Titulo: The Various Flavours Of Coffee
Awtor: Anthony Capella
Taon: 2008
Istorya ini san hinanapos san 1800. Nagbatog sa London, lunabay sa Africa, balik man gihapon sa London. Batog sa patinawa, nahuman sa diri na patinawa.
Si Robert Wallis, sayo na matariya o eccentic, inpapaiskwela, para kay mas gusto an pamiyawas. Sa birik san swerte, nagbagat sira ni Samuel Pinker, sayo na dako na pararigaton sin kape. Panahon yadto na daghan pa na bagay an in-iimbento pa hamok, sugad san barat, hanggan san kotse. Dahil an inhahalian san kape, sa luyo san kinab’an, sa Africa, nag-iisip si Pinker sin paagi na mabakal an kape na gusto niya, na diri na kaipuhan an sampol; gagamitan hamok sin ngaran san kape, base sa klase.
An obheto sini na negosyante, tubo, syempre. May kumpitensya, kaya sigi niya an hanap sin paagi na madaog an kakumpitensya. Sa istorya, pinaimod an pagbatog san propaganda o advertising, kun paano hinahanapan sin dahilan na an parabakal magbakal diri base sa pangaipo, kundi sa imahen o brand san produkto. Kun sa niyan, sugad san pagbutang sin mga babaye na huba sa mga propaganda san produkto na sugad san arak o sigarilyo. Kun eleksyon, an pag-endorso sin sayo na artista sa kandidato.
Dahil didto matinubo, dinayo san mga puti an mga banika na sugad san Africa, inako an lugar maski di’ man kanira, basi tamnan sin kape o kun nano na gusto nira itanom. An mga datihan na tawo, sinuhulan sin manintimos sa pagraot san lugar nira, na sira mismo an ma-raot, na an produkto, pakadto ugaring sa kun diin paghali an kanira amo niyan. Syempre, di’ man mangyayari ini na rolokohan, kun wara sin mga kadugo nira na nakikumplot sa mga dayuhan basi masayuan, mabuwaan, mauripon an mga tawo na kadatihan. Sugad halimbawa san pag-uripon, o slavery, na dako an papel san mga kaurupod manta san mga pinabakal na uripon. Sugad man san mga moderno na OFW, na kun naloloko, badi kakumplot san nangloko o badi mismo an nangloko, kapwa Pilipino.
Syempre, sayo man na dahilan san pagkakaiba sin dalagan san swerte san mga nasyon, an ugali san mga syudadano. An mga puti kuno, nagdedesisyon base sa pag-adal niya san sitwasyon, sa naisip niya na kaipuhanon himuon. An Aprikano kuno, an desisyon, base sa pamati, sa pagtubod. Badi kaurupod sini na grupo an mga Asyano, mga Pilipino, mga Bikolano, nan mga Bulusanon. Kay kun sa Bulusanon, maski, halimbawa, kinarkolo na, kwinenta o inisip na sin mayad, nalihis pa gihapon dahil sa raw’ay, panguntinwar, relasyon, relihiyon, pagtubod, pag-urugos, o sa masasabi san iba na tawo.
San mga 1800, an London nasa panahon na diri pa labi kaasenso. An mga duungan nan pabrika kadaghanan san trabahador, mga bag’o na salta na dayuhan man o immigrant; mga pantalan nan pabrika na diri pa moderno, na an paga pakadto man sa salog na Thames na, base sa pagmwestra, sugad kaitom nan kabang’og san salog sa butnga san Sorsogon niyan, o san Pasig sa Manila, mga salog na danlayan san mga ati hali sa mga pabrika, kabal’yan, nan mga kasilyasan. Basi pa kun an Dolipay diri man maging sugad sini.
Kun may pagti’os, may paghingoha san pagpakabuhay, kaya buhayon man an bagaw ti’awati na na propesyon, an prostitusyon. Panahon liwat yadto na an an mga babayi diri pa intatagan sin kapareho na diretso nan prebilihiyo sa sosyedad, sugad san pagboto. Pinaimod man an pakigkutiil san mga babaye na Ingles basi makuwa an kanira diretso. Pinaimod na diri man masayon makuwa an nano pa man na diretso, na wara sin nakulugan o namatay.
Sa likuran sini na istorya na manungod sa historya san moderno na panahon, an sayo na istorya sin pagkamoot. Sugad sin sigi hamok an uroy, para kay dara san swerte o kun nano, wara man ini kabilog. Kun iba na liwat, an diri nadagos, ma’o man an sugad sin di’anison kunta na madagos; an bagaw, nano baga, ha?
Di’anis an pagkaistorya ni Anthony Capella sini. Batog sa makunswelo niya na Food of Love, nan sa medyo mabudlay na The Wedding Officer, sugad sin nahinog niyan an kaniya panurat-surat. An estilo san paggamit sin historya sa sayo na istorya, diri man bag’o. Dini, sugad kun Dan Brown, ginamit niya sin mayad basi maging makatutubod.
Sadto nan niyan, nan sa mga maabot pa, oyon an mga makusog nan san maluya, an parabatog nan san parasalo, an parapurbar nan san paseguruhon, an praktikal nan san romantiko, an maginamit san hutuk nan san nagsusunod san kaburut’on. Kada sayo mayon sin uupudan na grupo, na makisayaw man sa iba pa na grupo.
______________________________
TRIBYA
Sa Bulusan, mayon man sin mga may tanom na kape, sugad sa Kapangihan nan Morong-borongan. Kadaghanan sini niyan na mga tanom, pinangpulod na, tinukalan sin iba na tanom. Bagaw, maluya kuno an pabakal. Badi da’og san Nescafe nan san Blend45, na pwera ada san garapon na nahihimo man na basohan sin kape, pareho man hamok an rami san kape na dinagot sa uma san Bulusan, na kun iba na diri na pagbabayuhon basi mapanitan; pupumpunon na hamok pag-udu’an san amid.
Wara sin tinanom na tsa sa Bulusan. Sadto, tsa ini, na kun babakalon sa tindahan, Black Cat an popular na brand. Niyan, dara ada san mga hali sa Manila, daghan na na Bulusanon an nagahoy sini sin tsa’a.
eng_Latn ceb_Latn tgl_Latn ceb_Latn ceb_Latn ceb_Latn war_Latn ceb_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn war_Latn unk hat_Latn war_Latn ceb_Latn