ha kalibotan nga magigin gamhanan katapos han Babilonya. Kaupod hini an Medo-Persia ngan Gresya. (Daniel 8:5-7, 20-22) Kitaa an Apendise para ha paghisgot mahitungod han damu nga Mesianiko nga mga tagna nga natuman kan Jesu-Kristo.
Mga Pakiana
1, 2. Ha ano nga mga paagi nga an Biblia makaruruyag gud nga regalo tikang ha Dios?
3. Ano an iginsusumat ha aton han Biblia mahitungod kan Jehova, ngan kay ano nga makalilipay ini?
4. Para ha imo, ano an makatirigamnan mahitungod han panaltag han Biblia?
5. Ha ano nga paagi “ginpakaaghat han Dios” an Biblia?
6, 7. Kay ano nga labi nga makatirigamnan an pagkauruyon han mga impormasyon han Biblia?
8. Paghatag hin mga ehemplo nga nagpapakita nga husto an Biblia may kalabotan ha syensya.
9. (a) Ha ano nga mga paagi ipinapakita han Biblia nga husto ngan masasarigan an mga asoy hito ha kasaysayan? (b) Ano an iginsusumat ha imo mahitungod han Biblia han pagkatangkod han mga parasurat hito?
10. Kay ano nga diri urusahon nga an Biblia usa ka praktikal nga libro?
11, 12. (a) Ano nga mga topiko an iginsaysay ni Jesus ha iya Sermon ha Bukid? (b) Ano an iba pa nga praktikal nga mga butang nga ginhihisgotan ha Biblia, ngan kay ano nga an sagdon hito mapulsanon ha ngatanan nga panahon?
13. Ano nga mga detalye mahitungod han Babilonya an iginpasurat ni Jehova kan propeta Isaias?
14, 15. Paonan-o natuman an pipira nga mga detalye han tagna ni Isaias mahitungod han Babilonya?
16. (a) Ano an igintagna ni Isaias mahitungod han ultimo nga dadangatan han Babilonya? (b) Paonan-o natuman an tagna ni Isaias nga an Babilonya diri na gud uukyan?
17. Paonan-o nagpaparig-on han pagtoo an katumanan han tagna han Biblia?
18. Ano an mapwersa nga iginsaysay han Kristiano nga hi apostol Pablo mahitungod han “pulong han Dios”?
19, 20. (a) Paonan-o makakabulig ha imo an Biblia ha pag-usisa ha imo kalugaringon? (b) Paonan-o mo maipapakita an imo pagpasalamat para ha naiiba nga regalo han Dios, an Biblia?
pag_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn