Isiltasunera kondenatuak

Maria del Carmen Rodriguez Fernandez eta Eduardo Viñuelak, Diccionario crítico de directoras de cine europeas (2011) liburuaren bitartez, Europako zinemagintzaren historian emakumeek egindako lana ezagutarazi eta aldarrikatu nahi dute. Dokumentazio lana ezin hobea da, baina arazoa bestelakoa da. Europan Hollywooden baino emakumezko zuzendari gehiago egon dira, baina okerrena da gehientsuenen filmak zirkuitu komertzialetik kanpo geratu izan direla, eta, hortaz, publikoak ez daki existitzen direnik ere. Zineklubek eta Zinemateka eta Nosferatu bezalako egitasmoek hutsune hori betetzeko aprobetxa zezaketen aukera, baina ezin esan daiteke ekimen horiek genero ikuspegia aintzat hartzen dutenik. Donostiako Zinemaldiak antolatzen duen atzera begirakoan ere, zaila da emakumezkoren bat aurkitzea. Beraz, praktikan zinemak gizonezkoen kontua izaten jarraitzen du. Hori da, behintzat, gizarteari zabaltzen zaion mezua. Botere guneetatik aniztasuna aldarrikatzen den arren, unibertsitateko edota filmotekako apaletan hautsa pilatzen jarraitzen dute emakumezkoen proposamenek. Horregatik, ezinbestekoa da film horiek gizartearekin partekatzea. Simone de Beauvoir talde feministak urtero antolatzen duen Emakumeek Egindako Zinema Erakusketak helburu hori dauka; aurten, Kelly Reichardt eta Ann Hui zuzendari ospetsuen lanak ezagutzera eman dituzte, besteak beste. Ann Hui txinatarraren A Simple Life Venezian estreinatu zen iaz, baina munduko jaialdi entzutetsuenetakoan estreinatu izanak ez zion bidea erraztu. Kelly Reichardt estatubatuarraren zinema aski ezaguna da kritikarien artean, baina publikoarentzat guztiz arrotza da. Boterea dutenek kalitatearen aitzakia baliatzen dute emakumezkoen lanak bazterrean gelditu direla azaltzeko. Arrazismoa erabat gaitzesten da egun, baina, emakume eta gizonezkoen arteko desberdintasunak justifikatzeko, biologiara jotzen da, eta ez da ezertxo ere pasatzen.


Gaur azken eguna, eskaerak egiteko

Imserso programak opor aukera ederra jartzen du, urtero, nagusientzako. 5 egunetik 30 egun bitarteko bidaiak egin daitezke, oso prezio onean, eta hainbat lekutara: Andaluzia, Katalunia, Baleareak, Kanariar uharteak, Frantzia, Portugal... Eskaera egiteko azken eguna gaur da. Orriak badaude Ongintza Patronatuan, eta Goiz Eguzkin. Telefono bat ere bada: 901 10 98 99.


11 ISPILU: There Is a Light That Never Goes Out

Saio honetarako The Smiths ingeles taldearen There Is a Light That Never Goes Out kantua ekarri dugu, Morrissey buru zuen taldeak sortu zuen hit ezaguna. Jatorrizko bertsioan entzun dugu eta gero bertsiolari hauen ahotan: The Divine Comedy, Noel Gallagher, Nada Surf, The Cranberries eta Trespassers William.

https://bilbohiria.com/docs2/2016/11ispilu/11ispilu-047-There_is_a_light_that_never_goes_out.mp3

Deskargatu hemen.


Bertsolari Txapelketaren kanporaketa Larrabetzun egingo dute azaroan

Urriaren 12an hasiera emango zaio Bizkaiko Bertsolari Txapelketari. Finala BEC erakustazokan egingo da abenduaren 20an, eta aurretik bost kanporaketa eta hiru finalaurreko izango dira. Kanporaketa bat Larrabetzuko frontoian egingo dute azaroaren 2an, arratsaldeko 5:30ean. Bertan bertsolari hauek arituko dira: Gorka Ostolaza, Joseba Artza, Miren Amuriza, Jone Uria, Arkaitz Zipitria eta Lander Ibarluzea. Bizkaiko Bertsolari Txapelketan 36 lagunek hartuko dute parte; Etxahun Lekue, euren artean. Larrabetzuko bertsolaria zuzenean pasatuko da finalaurrekoetara. Igor Elortza eta Unai Iturriaga ere zango dira txapelketan. Aurreko edizioan bezala, zaleek txapelketari buruzko datuak www.botasarean.biz webgunean topatuko dituzte, eta han ere saioen sailkapenak, argazkiak eta bideoak izango dituzte ikusgai. Beste alde batetik, hiru modu daude finalerako sarrerak erosteko: kanporaketa eta finalaurrekoetako leihatilatan; BBKren orotariko kutxazainetan edo 944310310 telefono zenbakian; eta www.botasarean.biz webgunearen bitartez.


«Sendoak eta erasokorrak izan nahi dugu berriro»

Agirregabiriak dio iragan sasoian Europatik kanpo gelditu izanaren arantza dutela. Hala, «amets egin» nahi dute berriz, lehenik mailari «sufritu gabe» eutsita.


Parkour ikastaroa, asteazkenetik bost saiotan

Hernaniko Udalak parkour ikastaroa antolatu du 2002 eta 2006 urteen artean jaiotako gazteentzat. Ikastaroa asteazkenean, azaroaren 21ean, hasi eta azaroaren 31n amaituko da, saio sorpresa bat ere izango da. Ordu eta erdiko bost saio izango dira guztira.

10 euroan, baina saio guztietan partehartzen duenari tasa itzuliko zaio

17:30etatik 19:00ak arte izango dira ikastaroak Hernaniko kiroldegian. 10 euroko prezioa du baina saio guztietan parte hartzen duen gazteari osorik itzuliko zaio matrikula-tasa.

Gaztelekuan edo kiroldegian izenematea bihar arte egin daiteke

Ikastaroan parkourra egiteko oinarrizko teknikak irakatsiko dira. Izen ematea Hernaniko Gaztelekuan (asteartetik ostegunera 17:00etatik 20:00etara) edo Kiroldegian egin daiteke bihar arte.

Hernani Erabaki Aurrekontu Partehartzaile prozesuan nerabeei zuzendutako kirol eskaintza ez konpetitiboa indartzeko proposamenaren baitako ikastaroa da. Hurrengo formatu laburreko ikastaroa skatea izango da, adi datekin! yy


Transgresioa eta itxuraldaketa: maskarak, txantxoak, mozorroak eta uniformeak

Itxuraldatzea gizakiari hertsiki lotua agertzen da existentzia badenetik, antzina-antzinatik izan baitugu «mozorrotzeko» ohitura. Modu, motibo eta funtzio ezberdinak medio -erlijioso, estetiko zein sozialak izan-, norberaren eraldaketa eragiten duten elementuak eta barne-inpultsoak pertsonaren baitan daude primatea 'homoa' bilakatzen den une beretik.

Hasiera batean, historiaurrean, animalien kaskezurrak, adarrak eta larruak soinean jartzea ohikoa zen, normalean funtzio txamaniko eta helburu magikoak tarteko. Gaur, oraindik, ezagutzen ditugu antzeko ohitura atabikoak Europa zabaleko inauteri askotan, geureak barne (Zubieta, Altsasu, Arizkun, kasu). Eraldaketa honekin uste zuten animalia horien indarrak bereganatu eta naturaren indarrak kontrolatzeko gai izango zirela. Frantzian kokatzen den Cave des Trois Freres leizeko Le Sorcier (aztia) izan daiteke horren adibide ezagunenetako bat. Ustezko «azti» honek antilope baten gorputza du baina gizon baten oinen gainean dago zutik.

Bibliak ere egiten dizkio behin baino gehiagotan aipuak itxuraldatzeei, baina ezaugarri lizun eta haragikoiak antzematen dizkio: deabrua da mozorrotzen trebea eta aditua, aingeru zintzoen irudia hartzen baitu (Korintiarrak 11:14). Itun Zaharrean Jainkoak debekatu egiten du genero arteko transgresioa: «Emakumeak ez du gizonezkoen jantzirik erabiliko, ez eta gizonak ere emakumezkoen soinekorik jantziko, higuingarri baitzaio Jaunari zuen Jainkoari horrelakorik egiten duena» (Deuteronomio 22:5).

Garai klasikoetan ditugu aski ezagunak diren Bakanalak, Saturnaliak eta Luperkaliak Erroman eta Greziako Dionisosen omenezko ospakizunak; batzuen ustez inauterien hazia ospakizun hauetan dago. Egipton eta Mesopotamian ere ezagutzen ziren mozorro-festak.

Erdi Aroan, Zoro-festak izan ziren itxuraldatze ezagunenak Frantzian, debekatu arte. Apaizak mozorrotzen ziren hirietako katedraletan, egun batez benetako barrabaskeriak egiteko aske ziren. Debekatzeko helburuarekin, honela zioen garaiko Teologo batek Parisen: «(…) creaban los clérigos y sacerdotes un obispo o un papa y lo llamaban el obispo o el papa de los locos. Entraban enmascarados en la iglesia, vestidos de bufones y en trajes de mujeres. Danzaban en la nave y en el coro, cantando chanzonetas disolutas; comían carne sobre el borde mismo del altar al lado del sacerdote que ofrecía el sacrificio» (El Gran Diccionario Histórico, Luis Moreri, 1753). XV. mendean desagertu, eta inauterien antzeko ezaugarriak zituzten.

Berpizkunde garaian, maskarak eta mozorroen erabilerak areagotu egingo dira. Europako gorteetan, batik bat, tradizio katolikoa dutenetan, maskara-dantzak ospatuko dira eta hirietan inauteriak gaur duen itxura hartzen joango dira. Italian Commedia Dell' Arte daukagu, non inauterietako maskara eta mozorroak berpizkundeko antzerkiarekin nahasten diren. Pertsonaia xelebreez osatutako antzerki mota bat da: Arlekin eta Colombina, edo Brighella eta Polichinela, gaur oraindik Europako inauteri batzuetan ere ezagutzen direnak.

Juduek ere Purim jaia hartzen dute mozorrotzeko eta egun horretan Haredim eta Jasidim bezalako sektako ultraortodoxoak ikus daitezke Jerusalemgo kaleetan sekulako mozkorra hartuta.

Historia historia denez geroztik dugu guztiok barnean Homo Ludens bat, hori baita, azken finean, inauterietako azken helburua: dibertsioa, ondo pasatzea. Transmisioz, ohitura eta tradizioez hitz egin genezake, baina ondo pasatzea ez balego tartean ez genituzke jai hauek ospatuko.

TOLOSAKO TXANTXO ETA UNIFORMEAK

Historia luze honetan bezalaxe, ordea, gure inauterietan ere transgresioak ez du helburu, ez eta funtzio, bakarra izan. Modu batean edo bestean janztean, xede ezberdinak lortu nahi ditu tolosarrak: badira mozorrotzen direnak satira erabiliz kritika sozial eta politikoa egiteko; beste batzuk, arau eta presio sozialek «baimentzen» ez digutena soinean jarriz, urtean zehar izan ezin dutena egun batez izateko; badira, baita ere, hiru egunez identitate berri bat hartu nahi dutenak; edo talde bateko kide direla adierazi nahi dutenak, edo eguneroko maskara kendu nahi dutenak. Tolosar bakoitzak bere arrazoiak ditu ezberdin janzteko, baina denek ondo pasatzea dute azken xede garrantzitsutzat. Bestela ez da festarik.

Rol hauei loturik, azken urteotan fenomeno berri bat ezagutu da jaietako lehen egunean, gazteen janzkera eta itxuraldaketarekin zerikusia duena: Ostegun Gizenean, nerabe kuadrillek kolore ezberdinetako buzoa janzteko ohitura hartu dute, askotan kapela batez lagundurik. Goiz-goizetik, txupinazora joateko eta jaiei hasiera emateko modu xelebre horretan bereziko dira. Aski ezagun, bada idatzi gabeko inauteri-arau bat zerk debekatzen baituen ostegunean (eta Zaldunita arteko beste bi egunetan ere) txantxoz janztea. Ahoz aho transmititutako ohitura bat da herrian. Neurri batean, paradoxikoki, inauterietako ohitura transgredituko da orain. Baina buzo horrek bere funtzioa betetzen du: jaian integratzeko modu bat da eta kuadrilla batekin identifikatzen ditu. Festaren parte dira eta gainera lagun talde bateko parte. Nahiz eta «inauterizale» integristenek gaizki ikusi, ezin zaio inola uko egin naturaltasun osoz herriko gazteen artean irten den itxuraldatzeko forma berri bati. Gainera, ezin ukatu aparteko kolore bat ematen diola festari. Nerabeak jaietan dauden adierazgarri bat behar dute eta, horrela, estetikoki zein sinbolikoki- kuadrilla bateko kide direla azaltzen dute. Igarobide erritua ere bada, lehen aldiz eurek izango dira plana egiten dutenak lagunekin, gurasoen babesetik at.

Mozorroak Tolosan badu horretatik pixka bat. Herri eta hiri bakoitzak du identifikatzen duen ospakizun eta adierazgarri bat, Donostiako sukaldari eta danborrak, Irungo alarde eta eskopetariak, Zarauzko Euskal Festa eta baserritar jantziak, Gasteizko blusak eta Zeledon… Tolosarron kasuan, inauterietako mozorroak betetzen du uniformearen rola, inauteriak direnez bertako jai garrantzitsuenak mozorroa izango da tolosartasunaren eta identitate kolektiboaren adierazgarri. Bertako eta harro sentitzeko jantzi egin behar da, gutxienez txilaba bat. Adibide garbia Tolosako Bandarena, inauterietan bere ohiko uniformea utzi eta mozorroa bihurtuko du uniforme. Ez soilik bandak, herriko txarangen jantziak ere, uniformeen seriotasuna alde batera utziko du eta koloretako blusak eta kapela bereziek hartuko dute tokia, hori delako inauteria. Uniformeek ordena adierazten dute eta mozorroek desordena eta anabasa. Ez nuke esango hainbeste ohiko kaosa denik, inauteriak oso mugatuak eta arautuak baitaude (bere programa du eta antolatzen duen jai batzorde bat ere), baina bai desordena.

Amaitzeko, gaiari bueltatxo bat emanez, eztabaidarako esaldi batekin bukatuko dut idatzi hau. Zer da benetan egun hauetan egiten duguna? Argentinan argitaratzen zen La Baskonia aldizkariak XX. mende hasieran artikulo batean esandakoak ez du arrazoi falta: «El Carnaval no es más que un desahogo de la humanidad, que respira tres días quitándose la careta. Es un breve entreacto en la eterna mascarada de los siglos». Modu bertsuan, Antonio Machado poeta andaluziar handiak esan zuen, «lo esencial carnavalesco no es ponerse la careta sino quitarse la cara». Zer egiten dugu, beraz, inauterietan, maskara bat jantzi edo egunerokoa erantzi? Norberak iritzi dezala.


Herriko kirolariek emaitza onak lortu dituzte San Ferminetako txapelketetan

Mikel Bertiz arpanean aritu zen eta Unai Bertiz harri altxatzen

Uztailaren 8an Iruñeko San Fermin jaien barne, Nafarroako arpanlarien txapelketa nagusia jokatu zen, eta Sunbillako Mikel Bertizek bere bikote Xabier Urrutia arraioztarrarekin txapelketa honetan parte hartu zuen. Bortz bikotetatik hirugarren postua lortu zuten. Kana erdiko egurrari 18 korte eman behar izan zizkioten, 14 korte egurra etzanda eta lau zutik.

Bertzalde, bikote honek Iturengo bestetan ere Euskal Herriko kanporaketan parte hartu zuen. Hasiera batean 13 bikotek izena eman bazuten ere, azkenean 11 aritu ziren. 45 ontzako egurrari 15 korte eman zizkioten arpanlariek, hamar etzanda eta bortz zutik. Mikel eta Xabierrek seigarren postua eskuratu zuten. Hala, urriaren 12an Basaurin (Bizkaia) jokatuko den Euskal Herriko finalerako txartela lortu zuten.

Iruñeko San Ferminetan jokatu zen Nafarroako harri jasotzaieleen txapelketa nagusia ere. Parte hartzaileek 125 kiloko zilindroari, 113ko kubikoari, eta 100 kiloko bolari ahalik eta altxaldi gehien eman behar zizkieten. Unai Bertiz sunbildarrak zilindroari 18 altxaldi eman zizkion, kubikoari 13, eta bolari 15 . Sailkapen nagusian, hirugarren gelditu zen.


Landarbaso, Tolosako nazioarteko lehiaketako Euskal Herriko ordezkari bakarra

Tolosako Nazioarteko Nazioarteko Abesbatzen Lehiaketa larunbatean hasiko da, eta Euskal Herriko ordezkari bakarra Errenteria-Oreretako Landarbaso abesbatza izango da: “Horrek duen garrantzia Oarsoaldea eta Bidasoko pertsona guztiekin elkarbanatu nahiko genuke”. Herriko koruak igandean eta astelehenean abestuko du polifonia eta folklore modalitateetan. Hain zuzen, Landarbaso abesbatzak hogei urte betetzen ditu aurten, eta hamargarren urteurrenean egin zuen bezala, nazioarteko lehiaketarik garrantzitsuenetakoan, Tolosakoan, abestuko du mundu osoko beste hainbat korurekin batera.


Atekabeltz gaztetxearen atzeko aldeko kalea itxi dute

Leitzako Udalak jakinarazi duenez, Atekabeltz gaztetxearen atzeko aldeko karrikan makina astunekin hasi dira lanean. Hori horrela, eta arriskua saihesteko helburuz, obra zuzendaritzak pasabide hau guztiz ixtea erabaki du (bertakoentzat salbu). Horregatik, ikastetxeetako sarrera-irteeretan beste bide bat hartu beharko dute eta ahal den neurrian behintzat, kotxerik gabe joateko eskaera egin dute. Irekitzen dutenean jakinaraziko dutela ere adierazi dute.


Herriko arraindegietako hondakinak bilduko dituzte egunero

HERRIKO arrandegietako hondakinak bilduko ditu Hernanin kale garbiketa egiten duen enpresak, egunero eta goizez. Udalak jakinarazi duenez, berak eta Fomento de Construcciones y Contratas enpresak (herriko kale garbiketa egiten duen enpresa), hitzarmen bat sinatu dute enpresak arrandegietako hondakinak bildu ditzan: goizeko 08:00etatik 09:00etara. Zerbitzua joan den maiatzaren 12tik aurrera jarri zen martxan. Ordura arte arrain saltzaileek berek eramaten zituzten hondakinak Zubiondo poligonoan enpresak duen egoitzara.


Kangchen mendiko bizipenak entzungai gaur Kulturaten

Besaide Mendi Elkarteak antolatutako hamabostaldiaren barruan, gaur (eguena) Alberto Zerain mendizaleak "Gau izoztuak Kangchen mendian" ikus-entzunezkoa egingo du Kulturateko areto nagusian, 19:00etan. Kulturateraino hurbiltzen denak, Besaide Mendi zeharkaldien argazki proiekzioa ere ikusgai du. Aipatutako ekitaldiez gain, jarraian duzue entzungai Roman Martinezek, Besaideko presidenteak, egitarau osoaren gainean esandakoak.


Oinarrizko zerbitzuetan ari ez diren langileak planto egitera animatu ditu LABek

Euskal sindikatuak "elite ekonomikoak eta politikoak" salatu ditu, "produkzioa mantentzeko langileak euren lanpostuetara joatera behartzen ari direlako, segurtasun neurririk gabe".

LAB sindikatuak oinarrizko zerbitzuak bakarrik mantenztearen alde egin du eta langileak "planto egitera" animatu ditu euren lan postuetara COVID-19aren aurkako oinarrizko segurtasun eta osasun neurririk gabe itzultzera derrigortzen dituzten kasuetan.

Sindikatuak, koronabirusaren pandemiaren aurrean, "taula aldarrikatzailea" atera du, "kapitala krisiaren ondorioak langileei gain jartzen ari delako".

Horren harian, "elite ekonomiko eta politikoen" jarrera salatu du: "oinarrizko zerbitzuak bermatzen dituzten gutxieneko zerbitzuekin lan egin beharrean, produkzioa mantendu nahi dute, eta horretarako langileak euren lan postuetara joatera behartzen ari dira, eta, kasu gehienetan, segurtasun neurririk gabe".

LABen iritziz, "Euskal Herrian gutxieneko zerbitzuak ezarri behar dira koarentenak irauten duen denboran", eta horretarako "oinarrizkoak ez diren zerbitzuak geldiarazi behar dituzte, langileen osasuna bermatu ahal izateko eta pandemia zabaltzea ekititeko".

Gainera, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteetan soldataren % 100 ordaintzea bermatzeko eskatu die enpresei.

Halaber, euskal erakundeek ezarritako alarma egoerak "155 artikuluaren izkutuko aplikazioa" ekarri duela salatu du, eta "erabakitzeko eskubidea" erreklamatu du "krisi hau kudeatu ahal izateko".


Zigorrik gabeko kondena eskatu du prokuradoreak Jon Palaisentzat

Hilaren 23an emango dute Biziko militanteari buruzko deliberoa. Frantziako pertsona ezagun andana bildu da Akizen, Palaisi elkartasuna eta babesa adierazteko

Ehunka jende elkartu zen atzo Akizeko karriketan eta merkatu estalian. «Auzi eguna» izango zela ihardetsi zuen Bizi mugimenduak, eta hala izan da, bai epaitegian Jon Palaisentzat, bai merkatu estalian antolaturiko besta eta ekitaldietan salaturiko zerga saihestearentzat. Palaisek hilaren 23an hartuko du epaiaren emaitza. Atzokoaren ondotik, beti bost urteko presondegi zigorra arriskatzen du 75.000 euroko isunarekin batera; 2015eko urriaren 19an BNPk Parisen duen agentzia batean 14 kadira ebastea leporatzen diote. Hala ere, prokuradoreak galdegindako «zigorrik gabeko kondena» entzunda, «konfiantzaz beterik» atera zen epaitegitik.

Eta konfiantza osoz hartu zuen epaitegiko bidea. «Seriostasunez, gaia serioa baita, eta kondena arriskua ere bai baitago», baina egindako ekintza bere gain hartuz, eta epailearen eta prokuradorearen aitzinean ekinaldiaren nondik norakoak lasaitasunez azaltzeko esperantzarekin. Atera zen Cafe du Palaistik, eta epaitegia batzeko pausoak oihu eta txaloen artean egin zituen, Eva Joly eurodiputatua eta Caroline Joly abokatuek lagundurik.

Barruan, epaileak segidan «jarrera egokia» galdegin zuen, «testuingurua dela eta». Prokuradoreak, berriz, Palaisen alde jo zuen, iruzurraren aurkako borrokarekin bat egiten duela azpimarratuz, eta bereziki, «eramandako aulkiak» nozioa erabiliz, bide batez «lapurretarena» baztertuz. Horrez gain, «justizia erabili» izanagatik haren ideiak zabaltzeko ez zuen Palaisi aiher nahi izan. Bestalde, BNPk ez zuen abokaturik aurkeztu, eta jakinarazi zion auzitegiari kalte morala ordaintzeko euro bakarra galdegiten diola militante ekologistari.

Kanpoan, ehunka lagunek ibilaldia egin zuten Kuxkuxtu txarangak alaiturik, eta inoiz baino euskara gehiago zabalduz Landetako bigarren hiriko karriketan barna.

Zerga saihestearen auzia

Biziko militanteek aspaldi finkatua zuten ekitaldirako ordua, eta Jon Palaisen kontrako epaiketaren aitzinean, horiek antolaturiko auzia eginen zutela abisatu zuten: iruzurrarena. Horretarako, Frantziako lehendakarigaiak gomitatu zituzten, besteak beste, Benoit Hamon Alderdi Sozialistako kidea eta Jean-Luc Melenchon Ezkerreko Alderdiko kidea ordezkatuak izan ziren; halaber, Philipe Poutou (NPA), Yannick Jado (Berdeak), Pierre Larrouturou (Nouvelle Donne) eta Charlotte Marchandise (herritar hautetsia) presente egon ziren.

Akizeko merkatu gaineko sala lepo zegoen 10:00etatik, alde eta adin guzietako jendez. Azkar ohartu ziren parte hartzaileak «%98an elkarrekin ados» zirela aldeak eta, beraz, Frantziako lehendakari hauteskundeetarako elkarrekin aurkezteko gaia nagusitu zen publikoan. Baina, eztabaida ez zen inondik ere estrategia politikora mugatu. Areago, guztiek Jon Palaisi elkartasuna adierazi zioten, eta bereziki, zerga saihesteari aurre egiteko aterabide konkretuak proposatu zituzten.

«Interes orokorrari egina zaion iruzurrari» kontra egiteko, bankuak horien erantzukizunen aurrean eman behar direla zioen Jadok, iruzurra egin duen bakoitza auzitegira jaukiz. Politikari goi kargudunen eta bankuen arteko «isileko hurbilketak eta akordioak» geldiarazi behar direla erran zuten aho batez. Bankuen gardentasunik eza eta handitasuna ere azpimarratu zuten iruzurraren kausa gisa. Bukatzeko, Ekonomia Ministerioak justiziaren gainean duen boterea behin betiko desagerrarazi behar dela aldarrikatu zuten, «botere judiziala guztiz libre izan dadin».

Ziurtasun bat dute Biziko militanteek: zerga iruzurra publiko handiarengana hurbiltzen ari dela. Froga bat ematearren, atzo Akizen bildu diren Frantziako dozenaka kazetariak.


Bi gizon atxilotu dituzte Gipuzkoan, emakumeen aurkako delituak egitea egotzita

Atzo arratsaldean 36 urteko gizon bat atxilotu zuten Bidasoako eskualdean (Gipuzkoa) emazte ohiari tratu txar fisiko eta psikikoak egitea egotzita.

Biktimak jarri zuen senar ohiaren aurkako salaketa, eta adierazi zuen azken bi hilabeteetan erasoak ohikoak izan zirela.

Atzo ere, Eibarren (Gipuzkoa) 40 urteko gizon bat atzeman zuten 15 urteko neska bati ukituak egin eta haren aurrean masturbatu zelakoan. Adin txikikoak azaldu zuenez, azken urtean behin baino gehiagotan jazarri zitzaion atxilotua.


Zumetaren margolanekin jantzi dute Gordexolako garai bateko komentua

Lehen moja-komentua zena hotela da orain, eta bertako klaustroaren eta kaperaren hormetan eskegi dituzte artistaren margolan ikusgarrienak.

Jose Luis Zumeta artistak inguru berezia aukeratu du bere margolan ikusgarrienak jendearengana hurbiltzeko: Gordexola herriko lehengo moja-komentua. Garai bateko eraikin erlijiosoa Ibaia Hotela da gaur egun, eta bertako klaustroaren eta kaperaren hormetan eskegi dituzte neurri handiko artelanak.Enkarterriko turismo elkarteak bultzatutako Saboreart ekimenaren baitan kokatzen da erakusketa, eta irailaren 18ra arte izango da ikusgai.


Garbitzaile grebalarien zaratak nagusi Berrio-Otxoa eguneko udal ordezkarien kalejiran

Berrio-Otxoa eguna ospatzen dabiltza gaur Elorrion, herriko patroiaren eguna.

Udal ordezkariek, txistulariekin batera, udaletxetik basilikara egindako ibilbideagaz ekin diete santu eta Bizkaiko zaindarikidearen omenezko ospakizunari. Gaurkoan, Elorrioko Udaleko garbitzaile grebalarien zaratak izan dira nagusi meza nagusiaren aurretik udal ordezkariek egin duten kalejiran.


Kantari 6: Piratak taldea, 'Zelan' kantuarekin


Kontzientzia gehiago, kezka handiagoa

Bost eraso sexista salatu dituzte azken astean.. Jaien eta indarkeria sexistaren arteko loturaz gogoeta egin dute festen antolatzaileek eta gizarte eragileek


Montenegroko egunkari bateko zuzendaria hil dute

Montenegroko 'Dan' egunkariko zuzendari Dusko Jovanovic tirokatu zuten atzo gauean, fusil automatiko batekin. Egunkariko egoitzatik atera zenean martxan zihoan auto batetatik tirokatu zuten, eta larri zauritu. Lau orduko ebakuntza egin zioten, baina, gaur hil da.

Montenegroko poliziak ez du hilketaren inguruko ezer esan oraindik, baina egunkari batzuek zabaldu dutenez, Javanovikek mehatxuak jaso zituen Dan-ek Gobernuko jendea lotuta zegoen tabako kontrabandoa eta pertsonen trafikoari buruzko kasu batzuen informazioa kaleratu zuenetik.


Tensioak Irantzu menderatuko du, gaur, 'Objetivo Chimborazo'n

22:15ean hasiko den saioan, Pazifikoan dagoen Ciriales hondartza ederra izango da aste honetako abenturaren agertokia.

Euskal Telebistak gaur gauean emango du 'Objetivo Chimborazo' saioko bigarren atala, 22:15etik aurrera. Kapitulu erabakigarri honetan, lehiakideak euren nortasuna eta zaletasunak definitzen hasiko dira.

Lehenengo saioko konklabean, Andaluziako eta Euskal Herriko taldeek salbatzeko proban parte hartzera behartu zuten Robertok eta Raulek osatzen duten Aragoiko taldea. Oraingo honetan, berriz ere, euskaldunen eta andaluziarren arteko aliantza izango da, eta horrek mesfidantza piztuko du Gaztela-Mantxako eta Aragoiko taldeetan.

Euskaldunak, bere aldetik, lehenengo saioan lortutako bigarren postua hobetzen saiatuko dira, kosta ahala kosta. Irantzuk adierazi duen bezala, "ez dago beste aukerarik", eta Euskal Herriak dena emango du Ciriales hondartzan helburua lortzeko. Esfortzua handia izango da, eta Irantzuk negarrez amaituko du eguna.

Horrez gain, konklabeak agerian utziko ditu lehenengo estrategiak eta salbatzeko probak sortzen dituen tentsioak.

Audientzia

'Objetivo Chimborazo' saioko lehenengo atalak % 10eko share edo audientzia-kuota lortu zuen aurreko astean, eta Twitter sare sozialean Trending Topic izan zen nazioarteko mailan.


[ELKARRIZKETA]

Hernaniko Helduen Hezkuntza Zentroko liburutegi eta ordenadore gela irekiko dira gaur erabili nahi dituztenentzat. Bete beharreko baldintzak dira 18 urte beteta izatea eta erabiltzaile txartela izatea. Zerbitzua dohainik da eta ordutegia du astelehenetik ostiralera, goizeko 11:30etatik 13:30etara eta arratsaldeko 18:30etatik 21:00ak arte. Helbidea da Antziola 62.


«Ez nuen uste hain denboraldi ona egingo nuenik»

Mendi lasterketak eta mendi duatloiak uztartzen ditu. Euskal Herrian mendi duatloietan lehiatzen diren emakume bakanetakoa da. Garaipenak lortzen ditu batean zein bestean.

Iaz lehendabiziko aldiz egin zuen Euskal Herriko Mendi Duatloien Zirkuitua Zuriñe Frutosek (Artziniega, Araba, 1986). Bigarren amaitu zuen, Amaia Artetxeren atzetik; aurten, ordea, ez dio txapelari alde egiten utzi nahi: sailkapenaren buruan dago, 480 punturekin, eta Laura Perez da bigarrena, 263rekin. Duatloietan hasterako mendi lasterketetan murgilduta zegoen. Azkenaldian asteburuei orduak falta zaizkie bere kirolerako eta lehiarako gogo guztiak betetzeko. Esaterako, iragan larunbatean, goizean Gorbeia Suzien mendi lasterketan parte hartu zuen —bosgarren emakumea izan zen—; arratsaldean, Arriarango mendi duatloian —bigarren izan zen—. Horrez gain, orain bi aste Espainiako, Andorrako eta Portugalgo Skyrunners zirkuitua irabazi zuen artziniegarrak: azkeneko proban (La Sagra Skymarathon) parte hartu gabe gailendu da. Haren erregulartasunaren erakusgarri.

Mendian korrika egiten duzu, eta mendiko bizikletan ere ibiltzen zara. Zein beste kiroletan aritu zara gaztetan?

Txikitan, ohikoa den moduan, eskolaz kanpoko kirol asko egindakoa naiz: saskibaloia, pilota, karatea... baina futbolean eta areto futbolean ibili naiz beti. Futbolean mutilekin hasi nintzen, ez baitzegoen nesken talderik. Hurrengo urtean, baina, areto futboleko talde bat osatu genuen lagunok.

Zu ere, beraz, beste asko bezala, futboletik iritsi zara beste kirol batzuetara.

Areto futboletik, zehatzago esanda. 7 urte nituenetik 25 urtera arte aritu nintzen areto futbolean. Artziniegako talde batean egin nituen urterik gehienak, eta, ondoren, Gasteizko talde batean jokatu nuen. Azkeneko bi urteetan Euskal Herriko selekzioan ere aritu nintzen.

Futbola utzi zenuen, eta aurrena mendi lasterketetan hasi zinen; gero, berriz, mendiko duatloietan. Nola iritsi zinen mendiko lehiaketetara?

Orain urtebete izan zen, Urduñako duatloian. Lagun batek, David Gonzalezek, animatuta hasi nintzen. Probatu behar nuela esaten zidan, eta halaxe egin nuen. Bizikletarik ere ez neukan, eta mutil-lagunari eskatu behar izan nion. Duatloiaren astean etxe ondoan dudan mendi batera joan ginen, probatzera. Bederatzi kilometro egin nituen ibilbide erraz batean. Baina arazoa zera zen: duatloian hogei kilometro egin behar nituela.

Nolakoak dira zure entrenamenduak?

Mendiko lasterketetako kirolaria naizenez, nire entrenamenduak mendian korrika egitera bideratuta daude. Astearen arabera, bi edo hiru egunetan egiten dut korrika, eta sarritan egun horietako batean errepidean egiten dut korrika. Igeri egiten dut beste egun batean, eta bizikleta egun batean edo bitan. Askotan errepideko bizikletarekin. Ez zait gustatzen bakarrik joatea mendira bizikletarekin. Asteburuan lasterketarik ez badaukat mendira joaten naiz korrika egitera, eta, asteburuan lasterketa baldin badaukat, astean osoan lasai ibiltzen naiz, indarberritzeko eta ez entrenatzeko gehiegi.

Gaur egun ohikoa da kirolariek entrenatzailea izatea. Zuk ba al duzu?

Bai. Juan Carlos Llamas, Santanderkoa [Espainia]. Ez diot kasu egiten hari gustatuko litzaiokeen adina, baina ondo elkar ulertzen dugu. Dieta ez dut zorrotz betetzen, eta askotan gaizki ikusiak dauden gauzak jaten ditut [barreak]. Horrez gain, agindutako serieak ere ez dira nire lagunak [barreak].

Non ibiltzen zara gusturago, korrika ala bizikletan?

Korrika. Askoz gehiago gozatzen dut, bai bakarrik bai lagunartean. Hala ere, esan beharra daukat bizikletan gutxiago sufritzen dudala. Asko daukat oraindik ikasteko. Mendiko bizikleta aspergarria iruditzen zait bakarrik ibiltzeko, horregatik ibiltzen naiz gehiago errepideko bizikletarekin.

Esfortzu handia al da bi kirol ezberdinetan entrenatu beharrak?

Bai. Ez dugu hainbeste denborarik egunean. Nire kasuan, askotan gogo handiegia izaten dut ordu asko entrenatzeko, eta uste dut erdizka gelditzen naizela bi kiroletan ondo ibiltzeko.

Bi diziplinetan gauza orokorrak badiren arren, ezberdintasunak ere badira. Zein aipatuko zenituzke?

Mendiko bizikletan denbora gehiago behar da entrenamendu on bat egiteko. Gainera, eguraldiaren arabera bizikletarekin ezin da entrenatu. Bizikletak badu abantaila bat korrikaren aldean: lesio gutxiago izaten direla.

Errepideko lasterketetan emakumeak ugaritu egin dira; mendiko lasterketetan, aldiz, askoz emakume gutxiago ikusten dira, are gutxiago mendiko duatloietan. Zein iruditzen zaizu dela arrazoia?

Ez dakit. Arrazoi asko egon daitezke. Agian aspertu egin direla? Lesioak? Bizikletan ibiltzea zailagoa dela mendian? Egia esan, aurten oso emakume gutxi ikusten ari gara.

Euskal Herrian, hala ere, badago mendiko duatloien zirkuitu bat. Zer iritzi duzu zirkuituari buruz?

Ona. Dagoen giroa gustatzen zait, eta leku berriak ezagutzen ditut. Iaz hasi nintzen, eta aurten errepikatzen ari naiz. Baina gauza batzuk hobetu ahal dira. Pena ematen dit. Niri asko gustatzen zait lasterketetan lehiakide kopuru handia eta lehiakortasuna ikustea.

Proba horien gogortasuna izan daiteke agian hain emakume gutxi izatearen arrazoia?

Ez dakit. Korrikalariak badira, baita bizikletan ibiltzen direnak ere, baina biak uztartzeko garaian etortzen da arazoa.

Parte hartzaileen kopuruak ere behera egin du azken urteekin alderatuz. Zergatik uste duzu dela?

Kirola egiteko boom handia dagoelako, eta asteburu bakoitzean lasterketa asko daudelako, horietako asko etxetik oso gertu. Gustu guztietarako martxak, mendiko lasterketak, errepidekoak, mendiko bizikleta martxak... Ez da erraza izaten nora joan erabakitzea. Gainera, duatloi zirkuitu honetan mutilen maila oso handia da, eta, ondorioz, herriko jendea ez da animatzen parte hartzera; ez zaie gustatzen nonbait ia-ia azkenak izatea.

Etorkizunera begira, nola ikusten duzu mendiko duatloien etorkizuna?

Ez hain ondo. Begira aurten zer gertatzen ari den lehiakide kopuruarekin. Hurrengo urterako zerbait pentsatu behar dugu jendea animatzeko eta zirkuitua hobetzeko.

Azkeneko bi urtean lasterketetan aurrean ikusi zaitugu, eta asko irabazi dituzu. Zerk bultzatzen zaitu oraindik aurrean jarraitzeko?

Ez dakit ezetz esaten [barreak]. Animatu egiten naiz, eta, beraz, proposatzen dizkidaten gauza ia guztiak egiten ditut. Neure burua gainditzea gustatzen zait, hobetzea. Urrats txikiak baina ziurrak egiten ditut. Gauza berriak probatzea gustatzen zait, eta egin behar ditudala sentitzen dut. Dinamika txar batean sartzen banaiz, ez dut izaten gogorik.

Ez dakit aholkuak eman zalea zaren, baina zer esango zenieke mendi duatloietan hasi nahi dutenei?

Aholkua ez dakit, baina probatzera animatuko nituzke. Ziur errepikatuko dutela. Beldurragatik bizikleta arazoa dela pentsatzen dutenei ideia hori burutik kentzeko eskatuko nieke. Lasterketetan askotan jaisten gara bizikletatik aldapa piko bat igo edo jaitsi behar dugunean.

Orain aste gutxi mendi lasterketetako Espainiako, Portugalgo eta Andorrako Skyrunners zirkuitua irabazi berri duzu. Zer esan nahi du horrelako lorpen batek zuretzat?

Asko, izugarri. Hori ez da egun bateko kontua, eta jende askok ezin du esan Espainiako, Portugalgo eta Andorrako Sky serieak irabazi dituela. Urte osoko lana eta sakrifizioak islatzen ditu garaipen horrek.

Denboraldia bukatuta, gustura gelditu al zara aurten egin duzun lanarekin?

Bai. Ez nuen pentsatzen hain denboraldi ona egingo nuenik. Lasterketa ugari egin ditut, bai korrika bai bizikletan, eta ia-ia gehienak irabazi ditut. Irabazi ez ditudanetan ere oso postu onak lortu ditut.

Mendian maratoia arteko distantzian lehiatzen zara gehienetan. Ba al duzu etorkizunean ultra distantziarik egiteko asmorik?

Ez, ez, horiek hitz handiegiak dira oraindik niretzat. Oraingoz 30 kilometroko lasterketa bat gehiegi iruditzen zait [barreak], pentsa.


Odola emateko eguna gaur asteartea,

anbulatorioan

Hilabeteko lehen asteartetan egiten den moduan, gaur ere odol ematea izango da Hernaniko anbulatorioan. Odola emateko ordutegia da: arratsaldeko 18:30etatik 20:30etara. Ekaineko saioan guztira 66 pertsona izan ziren anbulatorioan odola ematen, horietatik 4 emaile berriak ziren gainera. Organoak emateko ez zen inor aurkeztu ekainean.


Gizarte Zerbitzuetako ikastaroen inguruko proposamenak jasotzeko epea ireki da

Uztailaren 8an bukatuko da Gizarte Zerbitzuen bulegoetan ikastaroak proposatzeko epea

Proposamenak aztertu eta horren arabera egitaraua osatuko dute

Aurreko urteetan bezala, Udaleko Gizarte Zerbitzuen saila datorren ikasturtea antolatzen hasi da, eta horri begira proposamen berriak jasotzeko prest daude, "edozein motatako ikastaroak emateko".

Gizarte Zerbitzuetako arduradunek "proposamen guztiak" aztertuko dituzte, eta horren arabera gizonezko zein emakumezkoentzako egitaraua osatuko dute. Aukeratutako ikastaroak "proposamenak egin dituztenek" eman ahal izango dituzte, arduradunen esan dutenez. Lekuari dagokionean, Udalak "ikastaroak garatzeko prestatuta" egongo den lokala utziko die.

Proposamenak uztailaren 8rako eman behar dira Gizarte Zerbitzuen bulegoetan (udaletxeako bigarren solairuan). Informazio gehiago jasotzeko Gizarte Zerbitzuetara jo edota 943 157192 telefonora deitu behar da.

Orain artean

Azken urteetan "emakumeei zuzendutako ekintza ugari" egin dituzte Gizarte Zerbitzuetako arduradunen esanetan, eta helburuak "gaitasun pertsonala hobetzea, aisialdirako eskaintzak eta autoestima garatu eta bultzatzea" izan dira.

Ikastaro horiek oso "harrera ona" izan dutela diote arduradunek.


UPN-CDN gobernua arriskuan dagoela ohartarazi du Sanzek

Nafarroako lehendakariak uste du CDNk hautsi egin duela ituna, atzo ez zuelako Iruñerriko lau herri euskararen eremu mistoan sartzearen aurka bozkatu. Astebeteko epea eman dio jarrera aldatzeko. CDNko presidentearen iritziz, hori guztia "aitzakia" da, "UPNk PSNren babesa duelako aurrekontuak onartzeko eta gu traba izan gaitezke". Sozialistek ez dute uste hausturarik gertatuko denik.

UPN eta CDNk Nafarroako Gobernuan duten ituna azkenetan egon daiteke, Miguel Sanz Gobernuko lehendakariak (UPN) uste duelako CDN ez dela ari ituna betetzen. Atzo, esaterako, CDNk ez zuen Noain, Beriain, Galar eta Aranguren Iruñerriko herriak euskararen eremu mistoan sartzearen aurka bozkatu parlamentuan. UPNk bai, eta horrek haserretu du Sanz, UPNk galdu egin zuelako bozketa. Lehendakariak gaur jakinarazi du astebeteko epea eman diola bazkideari neurri horren kontra ager dadin; bestela, gobernutik bidaliko lukeela dio.

26 parlamentarik egin zuten atzo IU-NEBen proposamenaren alde: Nafarroa Baiko hamabiek, PSNko hamabiek eta IU-NEBko biek. UPNk (22) aurka bozkatu du eta CDNko bi legebiltzarkideak abstenitu egin ziren.

Dena dela, aldaketa ez da oraindik behin betikoa, orain gaia parlamentuko batzorde batean eztabaidatuko dutelako. Hor kontra agertzeko eskatu dio Sanzek CDNri.

Jose Andres Burgete CDNko presidenteak adierazi du eurek ez dutela gobernuko ituna hautsi, eta Sanzek atzoko bozketa "aitzakia gisa" erabili duela balizko hausturaz hitz egiteko. "Izan ere, UPNk PSNren babesa badu 2010eko aurrekontuak onartzeko, eta CDN traba izan daiteke harentzat".

PSNk esan du ez duela uste UPNk gobernua hautsiko duenik.


TV3i ezarri debekuen aurka egin du Kataluniako Kazetarien Elkargoak

'Preso politikoak' eta 'erbestea' hitzak ezin erabiltzea zentsuratzat jo du kazetarien elkarteak

Kataluniako kazetari elkarteen eta langileen ordezkarien erabateko arbuioa eragin du Bartzelonako hauteskunde batzordeak TV3eko eta Catalunya Radioko kazetariei ezarritako debekuak: azaroaren 10eko hauteskundeak iritsi arteko kanpainako egunetan, ezingo dituzte preso politikoak, erbestea eta erbestean dagoen presidentea (Carles Puigdemonti buruz aritzean) hitzak erabili. Era berean, Errepublikaren Kontseiluaz eta Hautetsien Batzarraz hitz egiten dutenean, aurretik esan beharko dute nork bere burua izendatu duela modu horretan. Batzordeak Kataluniako irrati-telebista publikoari gogorarazi dio zigor ekonomikoak jarriko dizkiola kazetariek neurri horiek betetzen ez badituzte. Hauteskunde batzordearen erabakia Ciudadanos alderdi politikoaren salaketa baten eraginez iritsi da.

Erabakia jakin bezain laster, TV3eko Està passant saioan ironiaz landu zuten gaia: Toni Soler aurkezleak «zentsuraren zozketa» bat egin zuen, eta aipatu zuen «bere burua hauteskunde batzordetzat jotzen duenak» beste hitz asko zentsura ditzakeela.

Tonu serioan eman zuen erantzuna, aldiz, Kataluniako talde publikoaren kontseilu profesionalak. «Adierazpen askatasunaren aurkako eraso bat da, eta zentsurarik gabe komunikatzeko eskubidearen aurkako eraso bat». Langileak ordezkatzen dituen kontseiluak zentzugabetzat jo ditu hauteskunde batzordearen argumentuak. «Kontseilu profesionalak uste du entzuleak eta ikusleak pertsona heldu gisa tratatu behar direla, irizpide propioa dutela». Hauteskunde batzordearen erabakia «aldez aurreko zentsura ekintza toleraezina» dela salatu du kontseilu profesionalak.

Ildo berean, Kataluniako Kazetarien Elkargoak «zentsuratzat» eta «abusutzat» jo du hauteskunde batzordeak ezarritako debekua. Elkargoaren arabera, hauteskunde batzordearen erabakia TV3eko eta Catalunya Radioko kazetarien lanari egindako gutxiespen «onartezina» da.

Elkargoak, bestalde, berriki kanpaina bat jarri du martxan kazetariek jasaten dituzten erasoen aurka.

Debekuz debeku

Ez da lehen aldia hauteskunde batzordeak Kataluniako talde publikoari halako debekuak ezartzen dizkiola: azkeneko bi urteetan antzeko mugak jarri dizkio hauteskunde kanpainatan. Saio batzuetan umorez saiatu dira debekuari erantzuten: Preguntes Freqüents programako aurkezleek, esate baterako, prisis pilitics kontzeptua erabili zuten martxoaren amaieran. PPk helegite bat jarri zuen berehala, eta, handik egun gutxira, hauteskunde batzordeak prisis pilitics erabiltzea ere debekatu egin zuen.

Uztailean, bestalde, TV3 kateari 1.200 euroko zigorra jarri zion hauteskunde batzordeak, bozen garaian preso independentisten inguruko dokumental bat botatzeagatik.


Hitzarmena sinatu dute Udalak eta Xake taldeak

Baigerako azken solairuko lokal eraberritua erabili ahal izango dute Xake taldekoek; entrenamendu zein txapelketetarako.

Hemendik aurrera Xake taldeak Baigerako azken solairuko lokal eraberritua erabili ahal izango du. Hala adostu dute Udalak eta Xake taldeak, sinatu berri duten hitzarmenean. Estitxu Elduaien zinegotzia eta Xake taldeko Iñaki Uranga izan dira udaletxean hitzarmena sinatzen; eta adostu dutenez, Xake taldekoek entrenamenduetarako eta txapelketetarako erabili ahal izango dute lokala.


iPhone 'merkea': Polikarbonatoa eta 4 haztebete, 99 dolarrean hasita

Goi mailako gama ere berritu egin dute, iPhone 5Sarekin. Telefonoa desblokeatzeko edo edukiak erosteko hatz-marken irakurgailua darama.

Apple etxeak bi telefono berri aurkeztu ditu: iPhone 5C eta iPhone 5S. Azken horrekin goi mailako gama berritzeko asmoa du, eta iPhone 5Carekin, berriz, telefono merkeen merkatuan zabaltzekoa.

iPhone 5C telefonoa hainbat koloretan kaleratuko dute. 4 haztebeteko pantaila izango du, eta polikarbonatozko kanpoaldea. AEBetan 99 dolarrean hasita (75 euro) hasita salduko dute, operadorearen arabera.

Gama altuak, berriz, diseinuari eusten dio, eta berrikuntza koloreetara mugatu dute. Urre kolorekoa, gris iluna eta zilar kolorekoa izango da iPhone 5C berria.

64 bit-eko prozesadorearekin errendimendua bikoiztuko du, eta, Phil Schillerren hitzetan, ordenagailu eramangarri baten gaitasuna izango du.

Halaber, telefonoa desblokeatzeko edo edukiak erosteko hatz-aztarnarako sentsorea darama iPhone 5Cak.

Kamerak ere hobera egin du (8 megapixel), eta 8 eta 10 ordu arteko autonomia izango du.

Prezioa 199, 299 eta 399 eurokoa izango da, 16, 32 edo 64 gigabyte aukeratuta.

Berlinen egin dute bi telefono berrien aurkezpena, baina sorpresarik gabe joan da ekitaldia, berrikuntzetako asko aldez aurretik zabaldu baitira.

Datak

Hilaren 20an jarriko dituzte salgai bi telefono berriak AEBetan, Kanadan, Txinan, Japonian, Singapurren, Australian, Frantzian, Erresuma Batuan eta Puerto Ricon. Beste hainbat herrialdetara, berriz, urtea bukatu aurretik helduko dira.

Sistema operatiboa

Telefono berrien ezaugarriak aurkezteaz gain, iOS 7 sistema eragile berria hilaren 18atik aurrera eskuragarri izango dela iragarri du Applek.


Korrika, 'klika' kate bat

Gipuzkoan jendetza handia atera da kalera Korrikarekin bat egitera; Donostian, Txillardegi izan dute gogoan, bilobek lekukoa jasota. Azken-aurreko eguna du Korrikak gaur: 11 eguneko bidea da, baina oinarrian ordu askoko lana daukana


Mutrikuko Txurruka Tenienteak kaleko baranda ordezkatu dute

Gaur [abuztuak 31] Mutrikuko Txurruka Tenienteak etorbideko baranda ordezkatu dute. Zehatz esanda, goiko botikatik Egañaneko garajeetara doan espaloiaren alboko baranda aldatu dute.

Lanak goizean hasi dira, eta horiek iluntzerako amaitzea aurreikusten dute Mutrikuko udal ordezkariek. Bien bitartean, eta herritarren segurtasuna bermatze aldera, kalearen zati hori oinezkoentzako itxita egongo dela nabarmendu dute. Herritarrei Azkiaga kaletik, Jose Maria Altzibar etorbidetik edota San Migeleko zubitik igarotzeko gomendioa egin die udalak. Dena dela, asko eta asko izan dira errepidetik ibili direnak.

Txurruka Tenienteak etorbideko baranda aldatzeko lanak


Ereñotzuko Auzo Udalaren bulegoa, irekita

Asteartean ireki zen lehenengoz Ereñotzuko Auzo Udaleko bulegoa Covid-19ak eragindako pandemiaz geroztik. Eta gaur ere irekita egongo da; izan ere, astean bi egunetan irekiko dute, astearte eta ostegunetan, goizeko 09:00etatik eguerdiko 14:00ak arte. Gainontzeko egunetan telefonoz nahiz posta elektroniko bidez bermatuko da auzotarrenganako arreta zerbitzua. Eta telefono bidezko arreta zerbitzua 9:00etatik 16:00tara bermatuko da. Hemen telefonoa 943551000 eta postra elektronikoa: ereinotzu@ereinotzu.eus.


Just do it

Egin ezazu besterik gabe. Hori izan daiteke izenburuaren bat bateko itzulpena. Eta kirol marka baten lelo honek uste baino hobeto betetzen du XXI. mendeko gure gizartea. Gizarte honetan haustura ikaragarria dago eskolaren eta familiaren artean. Eskola eta kaleko giroaren artean. Berdin zaigu telebista aurrean gaudelarik Kenian gerta daitekeen sarraski bat ikustea eta ondoren arte erakusketa baten irudiak. Eta adibide hauek ongi betetzen dute arestian aipatutako leloa. Edonork egin dezake nahi duena: kotxe bat erosi, neskalaguna jipoitu, homosexual bat iraindu. Just do it.

Arestian aipatu dut gizartean ematen diren hainbat haustura. Bereziki, nabarmenena, gizartea eta eskolarena. Eskolak ezin du zuzendu, berregin, kalean gertatzen dena. Mundu birtual bat eraiki dugu ohartu gabe, eta birtualtasun horrek gainezka egin digu. Eta noski haustura horren aurrean egiten hari garena “pupuan trapua”rena da. Baina kaleak ilunak daude eta argiztatzen ditugu nabarmen. Bakarrik gaude baina zentro komertzialak asteburuetan gainezka daude. Ahaztu gabe gizarte kontsumo honen beste gailurretako bat: denbora pasarena. Denbora kontsumitu. Azken finean just do it.


Ellakuriko belar artifizialeko futbol zelaia erabiltzen hasiko dira asteburuan

CD Laudiok sare sozialetan jakinarazi du bere taldeek berriro ekingo diotela Ellakurin jokatzeari.

Udalak bukatu ditu lanak jartzeko belar artifiziala kirol azpiegituran, ahalik eta talde gehienek aukera izan dezaten Ellakurin aritzeko.

Izan ere, belar naturala ez izorratzeko, bakarrik CD Laudioko lehen taldeak baliatzen zuen Ellakuri. Horren ondorioz, San Martin futbol zelaia gainezka zegoen.


Altsasuko gazteei elkartasuna adierazteko Iruñean egingo duten manifestaziora joateko autobusak antolatu dituzte

Altsasuko zazpi gazteei babesa adierazteko manifestazioa eta elkarretaratzea egingo dute zapatuan [urriak 26] Iruñean. Espainiako Auzitegi Gorenaren erabakiarekin ados ez daudela salatzeko deitu dute manifestazioa Altsasuko Gurasoek. Eta hara joateko autobusak antolatu dituzte Lea-Artibaitik eta Mutrikutik.

Markina-Xemeindik 14:45ean aterako da autobusaa, baina aldez aurretik izena eman beharko da, Txokoan.

Ondarroatik 14:30ean aterako da autobusa, Zaldupetik. Aldez aurretik, Kulixkan, Anaitasunan edo labur.eus/busaondarru helbidean eman daiteke izena. Autobusak Mutrikun egingo du geldialdia, 14:45ean, biribilgunean. Mutrikuarrek Zubixan eman ahal dute izena.

Aulestitik 14:30ean aterako da autobusa, Torrezelaitik. Izena Ubilla tabernan eman behar da, bihar gabera arte.

Hau ez da justizia lelopean, Nafarroako Justizia Jauregiaren aurrean hasiko dute elkarretaratzea 17:00etan, eta “duintasunaren martxari” ekingo diote jarraian: Sententzia desmontatuz, Altsasutik Iruñera. Aurretik, ordea, 16:30etan Antoniutti parkean egingo diote harrera Altsasuko Gurasoei.

Espainiako Auzitegi Gorenak urriaren 9an ebatzi zuen epaia, eta zigorrak murriztu badizkiete ere, espetxean jarraitu beharko dute: hiru urte eta erdi eta bederatzi urte eta erdi arteko zigorrak ezarri dizkie epaileak, 2016ko urriaren 15ean herriko taberna batean Guardia Zibil batzuekin eta euren bikoteekin izandako iskanbila baten ondorioz. Agenteen kontrako atentatua, lesioak, desordena publikoak eta mehatxuak leporatzen dizkiete.


Askapenaren aurkako epaiketa gaur hasiko da

Epaiketa horren aurkako mobilizazioak iragarri dituzte. Urriaren 31n Madrilen manifestazioa deitu du Eleak Mugimenduak.

“Ikasturte politikoaren hasieran salbuespenaren eta oinarrizko eskubide zibil eta politikoen egiturazko urraketaren argazkia helarazi nahi diogu euskal jendarteari”, azaldu dute Libre eta Eleak mugimenduetako kideek eta auzi desberdinetan inputatutako euskal herritarrek. Hurrengo hilabeteetan epaituak izanen dira Askapena, Batasuna eta Ekineko kideak eta aurrerago Herrirakoak eta euskal presoen abokatuak pasa beharko dira auzitegietatik. “Iragana, oraina eta etorkizuna hari batek lotua: salbuespen politikoen hari bidegabeak”, gaineratu dute.

Uste dute 2015eko urrian horrelako argazki bat posible izatea espainiar eta frantziar Estatuek konponbiderantz urratsak emateko duten borondate faltagatik dela: “Salbuespen iraunkorraren paradigma eta bere bitarteko judizial, polizial, politiko eta mediatikoak indarrean daude oraindik”. Egun Euskal Herrian existitzen den “biolentzia politiko antolatu bakarra” instituzionala dela azpimarratu dute, duela lau urte ETAk jardun armatua utzi zuenetik ez dituztelako salbuespenezko neurriak aldatu.

Inputatuek jakinarazi dute beraien militantzia politikoa eta leporatzen dieten “ustezko delitua” aldarrikatzen jarraituko dutela: “Auzipetuok epaiketak eta espetxeratzeak otzantasunez eta etsituta onartu ditzagula nahi dute, baina ez dugu horrela egin eta ez dugu egingo aurrerantzean ere”.

Mobilizazioak eginen dituzte

Denen artean Euskal Herriko udazkena laranjaz tindatzera deitu dute, eta antolatuko dituzten ekintzetan parte hartzera gonbidatu dute oinarrizko eskubideen alde dagoen oro. Gaur elkarretaratzeak eginen dituzte Askapenaren aurkako epaiketaren harira, eta azaroaren 14 eta 15erako hamarnaka jarduera antolatu dute Hego Euskal Herri osoko Herriko Tabernetan.

Jakinarazi dute gaur bertan aurkeztuko dutela eragile desberdinek urriaren 31n Madrilen egingo duten manifestazioa, Euskal Herriarekin elkartasunez eta epaiketa politikoen aurka. “Herrien arteko elkartasuna sustatzeko eta gure eskubideak defendatzeko”, gatazkaren konponbidearen alde dagoen euskal herritar oro deitu dute mobilizazioan parte hartzera.


Alberdi eta Bereziartua berriatuarrek irabazi dute Euskal Asteako txapela

Durangon jokatu den Euskal Astea torneoko txapela lortu dute Berriatuko Antxon Alberdik eta Txomin Bereziartuak. Berriatuarrek 30-25 irabazi zioten Kosme eta Del Riok osatutako bikoteari. Euskal asteako finala, hain zuzen ere, Xistera Zirkuituaren barruan jokatu den lehen finala izan da.

Emozio handiko final estua jokatu zuten nagusi mailako finalistek Durangoko Ezkurdi pilotalekuan. Berriatuarrek indartsu hasi zuten norgehiagoka, baina partidaren azken aldera, Kosme eta Del Rio “suspertu”, eta irabazleek txapela lortzeko “biziki sufritu” behar izan zuten.

Euskal Astea torneoko finalistak. Argazkia: Xistera

Gazte mailan, mutiletan, berriz, Mutrikuko Aitor Manzisidorrek eta Berriatuako Txomin Bereziartuak lortu zuten txapela. 25-11 irabazi zioten Berriatuko Unax Vidali eta Mutrikuko Xabier Arrizabalagari. Irabazleek hasieratik erritmo bizia jarri zioten jokoari, eta piloteoa menderatuz, norgehiagoka euren alde bideratu zuten. Bereziartuak, hala, bi txapel lortu zituen. Izan ere, Edu Susoren azken orduko baja eta gero, berriatuarrak hartu zuen haren lekukoa kantxan.

Azkenik, gazte mailako nesken partida Nahia Calvo berriatuarrak eta Izaro Arbe markina-xemeindarrak 15-8 irabazi zioten Eneritz Lizardi eta Jane Arreitunandia mutrikuarrei. Neskek partida nahiko berdinduta hasi bazuten ere, Calvok eta Arbek gutxinaka markagailuan ihes egitea lortu zuten.


EAEko erakundeek etxerik gabe bizi direnen egoera aztertuko dute

Ia 2.000 lagun daude egoera horretan, eta informazio zehatzaren falta bihurtu da haiei laguntza emateko traba handiena.

Eusko Jaurlaritzak, hiru Foru Aldundiek, Eudelek eta Bilbo, Donostia eta Gasteizko udalek etxerik gabekoen bazterkeria egoera aztertzeko lankidetza hitzarmena erdietsi dute. Angel Toña Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiken sailburuak adierazi du erakundeen muga nagusia bazterkeria hau pairatzen duten pertsonen inguruko ikerketa zehatzik ez izatea dela.

EAEko erakundeetako ordezkarien esanetan, bazterkeria mota honek hainbat alor ditu eta kasu guztiek ezin dute erantzun berbera izan. Horregatik azterketa "sakonak eta zehatzak" behar direla azpimarratu dute. Ezinbestekotzat jo dute erakundeen arteko koordinazioa eta informazio elkartrukaketa arazoari muinetik heltzeko. Erakunde bakoitza bere eskumenen alorrean inplikatuko da eta horren arabera bakoitzak dituen baliabide ekonomikoak jarriko ditu protokoloa aplikatzeko.

Lankidetza protokoloan etxerik gabekoen inguruan jarraitu beharreko urratsak zehazten dira. "Bi urtez behin bazterkerian bizi direnen zenbaketak egingo ditugu, ondoren ikerketa txostenak aurkezteko", aipatu du Toñak. Behin ikerketa txostenak prest izanik jardunaldi monografikoetan mahaigaineratuko dituzte eta bertan jarraitu beharreko erantzunak adostuko dituzte.


«Gidabaimena kentzen didatenean, ume batek bezala negar egingo dut»

Bizkar gainean 96 urte izanagatik, «bizimodu ona» egiten du Eibarko pilotari historikoak. Aukera duen guztietan paseatzera zein frontoira joatea du zaletasun, eta hala segitu nahi du oraindik ere. «Gutxienez 100 urtera arte bizi behar dut».

«Santua ez naiz izan, baina neure burua zaintzea beti gustatu izan zait». Nabari zaio, bai. 96 urte dituela nortasun agirian soilik antzeman baitakioke Miguel Gallastegiri. Sasoiko dago oraindik ere. Etxeko tinbrea entzuten badu, azkar demonio ireki ohi du atea. Hamaiketakoa mahaira ekartzeko ere ez da atzean geratu zale: «Ardo pixka bat edango diagu, ezta?». Tertulia eder baten ostean, bazkaltzea du gustuko. Baina ez etxean. «Ezagutzen diat jatetxe eder bat; neronek gonbidatuko haut». Hiru ateko auto txiki eta baxuan arin asko sartu, eta bazkaltzera. Tomatea entsaladan, legatza eta postrea jan ondotik, Galarretara, «eguna ondo amaitzeko». Hankak ez ezik, burua ere fresko dauka donostiarturik dagoen eibartarrak.

Ziur al zaude kontuak ongi eraman dituzula bizitzan?

Bai, bai. 96 urte dauzkat, eta ongi nago. Egunotan hanketan min pixka bat izan dut, eguraldi txarragatik edo, baina, Arrateko amaren laguntzari esker, osasuntsu mantentzen naiz.

Meritu osoa ez da Arrateko amarena izango, noski.

Nik ere badut partea. Lehen mendia nuen maite, ehiza ere gustuko bainuen, eta orain Aiete aldera joaten naiz ia egunero, paseora. Ariketa batzuk ere egiten ditut, beso eta hankak arin izateko. Geldirik ez egotea da sekretua. Euria ari duenean, hori bai, autoan geratu behar izaten dut, egunkaria irakurtzen. Normalean egunkari erdia eramaten dut goizean, eta beste erdia arratsalderako uzten dut. Pisu handiegia dute gaur egungo periodikoek!

Noren autoan egoten zara?

Nirean, norenean bestela. Semeak etxeko ateraino ekartzen dit, eta ni bakarrik joaten naiz Aietera. Gidari ona naiz; sekula ez dut istripurik izan. Gauez ez dut autorik hartzen, baina egunez bai. Urtero berritu behar izaten dut gidabaimena, eta orain bi hilabete gainditu nuen azterketa. Beraz, beste hamar hilabetean lasai egon naiteke. Gidabaimena kentzen didatenean, ume batek bezala negar egingo dut! 1943an erosi nuen nire lehen autoa, Bilbon, eta ordutik lagun izan dut beti bolantea.

Gidari ona, 96 urterekin, non eta Donostian, semaforoz jositako hirian. Ez zara gorrian jarri eta geldirik egoteko jaioa.

Ez horixe. Gero izango dugu geldirik egoteko aukera. Gazte garaian pilotakada bat eman zidaten ezkerreko begiaren ondoan, eta, kolpe haren ondorioz, apur bat joaten hasia zait ikusmena, baina nahiko ongi ikusten dut oraindik. Ez dut betaurrekoen premiarik.

Etxean zer esaten dizute?

Errieta galantak bai, sarritan. Autorik ez hartzeko, istripuren bat izango dudala... Baina nik kasurik ez. Ongi moldatzen naiz errepidean, eta hala segituko dut ahal dudan bitartean.

Eibarrera, dena den, semearekin joaten zara.

Bai, halako bidaia luzeak ez ditut bakarrik egiten. Semea izaten dut lagun. Orain bi aste ez ginen joan, Hondarribian familiako bazkaria genuelako, baina, bestela, Astelena frontoian izaten gara igande arratsaldero, pilota partidak ikusteko. Toki hura sakratua da niretzat.

Hantxe dago zure irudia, munduko pilotalekurik onenean.

Horretan ez dudarik egin! Eta ez diot ni eibartarra naizelako. Nire garaiko pilotari guztiek ere hala aitortzen zuten, Astelena frontoia zela onena. Zoritxarrez, garaiak asko aldatu dira, eta orain ez da lehen bezainbeste jende bertaratzen, baina xarma berea du pilotalekuak. Orain ere, pilotari denak joaten dira kontentu hara.

Pilotari hobeak zeintzuk dira: lehengoak ala oraingoak?

Galdera zaila da hori. Orain, debutatu berri batek erraz jotzen du errebotea, eta gure garaian miraria zen hori lortzea. Ez zaizkit batere gustatzen egun dauden pilotak. Lehen pilotariak menperatzen zuen pilota, eta orain alderantziz gertatzen da.

Lehengo garaiak aipatu dituzunez, egin dezagun atzera. Zu baserri batekoa zara, ezta?

Asoriartza baserrikoa, bai. Pobreak ginen: lau behi eta bi idi besterik ez genuen. Aitari laguntzen aritzen nintzen soroan, baina ahal nuen guztietan jotzen nuen herrira, pilotan egiteko. 7 urterekin hasi nintzen eskolara joaten, eta eskola udaletxean zegoen. Bada, eskolaren azpian kontzejupea genuen, eta hantxe jo nituen nire lehen pilotakadak. Trenean pilotari ugari etortzen ziren beste herrietatik, eta haiekin ere jokatzen nuen.

Noiz ikusi zenuen dohain apartak zenituela pilotarako?

Banekien pilotari izan nahi nuela 14 urte betetzerako. Goizeko ordu biak arte askotan aritzen nintzen pilotan; ortozik, gainera, dirurik ez zegoelako. Gero etxera joan, amak prestatutako taloa jan, esne eta guzti, eta ohera. Neure buruari esaten nion: «Miguel, hik pilotari izan nahi duk, eta, horretarako, zaindu egin behar duk». Atseden hartzeari garrantzia ematen nion, eta ospe hori neukan, asko zaintzen nintzela. Bistan denez, balio izan zidan. Hori bai, santua ere ez nintzen!

Nola heldu zitzaizun debutatzeko aukera?

Bitxia izan zen. Etxean nengoen, eta gaueko hamarretan etorri zitzaizkidan ea profesionaletara igaroko ote nintzen galdezka. Sekulako poza hartu nuen. Orduan Enrike Bidarte zen enpresaburua, egun Asperen jabea den Fernandoren aita, eta hark eman zidan aukera. Nire amak barazkiak saltzen zizkion Bidarteri, eta nik uste horrek lagundu ziela erabakia hartzeko garaian. Halere, pilotari gustagarria nintzen.

Ze oroitzapen duzu Eibarren egindako debut hartaz?

Ona. Askotan egoten naiz etxean argazkiei begira. Erreparatu zein elegante janzten ginen garai hartan pilotariok, alkandora eta guzti! Atano III.aren aurka jokatu nuen buruz buru, eta galdu egin nuen. Duro bi kobratu nituen.

Eta, gero, gerra etorri zen. Pilota utzi behar izan zenuen?

Beharko. Debuta egin eta hilabetera etorri zen gerra. Bizimodu guztia hankaz gora jarri zitzaigun guztioi. Teruelera joan nintzen soldadu, eta elgorria harrapatu nuen. Gaitz txarra. Berrogeiko sukarra ere izan nuen. Teruelen Tolosako moja bat ezagutu nuen, eta biok euskaraz egiten genuen, gustura. Hark galdetu zidan ea zein afizio nituen, eta pilotaria nintzela esan nion. Horregatik, haren bidez, Gasteizen zegoen erietxe militarrera eraman ninduten, kamioi zahar batean, eta, indartzen hastean, pilotan jokatzen hasi nintzen berriz.

Pixkanaka hasi, eta buruz buruko txapela irabazi zenuen 1948an, estreinakoz.

Atano III.ari irabazi nion, eta sekulako indarra hartu zuen nire izenak. Atanotarrek oker handia izan zuten, txapela aise lortuko zutela uste baitzuten. Halere, final horren aurretik hiru aldiz irabazia nengoen Atanori: lehenbizi sakea bitik eginez, gero hirutik eta, azkenekoz, lau t'erdian. Buruz buru beste bi txapel ere irabazi nituen, 1950 eta 1951n, bietan Akarregiren kontra.

Atano III.aren eta zure arteko harremanak zeresana eman zuen. Zer moduz moldatzen zineten?

Ongi. Garai hartan politika bazter guztietan zegoen, frontoietan ere bai. Atano III.a karlista zen, eta nire familia, nazionalista. Gogoan dut; Tolosan jokatu genuen partida batean hari bakarrik egin zioten txalo, nik irabazi arren. Baina gu biok lagunak ginen. 1948ko buruz buruko finalaren ostean zera galdetu zidan: ea hark eta haren lagunek nik antolatutako afarira etortzerik bazeukaten. Baietz erantzun nien. Hasieran jende guztia harrituta geratu zen, baina ederki pasatu genuen. Gure ama ere afari hartan zen, eta Atanoren musu bat jaso zuen, nik hala eskatuta. Izena askotan entzun bai, baina amak ez baitzuen Atano ezagutzen. Etxera joatean, hala esan zidan: «Ez duk gizon handia, baina bai ondo egina».

1953an uko egin zenion buruz buruko finalari. Zergatik?

Nik diru gehiago eskatu nion enpresari, eta ez zidan kasurik egin. Nirekin hitz egin gabe, abuztuaren 24an jarri zuten finala, eta ez nintzela joango esan nien. Azkenean, kostata, niri gehiago ordaintzeko prest agertu ziren, baina zer egingo eta: partida hura ikusi nahi zuenak beste hiru jaialditarako abonamendua erosi beharko zuela esan zuten. Ez zitzaidan batere ongi iruditu, gure kontura negozioa egitea baitzen enpresarien asmoa. Asko haserretu nintzen, eta haizea hartzera bidali nituen. Egun haietan egunkarietan denetariko artikuluak kaleratu zituzten, baina horixe zen egia.

Zigorrik jaso al zenuen?

Finalari uko egiteagatik, sei hilabeteko zigorra ezarri zidaten. Tirabira asko izan nituen enpresarekin, eta pilota utziko nuela esan nien. Beldurtu egin ziren, eta hilabete eta erdira bertan behera utzi zuten zigorra. Denbora horretan irabazi ez nituen diruak ordaindu egin behar izan zizkidaten, gainera. Pentsa, sei hilabetean 125.000 pezeta inguru irabaz zitzakeen atzelari batek, eta diru horrekin bi pisu erosteko aukera zegoen.

Aurrelari batek, halere, atzelariak baino gehiago irabazten zuen, ezta?

Hori egia da. Gai horren harira ere eztabaidatu nuen enpresarekin. Ez zidaten kasurik egin nahi izan, eta aurretik jokatzeari ekin nion. Nire lehen partidan astindua eman nion Onaindiari, orduko aurrelaririk onenetakoari. 22-8 gailendu ginen ni eta nire bikotea, eta Onaindiak aldageletako atea puskatu zuen partida amaitutakoan. Denbora batez aurrelari aritu nintzen, eta gero enpresak atzeko koadroetara itzultzeko eskatu zidan; hori bai, aurrelariek adina kobratuz.

Aurrelari, atzelari, biren kontra, hiruren aurka ere bai... Zer ez zenuen probatu zuk?

Distira berezia neukan eskuinean, eta mota guztietako partidak ipini zizkidaten, bai. Orain ez bezala, orduan pilota ikuskizuna zen. Pilotalekuak leporaino betetzen ziren, eta geneukan guztia ematera joaten ginen pilotariok. Hala ez bazen, ezkutuan alde egin behar izaten genuen frontoietatik. Biren aurka jokatzea oso gustuko nuen. Entrenatu ere hala egiten nintzen, bi edo hiruren aurka. Entrenatzera joan aurretik, hamar minutuz aizkoran aritzen nintzen, eskuak gogortu eta izerdi pixka bat botatzeko. Asko erreparatzen nion neure buruari.

Erretiratzeko garaia heltzean, buelta asko eman al zenizkion buruari?

Batere ez, ia. Izan ere, ez zen izan aurretik pentsatutako zerbait; momentuan bertan hartu nuen erabakia. 1960an izan zen. Partida bat jokatzen ari nintzen Bergaran, eta ezinean ari nintzen, freskotasunik gabe. Lan erdiak egitean-edo pentsatu nuen: «Miguel, baduk garaia kantxak uzteko». Eta halaxe egin nuen. Enpresak bestelakorik nahi zuen arren, galtza zuriak baztertu egin nituen.

Eta, geroztik, omenaldi dezente jaso dituzu; azken urtebetean, bereziki. Ipuruan ohorezko sakea egitea soilik falta zaizu.

Ez nuen inoiz pentsatuko Eibar Lehen Mailan ezagutuko nuenik, eta begira! Sekulako balentria lortu dute. Nik aspaldi erosi nituen akzioak, gutxi izan arren. Eta, omenaldi kontuak aipatuta, behin San Mamesen egin nuen ohorezko sakea. Ez dut eskatzen Ipuruan egiterik. Konforme nago jasotako omenaldiekin. Laster Aieten bertan egingo didate, eta berezia izango da.

Eta noiz arte bizi behar du Miguel Gallastegik?

100 urtera arte bai, gutxienez.


Iker Serrano urretxuarra, Bidasoa taldeko kapitain berria

Iker Serrano eskubaloi jokalari urretxuarra Bidasoa taldeko kapitaina izango da. Asier Zubiriak erretiroa hartu du eta Urretxuko jokalariari pasa dio lekukoa. Izan ere, Serrano taldeko beteranoena da eta esperientzia handia du. Urolan eman zituen lehen pausoak eta Zarautz, Huesca, Almeria, Arrate, Puerto de Sagunto, Tremblay-en-France eta Mulhouse taldeetan ere jokatu du.


Metafisikak eta demokraziak bat egiten dutenean

‘Zertarako erabaki?’ mahai inguruak jendetza bildu zuen, atzo, Tolosako Leidor aretoan; Atxaga eszeptiko agertu zen Beitialarrangoitia, Biurrun eta Uribe-Etxebarriaren alboan.

Etorkizunean bizi gara, eta hori okerragoa da iraganean bizitzea baino», halaxe ireki zuen, Bernardo Atxagak, Tolosaldeko Giltzarriak antolatutako mahai inguruko iritzien ubera. Denborak hartu zuen saioko erdigunea, eta baita hizlarien posizio-talka azaleratu ere: Atxagarentzat oraina da probaleku bakarra eta, aldiz, orainalditik etorkizuna ere probaleku bilakatu nahi dute Marian Beitialarrangoitiak, Garbiñe Biurrunek eta Luke Uribe-Etxebarriak.

Jarrera eszeptikoa hasieratik mahai gainean, jarriz, Bernardo Atxaga idazleak ez zuen federik azaldu Gure Esku Dago dinamikarekiko, «helburu guztiak etorkizunean kokatzen dituelako».

Kontrara, gainerako hizlariek ariketa demokratikotzat jo zuten estatus politikoaren inguruko iritzia ematearena. «Atzeak aurrea nola dantzatu» erakusten duela esanez, Marian Beitialarrangoitia EH Bilduko diputatuak, «oraina eta etorkizuna aldatzeko modu bakartzat» jo zuen «gutako bakoitza gure erabakiaren jabe izatea».

Dantza horretan, erritmo bertsuan aritu zen Garbiñe Biurrun epailea ere, erabakitzearen kolektibitatea azpimarratuz. «Gizaki soil bat» izatetik harago, tolosarrak «pertsona osoa izateko nahia» ere aldarrikatu zuen, erabakia horretarako tresnatzat joz.

Uribe-Etxebarriak, berriz, tresna bera definitu zuen: «‘Herria’ kultura klasikoan definitutako kontzeptua da, eta herri bati dagokion ariketa da erabakitzea». Bide horretan, sentsibilitate guztiak barneratu nahi izan zituen prozesuan, «erabakitzeko eskubidea sentimendu nazionalen gainetik dagoen printzipio demokratikoa» dela nabarmenduz.

Bernardo Atxaga, idazlea:

«Zer da ‘gu’? Zaila da hori erabakitzea, eta horixe da, hain zuzen, arazoaren muina, ‘herria’rena errealitate linguistiko bat bakarrik baita»

«Lagun batek esan zidan, euskaldunok iraganari begira eroso bizi garela, iraganeko kontu eta kantuekin. Nik ez dut irudipen hori: etorkizunean bizi gara, eta okerragoa da».

«Bistan da: etorkizunean helburu bat izatea, helburu metafisikoa da, eta oraingo helburuen eztabaida uxatzen du. Oso kristaua da, gainera: ‘Sinetsi Jainkoa badela eta, hortik aurrera, egin ezazu nahi duzuna».

«Politikaz ari garela, ez dut onartzen ‘herria’ aipatzea; ni gizarteaz ari naiz. Herri bateratu horren irudia ez da erreala, izan ere, nik ez dute sekula liskarrik gabeko Euskal Herri bat ikusi».

«Elkartzekotan, gauza konkretuetan elkartuko gara, baina ez dut uste hau guztia festatik pasatuko denik».

Marian Beitialarrangoitia, EH Bilduko diputatua:

«Iritsiko da Euskal Herriko herritar guztiei galdetzeko eguna, baina, gaur-gaurkoz, errealitateak hori ukatzen digu, legearekin»

«Independentistoi askotan esaten digute, ezinezkoa dela erabat independente izatea, baina guk erabakiak hartzen dituztenen ondoan egon nahi dugu, interdependentzia batean bizi».

«1978ko Espainiako Konstituzioak espreski banatu nahi izan zuen herri bat, eta hori dugu gaur lege: Espainiak bai, definitzen du ‘gu ‘ hori, eta denok sartzen gaitu bertan».

«Erabakitzea eskubide bat baldi bada, gauzagarria izan behar du, bestela, ezin dugu jakin gehiengoaren babesa duen edo ez».

«Iritziak iritzi, funtsezkoena da galdera ere deliberatua izan dela, eta pausoak ematea da garrantzitsuena, aldeko egoera politiko honekin: kataluniarrek Espainiari ireki dioten frontea probestea, guk ere beste bat irekitzeko»

Garbiñe Biurrun, EAEko auzitegi nagusiko epailea:

«Gizartea herriz herri ahaldunduko balitz eta erabakiaren indarra sinetsiko balu, gauza asko aldatuko lirateke»

«Zuzenbidea ez du naturak sortu, guk sortu dugu, gizarteak. Lortu behar dugu, gaur egun oztopoa den zuzenbidea, gerora lagungarri izatea».

«Inork ez daki, guk baino hobeto, zer nahi dugun eta non bizi nahi dugun».

«Nik nahiago nuke, martxoaren 19an, parte hartzea %80koa izatea, erantzuna baiezkoa izatea baino, hori baita arazoa: sinesten dugu, benetan erabakitzeko eskubidea daukagula? Hori da, berez, debekatzen digutena, Espainian egon nahi izanda ere, ez baitigute uzten, esaten, ‘Espainiarekin gaude, hala nahi dugulako’».

«Galdera bi zatitan egingo nuke, kataluniarrek bezala, eta ‘euskal errepublika’ aipatu. Bestalde, ‘estatu burujabe’arekin batera, ‘herritar burujabe’ kontzeptua ere erabiliko nuke galdetzeko».

Luke Uribe-Etxebarria, EAJko legebiltzarkidea:

«Euskaldunak gara eta izaten jarraitu nahi dugu, ez bakarrik hizkuntzari dagokionez, baita politikoki ere»

«Erabakitzeko eskubidea ez da kontzeptu abertzale bat, kontzeptu demokratiko bat baizik. Sentimendu nazionalen gainetik dagoen printzipio demokratikoa da».

«‘Gu’ identitate moduko bat da, subjektu politiko bat, komunitate bat: ezaugarri jakin batzuk partekatzen dituen herria (...). Euskal Herria definitzeko kontuan hartu behar dira geo-politika, geo-estrategia,...».

«Gehiengo batek erabakitzeko eskubidea babesteak ez du esan nahi mundutik deskonektatu behar dugunik».

«Aipatutakoekin koherente izanez, gu beste galdera baten aldekoak gara, abertzale ez diren herritarrak ere erakartzeko: ‘Ados al zaude Euskal Herriak bere etorkizuna erabakitzeko duen eskubidearekin, eta hori garatu ahal izateko proiektuarekin?’».


Sagarraren gaitasunak esploratzen

Hainbat sagardogilek hartu dute berrikuntzen bidea azken urteetan. Internazionalizatzea eta produktuaren dibertsifikatzea dira haien helburu nagusiak, eta azken teknologiaz eta berrikuntzez baliatzen ari dira horretarako. Euskal sagarrek «gaitasun paregabeak» dituztela diote.

Ohitura eta formatu berrietara moldatzeko prozesua ez da erraza izaten. «Bizitza guztikoari» uko egitea identitatea galtzearekin lotzen du batek baino gehiagok, baina batzuetan ez da izaten beste erremediorik: berritu ala hil. Eztabaida hori nabaria izaten da, bereziki, tradizioaren parte diren jardueretan, eta sagardoaren mundua ez da salbuespen bat.

Bi ildoetako adibideak daude euskal sagardogileen artean: tradizioaren alde egiten segitzen dutenak eta etengabe berritzen saiatzen direnak. Guztiak, noski, uko egin gabe sagardoak berezkoa duen esentziari eta txotxaren kulturari.

Zapiain eta Petritegi dira berrikuntzen alde apustu egin duten bi sagardotegi. Ekoizten dituzten produktuen eta zerbitzuen artean berrikuntzak txertatu dituzten sagardotegiak gero eta gehiago dira azken urteetan, baina oraindik ere «gutxiengoa»direla diote.

Sagardoaren internazionalizazioa eta negozioaren dibertsifikazioa dira ekoizleek datozen urteetarako dituzten erronka nagusiak. Zapiain sagardotegiko Miguel Zapiainek argi du zein den bidea: «Enpresa arrakastatsu bat izateko, derrigorrez egin behar dugu nazioarteko merkaturako balio duen produktu bat: kalitate handikoa, balio erantsia duena eta euskal gastronomiaren barruan ere errekonozimendua duena». Behin eta berriz jardun du sagardoak Euskal Herriko sukaldaritzan bere lekua bermatzeak duen garrantziaz —txakolinarekin eta ardoarekin batera—, hark nazioartean duen ospe ona aprobetxatu ahal izateko.

Petritegiren produktuak, adibidez, Madrilen, Europako iparraldean, Kanadan eta AEBetan aurkitu daitezke. Ainara Otaño zuzendari nagusiaren arabera, salmenten kopuru txiki bat soilik egiten da leku horietan, baina «markak han presentzia izatea balio handikoa da, abangoardia eta joerak sortzen diren lekuak direlako».

Teknologia eta berrikuntza nagusiak, batez ere, sagardo naturalari aplikatzen dizkiote sagardogileek, ahalik eta produkturik bikainena eskuratzeko. Zapiainek sagardo naturalak dituen erakargarritasunak azpimarratu ditu —«tradizioa, kultura, txotxa»—, baina, haren iritziz, «merkatu aldetik, Euskal Herrian oso zaila da jendeak kalitateari balioa ematea eta zerbait gehiago ordaintzeko prest egotea; sagardoa ekoizten den leku berean kontsumitzen den produktu bat da oraindik». Alderdi hori hobetzeko, Euskal Sagardoa sor-markak eta premium sagardoa ekoizteak eskaintzen dizkien kalitate bermeak goraipatu dituzte Otañok eta biek.

Azken urteetan hasi dira ekoizpen berriekin esperimentatzen hainbat sagardotegitan, eta sagardo naturaletik harago doaz gaur egun dituzten produktuak. Sagardogileen arabera, «Euskal Herriko sagarrek gaitasun handia dute beste produktu batzuk ere sortzeko», eta, horregatik, «etengabe» ikertzen dabiltza, «euskal sagarraren potentziala miatzen».

Prozesu konplexua

Prozesu horrek lan eta inbertsio handia eskatzen du. Otañok azaldu du: «Etxeko ekoizpen taldeak erabakitzen du zein produktu egin daitezkeen, merkatuaren beharrei erantzun ahal izateko. Prestakuntza eta ikerkuntza ezinbestekoak dira horretarako. Jarraian, esperimentatzen hasten gara, eta lortutako produktuak probatzen ditugu: bezero eta lagunei dastatzeko eman, merkatu ikerketak egin ...».

Internazionalizazioa bultzatzeko, berriz, gero eta ohikoagoa ari da bilakatzen Euskal Herriko ordezkariek nazioarteko azoketan parte hartzea. Aurten, adibidez, euskal sagardogileak ohorezko gonbidatuak izango dira Frankfurten (Alemania) egingo den Cider World 2020 jaialdian, eta joan den azaroan, Hernanin, Nazioarteko Sagardo Azoka egin zen.

Sagardogileek uste dute halako jardunaldiak onak direla: «Norbait zure produktuan interesatzen bada, hor dituzu nazioartean lortutako sariak eta jakintza». Halako ekitaldietan esperientziak elkarrekin banatuz asko ikasten dela diote. Otañok, gainera, aitortu du beste sagar kulturak ezagutzeak lagundu egiten diola «gure sagardogintzak duen garrantziaz jabetzen».

Nazioartean zabaltzeko bidean, Zapiainek ezinbestekotzat jo ditu kalitatea bermatzen duten zigiluak, produktuari balio erantsi handia ematen diotelako: «Gero eta gehiago dira euskal sagardoarekiko interesa erakusten duten atzerriko aditu eta enpresariak, eta xehetasunik txikienak ere zaindu egin behar dira».

Negozioa zabaltzeko, produktu eta formatu berrietatik harago jo nahi duten sagardogileak ere badira. Dibertsifikazioari dagokionez, sagardotegi garaiko txotxaz gain «botilatik bizitzea» da sagardogileek duten erronketako bat —Hernaniko Udalak 2018an zabaldutako txosten batek dioenez, herriko hamabi sagardotegiek lortzen dituzten irabazien %53 txotx garaitik dator—. Uztaberri Eguna horretarako sortu zuen Euskal Sagardoa jatorri izenak; 2019an antolatu zuten lehen aldiz ekitaldi hori, «botilako kalitatezko» produktua aintzatesteko eta ekoizleak ezagutarazteko.

Produktutik harago

Sagardotegietara bestelako publikoa erakartzea da beste bat, familiak, adibidez. Horri dagokionez, Petritegi izan zen Family friendly zigilua lortu zuen lehen sagardotegia. Otañok azaldu du sagardotegiko publikoak bere kabuz egin duen aldaketaren ondorioa izan dela, eurak beti baitaude «garai bakoitzera egokitzeko prest»: «Lehen, gizaseme kuadrillak ziren gure publikoa, nagusiki; baina ohiturak aldatu ahala, familia osoak hartzen hasi ginen». Horregatik egin behar izan zituzten aldaketa batzuk; besteak beste, haurrentzako eserlekuak izatea, sagar zukua ekoiztea, eta menu bereziak eskaintzea.

Horrek turismoa erakartzeko helburua ere badu, baina hori ere «prozesu naturala» dela azpimarratu du Petritegiko arduradunak. Gaur egun, oraindik, eta bisita gidatuak egiten badituzte ere, mugatua da turismoak sagardotegietan zer eragin duen: txotx garaian Hernaniko sagardotegietara joaten diren hamarretik zazpi gipuzkoarrak dira.

Horretan ere, eredu ezberdinak dituzten sagardotegiak daude, eta ez da Petritegiren ildokoa Zapiain: «Hori beste negozio bat da, guztiz errespetagarria, baina kalitatezko produktuak ekoizteko upategi batekin zerikusirik ez duena». Modu batera edo bestera, sagardogintza garai bakoitzera egokitzea da sagardogileen helburua.


Bost urtean lehen aldiz proposatu du Eusko Jaurlaritzak soldatak igotzea

2016an soldatak %1 igotzeko asmoa agertu du Jaurlaritzak Funtzio Publikoko Mahaian, eta asteko 35 lanordura itzultzekoa.Funtzionarioen murrizketei eustea leporatu diote sindikatuek gobernuari

2010etik lehenengo aldiz, langile publikoentzako soldata igoera bat proposatu du Eusko Jaurlaritzak. Iñigo Urkulluren gobernuak funtzionarioen soldata %1 igotzea proposatu zuen atzo Funtzio Publikoaren Mahaian, eta asteko 35 orduko lanaldira bueltatzea. Hala eta guztiz ere, mahai berean jarritako ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuen ustez, proposamen horiek ez dira nahikoak, eta ez dituzte babestuko, funtzionarioek ez dituztelako 2010ean hasitako murrizketen aurretik izandako baldintzak berreskuratuko.

Azkenengoz, Patxi Lopezek igo zuen funtzionarioen soldata 2010 hasieran, ELArekin eta CCOOrekin adostu ostean. Soldatak %0,3 handitzea hitzartu zuten, baina urte berean ituna hautsi eta, Madrilen presioz, %5 jaitsi zituen soldatak. Lopezen aurretik, Juan Jose Ibarretxek 2009an %3ko igoera onartu zuen, udaberriko hauteskundeen atarian. 2010etik, beraz, soldatak murriztuta eta izoztuta dituzte langile publikoek. Orain, Jaurlaritzak 2016rako egindako aurrekontuen lege proiektuak soldaten %1eko igoera aurreikusten du, eta 2012an ezabatutako aparteko ordainsariaren bigarren heren bat bueltatzea.

Lan orduei dagokienez, berriz, astean 35 ordura itzultzea proposatu du gobernuak: urtean 1.592 ordu egitea, 1.614,5 egin beharrean. Urtean 22,5 ordu gutxiago, alegia. Funtzionario bakoitzarentzat kontu propioetarako sei jai egun proposatu ditu Jaurlaritzak; hau da, moskoso deritzoten jai egunak berreskuratzea.

ELAren ustez, baina, «Urkulluren gobernua estatuko gobernua gainditu nahian dabil, langile publikoen enplegua eta lan baldintzak suntsitzeko lehian». Sindikatuaren ustez, Jaurlaritzak «apustu egin du enplegua eta lan baldintzak suntsitzen jarraitzearen alde, berriz ere defizit muga betetzeari, Madrilekin itundutako zorra ordaintzeari eta zerga politika bidegabe bati jarraitzeari lehentasuna emanez».

Politika horren ondorioz, «9.000 lanpostu baino gehiago» galdu direla nabarmendu du ELAk, funtzionarioen erosteko ahalmena %20 jaitsi dela, behin-behinekotasun tasak %30etik gora igo direla, eta zerbitzu publikoak «etengabe» pribatizatu eta azpikontratatu direla. Sindikatuak bost eskaera egin dizkio Urkulluren gobernuari: negoziazio kolektiboa errespetatzeko, enplegu suntsipena gelditzeko, pribatizazioak eta azpikontratazioa eteteko, eta erosteko ahalmena eta lan baldintzak berreskuratzeko.

«Itxura hutsa»

Lau sindikatu nagusiek egin dute proposamenaren antzeko irakurketa. LABen ustez ere Jaurlaritzak Madrilgo gobernuak aurrekontu proposamenean onartutako neurri berak proposatu ditu. Asteko lanaldia 35 ordura murriztearekin batera, esaterako, ordezkapenak egitea ezinbestekoa da LABen ustez: «1.592 orduko lan astearen berrezarpenak, bere horretan, enplegu publikoaren sorrerari lotutako bestelako neurririk gabe, lanpostu horien suntsiketa betikotzea, langileen lan kargak handitzea eta, ondorioz, zerbitzuen kalitatea kaltetzea ekar dezake».

CCOO eta UGT sindikatuek ere kritikatu egin dute Gasteizko gobernuaren proposamena. UGT Euskadiren iritziz, Jaurlaritzak «itxura hutsa egiteko» erabiltzen du Funtzio Publikoko Mahaia, eta «negoziaziorako eskubidea ukatzen du bertan». UGTk salatu du ez duela onartuko Urkulluren gobernuak sindikatuei «ez ikusiarena eta ez entzunarena egiten jarraitzea», eta aurpegiratu dio Rajoyren gobernuaren murrizketak «hertsiki» bete arren, ez dituela betetzen Madrilek onartutako aparteko ordainsarien itzulera osoak.

Euskadiko CCOOk, berriz, Jaurlaritzari eskatu dio aitortu dezala langile publikoekin daukan zorra. 2016rako proposamenak «oso urrun» ikusten ditu sindikatuak Funtzio Publikoaren Mahaian 2010ean adostutako lan baldintzetatik.


Beti Ona-Martutene eta Mariño-Touring asteburuko lehiak

Igoera postuetan jartzeko aukera bikaina dauka asteburu honetan Beti Onak Martuteneren kontra. Sailkapenari begiratuta, egoera hobean daude errenteriarrak eta gainera, etxean jokatzea ere izango dute aldeko. Lehia bihar, 16:00etan hasiko da Beraungo futbol zelaian.

Touringek, berriz, aurreko asteburuko porrotaren ostean, irabaztera aterako beharko du. Hala ere, Mariñokoek ez diete errenteriarrei gauzak erraz jarriko, sailkapeneko laugarren postuan baitaude, bost partidetatik lau irabazita. Partida bihar izango da, 17:30ean, Irungo Ugalde futbol zelaian.


Tolosaldean 49 positibo zenbatu dituzte, atzo baino 12 gehiago

Eusko Jaurlaritzako Osasun sailak eman ditu datu ofizialak, atzo koronabirusean positibo eman zutenen kasuak gehitu zaizkie bezperan emandakoei.

Eusko Jaurlaritzaren azken datuen arabera, 49 koronabirus positibo daude Tolosaldean, atzo baino 12 gehiago; Tolosan 26, Ibarran 6, Iruran 5, Anoetan 5, Amasa-Villabonan 3, Altzon 2 eta Alegian, Asteasun eta Zizurkilen bana.

Euskal Herrian 2.397 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda, administrazioen arabera. 96 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 25 pertsona osatu egin dira. Grafikoak eta informazio guztia Berria.eus webgunean.


Alesbesko (Nafarroa) beteranoen futbol taldeko jokalari bat hil zen atzo partida bat jokatzen ari zela: Jose Luis Fuertes. 48 urte zituen.


Mondragon Taldeko Jesus Mari Herrasti Kutxabankeko administrazio kontseiluan

BBK, Kutxa eta Vitalen bategitearen ondorioz sortutako Kutxabank bankuak 15 kidek osatutako administrazio kontseilua izango du urtarrilaren 1etik aurrera; horietatik 10 EAJrenak izango dira, 4 PPrenak eta azkena Carlos Zapatero Vital Kutxako presidentearena. Mondragon Taldeko instituzio gaietarako ordezkari Jesus Mari Herrasti aretxabaletarra izango da EAJk Kutxabankeko administrazio kontseiluan izango duen ordezkarietako bat.

Hiru euskal kutxetako administrazio kontseiluek onartu dute banku berriko zuzendaritzaren osaera, baina polemika handia izan da EAJk eta PPk lotutako akordioak kanpoan uzten dituelako PSE-EE eta Bildu. Bi alderdi horiek salatu dute Kutxabank ez dela izango "errealitatearen isla".


Noiz arte jasango dugu?

Ez dira irudipenak, errealitateak dira. Herrialde hau txiki-txiki eginda dago. Banku eta hipoteka iruzurrak; usteldutako politikariak eta enpresari handia; prebarikatzaileak eta funts publikoak bidegabeki erabiltzen dituztenak, gai goi mailan nola tamaina ertain eta txikiko udalerrietan; murrizketa izugarrienak gizarte eta oinarrizko beharren arloan: osasuna, hezkuntza, etxebizitza eta lana. Sei milioi langabetu eta ia bi inolako prestaziorik gabe. Milaka pertsona Caritasera eta gizarte jangeletara joaten. Askok jatekoa edukiontzietatik jasotzen. Etxe-gabetzeak neurri gabe eta 5 milioi etxebizitza hutsik. Hori eta argia ikusten ez duen gehiago gertatzen da 17 erkidego eta 52 probintzia dituen herrialde honetan. 17 erkidegoetatik erreketari gutxik egiten diote izkin. Nafarroa, Gaztela-Mantxa, Madril, Mallorka, Valentzia, Euskadi, Galizia eta Andaluzia egunero daude hedabideetan ustelkeria eta gorbenu-txarragatik. Inork ez dio konponbiderik jartzen gaitz honi. Trileroak, toko-motxoa, lapurra eta estanpitaren iruzurra, atzera ere hemen dira. Gizarteak noiz arte jasan behar du. Justizia ere zalantzan dago. Noiz arte. Sinestezina baina hala da, noiz arte. Zer gehiago ikusi behar dugu. Noiz arte.


“Oraindik ere, ulertzen ez den Elizarekiko errespetua dago”

Kattalin Barber

Iruñeko katedralean zegoen altxor artistiko garrantzitsu bat lapurtu egin zuten 1935. urteko abuztuaren 9an eta 10ean. Egia “guztiz argitu gabe” gelditu zen, eta Jose Luis Diaz Monrealek (Iruñea, 1943) eleberri bihurtu du jazotakoa. Elizak lapurretan bete zuen rola ezinbestekotzat jo du historialariak.

Lapurreta oso garrantzitsua izan omen zen, baina gaur egun ez da oso ezaguna Iruñean. Zergatik?

Nik ez nekien ezer horri buruz; lagun batek kontatu zidan 1935ean jazotakoa. Interesatu zitzaidan gaia, eta katedralean hasi nintzen ikertzen, auzitegian eta prentsan. Egia da gertaera ez zela ezkutatu, hori ezinezkoa zelako, eta orduko komunikabideetan oihartzuna izan zuen. Baina, era berean, egia da lapurrak atxilo hartu bezain pronto ez zela gaiari buruz gehiago hitz egin. Ez zen interesatzen. Jose Mari Iribarrenen liburu batean agertzen da lapurreta, baina ezer gutxi gehiago. Ez da idatzi horri buruz. Gaia tabua zen.

Zer gordetzen zuen altxorrak hain garrantzitsua izateko?

Lapurtu zituzten piezek artistikoki balio handia zuten, hemen eta nazioartean. Kalkulaezineko balioa duten mila pieza baino gehiago lapurtu zituzten. Horien artean, pisu handiko bost pieza: gaur egun Leireko kutxatila gisa ezagutzen dena eta Nafarroako Museoan ikusgai dagoena, Lignum Crucis erlikia, Borgoinako dukeak Karlos III.a erregeari eskainitako Urrezko Ardi Larruaren Ordena eta Ama Birjinaren eta Haurraren koroak. Ideia bat egiteko, Ama Birjinaren koroak 485 esmeralda zituen, eta 1.100 diamante. Balio handia zuen altxor hark.

Susmoa duzu katedraleko norbaitek lagundu zuela lapurretan. Horregatik ez da asko hitz egin?

Nire ustez, erlijio munduko pertsonek parte hartu zuten, nola edo hala, lapurretan, eta gaia gehiegi ez zabaltzea lortu zuten. Argi dago katedraleko norbaitek rol garrantzitsua izan zuela lapurretan, ez ekintzan zuzenean, baina bai lapurrei informazioa ematen. Elizak botere handia du. Pentsa ezazu, gaur egun Nafarroan botere handia badu, 1935. urtean askoz gehiago! Oraindik ere, ulertzen ez den Elizarekiko errespetu handia dago. Iruñea oso kontserbadorea da. Beste modu batean erantzungo dizut: orain dela gutxi Iruñeko San Lorenzoko parrokoak alde egin du, abusuak egotzita. Zer dakigu horri buruz? Ezer gutxi. Oharkabean igaro da gertaera.

Historialaria zara, eta orain arte saiakerak idatzi dituzu. Zergatik salto egin duzu eleberrira?

Hasieran ez nuen buruan eleberririk idaztea. Gauzak izan ziren bezala argitaratzea nahi nuen, baina historiak berak eta Pamiela argitaletxeak eleberri bihurtzea eskatu zidaten. Beti nahi izan dut eleberri bat idatzi, baina inoiz ez naiz gai sentitu. Katedralaren lapurretaren gaia eskuetan nuelarik, saiatzea erabaki nuen. Ni ez naiz idazlea, ni historialaria naiz, eta aholkularitza handia jaso dut. Eskerrak eman nahi dizkiot Javier Garcia Claveli eman didan laguntzarengatik. Hau ez da nire estiloa, badakit, eta, horregatik, baldintza bat jarri nion neure buruari: ez bada ateratzen, utziko dut. Saiatu nahi nuen. Liburuak oreka lortu du, eta gustura gelditu naiz emaitzarekin.

Zenbat du eleberriak fikziotik eta zenbat errealitatetik?

Oinarria benetakoa da. Eleberria guztiz desberdina izan zitekeen, guztiz sortua. Baina errealitatearen ondoko bideari jarraitu nahi izan diot, eta pertsonaien izenei eutsi, adibidez. Irakurleak eleberria irakurtzean konturatuko da zer den erreala eta zer asmatutakoa. Fikzioa ez-fikzioarekin nahastu dut, baina esan behar dut oso ongi kontatu dudala gezurra. Hariari jarraiki, epaile lan modukoa egin dut. Horretara iritsi naiz; horrela izan ez bazen, argi dut antzeko zerbait gertatu zela 1935eko uda horretan. Askotan, errealitateak irudimena gainditzen du. Sinesgaitza da.

Garai hartako testuinguruak baldintzatu zuen gertaera hura?

Bai, horrek asko baldintzatu zuen lapurreta eta gero gertatu zena. Islatzen saiatu naiz. Izan ere, sumarioa amaitu eta lau egunetara gertatu zen Molaren altxamendua. 36ko gerra… Gauza asko gertatu ziren orduan. Adibidez, lapur bat hil zuten, zekiena zekielako. Egia da lapurrak harrapatu zituztela eta aitortu zutela, baina ez zioten beste inori errua bota. Hor dago koska. Ziur naiz jende gehiagok izan zuela zerikusia lapurretan.

Nola egituratu duzu eleberria?

Hasiera eta amaiera guztiz asmatu ditut. Mantendu izan dut benetako gertaera, eta, gainera, ongi asmatu dudala iruditzen zait. Azken kapitulua dago, eta horretan gauzak gertatu ziren bezala kontatzen ditut. Idatzi dudanaren %80 benetan jazo zen; poliziarik gabeko eleberri beltza egin dut.

Gerra aurreko Iruñeko giroa islatu duzu?

Bai, 1934. urtean hasten da nobela, eta 1945ean amaitzen da, gutxi gorabehera. Iruñean urte horietan nola bizi ziren azaltzen saiatu naiz. Gainera, garai hartako irudiak txertatu ditut. Asalduzko garaia zen, eta horrek guztiak eragina izan zuen lapurretaren garapenean. Orduan ere ezker eta eskuin alderdien arteko liskarra oso handia zen. Karlistak ere agertzen dira liburuan. Baina pisu handiena Elizak du. Lapurretaren epaiketa 1937an izan zen, eta dena konpondu zelako itxurak egin zituzten. Erdipurdiko epaiketa bat izan zen. Zarata ez sartzea interesatzen zitzaien. Epaileen eta Poliziaren rola zein izan zen ulertzen da orduko gertaerak kontuan hartuta.


Hauteskunde sindikalak azkenetan Hernaniko enpresetan

Azken hilabeteetan hauteskunde sindikalak egiten ari dira Hernaniko enpresetan eta azken enpresek gaur eta datorren astelehena bitartean egingo dituzte bozketak.

2006ko irailetik abendura gehienek

Enpresa gehienek iazko irailetik abendura arte aukeratu dituzte delegatu sindikalak. Lehen derrigorrezkoa zen abenduaren 31a baino lehen aukeratzea delegatuak, konputoan sartu eta sektore hitzarmenetan parte hartzeko. Horregatik, enpresa gehienek irailetik abendura egiten jarraitzen dute aukeraketa, %60ak, gutxi gora behera. Gaur egun beranduago eginda ere, emaitza konputatzen da. Gaur egingo dira Kirol patronatuko hauteskundeak eta Udaletxekoak datorren astelehenean, hilak 12, izango dira. Hernaniko enpresa haundienek bozketak astelehenerako eginak izango dituztela aurreikusten da.


Ruiz anaiek irabazi dute Pilota Txapelketa Herrikoia

Joan den ostiralean Herri Eskolako pilotalekuan jokatutako finalean Aitor Eta 22-8 nagusitu ziren Oliden-Antia bikoitearen aurka. Hirugarren posturako lehian Iribarrek eta Astigarragak irabazi zuten.


Mia Couto: deseraikiz berreraiki

Idazle mozambiketar batek inoiz jaso duen aitortzarik handiena egin diote: Camoes eta Neustadt sariak, urte berean. Berak dioenez, hizkuntza desantolatzearen plazer hutsez idazten du.

Zorigaitzak Mozambike hartu duen garaiotan, zorioneko bi sari jaso ditu Mia Couto idazleak (Beira, Mozambike, 1955) oso denbora gutxian. Sari potoloak, gainera, ibilbide osoari emanak: Camoes eta Neustadt. Azken saria jaso berritan, honako hau adierazi zuen: «Une goibelak bizi ditugu Mozambiken, itzultzen ari delako betiko desagertua uste genuen gerra. Hortaz, halako berri onak, nolabait, bihotz-altxagarriak dira niretzat».

Hain zuzen, hil honen hasieran iragarri zuen World Literature Today (WLT) aldizkariak: 2014an Coutori emango diote Nazioarteko Neustadt Literatur Saria. Hainbat kazetarik nobel amerikarra esaten diote sari horri, hain zuzen, azken 42 urteotan Neustadt saria jaso edo eman dutenen artean 30 Nobel saridun izan direlako. Edonola, Oklahomako Unibertsitateak (AEB), Neustadt sendiak eta WLT aldizkariak antolatzen duten sari horrek, 50.000 dolarrez gain —37.000 bat euro—, itzal handia egiten du literatur munduan.

Iragan ekainean, bestalde, Camoes saria egokitu zitzaion Coutori. Brasilgo eta Portugalgo gobernuek sortua, idazleen ibilbideak saritzen ditu, portugessaren literatur eta kultur ondarea «aberastu» duten idazleak saritzen ditu, beren ibilbide osoagatik. Hizkuntza horretako literatur sari nagusietako bat da —100.000 euro tarteko—, nagusiena ez bada. Hala ere, orain arteko sarituei begiratuta, argi geratzen da nondik ematen duten. Izan ere, hamarna saridun dituzte Brasilek eta Portugalek; bina Angolak eta Mozambikek; sari bakarra Cabo Verdek.

Lerro gurutzaketa

Luma-izena da Mia Couto, izatez, Antonio Emilio Leite Couto izenez ekarri baitzuten mundura.

Haren gurasoak, arrazoi politikoak tarteko, Portugaldik erbesteratu ziren Mozambikera. Idazlearen esanetan, gurasoak ezin zirenez itzuli, istorioak kontatuz berreraiki zuten jaioterria. «Gauero esertzen ziren gure ohe ondoan, eta istorioak kontatzen zizkiguten herriaz, familiaz, hainbeste gabesten zuten iraganaz. Hori eginez, lehenaldia orainaldi bilakatu zen, heriotza bizitza, eta ene gurasoak ume bihurtu ziren, gure pareko».

Une horietan kokatzen ditu Coutok bere lehen literatura txinpartak: «Istorio haiek sortzean gurasoek jartzen zuten grina, horixe izan zen literatur mundura sartzeko lehenengo gonbidapena. Gure etxean, halako Europa bat jaso nuen, baina muga horiez harago, Afrika ere kontagintzan ari zitzaidan, oso bestelako ahotsez, pentsamoldez, bestelako sentiera batez. Lerro gurutzaketa horren emaitza naiz ni, kontakizun eta bizipenen izaki mulato bat».

Medikuntza ikasten hasi bazen ere, bizitzaren norabidea aldatu zuen 1974ko Krabelinen Iraultzarekin batera. Idazletzara lotu zen buru-belarri, hala kazetaritzan nola literaturan, bere bidea urratuz, aitak defendatzen zuen idazkera marxista engaiatutik aldenduta. Orain dela 30 urte eman zuen argitara estreinako liburua: Raiz de Orvalho e outros poemas. Lehen lan hartako lehen poemaren amaieran, honela dio: «Nenhuma palavra / alcança o mundo, eu sei. / Ainda assim, / escrevo» (Ez da hitzik / mundua biltzen duenik, badakit. / Alabaina, / idatzi egiten dut).

Apurka-apurka, lerroz lerro, ospea biltzen hasi zen. Bai Afrikan, bai Amerikan, baita Europan ere. Fernando Dacosta idazle portugaldarrak honela dio: «Europako intelektualak, bera ezagutzean, harrituta geratu ziren: gizon gaztea zen Mia [Couto], emakume izena izan arren; azal zurikoa zen, ilehoria, begi argiak, afrikarra izan arren». Aurreiritziak erorita, harridurak iraun zuen, Dacostak dioenez. «Haren prosa are harrigarriagoa zen: ez zuen sexurik, ez arrazarik, ez araurik, ez bibliarik». Berriki ñabardura bat egin dio azken adierazpen horri Coutok berak, Gracie Jin kazetariarekin izandako elkarrizketan. «Enetzat, libururik garrantzitsuena libururik amaigabeena da, O Livro do Desassossego, Fernando Pessoarena. Hori da ene biblia».

Coutoren idazkerak hizkuntzaren kreole izaera aldarrikatzen du, Eduardo Agualusa idazle angolarraren iritzian: «Hitz bantuak portugeseratzen ditu, hitz portugesak banturatu —baita ingelesak eta frantsesak ere—, deseraiki egiten du, berreraiki». Gure hizkuntzan—Gari Berasaluzek Susa aldizkarirako itzulitako testuak salbu—ezin irakur dezakegu Couto, oraindik. Hala ere, euskal argitaletxe batek argitaratu ditu mozambiketarraren hiru lan, gazteleraz. Hain zuzen, Txalapartaren Gebara sailean atera ziren Cronicando (1996), Voces anochecidas (2001) eta Venenos de Dios, remedios del Diablo (2011).

Idazteko desarrazoiak

Kazetariek oraindik ere galdetzen diote Coutori zergatik idazten duen, eta berak, galdera horretara ohituta dagoenaren patxadaz, erantzuten du beharbada ez dagoela benetako arrazoirik, idazteak ihes egiten diolako arrazoimen horri. Azkenerako, etsi du, eta perlatxoa eman dio Jin kazetariari: «Idazten dut esklabotza forma moderno honi ihes egiteko; arrazoia eta errealitatea deritzogun mendetasun honi, hain zuzen ere».

Are gehiago: Coutok pentsatzen du gizakiak munduan daudela «mapak desobeditzeko, ipar-orratzak desasmatzeko; beren bokazioa da paisaiak desordenatzea». Bere herrialdean dagoen gerra-giroa kezka handiz ikusten du. Joan den hilabetean adierazi zuen bahiketek nabarmen egin dezaketela gora. Hain zuzen, handik datozen albisteak dira horren lekuko.

Nolanahi ere, betiko grina berarekin jarraitzen du Coutok lerroak idazten eta gurutzatzen, jakin arren mundua ezin dela hitz bakarrean bildu, idazten eta idazten, Mozambiketik mundura. «Gurea oso herrialde gaztea da, saiatzen ari dena bere identitatea aurkitzen eta sendotzen, hain zuzen, mundu batean non ez diren onartzen narrazio alternatiboak, ez badira halako folklorismo exotikoan lerratzen».


Legazpi ‘erabilera bakarreko plastikorik gabeko udalerria’ izateko urratsak

Legazpiko Agenda 21eko Foroa datorren ostegunean, azaroak 28, bilduko da udaletxeko areto nagusian. Bi hizpide izango dituzte. Alde batetik, foroaren eboluzioaz hitz egingo dute. Bestetik, Legazpi erabilera bakarreko plastikorik gabeko herria izateko helburua mahai gainean jarriko dute eta forotik gaia lantzeko bideak zein izan daitezkeen aztertuko dute.


Hainbat aldaketa izango dira eskualdeko errepideetan larunbatean

Zarauzko Triatloiaren eraginez, hainbat aldaketa izango dira.

Larunbatean Zarauzko Triatloia jokatuko denez, lasterketak eragina izango du errepideetan; hainbat kaletatik ezingo da pasatu. Batetik, N-634 errepidetik. Itxita egongo da Zumaia-Zarautz artean, Zarautzerantz, 14:00etatik 17:30era bitartean. Bedua-Oikia eta Meaga auzotik barrena pasatu beharko dute autoek. Zarautz eta Orio artean, Oriorantz ere ezingo da autoan igaro 15:45 eta 17:45 artean.

Bestetik, GI-2633 errepidea ere itxiko dute zenbait zatitan: Zarautz-Iraeta norabidean 14:00-16:45 artean (saihesbidea, autopistaz); Iraeta-Zumaia norabidean 14:30etik 17:00etara (saihesbidea, Oikia eta Bedua auzoetatik) eta Aia-Orio norabidean, 16:15-18:15 bitartean (saihesbidea, Arrutiegi auzoa eta Errota jatetxetik barrena).

Bestalde, bizikletako zatia ikusteko Talaimendira igoko direnei jakinarazi diete 16:00-18:45 bitartean ezingo direla ibilgailuak errepide horretan ibili, ez malda gorantz ezta beherantz ere. Hori dela eta, antolatzaileek gomendatu dute oinez igotzeko bertara.

Bizikletako zatia Nafarroa kaletik igaroko denez, erdigunetik irten behar duten autoek Araba kaletik egin beharko dute. Era berean, Lizardi, Aresti eta Etxepare kaleak ere itxita egongo dira, 15:45 eta 16:45 artean.

Garraio publikoan ere

Proba horrek ere eragina izango du garraio publikoan. Zumaia-Donostia ibilbidean, 15:30eko (UK09) eta 16:00etako (UK10) zerbitzurik ez da izango, ezta Donostia-Zumaia norabidean, 15:45ekoa (UK09) eta 17:00etakoa (UK10) ere.

Horrez gain, autobusa ez da Zarauzko ohiko geltokietan geratuko. 14:00etatik 18:45era bitartean, geltoki alternatiboak egongo dira Bizkaia kalean (Salbideko biribilgunean), Araba kalean (kiroldegiko biribilgunean) eta Maria Etxetxiki kalean (suhiltzaileetako biribilgunean).

Informazio osoa lortzeko Zarauzko Udaltzaingoarekin jarri beharko dute harremanetan, 943-005115 telefonora deituta.


Gaur, duela... 12 urte

2007ko azaroaren 26an, Usabalen txirrindularitzan espezializatutako Teknifikazio Zentroa inauguratu zuten. Hurrengo egunean Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitzak honela kontatu zuen albistea:

Euskal Herriko mota horretako lehen egoitza izan zen bere garaian. Inaugurazio ekitaldian Jaime Lissavetzki Espainiako kirol zuzendaria, Francisco Jordan Espainiako gobernuko ordezkaria, Jokin Bildarratz Tolosako alkatea eta Iñaki Arratibel medikua egon ziren besteak beste.

Albistea PDF-an ikusteko, egin klik.


Afganistango Khost hirian hamar lagun hil dituzte, gutxienez, eraso suizida batean


The Funes Troup taldeak ‘Aukerak’ ikuskizuna aurkeztuko du Legazpin

Uztakalek astero dakar kale ikuskizun bat Legazpira. Bihar The Funes Troup taldeak Aukerak ikuskizuna egingo du Euskal Herria plazan, 19:00etan. Zirku ikuskizuna da, non bizitzan hartzen diren bideak ardatz hartzen dituzten. Norberak aukeratzen al ditu bideak ala egunerokoak agintzen du? Bizitzaren bidea, nolanahi ere, norabide bakarrean doa ez baitauka atzera bueltarik.


Elorrioko ekoizle eta artisauen azokak jende ugari batu du


Ugaitz Kerejeta: “Lagun Onaken ahalik eta minutu gehien jokatzea da orain dudan erronka”

Ugaitz Kerejeta, Lagun Onakek Done Jakue kalean duen dendaren parean. (Maialen Etxaniz)

Lagun Onak Futbol Taldearen aurreneko taldeko jokalari gazteena da Ugaitz Kerejeta (Azpeitia, 1998). Realean egin ditu azken zortzi urteak, eta 2016-2017 denboraldian Realeko jubenilen Ohorezko Mailan aritu ostean, etxera itzuli da Hirugarren Mailara salto eginda. Joan den ekainean luzatu zion proposamena herriko futbol klubak, eta baiezkoa eman ostean, taldean “gustura” dago erdilari azpeitiarra.

Nola jaso zenuen Lagun Onakera itzultzeko deia?

Realak ez zidan kontratua luzatu, lesioak zirela eta. Haiek abisua pasatu zioten Lagun Onaki, libre nengoela esanez. Astebete pasatzerako deitu zidan Lagun Onakeko kirol zuzendariak, Xabier Alberdi Beltzak, proposamena eginez. Taldean jokalari azpeitiarrak nahi zituztela esan zidan. Entrenatzailearekin ere aritu nintzen hizketan, eta azkenean baiezko erantzuna eman nuen.

Nola gogoratzen dituzu Realean igarotako urteak?

Niretzat urterik onenak gaztetakoak izan dira, txikiak ginenekoak. Orduan gozatu egiten genuen futbolarekin eta futbolean, ez baitzegoen presiorik. Urteak aurrera egin ahala, jende berria iristen da taldera, eta presioa areagotzen da. Ikasberrin egin nituen ikasketak, eta gogoan dut ikastolatik irten eta ogitartekoa jaterako Donostiara joaten nintzela zuzenean, taxia hartuta. Nekagarria izaten zen, baina oso oroitzapen onak ditut. Lagun asko eraman ditut handik; Realeko taldea familia bat zen niretzat.

Eta orain berriro Azpeitira. Zer moduzkoa izan da itzulera?

Oso ezberdina da hau. Bizitza aldatu zaidala ere esan dezaket. Askoz lasaiago nago, baina kategoriak beste exijentzi bat eskatzen duenez, ez dut Realean bezainbeste jokatzen. Ni baino zaharragoak diren jokalari asko daude taldean, esperientzia dutenak, Jon Orbegozo eta Hodei Tena kasu, eta hor lekua egitea ez da erraza.

Jarraitu elkarrizketa irakurtzen Uztarria.eusen.