Mokofinenak asetzea helburu

Isabel Mancebo Baldaren ilustrazioa

Pil-pilean. Halaxe dago Gipuzkoako Bakailaozko V. Pintxo Txapelketa. Astelehenaz geroztik martxan da, eta hori dela eta, apirilaren 7ra bitartean, izena eman duten Gipuzkoako 39 tabernetan, lehiaketara aurkeztu dituzten pintxoak dastatzeko aukera izango da. Parte hartzaileen artean Oarsoaldeko sei taberna eta Bidasoko hamabi daude, guztiak oso ezagunak eta orain baino lehen sari gastronomiko garrantzitsuak jasotakoak.

Astelehenean aurkeztu zuten txapelketa, hasi zen egun berean, Donibaneko kulturgunean, Pasaiako alkate Izaskun Gomez, eta Kultura zinegotzi Miriam Cano bertan zirela. Izan ere, Pasaiak txapelketaren azken bi ekinaldiak hartu baititu, alkateak nabarmendu zuenez, «Pasaiako udalerriak bakailaoaren industriarekin urte askoan izan duen harreman oparoari» keinu egin asmoz, eta, bide batez, udalerria ekonomikoki zein sozialki suspertzeko helburuz. Bide beretik, Mirian Cano zinegotzia: «Iaz egin genuen apustua aurten berretsi eta indartu nahiz izan dugu, sari banaketara mugatu gabe, ekitaldia herritarrei zabalduz».

Finala zuzenean

Baseclik enpresak antolatzen du lehiaketa, Pasaiako Udalaren eta Oarsoaldea Garapen Agentziaren laguntzarekin, eta babesle pribatu askoren laguntzari esker, tartean bakailao enpresa garrantzitsuak. Denen ekarpena eskertu zuten antolatzaileek.

Baseclik enpresako Sonia Garcia Olazabalek iragarri zuenez, babesleei esker, aurtengo lehiaketak berritasun garrantzitsu bat ekarriko du Pasaiara. Finalak «showcooking» formatua edukiko duela iragarri zuen, hau da, finalera sailkatzen diren hamabi finalistak Donibaneko kulturgunean lehiatuko direla zuzenean, jendearen aurrean pintxoak prestatuz, publiko osoari zabalik antolatuko duten ekitaldian. Apirilaren 9an izango da, 16:00etan, Juanba Berasategi kulturgunean. Final ikusgarria eta sarrera debaldekoa.

Bien bitartean, baina, hango eta hemengo pintxoak dastatzea da aukera, antolatzaileen esanetan, «ibilbide turistiko, geografiko eta gastronomikoa eginez», epaimahaiko kideek hamabi pintxo hoberenak zein diren erabakitzeko egingo duten antzera.

Epaimahaian eskarmentua

Hamabi pintxo aukeratuen egileak izango dira finalean pintxoak zuzenean prestatu beharko dituztenak, eta orduan erabakiko du epaimahaiak aurtengo bakailaozko pintxo lehiaketaren irabazlea.

Epaimahaian, gainera, gastronomiaren esparruan itzal handia duten lagunak bildu dira. Tartean dira, besteak beste, Mikel Corcuera eta Oraitz Garcia kritiko gastronomikoak; Patxi Alvarez, Carlos Gulin, Felix Manso, Gorka Cepeda eta Jose Ramon Elizondo sukaldariak; Amaia Velasko blogaria; eta denen buru, Euskal Herriko Pintxo Txapelketako egungo irabazle Jorge Otxoa, Iruñeko El Mercao jatetxekoa.

Parte hartzaileen artean ere, txantxa gutxi. Donostiako Gros auzoko Eguzki Bistrok irabazi zuen iazkoa, eta Zeruko donostiarrak eta Hondarribiko Sardarak aurrekoak. Lehenengo biek aurten errepikatu nahi dute. Partaideetan, baita ere, Euskal Herriko Pintxo Txapelketa hirutan irabazi duen Gran Sol. Kontrario gogorra, baina itzala egin nahiko dionik egongo dela zalantzarik ez izan.

Parte hartzaileak

Pasaia

Erdibana.

Izkiña.

Prost.

Ziaboga

Errenteria-orereta

Gamon 14.

Xera.

Irun

Bakar.

Doopies.

El callejón.

Kortxo.

Manolo.

San Juan Harri.

The Corner.

Zura.

Hondarribia

Bi Ondar.

Gran Sol.

Larra.

Rafael.

Donostia

Ametzagaña.

Apitxin.

Aratz.

Auñamendi.

Eguzki Bitro Bar.

Hidalgo 56.

La cerve del Antiguo.

Labrit.

Mendaur.

Meson Martin.

Okendo.

Pasaleku.

Rojo y Negro.

Tracamundana.

Txuleta.

Zeruko.

Zarautz

Karlos Argiñano.

Usurbil

Artzabal.

Beasain

Dolarea.

Ezkio

Agirretxea.


Angelman sindromendunen aldeko jaialdia. Egitaraua:


Lagarragara Larragatik

Urriaren 14an zaldizkoekin ari zuen euria, eta Donapaleura hurrantu zirenek aterbe bilatzen zuten, jasa taigabetik gerizatu beharrez. Zikirorako txarteldegian eztabaida: emazteki xahar batek espainieraz, baizik eta bazkaria Iruñeatik pagatua zutela; ikastolako guraso pazientak, enegarren aldiz: txartelik gabe zikirorik ez. Eta amore emateko puntuan, erdalduna xoxak ateratzekotan zelarik, afera argitu: (des)antolatzaileek baieztatu baitute hiru bazkari ordainduak izan zirela Mañueta karrikako bulegoetan. Norabide bakarreko irribarre eta desenkusa ausarkiren artean, eman egin zaizkie tiketak atsoei eta xoxak ikastolari (naski).Programazioa beti aitzina eta euria beti ari, butxadura burrunbazua eratu da xapitopean, txaparako pasabidean. Eta horra hor bazterreko mahai bazterrean, etsitu airean, 3 amamak barau. Hau bordela, eta berriz ez gaituzue zepo honetan bilduko. Hiruetarik batek Espainiako errepublikar pintza papoan, eta buruaren jestuaz eskertu dio gero gazte samaldari plato beroa helarazirik. Josefina Lanberto Iholdik 83 urte dauzka, eta 76 daramazki aitaren bila. Hilabetea ez du egin Molak gerla aldarrikatu duenetik, eta goizaldeko 2etan herriko falangistak etorri zaizkio xerka: Julio Redin, eta arotza, txurreroaren semea eta beste, Artaxoako koarteleko bi goardez lagundurik. Herriko Etxera eramateko agindua omen daukate. Maravillas alabak lekuko nahi du joan, eta horra doaz udaletxera: aita sotoan dute sartu, eta alaba idazkariaren bulegoetan bortxatu. 14 urte dauzka. Goizeko 5etan aita-alabak atera dituzte eta kamioira. Larragatik Ibirikurako bidean baratu, eta Juan Bizkarren baratzean biak erail. Maravillas bortxatu dute beste behin engoitik, aitaren aitzinean. Lekukoek diote neskatoa negar eta negar ari zela, kimonoaren pildak gorputzaren kontra tinki-tinki eginik. Josefinak goiz guztiz egiten dio pott ahizpa zenaren potretari. Baina ez du haren gorpua xerkatzen gehiago: Bai baitaki hura hil eta bi astera, auzo batzuek fiula eman, eta erre egin zutela. Usteltzen ari zela eta zakurrek izterrak janak omen zizkioten. Ordea, aita badaki NA 120ko 12. kilometro inguruan duela, Iruñelako lurpean. Eta hezurrak batu nahiko lituzke, eta tinkatu, eta negarrez busti, eta baratzean ehortzi. Horixe ere ukatzen baitzaio. Josefinak hiltzaileen izenak nahi lituzke jakin, eta herra gainditu. Eta ezin. Eta hor zen, Iruñeko zahar etxetik Donapaleura jina. Gehiago jakin nahi duenak Josefina bera "Paris 365— Jantoki Solidarioan atzamanen du, garbiketa lanetan.


Udal langilea

Bertze aldetik, apirilak 5ean egin zen herriko langilea hartzeko lehiaketa eta bertan aukeratu izan da Ignacio, Udalak beharrezko ikusten dituen lanak egitera bidaliko du.


Goizuetako Udal ikastaroetako irakasleendako izena emateko epea ireki da

Ikastaroren bat emateko interesa duenak irailaren 7a baino lehen aurkeztu beharko du proposamena

2018-2019 ikasturtean Goizuetako Udal ikastaroetan ikastaroren bat eskaini nahi duenak izen-ematea zabalik du dagoeneko. Irailaren 7ra, ostiralera, bitarte aurkez daitezke proposamenak. Ikastaroa eskaintzeko, autonomoa izatea eta ikastaroaren deskribapen zehatza aurkeztea eskatzen dute.

Zehaztapenen artean ordutegia, prezioa, iraupena, nori zuzendua den zehaztea... eskatzen da.


Merkurioren sorrera ulertzen lagunduko duen exoplaneta bat aurkitu dute

Exoplanetak K2-229b du izena; Lurra handi baten modukoa da, baina Merkurioren itxurako egitura dauka, hain zuzen, eguzki sistemaren planetarik ezezagunena.

Ikertzaile talde batek, Espainiako zientzialari batzuen parte-hartzearekin, Merkurioren antzeko egitura duen exoplaneta bat aurkitu dute eta, aurkikuntza horri esker, harrizko planeta horren jatorria eta eboluzioan sakondu ahal izango da, eguzki sistemako ezezaguna baita.

Exoplanetak K2-229 b du izena eta beste bi planetaren (K2-229c eta K-229d) eta eguzkia bezalako izar baten artean dagoen nagusiena da. Denek izar horren inguruan betetzen dute orbita.

Lana Nature Astronomy aldizkarian argitaratu dute eta, ikertzaileek K2-229 b exoplaneta deskribatu dute gehien bat, horretatik jaso baitute datu gehien.

Gure eguzki sistematik kanpoko planeten gaineko ikerketa Alexandre Santerne Frantziako Zientzia Ikerketen Zentro Nazionaleko kideak gidatu du, eta David Barredo Espainiako Astrobiologia Zentroko (Zientzia Ikerketako Batzorde Nagusi eta Teknika Aeroespazialeko Institutu Nazionaleko parte da) kideak ere parte hartu du.

Ikerketaren arabera, K2-229 b exoplanetak bere izarretik oso hurbil egiten du ibilbidea, izan ere, horren irradiazioak "erre" egin du, horren masa Lurraren bikoitza baino gehiagokoa da, handiagoa da (% 16 gehiago inguru), eta dentsitate handiagoa dauka, Barredok EFEri azaldu dioenez.

"Erkatzearren, Lurra handi baten modukoa da, baina Merkurioren itxurako egitura dauka, hain zuzen, eguzki sistemaren planetarik ezezagunena", erantsi du.

Gure eguzki sisteman dauden harrizko lau planetetatik, Lurra, Venus eta Marte oso antzekoak dira, egituraren eta nukleo zein mantuaren ikuspuntutik: nukleoa metalezkoa da, masaren % 30ean, eta mantuaren % 70 silikatozkoa; Merkurion proportzioa alderantzizkoa da.

Orain arte identifikatu dituzten exoplanetak (3.500 baino gehiago) gaseosoak dira; horiek, izan ere, handiagoak dira eta, hortaz, topatzeko errazagoak, baina ikertzaileek uste dute harrizko planeta asko daudela, hain zuzen, Lurra edo K2-229 b bezalakoak.


«Maitasuna egin aurretik, barre egin; ondoren, barrez jarraitu»

German Payok astelehenean hasi zuen umorea eta hezkuntzari buruzko ikastaroa EHUko Udako Ikastaroetan; atzo amaitu zen. Lau egunotan, umorea lanerako eta bizitzeko beharrezko tresna dela erakutsi die irakasleak ikastaroetara bertaratu direnei.

German Payok (1949, Salamanca) barre egiten die arazoei, pentsamenduei, eta barre egiten dio bizitzari. Umorea eta hezkuntza lotu ditu astelehenean hasi eta atzo arte EHUko Udako Ikastaroetan. Ikasleei esan die beti aurkituko dituztela triste sentitzeko arrazoiak, baina ezin dutela joko horretan erori. Irribarrea ahotik kendu gabe erantzun ditu BERRIAren galderak.

Umorea osasuntsu bizitzeko tresna garrantzitsua da?

Ikerketek baietz diote: barre egiten baduzu, osasuntsuago izango zara. Bihotzekoetan adituak diren erietxe batzuetan, umore probak egiten dizkiete pazienteei. Frogatua dago: bizitza umorez hartzen duten pertsonak lehenago sendatzen dira, eta, askotan, ez dira erietxera itzultzen. Ezkorrak diren gaixoek denbora gehiago behar dute sendatzeko, eta berriro gaixotzen dira. Ezkorra den pertsonak hirugiharra ezin duela jan pentsatuko du; baikorrak, berriz, buruan izango du oraindik mendi buelta bat egiteko gai dela. Pentsamendu positiboek asko laguntzen diete gaixoei.

Umorearekin ingurukoei ere lagundu diezaiekegu?

Batzuetan bai, baina ez beti. Badirudi pertsona batzuek triste bizitzea aukeratu dutela, eta haiei, nahita ere, zaila da laguntzea. Gaizki daudenek euren bidea aldatu daitekeela ikusten badute, hor bai, badago laguntzeko aukera. Osasuna, dirua, lana eta abar galdu ditzakegu, baina inork ez digu umorea, gainontzekoak maitatzeko ahalmena eta barre egiteko gaitasuna kenduko.

Pertsona bakoitzak umore desberdina du?

Bai, noski. Gainera, umorea ez da erraz identifikatzen: oso erraza da hamar pertsona desberdin jantzita doazela ikustea, baina hamar pertsona horien umoreak bereiztea zaila da. Pertsona bakoitzak bere nortasuna duen bezala, bere umorea du. Jakin egin behar da norberaren umorea identifikatzen eta ezagutzen, horren arabera bakoitzaren umore gaitasunak zabaltzeko. Pertsona batzuen umorea gorputzarekin adierazten da, besteena pentsamenduan ezkutatua dago; batzuena burutsua da, eta besteena, zentzugabea. Norbaitek umorerik ez dugula esaten badigu, argi eta garbi esan behar diogu hori ez dela horrela: umorea badugu, baina agian ez albokoaren berdina.

Lanean, umorea eta seriotasuna uztartu daitezke?

Nire ustez, barrea, umorea, seriotasuna eta ongi eginiko lana bateragarriak eta desiragarriak dira. Umorea ez da pailazoarena egitea soilik, goizean goiz irribarre batekin agurtzea ere umorea da. Seriotasuna, berriz, lana ondo egitea da: egitekoak ongi prestatzea eta orduan iristea, adibidez. Beraz, nahiko argi dago lanean zein bizitzan, oro har, umorea eta seriotasuna, biak izan behar ditugula kontuan. Ikasle batek kontatu zidan: oso langilea zen, egun osoa etxean zein etxetik kanpora lanean pasatzen zuen, eta inork ez zion eskerrik ematen. Beraz, gauetan ispiluaren aurrean jartzen zen, eta bere buruari onena zela eta asko balio zuela esaten zion. Hobeto sentitzen zenean, barre egiten zuen. Egiten zuen lanaren seriotasuna eta bere buruari barre egitea uztartzen zituen emakumeak.

Beraz, geure buruaz barre egitea ona da autoestimurako.

Noski, baina horretarako onartu egin behar dugu nor garen eta nolakoak garen; maitatu egin behar dugu geure burua, konplexurik gabe. Horrekin, bitxikeria bat gogoratu zait: ingeleseko irakaslea naiz, eta behin, 3 urteko haurrei eskola ematen ari nintzela, hau galdetu nien: zenbat urte ditudala uste duzue? Denak barrez hasi ziren. Azkenean, ume ausart batek esan zidan: zuk, gutxienez, 8 edo 9 urte dituzu. Barre egin nuen, beste pertsona baten iritzia zelako. Zeure burua irudikatzerakoan, zeure ikuspuntua soilik izan behar duzu gogoan, besteen ustez zarena alde batera utzi behar duzu. Gizarteak panpina ilehori baten itxura izatera bultzatzen bazaitu, aterki bat jarri behar duzu, iritzi horiek guztiak han irrista daitezen.

Haurren irakaslea zarela esan duzu. Erraza al da haurren errespetua lortzea zure lanerako tresna umorea denean?

Sen ona umorearen aurretik jarri behar dugu beti. Momentu batzuetan ezin da umorea erabili; hori ikusi eta onartu egin behar da. Lankide batek ezin zien aurre egin ikasleei: atsegina izateari utzi, eta sorgin baten moduan portatzea erabaki zuen; egunero beltzez jantzita joaten zen gela horretara. Batzuetan, horrelakoak egin behar dira. Ahal duzunean, umorea erabiltzen duzu irakasteko, baina ezin bada, ezin da: aurrean ditugun pertsonen arabera moldatzen jakin behar dugu. New Yorken [Ameriketako Estatu Batuak], gaixoak animatzen ibiltzen den pailazo bikain bat dago; hark ere ez ditu beti tontakeriak egiten. Kontatu zidanez, gaixoak ez badu barre egiteko gogorik, eta beste modu batera lagundu behar bazaio, eskutik heldu eta ari begira egoten da, indarrak emateko.

Ikastaro batzuetan, umorea sexuarekin uztartzen duzu. Zer azalpen du horrek?

Barre egitean gorputza lasai dago, ez du estresik sentitzen, eta oso ongi funtzionatzen du. Eta sexuarekin zer gertatzen da? Gauza bera. Bikotearekin duzun harremanean bi elementuok osagarri bihurtzen badira, «zubi efektua» gertatzen da, sentsazio hori bikoitza da. Beraz, maitasuna egin aurretik barre egin; ahal bada, bitartean, eta ondoren, barrez jarraitu, baita dena gaizki irteten bada ere: osasun fisikoarentzat eta sozialarentzat oso ona da.

Arazo guztiak umorez hartzea lortu dezakegu?

Pertsonaren eta egoeraren arabera. Batzuek barre egiten diete gaixotasun larrienei, nazien garaian ere bazeuden kontzentrazio esparruetan azken uneraino umorea mantendu zutenak. Nire ustez, bai, arazo guztiei egin diezaiekegu barre, baina garrantzitsua da barrea arazoa duen pertsonaren barruan sortzea, barrutik irtetea, inork ezin zaitu behartu barre egitera, nahi ez baduzu.

Euskal herritarrak lehorrak direla esaten da, eta errua, askotan, eguraldi tristeari egotzi izan zaio.

Ez ditut euskal herritar asko ezagutzen, baina bat dut gogoan. Joan den urtean oso ikasle umoretsua izan genuen, oso ongi pasatu genuen harekin. Hark, ordea, bere umoreari nota jartzean, bost bat ipini zuen. Agian, euskaldunen pertzepzioa eta nirea ez dira bera. Hori bai, behin lotsa galduz gero, guztiek dute umorea. Eguraldiari dagokionez, badakigu eguzkiak animatu egiten duela pertsona: Europako iparraldeko herrialdeetan beste inon baino suizidio gehiago gertatzen dira, eta ez da kasualitatea. Hala ere, barre egiteko gaitasuna garunean dago; bakoitzak erabaki dezake zoriontsu izan edo ez.


Internet partekatu eta zabaldu

Internet zerbitzua behar den lekura eta tokietara eramateko eta erabiltzaileen artean partekatzeko, telekomunikazio sare irekia, askea eta neutrala ehuntzen hasi da Gisa elkartea: 'Guifi.net'.


Matxin III.-Olazar eta Matxin IV.-Badiola garaile erremontean

V. Erremonte txapelketako hurrengo partidak ostiral honetan jokatuko dira

Uztailaren 2ra arte iraungo du

Hasi da Azpeitiko V. Erremonte txapelketa. 2000. urtean hasi zen ekimena pelotari profesional hasiberriei aukera emateko helburuarekin. Aurten 16 pilotari dira uztailaren 2an izango den finalean egon nahi dutenak.

Bi taldetan banatuta daude bikoteak eta ostiralean jokatu ziren lehenengo partidetan talde bakoitzetik bina bikotek jokatu zuten. A taldean Matxin III.-Olazar bikoteak, Uterga eta Urrutia hartu zituzten mendean; 40 eta 31 izan zen emaitza. B taldeko partida estuagoa izan zen. Matxin IV. eta Badiolak 40 eta 37 irabazi zieten Iturralde eta Urkok osatutako bikoteari.

Hurrengo partidak

Datorren ostiralean, 22:30ean, Bereziartua-Jon / Sarasua-Astibia eta Iribarren-Gaztelu / Juaristi-Aguirrezabala partidak jokatuko dira, Izarraitz pilotalekuan.


San Joan egunerako dantza entseguak hasi dira Itsasondon

ITSASONDO // San Joan egunerako dantza entseguak egiten hasiak dira jada Itsasondon eta egun handia baino lehenago beste hiru egingo dituzte. Aste honetan, bihar asteazkena egingo dute, hurrengoa datorren astean, hilak 18, astelehena eta azkena, ekainaren 20an egingo dute. Herritar guztiak parte hartzera gonbidatuta daude


Hastapen distiratsua

BOS

Zuzendaria: Yaron Traub. Bakarlaria: Guy Braunstein. Lekua: Euskalduna jauregia, Bilbo. Eguna: urriaren 10a.

Bilbao Orkestra Sinfonikoak bete-betean jo du denboraldiaren honetako hasierako kontzertuan. Sasoi onean dagoela adierazteaz aparte, lan mamitsuak eta zuzendari aproposa aukeratu zituen antzokia ondo bete zuen publikoari eskaintzeko.

Azaletik, behintzat, ematen zuen gogor samar egingo zitzaiola zale heterogeneoari Alban Bergen Kontzertua Biolin eta Orkestrarako atarian entzutea. Hau da, lan horretan,konpositoreak XX. mendeko dodekafonismoa uztartzen duelako harmonia tradizionalarekin, lirismoa eta adierazkortasuna adierazteko, hain zuzen, Alma Mahlerren alaba gaztearen (Manon) heriotzari eginiko elegian. Baina Guy Braunstein israeldar biolin jotzaileak erraztu egin zigun entzunaldia, berak irakurketari atera zizkion fintasun eta trebetasunaren bitartez, kristal-soinuaren itxura duen biolin apartarekin —Roggierik 1679an egina da—.

Asko lagundu zion horretan Yaron Traub zuzendariak orkestraren aurrean hasiera samurretik erakutsitako sentsibilitateak. Gero dramatikora igaro zen, azkenean ziragarri izatera heldu arte. Bi pieza laburrekin oparitu zuen Braustein bakarlariak publikoaren arreta beroa.

Gustaf Mahlerren 1. sinfonia gaztaroko lana izan arren, berak bakarrik balioko zuen denboraldiaren hasiera betetzeko eta zuzendari eta orkestraren gaitasuna frogatzeko. Yaron Traubek gaztarotik ondo ezagutzen du sinfonia hori eta eskaini zigun haren interpretazioa beroa eta bizia izan zen. Garbitasuna lortu zuen instrumentu bakarretan edo multzotan lehenengo mugimenduan; baltsa distiratsua eta Scherzo adierazkorra bigarrenean; biribila izan zen hiletazko martxa hirugarrenean , apoteosi batean bukatzeko Titan izengoitiaz ezagutzen den sinfonia. Grina darion interpretazioari ekin zion orkestra osoak. Nabarmentzekoak izan ziren haizezko, metalezko eta egurrezko instrumentuak gainontzeko senideen onegitearekin batera.

Jendearen txaloak eskertzeko zuzendariak Guridiren Amodiozkoa-arekin agurtu gintuen. Benetako detailea.


Argia aldizkariaren azken aleari buruz Jon Torner kazetariarekin.


«Gai ez direnak» gobernutik atera nahi ditu PPk

Semperrek ohartarazi du «irtenbidea» ez dela etorriko «hondamendia» ekarri dutenen eskutik

Politikan «garbi» jokatzea eta herritarrekin «zintzoak» izatea garrantzi handikoa da PPrentzat. Borja Semper Gipuzkoako PPren presidenteak uste du printzipio horiek bere alderdiak bakarrik ordezkatzen dituela eta horregatik merezi duela datorren igandeko hauteskundeetan PPri botoa ematea.

Espainiako Gobernuan daudenak ez ditu «gai» ikusten Semperrek, eta herritarrei dei egin die PPri botoa emateko gaur egun ardura postuetan dauden «gai ez diren» pertsonak kentzeko. Azaroaren 20an «aldaketarekin» bat egiteko deia egin die herritarrei.

Eibarko Legorre pilotalekuan (Gipuzkoa) ekitaldia egin du PPk. Gipuzkoako presidentearekin batera, Jose Eugenio Azpiroz herrialde horretako Kongresurako zerrendaburuak parte hartu du ekitaldian. PPk politika egiteko «beste modu bat» ordezkatzen duela esan du Semperrek: PPkoak lanean «buru-belarri» aritzen direla eta «zentzuz, zintzotasunez eta apaltasunez» jokatzen dutela nabarmendu du. Hauteskundeetan egiten dituzten promesak bete egiten dituztela gaineratu du PPko buruak.

PPren eskutik etorkizuna badela uste du Semperrek: «Irtenbidea baldin badago, ez da sekula etorriko hondamendi honetan sartu gintuenaren eskutik». Krisialditik ateratzeko, beraz, «aldaketarekin» bat egitea funtsezkoa dela iritzi dio.

Bestalde, hauteskunde egunean mobilizatzeko eta abstentzioari bizkarra emateko eskatu die Azpirozek herritarrei. Igandean «aukeratu» egin behar dela nabarmendu du: «PPren aukerak enplegua sortuko du, gazteak lan merkatura aterako ditu, eta Ongizate Estatua mantenduko du». Gipuzkoako zerrendaburuak azpimarratu du PPk Mariano Raxoi buru den gobernu talde «serioa eta prestatua» duela eta krisialdi ekonomikoari aurre egiteko programa bat baduela.

«Mobilizazio handia»

Alfonso Alonso PPren Kongresurako Arabako zerrendaburuak, berriz, herritarren «mobilizazio handia» espero du igandean, gizartea jabetu delako egungo egoera «oso larria» dela. Alonsok Gasteizen esan du herritarrak «helduak» direla eta ohartzen direla Espainia dagoen «bidegurutzetik» ateratzeko botoa ematera joan behar dutela.


Iruñeko Udalak kamerak ezarriko ditu entzierroko arau hausleak zigortzeko

Estafeta-Telefonica zonaldean ipiniko dituzte "bereizmen handiko" bideozaintza aparatuak, entzierroaren araudia betetzen ez duten korrikalariak identifikatu eta isuna jartzeko.

2014ko Entzierroko Udal Ordenantza goitik behera bete nahi du Iruñeko Udalak, Aritz Romeo Segurtasun zinegotziak adierazi duenez. Korrika behar bezala ez egiteagatik 750 eta 3.000 euro arteko isunak ezartzen ditu ordenantzak: zezenak ukitzea, korrikalariak edota animaliak gogaitzea edota janzkera ez errespetatzea dira, adibidez, arautik kanpo dauden faktoreak.

Entzierroaren ordenantza bi urtez onartuta egon bada ere, martxan jartzea ez da erraza izan; orain, aldiz, kameren bidez korrikalariak identifika ditzakeela uste du udalak, eta diru zigorra ordaintzera behartu.

Horrez gain, 200 agente jarriko ditu entzierroko ibilbidean, dena zain dezaten.


San Joanetarako prestatzen, danborradak

Etxeberri elkartean gaur hasiko dira entsaioak, San Joanetan ere danborradan ateratzeko. Elkartean elkartuko dira, astelehenetik ostegunera, egunero, 18:30etatik 19:30etara. Santa Barbara elkartekoak, berriz, astearte, asteazken eta ostegunetan elkartzen dira: 19:00etan haurrak, eta 20:00etan, helduak.


Ihesi: Otxate, misterio zaharrak eta madarikazio berriak

N-1 errepidea Argantzunen utzi eta Trebiño herritik pasata iritsi naiz Uzkianora. Gasteizeko hegoaldetik izen bereko portuko bidea hartuta ere irits daiteke Trebiñoko Konterriko herrixkara. Bertan aparkatu eta ibilbideari ekin aurretik Uzkianoko eliza bisitatu dut, egun bertan dagoen atari ederra Otxateko elizatik ekarri baitzuten. Irudi gotikoei begira-begira geratu naiz, zain ditudan misterioetan apur bat girotzeko-edo. Errepidea gurutzatu eta Imiruriko bidea hartu dut bakarrik. Fenomeno paranormalak ikusi, entzun edo sumatzeko -edo, eszeptikoontzat, autosugestioa areagotzeko- egokiena bakarrik joatea omen da-eta.

Kilometro erdi eskasera iritsi naiz Imiruriko etxe zahar eta kale estu bihurrietara. Herriaren amaieran aurrera segiz gero Otxateko bidea hartuko nuke, baina ezkerrekoa hartu dut Konterriko Harribitxiaren bila. Hala esaten diote San Vicentejoko Sortzez Garbiaren baselizari. XII. mendeko eraikinak hainbat eguzki erloju ditu bueltan eta arretaz begiratuta harrobi marka ugari topa daitezke blokeetan. San Vicentejo bisitatu eta atzera Imirurirako bidea hartu dut bidegurutze batera iritsi arte. Imirurira doan eskuineko bidea baztertu eta aurrera egin dut lur eta harrizko pistan, oraingoan bai, Otxatera iritsi asmoz. Etxalde batera iritsi naiz; alferrenek, bertan utz dezakete autoa, etxaldeko traktoreei-eta bidea garbi utziz. Inguruan ikusitako zaborrak adierazten du bisitari zikinenek oinez ahalik eta bide laburrena egiteko joera dutela.

Fenomenoen porrusalda

Bi kilometro eskas ditugu Otxateraino aldapa gora leunean. Eragozpen bakarra neguko egunotan bidean egoten den lokatza da. Putzu handienak saihestuz jarraitu dugu bidea, Otxateren inguruan bildutako misterio eta madarikazio sortari errepasoa eginez. Diotenez, denetik gertatu baita bertan. 40ko hamarkadan OHE bat (Objektu Hegalari Ezezaguna) ikusi omen zuten. Baina Otxateren ospe paranormalak 1981az geroztik izan zuen bultzada. Urte hartan, Pruden Muguruzak argazkia atera zion zeruan ikusi omen zuen bola urdinari eta horren ondorioz Muguruzak berak eman zituen argitara Trebiñoko herri abandonatuaren gainerako ustezko fenomeno arraroak: 1860-70 aldera, inguruko herrietan inongo eraginik izan ez zuten hiru epidemiak zigortu omen zuten Otxate, populazio osoa desagertzeraino; psikofonia mordo bat grabatu da bertan; hilketa ikaragarriak; bat bateko desagertzeak... Etxaldea atzean utzi eta 10 bat minutura San Migel elizako dorrearen punta muino artean agertu da.

Berehala ganaduarentzako ataka pasa beharko dut. Gogoan izan, atea zabalduta topatuz gero, zabalduta utzi behar dela eta itxita baldin badago, berdin. Izan ere, paraje hauetara hurbiltzen diren mamu-ehiztarien utzikeriak hainbat eragozpen eta haserre sortu du inguruko abeltzainen artean -hainbat behi hil dira dagoeneko bisitarien erruz-.

Beste hamar minuturen buruan iritsi naiz Otxatera (702 m).

Bat-batean ahotsak...

Elizaren dorreaz gain beste bi etxeren hormak besterik ez daude zutik Otxaten. Plastikoren bat han eta hemen, baina espero baino garbiago topatu dut paraje eder hau, eraikinen arrastoak pintaketa eta graffittiz josiak badaude ere. Emaitzarik lortzeko itxaropen gutxirekin, grabagailua ipini dut martxan dorre barruan, espirituren batek mezua utzi nahiko balu-edo. Eta kanpoan geratu naiz zain.

Ahotsak entzun ditut bat-batean. Baina 2.000 metroko lasterketan errekor guztiak hautsi baino lehen, ahots horiek bizidunen mundutik datozela konturatu naiz. Berehala agertu dira bidean gora bi gizonezko eta lehen eraikinaren parera iritsi direnean esaten dutena ulertzen hasi naiz. «Etxe honetako teilatua berriki bota dugu, horregatik daude teilak oraindik lurrean. Bisitari asko dator hona eta arriskutsua zen». Inguru hauetakoak ote dira? Pentsatu eta galdetu:

-Nongoak zarete?

-Ni gasteiztarra, eta hemen Diego, nire koinatua, Madrildik etorria. Baina paraje hau ederki ezagutzen dut. Azken urtean 40-50 aldiz izan naiz hemen.

-Nolatan?

-Ez dakit entzungo zenuen, baina Amigos de Ochate elkarteko kidea naiz. Julio Corral dut izena.

-Bai, Interneten topatu dut elkartearen berri eta foroan behin eta berriz azaltzen da zure izena.

Aurpegia ere ezaguna egin zait; Iker Jimenezek zuzentzen duen telebistako Cuarto Milenio saioan ikusia nuen. Elkartea iaz sortu zen, printzipioz, zaborrez betetako inguruok txukun mantentzeko asmoz. «Dorrean eta inguruan 300 kilo hondakin bildu genituen; dorre barruan ia gerriraino iristen zen zaborra».

Iraganeko Otxate handia

Ordutik Julio Corralen interesa areagotu besterik ez da egin eta liburu bat prestatzen dihardu. Eszeptikotzat baino kritikotzat du bere burua. «Gauzak gertatu, gertatzen dira. Esaterako, dorrean, gauez, negar antzekoak entzuten ziren. Baina orain badakigu bertan bizi den hontzaren uluak direla». Hango eta hemengo agiritegiak astindu ditu Corralek Otxateren iragana hobeto ezagutzeko. Horrela jakin du epidemien kontua ez dela egia, XX. mendeko lehen hamarkadak arte jendea bizi izan zela bertan. Frogatua du, halaber, goiko argazkiko etxean hilketa ikaragarri bat izan zela. Otxateren izenak Otsoen Atea edo Hotzaren Atea esan nahi ote duen galdetuta, garrantzia berezirik ez duela dio, herriaren berri lehen aldiz 1134an idatzita jaso zenean, Goate izenez -goiko ate, goiko portu- azaltzen zelako. Baina bereziki azpimarratzen duena Otxatek iraganean izan zuen garrantzia da. Bide garrantzitsuek zeharkatzen zuten eta agiriek diotenez 175 «bizilagun» izatera iritsi zen, -agirietan «vecino» hitza agertzen da eta kontuan hartu behar da «vecino» bakoitzak hainbat «alma» izaten zituela beregain-. Kontu kontari bidean gora egin dugu Burgondoko baselizara iristeko. «Fenomeno arraroen bila datozenak dorre inguruan geratu ohi dira, baina inon gertatzekotan, hemen gertatzen dira» esan digu gasteiztarrak. Fenomeno arkitektoniko arraroa behintzat erakutsi digu, eraikina nahiko soila baita, dekoraziorik gabea eta kanpai-horma aldiz, osorik zenean ikusten ez zena, guztiz dekoratua du. 50eko hamarkadan erre zen baseliza, baina oraindik ingurukoek erromeriak egiten dituzte bertara.

Itzultzeko ordua iritsi da, baina beherakoan, Otxate pasa berritan IX. mendeko hilerria non dagoen erakutsi didate. Hilobien estalkiak falta dira eta hezurrik ere ez da ageri, baina gorpuentzako hobiak argi ikusten dira. Horietako batzuetan lurra mugituta dago. «Jendeak bere kabuz industen ditu eta badira interneten harro harro hemengo hezur zatiak etxean dituztela esaten dizutenak». Otxate bi hankako otsoen herri bihurtzen ari dela pentsatuz egin dut Uzkianorako bidea.

Arna, zutik irauten ez zuten etxeen madarikazioa

Burgondoko baselizan gaudela Julio Corralek esan dit hurrengo muinoa pasa eta, hor nonbait, Aguilloko bidean, Arna izeneko herriaren arrastoak egon behar dutela. Arnak ere ba omen du bere misterioa. Etxe bat eraiki eta ezinezkoa omen zen zutik mantentzea. Madarikazioa ala lurzoru desegokia? Julio bera ez da inoiz bertan izan eta Arnaren bila joango garela pentsatu dugu. Baina luze jo digu Burgondoren inguruko solasaldiak. Arratsaldeko 17:00ak dira, berehala ilunduko du eta lainoa mendian behera sartzen hasi da. OHEetan eta mamuetan sinistu edo ez, ez dugu gogorik ilunpean eta lainotan galtzeko. Otxateren etimologiaz ere zalantza piztu zaigu. Otxate ez ote da, batzuek defendatzen duten moduan, Hotzaren Atea? Eskuak izoztu baino lehen ekin diogu beherako bideari, Arna beste baterako utzita.


Hegalik gabe hegan

Etzanda, kaleko hotzaren zoruan atseden hartzen du. Egunsentiko iluntasunaren babesean, inoren susmopetik ezkutuan, inoren begiradaren itzaletan. Baina bera dago. Bera bertan dago. Besteak bertan dagoela ikusi egin du. Geldirik dago, kaleak bezain isil, eraikinekin batera lo egiten, hiriaren lasaitasuna arnastuz.

Izpi lotsati batek ortzadar-koloreko printza marrazten du bera etzanda dagoen espaloian. Besteak berari begira jarraitzen du. Argia kaleetan barrena ihaurritzen da, etxeetako hormen artean korrika dabil, teilatuetara igo, leihoetatik sartu eta egun berri bat pizten du hirian. Bera, etzanda, geldirik, inguruan gertatzen den ikuskizunari kasorik egin gabe. Besteak, aldameneko eserleku batean eserita jarraitzen du.

Bere aurretik pasatzen diren oinek ez diote berari erreparatzen. Baina pausu horien gorabeherak haize leuna altxa du eta bera, poliki-poliki, nagiak atera, mugitzen hasi da, presarik gabe. Esnatu duen haize hori arnastu egin du eta bere kemenak bultzatuta, lurretik altxa da. Espaloia agurtu ondoren utzi eta banku batera hurbiltzen da, aurreko gauetik bestea eserita egon den eserlekura. Bera bestearen ondoan dago, une labur bat besterik ez; besteak bere eskua luzatzen dio, estutzeko asmoz, baina haize epel baten boladak bultzata gora jotzen du, egun berri baten halabeharrari heldu nahian. Bera, izate osoa indar horretaz puzturik, parkera barruratzen da: txirrista jaitsi, kolunpioetan kulunkatu, hondarrarekin jolastu...

Besteak atzetik bere bidea jarraitzen du, bere mugimendu guztiak aztertzen: mugimendu fin eta xeheak batzuetan, zakar eta indartsuak bestetan... Putz berri batek jotzen du eta berak bere bidea jarraitzen du. Kale bat zeharkatu, zubi bat saihestu, farola batekin dantzatu... Txakur baten ondoan ibili da, ikasle bat aurreratzeko nahian pausua bizkortu du, iturri baten ondoan gelditu da... Eta bestea beti hor, gertu, zaindari, bere itzalaren zelatari. Haizearen xuxurla belarrietan dario eta berak, zirraratuta, pausua azkartu du, korrika, aurrera beti, korrika eta dantzan; eskailera maila batzuk igo eta salto egiten du, eta batera eta bestera itzulinguruka, eta berriro ere jauzi eta... hegan egiten du... Bestea, atzetik korrika doakio, oinezkoen buruez gaindi so egiten, bere itzalaren gainean jirabiraka, ingurura begira, etxarte batera barruratzen da, burdin sarea irekitzen du... berak ihes egin du, joan da, desagertu da... Besteak, zeruari begira, bere arrangura leporatzen dio, eta orduan han ikusten du, goian... gora eta goraka doala eraikin luzearen goikalderantz, garaile...

Berak hegan jarraitzen du… arin, sotil, mehe… baina bere mugimenduak ausart, azkar, bizkorrak dira. Bere izate osoa, lau haizeetara murgilduta, gas izaera horretan itotzen utzi du. Eguzkiak bere aurpegia hainbat kolorez margotzen du eta berak, pinpirin, bere buruari so egiten dio, ispilu bihurtu zaion bigarren solairuko fatxadako leihoan bere irudi apaina arakatuz. Eta gorako ibilbidean jarraitzen du, beti gora, beti igoz...

Besteak, irribarretsu, bere jauzien joanetorriekin batera mugitzen du burua: zeharkako igoera, ezkerraldera biraketa azkarra, alboko kolpe mehea, olatu bihurria… baina… zerbait gertatu da, bera gehitxo hurbildu deneko etxe-kantoiko erpin zorrotzak zauritu egin du, zarrastatu… eta, urraturik, erori eta suntsitu egin da, bestearen ondoan lur jotzeraino, lurraren aurrean amore emanez, etsita. Bestea, geldirik, bera bezain bare, berari so egiten, bere begiek jaikitzeko erregu umila eginez baina, azkenik, bere besoetara bilduz askatzen du lurzoruaren ankertasunetik.

Kontu handiz, arretaz, bera bezain xume den keinua eginez hartzen du. Bera besartean babestuz lehen aldiz ikusi zuen lekura eraman du. Banku berean eseri da eta bera, berriz, bere izate mehar osoan espaloian luze-zabal datza. Bestea bere arnas entzunezina sumatzen saiatzen da; berak, ordea, bertan jarraitzen du, geldirik, geldo. Haize bolada batek iluntasuna dakar arratsera eta berak bere gorputz-adarrak agur kemenez astinduz aharrausi ozena egin eta, azken hatsa botatzearekin bat jausi egin da, jota... hilda.

Besteak dena ulertu du, atseden hartzen utzi du bere silueta miatuz, bere zauria laztanduz, bere azala urratuta... bera ez da berriro altxako, ez da ibiliko, ez du hegan egingo. Ez du puztuko goizeko haizekirriak, ez du kaleetan barrena korrikarik egingo, ez da kolunpioetan zabuka jolastuko, ezingo ditu bere heldulekuak lau haizeetara hedatu, ezta bere plastikozko gorputza arratsaldeko haizea arnastuz bete ere... bere larruazala zimeldu egin da, dizdira galdu du... eta bere hegalak hautsi egin dira, dagoeneko ezin du hegan egin. Bera lehen izandakoa izango da berriro... bestea, lehen izandakoa izango da ostera ere... Baina ordu gutxi batzuetan bera aske eta ausarta izan zen, eder eta adoretsu. Egun oso horretan besteak plastikozko poltsetan zakarra baino gehiago aurkitu zuen. Berak poltsa arrunta izateari utzi zion... besteak, txiroa zela ahaztu zuen eta ilusioz beteriko haurra izan zen... kometa zoragarri horren atzean.


HERRIKO BANDERARI OMENALDIA

Iurretako banderak mendeurrena bete du aurten. Banderaren bueltan batu eta dantzatu dira ehunka herritar


Enpresa txiki eta autonomoentzako interesik gabeko mikrokredituak

COVID-19ak eragindako pandemia gogor jotzen ari da. Osasunean eragiten ari da, baina ez arlo horretan bakarrik, baita arlo ekonomikoan ere. Errenteria-Oreretako ehun ekonomikoa ere ari da pairatzen osasun larrialdiaren eta haren harira indarrean jarri diren neurrien ondorioak. Kolpatuenak diren sektoreei babesa emateko talka eta suspertze plana onartu zuten aho batez udalean ordezkaritza duten alderdi politiko guztiek joan den apirilean. 16 neurri biltzen ditu eta banaka ari da udala indarrean jartzen. Une honetan talka planaren garapena oso altua dela azaldu du Aizpea Otaegi alkateak, mikrokredituen finantza gastuak estaltzeko diru laguntza aurkezterakoan.

Neurri horren hartzaileak honakoak: mikroenpresak, autonomoak, lehen sektoreko autonomoak, elkarte gastronomikoak, Errenteriako merkatu txikietan jarduten diren saltzaileak, eta taxistak. Ehun ekonomikoko agenteei likidezia edukitzen laguntzea izan da onartutako neurriaren helburua, eta horretarako, udalak lanketa abiatu zuela esan du Otaegik, “pentsatuz posible zela udala inplikatzea, baita herriko finantza entitate ezberdinak ere, ehun ekonomiko horri laguntzeko”.

Gaur udaletxean aurkeztu dutena, lankidetza horren emaitza da; Otaegirekin batera, Garazi Lopez de Etxezarreta Ogasun zinegotzia, eta Kutxabankeko Ainhoa Ibarburu, Laboral Kutxako Iñigo Araneta, eta BBVAko Moises Alvarez. Rural Kutxaren ordezkariak ezin izan du bertaratu, baina entitate horrek ere egin du bat iniziatibarekin.

Oategik finantza entitate horiek erakutsi duten lankidetzarako prestutasuna eta “akordio baterako elkarbanatutako marko batera iristeko erakutsitako disposizioa” eskertu du.

Elkarlanaren ondorioz, 5.000 euro arteko mikrokredituak lortu ahl izango dituzte aurretik aipatutako sektoreek likidezia faltari aurre egiteko, eta eskatzailearentzat 0 intereseko kreditua izango da lau urtean itzuli beharko duena. Udala izango da banketxeekin adostutako interesak ordainduko dituena; kasu guztietan %2,5eko interes tasa aplikatzea adostu dute.

Dagoeneko eska daitezke, eta urte amaiera arte dago horretarako aukera. Tramitazio erraza izan dadin saiatuko direla ere erantsi du Otaegik, “horretarako inplikatu ditugu banketxe ezberdinak, eskatzaileek beren ohiko banketxearekin egin ahal izateko”.

50.000 euroko inbertsioa

Udalak 50.000 euro bideratuko ditu neurriak sortutakoak estaltzera, eskaera gehiago jasoko balira eskainitako kopurua zabalduko luke udalak; onuradun bakoitzak, gehienez, 300 euro jasoko ditu Urriaren 27tik aurrera eskatutako mikrokredituek eska dezakete laguntza hori, baina pandemiaren testuinguruan, alarma egoera martxoan ezarri zenetik eskatu zirenek ere eskatu ahal izango dute. Mikrokredituak finantza entitateetan eskatu behar dira, eta laguntza, berriz, hemen eska daiteke.

Garazi Lopez de Etxezarretak talka planaren barruan gaur aurkeztu duten neurria une egokian heldu dela esan du, “denbora behar izan dugu banku bakoitzak bere baldintzak dituelako, elkarlan hori bideratzea ez da erraza izan, baina hemen dago, eta kolpe latza jasaten ari diren sektore batzuentzat lagungarri izango dela espero dugu. Finantze erakundeei eskertu nahi diet akordiora iritsi izana”.

50.000 euroko diru poltsa hori udalaren estimazio batetik ondorioztatutako kopurua dela zehaztu du alkateak, “oso zaila da aurrez jakitea zenbat jendek eskatuko duen horrelako laguntza bat; oso zaila da. Estimazio batzuk egin ditugu gure ehun ekonomikoa nolakoa den kontuan hartuta. Halere, tresna hau arrakastatsua balitz eta eskaera gehiago baleude diru kopurua handitzeko prest legoke udala”.

Oro har negozio txikiak dauzkatenei kosta egiten zaiela zorpetzea esan du Otaegik, “hori da jaso duguna, zorpetzea ez da erabaki erraza, maniobrabilidadea txikia delako eta etorkizunari buruzko ikuspegia ere zalantza handia delako ere. Hori nahi dugu erraztu, likidezia eskuratzea, baina konprometitu gabe interes batzuekin; hau da, itzuliko dute utziko dietena”.


Heltzear dira gazte udaleku feministak

Ozetan izango dira udalekuak, eta 100 pertsonarentzako tokia egongo da.

Euskal Herriko lehen neska gazte udaleku feministak egingo dira datorren irailaren 1etik 4ra, Ozetan. Gazte mugimenduaren Eraikuntza lanetan ari gara dinamikaren barruan kokatuta dagoen proiektua da, eta 100 pertsonarentzako lekua egongo da.

Aipatutako gazte mugimenduetako batzarretan proposatu dute proiektua, eta hari forma emateko lantalde bat osatu dute. Hala, helburu nagusi bat finkatu dute: "Aisia elkarbanatu eta modu ez formalean egoteaz gain, neska gazteon ahalduntze kolektibo zein pertsonala indartzea". Horretarako, udalekuek ere izaera eraikitzailea izango dute. Adierazi dutenez, "bertaratutako guztiok parte-hartze aktiboa izango dugu bai egitarauaren diseinuan, bai ekimenen antolakuntzan edo edukien adostean ere".

Neskentzat eta euskaraz

Metodologia parte-hartzaile, autogestionatu eta irekia izateaz gain, neska gazte eta feministentzat zuzenduta egongo da: "Kultur mailan emakume feministek egiten dutenari oihartzuna emateko espazio ere izango dira Udalekuak".

Horrez gain, udaleku feministak eta hauek antolatzeko prozesu guztia euskaraz izateko apustua egin dute. Izan ere, "euskara, emakumeko bezala, gutxitua da herri honetan, eta guk euskaraz izan nahi dugu feminista".


Iraitz Arrospide eta 428 kirolari

Behobia-Donostia lasterketa herrikoiaren 54. edizioan ia eskualde osoko herritarrak izan dira; Baliarrain, Belauntza, Hernialde, Larraul eta Orendaingoak falta dira zerrendan.

Tolosaldeko 429 kirolarik amaitu zuten 54. Behobia-Donostia lasterketa herrikoia, igandean. Iaz, 467 izan ziren. Eskualdeko 23 herri egon dira ordezkaturik datu ofizialen arabera. Baliarrain, Belauntza, Hernialde, Larraul eta Orendaingo inor ez da agertzen datu horietan. Gehienek korrika egin zuten 20 kilometroko ibilbidea, baina irristaka, gurpildun aulkian edo handbike baten gainean ibili zenik ere izan zen.

Lasterketa herrikoia izanik, emaitzak baino garrantzi gehiago dauka parte hartzeak. Hala eta guztiz ere, aipatu behar da podium-era eskualdeko hiru ordezkari iritsi zirela. Gurpildun aulkian, Mikel Goikoetxea amezketarrak bigarren bukatu zuen. Handbike modalitatean, Ion Galarraga bidania-goiaztarrak hirugarren egin zuen, eta korrika, Iraitz Arrospide billabonatarra bigarren geratu zen. Arrospide antolatzaileen datuetan Tolosako zerrendan agertzen da, 1.01.45eko denborarekin. Azkarren ibili zen emakumea Oiana Ortiz tolosarra izan zen, 1.22.24ko markarekin, 15. postuan.

Iraitz Arrospidek lortutako postua «izugarritzat» jo zuen Ataria Irratia-n egindako elkarrizketan. Pasa den urtean hirugarren egin zuen, aurten, denbora hobetuta bigarren gelditu da. Lehen postua lortzeko, «ilusio handiz» entrenatzen jarraituko dutela azaldu zuen billabonatarrak, izan ere, Behobia irabaztea da bere «ametsa», hor hasi baitzuen bere ibilbidea. Elkarrizketa osoa entzuteko aukera ataria.eus webgunean dago.

Tolosaldeko parte hartzaileen zerrenda.


Joana Nuñez eta Gorka Lazkano presoak aske utzi dituzte

Askatasuna erakundeak jakinarazi duenez, Joana Nuñez eta Gorka Lazkano presoak libre gelditu dira; atzo eta gaur, hurrenez hurren.

Nuñez (Bilbo) Frantziako Estatutik "espultsatua" izan eta gero geratu zen aske atzo. Goizean espetxetik atera eta helikopteroz aerodromo batera eraman zuten Frantziako poliziek. Mugaldeko poliziek Portbouko mugan utzi ondoren, Espainiako Poliziak "erretenitua" izan zuen une batez. "Nuñez identifikatu egin zuten eta, zituen dokumentu guztien kopiak egin ondoren, libre utzi zuten", esan du Askatasunak. Senideak zain zituen Nuñezek, eta handik Euskal Herrira etorri zen.

Askatasunak "beste behin ere" Frantziako Gobernuaren jarrera salatu du, "tortura eguneroko jardun duten polizien esku uzten dituelako euskal herritarrak".

Nuñez 2002ko abenduaren 19an atxilotu zuen Frantziako Poliziak, Arcachonen, ETAko kidea zelakoan, eta ordutik Fleury, Fresnes eta Joux La Villeko espetxeetan izan da preso.

Gorka Lazkano (Orereta, Gipuzkoa) gaur gelditu da aske. 1999ko martxoan atxilotu zuten, beste hainbat euskal herritarrarekin batera, Espainiko Poliziak ETAren kontra egindako sarekadan. Espetxeratu eta urte hartako udazkenera arte egon zen preso, epaiketararen zain behin-behinean aske gelditu ondoren. 2001eko Gabonetan sartu zuten berriz ere espetxean, sei urteko kartzela zigorra betetzeko, epaiketan ETAri laguntzeagatik zigortu baitzuten.

Bere herritik Topasera autobusez joan dira gaur, lehenengo harrera egin asmoz. Arratsalde partean Oreretan egingo diote harrera, Xenpelarren. Herritarren ongietorria, berriz, hilaren 20an egingo diote.

Besterik gabe gure ongi etorria eskaini nahi diogu Joanari.


Supremazistegi

Arrakasta handia izan du, euskal jatorriko edo euskal itxurako kalifikatzaile batek, Rajoyk Rivera Ciudadanoseko presidenteari esanda: aprobetxategi. Elena Alvarez Mellado hizkuntzalariak egunkari batean azalpena eman du irainetan (edo propagandako leloak bezalakoetan) zergatik den horren premiazkoa berritasuna, zergatik entzulea edo solaskidea ezustean harrapatzea komenigarria den, eraginkortasunaren mesedetan, inpaktua handiagoa izan dadin.

Azalpen horixe eman diot azkenaldian gure solas politikoetan, iritzi artikuluetan, goiburuetan, txio suharretan zein azterketa neurtsuetan loratzen hasi den supremazista epitetoaren agerpenari. Noranahikoa da. Alderdi guztietako bozeramaileek jaurti dezakete. Berdin balio du Quim Torra zein Ana Beltranentzat. Berdin bota dezake eskuineko agintari batek zein ezkerreko batek, garai batean (nire ustez batzuek beste batzuek baino oinarri gehiagorekin) baztertzailea erabiliko luketen moduan. Baztertzaile edo arrazista. Jatorriz arrazismo oso zehatz bat (zuria, hegemonikoak subalternoaren gainean ezarritakoa nolabait esan) izendatzeko balio zuenak erabilera generikoa hartu du. Laster supremazistegi erabilita ikusiko dugu, bestea pixka bat astinduko badugu.


Zinta gaineko erakustaldia egingo dute zapatuan, Zelaian

Sokaren gainean oin bat eta gero bestea jarri eta oreka mantentzen saihatuko dira Bilboko Sokan-Orekan taldeko kideak, zapatuan Zelaian egingo duten longline edo zinta gaineko erakustaldian. 19:30etik aurrera, zinta gainean ibili eta bestelako ariketak egingo dituzte, grabitatea desafiatuz. Horrela, oraindik, inguru honetan oso ezaguna ez den parktika horretaz gozatzeko aukera egongo da, kirolak eta ikuskizunak bat eginez.


Haur lapurtuen auzia dela eta, mobilizatzeko prest dira sendiak

Jende ugari batu da SOS Haur Lapurtuak elkarte berria aurkezteko saioetara Donostian eta Iruñean

Hego Euskal Herrian frankismoan eta ondorengo hamarkadetan erietxeetatik lapurtutako haurren berri jakin nahi duten senideen elkartea da SOS Haur Lapurtuak. Iruñean eta Donostian aurkeztu zuten atzo. Euren senideak non dauden jakiteko «ahal duten guztia» eginen dutela diote. Oraingoz, epaitegietara jotzeaz gain, mobilizatzen hasteko prest dira. Heldu den larunbaterako, adibidez, elkarretaratzea antolatu dute Donostiako Ospitalean —lehen, Arantzazuko Ama—.

Anadir elkartean izandako hausturatik eratu da talde berria. Hain justu, elkarte hartatik irtendako hainbat lagunek eratu dute. Anadirreko zuzendaritzaren kudeaketarekin eta antolatzeko moduarekin ados ez, eta elkarte berri bat eratzea erabaki zuten. Anadirreko zuzendaritzak bazkideei hilero ordainsari bat eskatu nahi zien, bulegoa eta langileen soldatak ordaintzeko. SOS Haur Lapurtuak elkarteak, berriz, boluntarioen bidez lan eginen du, eta irabazi asmorik gabekoa izanen da.

Oraingoz, epaitegietan 200 haur desagerturen baino gehiagoren salaketak jarri dira: 108 Gipuzkoan, 70 Bizkaian, 21 Araban eta hiru Nafarroan. Dena dela, aurkeztu berri den elkarteak gehiago ere jarriko direla dio.

Edonori irekia

Frankismoan eta ondorengo hamarkadetan erietxeetatik lapurtutako haurren kasuak eta gertatutako adopzio irregularrak aztertzeko eratu den elkarte berri hau atzo aurkeztu zuten Iruñean eta Donostian. Iruñeko Alde Zaharreko auzo elkartean, 50 bat lagun bildu zen. Nafarroako Fiskaltza hiru kasuren gaineko ikerketa egiten ari da. Bileran Erkuden Ruizek hartu zuen hitza, Nafarroako elkarteko presidenteak. Erakundearen asmoak azaldu zituen. Elkarte berriaren estatutuak eta sortze agiria sinatu zituzten. Eratu berri den elkarteak «aferan kaltetutako edonori» ateak irekiko dizkiola esan zuen. Ustez haurra lapurtu zieten familiei zein adopzioan hartu zuten haurren familiei eta orain familia biologikoa bilatzen ari direnei irekia da elkartea. Era berean, modu irregularrean adoptatuak izan eta orain berezko familia topatzen saiatzen ari direnei ere laguntzeko prest dira.

Aholkularitza eman, nora jo azaldu eta informazioa eman, horiexek dituzte helburu nagusiak. «Elkarteak egoera horietan dauden familiei laguntza eta aholku eman nahi die. Zer egin behar duten esan, eta zein agiri eskatu behar dituzten euren egoera argitzeko», esplikatu du Ruizek.

Gero eta kasu gehiago agertzen ari direla aintzat hartuz, lan asko dagoela egiteko uste dute, eta horregatik erabaki du lurralde guztietara hedatzea. «Herrialde bakoitzak bere ezaugarriak eta ñabardurak ditu, eta horietan sortzen diren talde guztien beharrei egokitzen eta erantzuten saiatu behar dugu». Bileraren ondoren, Ruiz pozik zegoen. «Jendeak zalantza asko ditu, eta argitzen saiatu gara. Pozik gaude». Elkartea etzi erregistratuko dute Nafarroan, eta ondoren egoitza baten bila hasiko dira.

Harrera ona

Iruñean ez ezik, Donostiako bileran ere harrera ona izan zuen elkarte berriak. 250 lagun inguru bildu ziren Intxaurrondo auzoko areto batean. Flor Diazek, elkarteak EAEn duen ordezkariak, senideak «borrokatzen hasteko prest» daudela nabarmendu zuen. «Gero eta kasu gehiago ari dira agertzen, eta gure senideekin zer gertatu den jakin nahi dugu. Haurren salerosketa bat baino zerbait gehiago izan da».

Salaketak egiteko egunero jasotzen dituzte deiak elkartean, eta horiek erantzun bat behar dutela uste du. Salaketa gehien, 108, Gipuzkoan jarri direla azpimarratu du Ruizek, eta susmoren bat duen edonori salaketa jartzeko gomendioa egin dio. «Kasuak artxiba daitezkeen arren, salaketa jartzera bultzatu nahi dugu jendea. Gipuzkoan gertatu denak ez du izenik. Jendeak haien senideekin zer gertatu den jakiteko premia du».

Bizkaian eta Araban jada eginda dituzte aurkezpenak. Bizkaian aurki bulegoa zabalduko dute Barakaldon. Elkarteak bulego eta telefono finkorik ez du oraindik. Harremanetan jartzeko, herrialde bakoitzeko helbide elektronikoetara idaztea gomendatu dute.

Honako helbide hauek dituzte jendearekin harremanetan jartzeko: navarra@sosbebesrobados.es

alava@sosbebesrobados.es

bizkaia@sosbebesrobados.es

guipuzcoa@sosbebesrobados.es


Zaharra berri, asmatu arte

Gurean izan den azken (?) gertakari entzutetsutik abiatuko naiz, hango Auzitegi Konstituzionalak hemengo kontsulta-legea ezerezean utzi zuenekoa. Zaharra berri. Beti pentsatu dut hango justizia estatu-arrazoiak duela politizatuta; kasuak nonahi. Baina Konstituzionalaren epai hori ez nuke politizazio horren adibide jarriko. Izan ere, konstituzioa blindatzea helburu duen epaitegiak horixe egin du, garbi utziz lehendik ere garbi zegoena, egungo markoan erabaki-subjektu bakarra dela; badakigu zein. Markoa aldatzea posiblea dela ekarri du epaiak gogora, beti ere markoak berak eskainitako bidetik joanda, eta Gorte Nagusiekin egiten dugu topo. Hemeroteka argibide. Bere horretan ixten da gaurko markoaren zirkulua. Azken 30 urteetan izan da horrela eta beste horrenbestean izan daiteke, hori gainditzerik izan ezean. Lehendakariak gidatu duen planari behintzat jende askoren begietan erabakitzeko-eskubidea ezin gauzatzeko benetako horma zein non den agertu arazi izana errekonozitu behar zaio. Beste gauza da helburu hori zutenentz.

Horma hor, sinetsi ote lezake planaren aldekoren batek euskal jendartea erabaki-subjektua izatea gaurko markotik etorri daitekeela? Grabitate-legea asmatu zuenak zioena gogoan: “Arazo bat ezin da gainditu bera sortu duen pentsaera beretik”. Eta markoa arazoa dugu, hori gainditzen asmatu arte, subjektuen talka emankorrean, pentsaera propiotik abiatuta, traba guztiak bazter uzteko konpromisoaz. Zaharra berri hau ere. Horretarako baldintzak sortze bidean badira argitu beharrekoak, arbolek basoa ezkutatu ez dezaten.

Ekimena politikoa ala juridikoa? Erabaki-subjektua sortzeko bidea politikoa da guztiz. Hori garbi izanda ez dut aparteko arazorik ikusten juridikoki horra-hara joateko, Estrasburgora bada ere, baina beti juridikoa politikoaren menpeko. Gainera, eskubideen urraketa salatzeko bada, erabakitzekoaz gain beste hainbat datozkit burura salatzekoak, bertatik bertara.

Hemen ala han? Markoa aldatzeko giltza hemen forjatu behar da, atea han bada ere. Ekimen politikoa hemen eta hemendik sustatu behar da, ekinez. Lehendakariak udako jardunaldi batean enpresari berritzaileei esana gogoan: “Lozorrotik atera, ekintzaileak izan”. Badu berak ere non eta zeri ekin, berritzailea izateko.

Erabakitzeko eskubidea ala kontsultatua izatekoa? Lehenengoak bigarrena derrigortzen du, bigarrenak, ostera, ez lehena. Ez ditzatela parean jarri. Demokrazia ulertzeko modua. Lehendakariak udako ikastaro batean zioen ez duela: “Anestesiatuta dagoen demokraziarik nahi” eta “euskal gizarteak erabakietan gehiago parte hartu behar” duela. Itxura batean ez zen ikastaroan matrikulatu. Ez al daki zenbat anestesista dituen Lakuan? Ez dadin engainatu, markoa aldatu gabe ere hamaika aukera du parte-hartzea bideratzeko, honetaz edo hartaz, txikitik handira, bide batez subjektu politikoa gizenduz. Lakuako subjektu askoren erabakiak indargabetzeko beldur ote?

Erabakitzeko eskubidea da koska, baina horren beharra espektro abertzalearen logikatik atera eta jendartean zabaldu behar da. Izan ere, jendeak erabaki-guneak hurbil izan eta sentitzea funtsezkoa da, ez bakarrik demokrazia parte-hartzailea sendotzeko; baita gaurko globalizazioak dakarzkigun arazoei, ekonomikoei kasu, hobeto aurre egiteko ere.

Tira, urriaren 25ekoa egoera desblokeatzeko omen zen; egun horretan baina blokeoak bere horretan iraungo du, argiagoa iraun ere. Markoa aldatu beharra daukagunok horretarako baldintzak sortu behar ditugu. Eta mantendu. Lizarra-Garaziko hutsuneak gogoan. Testuak kontestua behar duelako.


Gai sozialei buruzko abestiak


Helduen danborradako entsegua

Helduen danborradakoak ere hasi dira entseguetan. Hauek, gainera, abesti berria estreinatuko dute. Nahiko lan izan zuten astearteko entseguan doinu berriaren nondik-norakoak ikasten. Beste doinuekin ez zen arazo handirik izan.


30 hildako inguru eta 55 zauritu Damascon izandako bi atentatutan

Leherketak 09:00ak aldera izan dira Kafar Souseh barrutian, Inteligentzia zerbitzuko zenbait eraikin dauden lekuan, hain zuzen.

Gutxienez 30 pertsona hil dira, gehienak zibilak, eta beste 55 Damascon, zauritu Segurtasun Zentraleko bi eraikinei egindako atentatu suizidetan, Al Manar telebista libanesak aditzera emandakoaren arabera.

Telebista kateak azpimarratu egin du hildakoen eta zaurituen kopurua behin-behinekoa dela.

Leherketak 09:00ak aldera izan dira Kafar Souseh barrutian, Inteligentzia zerbitzuko zenbait eraikin dauden lekuan, hain zuzen.

Siriako telebista ofizialak, berriz, kalte material ugariak erakutsi ditu, eta zenbait hilotz erreta.

Leherketak gertatu eta berehala, Sana Siriako albiste agentziak zabaldu egin du ikerketen arabera Al Kaida dela atentatuen arduraduna.

Bestalde, Siriako beste probintziatan gobernuaren kontrako protesten aurkako errepresioarekin jarraitzen dute. Al Asad presidenteak protestea horien atzean terrorista armatuak daudela zalatzen du.


Azkeneko saioa, gaur

Eutsi edo hil jardunaldien barruan, azkeneko saioa egingo dute gaur, 19:00etan: Eutsi edo hil dokumentala aurrena, eta jarraian, Sara Dalila Mux Mux mayaren hitzaldia. Atzo harrera egin zieten udaletxean, Verónica Huilipan eta Aída Suárez emakume indigenei.


Errazkin garaile Arbulon

Buruntzazpi txirrindularitza eskolako gazteak ziklokros denboraldi paregabea egiten ari dira. Larunbatean, Xuban Errazkin juniorra Arbuloko ziklokros txapelketan irabazle izan zen. Kadete mailan berriz, Iñigo Altunak bosgarren amaitu zuen proba.

Xuban Errazkin lasterketa “hasieratik lehen postuetan izan zen eta azken itzulian lehenengo jarri zen” azaldu digu Bazpiko Iñaki Altuna prestatzaileak.

Era horretara, Errazkinek 34 segundoko errenta atera zion bigarren sailkatuari

Errazkinez gain, Iñigo Altuna kadeteak ere lehen postuetan egotea lortu zuen. Lasterketan bigarren postuan joan zela aipatu digu Altunak, “baina zinta batean heldua geratu zen eta postu batzuk galdu zituen.” Laugarren postua ere eskura izan zuen baina Jon Ander Musituk helmuga bertan aurreratu zuen.

Bestalde, junior mailan Jon Ander Unanuek bederatzigarren postuan iritsi zen helmugara eta Luis Sobejano, Arkaitz Murillo eta Imanol Martinez ere lasterketa “ohore handiz” bukatu zuten.

Igandean, berriz, Xuban Errazkin eta Iñigo Altuna Elorrion izan zire lehian. Baina ibilbidean zen lokatza zailtasun handia izan zen txirrindularientzat.


Aparteko giroa, Zamudioko azokan

Udako giroak animatuta, jende-piloa hurbildu da asteburu honetan Zamudiora. Eguraldi onak animatuta, eta zapatuan eta domekan bertan egon den eskaintza gastronomiko eta ludikoak bultzatuta ere bai. Hala, Nekazaritza eta Abeltzaintza Azoka 29. aldiz egin da eta Zamudion baserriko produkturik onenak eduki ditugu ikusgai eta salgai: barazkiak, kontserbak, hestebeteak, gazta, ogia… Gainera, aurreko urteetan bezala, Bizkaiko Limusin arrazako Abelgorrien Txapelketa egin zen azokaren egitarauaren barruan. Tradizio handiko azoka da Zamudiokoa, baina urterik urte berritzen dena. Aurten, esate baterako, Thate familiak Alemaniako zaporea ekarri du Txorierrira, November-festaren eskutik. Mugimendu handia egon zen beren postuko mahaietan eta garagardoa ez ezik Alemaniako produktuak ere dastatzeko aukera eduki genuen han, hala nola ukondoa eta saltxitxak. Dena gozoa baino gozoagoa; hain gozo, ezen jateko barik lotu baitziren. Gozokiek eta artelanek ere beren lekua eduki dute Zamudioko azokan. Iaz lehenengo aldiz antolatu zen Txokolate, Gozo eta Artisautza Azoka eta horrek izan zuen harrera ona ikusita, aurten ere egitea erabaki da. Txokolateak, gozokiak, bizkotxoak, gailetak, bonboiak… tentagarri handiak izan ziren posturik postu ibili ginenontzat. Artisauek ere larruz, harriz, zilarraz… egindako lanak eraman zituzten azokara.


Sinadura bilketa egingo dute 1.080 euroko pentsioen alde

Eusko Legebiltzarraren ezezkoari ez dio amore eman Hego Euskal Herriko Pentsiodunen Plataformak. Pentsioak gutxienez 1.080 euroraino osatzeko aurkeztutako herri ekinbide legegileak (HEL) bide laburra egin du Gasteizko legebiltzarrean, baina pentsiodunen elkarteek ez diote muzin egin aldarrikapenari. «Gizartean hausnarketa eragin» nahian, 2016. urte hasieran sinadura bilketa zabal bati ekingo diote. «Sinadura bilketa ez da legegilea izango, baina bai zeharo legezkoa». Plataformaren beste eskaera nagusia da sistema kudeatuko duen gizarte segurantza propioa sortzea.

Talde juridikoak aholkatuta, joan den astean Eusko Legebiltzarreko Mahaiak ez zuen tramiterako onartu HELa, zenbait eskuduntza gainditzen zituela argudiatuta. Minduta agertu zen Mikel Argiñarena plataformako kidea atzo, Bilbon: «Ez da onargarria esatea ez dagokiela eurei hori konpontzea. Eusko Jaurlaritzak Euskal Herrian dauden arazo ekonomiko guztiak hartu behar ditu bere gain, eta, ezin bada lege bitartez, beste bide batzuk egin beharko ditu. Guk kalean erantzungo dugu. Helburu minimo batzuk eskatzen ditugu, duintasunez bizitzeko».

Argiñarenaren ustez, Hego Euskal Herriko pentsiodun askok ez du duintasunez bizitzeko adina diru jasotzen. «Pentsiodunen erdiek 600 euro baino gutxiago jasotzen dute, eta hori miseria bat da Euskal Herrian». Batez besteko ordaina 1.090 euro da, baina pentsioen %55 mila eurotik beherakoak dira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan pentsiorik txikienak diru sarrerak bermatzeko errentaren bidez ( DSBE) osatzen dituzte. Hain justu, azaroan DSBE jaso zuten lau lagunetik bat pentsioduna zen, 16.302 lagun guztira.

Plataformako kidearen esanetan, batez besteko horiek ez dute errealitate «desorekatua» erakusten, sari handienek balantzea orekatzen dutelako. «Gauza bat da batez bestekoa zenbat den, eta beste bat nola dauden banatuta».

Kriminalizatuta

Era berean, agintariek pentsiodunak kriminalizatu dituztela salatu du Argiñarenak: «Behin eta berriz esan digute pentsioen krisia pentsiodunon adinak eragin duela. Orain lehen baino gehiago bizitzeko ahala dugula esan digute, zama jasanezina garela. Baina hemen zergak ordaintzen ez dituztenak beste batzuk dira. Miseriazko kontratuak egiten dituzten enpresariak. Lan prekarioek ez dituzte zergak ordaintzen; lan-ordu asko egiten dituzte langileek, baina kobratu, erdia».


Larun Ttiki Mendi Taldea saritua

Urtarrilaren 20an Ikastolako Larun Mendi taldeak Nafarroako Mendi federazioaren saria jaso zuen, bere sorreratik, duela ia 40 urte, haur eta gazteen artean mendi zaletasuna bultzatzeko egiten ari den lanagatik. Ikastolak Mari Jose Errandonearen lanari aipamen berezia egin nahi izan dio.


Deia egin dute Uztaritzeko hilketagatik kalera irteteko

Indarkeria matxista kasu bat dela esanez, Emakumeen Mundu Martxak protestak antolatu ditu: etzi dira. Hildako emaztea Melodie Masse zen

Asteazken iluntzean Uztaritzeko etxe batean (Lapurdi) hilotz aurkitu zuten 23 urteko emazteari buruzko datuak zabaltzen hasi dira. Jakin da haren izena: Melodie Masse. Heriotzaren kausa ere bai: itota hil zuten. Detaile guztiak arreta handiz jaso dira; izan ere, harrabots handia sortu du gertaerak. Andrearen hilotza bortxa zantzu handiekin aurkitu zuten. Zortzi hilabeteko haurdun zegoen, eta horrek ere aparteko gordintasuna erantsi dio gertaerari. Emaztearen bikotekideak aurkitu zuen hilotza, harengana etxera joatean. Ospitalean artatu behar izan zuten, shock egoeran. Ikerketari buruzko berririk ez da; ostegunean Samon Vuelta Baionako prokuradoreak esan zuen hipotesi denak zabalik daudela. Bikotekideari itaunak egin dizkiote polizia ikerketaren barruan; hilotza aurkitu zuten etxeko bizilagunei ere bai. Informazioa eskuratu nahi dute. Ez zuen ohiko bizilekua; amaren etxean zegoen haurdunaldiaren amaiera igarotzen.

Jazoera hilketa sexista bat dela argudiatuta, Emakumeen Mundu Martxak halako kasuetan ohiko duen protokoloa martxan jarri du: elkarretaratzeak egingo dira astelehenean hilketa gaitzesteko. Gasteizen, Iruñean, Bilbon eta Donostian. Iparraldean ere bai. «Hipotesi ezberdinak aztertzen ari diren arren, Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxatik ez dugu zalantzarik: erailketa sexista kasu bat da», adierazi dute.

Azaroaren 13an epaiketa

Bestalde, atzo jakin zen azaroaren 13an hasiko dela iazko Iruñeko sanfermin jaietan taldean andre bat bortxatzea egozten dieten bost gizonezkoen aurkako epaiketa. Fiskalak 22 kartzela urte baino gehiago eskatzen ditu bakoitzarentzat. Herri akusazioak ere badira auzibide honetan, Nafarroako Gobernuaren eta Iruñeko Udalaren eskutik. Hainbat adituk esan dute hilabete inguru iraun dezakeela epaiketak, lekuko askok hitz egingo dutelako.


Arkupea, soinu berrien abaro

Arkupehotsak egitasmoaren sustatzaileak eta babesleak, atzoko aurkezpenean. (Mailo Oiarzabal)

Euskal Herriko musika sortzaile berriek nahiz garatze bidean dauden musika proiektuek erakusleiho berria izango dute Azpeitian. Kulturaz kooperatibak 2015ean jarri zuen martxan Sanagustin kulturguneko oholtza txikia, Arkupea, formatu txikiko ikuskizunei eta sortzaile berriei tokia eskaintzeko asmoarekin. Orain, agertokiari zein edukiari bultzada berria ematera doaz, Arkupehotsak egitasmoarekin.

Kulturguneko Arkupearen abaroan, musikari eta musika berriei “plaza duin bat” eskaini nahi diete. “Herriko, eskualdeko eta, oro har, Euskal Herriko sortzaileen dinamika aktibatzea” da Arkupehotsak egitasmoaren beste helburu bat, baita sortzaile berrien “erreferentzia puntu bat izatea” ere. “Euskarazko sorkuntzarako baliabideak jartzea eta euskal musikari hedapena ematea” nahi dute, “inguruan ditugun sortzaileei balioa eman eta beren jardunerako tresnak eskaintzea”.

Atzo aurkeztu zuten egitasmoa Sanagustinen, eta martxan da dagoeneko Arkupehotsaken lehen edizioan izena emateko aukera ere. “Urtean bi deialdi izango dira, bata gaur bertan zabalduko duguna eta bestea azaro-abenduan. Deialdi bakoitzean hamar-hamabi musika talde eta bakarlari aukeratuko dira, eta horiekin osatuko da ondorengo sei hilabeteetan Arkupean izango diren kontzertuen programazioa”, azaldu zuen Kulturazeko Aitor Bengoetxeak. Egitasmoan parte hartu nahi dutenek kulturaz.eus webgunean jarriko duten izen-emate orria bete behar dute. Hilabeteko epea dute horretarako.

“Abesten den hizkuntza edozein izanik ere, euskarak lehentasuna” izango duela aurreratu du Bengoetxeak. Aukeratzerakoan kontuan izango dituzten bestelakoen artean daude, besteak beste, “gazteen proposamenak, proposamen berritzaileak, musika adierazpen anitzak eta parekidetasun irizpideak”.

Kontzertuak baino gehiago

Bi deialdiak kontuan hartuta, Arkupean urtean hamar edo hamabi kontzertu eskaintzea da antolatzaileen asmoa, “gutxi gorabehera hilabeteko maiztasunarekin”; emanaldi bakoitzean bi taldek edota bakarlarik hartuko dute parte. “Ekipamendu osoa, afaria eta promozioa” eskainiko dizkiete kontzertuak emateko aukeratutako taldeei. Irailean aurkeztuko dute lehen deialdiaren bitartez osatutako programazioa.

Baina kontzertu horiek ez dira Arkupehotsak egitasmoarekin musikari hasiberriei eskainiko dizkieten aukera bakarrak. Izan ere, urteko bi deialdietan aukeratuko dituzten 20-24 taldeetako bati diskoa grabatu eta 500 kopia argitaratuko dizkio Kulturaz kooperatibak; aukeratutako taldeak disko berria badu, berriz, bitarteko profesionalekin bideoklipa grabatzeko aukera eskainiko diote. Gainera, Arkupehotsaken parte hartzeko aukeratuko dituzten taldeetako batzuek, “gehienez bostek”, aukera izango dute Sanagustingo agertoki nagusian talde ezagun baten aurretik jotzeko.

Hainbat bidelagun ditu Kulturazek egitasmo berrian. Horrela, taldeen aukeraketa Badok eta Musikazuzenean atari digitaletako lagunekin batera egingo dute; bi horiez gain, Gaztea irratiak eta Kultura Live Elkarteak ere lagunduko dute egitasmoaren hedapenean. Azpeitiko Udalaren eta Dinamoa Sormen Gunearen babesa ere badu Arkupehotsakek, herriko eta inguruetako hainbat sortzailerena eta eragilerena bezala.


69 urteko gizonezko tolosar bat hil da Uzturreko tontorretik gertu

Beste mendizale batek deitu du larrialdietara, gizonezkoa konorterik gabe zegoela eta; hildakoa tolosarra da, eta 69 urte ditu.

Ertzaintzak TOLOSALDEKO ATARIAri jakinarazi dionez, mediku forentsea eta ehorzketa zerbitzuetako langileak gizonezkoa konorterik gabe aurkitu duten lekuan dira. Autopsiak argituko du heriotzaren zergatia eta, momentuz, Ertzaintzak jakinarazi du, 69 gizonezko tolosarra zela hildakoa.

Larrialdi zerbitzuek 08:00etan jaso dute deia eta, azaldu dutenez, Izaskundik tontorrerako bidean zegoen gizonezkoa, gurutzetik gertu. Deia egin duen mendizaleak azaldu du, ia egunero gurutzatzen zirela Uzturreko bidean.


Alzolak eta Azkorbebeitiak podiumean agurtuko dute urtea

Bergarako San Silbestre Trail lasterketak parte-hartze errekor guztiak hautsi ditu, bikote mistoen kategoria gehitu izana erabat arrakastatsua izan delako. Gizonezkoetan lehia estua izan dute azken metroetan Iñigo Alzola arrasatearrak eta Ander De Luisek, eta lehenengoak hiru segundogatik irabazi du (26.01). Emakumezkoetan, Oihana Azkorbebeitiak ez du kontrariorik izan (29.18).

Eta hori, 2017an besteak beste Munduko Kopa eta Zegama Aizkorri –errekorrarekin– irabazi dituen Maite Maiora izan dela irteera puntuan. Mendarokoa, baina, 2018ra begirako prestakuntzan dabil buru-belarri, eta orain momentuan Aizkorbebeitiak beste txispa bat duela erakutsi du. Ikusgarria izan da, baina, maila horretako bi mendi lasterkari Bergaran batu izana. Podiuma osatzen hirugarrena aspaldian oso ondo dabilen Lidia Peña bergararra izan da; ondo gordetzeko moduko erretratua lortu du sari banaketa ekitaldian, Maiorarekin eta Azkorbebeitiarekin osatu du-eta hiruko azkarrena.

Gizonezkoetan, berriz, San Silbestre Trail lasterketak dituen lau edizioetan irteera puntuan egon den Iñigo Alzolak irabazi du. Ez irteera puntuan bakarrik, baita podiumaren bueltan ere, baina sekula ere irabazi barik. Bada, urtero moduan hasieratik erritmo izugarria jarrita lehenengoa iritsi da ibilbideko punturik gorenera, baina lasaitu egin da beheranzkoan, eta atzetik etorrita Ander De Luisek ezuste ederra eman dio. Herri barruan, azken kilometroan, baina, Arrasatekoak Soraluzekoa estutu du. De Luis hustuta zetorren goitik behera egindako esfortzuagatik, eta azken metro horietan Alzola azkarragoa izan da. Hirugarrena, berriz, Oñatiko Xabier Lete izan da.

Urtarrilaren 2an Goiena Telebistak lasterketaren gaineko erreportaje zabalagoa eskainiko du.

Sailkapena gizonezkoetan:

Iñigo Alzola (Arrasate) 26.01

Ander De Luis Cabezon (Soraluze) 26.04

Xabi Lete Biain (Oñati) 26.31

Ioritz Conde (Elgoibar) 27.27

Markel Fernandez (Bergara) 27.31

Sailkapena emakumezkoetan:

Oihana Azkorbebeitia (Abadiño) 29.18

Maite Maiora (Mendaro) 30.30

Lidia Peña (Bergara) 33.23

Ainara Uribarri (Oñati) 34.00

Olatz Korkostegi (Oñati) 35.19

Bikote mistoen sailkapena:

Jon Aranburu eta Garazi Sanpedro, 33.27 (Atxondo)

Andoni Guridi eta Estela Biain, 35.15 (Oñati)

Ainhoa Aspiazu eta Gorka Eraña, 36.09 (Bergara)

Olatz Azpitarte eta Roberto Azpitarte, 36.43 (Elorrio)

Arantzazu Larrañaga eta Patxi Rubio, 37,05 (Uharte Arakil)


Lau lagun hil eta 19 zauritu dituzte Pakistanen, atentatu suizida batean. Erasoa AEBek Peshawar hirian duten kontsuletxearen ondoan izan da


Sushia bezain gordina, Wasabia bezain pikantea

Bi bala, bala bat balitz bezala. Hala sartu zaizkit kantu hauetako letrak. Talde honen buru, bi bertsolari: Iñaki Gurrutxaga eta Aitzol Barandiaran. Horiekin ez da harritzekoa letrek duten pisua, eta , ironiaz josita, alde guztietara egiten dute tiro.

Hala ere, ez pentsa bertso sorta musikatu batzuk aurkituko dituenik hau entzuten duenak. Disko honetan erraz entzuten diren zortzi kanta daude.

Azaleko argazkiak laburbiltzen du dena. Wasabia bezain pikanteak dira letrak eta sushia bezain gordina musika. Hori bai, mimo handiz zainduta daude xehetasun guztiak, presentzian irabazi dezan.

Erritmo aldaketak gustatu zaizkit, baita gitarra eta ahotsa ere; une ezberdinetan arpegioekin lasaituz, akordeekin indartuz edo tentsioan mantenduz. Bestalde, Iñakiren ahotsa koroetara mugatuko nuke. Txistu joko dizuegu!


158.490 euroko aurrekontua onartu du Lesakako Beti Gazte elkarteak

1.227 bazkide ditu, inoizko kopururik handiena eta 467 fitxa federatu kirol ezberdinetan

Lesakako Beti Gazte elkarteak joan den larunbatean, martxoaren 17an egin zuen urteko ohiko batzarra, elkarteak Alondigako lehen solairuan duen egoitzan. Nahiz eta mila bazkideren muga aisa gainditua izan (1.227 ditu zehazki), gutti batzuk bertzerik ez ziren azaldu batzarrera eta 158.490 euroko aurrekontua onartu zuen.

Iazko akta irakurri eta onartu ondotik, iazko kontuak eta ekitaldiak eta 2018rako prestatuak dituzten ekitaldiak eta aurrekontua aztertu zituzten. Aurtengo aurrekontua 158.490 eurokoa izanen da eta ekitaldiei dagokienez, urteroko arruntak dira gehienak. Halere, aipatzekoa da aurten Lesakako Mendi Itzuliaren hamalaugarren edizioa antolatulo duela.

Horretaz gain, lehenago egiten zen krosa berriz ere antolatzeko asmoa dute aurten. Auzolan taldeak Gardelkopagoetako eta Elutxako iturriak konpondu eta Olazarko errekan bi zubi egin gogo ditu bertze lanen artean eta Olentzeroren inguruan herria girotu eta lehiaketa berrantolatzeko bidea ere egin nahi dute.

1.227 bazkide, inoiz baino gehiago

Bazkideen kuotei dagokienez, aurten bere horretan mantenduko dira eta zuzendaritza batzordean ere ez da aldaketarik eta Jose Luis Sunsundegik segituko du presidente lanean. Aipatzekoa da historian izan duen bazkide kopururik handiena duela Beti Gaztek gaur egun, 1.227 bazkide, iaz baino 36 gehiago: 7 urtetik beheitikoak 23; infantilak (8-13 urte), 106; jubenilak (14-17 urte), 77; helduak 851 eta 65 urtetik goitikoak 171.

Kirol arloan, futbolak mugitzen du kirolari gehien, 196 jokalari eta 23 tekniko baitaude hameka taldetan banatuak; mendian ere 185 federatu ditu Beti Gaztek, sokatiran 26 fitxa gizon eta emakumeen artean, 26 txirrindulari federatu eta bertze 9 master mailakoak Transbidasoa-Euromaster-Iñurrieta taldean eta triatloi taldea (4 kirolari).


Jendetza bildu zen ostiralean Orioko ludotekaren inaugurazio ekitaldian

Orioko ludoteka jendez betetan ostiraleko inaugurazioan. (Karkara)

Ostiralean Orioko Udaleko ordezkariak eta herritarrak Orioko ludotekan bildu ziren inaugurazio ekitalditxoa egiteko. Urriaren 23an ireki zituen ateak, eta pixkanaka martxa hartzen ari da udalaren zerbitzu berria. Inaugurazio festan herritar ugari bildu zen eta azpiegitura berria eta bertan eskaintzen den zerbitzua bertatik bertara ezagutzeko aukera izan zuten denek; besteak beste gustura ibili ziren haurrak ludotekaren bigarren solairuan jolasean, helduak mokadutxoa jaten eta berriketan ari ziren bitartean. Herriko Txurrumuski aisialdi taldeak kudeatuko du ludoteka.

Haurrak ludotekaren bigarren solairuan jostailuekin jolasean. (Karkara)


Kimak toponimia ibilbideei jarraipena eskainiko die

Lehenengoan, azaroaren 24an, Kabaldetik Urdiain aldera joko dute. Hiru-Biden jarri dute hitzordua 16:00etan. Bigarrenean, berriz, Kabaldetik Olazti aldera joko dute. Hori ilbeltzean izanen da. Ibilbidean landu beharreko materiala behar bezala banatu ahal izateko interesaturik daudenei izena emateko eskatu die Kimak. Horretarako bi bide eskaini ditu www.altsasukokima.com web orria edo Itsasi euskaltegian. Izen ematea doakoa da.ZergatiaKima euskara taldeak ibilbide horien bidez "Altsasu toponimiaren ikuspegitik ezagutzeko aukera" eman nahi du, "ingurua nola eta zergatik izendatu zuten leku izen horiekin jakiteko aukera ematea" edota "toponimoekin erlazionaturiko gure herriaren historiako zenbait apunte". Gainera, euskaraz aritzeko espazio bat ere sortu nahi da. Horregatik interesatu guztiei eta familiei paseo horietan parte hartzeko gonbitea egin die Kima euskara taldeak.Txiki eta gaztetxoendako propio prestatutako material osagarria ere egonen da. Hainbat bitxikeria ere ezagutzeko aukera izanen dute ibilaldian aritzen direnek. Adibidez: ba al dakizue Batzarramendin egin zen azkenekotariko batzarrean zertaz aritu ziren?


Ane Santesteban bosgarren Tour de Yorkshiren

Ane Santesteban, Flandrian. (Argazkia: Anton Vos).

Ane Santesteban Ale Cipollini taldeko txirrindulari errenteriarrak marka ezin hobea lortu du gaur Tour de Yourkshiren (Ingalaterra). Bosgarrena izan da helmuga igarotzen errenteriarra lasterketaren bigarren etapan. Hilaren 6an amaituko da txirrindularitza proba, baina emakumeek atzo eta gaur egin dute lasterketa. Bihar eta etzi, gizonen txanda izango da. Santesteban seigarrena da sailkapen taulan.


Pol-Pol mendizale taldeak lokala erosiko du

Egun Udal Pilotalekuaren gainean egoitza duen Pol-Pol mendizale taldeak lokal berria erostea erabaki zuen joan den astean eginiko batzar orokorrean.

San Pedro kaleko lokal batera aldatuko du elkarteak bere egoitza, eskriturak sinatu eta beharrezko lanak bukatutakoan, Bittor Alberdi presidenteak azaldu duenez. Hala ere, gaineratu du ez daukatela "inongo presarik", eta ez dute toki aldaketarako datarik finkatu. Gisasola burdindegiaren alboan kokatuta dago lokal berria.

Parte hartze handia

Batzar orokorrean, besteak beste, Pol-Pol elkarteak aurten izandako jardueraren balorazioa ere egin zuten.

Alberdik adierazi duenez, elkartekideak oro har "pozik" daude urtean zehar antolatutako irteerek izan duten parte-hartzearekin. "Beteranoetan hirurogei pertsonatik gora elkartu diren irteerak izan ditugu", dio presidenteak. Irailaren 12 eta 13rako Pirineotara antolatu duten txangoan ere, jada 44 pertsona apuntatu direla nabarmendu du.


Greba orokor guztiek dutela eragina ohartarazi dute CCOOk eta UGTk

Bi sindikatuetako idazkari nagusiak Lan Ministerioaren egoitzan izan dira greba deialdia erregistratzen. Lan erreformak enpresei "amestu ere egin ez zuten" boterea ematen omen die.

Toxok gogor kritikatu ditu Gobernuaren neurriak, lan-erreforma batez ere, enpresen esku "amestu ere egin ez zuten" boterea uzten duelakoan.

Mendezek ere gaitzetsi egin du lan-erreforma, langile helduak langile prekarioekin ordezkatzeko operazio "erraldoia" sor dezakeelako.

Sindikatuetako buruzagiek uste dute Gobernuak ezarritako neurriek, pentsioen murrizketak tarteko, ez dutela ekonomiaren errekuperazioa eta lanpostuen sorrera sustatuko.


Zeru urdina binakakorako

Finalak hartzeko moduko frontoien zerrenda handitu egingo da 2011n. Bilbokoaren lanak otsail hasierarako buka daitezke, eta ezkerpareta zein trinketa urdinak izango dira. Iruñeko Nafarroako Erresumak, berriz, ia beste urtebete beharko du.


Kartzeletara joan ohi diren gidariek furgoneta martxa antolatu dute

Maiatzaren 7an izango da, Bilbon, presoen sakabanaketa salatzeko. Ostean, egun osoko egitaraua prestatu dute Larrabetzun (Bizkaia)

Ez dira eragile politiko. Ez dute jendaurreko agerraldirik egiten, ez eta mezu politikorik gizarteratzen ere. Elkartasun talde bat da, eta, azken hamabost urtean, konpromisoak bultzatuta, euren lana besterik ez dute egin: astero-astero autoa edo furgoneta hartu, eta Euskal Herritik urrun dauden kartzeletaraino gidatzea, euskal presoen senide eta lagunek gertukoak bisitatzeko aukera izan dezaten.

Presoen senide eta lagun askorentzat haien lanak berebiziko garrantzia duen arren, apal eta isil antzean jardun dute beti Mirentxin elkarteko gidariek. Orain, baina, urrats bat aurrera egitea erabaki dute, eta ekitaldi bat antolatu dute euren lana, eta lan horren atzean dagoena, «ikusgarri» egiteko, «sakabanaketa ez baita senide eta lagunen arazoa, euskal jendarte osoarena baizik».

Euskal presoen sakabanaketa salatzeko xedez, furgoneta martxa antolatuko dute Mirentxin elkarteko gidariek, maiatzaren 7an. Larrabetzutik (Bizkaia) abiatuko da, eguerdian Bilbora iritsiko da, eta Bizkaiko hiriburuko kaleak zeharkatu ostean, Larrabetzura itzuliko dira ostera ere. Han, arratsalde partean, musika emanaldiak, umeentzako ekitaldiak, antzerkia, erakusketak eta bestelako ikuskizunak izango dira.

400 ibilgailu bildu nahi dituzte Mirentxinekoek, euskal preso bakoitzeko bana gutxi gorabehera, eta sei kilometroko ilara osatu, presoen senide eta lagunek asteburu guztietan egin behar duten bidea jende aurrean agertzeko; eta, bide batez, «bidaia sinboliko horrek azken bidaia izan behar duela aldarrikatu» nahi dute ekitaldi horren bidez.

Mirentxin elkartea sortzea

Ekitaldiaren aurkezpenean, Mirentxin zelan sortu zen azaldu du Araida Legarreta-Etxebarriak. Haren aitak, Manu Legarreta-Etxebarriak, 21 urte eman zituen preso. «8 urte nituen aita espetxeratu zutenean, eta ahizpak, 10; artean ez genekien kartzela zer zen ere», esan du. Familia osoak jatetxe batean egiten zuen lan, eta zailtasun handiak zituzten aita bisitatzeko.

Urte horietan guztietan Euskal Herritik urrun atxiki zuten Legarreta-Etxebarria; Algecirasko kartzelan (Espainia) zazpi urtez egon zen. Sakabanaketak bidaien luzea, lanean huts egin beharra, gastu ekonomiko handiak eta bestelako oztopo ugari ekarri zizkion familiari. «Ez dut gogoan hirurak batera [ama eta bi alabak] inoiz aitarengana bisitan joan ahal izana», esan du Araida Legarreta-Etxebarriak.

Irtenbidea kanpotik iritsi zitzaien: lagun batek bere burua eskaini zuen autoa kartzelaraino gidatzeko, bai eta bisitan joateko ere senitartekoek espetxera joaterik ez zuten asteburuetan. Laster konturatu ziren arazo hori ez zela soilki familia bakar batena, eta euskal presoen senide eta lagun asko antzeko egoeran zeudela. Gidari talde txiki bat hasi zen antolatzen horretan laguntzeko. Taldeari Mirentxin izena jarri zioten, Legarreta-Etxebarriaren emazte Mirentxin Aurrekoetxearen omenez.

Hamabost urte igaro dira geroztik. Egun, 850 gidarik osatzen dute Mirentxin, zerbitzua Euskal Herri osoan eskaintzen dute, bederatzi furgoneta erabiltzen dituzte, eta astebururo hamalau kartzela bisitatzen dituzte. Joseba Astarloza Mirentxineko kideak esan duen moduan, «lanaldia amaitu eta errepidean jartzen garen boluntarioak gara; arrisku eta beldurren gainetik, senide eta lagun hauek astebururo bisitarik gal ez dezaten sortutako elkartasun keinu xumea».

Sakabanaketaren ondorioz auto istripuz hildako hamasei pertsonak ere gogoan hartu ditu Astarlozak, eta erantsi du halako egoera ikusirik ezin zirela «besoak gurutzatuta» gelditu.

Sakabanaketaren kaltea pairatzen duten senide eta gertukoei laguntzen jarraitzeko asmoa agertu du Astarlozak, Mirentxineko gidarien izenean. «Baina, era berean, nekatuta gaudela ere esan nahi dugu. Ez ditugu furgoneta hauek gehiago gidatu nahi, eta egoera honi buelta eman behar diogu», azaldu du.

Hori irudikatzeko, aurkezpenaren amaieran performance bat antolatu dute Bilboko Arriaga plazan: aizkolari batek furgoneta bat erdibitu du aizkorakadaka. Aizkora kolpeen hotsak eta ikuskizunak erakarrita, jende ugari bildu da plaza inguruan, eta, azkenean aizkolariak furgoneta erdibitzea lortu duenean, txaloka hartu dute.


Gizon bat atxilotu dute Usurbilen, 15 urteko neska bat jo duelakoan

Ertzaintzak 37 urteko gizonezko bat atzeman du Usurbilen bart, 15 urteko neska bat jo egin duela leporatuta. Gizonezkoaren neska-lagunaren alaba da neska hori, eta Ertzaintzak dio buruan ostikoa jo diola. Goizeko ordubi eta erdiak aldera izan da ustezko erasoa.

Gizonezkoa duela aste batzuetatik neska-lagunaren etxean bizi zen, eta adintxikikoari etengabe egin dizkio mehatxuak eta irainak, betiere polizia iturrien arabera.

Bi gizon atzeman dituzte Pasaian eta Bilbon

Ertzaintzak Pasaian beste gizonezko bat atxilotu du bart -40 urtekoa-, neska-laguna jo egin duela egotzita. Pasai San Pedron izan da gertaera.

Bilbon, berriz, 36 urteko gizona atzeman dute. Hain zuzen, bere bikotekidea erietxera zeraman Poliziaren autoari segika zela atxilotu dute udaltzainek. Horien arabera, gizonezkoak neska-laguna jo egin du aurretik.


Golden: Goierritarren ‘paradisua’, salgai

Goierritarrek Urkiolara joateari utzi zioten 1969ko abenduan. Izan ere, mutil-laguna edo neska-laguna lortzeko askoz ere toki hobea aurkitu zuten: Urretxuko Golden diskoteka. Goierri Goldenen elkar ezagutu zuten bikoteez betea dago. Baina diskotekak modaz pasa ziren eta 2013an itxi egin zuten. Lokala salgai dago, baina ez dirudi diskotekak berriro ateak irekiko dituenik. Goldenen urrezko garaia ezagutu zutenek, tristura sentitzen dute ondotik pasatzen direnean.

Diskoteka Jose Migel Ormazabal eta Gregoria Otaegi zegamarrek ireki zuten. Goldeneko etxeak egin zituena (Anjel Elortza) beraien laguna zen eta lokala merke eskaini zien, itxuraz ez zuelako erabilgarritasun handirik. Elortzaren koinatu batek Arrasaten diskoteka bat zuen, negozio ona zela esan zien eta Golden ireki zuten.

Berehala, inguruko gazteen artean modan jarri zen: izan ere, diseinu modernoa zuen (italiar batek diseinatu zuen) eta ordura arteko lokalak baino handiagoa zen. Gainera, astero orkestra bat ekartzen zuten. Goldenen Duo Dinamicok jo zuen, besteak beste. Lokala berehala txiki gelditu zen eta handitu egin behar izan zuten: 500 metro koadrotik, 700 metro koadrora. Garai onenetan, 20 langile eduki zituzten.

Sortzaileen iritzia

Gabina Garmendia, negozioa ireki zutenen errainetako batek, jendea «prozesioan» joaten zela gogoratzen du. «Batzuek geltokian Goldenera txartela eskatzen zuten Urretxura txartela eskatu beharrean. Hiru leihatila irekitzen genituen».

1997an Antton Galdos oñatiarrak hartu zuen negozioa. 16 urte geroago, diskoteka itxi egin zen. Seguru aski, betirako. Izan ere, diskotekak dagoeneko ez daude modan. «Pena ematen dit lokala itxita ikusteak, baina zer egingo diogu ba… Diskoteka guztiak itxi dira. Gurea azkena izan zen. Lokala hutsik dago eta dena zahartzen ari da. Batzuk galdezka etorri dira, baina denak gazteak ziren eta diskoteka hau berriro irekitzeko diru asko behar da», dio Garmendiak.

Oso argi du zergatik itxi diren diskotekak. «Egun, taberna guztietan dantza egin daiteke eta gainera berandura arte zabalik egoten dira. Taberna bat aurrera ateratzea zaila bada, pentsa 700 metro koadroko lokal bat aurrera ateratzea zer den… Baina, tira, guk oso gustura lan egin genuen eta San Antoniok baino bikote gehiago elkartu genituen».

Galdos ere makina bat maitasun istorioren lekuko izan zen. Goldeneko nagusia izatea «ohorea» izan zela dio. «Edariak saltzen lan egiten nuen eta Gabinak ni bezalako bat behar zutela esan zidan. Goldenen lan egin nuen 16 urteetan gauzak asko aldatu ziren. Jarraitu nahi nuen, baina ezinezkoa zen. Tabernek berandu arte irekitzen zutenez, diskoteka soberan zegoen».

Lehen egunean ere bai

Galdosi ere pena ematen dio Golden itxita ikusteak. Nagusia izateaz gain, lehenengo bezeroen artean ere egon zen, inaugurazio egunean egon zen, 17 urterekin. «Lehen urte haietan jende asko etortzen zen Urretxura. Toki guztietatik. Diskotekak modan zeuden. Golden leporaino egoten zen. Egun batean 1.800 lagun sartu zirela entzun izan dut. Ateak ireki baino ordu erdi lehenago, jendea ilaran egoten zen. Inguruko herri guztietako neskak etortzen ziren eta pozez gainezka joaten ginen, noski. Asko ligatzen eta edaten zen. Barra handian zortzi zerbitzari egoten zirela gogoratzen dut».

Berak dagoeneko gauez lan egiteari utzi dio. «Gaueko giroa asko aldatu da. Gazteenak beraien lokaletan elkartzen dira, edariak garestiak dira, aisialdiko eskaintza oso zabala da… Golden itxita ikusteak pena ematen dit, baina herrietan ez dago diskotekentzako tokirik».


Montoro: 'Ez dugu BEZ igoko, ezta ahulenei kalte egin ere'

Ministroak azpimarratu egin du "langabeen diru-laguntzetan ere ez dela inolako murrizketarik egingo".

Cristobal Montoro Ogasun eta Administrazio Publikoen ministroak "BEZ eta ahulenei kalte egiten dien beste edozein zerga berezi" ez dutela igoko adierazi du. Ondorioz, ez diote kontsumoari edo "gure herritarren bizitza mailari" kalte egiten dion erabakirik hartuko, "argi geratu dadila", gaineratu du.

Horrez gain, ministroak azpimarratu egin du "langabeen diru-laguntzetan ere ez dela inolako murrizketarik egingo".

Bestalde, Cristobal Montorok "bateratuta" egon behar dugula esan du "krisi ekonomikotik ateratzeko, aurrekontuak orekatuz, eta horrek gastu handiko proiektuei agur esan behar diegula esan nahi du, baina baita gastu murrizketa horiek nori eragiten dioten ondo aztertzea ere, eta kaltedunak ez dira ahulenak izango".


«Ikusleen txalo zaparradek piztu eta gora eroaten zaituzte»

Aireko akrobaziak egiten aditua da mundakarra. Akrobaziekin batera, antzeztu, dantzatu eta eskujokoak ere egiten ditu bere ikuskizunetan. 13 urte daramatza zirku aktore lanak egiten.Izaskun Agirresarobe (Mundaka, 1984) zirku aktorea da. Aireko akrobaziak egiten ditu korda bertikalean. Bere ikuskizunetan, gainera, antzerkia, eskujokoak eta dantza egiten ere ikus dezakegu. Suhar Prest taldea gidatzen du, eta Paradoxa ikuskizunagaz dabiltza gaur egun.Zelan sartu zinen mundu honetan?Betidanik gustukoa izan ditut zirkua eta antzerkia, baina Haur Hezkuntzako ikasketak egin nituen. Irakaslea eta zirku artista naiz, azken horretan formakuntza profesionala ere badaukat. 2004. urtean hasi nuen zirku artistaren ibilbidea. Extremaduran (Espainia), Granadan (Andaluzia, Espainia) eta Euskal Herrian zirku, antzerki, clown eta gorputz adierazpena lantzen ibili nintzen. Profesionalki zirku garaikide ikasketak ere egin ditut Bartzelonako (Herrialde Katalanak) El Circ Petiten eta Italiako Cirko Vertigon. 2010 eta 2012 urteen bitartean, Rogelio Rivel eta Teatre-Cirqule zirku eskoletan ere egon nintzen. Bitartean, hainbat zirku taldegaz antzezten ibili naiz.Irrikiklown ospitale klown elkartea sortu zenuen.Hala da, bai. Hiruzpalau lagun batu ginen, eta barreterapia egiten duen Mexikoko pertsona baten eskutik ikastaro bat hartu ostean abiatu ginen Irrikiklown proiektuagaz. Gurutzetako ospitalean lan egiten genuen. Hala ere, clown-a baino zer edo zer gehiago egin gura nuen, eta Bartzelonan ikasketa profesionalak hasteko elkartea utzi nuen.Aireko akrobaziak egiten dituzu. Hastapenetan, min hartzeak ohikoak izaten dira? Bai, ohikoa izaten da. Gorputzagaz lan egiten duzunean, horrelakoak gertatzen dira. Horregatik, akrobaziak egiten ibiltzen naizenean beti saiatzen naiz nigaz norbait egon dadin. Mundakan nagoenean, hala ere, ez daukat horretan aditua den inor. Horregatik, norberarenganako konfiantza ere garrantzitsua izaten da. Batzuetan, baina, beldur izaten naiz.Momentu txarrak ere egongo dira. Bai, zenbait unetan aurrera ez jarraitzeko gogoa ere eduki dut. Ni neu, neure buruari min egiten nenbilen. Lana da bai, baina ez dut min hartu nahi. Hala ere, ikusleen txalo zaparradek piztu eta gora eramaten zaituzte. Denbora asko beharko duzu entrenatzeko. Gaur egun, joaten naizenean, lau ordu inguru egiten ditut entrenatzen. Zirku eskoletan, hau da, hastapenetan, 09:00etatik 20:00etara egoten ginen. Hasieran, gainera, ez da ezer ateratzen; beldurra da nagusi, ez daukazu indarrik… Denboraldi hori igarota, gauzak hoberantz doaz, eta gauzak ateratzen hasten dira. 13 urte igaro ostean, ez daukat zertan egunero entrenatzera joan beharrik, egin behar dudana da nire gorputza landu. Gorputza kanpotik eta barrutik zaintzea beharrezkoa eta derrigorrezkoa da lanbide honetan, nire gorputza 8 metrora mugitzen dudalako, eskuen indarragaz bakarrik.Suhar Prest Zirku Taldean ari zara gaur egun. Ni naiz zuzendaria, eta aktore lanak ere nik neuk egiten ditut. Nigaz, baina, musikari bat dago, bai eta laguntzaile bat ere, beharrezkoa dudan egituraren muntaia egiteko. Ikuskizunean, beraz, bi gara.Oraingo ikuskizuna Paradoxa duzu. Zertaz doa?Zirkua, dantza, antzerkia eta musika uztartzen dituen ikuskizuna da Paradoxa. Gurpilez betetako zelai batean bizi den emakume baten istorioa kontatzen du. Ikuskizuna adin guztietako ikuslegoari zuzenduta dago. Istorioa kontatzeko, hiru gauza erabiltzen ditugu; egitura autonomo berezia, finkatzerik behar ez duena, tamaina ezberdineko gurpilak eta hainbat musika tresna (klarinetea, kitarra, harmonika…). Paradoxak (pertsonaia nagusia) inguratzen gaituen orori eman diezaiokegun bizitasuna, kolorea eta jolas jarrera bultzatzen ditu. Musikariak, bitartean, istorioan murgiltzeko magia trasmititzen du momentuan sortzen duen musika- gaz. Jolaserako gonbidapena egiten duen ikuskizuna da, gainera. Pneumatikoak oso modu berezian erabilita, inguratzen gaituen guztiagaz jolas daitekeela erakutsi gura dugu Suhar Prest Zirku Taldekook.Ikusleen emozioak pizten saiatzen zara zure ikuskizunean. Hori egitea gustatzen zait, eta hori egiten saiatzen naiz Paradoxa ikuskizunean. Ikusi egiten dut, gainera, ikusleak emozionatu egiten direla. Hortaz, motibatu egiten naiz, eta lanean jarraitzeko indarra ematen dit.Etxean egin beharreko lanak ere badaude. Etxean edo bulegoan asko dago egiteko. Entrenatzea baino gehiago, ordenagailu aurrean egin beharrekoa da etxekoa. Primerako ikuskizun bat eduki dezakezu, baina ordenagailu aurreko lana edota zabaltze lanak egin ezean, ez da inon ikusiko. Ikuskizuna saltzen jakin behar da, eta horrek lan handia eskatzen du.Zein da kale artearen egoera?Hobera doala esango nuke. Eusko Jaurlaritza diru laguntza berriak ematen hasi da, eta horrek bultzada ematen dio kale arteari. Bilboko Dantzerti eskola ere asko laguntzen ari da, Euskal Herrian bertan badagoelako formakuntza ofiziala egiteko aukera. Gero eta gehiago dira, gainera, antolatzen diren kale arte jaialdiak. Euskal Herritik kanpora ateratzen ari diren gero eta talde gehiago ere badaude. Ikuskizun berriak sortzeko diru laguntzak ere egoten dira, baina nire kasuan, nik neuk ordaindu behar izan dut guztia. Eskatu egin nuen, baina ez zidaten diru laguntzarik eman. Inbertsio handia egin behar izan dut.Formakuntzagaz jarraitzeko asmorik badaukazu?Gogoa badaukat. Nire ikuskizunetan akrobazioak egiten jarraituko dudala argi daukat, ahal dudan arte, behintzat. Ikastaroetan denok ikasten ditugu gauza berdinak. Gerora, baina, zerbait gehiago behar da, interpretazio pertsonala beharrezkoa da. Koreografia guztiek artistaren identitatea eduki behar dute. Dantza ikastaroak ahal dudan guztietan egiten ditut. Beti ikasten da zerbait, behin zure gorputza ezagututa, gauzak ateratzen joaten dira. Ez naiz geldituko. Gaur egun egiten ditudan motako akrobaziak ezin baditut egin, beste mota batekoak egingo ditut. Beti dago antolatzeko modua, aukera ezberdinak egon badaude.Zer eskaintzen dizu zuri kale arteak, zer sentitzen duzu 8 metrora eskegita zaudenean?Entrenatzen nagoenean ni nire gorputzagaz nago, eta denok behar dugu norbere buruagaz egoteko une bat. Ikuskizunean, berriz, nire pertsonaian sartzen naiz, ez naiz Izaskun. Eskuak sokatik askatzen ditudanean zer sentitzen dudan esatea zaila da, minik hartu ez dudala pentsatzen hasten naiz, eta gai naizela pentsaten dut.


Eñaut Etxamendi: ''Ene gogoan, sorlekuko eremuetan nabil''

Kultur eragile suharra, Etxamendi ohoratua izanen da 2010eko Sarako Idazleen Biltzarran, Bazko astelehenez. Maiatz argitaletxea haren idazlanen bilduma zabaltzen hasia da.

Ofizioz laborantza ingenidore eta erakasle, Eñaut Etxamendi (Ezterentzubi, Nafarroa Beherea, 1935) militante izan da Enbatan eta inplikatu da Herriaren garapenean. Larralde lagun, kantagintzan abiatu zen, eta eman zituen lehen kantaldiak Ez Dok Amairurekin. Kantugile izaiteaz gain, elelabur, eleberri, ipuin eta olerki idazlea da. Maiatz argitaletxeak haren idazlanen bilduma argitzen hasia da. Eskaini digun elkarrizketan, kontatzen digu Nafarroa Beherearen egoera 1960 hamarkadan eta bere ibilbidea.Xehetasun gehiago (soinua, argazkia, loturak...): eitb.eke.org

Laborarien krisia (1955-1965)Ez da gerla ondoan berehala hasi laborarien krisia gure tokitan eta 1955tik 1965a arte iraun du. Laborariak hetsitzekotan ziren, ez zen berrikuntza oraindik hasia. Gainera, ez zen nehor heietaz axolatzen zenik, partikulazki frantses administrazioan. Ainitz sortze bazen, ez zen enplegurik. Orduan, tokiko jendeak lekutu behar zuen. Neskak joaten ziren neskato (sehi) hirietara, bereziki Bordelera eta Parisera, mutikoak aldiz, saldoka, Kaliforniara artzain bezala. Lastima izigarria zen. Herrian gelditzen zirenak ez ziren hobeki, etxean gelditzen zirenetan anitz geratu dira donado. Bithiriñara jin nintzelarik 1967an, 14 etxaldeetan mutil zahar bat bazen, segidarik gabe.

Ingenidore ikasketakNik suerte gaitza ukan nuen ikasketak egiteko. Eskola pribatuetan egin ditut, ez zen errexa, ez baitzen bekarik ukaiten ahal. Frantziako Tolosan, Purpaneko goimailako eskola zorretan hasi nuen, hango jesuitek eskaini maileguarekin, lanean hastean ordaindu nuena. Bi ikasketa mota segitu ditut, laborantzako eta administrazioko eskola, ekonomian, zientzia politikoetan eta soziologian. Hortik, burua hantua atera nintzen eta bi urte pasatu nituen Senegalen laborantza mailan, garapena eta bizipide sortzen.Handik itzultzean, banakien garapena zer zen, jendea nola iratzarrazi eta kudeatu, horretarako administrazioak zer egin dezakeen. Esperientzia bildua nuen, preseski ene ingenidore tesiaren gaia zen. Donibane Garaziko laborantza eskola pribatuan hasi nintzen erakasten. Baina ikasle bakar batzu baizik ez ziren heldu, eta gainera ez zen laurden bat ere kolegioko zertifikata zuenik. Izigarriko egoera tristea zen. Alta, hor pasatu ditut ene urteerik ederrenak.

Enbatan militanteEgoera horretan gertatu zen Enbata sortu zela eta lehen militanteetan nintzan. Jean-Louis Davant, Joanes Goyhenetche eta hiruak ekarriak ginen adar ekonomikoan gogoetak egiteko. Bistan dena, bazterrak inarrosi nahi genituen eta gaizki ikusiak ginen. Enbata talde ttiki hortan, baziren, euskaldunak izanik ere, euskara ez zakitenak, Biarritzekoak, Baionakoak. Ez zuten batere esperientzarik laborari munduan eta ez zituzten gure editorialak ulertzen. Bestetik, guhaur gure intelektual formazio unibertsilaritik heldu ginen. Gauzak bortizki erraiten genituen. Jendea bortizki hunkiz, oxtikoak botatzen dituzte.

Lehen kantaldiak Ana Intxaustiren ezagutza egin genuen. Iparraldean, hura izan zen lehen kantaldien kudeatzailea eta haren bitartez ezagutu genituen Ez Dok Amairu Donostian, 1965-1966an. Lehen kantaldiak Ez Dok Amairurekin batean egin ziren. Egia erran, hasiak ginen jadanik Uhartehirin, Behaskanen eta Larzabalen. Ordukotz, Euskal Herrira itzuli nintzenetik 1963an, banituen kantu parrasta bat egina. Dolda bat izigarria bizi izan nuen hemengo egoera ikusiz, ene burua teknikaz beterik naukala. Ez nuen sekulan asmatu publiko aitzinean kantatuko nituela. Ene barneko minak ateratzeko idatzi ditut Otsagabia, Bidez Bide, Iruña... Ana Intxaustirekin hasi ginelarik, 20 bat kantu bagenituen jadanik eginak. Larralderekin, autoan, guhauren plazerrarendako ari ginen. Hola ikasiak ditugu. Autoan baizik ez ditugu ikasi nik egiten nituen kantu berriak.

Idazlanen bilduma Maitz-enKantuendako Ana Intxausti aipatu baitut, nahi nuke sekulan ahantzia ez dadin izan Luzien Etxezaharretak egin duen lana, ezin sinetsizkoa. Maiatz sortu du beste lan guzien gainetik, zakutik edo zorrotik, ateratzen zen paperen pagatzeko, inprimategiaren harrapatzeko eta gehiago dena, idazleei lana eginarazteko. Segurrenik, ez nituen laurdenak idatziko Luzien ez balitz izan. Ni, entseiatzen niz apez euskara egiten. Ofizialki, euskara atxikitzen zutena, Elizako jendea zen bakarrik eta lapurtar-baxenabartarrez ari ziren. Elkarrizketak ez nituen hizkuntza hortan idazten ahal. Etxeko eta auzoekilako hizkuntza heldu zitzaitan eta pentsatzen nuen: ''''Horrek, ez luke galdu behar''''. Horretarako elkarrizketak lekuko hizkuntzan egin ditut.

Sorlekuko eremuetan gaindiBistan dena, Ezterenzubi ene sorterriak eragina ukan duela ene obra guzian, ez zaut iduri aise ukatzen ahal den afektiboki sortu eta bizi izan den lekua. Ene sorlekutik ikusten dira Orbaizetako mendiak, kasik negu guzian elurrez xurituak. Gero, kontrabanda lekua da, pasaia eta artzain leku, ihizi eta arrantza toki, naturatik hurbil eta, beste herriek ez dutena, urrun izanez. Libertate osoa bizi genuen. Etxeak barreiatuak dira eta auzoetako trukaketek bazuten halako poesia bat. Ez dut beste herri batzutan erromantismo sorta hori aurkitu. Ardurenean, ene gogoan, sorlekuko eremuetan nabila, hango antzasmak dabilzkit izpirituan, sorgin, kontrabantista ixtorio. Orai ere, afektibitatean, neskei buruz mintzatzeko, orduko usain hura, jendarteak zuen lore usain hura, hegoak ekartzen duen iratze usaina bortutik, ardi ta gasna usaina, arto bizar gorriak hegoarekin, goizargitan larrazkenean dantzan ikusten direlarik, hori guzia gabe ezin dut melodia baten moxkor hortan sartu.