Gandara, Samar
An Gandara uska Ikaduha nga pag-klasipikar nga Munisipyo ha probinsiya han Samar, Nasud han Pilipinas. Sumala han 2010 Senso han Pilipinas, mayda ini populasyon o umuukoy nga 31,943. Ini nga bungto in anay guin ngangaranan nga Bangahon, pero an mga umuukoy hini nahibalhin ha yana presente nga lokasyon hadtun Setyembre 29, 1902. Pagkatapos makabalhin han yana nga lokasyon o dapit an ngaran guinhatag nga honor ngadtu han paghinumdum han anay Gobernador Heneral han Pilipinas hi José de la Gándara y Navarro.
Sulod
Mga Barrio[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Gandara mayda kaunuman kag siyam (69) nga baranggay.
Kasaysayan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An kadaan nga nasakop nga Gandara in mahihinumduman han uska tore, an mga Prayle bumalik pagkatapos pag-uli pagpataya kan Magellan tikang Espanya, nga umukoy ha usa ka dapit nga lugar nga an ngaran Dapdap nagtindug hin "Shrine" guintawag nga Tinago hadtun 1596 kay hira nahadluk sanglit natago hira, naporma hin 'Cabecera' u butnganga ngan guin tawag nga Catbalogan, ngan an simbahan han Bangahon, an mga nahibilin han simbahan nga mga arte ngan bato. An mga bungtohanon nag ukad ngan nag apad hin mga bato tikang ha lugar han napalisan nga bangin nga bato ngan an kababtuan ha baybay guin dara ngadtu Tinago ngan naghimu hin simbahan ha Bangahon gamit an galut nga pan pilit han bato. Guin ngaranan nga Bangahon tungud han iya lokasyon ha salug han Gandara kay "Guin babanga han wala ug too nga salug". An libro Conquestas de las Islas Filipinas ni San Agustin nga an Bangahon in usa na nga Pueblo o bungto hadtun 1729, ngan guin himu nga parokya han Espanyol Jesuits Missionaries ngan hi St. Michael the Archangel an santo patrono.
An Ika-Napulu kag walo nga siglo in nahuman nga an Bangahon aada han pnaka-hitaas nga patakas ngan mainuswagun nga lugar kumu usa nag butnga han baralyuanay hin produkto dara han iya matambok ug mayaman nga katutunaan ngan damu nga ani kada anyu. Pero han an barko de giyera han Amerika dumoong ha Calbayog hadtun February 9, 1900, an mga opisyales han gobyerno amu in guin sunog an Bangahon para diri hira hidakupan han mga sundalo nga Amerikano. An problema kun diin igtitindug an bag-o nga bungto in solusyunan han huruhimangraw hadtun July 25, 1901, ha barrio han San Pelayo nga kun diin an barrio Dumalo-ong ansya an napili tungud han iya maupay nga lokasyon nga nahihibutnga han wala ngan tuu nga salug ngan an mga baryo. Labi na, nahihibutnga han Calbayog ngan Catbalogan. An anibersaryo pag pundar han Gandara in kada Pebrero Kaduhaan kag Siyam.
Nahimutang hadtun tuig Usa ka yukut ngan siyam ka gatus ug duha nga guin ngaranan para kan Gobernor-Heneral han Pilipinas José de la Gándara y Navarro, ngan an una nga kapitan ansya in hi Jose Dionesio Mendiola, nga namatay han pag-usu han sakit nga kulira ngan guin balyuan ni Jose Delima Piczon hadtun Hunyo 15, 1902, nanginanu tubtub June 15, 1903. Guin sundan ni Ramon Mendiola (1903–1906) nga nahihinumduman han pag-patrun ha pitsa September 29, 1903. Tikang han tuig 1907, an ispisyal nga Gandareno guin tatawag nga Presidente. Hadtun ikaduha nga giyera han kalibutan, mayda duha nga mayor hini nga bungtolity, Filadelfo Aliman para han Gobyerno han Hapon ngan Teodoro Bisnar para han gobyerno han Pilipinas nga guin tatawag pulahanes.
An bag-o nga poblacion ansya in natindug hin napulu kag duha ka tigkapatan nga umahan ni Martino Reyes ini in iya guin hatag para han Gandara. An donasyon in guin parig-on hadtun Enero Napulu kag duha 1909. An yungud han eskwelahan pina-agi han titulo numero Kasiyaman kag Lima (95) pinitsahan Kaduhaan han Hulyo Tuig 1912, ngan an parokya ha ilarum han lote numero 146-CAD-444D pinitsahan August 31, 1976, guinsuportahan pa han pag hatag han tuna petsa Marso 20, 1908.
Article 960 pinitsahan October 23, 1903, guin balhin an pan-gubyirnuhan han baryo Bangon, Buenas Aires, Calanyugan, Cambaye, San Luis, Pangi ngan Pagsanghan ngadtu ha bungto han Tarangnan.
The Matuguinao and San Jose de Buan were named as a municipal district of Gandara in 1948 to 1960 and were converted into a municipalities in 1965 and 1969 respectively.
B.P. Blg 11 petsa Disyembre 6, 1978, an San Jorge guinhimu nga bag-o nga munisipyo gawas han Gandara bumulag ha gobyirno han Gandara pero an Villaleona (Senibaran) wara kahiupod ini in nabubutnga han San Jorge.
Heyograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Pag-pupruk[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An kada panimalay nagbiling hin ma-uukyan nga tuna, dida hira in nagka Pamilya, nag-tungga-tunga hin minagburugtu ngan nahimu nga tribu. Kada panimalay han tribu guin tiruk ngan guin pili an pinakahilaba an dupa nga tawu, an napili nga mag tawu han kada panimalay asya an taga-sukul han kadaku u kaguti han puruk pina-agi han durudugtung nga pag-dupa. An kada puruk nag-huruhimangraw kun diin ma-apilu para maka-tampu hin Atigbang. Pag-abut han Kastila ini guin basbasan nga mga Atigbang.
Gamit nga Tona:
- Agrikultural
- Guin-uuma: 7,356.15 Hectares (14.8%)
- Diri Guin uuma: 16,193.33 Hectares (32.75%)
- Inu-ukyan: 1,607.06 Hectares (3.25%)
- Kabanwaan: 4,142.00 Hectares (8.38%)
Gamit nga Ilarum han Tona:
- Sona han pagmina nga waray prsusisuhan u pabrika[kinahanglan hin kasarigan]
Gamit han Katubigan:
- Danaw-danaw: 1,013.87 Hectares (2.05%)
- Kadagatan ngan mga Salug
An Salug han Gandara ansya an mayor nga slug nga naawas ha bungto munispyo han Gandara upod an kadagatan han Napalisan.
Demograpiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Hadtun 2006 nga inihapay, an kabug-osan nga umuokoy o populasyon in 32,508, an lalaki in 16,658 ngan an babayi in 15,850. An ihap han panimalay ansya in 6,283, an talimutnga han kadaku han mga panimalay in 5.17 persona o katawo ngan an densidad nga kunuman kag unum kada kilometro kuwadrado. Han 2010, an populasyon in umiban ngadtu 31,943 ngan an ihap han panimalay ansya in 6,342.
