Lakuak dio amaitzen ari direla maiatzaren 10ean gertatuko dena "argitzeko" egunak

Zupiriaren ustez, egoerak neurriak "gutxienez" indarrean mantentzea eskatzen du, baina deitoratu du Gobernuak oraindik ez dakiela zer erabaki ahalmen izango duen osasunarena zein bestelako arloetan.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu eta bozeramaileak ohartarazi du "gero eta egun gutxiago" geratzen direla alarma-egoeraren auzia "argitzeko"; Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak iragarri zuen maiatzaren 9an amaituko dela, eta Jaurlaritzak hari eusteko eskatu du.

Bizkaia Irratian egindako elkarrizketa batean, Zupiriak adierazi duenez "gaur egun, ez dugu erantzun zehatzik eta argirik (maiatzaren 10ean gertatuko denaren inguruan)", eta berretsi du "gero eta egun gutxiago" geratzen direla "gai hori argitzeko eta zer erabaki har ditzakegun zehazteko".

Zupiriak "susmoa" du Sanchezen Exekutiboak osasun kontuak "erdi ahaztuta" dituela edo "beste batzuen esku" utzi nahi dituela, "autonomia erkidegoetako gobernuen esku, esaterako, eta horrek kezka eragiten digu, ez baitugu argi zer gaitasun dugun erabakiak hartzeko".

Eusko Jaurlaritzako bozeramailearen ustez, Euskadiko kutsatze tasa baxuagoa izango balitz, "egoera errazagoa izango litzateke", baina "oraindik oso goian dauden kutsatzeak, eta oso erraz zabaltzen da birusa; horregatik, egoerak eskatzen du indarrean dauden neurriak, gutxienez, mantentzea. Gaur gaurko, baina, ez dakigu hori posible izango den".

Futbola, manifestazioak eta jaiak

Bestalde, Liga amaitzerako publikoa futbol zelaietara itzultzeko aukerari buruz galdetuta, Zupiriak azpimarratu du Gobernuaren lehentasuna gaur egun "ez dela futbol zelaietara jendea sartzea".

Halaber, eta Maiatzaren Leheneko mobilizazioen atarian, Zupiriak esan du manifestatzeko eskubidea "funtsezkoa" dela eta Eusko Jaurlaritza "ez dela nor, eta ez duela borondate politikorik" eskubide hori mugatzeko; halere, azpimarratu duenez "esan nahi duguna da, egiten duguna egiten dugula, egin dezagula tentuz".

Udari begira galdetuta, Jaurlaritzako bozeramaileak esan du "kosta" egiten zaiola pentsatzea "milaka pertsona bildu ahal izango direla Arriagaren aurrean (Bilboko Aste Nagusiko txupinazoan) edo Lekeitioko San Antolin eguneko antzarretan. Uste dut oraindik ez gaudela horretarako moduan, eta lehentasuna osasuna bada eta ez kutsatzea, horrek muga batzuk ditu", esan du.

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Gaitzaren sintomarik baduzu, EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu covid-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena musukoa erabiltzea, espazioak aireztatzea, segurtasun-distantzia gordetzea eta eskuak sarri garbitzea dela.


Argindarraren prezioa finkatzeko sistema birplanteatzea eskatu du Confebaskeko presidenteak

Eduardo Zubiaurre Confebaskeko presidentearen esanetan, ez du zentzurik elektrizitatearen prezioa Europak ez duen erregai bati, gasari, lotuta egoteak. Halaber, uste du Europar Batasunak berrikusi egin behar dituela deskarbonizazioaren eta trantsizio energetikoaren alorrean hartutako neurriak.

Erregaien, argindarraren eta, oro har, energiaren prezioa gora eta gora egiten ari den honetan, elektrizitatearen prezioa finkatzeko sistema birplanteatzea eskatu du Eduardo Zubiaurre Confebaskeko presidenteak Euskadi Irratiko "Faktoria" saioan egin dioten elkarrizketan. Horren esanetan, ez du zentzurik elektrizitatearen prezioa Europak ez duen erregai bati, gasari, lotuta egoteak.

Krisi energetikoa pixkanaka zabaltzen joango dela iragarri du Confebaskeko presidenteak, eta horri aurre egiteko eta energiaren kostua kontrolpean izateko Europar Batasunak, berehala, neurri ausartak hartu behar dituela uste du. Hori egin ezean, egoerak okerrera egingo duela iragarri du.

"Erreakzionatzeko garaia da eta hor Europak benetako erantzukizuna eta protagonismoa dauka", azpimarratu du.

Halaber, uste du Europar Batasunak berrikusi egin behar dituela deskarbonizazioaren eta trantsizio energetikoaren alorrean dagoeneko hartuta dituen konpromisoak.

Euskal industriari dagokionez, elekrointentsiboak, altzairugintza, fundizioak egoera jasanezin batera iritsi direla onartu du, baina eragina are zabalagoa dela onartu du. "Industrian, norbanakoetan, inflazioak eragin izugarria izango du denongan. Egoera oso-oso kezkagarria da", nabarmendu du Confebaskeko presidenteak.

Ekonomiaren bilakaeraren inguruan galdetuta, aurreikuspenak egitea zaila dela aitortu du: "Zaila da aurreikuspenak egitea, gerraren bilakaera eta neurriak ikusi arte".


"Donejakue Bidea" ele bitan jartzeko agindu dute

“Plaza de la Constitución” kartela ele bitan jartzeko betebeharrik eza ebatzi zuen epaileari zuzenean aurka egin dio Nafarroako Administrazio Auzitegiak, argudio sorta batekin: Alkateak ez du eskumenik Euskararen Ordenantza saihesteko; “Plaza de la Constitución” edo “Camino de Santiago” ez dira Nafarroako Gobernuak onartutako toponimoak; ez dira izen bereziak, Erregistro batek babestuak; ez dira izen itzuliezinak (“Donejakue Bidea” normaltasunez erabiltzen da Nafarroako Aldizkari Ofizialean); afera hau Nafarroako Administrazio Auzitegiko Osoko Bilkuran erabaki zen (kide guztiak bilduta) eta Nafarroako Administrazio Auzitegiaren jurisprudentzia horrela finkatuta geratu zen (ele bitan jartzearen alde).

”DONEJAKUE BIDEA” ELE BITAN JARTZEKO AGINDU DUTE

2022an, Iruñeko Udalak Donejakue Bideko parkea inauguratu zuen, eta parkearen errotulu nagusia gaztelania hutsean jarri, Euskararen Ordenantza urratuz. Nafarroako Administrazio Auzitegian errekurtsoa jarri genuen, eta hark agindu du errotulua ele bitan jartzeko, 2023ko otsailaren 8ko 344. Ebazpenaren bidez.

Ez hori bakarrik. 103/2017 Foru Dekretuak adierazten duen bezala, honela jarri behar duela agindu du: Bi zutabetan idazten bada, ezkerrean euskarazkoa eta eskuinean gaztelaniazkoa, eta goitik behera idazten bada, goialdean euskarazko testua eta behealdean gaztelaniazkoa.

“Plaza de la Constitución” kartela ele bitan jartzeko betebeharrik eza ebatzi zuen epaileari zuzenean aurka egin dio Nafarroako Administrazio Auzitegiak, argudio sorta batekin: Alkateak ez du eskumenik Euskararen Ordenantza saihesteko; “Plaza de la Constitución” edo “Camino de Santiago” ez dira Nafarroako Gobernuak onartutako toponimoak; ez dira izen bereziak, Erregistro batek babestuak; ez dira izen itzuliezinak (“Donejakue Bidea” normaltasunez erabiltzen da Nafarroako Aldizkari Ofizialean); afera hau Nafarroako Administrazio Auzitegiko Osoko Bilkuran erabaki zen (kide guztiak bilduta) eta Nafarroako Administrazio Auzitegiaren jurisprudentzia horrela finkatuta geratu zen (ele bitan jartzearen alde).

Uste dugu euskarafobia hutsa dela Iruñeko Udalak euskara EZ agertzeko duen tema.

2023-03-26.

ADMINISTRAZIOAN EUSKARAZ TALDEA.


Baso sute arriskuagatik abisu horian

26 graduko tenperatura izan dezakegu arratsaldean.

Uda giro beteko asteazkena, udaberrian murgildu ginenetik astebete pasatxora. 26 graduko tenperatura izan dezakegu datozen orduotan, Euskalmet meteorologia agentziaren arabera, 15:00-18:00 artean. 20 graduren bueltako gaua izan ostean, tenperatura beroagoa izango du datozen orduotan. Gau partean ere 20 gradutik gorako tenperatura izan dezakegu. Giro honekin baso sute arrikuagatik abisu horian izango gara egun osoz. "Baso-sute arriskua handia da, batez ere Kantauri isurialdean, hegoaldeko haizearen indarragatik, tenperatura altuagatik, hezetasun baxuagatik eta landareriaren lehortasunagatik", ohartarazi du Euskalmet-ek. Ostegun eguerditik gauerdira ere indarrean izango da abisu horia, arrazoi beragatik.

Asteazken honetan hain zuzen, "tenperatura maximoek gora egingo dute berriro eta giroak udako itxura hartuko du, batez ere iparraldean, hor izango baita hego-haizearen eragina nabarmenagoa. Kostaldeko zenbait lekutan altuenak 30 ºC inguruan egon daitezke. Hego-haizea, indartsu, bolada oso gogor batzuekin. Zerua ez da garbi egongo, tarteka erdi mailako hodeiak eta goi-hodeiak agertuko direlako, baina eguna eguzkitsua izango da orokorrean".

Ostegunean freskoago, baina 20 graduren bueltako tenperatura izan dezakegu Euskalmet-ek iragarri duenez. "Ostegunean hodei gehiago agertuko dira; barnealdean erdi mailako hodeiak eta goi-hodeiak izango dira nagusi, kostaldean behe-hodei batzuk ere ager daitezke noizbehinka, batez ere goizean. Barnealdean hego-mendebaldeko haizea bizi ibiliko da, bolada zakarrekin. Kostaldean haizea ez da hain indartsua izango eta ekialdetik jotzeko joera izango du. Horregatik, kostaldeko tenperatura maximoak nabarmen jaitsiko dira; gainerako tokietan ere behera egingo dute altuenek baina jaitsiera ez da handia izango".

Informazio eguneratua hemen: euskalmet.eus


Jaurlaritzak 20 milioiko laguntza onartu du gerraren eragina pairatzen ari diren enpresentzat

Helburua enpresei berehalako likidezia ematea da, gerrak eragindako kostu gehigarriak kontuan hartuta, balizko galerei eta gerraren ondorioei aurre egin dakien. Enpresa bakoitzak 400.000 euro jaso ahal izango ditu gehienez.

Eusko Jaurlaritzak 20 milioiko laguntza programa berri bat (BULTZATU izenekoa) abian jartzea onartu du gaur Gobernu Kontseiluan, itzuli beharrik gabeko dirulaguntzetan, Ukrainako gerraren ondorioak pairatzen ari diren enpresei zuzenduta eta, gainera, hilabete bukaeran, gas kontsumitzaileei bideratutako beste laguntza programa bat onartzea aurreikusi du.

Garapen Ekonomiko, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailaren arabera, helburua da enpresei berehalako likidezia ematea, gerrak eragindako kostu gehigarriak kontuan hartuta, balizko galerei eta gerraren ondorioei aurre egin dakien.

Dirulaguntza horiek Euskadiko enpresa handiek zein enpresa txiki eta ertainek (ETE) jaso ahal izango dituzte, baldin eta Errusiaren eraso militarraren eraginpean badaude eta/edo Errusiari ezarritako zigor ekonomikoen ondorioak pairatzen ari baldin badira, eta industria-prozesuarekin lotutako industria eta zerbitzu sektorekoak badira.

Laguntza programa irailaren 30era arte edo aurrekontua agortu arte izango da indarrean. Hau da laguntza programak bere gain hartuko duena (gehienez % 50 lagunduko du, eta gehienez 400.000 enpresa bakoitzarentzat): dirulaguntza jaso dezaketen kostuen igoera (lehengaiak eta garraioa), eta egindako eskaeren kostua, eta azken produktuengatik eta aribideko produktuengatik jaulkitako fakturen kostua, baldin eta ezin badira helmugara iritsi eta/edo eskariak ezeztatu badira.

Jaurlaritzak lehengaien eta garraioaren kostuen igoera handiaren eragina arindu nahi du Ukrainako gerrak Europa osoko ekonomian, baita Euskadikoan ere, sortutako gorabeheren aurrean.

Halaber, etendako eskarien ondorioz enpresek izan ditzaketen galerak ere arintzen laguntzeko asmoa dauka, egungo krisialdian euskal enpresen lehiakortasunari laguntzeko eta eusteko.


Poza, eta ez bakarrik irabazlearena

Etxekoak, antolatzaileak, korrikalariak, zaletuak... mendi lasterketaren bueltan dabiltzan ororen poza izan zen Jokin Lizeagak bere baitan zeramana. Urteak igaro ondoren, osatu eta gero, berriro dortsala jantzi eta maila bikaina erakusteko gai izan da.


Aniztasuna eta elkarbizitza lantzeko gunea osatzeko bilera

Sindikatu Zaharrean izango da.


'Ibaiertzeko ipuina', etzirako

Etzi arratsaldeko 19:30etan, irakurketa kluba eskainiko du Saioa Joannes Jauregik. Oihane Amantegi idazlearen Ibaiertzeko ipuina eleberriaren inguruko irakurketa izango da, eta liburutegian eskainiko da. Parte hartzea irekia da eta doakoa.


Aurrera doa Artziniegako Kultura Etxea berritzeko proiektua

Artziniegako Udal Osoko Bilkura egin dute gaur goizean. Beste kontu batzuen artean, Kultura Etxea birgaitzeko proiektuaren hasierako onarpena adostu dute. Arabako Foru Aldundiari dagokio orain proiektua aztertzea.

Artziniegako Udal Osoko Bilkura egin dute gaur. Hainbat gai onartu dituzte, horien artean Kultura Etxearen birgaitzea. Ordezkari politikoek ahobatez babestu dute birgaitze proiektuaren hasierako onarpena. Eraikinaren berrikuntzak espazioak birgaitu eta irisgarriagoak egingo ditu, gainera, bigarren solairua gehitzeko asmoa ere badago.

Horretarako, Jon Azkoitia arkitekoaren proiektua izango dute oinarri. Birgaitzeak 1.200.000 euro inguruko kostua izango du, gaur onartutako proiektuaren arabera. Horri BEZa gehitu beharko dio Udalak. Tokiko Erakundeak Arabako Foru Aldundiaren Obra eta Zerbitzuen Planaren barruan 484.812 euroko laguntza jaso zuen Kultura Etxea konpontzeko.

Behin lehenengo onarpenak argi berdea jasota, Arabako Foru Aldundiari dagokio orian proiektua aztertzea. Horren ostean, Artziniegako Udalbatzak bueltan onartu beharko du berriro.

Gai gehiago

Bestelako gaiak ere jorratu dituzte gaurko Udal Osoko Bilkuran. Hala nola, Las Caserias inguruko kutxatilak Gordelizeko auzoko ur-horniketa sarera bajan konektatzeko obren gaineko zenbait kontu, edota Soxoguti inguruko bideen gaineko hainbat afera.

Halaber, Tokiko Ekintza Iraunkor plana eta Tokiko Agenda 2030 sustatzeko akordioari babesa adierazi dio Udalbatzak. Udalak gai honekiko bere konpromiso aktiboa berretsi nahi izan du, bai eta Udal Sarea 2030 elkargoaren jarduera balioan jarri ere.


Natale Aranburu eta Lide Lopez txapeldun Nafarroako Foru Komunitateko Torneoan

Natale Aranburu lazkaotarrak eta Lide Lopez zaldibiarrak txapela jantzi dute Iruñean, Emakume Master Cup-ek antolatutako III. Nafarroako Foru Komunitatea Torneoan Uriarte eta Betegiri 13-18 irabazita.

Eliteko partida ere jokatu da jaialdi berean. Leire Garaik eta Enara Gamindek jantzi zuten txapela nagusietan, Amaia Aldai eta Leire Galeonari 22-18 irabazita.

Labrit pilotalekua bete-bete eginda jokatu ziren igandean bi finalak, eta 300 lagun sartu ezinik gelditu ziren, Nafarroako Foru Komunitatea Torneoak duen tiradizoaren seinale.


20 urteko gizon bat hil dute Bilboko Abando geltokian

Erasoa 17:00etan inguru jazo da, antza denez borroka bat tarteko. Ertzaintzak atxilotu egin du ustezko egilea, 18 urteko mutil bat. Atxiloketa 20:30ean egin dute, Bilbon.


Ibarratik mundura zabalduz

Ibarrako Gaztezulo zerbitzuak Europako Erasmus+ proiektuan parte hartuko du, lehen aldiz. Urriaren 10etik 15era, Italiako hamabost gazte Gipuzkoara etorriko dira.

Europako Batasuneko proiektu bat da Erasmus+, eta, berez, ikastetxeen arteko elkarlana sustatzeko, ikasteko esperientziak partekatzeko eta aniztasunarekin aberasteko helburua du. Azken urteotan, ordea, aldatu egin da errealitatea, eta gaur egun Erasmus+ programa «hezkuntza eremu eta sektore guztietara» zabaldu dela azaldu du Nekane Azurmendi Ibarrako Udaleko Kultura eta Gazteria teknikariak: «Lanketa batzuk egin ditugu Gaztematika sarean, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta udalok lurraldeko haur, nerabe eta gazteen sustapenerako sortutako sare publikoan. Azkenean, elkarlan horietatik sortu da gure azken proiektua ere».

Ibarrako bertako haur, nerabe eta gazteen parte hartzea lantzeko Gaztematika sistema publikoaren barnean dagoen Parte Hartzea Sustatzeko Zerbitzua (PSZ) da Gaztezulo, eta Erasmus+ programan parte hartzen ari dira bertako hainbat gazte. Urriaren 10etik 15era Ibarrara etorriko dira Italiako hamabost gazte. Ireber Iglesias Erasmus+ proiektuko parte hartzaileak kontatu duenez, eurak «txantxa bati tiraka” sartu ziren Erasmus+ proiektuan: “Gaztezulon geunden arratsalde batean, egunen batean irteera bat egiteko ideia izan genuen, eta, asko pentsatu gabe, Alemaniara joatea proposatu genuen. Gurekin zegoen hezitzaileak Erasmus+ proiektuaz hitz egin zigun, eta ideia gauzatu genezakeela ikusi genuen».

Proiektuan sartzeko «gaitasun teknikoak eta aurrekontu handi bati aurre egiteko baliabideak» behar direla esan du Ibarrako Udaleko teknikariak. «Guk, hasieran, 53.000 euroko aurrekontua genuen, eta, orain, 41.000 euroren bueltan geratu da. Horri aurre egiteko, ahalik eta aliantza gehien behar dira, eta guk Oñatiko Gaztelekuarekin egin dugu topo». Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Gaztematika sarearen aholkularitza eta laguntza ere jaso dute Ibarran.

Kultur aniztasunaren bueltan ariko dira lanean Ibarrako Gaztezulo zerbitzua eta Oñatiko Gaztelekua, Cultural Shake: Tomorrow Begins Today lelopean, eta Italiako Bedizzole herriko Arcus, Arte e Cultura Sociale elkartearekin egingo dute trukea. «Eromena izan da otsailera arteko tartea, ordura arte ez baikenekien italiarrekin egingo genuela trukea», adierazi du Izaskun Urrestarazuk, Ibarrako Gaztezulo zerbitzuko hezitzaile eta Erasmus+ proiektuaren koordinatzaileak.

Lehen trukean, atzerapena

Lehen topaketa uztailean egiteko asmoa zutela gogoratu du Urrestarazuk. «Gazteek klaseak ez galtzeko, hori baitzen gurasoen kezka nagusietako bat. Prozesua, ordea, espero baino gehiago luzatu da, eta, proiektua otsailean aurkeztu genuen arren, uztailean onartu zuten». Beraz, atzeratu egin behar izan dute lehen trukea. Azkenerako, urriko zubian —urriaren 12koan— egingo dute lehen topaketa. Era berean, eurena «hezkuntza ez-formalean onartuta dagoen proiektu bat» dela gehitu du Azurmendik. «Parte hartze soilarekin, titulu ofizialak lortuko dituzte partaideek». Urriaren 10etik 15era, Zarauzko aterpetxean egongo dira gazte italiarrak, eta hainbat ekintza egingo dituzte Donostian, Oñatin eta Ibarran.

Urriaren 12an, berriz, ostegunean, Ibarran izango dira italiarrak, eta egun horretarako «egitarau zabala» prestatu dutela esan du Urrestarazuk:«Ibarrako kulturarekin zerikusia duten hainbat ekintza egingo ditugu, eta herriko hainbat elkartek parte hartuko dute». Ibarrako kirol elkartearen laguntzarekin, bolo eta toka txapelketa egingo dute, adibidez; herriko sokatira taldearekin, herri kirolak; Alurr dantza taldearen ikuskizuna ere izango dute; eta Hauspoa elkarteak taloak egingo ditu, besteak beste. «Gaztezulo zerbitzuan Ibarran bizi diren jatorri eta kultura ezberdineko parte hartzaile ugari ditugunez, topaketa gastronomiko baten bidez ezagutarazi eta elkarbanatu nahi dugu aniztasun hori», esan du Gaztezuloko hezitzaileak. Tolosa ere ezagutuko dute gazteek. Besteak beste, Topic bisitatu eta Hi Selfie lehiaketa egingo dute gazteek.

Instagram kontua

Egunotan azken gauzak antolatzen ari direla jakinarazi du Iglesiasek: «Taldeetan banatu gara, eta bakoitzak bere zereginak ditu. Finantzaketaz arduratzen naiz ni», esan du Urrestarazuk. Proiektua hedatzeko, Instagram kontua sortu dute (@erasmuspluscultural_shake), eta hori kudeatzeko ardura ere hartu dute parte hartzaileek.

Proiektua gazteek planteatu eta egin dutela esan du hezitzaileak: «Oñatiarrekin eta italiarrekin elkarlanean aritu gara, baina gazteek bideratu dute eta eurak bideratzen ari dira dena». Hiru urteko «prozesu luze bat» izan arren, «polita eta aberasgarria» izan dela ziurtatu du. «Erronka handia izan den arren, ez dugu gazteen atzetik ibili behar izan, haiek egin baitute bidea».

Gipuzkoako Hitzan argitaratutako erreportajea.


Errege Magoen etorrera, iruditan

Goizuetan bakarrik egin zuten geldialdia atzo Errege Magoek, Urumea bailaran. Xalto eskolako frontoian elkartu ziren herriko gaztetxoekin, eta indarrak hartu zituzten, gero bailara osoko etxeetara joateko, opariak banatzera.

Frontoian bertan, ezin izan zuten haurren muxurik eta besarkadarik jaso, segurtasun distantzia tarteak errespetatu behar izan zituztelako; baina aurreneko opariak bai, banatu zizkieten goizuetarrei. Felix Loiarteren argazkietan ikusi daiteke haurren ilusioa.


Irudietan: Ehunka lagunek salatu dituzte goizeko atxiloketak

Jendetzak egin du bat goizeko atxiloketei erantzuteko deialdiarekin. Zarauztik zein inguruko herrietatik bertaratu da jendea, eta biharko ere mobilizatzeko deia luzatu dute.

Ekhine Eizagirre preso ohi zarauztarra atxilotu du goizean Guardia Zibilak, baita Arrasateko Kepa Arkauz preso ohia eta Abadiñoko Imanol Jaio iheslari ohia ere. Atxiloketen aurrean mobilizazioak deitu ditu iluntzerako Sare plataformak, eta jendetzak egin du bat Zarauzko deialdiarekin. Bi pankarta atera dituzte gaurko manifestaziora: Sareren Konponbide garaia da, Ekhine etxera! zioena, eta Zarauzko Bilgune Feministaren Hau ez da gure bakea! Ekhine eta besteak askatu! zioena.

Espainiako Auzitegi Nazionaleko Ismael Moreno epaileak agindutako operazioaren barruan atxilotu dituzte Eizagirre eta beste biak. Guardia Zibilak kaleratu duen oharraren arabera, “helburu terroristarekin lehergailuak edukitzea” leporatzen diete hiru atxilotuei, Ertzaintzan 2019an Arraia-Maeztun (Araba) atzemandako “zulo” batekin lotura dutelakoan.

Bihar ere mobilizazioa

Manifestazioaren amaieran irakurketa egin dute antolatzaileek, eta azaldu dute oraindik "ezer gutxi" dakitela Eizagirreren egoeraz. Aurreikusten dute asteazkenean pasatuko dela Audientzia Nazionaletik, baina zehaztu dute bihar eguerdira arte ez dutela informazio gehiagorik izango. Atxilotu duten momentuan aitari dei bat egiteko aukera eman diote Eizagirreri, eta kontaktu horretan "ondo eta indartsu" sumatu dute.

Eizagirreren egoeraren berri gehiago bihar iritsiko denez, informazio berria partekatzeko eta berriro ere mobilizatzeko hitzordua finkatu dute biharko, gaur bezala, 19:30ean Lege Zaharren enparantzan.


Urkullu: "Arazoak izan ditugu, guztiek bezala, baina erantzun dugu"

Pandemian zehar erakutsitako jarrera "negatiboa" aurpegiratu dio lehendakariak EH Bilduri. "Positibora" aldatzea espero du agintariak. Koalizioarekin bi aste barru bilduko dela iragarri du.

Covid-19 pandemiaren 12 hilabeteetan zehar krisiari aurre egiteko kudeaketa arazoak izan direla onartu du Iñigo Urkullu lehendakariak, baina Eusko Jaurlaritzak “erantzun” du.

Lehendakariak Maddalen Iriarte EH Bilduko bozeramaileak egindako galderari erantzun dio Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan.

Senideren bat galdu edo ospitaleratze luzeak pairatu dituzten pertsonei elkartasuna eta enpatia azaldu die Urkulluk. Birus ezezagun eta “oso larri” baten aurkako borroka etengabea izan dela azpimarratu du EAEko buruzagiak.

“Hamabi hilabete hauetan arazo ezezagunei aurre egin behar izan diegu, eta lana etengabea izan da”, nabarmendu du.

Zailtasun bakoitzaren aurrean, erakundeek konponbide bat eman behar izan dute, erantsi duenez. “Arazoak izan ditugu, guztiek bezala, eta izango ditugu, baina erantzun dugu”, azpimarratu du.

Arazoen zenbait adibide jarri ditu agintariak, besteak beste, osasun materiala. Martxoan eta apirilean norbera babesteko ekipamenduak, arnasgailuak, maskarak eta probak egiteko gaitasuna eskasak ziren, baina Osakidetzak bere baliabideekin erantzun zuen hondamendia saihestuz, nabarmendu duenez.

Hezkuntzan, ikasturte honetan aurrez aurreko eskolak bermatu dituzte, eta ekonomia eta enplegua astindu dituen krisiari aurre egiteko pizgarriak eta baliabideak bideratu dituzte, gogorarazi duenez.

Iriarte: "Txerto gehiago jarri, jende gehiagori eta azkarrago"

Pandemian zehar erakutsitako jarrera “negatiboa” aurpegiratu dio Urkulluk EH Bilduri; Madrilen Europako funtsen inguruko estrategia espainiarrari babesa ematen zion bitartean, Euskadin Jaurlaritzaren jarrera kritikatu zuelako.

Gainera, koalizioak Madrilen bizitzeko gutxieneko diru-sarrera babestu zuen, EAEren eskumenak urratzea axola gabe, deitoratu duenez.

EH Bilduk jarrera “positibora” aldatzea espero du Urkulluk. Bi aste barru koalizioarekin bilduko dela aurreratu du lehendakariak.

Pandemian zehar Eusko Jaurlaritzaren kudeaketa zalantzan jarri du Iriartek. Osasun langileak itota daudela eta zaintza sektoreak eraldaketa bat behar duela esan du koalizioko ordezkariak.

Era berean, txertaketa prozesua kritikatu du. “Txerto gehiago jarri, jende gehiagori eta azkarrago”, eskatu du Iriartek.

Bestalde, Carlos Iturgaiz PP+Cs koalizioko bozeramaileak Eusko Jaurlaritzaren “desordena, kaosa eta inprobisazioa” kritikatu ditu, krisiak astindutako sektoreak babesik gabe utzi dituelako. Euskadik “txertaketa erritmorik okerrena” izatea salatu du Iturgaizek. “Biztanleak baino 300.000 osasun txartel gehiago daude”, esan du.

Azkenik, lehendakariari erabakiren bat egokia izan ez dela entzun ez izana deitoratu du Amaia Martinez Vox ultraeskuineko alderdiaren legebiltzarkide bakarrak. Negozioen itxierarekin eta konfinamenduarekin “milaka pertsona” krisira zigortzea leporatu dio Urkulluri.

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Gaitzaren sintomarik baduzu, EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu covid-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena musukoa erabiltzea, espazioak aireztatzea, segurtasun-distantzia gordetzea eta eskuak sarri garbitzea dela.


Martxan da 'Udazkena Euskal Herrian' argazki lehiaketaren VII. edizioa

Artgazki Arrasateko Argazki Elkarteak Udazkena Euskal Herrian argazki lehiaketaren VII. edizioa antolatu du, eta azaroaren 30era arte dago lanak aurkezteko epea. Aurten ere salgai jarriko dira epaimahaiak hautatutako argazkiak, eta bildutako dirua AERyOH elkartearentzako izango da.

Kamara hartu eta Euskal Herriko udazkeneko paisaiak, landa eremuak edota hiriguneak erretratuz biltzen aritzen diren arrasatearrek Udazkena Euskal Herrian lehiaketan parte hartzeko aukera dute jada. Zazpigarren urtez antolatu du ekimena herrigo Artgazki elkarteak, eta azaroaren 30a bitarte lehiaketak@artgazki.org helbidera bidali beharko dira sariketara aurkeztu nahi diren argazkiak; gehienez, hiru buruko.

Urtea amaitu aurretik egingo den sari banaketak garaikurra eta 300, 200 eta 100 eurotako sariak jasoko dituzte, hurrenez hurren, epaimahaiak hautatutako hiru argazki onenek. Artgazkiren webgunean jada argitaratuta daude txapelketaren oinarri guztiak.

Sariketa soil bat baino gehiago

Bigarren urtez jarraian, baina, epaimahaiak bi ataza izango ditu; alde batetik, sariketa erabakitzea, eta bestetik, inprimatu eta Arrasateko komertzioetan jarriko diren argazki sortak erabakitzea. Izan ere, Udazkena Euskal Herrian argazki sariketa honetan aurkeztutako hainbat argazki salgai jarriko dira, bildutako dirua AERyOH edo Heredatutako Erreakitismo eta Osteomalazia Espaniar Elkarteari emanez.


"Emakumeok beti izan gara besteentzako izaki gisa sozializatuak"

Pertsonen arteko harremanak hartu ditugu hizpide beste solasaldi batean. Idoia Tapia gazte iruindarra eta Paola Damonti "Orgasmo arrakala" liburuaren egilearekin hitz egin dugu koitozentrismoaz eta emakumeok gazte eta eder agertzeko jasaten dugun presioaz, beste gauza askoren artean.


EAEko ikastetxeek plazak gorde beharko dituzte ikasle "zaurgarrienentzat"

Hezkuntza Sailak EAEko ikastetxeei bidalitako gutun batean zehaztuta dagoenez, plazen erreserba hori hurrengo ikasturtean hasiko dira ezartzen Haur Hezkuntzan, ikasleen bereizketa saihesteko.

Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) ikastetxe publikoek eta itunpekoek plazak gorde beharko dituzte "hezkuntza-laguntza premiak" dituzten ikasleentzat, ikasle horiek arrazoi sozioekonomikoengatik edo beste batzuengatik bereiztea saihesteko.

Hezkuntza Sailak eskoletako zuzendariei igorritako gutun batean azaldu duenez, plazen erreserba hori hurrengo ikasturtean hasiko dira ezartzen Haur Hezkuntzan, eta ikastetxearen eragin eremuko Zaurgarritasun Indizearen arabera zehaztuko dute.

Halaber, eskaintzaren planifikazioa eta onartzeko prozesua arautzen duten mekanismoek aniztasuna eta zaurgarritasuna modu orekatuan banatu behar dute funts publikoekin finantzatutako ikastetxe publiko guztien artean, ikasleak arrazoi sozioekonomikoengatik edo beste batzuengatik bereiztea ekiditeko.

Hain zuzen ere, gutunean islatuta dagoenez, honako berariazko premia hauek hartuko dituzte kontutan:

- Heldutasun-atzerapenak eragindakoak.

- Hizkuntzaren eta komunikazioaren garapenaren nahasmenduek eragindakoak.

- Arretaren edo ikaskuntzaren nahasmenduek eragindakoak.

- Ikaskuntzako hizkuntza modu larrian ez ezagutzeak eragindakoak.

- Zaurgarritasun sozio-edukatiboko egoerek eragindakoak.

- Gaitasun intelektual handiek eragindakoak.

- Hezkuntza-sisteman berandu sartu izanak eragindakoak.

- Egoera pertsonalak edo eskola-historiako egoerek eragindakoak.


Jendetsua izan da hildako mendizaleen omenezko eguna

Eguraldi ederra izan dute gaur Besaide Oroitzapen Eguna ospatzeko, eta herritar ugari joango dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa elkartzen dituen lekura. Euskal Mendizale Federazioarekin batera, Elorrioko Udalak eta Erdella Mendizale Taldeak antolatu dute eguna eta datorren urtean, aramaioarrei egokituko zaie ardura hori. (Argazkiak: Besaide Mendizale Taldea).


Ondoz ondoko hirugarren garaipena Donibane Bonantzarentzat

Donibane Bonantza eskubaloi taldeak sailkapeneko lehen postua egonkortu du joan den asteburuan, Egia taldearen aurka 24-19 irabaziaz. Esan bezala, lehena da talde sanjuandarra gaur-gaurkoz Gipuzkoako Gizonezkoen Bigarren Mailan.

Aurretik hiru jardunaldi besterik ez dituztela, ligako sailkapenean berdinduta dira lehen hiru taldeak (Elgoibar eta Bayona dira, hurrenez hurren, bigarren eta hirugarren). Inauteriek atsedenerako tartea emango diete orain eskubaloilariei.

Etxean izan zuten lehia arrosek, larunbatean, eta hasiera-hasieratik eutsi zioten erritmo biziari bertakoek, defentsa indartsuari esker 12-9ko aldearekin heldu zirelarik atsedenaldira. Aipatzekoa, bigarren zatian zehar Donibaneko atezainak egindako lan txukuna, bertakoen abantaila are eta gehiago haz zedin ahalbidetuz.

Gazteen taldeak 25na berdindu zuen larunbatean Aloña Mendiren kontra, Federazio Txapelketako estreinaldian. Prestatzaileek aitortu dute Donibanekoek “lan ona” egin zutela, “fisikoki argi eta garbi maila hobea zuen taldearen kontra”.

Azkenik, Donibane Kalaburtzak ez zuen, Bonantzaren kategoria berean, partidarik jokatu asteburuan. Erreka Bergararen kontra zuten hitzordua, baina hura bertan behera gelditu zen eta oraindik zehazten ari dira partidarako data berria.


Fernando Albizu aktoreak egin du San Prudentzio jaietarako pregoia

Hurrengo ekitaldia ostegunean izango da: erretreta ezagunak hasiera emango die jaiei.


Furgobaratza

'Gaixotasun eta izurriei modu naturalean aurre egin', Villabonako baratze parkean.


Udaltzaingoan hamaika lanpostu betetzeko deialdia abiatu du udalak

Donostiako Udaltzaingoaren 2021eko Lan Eskaintza Publikoa onartu du udalak. Deialdian hamaika plaza eskaintzen dira, Udaltzaingoan dauden lanpostu hutsen kopurua kontuan hartuta, eta kalitatezko enplegu publikoa sustatzeko apustuarekin bat eginik.

Enplegu publikoa egonkortzeko eta bitartekotasuna murrizteko, udalak bere lan eskaintza publikoetan ahalik eta plaza gehien onartzen ditu, betiere estatuko araudian horri buruz ezarritako mugak kontuan hartuta. Lan ildo horretan, une honetan hainbat hautaketa prozesu daude irekita. Deialdi horiek dagoeneko onartuta dauden aurreko lan eskaintzen ondorio dira.

Hala ere, udalak 2021eko enplegu publikoaren eskaintzan lanean jarraituko du. Eskaintza horretan hainbat arlotako (teknikariak, administrariak, lanbideak eta abar) lanpostu hutsak erantsiko dira, eta urtea bukatu baino lehen onartzea aurreikusten da.


U30 Aldaketaldia eta Aralar Parke Naturalaren aurrekontua

U30 Aldaketaldia egitasmoko ekitaldien berri jaso dugu Martin Mantxorekin. Horrez gain, Zaldibarko zabortegiaren hondamendia izan dugu hizpide, eta gogoan izan ere Brasilgo Brumadinho presako hondamendia. Bestetik, Landarlan elkarteak Aralar Parke Naturalaren aurrekontuaren inguruan egin duen salaketaren berri eman digu Edurne Huesak.

Brasilgo MABen Zaldibarrekiko elkartasun mezua jasotzen da bideo honetan


Murrizketen kontrako protesta Zarauzko anbulatorioan

Zarauzko anbulatorioko langileek elkarrretaratzea egin dute gaur 13:00etan eraikinaren aurrean. Sektore publikoko langileak jasaten ari diren murrizketak salatzeko egin dute bilkura. Ostiral beltza du izena ekimenak, eta beltzez jantzita atera dira langileak ere. Zerbitzu publikoen aldeko aldarria egin dute; zerbitzuak ez pribatizatzea eskatzen dute, eta krisia eragin dutenek beraiek ordaintzea ondorioak, ez herritarrek.

13:00etan egin dute elkarretaratzea 'Ostiral Beltza' izeneko ekimenaren barruan (Hitza)

Zarauzko anbulatorioko langileek elkarrretaratzea egin dute gaur 13:00etan eraikinaren aurrean. Sektore publikoko langileak jasaten ari diren murrizketak salatzeko egin dute bilkura. Ostiral beltza du izena ekimenak, eta beltzez jantzita atera dira langileak ere. Zerbitzu publikoen aldeko aldarria egin dute; zerbitzuak ez pribatizatzea eskatzen dute, eta krisia eragin dutenek beraiek ordaintzea ondorioak, ez herritarrek.


Bultzada emateko momentua

AEK-k Bultza euskaltegiak! Bultza euskara! dinamika jarri du abian, eta iganderako ekitaldi xumeak deitu dituzte Euskal Herri osoan; Orion ere egingo dute, herriko plazan, 12:00etatik aurrera.

Bultza euskaltegiak! Bultza euskara! dinamikaren barruan, 80 ekitaldi baino gehiago antolatu ditu AEK euskaltegien sareak Euskal Herri osoan igande eguerdirako. «Zerbait sinbolikoa egin nahi dugu, data garrantzitsua delako guretzat», nabarmendu dute Araitz Muguruza eta Amaia Zaldua AEK-ko kide zarauztarrek. Korrika egin izan balitz, egun horretan amaituko litzateke ibilbidea eta, hain justu ere, hitzordu hori baliatuko dute euskalduntze mugimenduaren garrantzia plazaratzeko eta euskaltegiak erdigunean jartzeko. Bide batez, urte hauetan parte hartu duten eragileei ere eskerrak emango dizkiete.

«Zorionez, Urola Kostan oso erantzun ona izan ohi dugu beti, ez bakarrik parte-hartzeari eta laguntzari dagokionez, AEK-rentzat diru-iturri handia baita. Eskertu nahi diegu urteetan kilometroa erosi dutenei, egindako ahalegin hori», azaldu du Orioko AEK-ko arduradun Amaia Zalduak. Eskualdean ondorengo herrietan iragarri dituzte ekitaldiak: Azkoitin, Balda plazan; Getarian, frontoian; Orio, Herriko Plazan; eta Zumaian, Beheko Plazan. Zarautzen ere antolatuta zuten, baina bertan behera utzi dute intzidentzia-tasan okerrik ez eragiteko. Udalak egungo egoera epidemiologikoa dela-eta, ez die ekitaldia Lege Zaharren enparantzan egiteko baimenik eman, aforoa mugatzea eta jende pilaketak ekiditea zaila izango dela argudiatuta. «Musika Eskolako jolastokian egiteko aukera eskaini digu, baina horrekin ez genuke gure helburua beteko, AEK euskaltegia kalera ateratzea, helduen euskalduntzea indartzeko beharra aldarrikatzea, euskara plazan agertzea...».

Datorren ikasturtean

Korrika atzeratzea «erabaki zaila» izan da. «Kooperatiba bat gara eta enpresa ikuspegitik hartzen diren erabakiak langile guztion artean hartzen ditugu. Baita hau ere. Korrika bat bukatzen denean, hurrengo Korrikaren proposamena mahai gainean izaten dugu jada; zer izango den, noiz izango den, nondik nora... eta guztien artean erabakitzen dugu ados gauden ala ez. Iazko ekainean zalantza geneukan aurten ohiko Korrika egin ala ez, eta urria-azaroa bitartean pare bat galdetegi egin ondoren, 2022ra atzeratzea erabaki zen», kontatu du Zalduak. Dena ongi bidean, Korrikaren ohiko formatua datorren ikasturtean egitea aurreikusten du AEK-k.

Hamabost egunez kalera irten, korrika egin eta euskal txoko guztiak aldarrikapenez jostea da Korrika. «Indar erakustaldi bat, eta, gainera, jendeak diruz laguntzen du», berretsi dute AEK-ko bi kideek. «Baina horretaz aparte ere, AEK-k urtean zehar hainbat bilera egiten ditu EAEko administrazioarekin, Nafarroako Gobernuarekin eta Ipar Euskal Herriko lurralde elkargoarekin, Topagunearekin eta Kontseiluarekin ere harremanetan gaude. Hor atzean Euskal Herria euskalduntzeko lana dago, eta Korrika bada hori azeleratzeko erakustoki eta presiogune bat».

Hori horrela, abian jarri duten Bultza euskaltegiak! Bultza euskara! dinamikarekin hiru ardatz finkatu dituzte. Bata, 2021eko apirileko gutuna helaraziko diete Euskal Herriko administrazio nagusiei, datozen urteetan euskalduntze-mugimenduak nolako baldintzak izan behar dituen azalduz. Bigarrena, Korrika atzeratzeak AEK-ri galerak ekarriko dizkiola kontuan izanda, herritarrek ekarpen ekonomikoak egiteko leihoa zabaldu dute beren webgunean (aek.eus/ekarpenak). Hirugarrena, azkenik, igande honetan, 12:00etan, Euskal Herriko hamaika tokitan egingo duten ekitaldia, betiere segurtasun neurrietara egokituta. Egitaraua antzekoa da:, AEK-ren mezua irakurri, Arima Berunez Ordain taldea rap abestia jarri, bertsoak, eragileen parte hartzea eta abar.

Lehengo kopuruak ez

Egungo egoerak halabeharrez eragina izan du AEK-ko ikasgeletan ere. «Taldeak aurrera atera ditugu, baina ikasle kopuruari dagokionez mugak izan dugu. Zortzi ikasletik gora ez ditugu hartu. Lehen gehienez 10-12 lagun izaten ziren, adibidez». Zarautzen bost talde badituzte, eta alde horretatik pozik daudela nabarmendu du Muguruza irakasleak, nahiz eta lehengoko kopuruak ez izan. Bestalde, herrira atera eta kaleko dinamikak ezin izan dituzte egin; esaterako, talo ikastaroak, kantujirak edo gitarra saioak. «Hizkuntza bat ikasterakoan murgiltzea oso garrantzitsua da, eta hori ezin izan da behar bezala garatu».

«Uste genuen jendeak ikastaroa online nahiko zuela, baina ikusi da askok etxetik egiten duela lan, eta behar dutela etxetik atera eta besteekin egon, sozializatu». Jendeak jarraitu du euskara ikasten, pandemiak eragindako ikasturte ezohiko honetan ere. Horregatik, euskaltegien lana azpimarratu dute.


Usurbilen Nahi Ditugu bilgunearen gaurko mobilizazioa 18:15ean

Olatz Lasagabaster eta Patxi Uranga herritarrak baldintzapean aske geratu ostean azaroan, ez da usurbildar errepresaliaturik 47 urtean lehen aldiz. Baina oraindik orain espetxeetan diren 218 euskal presoak "etxean eta bizirik" nahi dituztela aldarrikatzeko mobilizazioak deitu ditu Usurbilen Nahi Ditugu bilguneak asteotarako. Lehenengoa gaur bertan (abenduak 24) baina iragarria zegoena baino lehenago, 18:15ean Mikel Laboa plazan.

Historikotzat jo du Etxerat-ek urte amaiera hau. 47 urteetan lehen aldiz "Usurbilek jada ez du arrazoi politikoengatik kartzelan edota erbestean dagoen herritarrik". Azkenak, Olatz Lasagabaster eta Patxi Uranga baldintzapean aske utzi zituzten azaroa hasieran. "Etxean dira... ez denak ordea" ohartarazi du Etxerat-ek. Horregatik, oraindik orain espetxeetan segitzen duten 218 euskal preso politikoak "etxean eta bizirik" nahi dituztela aldarrikatzen segiko dute asteotan ere.

Mobilizazio bana deitu du Usurbilen Nahi Ditugu bilguneak abenduaren 24an eta 31n; ostegunean, Olentzeroren mezua plazaratzeko hitzordua 18:15ean Mikel Laboa plazan. Hilaren 31n, “2021ean ASKE! OPA” ekimena iragarri dute.

Sarek bestalde bertan behera utzi du, pandemiarik ezean, urtarrilaren 9an Bilbon antolatuko zuen urteroko manifestazio jendetsua. Horren ordez, herriz herri mobilizatzeko deia egin du larunbat horretan, 17:30etan. Usurbilen Sarek manifestazioa deitu du, “osasun-segurtasunerako neurri guztiak errespetatuta. Leku zabaletan, non guztiok izango dugun aukera bakea, konponbidea eta bizikidetza aldarrikatzeko”.

Lehenago, asteotarako martxak deitu ditu Sarek Hego Euskal Herrian. Gipuzkoakoa, abenduaren 26an 11:00etan Martuteneko espetxetik Loiolara. Informazio gehiagorako: sare.eus

Segidan datozen mobilizazioen egutegia eta hitzorduon harira, Etxerat-ek kaleratu duen adierazpena:

Euskal presoen eskubideen aldeko mobilizazioak

Abenduak 24, osteguna

18:15 Olentzeroren eta Mari Domingiren mezua Mikel Laboa plazan.

Deitzailea: Usurbilen Nahi Ditugu.

Abenduak 31, osteguna

19:30 “2021ean ASKE! OPA” Dema plazan.

Deitzailea: Usurbilen Nahi Ditugu.

Urtarrilak 9, larunbata

17:30 “Bidea gara”, Sareren manifestazioa Usurbilen.

Deitzailea: Sare.

Etxean dira... ez denak ordea

Aurtengo Gabonak usurbildarrentzat historikoak dira. Atrebentziarekin diogu hori, gainera. Izan ere, joan den 47 urteotan etenik izan ez duen egoera gogor bat hutsaldu da: Usurbilek jada ez du arrazoi politikoengatik kartzelan edota erbestean dagoen herritarrik.

Olatz Lasagabaster eta Patxi Uranga herrian ditugu joan den azaroaren 6tik. Ez erabat aske oraindik, egia da. Baina ezarri dizkieten baldintzak (2018tik aplikatu ahal zirenak), eramangarriak dira bizimodu normal batekin.

Ez da urte erraza izan haientzat eta beren senideentzat. Lehenik, urtarrilaren 19an hiru urte bete zituenean, Xuak espetxea utzi behar izan zuen. Banaketa zinez gogorra izan zen. Gutxira, bere gurasoak kartzelaz aldatu zituzten Picassentetik Aranjuezera. 80 kilometro gutxiagoko "hurbilketa". Bisita bakarra egin ahal izan zuen familiak -otsailean- ze covid19aren pandemia lehertu zenean, akabo bisitak. Uztailera arte, Maddi txikia jaio zen arte, alegia, ez zuten elkar ikusteko aukerarik izan.

Eta geroztik ere ez. Hamar hilabete luzeetan gutun edo telefono bidez komunikatu dira. Orain gauzak asko aldatu dira haientzat, baina 218 preso politikoentzat eta beren familientzat oro har, berean darraite.

Azken asteotan hurbilagoko espetxeetara -eta kasu batzuetan Euskal Herrikoetara ere- lekualdatu dituzten zenbait euskal preso. Hortaz, egoera zertxobait leundu zaie haien familiei. Baina oraindik gehienak urrun eta, pandemia tarteko, baldintza gogorragoetan segitzen dute. Horregatik diogu herri-presioa mantentzea eta areagotzea ezinbestekoa dela. Lehenik eta behin, euskal preso guztiak beren etxeetatik ahalik eta gertuen ekar ditzaten; gaixo daudenak, adinean aurrera doazenak eta baldintzapean aske beharko luketenak etxeratuak izan daitezen.

Urrats horiek urratuko dute behingoz guztiak libre izateko bidea eta, Usurbil bezala, Euskal Herriko herri guztiak preso, erbesteratu eta deportaturik gabeko herriak bihurtzea.

Etxean eta bizirik nahi ditugu!

Etxerat


Etxeberrietako jaiak, lehen eguna

17:00 Jaien hasierako txupinazoa.

17:30 Euskaraldiaren txokoa Etxeberrietan, ondoren txokolatada Kotoi elkartean.

18:30 Haurrentzat jolasak Etxeberrietako plazan.

19:00 Patata-tortilla lehiaketa.

20:00 Afari-merienda zelaian.

21:00 Kontzertua: Merina Gris, J.Martina, Zigor DZ.


Larunbatean abiatuko da Xilaba 2020

Hiriburun ospatuko da lehenbiziko saioa, larunbatean. Finala Donibane Lohizunen azaroaren 21ean. Ortzi Idoate Bertsularien Lagunak Elkarteko Sustapen arduradun eta bertsulariarekin solastatu gara.


‘Euskararen gramatika’ aurkeztu du Euskaltzaindiak

Gramatika Batzordeak landu du 2011tik, eta 1980ko hamarkadatik EGLU liburukietan jasotako edukiak moldatu eta eguneratu ditu.

Euskararen gramatikaren arauak, azalpenak eta adibideak bildu, osatu eta sakondu ditu Euskaltzaindiak, eta Euskararen gramatika izenburupean argitaratu ditu. Lan mardula da: 2.000 orrialde baino gehiago dauzka, bi liburutan eta 43 ataletan banatuta. Euskaltzaindiaren obrarik garrantzitsuenetako bat da: Gramatika Batzordea 2011tik ibili da horretan buru-belarri. «Gramatika benetan sendoa da; nahiko genuke erreferentziala izatea datorren hamarkadan», adierazi du gaur Miren Azkarate euskaltzain oso eta Gramatika Batzordeko kideak, Durangon (Bizkaia). Izan ere, azokan egin dute gaur gramatikaren bigarren aurkezpena, eta bertan kontsultatzeko eta erosteko moduan izan da azken egunotan. Hamar urtez aritu da Gramatika Batzordea argitalpena prestatzen, baina aspaldi hasi zen gramatika lantzen. 1980an sortu zuen Euskaltzaindiak lantalde hori, eta 1984an argitaratu zuen EGLU edo Euskal Gramatika: Lehen Urratsak sortaren lehen liburukia, perpaus bakunei buruzkoa; beste sei publikatu zituen 2011ra arte: aditzari, lokailuei eta juntagailuei buruzko bana, eta mendeko perpausei buruzko hiru. «Hori guztia izan da lan honen oinarria», azaldu du Jesus Mari Makazaga Gramatika Batzordeko idazkariak. «Baina, aldi berean, lan hau ez da EGLU liburukien laburpen edo batuketa soila», zehaztu du Azkaratek. Izan ere, biek nabarmendu dute lan egiteko modua asko aldatu dela azken hamarkadetan, eta horrek prozesuan eragin duela. Batetik, baliabide eta corpus gehiago dagoelako egun. «Hutsuneak bete ditugu, akatsak zuzendu eta testuak berregokitu», azaldu du Makazagak. «Eta talde lanean egina da: ez da batzordekide bakoitzak egindako txostenen metatze bat; bileretan eztabaidatutako gramatika bat da». Inguruko hizkuntzetako gramatikari buruzko erreferentzia gehiago ere badaudela erantsi du Azkaratek: «Asko azpimarratu nahi izan dugu euskararen XXI. mendeko gramatika dela hau. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan hizkuntzalaritzan aurrerapen handiak egin ziren, eta, hala, egungo gramatikek hitz egiten dute argumentuez, paper tematikoez, aditzen sailkapenaz, adjektibo sailkatzaile eta tematikoez... Benetan XXI. mendean gramatika duin eta homologagarri bat egiteko, hizkuntzalaritzan errotutako kontzeptu horiek guztiak barneratu behar ziren». Azkaratek esplikatu du ahalik eta modu ulergarrienean jartzen saiatu direla informazio hori guztia: «Barne lotura eta erreferentzia asko jarri ditugu, Euskaltzaindiaren arauak azpimarratu egin ditugu, eta adibide ugari erabili ditugu». Amaieran, gainera, ehun orrialdetik gorako gai aurkibide bat erantsi dute, bilaketak errazteko: «Etekinik handiena bai aterako diote hizkuntzalariek edo euskal filologoek, baina beste askok ere topa dezakete informazio zehatza; adibidez, bait- menderagailuaren erabileraz, gai aurkibidean kontsultatuz». Eta badira aldeak 1984ko lehen arauetatik Euskararen gramatika-ra. EGLUren lehen hiru liburukietan jasotakoa moldatu dute batik bat; besteak beste, aditzei, izen sintagmei edota hitz ordenari buruzkoak. Adibide bat jarri du Azkaratek: «Aditzak sailkatzeko, nor, nor-nork eta halakoak erabili izan ditugu, baina orain beste kategoria batzuk ezarri dira: aditz trantsitiboak, intrantsitiboak, intrantsitibo ergatibodunak, psikologikoak... Horrek ez du esan nahi ikastean ezin denik nor-nork erabili, baizik eta halako lan batean beste formulazio teoriko bat behar zela».


"Itzulera" saio berriaren estreinaldia, gaur gauean, ETB1en eta eitb.eus-en

Xabier Mikel Errekondo eskubaloi jokalari ohia izango da lehen atalaren protagonista.

"Itzulera" saio berria ikusgai izango da gaur, irailak 8, ETB1en eta eitb.eus-en, Agustin Ezenarrok aurkeztuta.

Markel Irizar txirrindulariaren gidaritzapean, Bilbo-Bilbo martxa zikloturista egiteko erronka jarri dute Markelek berak eta beste bost kirolari ohik. Bilbon hasi eta hiri berean amaitzen den arren, 125 kilometro egin beharko dituzte helmugara iritsi aurretik. Hori dela eta, landetxe batean egonalditxo bat egiteko hitzordua dute jarrita, bizikleta gainean entrenatzeaz gain, oso garrantzitsua baita tropeleko kideen arteko harremana. Horrela, bizikleta gaineko bilakaeraren lekuko izatearekin batera, kirolariak sakonago ezagutzeko aukera du ikusleak. Kirolari bakoitzaren ibilbide profesionala aztertuko da, paraleloan doan bizitza pertsonala albo batera utzi gabe.

Hauek dira saioan parte hartzera animatu diren goi-mailako kirolari ohiak: Xabier Mikel Errekondo eskubaloi jokalaria, Arantxa Orbegozo txirrindularia, Imanol Agirretxe futbol jokalaria, Oskar Lasa pilotaria, Nagore Osoro patroia eta Markel Irizar txirrindularia.

Saio bakoitzak kirolari bat izango du protagonista. Hala, gosarian, protagonista eta haren ibilbidea ardatz hartuta, Agustinek bideratu duen solasaldi batek emango dio hasiera saioari. Ondoren, Markel Irizarrek hartuko du lekukoa, bizikletaren gainean trebatzen joateko saioa bideratzeko. Kirolarekin jarraituz, protagonistarekin zerikusia duen kirol bat egitera joango dira.

Nahikoa kirol egin dutela kontuan hartuta, landetxera itzuliko dira eta bertan bi solasaldi egongo dira: batetik, Agustin eta protagonistaren artekoa, afaria prestatu bitartean, eta, bestetik, kirolari guztiekin mahai-inguruan, afaldu bitartean.

Bestalde, azken saioa izango da egitura aldatzen duen bakarra; izan ere, hainbeste itxarondako martxa zikloturista egin beharko dute.

Xabier Mikel Errekondo, 1. ataleko protagonista

Asteartean izango den lehen atal honetan, Xabier Mikel Errekondo eskubaloi jokalari ohiaren bizitza profesional zein pertsonalari errepaso bat emango diote. Usurbilgo talde hasiberritik Europako Kopa irabazi arteko bidea ardatz hartuta arituko dira solasean, politika mundua albo batera utzi gabe.

Horrez gain, Bilbo-Bilbo martxa zikloturista egin ahal izateko lehen pausoak ematen hasiko dira. Eta kirolarekin jarraituz, bereziki trebeak ez diren kirol batean talde profesional baten aurka arituko dira.

Ezustekoz eta emozioz beteta datorren "Itzulera" saio berriko lehen atala, gaur, 22:30ean, ETB1en eta eitb.eus-en.


Manifestazioa: 'Gallardo iruzurrak amaitu, etorkizuna bermatu'

Corrugados Lasaoko beharginek deitu dute manifestazioa.


Udal Musika Eskolako gitarra ikasleak: 'Canon'


“Laguntasun-harreman polita erein da”

Eskolan matrikulatutako familia etorkinak adin bereko seme-alabak dituzten familia euskaldun boluntarioekin harremanetan jartzen ditu Familia Lagunak egitasmoak.

Aurrerantzean, hilean behin, Ongi Etorri Eskolara proiektuak atal berezia izango du Aiurriko hamaboskarian. Lehen geldialdia: Familia Lagunak programa

Hiru seme-alaben ama da Paula Ferreira. Portugalekoa jaiotzez, eta Bizkaian hezita, Andoainera etorri zen, bere senarraren herrira, orain bi hamarkada pasatxo. Aldiz, Claudia Perazaren familiak bi urte beteko ditu, aurki, Andoainen bizitzen. Bi seme-alaba ditu eta Valentziatik etorri zen, itsasoaz bestalde, Hondurasetik salto egin ostean. Elkar ezagutzen ez bazuten ere, beren bideek bat egin zuten, Ongi Etorri Eskolara proiektuaren Familia Lagunak programan parte hartzea erabaki zutenean.

Zertan datza Familia Lagunak egitasmoa?

Paula Ferreira: Kanpotik Andoainera bizitzera datorren familien bidelagun izatea du helburu egitasmoak. Hala, adin bereko seme-alabak dituzten bi familia jartzen ditu harremanetan. Hasiera batean, hartu-emana esparru akademikoari zegokion, baina guk maila pertsonalean sakondu dugu gure erlazioa.

Nola izan zenuten egitasmoaren berri? Nola iritsi zen aukera zuen eskuetara?

Claudia Peraza: Andoainera iritsi bezain pronto, ongi-etorri gutun bat iritsi zitzaigun, eta asko harritu gintuen horrek, lehenago, Valentzian, esaterako, ez baikenuen, sekula, horrelakorik jaso. Horrela, Ongi Etorri Eskolara erakundea gurekin jarri zen harremanetan. Familia Lagunak programaren berri eman zidaten, eta nik bertan parte hartzeko aukerari eutsi nion. Batez ere, nire semearengatik, apur bat hemengo dinamikan sartzeko.

P.F. : Ondarreta Ikastetxeko bilera baten bidez izan nuen programaren berri. Gainera, egitasmoa baino lehen, geure semeak ikasgela berean egon ziren, urtebetez, eta lagun handiak egin ziren. Orain, programari esker, are estuagoa da beren harremana.

Zein harreman garatu dute zuen familiek programari esker?

P.F. : Konfinamenduan, esaterako, geure semeak internet bidez konektatu izan dira batera etxeko lanak egiteko.

C.P. : Pandemia-egoera baino lehen, hainbat irteera egin izan ditugu bi familiek batera, programaren eskutik. Zenbait leku bisitatzeko aukera ematen dizu. Egoera epidemiologikoa medio, okertu egin du egunerokoa, baina, hala ere, gure familiek elkartzen jarraitu dute, ahal izan denean.

Claudia, zer ikasi diozu Paulari eta bere familiari?

C.P. : Izugarria izan da bizipena. Niretzat sostengua izan da Paula. Valentziarik etorri nintzenean, oso bakarrik sentitzen nintzen, izan ere, ez nuen hemen egon nahi, negar asko egin nuen. Hala, Paula euskarri izan dut, zentzu guztietan, ez bakarrik Familia Lagunak programaren harira. Ulertzen ez ditudan gauzak argitu dizkit uneoro, edota garraio publikoko ordutegien berri eman, baita nire semea zaindu ere. Biziki eskertzen diot hori guztia.

Eta zuri, Paula, zer eman dizu Claudia eta bere familia ezagutzeak?

P.F. : Izugarri gozatu dut esperientzia, izan ere, familia ezagutzeko aukera izan dut eta zoragarriak dira. Badakit zer den ezagutzen ez duzun herri batera bizitzera etortzea.

Baliagarria izan al da batak bestearen errealitatea ezagutzeko?

P.F. : Laguntasun-harreman ederra erein da, eta programak lagundu du horretan. Behar bada, parte hartu izan ez bagenu, egun, ez genuke elkarren berri izango. Programak konpromisoa eskatzen du hasieran, baina denborak aurrera egin ahala, sendotu egiten da harremana eta ez duzu programagatik egiten, barrenetik ateratzen zaizulako baizik.

Bi urteko iraupena du programak, eta amaitzear zaudete zuek. Atzera begira ipinita, nola oroitzen duzue hasiera?

C.P. : Oso pozik nengoela dut gogoan nik, baina harriduraz hartu nuen programa, ez baitnuen lehenago ikusi horrelakorik. Pandemiak oztopatu egin du, baina gu geure kontura gelditzen gara.

P.F. : Neuk ere hasiera oso polita oroitzen dut, maiz gelditzen ginen, gauza sakonez hitz egiteko, baita elkarren bizi-esperientzia ezagutzeko ere.

Zergatik da garrantzitsua horrelako egitasmoak egotea?

C.P. : Beste leku batetik etorri nintzen ni. Babestuta sentitzen zara ikusten duzulako zure alboan badela jendea.

P.F. : Oso garrantzitsuak dira horrelako proiektuak. Geure herrian eroso gaudenean, zaila egiten zaigu kanpotik datorren jendearen lekuan jartzea. Eta horretan lagunduko zaituen norbait ondoan izatea garrantzitsua da. Gainera, Lola Boluda (koordinatzaile orokorra) eta Jone Soto (Andoaingo arduraduna) izugarrizko lana egiten ari dira, ez, soilik, eskolak ezagut dezan programa, baizik eta Andoain osoak izan dezan horren berri.


Santos Indurain: “Egoerak estresa eragiten dio sistemari, batez ere oinarrizko arretari”

[URTEKARIA, 2021]. Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek aitortu du Eguberriek kezkatu egiten dutela. Prebentzioaren garrantzia berretsi du, positiboen gorakada ikusita, eta esan du txertoak balio izan duela gaitzaren larritasunari aurre egiteko.

Edurne Elizondo

Argazkia egiteko ere ez du maskara kendu. Prebentziorako neurrien garrantzia nabarmendu du Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek (Uztarroze, 1959), behin eta berriz, solasaldian. COVID ziurtagiriak epaileen bermea jaso berritan mintzatu zen Indurain Nafarroako Hitza-rekin, joan den azaroaren 25ean, pandemiaz, oinarrizko arretaz eta buruko osasunaz, bertzeak bertze.

Zertarako balio du COVID ziurtagiriak?

Balio du, batez ere, txertoa oraindik hartu ez dutenak txertatzeko, eta txertoaren bidez gaixotasunaren larritasunari aurre egiteko. Eta zenbait tokitan, gainera, ekar dezake segurtasunak gora egitea. Prebentzio neurriei eustea zailagoa da tabernetan eta jatetxeetan, eta halakoetan ziurtagiria berme bat izan daiteke. Zentzuz jokatzen jarraitu behar dugu, noski.

Espazio itxietan ez da beti gertatzen?

Uste dut prebentzio neurriak pixka bat ahaztu ditugula tabernetan eta jatetxeetan. Herritarrak txertatzeko prozesuak hagitz bide ona egin du, eta iruditzen zait izan dugula segurtasun sentsazio bat, eta, ondorioz, prebentziorako neurri batzuk ahaztu ditugu. Prebentzioaren garrantzia berretsi bertzerik ezin dugu egin, eta gogoratu txertoak ez direla %100 eraginkorrak. Txertoak ekarri du heriotzek, ospitaleratzeek eta gaixotasunaren larritasunak behera egitea, nabarmen, baina ez du dena konpondu.

Azken asteotako kasu goraldiak haurrei eragin die bereziki.

Bai, 0-14 urte bitartekoei, bereziki. 12 urte baino gutxiagokoek ez dute txertoa hartu, orain arte. Agerraldiak familia giroan eta eskolan gertatzen ari dira, eta gazteenei eragin die. Haurrek, oro har, ez dute sintoma larririk izaten. Arriskua da inguruko helduak edo zaharrak kutsatzen ahal dituztela, eta horregatik da hain garrantzitsua prebentzioari eustea.

Eguberriek kezkatzen zaituzte?

Bai. Kezkatzen nau hilabete osoak, Eguberriek ere bai. Egia da ospitaleetan egoera ez dela, inondik inora, iazkoa, baina kutsatzea gorako bidean da, eta kezkagarria da. Osasun sistemari estresa eragiten dio egoerak, batez ere oinarrizko arretari. Orain, bosgarren olatuan bezala, gaixoen %93 oinarrizko arretan artatzen dituzte. Oinarrizko arretan COVID-19a dute, baina badute txertoa ere, badute gripea, badituzte COVID-19aren gisako sintomatologia duten bertze birusak… Horrek kezkatzen nau.

Oinarrizko arreta sendotu beharra azpimarratu du Nafarroako Osasun Plataformak, bertzeak bertze. Zer asmo duzue?

Ditugun asmoak ez dira oraingoak. 2019ko maiatzean onartu genuen oinarrizko arretarako eta arreta komunitariorako estrategia, eta hor aipatzen da oinarrizko arretaren sistema moldatzeko beharra. Prebentzioari eta etxeko arretari eman nahi zaie garrantzia, bertzeak bertze. Pandemiak agerian utzi ditu oinarrizko arretan genituen egiturazko arazoak. Profesionalen falta da arazo horietako bat, eta egoerak okerrera egin du pandemiarekin.

Eta zer urrats egin duzue arazo horiei aurre egiteko?

Duela urtebete oinarrizko arreta osatzen duten eragile guztiekin jarri ginen harremanetan, zehaztu ahal izateko zer den urgentziazkoa, eta horren araberako ekintza plan bat osatzeko. Plan hori garatzen ari gara, oinarrizko arretarako sarbidea errazteko, antolakuntzan hobera egiteko, eta profesional gehiago kontratatzeko, bertzeak bertze.

Nafarroako Parlamentuan iragarri duzu 157 profesional gehituko dizkiozula lantaldeari.

Erizainekin indartuko dugu oinarrizko arreta, batez ere. 110 gehiago izanen ditugu. Erizainen gaitasunak garatzeko bidea eman beharko luke sistemak. Orain arte, botika emaile izan da sistema hori, baina autozaintzari eman nahi diogu garrantzia. Erizainekin sendotu nahi dugu zaintzaren, gaixo kronikoei eman beharreko arretaren eta etxeko arretaren esparrua.

Eta medikuak?

Familia mediku gehiago kontratatuko genuke, baina ez dago sendagilerik. Hori da kontua. Gure asmoa ez da hutsune hori erizainekin betetzea. Erizainek beren rola bete behar dute. Oinarrizko arreta sendotuko dugu, gainera, erizain laguntzaileekin, administrariekin eta gizarte langileekin. Pandemian lan polita egin dugu toki entitateekin eta oinarrizko zerbitzuetako langileekin.

Landa eremutik kritiko agertu dira zenbait udal agintari, oinarrizko arretan dituzten gabeziengatik. Urdazubin eta Zugarramurdin kexu agertu dira azken hilabeteotan medikurik ez dutelako. Zer asmo duzue arazo hori konpontzeko?

Izan ditugu medikuak ordezkatzeko arazoak. Hagitz zaila da ordezkapen horiek egiteko medikuak lortzea. Toki entitateekin ari gara lanean hori konpontzeko. Lan Eskaintza Publikoa egin dugu; lehentasuna eman diegu familia medikuei eta pediatrei. Azterketak egin ditugu, baina urtarril-otsailera arte ez dituzte beren lanpostuak hartuko. Nahiko genuke landa eremuan hainbertze ordezkapen egin behar ez izatea, baina ez da erraza.

Pandemiak dena hartzen du oraindik ere?

Pandemiari erantzuteaz gain, bertze gauza anitz egin dira. Egia da zenbait kontu atzeratu egin direla; hori onartu bertzerik ezin dugu egin, baina profesionalak ari dira ahalegina egiten egoerari buelta emateko. Edonola ere, larrialdiari erantzun beharra zegoen. Eta orain ere, kutsatzeek gora egiteak eragiten du arreta horretan jarri beharra. Hori egia da, eta kezkatzen nau.

Pandemiak eragin die, bertzeak bertze, itxaron zerrendei. Zein da egoera?

Kezkagarria. Herritarrek denbora gehiegi egon behar dute zain. Batetik, plan bat jarri dugu martxan ebakuntza geletako jarduera areagotzeko; bertzetik, garbi erran behar dugu zain diren guztien egoera ez dela berdina, eta, ondorioz, arreta azkarren behar dutenen kasuak lehenesten ari gara. Auzi hau garrantzitsua da guretzat, herritarrak daudelako zerrenden atzean. Gure lehentasunetako bat da itxaron zerrendena, pandemiaren kontrolarekin eta oinarrizko arretarekin batera.

Eta buruko osasuna? Pandemiak agerian utzi ditu lehendik zeuden gabeziak.

Egia da. Nik garbi dut buruko osasunari heldu behar diogula ikuspuntu integral batetik, eta prebentzioari arreta berezia eskaini behar diogula. Prebentzioa landu behar da oinarrizko arretan, baina baita bertze esparru anitzetan ere; eskoletan, bertzeak bertze.

Zer asmo duzue osasun mentala sendotzeko?

Asmoa da oinarrizko arretaren eta buruko osasunaren arloen arteko elkarlana sustatzea, behar den arreta integrala eskaintzeko. Helburua da psikologoekin sendotzea oinarrizko arretako lantaldeak; arazoak ez kronifikatzea, eta modu eraginkorrago batean heltzea auziari.

Sumatu duzue gora egin duela beharrak?

Oinarrizko arretan artatzen dituzten lau arazotik batek badu lotura osasun mentalarekin. Osasun etxeetan sumatu dute gora egin duela buruko osasunagatik joan direnen kopuruak, batez ere 15 eta 19 urte bitartekoen artean. Emakumeak dira gehienak, gainera. Sumatu da okerrera egin duela egoerak elikaduraren nahasmenduen esparruan. Azken bi urteotan gora egin dute kasuek.

Elikaduraren nahasmenduak artatzeko unitatea desagertu da.

Aldatu egin dugu prozesua. Arreta mailakatu egin dugu, eta lehen atea oinarrizko arretakoa da.

Nahikoa ez bada?

Eguneko ospitalea da bigarren maila. Kasurik larrienentzat, ospitaleratzea da bidea.

Arreta anbulatorioa ere desagertu da eguneko ospitalean.

Arreta mailakatua da, egoeraren araberako arreta eskaini ahal izateko.

Eguneko ospitalean, larritasuna pisuaren arabera ezartzen dute. Egoera larritzat jotzen ez bada, osasun etxera bideratzen dituzte herritarrak. Psikologoak bi hilabetean behin hartzea da bidea?

Oinarrizko arretaren eta osasun mentalaren arteko elkarlana sustatuz, hain zuzen, bertze modu batera heldu nahi diegu arazoei. Lehen maila da oinarrizko arreta. Hor ere jaso daiteke laguntza psikologikoa.

Psikologo gehiago kontratatuko dituzue?

Bai. 16-18 izanen dira, elkarlan horretan aritzeko. Inportantea da arreta integrala; hor funtsezkoa da prebentzioa, esparru guztietan, eta arreta mailakatzea. 2022ko lehen seihilekoan ezarri nahi dugu sistema.

Pandemia ez da amaitu. Egoerak okerrera egin dezakeela aurreikusi duzue?

Bigarren pandemia buruko gaitzena izanen dela aipatu izan da. Horregatik, ezarri nahi dugun arreta komunitario hori funtsezkoa da.

Eta osasun sistema publikoa sendotzea?

Lan egin behar dugu horretarako. Pandemiak erakutsi digu beharrezkoa dela sistema sendo bat izatea. Ahulguneak baditugu, baina gure apustua garbia da: sendotu egin behar dugu sistema publikoa antolakuntzaren arloan, bai eta profesional gehiagorekin ere.

Parlamentuak aurrekontuak aztertuko ditu datorren astean.

Osasun Departamentuaren sailak gora egin du.

Nahikoa izanen da?

Inoiz ez da nahikoa.

2022an, zer?

Garbi izan behar dugu pandemiak gurekin segitzen duela. Harremanak landu eta disfrutatu egin behar dugu, baina prebentzioa ahaztu gabe.

Argazkia: Iñigo Uriz / Foku


Durangoko ondare historikoan egindako pintaketak deitoratu ditu udalak

Durangoko Udalak "tristura eta haserrea" agertu ditu asteburuan herriko hainbat puntutan agertutako pintaketen harira. Herriko ondare historikoan agertu ziren margoketetako batzuk.

Asteburuan hainbat pintaketa agertu ziren Durangoko kaleetan, besteak beste, San Agustin kulturguneko fatxadan eta Santa Anako arkuan. Idatzitako mezuen jo-puntuan koronabirusari aurre egiteko neurri murriztaileak kritikatzen ziren. Udalak honako irakurketa hau egin du horren harira: "Hau ez da erakunde baten aurkako erasoa edota pandemiaren aurrean pentsatzeko modu baten kontua, durangar guztien ondarearen aurkako erasoa baizik. Pintadak egin dituztenei gure ondarearen aurka ez egiteko eskatzen diegu".


Israelek lau palestinar hil ditu tiroz Zisjordanian

Beste 20 lagun ere zauritu ditu, eta horietako lau larri daude. Guztira, gutxienez 85 palestinar hil dituzte aurten.

Erasoek ez dute etenik, eta tentsioa eta indarkeria ere gero eta handiagoak dira. Israelek lau palestinar hil ditu tiroz gaur goizean Zisjordania iparraldean egindako erasoan, horietako bat adingabea; gainera, 20 lagun inguru zauritu ditu, eta lau larri daude. Palestinako Osasun Ministerioak eman du erasoaldiaren berri.

WAFA albiste agentziaren arabera, Israelgo indarrak Jenin hiriaren erdigunera joan dira, eta herritarrez betetako kale batean egin dute tiroketa. Hildako lau lagunetatik hiru identifikatu dituzte, eta jakinarazi dute 16, 28 eta 29 urte zituztela. Agentziak gaineratu du Israelek errefortzu militarrak deitu dituela hirian eta errefuxiatuen esparruan, eta tiroka hasi dela herritarren eta haien etxeen aurka.

Israelgo armadak adierazi du Jeningo kanpalekuan «lanean» ari zirela segurtasun indarrak.

Azkenaldian, sarri izaten ari dira sarekadak. Guztira, gutxienez 85 palestinar hil ditu Israelek 2023an: horietako hamasei, adingabeak. Palestinako Osasun Ministerioak emandako datuen arabera, 2000. urtetik ez zen halako urte hasiera bortitzik izan.


Erditze bat

Zilbor-hestearekin lotuta bezala dator artikulu hau, aurrekoari segika. Haurdunaldiaz idatzi nuen orduan; erditzeaz egingo dut oraingoan.

Itzal luzea du erditzeak, iluna sarri, nahiz eta erditu aurreak eta, batez ere, erdiondoak egoera zail eta larriagoetara eramaten gaituzten maiz. Uste dut orokorrean irudi ezkorra dugula erditzeaz: min eta sufrimenduarekin lotzen dela, ospitaleko usain eta hoztasunarekin, ezin eta beldurrekin. Niri haurdunaldiak berak, neurri batean, eta inguruan izan dudan laguntzak erditzeko momentura gogotsu eta indartsu iristen lagundu didate. Plazera izan da gorputzean konfiantza sentitzea, datorrenari beldurrik gabe begiratzea, erditzeko gai garela sinestea. Eta, ospitalean, luxua izan da jasotako tratua: oso eskertuta gaude hango emagin, erizain, pediatra eta laguntzaileekin. Horri guztiari esker, erditzearen oroitzapenak ez du guretzat sufrimendu, hoztasun eta beldur usainik, horietatik ere arrastoren bat izan dezakeen arren.

Erditzeak itzal iluna baino gehiago berri usaina du: dena da berria eta dena ezustekoa, erditzean sabeletik umea atera baino zerbait gehiago egiten baita, gauza asko erdibitzen baitira. Erditzen da gorputza: zartatzen da alua edo ebakitzen da sabelpea. Zatitzen da emozioen mundua: erditzeko unera arte sentitutakoak, eta haurra lehenbizikoz ikustean sentitutakoa, esku eta hanka txiki horiek begiratu aldiro —noizbait begiratzeari uztea lortuz gero— berritzen dena: beste zerbait, beste mundu bat. Erdibitzen da erdibidea, eta sortzen dira binomio muturrekoenak: poztasun handi-handi bat, eta tristura sakon-sakon bat; haurraren edozein mugimenduk sorrarazitako samurtasuna, eta bigarren egunean gaua titian pasa duelako eta lorik egiten utzi ez dizulako haserrea; barru-barrukoak denak, aldi berean denak. Erdibitzen da gaua; laurdentzen, hamarrentzen; puska txikitan loa eta deskantsua. Erditzen da entzumena, eta gaitasun berezi bat sortzen da haurraren soinurik txikiena ere aditzeko, eta dohain harrigarri bat garatzen bestela entzundakoak eta gogoan hartu beharrekoak ahazteko, haurrarekin zerikusirik ez duten soinuak ez aditzeko. Erdiz erdi txikitzen da gauzen ordena, eta ordena berri bat sortzen da —oraindik desordenatua—; eta ikusten duzu zeure burua titia ematen ari zaren denbora tarte huts horri zentzua eman nahian, titia hartzeko tarteen eta loaldien arteko erlazioaren algoritmo misteriotsua kalkulatu nahian. Puskatzen da bikotea, bi ez delako jada osoa, orain hiru delako bat, hirutasun santua: aita, semea eta espiritu santua: ama.

Haurraz erditzen da ama, baina bere buruaz eta munduaz ere bai neurri batean, jada ez delako ezer, inoiz lehengo bera izango.


Argindarraren kostua dela eta, Arcelorrek geldialdiak egingo ditu Olaberrian eta Bergaran

Multinazionalak jakinarazi du neurria indarrean dela, eta ordu jakin batzuetan eteten ari direla ekoizpena.

ArcelorMittalek «geldialdi laburrak eta selektiboak» egingo ditu bere ekoizpenean, argindarraren prezioa handiak direla-eta, eta erabaki horrek multinazionalak Euskal Herrian dituen zortzi lantegietatik biri eragingo die, biak Gipuzkoakoak: Olaberriakoari eta Bergarakoari. Konpainiak baieztatu dutenez, jada ari dira etenaldi horiek egiten, elektrizitatearen kostuaren inpaktua handiagoa den orduetan. Azaldu dutenez, egunero erreparatzen diote hurrengo egunean argindarrak izango duen prezioari, eta horren arabera hartzen ari dira produkzioarekin lorturiko erabakiak. Konpainiak beste sei lantegi ditu Euskal Herrian, baina horietan ez du aurreikusten neurria ezartzea.

Siderurgia alorreko hainbat enpresa handi hasi dira geldialdiak egiten euren produkzioetan. Euskal Herrian, Sidenorrek eman zuen horren berri aurreko astean. Basauriko lantegian hasiko dira, eta konpainiak ez du baztertzen besteetara zabaltzea. ArcelorMittalen kasuan, erabakiak multinazionalak Europak dituen lantegi kopuru zehaztugabe bati eragingo dio.

Ikusi gehiago: Konpainia elektrikoen irabaziak murrizteko dekretua berretsi du Espainiako Kongresuak, EH Bilduren aldeko botoarekin eta EAJren abstentzioarekin

Financial Times-ek ostegunean aurreratu zuen bezala, altzairutegi elektrikoetan ezarriko dute neurria —halakoak dira Euskal Herrian dauden guztiak—, eta eraikuntzaren sektorerako xafla luzeak produzitzen dituztenetan, bereziki; Olaberrian eta Bergaran, esaterako. ArcelorMittalek 40 milioi tona altzairu ekoizten ditu urtean Europan, eta horietatik 10 milioi eraikuntza sektorerako dira.

Multinazionalarentzat ekoizpen zentro bakarra osatzen dute bi lantegi horiek. Olaberrikoak profil ertainak sortzen ditu eraikuntzarako; Bergarakoak, berriz, lehenengotik iristen zaion produktua prozesatzen du, eta profil arinak sortzen ditu sektore bererako. Bi lantegietan 510 langile daude.

Horiez gain, Euskal Herrian ArcelorMittalek beste sei lantegi ditu: bat gehiago Gipuzkoan, Zumarragan; bi Bizkaian, Etxebarrin eta Sestaon; Eta hiru Nafarroan: Lesakan, Berriobeitin eta Legasan.

Konpainiak onartu du «ekoizpenerako etenaldi labur eta selektiboak» egin behar dituela produkzioaren errentagarritasunari eusteko. Hala ere, ez du espero neurri horrek eragin handirik izango duenik bere ekoizpen bolumenean edo bezeroen eskariari erantzuteko duen gaitasunean.

Energiekin ez ezik, lehengaiekin ere arazoak izaten ari dira industria alorreko enpresetan. Autogintzaren sektoreak, adibidez, mikrotxipen faltagatik produkzio geldialdiak ari dira egiten.

LABentzat, «xantaia»

Komunikabideetara bidalitako ohar batean LABek salatu du ez duela inolako jakinarazpenik jaso ArcelorMittalen partetik. «Halako neurririk hartu behar badu, lotsagarria da langileei ezer aurreratu aurretik komunikabideetara jotzea».

Sindikatuak azpimarratu du konpainia horren eta Sidenorren erabakiek ez dutela «inolako justifikazio ekonomikorik». Uste du multinazional handiek «xantaia estrategia» bat abiatu dutela «geldialdien mehatxuen» bidez gobernuei presio egiteko argindarraren kostua jaisteko eta, bide batez, lan kostuak ere murrizteko. Estrategia horrekin bat egitea leporatu dio EAJri.

LABek uste du indarrean den lan erreformak enpresei «botere erabatekoa» ematen diela «edozein arazok» —izan lehengaien hornikuntzak, mikrotxipen aferak edota argindarraren igoerak— eragindako kostuak «langileen bizkar» jartzeko. «Geldialdi patronal bat egin nahi badu, enpresak ordain dezala».

Jaurlaritza, enpresei laguntzeko prest

Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak espero du Espainiako Gobernuak onarturiko dekretuari gehitu nahi dizkion neurriek egoera «lasaituko» dutela, eta horri esker faktura txikitu ahal izango dutela industria handiek.

Jaurlaritzak txosten bat egin du har daitezkeen 23 neurri posiblerekin, eta aipatu du bazkide gisa parte hartuko duela industria hornitzeko asmoz etorkizunean sor daitezkeen energia berriztagarrien parkeetan.


Koronabirusak gehien kolpatu dituen herrietan neurri gehiago hartzea aztertuko dute bihar

Bihar, 18:00etan, egingo du bilera babes sozialerako Euskadiko planaren aholku batzordek. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 5.000 biztanletik gorakoak diren eta 100.000 biztanleko 500dik gora positiboko tasa duten herrietan zer neurri hartu aztertuko dute bilkuran. Azpeitia, Azkoitia eta Zumaia dira baldintza horiek betetzen dituzten herrietako batzuk.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 5.000 biztanletik gorakoak diren eta 100.000 biztanleko 500dik gora positiboko tasa duten herrietan zer neurri hartu aztertzeko bilera egingo du bihar, osteguna, babes sozialerako Euskadiko planaren aholku batzordea (LABI). Azpeitia, Azkoitia eta Zumaia dira bi baldintza horiek betetzen dituen herrietako batzuk, eta ikusteko dago zer erabakiko duten biharko bileran.

Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, hiru lurraldeetako ahaldun nagusiak, hiru lurralde horietako hiriburuetako alkateak eta Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen ordezkaria elkartuko dira biharko bilkuran, COVID-19aren pandemiak egunotan izan duen hedapena mugatzeko neurriak izango dituzte hizpide. Hasiera batean ostiralean ziren bilera egitekoak, baina biharko 18:00etara aurreratu dute.

Iñigo Urkullu lehendakariak jakinarazi du bilkura aurreratu egin dutela; izan ere, haren arabera, bihar jakingo baitute EAEko Auzitegi Nagusiak zer erabakitzen duen Jaurlaritzak joan zen zapatuan iragarri zituen neurriez. Horrez gain, Espainiako Gobernuak erkidegoei zer proposatzen dien ere jakingo dute ordurako, baita azken egunetako datu epidemiologikoen garapena zer-nolakoa izan den ere.


"Udaren balorazioa oso ona da arraun elkartearentzat"

Iosu Esnaola, Orio Arraunketa Elkarteko presidentea, pozik agertu da traineru denboraldiak eman duenarekin, eta elkartean uda ondo joan dela azaldu du, kirol zein kudeaketa arloan.

Asteburu bakarra falta da traineru denboraldia bukatzeko.

Orokorrean, uda oso ona izan da guretzat. Nesken trainerua espero bezala ibili da, eta garaipen ederrak lortu dituzte. Bi urtez nagusi ibili eta gero, aurkari handi bat izan dute aurten, eta psikologikoki, oso ondo kudeatu dute Arraun Lagunekin izandako borroka. Horrek meritu ikaragarria du; are handiagoa, taldea iaz baino gazteagoa izan dela kontuan izanez gero. Hiru estropalarik egin dute debuta. Denborarekin, are gehiago baloratuko da neskek aurten lortu dutena.

Zer diozu mutilen lanaz?

Taldearen ezaugarriei erreparatuta, balio handia du aurten Ohorezko Txandan ibili izanak, onenekin borrokoan. Horrez gain, banderaren bat edo beste irabazteko aukera ere izan dute; zortea falta izan zaie estropadaren batean. Etxeko estropalariek izan dute presentziarik handiena traineruan, eta aurrera begira, horri eutsi behar diogu. Herrian ilusioa piztu du harrobiko arraunlariekin goi mailan aritzeak, eta hori bada nahikoa arrazoi denboraldia ontzat emateko.

Eta bigarren txalupaz?

Aurten arraunlari kopuruz justu ibili gara gizonezkoen bi taldeetan, eta horrek eragina izan du B taldean. Oztopoak oztopo, lortu dute hasiera batean zaila zirudien helburua: KAE1 mailan mantendu dira, astebururo tripulazioan aldaketak egiteko ia aukerarik izan gabe. Bi jubenilek debutatu dute aurten traineruan, eta liga horretan dagoen maila altua kontuan izanik, meritu doblea dute.

Zuzendaritzaren bigarren denboraldia izan da.

Proiektu bat garatzeko asmoarekin sartu ginen, eta horretan jarraitzen dugu. Pandemia dela-eta, ez zaizkigu urte onenak tokatu, baina elkarte barruko antolaketari eta gauzatu nahi ditugun proiektuei dagokienez, koska bat gora egin dugula iruditzen zait. Izurritea arindu eta gauzak normaltzen doazen heinean, fruitu gehiago jasoko ditugula iruditzen zait.

Zer helburu dituzue datozen bi urteei begira?

Bi helburu argi ditugu: batetik, goi mailan lehiakor izaten jarraitu nahi dugu, eta bestetik, indarra eman nahi diogu arraun eskolari. Aurtengo denboraldia abiapuntu ona izan daiteke. Gaztetxoen mailetatik datozen estropalariek elkartean baloratuak direla sentitu behar dute, eta Orion estropalari handien ibilbideak egin ditzaketela. Arraun eskolak hori bultzatu behar du. Momentu honetan erreferenteak diren arraunlariak jarri nahi ditugu gaztetxoekin lanean, haien eredu izan daitezen.

Zerk kentzen dio loa Josu Esnaolari?

Kargua hartu nuenetik, gauza askok. Elkarte baten kudeaketan kanpo faktoreek eragin handia dute, eta gure esku ez dagoen hori kontrolatu ezin izatea kezka iturri izan ohi da. Bestalde, garai zailak dira enpresei eta erakundeei diru eske joateko, eta ahaztu gabe, eskerrak eman nahi dizkiet gure ondoan dauden guztiei.


Madres paralelas' gaur Erriberan

Gaurkoan, txikientzako zein helduentzako pelikulak eskainiko dira bailaran. Astigartar txikiek, aukera izango dute Elur-erregina filma ikusteko, gaur arratsaldeko 16:30etan, Erriberan. Eta helduentzako, berriz, Madres paralelas pelikula proiektatuko dute, arratsaldeko 19:00etan, Erriberan. Hernaniarrek ere izango dute aukera zineaz gozatzeko gaurkoan. Arratsaldeko 19:30etan, Una librería en Paris pelikula jarriko dute, helduentzat. Eta, txikiek, Ilargirantz pelikula ikusteko aukera izango dute, 16:30etan.


Ugaora helduko den bidegorriaren lanak 2023 eta 2024 artean hasiko dituzte, “ondo bidean”

Arrigorriagako Martiartu industrialgunetik bidegorria jarraituz, Ugaorekin lotuko da Hego Uribeko bidegorrien sarea. Lanak 2023 eta 2024 urteen artean hasiko dituzte Ekaitz Mentxaka Ugaoko alkateak urtarrileko osoko bilkuran azaldu zuen bezalaxe: “Arrigorriaga eta Ugao lotuko dituen bidegorria astiro baina aurrera doa”.

Duela 10 hilabete, Bizkaiko Foru Aldundiak ibaiaren ondotik bidegorria sortzeko bost proposamen luzatu zizkion URA agentziari, eta ikerketak egin ostean agentziak argi berdea eman dio horietako proposamen bati. “Orain Bizkaiko Foru Aldundiari dagokio eraikitze-proiektuaren erredakzioagaz jarraitzea eta ondoren Ugao eta Arrigorriaga lotuko dituen bidegorriaren eraikuntza esleitzeko kontratazioa martxan jartzeko”, azaldu du Udalak.

Prozesua astiro-astiro aurrera egiten ari dela azaldu zuen Mentxakak joan den urtarrilaren 25eko osoko bilkuran eta “ezustekoak” gerta litezkela azaldu zuen: “Erakunde desberdinen artean konpromiso irmoa dago mugikortasun iraunkorrarekin eta Arrigorriaga eta Ugaoko loturari jarraipena emango dion bidegorriaren bigarren fase hau martxan jartzearekin. Bai guretzat, bai Aldundiarentzat, lehentasuna da bizikleta sarea osatzeko inbertitzen jarraitzea eta bizikleta garraiobide bideragarri eta seguru bihurtzea“. Aurreikuspenen arabera, dena ondo joatekotan 2023 eta 2024 bitartean hasiko lituztekete lanak, txirrindulari asko itxarotean ari diren bidegorria sortzeko.

Amaitu dituzte Arrigorriaga eta Martiartu industrialgunea lotzen duen bidegorriaren lanak


Euskadin bizi diren errusiarrek kezkaz bizi dute Ukrainaren eta Errusiaren arteko tentsio giroa

Errusiar komunitateari galdetu diogu nola bizi duen tentsio egoera hau. Orotariko iritziak jasota ere, badago denek nahi duten gauza bat: ez dadila erasorik izan.


Azken eguna, izena emateko

Arainburu-Umore Ona mendi taldeak irteera antolatu du igande honetarako. Goiko zentraletik abiatu eta Sasaingo errekari buelta zirkularra emanen diote, eta gaur da izena emateko azken eguna, Goizuetako estankora bertaratuta.


Iazko Bakearen Nobel saridunari hamar urteko espetxe zigorra ezarri diote

Ales Bialiatski eta beste hiru ekintzaile zigortu ditu Minskeko auzitegiak, kontrabandoan aritzea eta ordena publikoaren aurkako erasoak finantzatzea egotzita, besteak beste. Guztiek ukatu egin dituzte beren aurkako kargu guztiak.

Minskeko auzitegi batek hamar urteko kartzela zigorra ezarri dio Ales Bialiatskiri, Bielorrusiako giza eskubideen defendatzaile ezagun eta 2022ko Bakearen Nobel saridunari, GKE gobernuz kanpoko Viasna erakundeak jakinarazi duenez. Marina Zapasnik epaileak Bialiatski eta beste hiru ekintzaile zigortu ditu: Valiantsin Stefanovitx —FIDH Giza Eskubideen Nazioarteko Federazioko presidenteordea—, Vladimir Labkovitx —Viasnako abokatua— eta Dimitri Soloviov —GKEko giza eskubideen defendatzailea—. Talde antolatu bateko kide izatea, kontrabandoan aritzea, eta ordena publikoaren aurkako eraso larriak egiten dituzten ekintza kolektiboak finantzatzea egotzi die.

Fiskaltzak hamabi urteko espetxe zigorra eskatu zuen Bialiatskirentzat, 2021eko uztailetik kartzelan baitzegoen. Bielorrusiako presidente Aleksandr Lukaxenko buru duen gobernuaren aurkako protestak finantzatzea eta zergak saihestea ere leporatzen zioten. Stefanovitxi, berriz, bederatzi urteko zigorra ezarri diote; Soloviovi, zortzi urtekoa, eta Labkovitxi, zazpi urtekoa. Fiskalaren arabera, 2013 eta 2020 artean, «identifikatu ez diren beste pertsona batzuekin batera», sare bat osatu zuten, eta, horri esker, 350.000 euro inguru baino gehiago irabazi zituzten.

Akusazioaren arabera, atzerriko enpresa baten hainbat funtsetatik dirua kobratu zuten, eta, gero, beste pertsona batzuen laguntzarekin, Lituaniatik gutxienez 201.000 euro mugitu zituzten legez kanpo. Auziaren arabera, «ordena publikoaren aurkako eraso larriak egiten dituzten ekintza kolektiboetan parte hartzeko prestatu zituzten herritarrak, eta ekintza horiek finantzatu eta laguntza materiala eman zuten, giza eskubideen aldeko erakundeen aterkipean».

Ikertzaileek adierazi dutenez, Bialiatskik eta haren lankideek ez zuten ogasunean izena eman, eta ez zituzten beharrezko dokumentuak aurkeztu agintarien aurrean. Hala, 43.000 euro inguru ordaintzea saihesteaz akusatu dituzte. Hala ere, lau zigortuek ukatu egin dituzte beren aurkako kargu guztiak. Epaiari helegitea jartzeko aukera dute.

«Motibazio politikoak»

Joan den urtarrilaren 13an, Bialiatskik adierazi zuenez —Viasnak preso politikotzat jotzen du—, «ekintzaileen aurkako auzi penalak motibazio politikoak ditu». Salatu zuenez, 2020ko hauteskunde kanpainaren ondoren, «Bielorrusiako agintarien erabaki politikoa izan zen zibilak zanpatzea eta suntsitzea, herriaren ahotsa entzun beharrean».

Auzi saioaren bezperan, giza eskubideen aldeko nazioarteko 21 erakundek, besteak beste Amnesty Internationalek, Freedom Housek, FIDHk, Human Rights Watchek eta Helsinkiko Batzordeak komunikatu bateratu bat kaleratu zuten, ekintzaileak askatzeko eta haien aurkako kargu guztiak bertan behera uzteko eskatuz. «Hilabete baino gehiagoko epaiketa bidegabearen eta urte eta erdi baino gehiagoko atxiloketa arbitrarioaren ondoren, justiziarako itxaropen txikia dago», adierazi zuten.

Ikusi gehiago: Bielorrusiako, Errusiako eta Ukrainako giza eskubideen aldeko ekintzaileek jaso dute Bakearen Nobel saria

Bialiatskiri 2022an eman zioten Bakearen Nobel saria, baita Memorial Errusiako GKEari eta Ukrainako Askatasun Zibileko Zentroari ere, «gerra krimenen, giza eskubideen urraketen eta boterearen gehiegikerien aurka egindako ahalegin bereziagatik». Bielorrusiako Gobernuak egun horretan bertan kritikatu zuen Bialiatskik irabazi izana.


Iritzia: Ongizatearen gezurra

Bidatz Villanueva Etxague

Espainiako Gobernuak kamerak ezartzera behartuko ditu hiltegiak, “animalien ongizatea babesteko”. Neurri horrekin, “animaliak deskargatzean, garraiatzean, estabulazioan eta zorabiatzean, segurtasun-bermeak hobetu” nahi dituzte. Hegaztien eta txerrien kasuan, esaterako, odolustu baino lehen, erre egiten dituztenean, bizi zantzurik adierazten ez dutela ziurtatu nahi omen dute kontrol sistema horrekin, orain arte hautazkoa zena.

Garaipen gisa irudikatzen duten lege berri horrek haragi elkarteen oniritzia du, guztiak kontsumorako “sakrifikatuko” dituzten milaka animalia horien aurkako tratu txarrak ekiditeko. Zein garrantzitsua den erabiltzen duten terminologia, hiltegietan gertatzen dena leuntzeko eta modu profesionalean gizarteratzeko. Izan ere, sakrifizio hitzak hilketaz besteko esanahia du, erlijio kutsuzkoa. Une horretara iritsi aurretik, animalien gehiengoak esplotazio bizi-baldintza deitoragarriak pairatu ditu.

Podemos alderdi politikoak kamerak ezartzeko legea ospatzeko zabaldu zuen bideoa animaliek hiltegietan jasaten dituzten tratu txarren adibideez osaturik dago, salbuespena balira bezala. Hiltegietan ez dago tratu onik, animaliak gune horietara sartzera behartu, kontzientziarik gabe utzi, odolustu eta zatikatzea indarkeria ekintzak baitira. Nola pentsa daiteke kamerek egoera horrek eragiten duen sufrimendua txikituko dutela? Edozein animaliarekin traturik izan duen inork jakinen du kontzientzia dutela, gozatzeko ahalmena, baita mina sentitzekoa ere. Gizarteari sinetsaraztea ahora daraman haragi edo gorpu puskak minik jasan ez duela jendeak kontzientziaren ausikirik gabe irentsi nahi duen gezurra da.

Kameren kontrol sistema ezartzeak, hiltegiak areago legitimatzen ditu, eta ikusmiran jarri bertako langileak. Inork bete nahi ez duen egitekoa hartzen dute euren gain sistema kapitalistan zaurgarrienak diren biztanleek, emigratutakoek, askotan egoera irregularrean daudenek. Erreportaje batean argitaratu zenez, beste batzuen paperak “alokatuz” lortu izan dute lana. Esklabotza egoera salatu dute askotan, eta euren langile eskubideak aldarrikatu dituztenek mehatxuak eta zigorrak ere jasan dituzte.

Halaber, ikerketek agerian uzten dute lan horrek ondorio duen eragin psikologikoa. Langileek estres postraumatikoa garatzen dute, edota lekuko diren indarkeriarekiko apatia, besteak beste. Fabriketako kateak iradokitzen dituzten lan errepikakorrean milaka animalia hiltzeak ezin du efektu onik izan gizakiongan.

Merkatuko eskakizunei erantzuteko sortutako hiltzeko makineria dira hiltegiak, gizartetik bereizirik daudenak, ezkutuan, inoren bistan, bertan gertatzen dena biziko bagenu, beharbada, animaliak kontsumitzeari utziko geniolako. Kamerak ipintzea hipokrisia hutsa da, eta langile horiek kriminalizatzeko neurria. Hori ospatzeak gure pribilegioekiko kontzientziaren gabezia islatzen du, animaliekikoak batez ere, baina sistema kapitalistan egoera okerrenean daudenenekikoak ere bai, lan zikina egiten baitute gure ahosabaiaren plazererako. Etengabe ahotan duten “animalien ongizatea” ez da existitzen.

Argazkia: Nor / Tras Los Muros


Korrikaren Azkoitiko ibilbidea zehaztu du AEK-k

Apirilaren 8an, azpeitiarren eskutik jasoko dute azkoitiarrek Korrikaren lekukoa, eta Azkoitiko kaleetan zehar ibili ondoren, urretxuarrei emango diete. Eragile ugarik eman dute kilometroa hartzeko izena, baina Azkoitiko AEK-k jakinarazi du oraindik eskuratu daitezkeela. Kilometroen zozketa martxoaren 29an egingo dute, Elkargunean.

Azkoitiko AEK Euskaltegiak jakinarazi du 22. Korrikaren ibilbidea. Aurten, azpeitiarren eskutik jasoko du Azkoitiko herriak Korrikaren lekukoa, eta herriko errepideetan zein kaleetan eskuz esku ibili ondoren, urretxuarrei emango diete azkoitiarrek lekukoa, haiek beraien bidea osatu dezaten. Apirilaren 8an, ostiralez, izango da horie, eta aurreikuspenen arabera, euskararen aldeko lasterketa 14:07an iritsiko da Azkoitiko lurretara.

Munategi parean jasoko dute azkoitiarrek lekukoa, eta errepide zaharretik Santa Kutz auzora igoko dira handik. Malda igarota, San Jose egoitzara sartu-irtena egingo du Korrikak orduan. Segidan, Ugarteigarango igerilekuen albotik, Ugarte Ibilbidea zeharkatuko dute korrikalariek, handik Julio Urkixo etorbidera irteteko.

Etorbide osoa zuzen-zuzen zehazkatuko du Korrikak, eta euskararen aldeko lasterketa Azkoitiko Alde Zaharrera sartuko da, Balda plazara gain zuzen. Plazaberri nahiz Kale Nagusia osorik igaro beharko dituzte Korrikan parte hartuko duten euskaltzaleek, eta azken kale horren amaieran, Altzibar Etorbidera zuzenduko dia. Altzibar ere osorik igaroko du Korrikak, eta saihesbideko biribilgunera iritsitakoan, Urretxura doan errepidean sartuko dira. Zuzengune osoa egingo du Korrikak, eta Aizpurutxotik barrena Urretxura bideratuko da Korrika.

Kilometroen zozketa

Azkoitiko AEK-k gogorarazi du oraindik eskuragarri daudela Azkoitiko kilometro zatiak. Kilometroa erosi nahi dutenek Azkoitiko AEKrekin jarri beharko dute harremanetan: azkoitia@aek.eus helbide elektronikora mezua idatzita edo 607 61 26 97 telefono zenbakira deituta. Erakundeek, enpresek nahiz herritarrek 450 euroren trukean eskuratu ahal izango dute kilometroa, eta erdia, berriz, 250 euro kostatuko da.

Horren bueltan, atzo egin zuen Azkoitiko Korrika Batzordeak Korrika prestatzeko bigarren bilera, eta han erabaki zuten kilometroak hartu dituzten eragile guztien artean zozketa egingo dutela. Hain zuzen ere, martxoaren 29rako Elkargunean jarri dute horretarako hitzordua. Bestalde, Korrika Txikia egin edo ez aurrerago erabakitzea onartu zuten atzoko batzarrean. Martxoaren 8an egingo dute Korrika Batzordeak hurrengo bilera, eta herrian haurrentzat Korrika antolatuko duten edo ez orduan eztabaidatuko dute.


Elkarlana, ekonomia soziala eta kultura

2019an zabaldu zituen ateak Teila Fabrikak, Donostiako Egia auzoan. Lanerako tokiak alokatzen dituzte, baina ez dira horretara mugatzen. Elkarlanaren, ekonomia sozialaren eta kulturaren ardatzen arabera ari dira garatzen proiektua, auzoan errotu eta eragiteko asmoz.

Aldatzen ari da Donostiako Egia auzoa azken urteotan. Aspalditik dator aldaketa, baserriak eta sagardotegiak zeuden auzoa gutxika industrializatu eta urbanizatu baitzen. Horretan eragina izan zuen, besteak beste, 1903an zabaldutako Fábrica de Tejas y Ladrillos Eguia S.A teila fabrikak. 1962an bota zuten arte auzoko paisaian erreferentzia nagusia izan zen fabrikaren tximinia handia. Urte gutxi iraun zuen fabrikak, 1936an behin betiko itxi baitzuten. Teila fabrika hura eta zekarrena, ordea, garaiko bizimoduaren aldaketen erakusgarria da. Handik gutxira zabaldu zuten tabako fabrika berria, tren geltokiaren ondoan.

Auzoaren paisaia ez ezik bertako jendearen, edo horietako batzuen, bederen, lan egiteko modua ere aldatu da ordutik hona. 2015an Tabakalera inauguratuta eta auzoaren gentrifikazioa sakondu ahala ugaritu egin dira Egian ere coworking espazioak. Beraien lana indibidualki egin arren espazioa eta elkarrekin lan egitetik sor daitezkeen proiektuak partekatzeko guneak. Zentzu horretan, lanerako espazioa partekatzeko gunea da Teila Fabrika ere, baina baditu berezitasunak. Izena eta irudia teila fabrika zaharrari zor dizkio, eta komunitatea elikatu eta indartzeko lekua izan dadin nahi dute proiektuaren sortzaileek.

Balio eraldatzaileak

Balio eraldatzaileen arabera jarduten duten proiektuentzako lekua da Teila Fabrika, eta gizartean eragitea du helburu. Aitziber Lizarribar proiektuaren kudeatzaileak dioenez, inguruan zuten jendearen beharretatik tiraka ondu zuten ideia. Herri mugimenduetan eta horien inguruan lanean ari den jendea, enpresa txikiak, autonomoak, bakarrik lan egiten dutenak eta antzeko egoeretan daudenak leku batean elkartzeak aukera ematen die elkarren lana indartu eta elikatzeko, sareak sortzeko. Izan ere, espazioa baino gehiago eskaini nahi du proiektuak. Etxetik, edo bakarrik lan egin beharrean elkartzeak duen balioari garrantzia ematen diote. Ez bakarrik eremu profesionalean, baizik eta informalean ere, goizetako kafean ere gauza interesgarriak ateratzen dira, esaterako.

Hiru ardatzen arabera garatzen dute proiektua. Elkarlana da horietako bat. Elkarlana sustatzeko mekanismoak dituzte martxan. Esaterako, teilakide bakoitzak proposatzea zer eman diezaiokeen komunitateari, izan profesionalki zein bestela, eta, era berean, bakoitzak zer jaso nahiko lukeen adieraztea. Bi zerrenda horiek erkatuta sortzen dira elkarlanerako proiektuak eta konexioak, elkarlan ekonomikorako edo ezagutza partekatzeko. Ekonomia soziala da Teila Fabrikaren beste ardatzetako bat. Proiektua transbertsalki zeharkatzen du, espaziorako dituzten hornitzaileetatik hasi eta aretoetan antolatzen dituzten jardueretaraino. Norabide horretan, Olatukoop sareko kide dira. Hirugarren ardatza da kulturarena. Hilero bi ekimen kultural antolatzen dituzte, teilakideekin zein auzoko beste proiektuekin batera. Hitzaldiak, tailerrak, topaketak. berriki, Ez da entzuten! musika zikloaren bigarren jardunaldia egin zuten bertan.

Argazkia: Dani Blanco

Pandemiak baldintzaturik

2019an, zabaldu aurretik, auzoko eragileei proiektuaren berri eman zieten. Ekainean “teilakide” batzuekin lanean hasi ziren, eta udan zehar obrak amaitzeko eta espazioa ondo prestatzeko tartea hartu zuten. Urte hartako irailean ekin zioten ohiko martxari. Berehala, ordea, haien jarduna erabat baldintzatu zuen COVID-19aren pandemiak. Martxoko itxialdiaren ondorioz teilakideei arreta eta laguntza eskaintzeko moldatu behar izan ziren. 2020ko ekainean heldu zioten berriro ere pixkanaka martxari, espazioa osasun neurrien arabera moldatuz: protokoloak diseinatu, edukierak kalkulatu...

Espazioaren garrantzia

Espazioa baino gehiago da Teila Fabrika, baina espazioa ere bada. Eta espazioak berak ere badu garrantzia. Hiru bulego, lanerako espazio komunak, bilera gelak eta aretoak dituzte erabilgarri. Bulegoak hartuta daude, baina lanerako espazio komunetan badago oraindik lekua libre. Aski flexibleak dira, eta, Maddalen Serras kudeatzaileak azpimarratu duenez, beste coworking batzuetan gutxieneko edo gehieneko epe finkoak egoten badira ere Teila Fabrikan malgutasunaren alde egiten dute. Aretoei dagokienez ere, ekitaldi eta jarduera askotarikoetarako moldagarria den areto bat dute. Lehen entitateek batzar handiak egiteko baliatzen zuten, eta orain, aldiz, bizilagunen bilerak egiteko erabiltzen dute gehiago. Funtsean, helburua da espazioa bera eta bertako baliabideak erabiltzaileen beharretara moldatzea, eta ez alderantziz.

Auzoan errotua

Egian bizi dira Serras eta Lizarribar, eta Teila Fabrika bera ere auzoan errotzea nahi dute. Errotze horren erakusgarria da, esaterako, Gordegia Egiako Artxibategi Grafikoak Teila Fabrika duela teilatupe. Gordegian ikus daitezke, besteak beste, auzoak urteotan zehar izan duen bilakaera erakusten duten argazkiak. Horrez gain, auzoko zenbait proiektutan parte hartzaile gisa ere aritzen da Teila Fabrika. Prest daude elkarlanerako eta proiektuaren etorkizuneko ibilbidea ere komunitatean eraiki nahiko lukete.


Porc d´Or sariketan bi sari irabazi ditu Arizkungo Irigoien-Rekarte zerri haztegiak

Sariketari buruz mintzatu gara Arizkungo Xotero Irigoien zerri haztalearekin.


XLII. Bidasoa Itzulia txirrindulari lasterketa Zarauztik igaroko da maiatzaren 7an eta 9an

Maiatzaren 7an eta 9an XLII. Bidasoa Itzulia txirrindulari lasterketa pasatuko da Zarauztik, bi aldiz egun bakoitzean. Bi egunetan Oriotik helduko dira txirrindulariak eta Nafarroa kalea zeharkatuko dute Getariarako bidea hartzeko. Ondoren Meagatik iritsiko dira berriz ere Zarautzera, eta Elizaurretik Nafarroa kalera joko dute. Ondoren, errepide nagusia gurutzatuko dute osorik, Oriorantz jarraitzeko. Maiatzaren 7an 15:40ean igaroko da tropela Nafarroa kaletik, eta maiatzaren 9an, berriz, 14:33ean. Meagatik bueltan, 16:15ean gurutzatuko dute errepide nagusia maiatzaren 7an eta hilaren 9an 16:10ean. Aipaturiko tarteetan 20 minutu lehenago errepidea itxiko dute eta txirrindulariak igaro arte ez dute zabalduko.


CAFek 170 milioi euroko eskaria jaso du Alemaniatik

EKONOMIA // CAFek 170 milioi euroko eskaria jaso duela iragarri du. Alemaniako NWL operadoreak hamar tren ekoizteko eskatu dio. Beasaingo multinazionala 2055. urtera arteko man- tenu lanez ere arduratuko da. Bi aldeek orain urtebete 63 treneko akordioa lotu zuten, zenbateko ekonomikorik argitu gabe.


Olatz Salvador

Vital Fundazioak bat egin du Olatz Salvador euskal kantariaren "Aho Uhal" diskoaren birako agurrarekin, giro intimoan sortutako benetako abestiak biltzen dituen diskoarekin. Emanaldian, Idoia Asurmendi eta Miren Narbaiza abeslarien, Izaki Gardenak taldeko buru Jon Basagurenen, Haizeatxo taldearen eta Karmele Jaio idazlearen laguntza berezia izango du.


Ostadarrek plaza-dantza ikastaroa antolatu du

BEASAIN // Ostadarrek helduentzako plaza-dantza ikastaroa berreskuratu du. Gaur amaituko da izena emateko epea. Horretarako ostadardt@gmail.com helbidera edo taldearen Facebook eta Instagram kontuetara idatzi behar da. 695 73 74 00 telefonora ere deitu daiteke. Aurreko ikastaroak arrakastatsuak izan ziren baina pandemiaren erruz bertan behera gelditu ziren.


Lezo-Jaizkibel mendiko lasterketa, oso lezoarra

Igandean izango da Lezo-Jaizkibel mendiko lasterketaren bederatzigarren ekitaldia. 10:00etan aterako dira Gurutze Santuaren plazatik 350 lasterkariak, eta ordubetearen langa hamar minutuz gaindituta dagoenean hasiko dira lehen kirolariak irteera puntuaren toki berberean izango den helmugara iristen, hamalau kilometro egin ondoren (1.200 metroko desnibel metatua). Oso lezoarra izango da aurtengo lasterketa, batetik, inoiz baino herritar gehiagok eman dutelako izena; eta bestetik, Ander Iñarra goi mailako mendiko lasterkaria omenduko dutelako, eta dortsal bakoitzeko elkartasun euroa Lezoko Amezti Basoak Bizirik Jaizkibel taldearentzat izango delako. Datu bat: antolatzaileek hartzeko jarri zituzten 350 dortsalak 58 minutuan agortu egin ziren. Hau da, 2023ko urtarrilaren 1eko 00:59an ez zen jada dortsalik.

Dortsalen jabeei erreparatuta, antolatzaileak faboritoen edo “izen handien” zerrenda egitera ausartu dira. “Aurten ere, lasterketak izen handiko korrikalariak izango ditu Jaizkibelen gora. Emakumeetan, besteak beste Marina Gonzalez, Ainhoa Belzunegi, Ane Fernandez, Iratxe Etxegoien edota Iera Urretagoiena. Gizonezkoetan Iker Oliveri, Amets Aranberri, Jon Ugalde, Iñigo Gurrutxaga, Mikel Oliveri, Oier Arraztio, Raul Artola, Eneko Iñarra, edota Carlos Garcia izango ditugu irteeran”. Horien eta beste guztien artean banatuko dituzte sariak (12:00etan), eta lasterketa eder hori egin izanaren gozamena. Sariak, honakoak:

Emakume eta gizon irabazleentzat: txapela, trofeoa, eta Donostiako Apalategui dendan baliatzeko 150 euroko bonua.

Bigarren eta hirurren gizon eta emakumeentzat: Lezoko produktuekin osatutako saskia.

Lezoko lehen emakumea eta gizona: herriko jatetxe batean bina afari.

Suebakiko igoeran azkarrenak (emakumea eta gizona): sari berezia.

Lasterketa, zenbakietan

Antolatzaileek hainbat datu interesgarri eman dituzte. Bat, lasterketaren punturik baxuena 18 metroan dela, eta altuena 543an (Allerru gaina). Probaren lehen zatia da gogorrena, hasierako zazpi kilometroak malda gorakoak direlako, ondoren, Jaizkibeldik herrirantz beherako bideari ekiteko. Lezoko tontor bereziak zeharkatuko dituzte dortsaldunek: Allerru, Ixkulin eta Tiñelu, adibidez.

Korrikalariei erreparatuta ere hainbat datu eman dituzte. Bat, oso poztekoa: gehienak lezoarrak izango dira, 85 orotara. Lasterkarien jatorriaren araberako zerrendan bigarren errenteriarrak dira (48), irundarren (44), donostiarren (40) edo hondarribiarren (37) aurretik. Pasaitarrak zortzi dira, eta oiartzuarrak 11. Beraz, esan daiteke partaide gehienak Oarso Bidasokoak direla. %90 dira gipuzkoarrak. “Lezoar partaideen errekorra hautsi da aurten”, esan dute probaren gidariek.

Elkartasun lasterketa

Urtero, elkartasun helburua izaten du Lezo-Jaizkibelek. Saltzen den dortsal bakoitzeko euro bat eragile edo talde jakin bati ematen diote. Aurten, herrira begiratu dute keinua egiteko: Lezoko Amezti Baso Biziak Jaizkibel taldeari emango diote diru etekin hori. Hala azaldu dute euren egitekoa Ameztikoek, betiere auzolanean oinarritutako jarduerekin: “Bertako basoa berreskuratzea da gure asmoetako bat. Jaizkibelen kasuan, ameztia da berezko baso nagusia, nahiz eta horien arrasto txiki batzuk besterik ez diren gelditzen. Hala ere, erreka bazterretan haltzadiak eta eremu batzuetan hariztia ere hazi beharko lirateke. Gainera, basoen garrantziaren inguruko eta bertako basoa berreskuratzearen garrantziaren inguruko pedagogia egin, eta herritarrengan, kudeatzaileetan eta erabakiguneetan eragitea. Orain arte auzolanean berreskuratutako eremuei eta lanari jarraipena ematea ere dugu asmo”.

Ander Iñarra

Urtero, aldi berean, Lezoko kirolari bat omentzeko ohitura dute antolatzaileek. Aurten, aurkezpen handirik behar ez duen Ander Iñarrari egingo diote gorazarre igandean. Eliteko kirolean triatloian hasitakoa, zazpi urte dira mendirako jauzia egin zuela, eta Euskal Herriko trail korrikalaririk onenetakoa da egun. Aurtengorako, ordea, goi mailatik atseden hartzea erabaki du, eliteko kirol ez profesionalak bere bizitza pertsonalean izan duen eraginetik aldentze aldera. Bi datu: Lezo-Jaizkibel lautan irabazitakoa da Iñarra, eta ibilbidearen errekorra harena da. Noski, mundu mailan aritutakoa da 31 urteko lezoarra, eta adibidez Munduko Kopan goi-goian ibilitakoa da azken urteetan. Igandean, ziur, bide bazterren batean laguntzen ari dela txapeldun handia.

Alex Txikon

Antolatzaileak beti saiatzen dira Lezo-Jaizkibel egun bakarrera ez mugatzen, mendiaren eta konkretuki Jaizkibel mendiaren, horren kontserbazioaren, eta dituen balioen ohartarazpenean lan egiten dute. Noski, lasterketaren egunean bertan, hondakinak mendira botatzen dituztenak kaleratuak izango dira. 100dik gora pertsonako boluntario izango dute lanean igandean, dena zaintzen, eta denak zaintzen

Lasterketaren eragina egun bakarrera ez mugatze horretan, aurten ere Lezo Mendi Film egingo dute. Hala, hilaren 23an (ostegunean), Alex Txikon goi mailako alpinista eta herri kiroletan iaioak hitzaldia emango du, 19:30ean hasita, Gezala Auditoriumean. Doan da, aretoko eserlekuak bete arte.