Yana nga 2014 an umuokoy in 33,264, an lalaki in 17,046 ngan an babayi in 16,218. Nga may talimutnga nga paghitaas han populasyon kada tuig hin 1.1271 porsiyento. An ihap han panimalay ansya in 6,653, an talimutnga han kadaku han mga panimalay in 4.87 katawo ngan an densidad kada kilometro kuwadrado ansya in 68 (Kaunuman kag walu)
Pangiskwelahan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An Gandara in may 57 nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:
Ngan may-ada ini duwa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya:
Ngan may-ada man liwat pribado na eskwelahan pansekundarya ngan kinder o preparatory:
- Saint Michael Archangel High School (Sumurunod san Kinder ngadtu grade 12 (k-12) nga programa han gobyerno)
Ekonomiya[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Kita:
- Pinakadako nga Kita han Panimalay : Php 22,552.16 kada bulan
- Pinakaguti nga Kita han Panimalay : Php 1,436.50 kada bulan
- Talimutnga nga Kita han Panimalay : Php 5,366.25 kada bulan
- ATalimutnga nga Kita han ha Uma nga Panimalay : Php 2,159.30 kada bulan
- Kakurian nga kinahanglanun : Php 8,484.68 kada bulan
- Nanginginahanglan nga makuri nga nahihitabu : 94.21%
Pangimpleyo:
- Employment Rate: 470 per 1,000 Population
- Major Fields of Employment
- Agriculture and Forestry: 21.06%
- Mining and Quarrying: 0.06%
- Manufacturing: 2.47%
- Construction: 1.10%
- Electrical, Gas and Water: 0.07%
- Transportation, Etc.: 1.24%
- Trade: 12.05%
- Finance, Dwelling and Real Estate: 0.07%
- Community, Social and Personal: 4.97%
- Other not adequately defined: 4.92%
An Internal Revenue Allotment Han Gandara ansya in anay PHP 28,202,218 hadtun 2006.
Pag-uma (Agrikultura)[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
Arte ngan Karisyuhan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
An bungto han Gandara in nakikilala han iya mga Kiseo, Kalinayan, Tableya, Pulahanes, Lingganay, Bangahon Church Ruins, the Wacthtower.
An karisyuhan han Karabaw usa ka importante nga piyesta upod an poag-sayaw ha kalsada ngan an gamit han importante kadako han Karabaw ha Uma han mga Gandareno nga mga saop ug manguruma bisan an pulung u yakan nga Gandara tikang han ira "Coat of Arms" usa nga Gander "uska pato". An mga lideres didi ha Gandara in nangingimaluuy han mga may apelyidu nga GANDARA kun hain man hira ha kalibutan pina-agi hini nga pakli.
Ini an panimalay han katoliko San Miguel an Arkanghel paghatag katalahuran hann mga espnyol nga nakasakop ha atun, an santo npatrono han bungtuhanon.
Mga urosahon ngan Pag-aradman[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
The sub-River Rock formation or SCREE of Gandarenos called Correche Beach is somewhat the called mystical and if you are a Historian or a Geographer you will be challenged with the flow of the river origins how would it be formed.[5]
Mga kasarigan[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- ↑ Municipalities. Department of the Interior and Local Government. Retrieved on 14 May 2013.
- ↑ Province: Samar (Western Samar). PSGC Interactive. National Statistical Coordination Board. Retrieved on 14 May 2013.
- ↑ 3.0 3.1 Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010. 2010 Census of Population and Housing. National Statistics Office. Retrieved on 14 May 2013.
- ↑ Province of Western Samar. Municipality Population Data. LWUA Research Division. Retrieved on 21 August 2013.
- ↑ https://drive.google.com/file/d/0BwZByOnqXPIaRE9oMGdNN1BTVGc/edit?usp=sharing
Mga sumpay ha gawas[igliwat | igliwat an pinagtikangan]
- Mga koordinado ha Wikidata
- Tanan nga mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan
- Mga barasahon nga waray-masabtan kon diin ginkuha nga mga yakan from September 2014
- Articles with invalid date parameter in template
- Mga turók
- Mga Waraynon nga bungto
- Bungto hin Kalondan nga Samar
- Bungto hin Sinirangan nga Kabisay-an
- Bungto hin Kabisay-an
- Bungto hin Pilipinas
ace_Latn war_Latn ceb_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn eng_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn mri_Latn kea_Latn ceb_Latn war_Latn nya_Latn por_Latn war_Latn war_Latn war_Latn bjn_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn ind_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn pag_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn eng_Latn war_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn ita_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn hne_Deva tgl_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn