Europako Konstituzioa: Erabateko ezetzetik baiezko kritikora

Adostasun ugari daukate, areago, oinarrizko gai askotan ados dira oro har, edo antzerakoa diote bederen. Ikuspegia da aldatzen dena, botila erdi hutsik edo erdi betea ote dagoen. Koldo Gorostiaga (Batasuna) eta Josu Erkoreka (EAJ) ados dira Konstituzioa deitu den itun hau estatuek egina dela eta estatuentzat, estaturik gabeko nazioen garapenerako behintzat ez dela egin. Alabaina, bakoitzak bere betaurrekoak daramatza eta Gorostiagak Euskal Herriarentzako hondamendia besterik ikusten ez duen tokian, Erkorekak orain arteko egoeran baino zirrikitu gehiago antzematen du naziogintzarako. Eta baiezkoa eta ezezkoaren artean da boto zuria, baiezkorako eta ezezkorako arrazoiak ikusten dituena. Hori da Abertzaleen Batasuneko militante multzo batek defenditzen duena: Andde Sainte-Marie ABko zuzendaritzako kidea da molde horretakoa eta berak idatzitako artikuluan zuriaren aldeko apustu militantea egiten du.

Zergatik deitu konstituzioa, estatuen arteko ituna denean? Nagusiki horrek herritarrari Europako beste itxura bat ematen diolako eta hori amu gisa erabili nahi delako, baina baita konstituzio batek izan dezakeen hainbat osagai ere baduelako. Bitxia egin zaigu ikustea ezezkoaren aldekoak nabarmentzen dituela gehien konstituzioaren osagai horiek eta baiezkoaren aldekoak testuaren itun izaera.

Ia bi orduko jardunaren ondoren, eztabaidari amaiera ematean, eztabaida oso gogorra ez dela izan aipatu dugu lekuko gisa aritu garen bi kazetariok. Azaleko azterketa batek garbi uzten du bi posizioak muturrekoak direla: bai eta ez. Sakonduz gero, ordea, itun honetan antzeko errealitate orokor asko berdintsu ikusten dute, hori bai, bakoitzak ikusten duenari buruzko interpretazio eta ondorio desberdinak eginez. Agian horrexegatik ez da horren gogorra izan, hitzez eta jarreraz bederen. Transkripzioa egiterakoan, ordea, jarrera desberdinak eta ika-mikak hobeto ikusten dira, edo guri behintzat hala iruditu zaigu.

Europako iragan maiatzeko hauteskundeen biharamonak, herritarren parte-hartzeari buruzko agintari eta komunikabideen etsipen adierazpen ugari ekarri zituen. Beste horrenbeste edo gehiago espero da otsailaren 20rako. Erreferenduma egingo duten bederatzi estatuetatik Espainia izango da lehena. Parte-hartze kontuekin ekin diegu berotze ariketei.

Nolako parte-hartzea izan dezake Europako Konstituzioari buruzko erreferendumak? Europako hauteskundeetako parte-hartzea gaindituko al da?

JOSU ERKOREKA. Argi dago abstentzioa handia izango dela, izugarria. Duela hil batzuk gertatu zenaren parekoa edo handiagoa. Orduan, besteak beste, alderdiek aulkiak zituzten jokoan eta aulkiak jokoan daudenean alderdi politikoek gehiago egiten dute botoa erakartzeko. Gainera, dirua eskuratzeko posibilitatea zeukaten eta erreferendum batean horrelakorik ez dago. Beraz, alderdiek ez dute aparteko ahaleginik egingo botoa erakartzeko edo animatzeko. Orokorrean aldaketarik egon ez denez eta Europako gizarteak Europako Batasunarekiko oraindik ere urrun jarraitzen duenez, susmoa dut abstentzioa aurrekoaren pare egongo dela.

KOLDO GOROSTIAGA. Bat nator, baina gaineratuko nuke ez dakit zenbat milioi euro daudela tartean kanpaina honen inguruan. Joan den astean Europako Konstituzioari buruzko txostena aurkezteko Europako Parlamentuak ekitaldi horretan gastatu zuen diru mordoa ikustea baino ez dago. Nire ustez, Europako instituzioetatik keinu txar bat dago hor jada. Gaur egungo gizartean gauzak saldu egin behar dira eta salmentaren logika erabiltzen ari dira Konstituzioarekin, publizitatea eta propaganda hor metatuz. Ez dakigu ondo zenbat milioi euro kostatuko duen Konstituzioaren aldeko kanpainak. Konstituzioaren informaziorako dela diote, baina jakin badakigu Konstituzioaren aldeko kanpaina dela. Propaganda hori parte-hartzearen aurkako izango dela uste dut, baiezkoaren alde egongo direnek jadanik erabakia izango dutelako baiezkoa. Aldiz, jende askok nazkatuta bukatuko du propaganda horrekin eta seguruenik ez du kontran bozkatuko, paso egingo du. Emandako urratsek abstentzioa areagotuko dute eta ondorioz abstentzioak baiezkoaren alde egingo du, ezezkoaren kontra. Konstituzioaren alde egiteko estrategia da hori.

J. ERKOREKA. Orain arte ikusi izan dudan propagandan, neutrala delakoan azpitik aldeko mezua sartzen ari direla ez dut ukatuko. Baina kanpaina horrek eta abstentzioak neurri batean ezezkoaren kontra eta baiezkoaren alde egingo duela ez daukat hain argi. Militantismoa batez ere ezetzaren esparruan emango da eta azken batean, neurri propagandistikoek gizartean nazka sortzen badute, ezezkoaren jarrera indartzeko eta militantismoa areagotzeko eta baiezkoaren alde daudenak erlaxatzeko izango da.

K. GOROSTIAGA. Ez nago ados. Baiezkoaren alde dagoen militantismoa eta ahalegina ez dut sekula ezagutu, ezta Maastrichen garaian ere. Orain, orduan baino ahalegin handiagoa egiten ari dira.

J. ERKOREKA. Baina ni ez naiz ari erakundeen militantismo mailaz, ikusten dut erakundeetan propaganda kanpaina hauetan baiezkoaren aldeko jarrera tinko eta eraginkorra dagoela. Militantismoaz hitz egiten dudanean, herriaren militantismoari buruz ari naiz. Gizartean, ezezko jarrera hartua daukanak militantismo handiagoarekin jokatuko du hemen, aldeko joera duenak baino. Baiezkoak ikusiko du urak badoazela aurrera eta arrazoi gutxiago ikusiko du aurrerapauso konprometitua hartzeko, ezezkoaren aldekoek baino.

Prozedurari dagokionez, kritikak izan dira. Aipatu izan da Konbentzioa zabaltasun handiagoz edo gutxiagoz osatu zitekeela. Gainera, herrialde batzuetan parlamentuek onartu behar dute testua, baina besteetan erreferendum bidez egingo da. Ikuspegi ugari dago. Zein da zuen iritzia?

J. ERKOREKA. Konbentzioarena esperientzia berria da. Nizaren kasuan, Funtsezko Eskubideen Kartari buruz erabili izan zen, baina Kartak ez zuen eragin indarrik izan. Beraz, Tratatu baten kasurako lehenengoz egiten den esperientzia da. Alde positiboak eta negatiboak ditu. Gobernu arteko konferentziekin konparatuta alde positibo nabarmenak ditu, gobernu arteko konferentziak baino askoz gardenagoa delako. Konbentzioaren konposaketa kritikagarria izan daiteke, nik neuk esan dut beste era batera antola zitekeela, erregioen batzordeak presentzia eraginkorragoa izan behar zuela, baina berez ez diogu esperientzia berri honi aurrerapausotik duena kenduko. Alde onak ditu orain arteko prozedurekin alderatuta.

K. GOROSTIAGA. Konbentzioak atera zuen dokumentutik oraingo testura hainbat gauza aldatu dira. Alegia, Konbentzioaren baitan adostutakoa oraingo testuaren laurdena baino guttiago baita. Azkenean, Kontseiluak, hau da, estatu buru eta lehen ministroen artean, egin dira legeak eta haiek dute boterea. Orain arte bezala, etorkizunean ere parlamentuak bigarren mailako esku-hartzea izango du legeak egiteko orduan. Gaur egun, Konbentzioaren ekarpen berria goraipatzen da, Gobernutik aparteko instituzioek parte-hartze handiagoa dutela dirudi. Baina hori irudia da, errealitatea da Konbentzioak egindako lanetik ikaragarri aldatu dela orain dugun Konstituzioa eta hau gutxi batzuen artean egindako testua dela.

J. ERKOREKA. Konbentzioaren lanaren ostean gobernu arteko konferentzia egon zela eta horrek aldaketak sartu zituela egia da, eta jakin nahi duenak aukerak ditu jakiteko. Baina argi daukat aldez aurretik Konbentzioaren lana izan ez bazen, gobernuen artean soilik kudeatutako prozesua izan balitz, orain testu hau erabat desberdina izango litzatekeela. Konbentzioak eragina izan du.

K. GOROSTIAGA. Konbentzioa prozedura mailan onerako urratsa izan da. Tamalgarria da ondoren zer gertatu den eta orain zer dugun. Konbentzioa egin izanagatik sinesgarritasuna eta gardentasuna saltzen da, baina funtsean testu hau ez da inolaz ere gardena.

J. ERKOREKA. Baina horrelako foro garden, zabal eta herritarrei irekitako batean, eztabaida konkretu bat gizarteratzen denean, zaila da gero gobernuek berriro bideratzea, gizartea ohartu delako eztabaida non dagoen, puntu batzuetan aldaketa dagoen arren.

Prozedurak bakarrik ez, testuak berak ere kritika ugari jaso du: Konstituzio bat izateko oso luzea eta nahasia dela esan izan da.

J. ERKOREKA. Hala da. Baina orain arteko egoera askoz ere aldrebestuagoa eta kaotikoagoa zen. Orain arte tratatuak zeintzuk ziren ezagutzeko hainbat testutara jo behar zen, testuak beraien artean konparatu behar ziren... eta inork ezin zuen benetan egin. Orain, besterik ez bada, testu luzea baina bateratua da.

K. GOROSTIAGA. Baina era berean, iluna, Europak batasun politikorantz abiatu duen prozesua hastapenetik iluna izan delako. Ez da borondaterik egon argia izan dadin, alderantziz. Horregatik, ezkertiarrok saiatuko gara gure kanpainan argitasuna ematen, hor ezkutatuta dauden gauzak ateratzen eta ilunak zergatik diren azaltzen. Batez ere Maastrichteko itunetik gaurdaino zabaltzen da etapa bat non hiritar xumeek ez duten inongo posibilitaterik jakiteko nork agintzen duen, non dagoen boterea. Hori da gaur egungo arazoa eta Konstituzioak behin-betiko gordetzen du elementu hori. Bestalde, Konstituzioa onartzeko, ez da behar 25 estatuetan baiezkoa garaile ateratzea, nahiz eta teorian bai.

J. ERKOREKA. Bi ohar. Batetik, diozu herri xumeak ez duela tresnarik hau behar bezala ulertzeko. Nik uste gaur egun sistema politiko guztiak hainbeste konplikatu dira, horietako bat bera ere ez dela herri xumeak ulertzeko modukoa. Zehaztasunarekin ezagutzea ezinezkoa dela iruditzen zait. Bestetik, adostasuna behar da aldatzeko, baina zuk uste duzu hau onartu egingo dela adostasunik ez badago? Esaterako, Frantzian erreferenduma egin eta ezezkoa ateratzen bada onartuko dela uste duzu?

K. GOROSTIAGA. Gaur egun, hogeita bostetik bederatzi estatuk esan dute erreferendumera joko dutela. Espainia izango da erreferenduma egiten lehenengoa, beraiek uste baitute Espainian baiezkoa aise gailenduko dela. Erreferendumera joko da baita ere Luxemburgon, Frantzian, Herbehereetan, Portugalen, Danimarkan, Britainia Handian, Polonian eta Irlandan. Arazoak sortuko dira herrien hitza errespetatuko den lekuetan eta beraz bederatzi estatuen arteko jokoa dugu hor. Hori da errealitatea eta hori jendeari esan behar zaio.

J. ERKOREKA. Beno, nik zalantza handiak ditut honek aurrera egingo duenik. Estatu batzuetan honek nekez egingo du aurrera.

K. GOROSTIAGA. Bai, nik ere zalantzak ditut. Parlamentuan eztabaida izan zen duela gutxi eta proposatu zen B Plan famatua aurreratzea. Hori aipatu ere ez dela egin behar esana da eta Konstituzioak aurrera egingo duela bakarrik esan behar dela erantzun zioten. Konstituzioa pasatzen ez bada badaezpadako prozedura da B Plana.

Eduki zehatzagoetan sartuz, ezezkoaren aldekoek aipatzen dute neoliberalismoan urrats garrantzitsua egiten dela Konstituzio honekin, baina baiezkoen aldekoek Nizako Ituna baino askoz aurrerakoiagoa dela diote.

J. ERKOREKA. Oraindik dimentsio sozial nahikoa izan ez arren, orain arte eman den itunik sozialena da hau, dudarik gabe. Kontuan izan behar da nondik datorren Europako Batasuna: hasieran proiektu ekonomiko hutsa baino ez zen izan, merkatu konkretu batzuen integrazioa. Merkatuaren bateratzeak logika oso liberala ezarri zion Europako dinamikari, merkatuetan lehiakortasuna printzipio nagusienetakoa delako. Geroztik agertu izan da dimentsio soziala, baina oraindik ahula da, bidea egiten joan den arren. Alderdi sozialistek esan dute itun hau abiapuntu bezala hartuta beste politika sozialagoak egin daitezkeela. Arazoa da Europan nagusi diren alderdiak alderdi liberalak edo eskuinekoak direla. Beraz, ez dago borondaterik politika soziala indartzeko ez estatu barruetan eta ez Europa mailan ere. Baina hau da dimentsio soziala gehien lantzen duen tratatua. Erretorika dago, baina eskubide sozial eta laboralei dagokienez Konstituzio guztietan beti printzipio orokorrak dira gero kasu konkretuetan eta legeen bidez garatuko direnak.

K. GOROSTIAGA. Arlo sozialean, nik nahiago dut zalantzarik gabe Espainiako Konstituzioa, Europakoa baino. Adibidez, Europako Konstituzioak, 88. artikuluan, dio: "Langileek eta enpresariek (...) grebarako eskubidea dute". Espainiako Konstituzioan, greba eskubidea langileek bakarrik dute, enpresariek ez. Europako Konstituzioak greba patronala onartzen du eta hori ez da sekula santan ikusi. Langileenganako eraso itzela da.

J. ERKOREKA. Artikuluaren irakurketa bortxatua egiten ari zara. Patronalaren greba, eskubide bezala, ez dut inoiz inon ikusi. Hau da, esan nahi dut hemen greba aipatzen denean langileen grebari buruz ari dela. Patronalak beste neurri batzuk baditu eta ez dut esan nahi hemen babesten ez direnik ûEuropako gizarte osoan babesten diren antzeko neurrietanû, baina hemen greba aipatzen denean Europako tradizio juridikoan greba kontzeptuaren inguruan dagoen ideiari buruz ari da. Ideia hori langileen eskubidearekin lotzen da, ez enpresariarenarekin. Beste irakurketa batek ez du zentzurik.

K. GOROSTIAGA. Baina gaur egungo Europako patronalaren estrategia erasotzailea ez da inoiz ikusi. Begi-bistakoa da eta arma berdinak izateko eskubidea eskatzen dute: «zuek greba egin badezakezue, guk ere bai».

J. ERKOREKA. Baina patronalak enpresa itxi badezake, ez dauka greba egin beharrik. Greba eskubidearen babespean jarri beharrik ez dauka.

K. GOROSTIAGA. Baina zuk uste duzu hori nahi gabe jarri dutela hor? Ikusirik nola aztertu duten dena?

J. ERKOREKA. Enpresariak normalean erabakiak bakarrik hartzen ditu, ez taldean edo kolektiboan. Hau da, ez du jokatzen klase enfrentamendu bezala, langileriaren aurka. Neurri kolektiboak ez dira hartzen. Baina enpresariek soldaten igoera moderatua izan behar dela edo erakunde publikoek aurrekontuetan oreka zaindu behar dutela bezalako proposamenak egitea logikoa da.

Euskal Herriaren eta orokorrean Europako estatu gabeko nazio txikien ikuspegitik, baiezkoaren aldekoek diote ez dugula Konstituzioan parte hartu, baina Europaren Batasuna gehiago indartzen dela eta horrek, aldi berean, estatuen ahultzea dakarrela, estaturik gabeko herrien alde.

K. GOROSTIAGA. Lehengo egunean, Josu Jon Imazek esaten zuen Europaren proiektu honek mugak ezabatzen dituela eta nazio estatu klasikoak izan duen boterea murriztu egiten duela.

J. ERKOREKA. Seguru aski ez da desberdintasunik egongo gure pentsaeran. Kontua da Koldok aspektu negatiboak azpimarratu dituela eta nik agian positiboenak nabarmenduko ditudala. Estatu nazioaren irudia munduan zehar globalizazioaren ondorioz ahultzen ari dela, neurri batean, globalizazioak planteatzen dizkion erronkei erantzuteko jada tresna eta indar nahikorik ez daukalako, errealitate ukaezina da. Bai ekonomia mailan, bai filosofia mailan, analista guztiak ados daude horretan. Europa horretan salbuespena ez dela argi dago. Europan ere duela berrogeita hamar urte estatu subiranoak zeuden. Orain, estatu partaide izatera etorri dira, Europako Batasuneko kide direnen artean, behintzat. Horrek dakar, besteak beste, orain soberania hori mantentzeko bildu egin behar direla eta bilduta ere, oraindik ahaleginak egin behar dituztela.

Herri txikiek zein aukera daukate hor? Europa barruan estatuak ahultzen diren heinean eta ahultze horren ondorioz mugak ere zirriborro bihurtzen diren heinean, guretzat argi dago: gure kasuan, besteak beste dakar konplizitate sareak askoz errazagoak izan daitezkeela orain Iparraldearen eta Hegoaldearen artean, duela berrogeita hamar urte zirenak baino. Bistan dago lehen oztopo handia zegoela eta orain muga hori ez dagoela; konplizitate kultural, ekonomiko eta era guztietakoak egiteko posibilitateak zabaltzen zaizkigula. Horiek guztiak aprobetxatzeko gai izango garen, hori ez dakit. Urtero Iparraldean Herri Urrats bat antolatzea eta hemendik hara milaka pertsona joatea, euroak eramatea eta euro horien laguntzaz ikastolak sortu ahal izatea duela berrogeita hamar urte pentsaezina zen, orain posible da. Behar adina aprobetxatzen dugu? Iparraldeko eta Hegoaldeko enpresek orain estrategia komunak jarraitu ditzakete lehen baino askoz errazago. Hori aprobetxatzen dugu? Ez dakit, baina sistema honek, doan moduan, orain arte izan ez ditugun aukerak ematen dizkigu nazioa eraikitzeko. Horri ateak ixtea uste dugu ez dela komenigarria. Hobe da ateak zabaltzea eta hori ahalbidetzea, laguntzea.

K. GOROSTIAGA. Desadostasun nagusi bat dut hor. Lehenengo eta behin, estatuaren bilakaera historikoa molde batetik bestera pasatzen ari dela eta, aldakuntza nabarmenak jasaten ari dela egia da. Estatua ahultzen ari dela esaterakoan, baina, nik esango nuke arlo batzutan hala dela, baina beste arlo batzuetan ez. Arlo errepresiboan, esate baterako, ikusi behar da Konstituzio honek estatuei zer nolako rola ematen dien eta, hain zuzen ere, Hagako Programaren azkeneko gailur horretan ikusi da. Beraz, estatuaren funtzioak aldatzen dira. Garai bateko estatu sozialak, batez ere gerra hotza zegoelarik eta nolabait komunismoa Mendebaldeko Europatik mamua bezala ikusten genuelarik, desagertu egin dira. Beraz, mamu horri aurre egiteko funtzio hori desagertu egin da. Orain, estatuaren funtzioak aldatu dira, baina funtzio errepresiboa areagotu egin da eta hori inork ez du ukatuko. Ikusi behar da bestela, duela bi hilabete La Hagako Programan eta abenduan izan zen beste gailurrean nola esan zen ematen ziren epeak azkartu egin behar zirela.

Estatuak sekula baino irudi errepresiboagoa du eta Konstituzio honek ez du estatuen desagerpenaren aldeko inolako keinurik egiten; alderantziz, Mendez de Vigok estatu eta hiriei buruz hitz egin behar dela esan zuen lehengoan parlamentuan, eta ez herrien Europari buruz. Konstituzioak estatuaren garrantzia areagotzen du eta inork ez du hori ukatuko testuaren arabera. Ikusi bestela bosgarren artikulua. Bertan esaten da estatua ukiezina dela eta estatuek adierazten duten nazioa sakratua dela. Europako Konstituzioa sakralizazio horren bermatzailea dugu. Zuk egiten duzun analisia gogo onez egina da eta ni zure gogoetarekin bat nator, baina zoritxarrez errealitatea ez da hori.

J. ERKOREKA. Gogo onez eta errealitateari begira neurri batean. 1958an Europa sortu zenean, estatuen Europa zen. Herriak-eta aipatzen ziren, baina estatuen Europa zen eta orain baino estatuen Europa handiagoa, orduan ez baitzen estatuz kanpoko beste aipamenik ere egiten. Orduan inork ez zuen pentsatu ere egiten egitura juridiko hartan estatuz kanpoko inolako erakunderik aipatu ere egin zitekeenik. Orain aipamenak badira, ez nahikoak, agian, baina badira. Hau da, zirrikituak zabaldu dira, zenbait puntutan estatu subirano izan ziren horiek orain estatu partaide edo kide izatearen ondorioz. Herrien aipamenaren inguruan, nik neuk ez dut ikusten besterik alderdi popularraren obsesio ganoragabekoa baino. Orain arte, herrien aipamena egin izan denean herrien kontzeptua batez ere bi modutara ulertu daiteke: herria estaturik gabeko nazio bezala, edota herria egitura politikoaren aurrean, versus egitura politikoa. Hau da, demokraziaren oinarri bezala edo demos moduan. Orain arteko tratatuen diskurtsoan edo erretorika guztian herrien aipamena egiten zenean, batez ere bigarren zentzu horretan erabiltzen zen. Hau da, herriak ziren demosaren osatzaileak eta herriak aipatzen zirenean, esaterako Europako parlamentuari buruzko osaketaz hitz egin den tratatuetan, herri horiek ez dira Euskal Herria, Galizia, Katalunia eta abar. Herri horiek Espainiako herria, Frantziako herria eta abar dira. Horregatik, nik ikusten dut hor obsesio zoro bat, psikologia desorekatua izan duen pertsona baten eraginez egindakoak.

Popularrek esandakoak ez dakar aldaketarik orain arte izan denarekin konparatuz. Europa orain arte estatuek osatutako egitura bat izan da eta orain estatuek osatutako egitura da gehi herritarrei egiten zaien erreferentzia berri bat. Hori berria da. Orain arte, hasiera-hasieratik, estatuen Europa bat izan da, orain baino handiagoa, orain herritarrei erreferentzia egiten zaielako eta estatuak ez diren subjektuei ere nolabaiteko protagonismo txikia aitortzen zaielako, maila sinbolikoan baino ez bada ere. Europan noiz izan dugu guk lekurik Euskal Herri edo Euskadi moduan? Leku txikiena ere? Orain, besterik ez bada, Erregioen Batzordean gure ordezkaria dago Euskadiren ikurrinarekin eta Euskadiko izenarekin dagoena.

K. GOROSTIAGA. Lamassourek erran zuen espres egin zutela hori, nolabait leku bat izateko hor karamelu gisa. Azkenean, handik ateratzen ziren txostenak nik irakurtzen nituen baina diputatu kideek zakarrontzira botatzen zituzten. Konbentzioaren baitan lan talde batek une batean ahalegin egin zuen erregioak indartzeko eta uko egin zieten.

J. ERKOREKA. Nik hemen bi aukera ikusten ditut. Hasteko, printzipio bezala esan dezaket niretzat estatuetan oinarritutako nazioarteko erakunde bat ez dela akasduna, okerra edo arbuiagarria bakar-bakarrik estatuetan oinarritutakoa delako. Nik uste dut estatuetan oinarritutako erakunde askok balio handia dutela munduan eta beharrezkoak direla, eta egongo ez balira, sortu egin beharko liratekeela, Nazio Batuen Erakundea edo Europako Kontseilua, esate baterako. Europako Batasuna uste dut hor kokatzen dela.

Hau da, orain Europako Batasuna egongo ez balitz eta gure aukera bakarra izango balitz Europako Batasun batere ez egotea edo estatuetan oinarritutako Europa baten alde egitea, nik uste dut bigarren aukera hau hobea dela, baita Euskal Herri bezala ere, ez egotea baino. Kontuan hartu behar da herri txikia garela, bi estatuen artean kokatua dagoena eta gainera estatu baten barruan zatitua. Horrelako proiektu bat aurrean agertzen zaigunean, bi aukera izan ditzakegu: bete-betean eta espresuki Euskal Herriari bere nortasuna eta autodeterminazio eskubidea aitortzen ez bazaio proiektua ukatzea, ala orain nahi dudana izan ez arren, nire nazio eraikuntzan aurrera egiteko ematen dizkidan aukerak eta zirrikituak aprobetxatzea. Funtsezko aukera hor dagoela uste dut. Guk hasieratik egin genuen bigarren aukera horren alde.

K. GOROSTIAGA. Bigarren aukeraren alde egin daiteke hori egiaztatuz gero. Baina nola egiaztatzen duzu bigarren aukera hori hemen barruan kokatzen dela? Nazio eraikuntzan aritzeko aukerak ematen dituela da nik ukatzen dudana.

J. ERKOREKA. Lehen adibide oso grafikoa jarri dut. Zenbat ikastola ez lirateke izan ere egingo Iparraldean, urteetan zehar Herri Urratsik izan ez balitz? Eta Herri Urratsetan dirua batez ere Hegoaldetik dator, ez gaitezen engaina.

K. GOROSTIAGA. Herri Urratsen eragina ikastoletan bigarren mailako irakaskuntzari begira izan da. Hegoaldekoen laguntza benetan mesedegarria eta eredugarria da, ados, baina Iparraldeko ikastolak ez dira Herri Urratsen ondorio. Herri Urrats sortu zen ikastolak jada bazeudelako eta bigarren mailako erronka horri aurre egin behar ziotelako. Dena den, hari nagusira bueltatuz, zuk esaten duzu bigarren aukera hobea dela eta nire ikuspegitik hori ez da egia. Europako Konstituzioaren barruan, estaturik gabeko herrien etorkizuna ilunagoa da. Gaur egun, hobeto gaude Konstituziorik gabe, Konstituzioarekin baino. Gure buruaz beste egitea da.

Euskal Herriak uko egin zion Espainiako Konstituzioari eta horri esker ia hogeita hamar urte eman ditugu esanez Euskal Herriak inoiz ez diola Espainiako Konstituzioari bere onespena eman eta hori izugarrizko argudio juridikoa da. Konstituzioak ez du ezagutzen Euskal Herria eta Europakoak berdin. Mayor Orejak ikaragarrizkoak bota zituen esanez "orain arte pozik zaudete, Espainiako Konstituzioari ezetz esan diozue, baina Europako Konstituzioa jarriko delarik, orduan lasai ibiliko gara". Horregatik, PPk ez du inongo arazorik PSOErekin batera Europako Konstituzioaren alde egiteko. Ez duzue ikusten Europako Konstituzioa nazionalismo espainiarraren eredua dela. Konbentzioa justu Aznarren presidentziaren eskutik hasi zen eta hainbat momentutan espainolek eskatu zuten gaur egungo mugek ukiezinak eta behin-betiko izan behar zutela. Hori, hala ere, ez zen onartua izan, hainbat estaturi ez zitzaiolako interesatzen.

J. ERKOREKA. Eta Espainiari ere ez, Gibraltarren kasuan.

K. GOROSTIAGA. Beraiek Espainiaren zatia dela esaten dute, nahiz eta Europako Kontituzioan dagoen erreferentzia nazionalista espainolentzat guztiz mingarria den, bertan esaten baita hori behin betirako ukitu gabe geratuko dela. Eta PSOEk eta PPk hori onartu egin dute.

J. ERKOREKA. Espainiako Konstituzioari buruz aipatu duzuna berreskuratuz, Espainiakoa Konstituzioa da gaurko dogmatika juridikoaren arabera, baina hemen ez gaude Konstituzio baten aurrean, hau itun bat da. Europako Batasunean hainbat itun sortu, antolatu eta eraberritu dute azken urteetan eta hau horietako bat da.

K. GOROSTIAGA. Ez da itun bat gehiago. Gainontzeko tratatuen bilduma eta etapa berri bat da.

J. ERKOREKA. Lehen bat etorri gara Konstituzioa ez dela azpimarratzerakoan. Beraz, Konstituzioa ez bada tratatua da; orain arte izan direnen ondorioa, baina tratatua. Ez gaude berez Konstituzioa den baten aurrean. Bigarren gauza, Espainiako Konstituzioaren aurrean guk jarrera bat izatea gure burua espainoltzat ez dugunok logikoa da eta uste dut inork ez duela bere burua ez europartzat. Hor alde nabarmena dago baten eta bestearen aurrean jarrera bat planteatzerakoan. Bata Konstituzioa da, bere ondorio juridiko guztiekin eta Espainiakoa. Bestea da tratatu bat eta Europakoa. Hirugarren gauza, Espainiaren kasuan guk exijitu egin diezaiokegu. Seguru aski, Espainiako Estatua ezin daiteke demokratizatu deszentralizatzen ez bada, inork ez du hori demokratizazio prozesu bat bezala aitortuko aldi berean bere egituretan deszentralizatzen ez bada. Zergatik? Historikoki, Francok hemen garbiketa egin zuenean garbiketa demokraziaren kontra ez ezik, hainbat autogobernuren kontra ere egin zuelako. Espainiaren kasuan, guk deszentralizazio hori exijitu dezakegu. Europan, biztanleriaren %0,6 edo %0,7 gara, oso herri txikia, indarrik, eragin handirik eta erakundeetan presentzia gehiegirik gabe. Beraz, Espainiako Konstituzioari eta Europako tratatuari eska diezaiekeguna ez dut uste pareka daitekeenik.

K. GOROSTIAGA. Joan den astean Europako parlamentuan gehiengo garbi baten bitartez onartu duten txostenean hitz egiten dute denbora guztian, salbuespenik gabe, Europako Konstituzioaz. Ez da, baina bada.

Jakina da ez dela Konstituzio bat, baina baditu Konstituzio ezaugarri batzuk ere, zuen arteko eztabaidak hori adierazten du.

J. ERKOREKA. Zuek ikusi duzue Konstituziorik munduan herritarrek hautatutako Asanblea Nazionalak Konstituzioa egin eta gero hori Gobernuek alda dezaketena? Horrek Konstituzio baten ezaugarri guztiak apurtuko lituzke. Hemen leku batzuetan parlamentuek onartzen dute Ituna, besteetan erreferenduma egingo da. Hori Konstituzio batean ez da onartzen. Europako Konstituzioa modu interesatuan erabiltzen dute instituzioek, mezu baikorra bultzatzeko, Europako herritartasunari indar emateko...

K. GOROSTIAGA. Baina bada artikulu bat, non esaten den Europako eskumenak estatu guztien gainetik daudela eta horietatik eratorriko diren legeak, estatuetako legedi guztien gainetik egongo direla. Beraz, hori ere Konstituzio baten adierazpena da.

J. ERKOREKA. Bai, baina nazioarteko itun askorekin gertatzen da hori, esate baterako, Europako Kontseiluarekin. Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ebatzitakoak atzera bota izan ditu Europako Konstituzioak. Zer gehiago hori baino? Hala ere, hor ez dago Konstituziorik.

Koldo, Josuk lehen aipatu du Konstituzio honekin estatuek indarra galduko dutela eta neurri horretan euskaldunok naziogintzan aurrera egin ahal izango dugula. Zuk ukatu egiten duzu hori. Euskal Herriak erabakitzeko ahalmen osoa balu, zure ustez zer litzateke hobea gaur egun, Europako Batasun horretatik kanpo egotea ala barruan?

K. GOROSTIAGA. Inolako zalantzarik gabe, Konstituzio horretatik at, eta berehala gainera.

J. ERKOREKA. Suitza bezala.

K. GOROSTIAGA. Lortu behar dena da europar gehienek ezetz esatea Konstituzio honi. Guztiz kaltegarria da, arlo sozialari begira, ingurugiroan, militarismo itzela dakar... Ezker abertzaleak sekula ez luke nahiko Konstituzio honen pean egon, nahiago dugu orain dagoena.

J. ERKOREKA. Nahiago duzue Nizako Itunarekin jarraitzea?

k. GOROSTIAGA. Niza 2009a arte izango dugu, orain Konstituzio hau onartu ala ez. Baina hemen Europako Batasuneko estatuek jadanik B Plana ere pentsatua dute ûguk ezagutzen ez dugunaû, orain Konstituzio hau onartuko ez balitz indarrean jarriko litzatekeena.

J. ERKOREKA. Guretzat, B Plan hori seguru okerragoa litzatekeela.

K. GOROSTIAGA. Hori ez dakigu, baina hau atzera botatzea hil ala bizikoa da guretzat. Estatuaren desagerpenaren irakurketa positiboa egin duzu Josu, baina hemen estatuak izugarri indartuak ateratzen dira alor beldurgarrienetan, alor errepresiboetan esate baterako.

J. ERKOREKA. Egungo Europa honetan, arlo errepresiboa asko malgutu da...

K. GOROSTIAGA. Ez, ikaragarri areagotu da.

J. ERKOREKA. Areagotu da azken urteetan izan den terrorismoaren aurkako politiken eraginez, eta baita ere herrialde txiroagoetatik datorren inmigrazioaren aurka. Baina herritar arruntekiko, Francoren garaian Europatik kanpo geundenean errepresioa askoz handiagoa zen hemen.

K. GOROSTIAGA. Hegoaldean bai, Iparraldean ez.

J. ERKOREKA. Orain barregarri iruditzen zaigu, baina Francoren garaian arnasa hartzeko Iparraldera joaten ginen.

Jorra dezagun euskaldunontzat horren garrantzitsua den hizkuntzaren alorra. Zer balorazio egiten duzue euskarari eta hizkuntza gutxituei ematen dien tratamenduaz?

K. GOROSTIAGA. Hizkuntza arloan Europako Batasunak orain arte eraman duen estrategia guztiz tamalgarria izan da. Gogoratzen dut duela hiru urte Europako hizkuntzen urtea izan zela. Europako Legebiltzarrak testu bat egin zuen, esanaz bat egiten zuela Europako Batzordeak eta Kontseiluak hizkuntzen garapena bultzatzeko egiten ari zen ahaleginarekin eta abar. EBLUL (Europako Hizkuntza Gutxituen Bulegoa) eta beste diputatu batzuekin batera, Europako Legebiltzarraren testu bati zuzenketa xume bat egin genion, esanez, hizkuntza ofizialaz gain, Europako Batasunean beste hizkuntza asko ere bazirela eta urteko ospakizunetan horien alde ere egin behar zela. Aurka bozkatu zuten. Konstituzio honekin oso gaizki jorratzen da hizkuntza gutxituen errealitatea.

Iparraldean euskaltzale askok pentsatzen du Parisko zentralismoaren aurrean Europako Batasunaren bidez euskarari zirrikituak zabalduko zaizkiola; Hegoaldean, aldiz, euskarak eskubide gehiago dituen eremuan, oso ezkor begiratzen zaio Itun honetan hizkuntza gutxituei ematen zaien tratamenduari.

J. ERKOREKA. Ez dut esango oraingo testu honek ni asetzen nauenik, baina lehenengoz Europako Batasunaren historian, hizkuntza aniztasunaren aldeko adierazpen bat egiten du. Eta are gehiago, testuaren lehen aldean, funtsezko eskubideen artean sartzen du adierazpen hori, berdintasunaren printzipioari lotua. Beraz, orain Itunean badago oinarri juridiko bat, eta horrekin aurrerantzean auzitegietan helegiteak jarri ahal izango dira bazterkeria linguistiko horretan oinarrituta. Eskubideen historian, lehenago erretorika etorri izan da, eta ekinaren ondorioz, azkenean erretorika hori edukiz bete da errealitatean. Hemen ere horrelako zerbait gerta daiteke. Egia da, euskarak Europan aitorpen sinbolikoa besterik ez du, eta besterik ez bada, Itunaren itzulpenarekin bakarrik, ofizialtasunik ez duen hizkuntza europarra dela onartzen da. Esango didazu sinbolikoa dela, baina hori lotzen baduzu hizkuntzen aniztasunaren begirunearekin eta eskubideen berdintasunaren printzipioarekin, hor badago aurrera egiteko oinarri juridikorik.

K. GOROSTIAGA. Beste testu batzuk ere badira Itunean, esate baterako hizkuntza ofizialez hitz egiten dutena, eta hor horiei bakarrik ematen zaie aitorpena eta ofizialtasuna.

J. ERKOREKA. Esan dezagun bi aitorpen maila daudela, bata ofizialtasunari dagokiona eta bestea existentziari dagokiona.

K. GOROSTIAGA. Gauza bat da aitorpena eta beste bat tolerantzia, gu toleratuen eremu horretan gaude. Kontakizun bat aipatuko dut: irlandarra den Pat Cox Europako Batasuneko lehendakari izendatu zutenean, berak lehenbiziko hitzak irlanderaz egin zituen eta gero nire lehenengo hitzak euskaraz egin nituen, hain zuzen ere, irlanderaz egin izana zoriontzeko. Berehala izan nituen gainean diputatu espainiarrak eta beste batzuk oihu batean, euskaraz ezin nuela egin adieraziz.

J. ERKOREKA. Espainiako Kongresuan ere horrela da.

K. GOROSTIAGA. Bai, badakit. Bada, nik euskaraz esandako horiek, hor daude aktan jasoak, euskaraz. Beste batzuetan ere erabili izan ditut "mila esker" eta halakoak, eta euskaraz agertzen dira aktetan. Bada, Borrellek (PSOE), egun Europako Legebiltzarreko lehendakariak aktetatik ere kendu egin ditu Bernat Joan i Mari ERCko eurodiputatuaren hitzak katalaneraz mintzatzen delarik. Barkatu, baina nire sinesgarritasuna Europako Batasunean euskarak izan dezakeen tokiaz oso mugatua da, testu honetan ez dago inolako babesik.

J. ERKOREKA. Zuk aipatzen duzun ofizialtasunaren ikuspegitik ez, hori egia da eta ukaezina. Baina orain arte egon den testuarekin erkatuz, orain badugu oinarri juridikorik borrokatzeko. Horrez gain, zenbait alorretan euskaraz egindako testuek balio dute, esate baterako, Frantzia eta Espainiaren arteko elkarlan eremu desberdinetan. Bestetik, Madrilgo Gobernuaren jarrera da hainbat lekutan estatuko hizkuntzak erabili ahal izatea, batez ere herritarrak eta erakundeen arteko harremanetan. Hori beti Espainiako agintariek finantzatua egingo litzateke. Ikusteko dago hori noraino betetzen den, baina susmoa dut horrek baduela ibilbiderik.

Espainiako Gobernuak aurkeztu du jadanik hizkuntzen erabilerari buruzko memorandum bat. Ez da asmo bat, beraz, egindako zerbait baino. Memorandum horretan, Europako Batasuneko organoen erregimen linguistikoari buruzko erregelamendua aldatzea eskatzen da, hainbat esparrutan euskarak, katalanak eta galizierak balioa izan dezaten Parlamentuan, Erregioen Batzordean eta herritarren erakundeen arteko harremanetan.Nire susmo onak ûMinisterioan hartutakoakû memorandum hori onartua izan dadin dauden posibilitateei buruzkoa da. Seguru asko, euskarak, onarpena izango du esparruren batean. Agian ez, eskatutako guztietan, baina han edo hemen bai. Orain arte ez omen du inongo estaturik kontrako jarrerarik aurkeztu. Ez eta frantsesak berak ere.

Adibide gisa bi erregelamendu aipatuko ditut: 1348/2000, maiatzaren 29koa eta 1206/2001, maiatzaren 28koa. Lehenbizikoa Europako Batasuneko Estatuen artean agiri judizialak eta ez-judizialak jakinarazteari buruzkoa da. Eta hor euskaraz idatzitako dokumentuak ere onartuak dira. Eta bigarrena Estatuetako organo judizialen arteko elkarlanari buruzkoa da, auzietan frogak eskuratzeko. Hemen ere euskaraz idatzitako testuek balio dute.

K. GOROSTIAGA. Zuk diozun guztia posible da egitea Nizako Itunarekin ere, itun berriaren testuak ez du alor honetan inongo ekarpenik, alderantziz, hor hizkuntza ofizialak sakralizatzen dira.

J. ERKOREKA. Nizarekin posible da eta honekin posibleago, hizkuntzen aniztasunarena eta berdintasun printzipioarena orain daudelako eta Nizan ez.

K. GOROSTIAGA. Ikusi besterik ez dago nola interpretatu duten hizkuntzarena, subsidiarietate printzipioari lotuta. Printzipio honen arabera, gertukoena erabili beharko luke herritarrak, baina alor honen garapena guztiz uzten du Estatu bakoitzaren esku eta Europako erakundeek harremanak Estatuarekin bakarrik izango dituzte. Esate baterako, Gasteizko Legebiltzarrak zerbait adierazi nahi badie Europako erakundeei Madrildik egin beharko du, eta zuzenean egiten badu ez da onartua izango. Testu honetan hori argi eta garbi azaltzen da. Beraz, alor hori orain baino okerrago geratzen da.

J. ERKOREKA. Horrekin esan nahi duzu Europa hau estatuen Europa dela, eta ezin zaiola eskatu Europari oraindik estatuan eskatu behar dena. Hori horrela da, duda barik, baina euskararen puntu hau garatzea da estatuari eskatu behar diogun horietakoa. Salbuespen eta zalantza guztiekin ematen diogu baiezkoa Itun honi, finean, oraingo egoera baino hobeagoa zabaltzen digulako, eta, aldi berean, honek indartzen duelako guk Espainiako Konstituzioaren aurka dugun jarrera. Espainiako Konstituzioak onartuko balu, euskara, katalana eta galiziera ofizialak lirateke, automatikoki leudeke Europako hizkuntza ofizialen barruan. Beraz, ezin diogu eskatu Europari oraindik Estatuaren barruan aldatu gabe dagoena aldatzea.

Autodeterminazioari buruz aipatu izan da Itun honek ez duela ukatzen eta, beraz, neurri batean baimendu egiten duela.

J. ERKOREKA. Europako Batasuneko estatuek nazioarteko beste itun batzuk sinatuak dituzte eta horiek betetzera behartuta daude, esate baterako 1966an sinatu zirenak. Ez dut esango horrek ziurtatzen duenik autodeterminazio eskubidea, baina gaurkoz itun horietan daude eskubide honen aitormen juridiko positibo bakarrak. Itun horietan eskubide zibil eta politikoak aipatzen dira batetik eta, bestetik, eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalaka. Bietan, autodeterminazio eskubidea 1. artikuluan aitortzen da. Atari-atarian, beraz. Gainontzeko eskubideen aurretik. Pakto hauek 1976an sinatu zituen Espainiako Estatuak. Garrantzitsua da esatea Europako Itun Konstituzionalaren II. partearen hitzaurrean ûgiza eskubideei buruzkoaû zera esaten dela: "La presente Carta reafirma (...) las obligaciones internacionales comunes a los Estados miembros". Bada ez dago zalantzarik, pakto hauek, "estatu kide guztien nazioarteko betebehar komunen" arten daudela. Hortxe dago, beraz, autodeterminazio eskubidearen zirrikitua.

K. GOROSTIAGA. Ados, baina gehitu behar zaio zuk aipatutakoari NBEko Kartak ere ezagutzen duela autodeterminazio eskubidea.

J. ERKOREKA. Horrez gain, 66. artikuluan Europako Batasuna uzteko estatuei ematen zaien aukera jorratzen da ûorain arteko itunetan ez zen hori arautzenû eta hor aurreikusten den prozedura, Quebeceko Auzitegi Gorenak eman zuen irizpide nagusiarekin lotuta dago, hau da, erkidego politiko batetik zati batek irten nahi duenean, orduan biek negoziatu behar dute. Hori da Quebecekoaren laburpena, eta hori da testu honetan esaten dena. Zer esan nahi dut honekin? Orain arte, guk Quebeceko Auzitegi Goreneko ebazpen hau erabili izan dugu, baina beste kultura politiko-juridiko batekoa zen eta orain Europara ekarri da, egia esateko, ez gurea moduko kasuetarako baina printzipio hori orain gure kultura politikoan sartuta dago. Argi dago printzipio horiek gure ingurunera ekartzea ona dela.

K. GOROSTIAGA. Hori da testu honetan dagoen gauza interesgarrienetakoa, Konbentzioan jorratu zen eta ekialdeko herrialdeen ekarpena izan da: "Sartu bai, baina atera nola atera daiteke?". Jakina, Sobiet Batasunaren eraginpean egon izanaren eragina da hori. Baina, zoritxarrez, guretzat ez du balio.

Euskal Herrian gatazka bortitza bizi dugu gaur egun, eta egoera hori gainditu ondoren ere, seguruenik Euskal Herria eta Espainia edo Frantziaren arteko gatazka politiko hori hor izango da. Europako Batasunak lagun dezake gatazka bideratzen?

J. ERKOREKA. Juridikoki ez dago horretarako tresnarik, beste era bateko konplizitateak behar dira eta horretarako gurea moduko nazio txiki batek zuhur ibili beharra du. Zeinek ahalmentzen du Idahoko Legebiltzarrak gure autodeterminazioaren aldeko aldarrikapena egitea? Inork ez, eta gainera hori ez dago bere eskumenen artean, baina guk han hori egiteko komunitate garrantzitsua badugu, bada, egin egiten da. Juridikoki Europako Batasuna ez da estatuen barneko arazoetan sartuko, baina han-hemenka gure konplizitate sarea eraikitzeko gai bagara, gure mesederako izango da.

K. GOROSTIAGA. Ados nago, baina laster eman behar diogu baiezko ala ezezkoa Europako Konstituzioari eta euskaldunen artean bizi dugun banaketa itzela da, Jaurlaritzan bertan oso garbi ikusten da hori: bi kidek ezezkoa eskatzen dute eta batek baiezkoa. Alde horretatik herri gisa oso itxura txarra ematen ari gara, zilegi da baina kaltegarria ere bai.

J. ERKOREKA. Bai, baina hortaz ari garenean Euskal Herria era batera sentitzen duen aldeaz ari gara. Esate baterako, Konbentziorako Kongresuaren ordezkariak izendatu behar zirenean guk CiUko Ignasi Guardans proposatu genuen, baina gure eskaria ez zen aurrera atera. Orduan, guk esan genezakeen Euskal Herria ez dagoela ordezkatua, baina PSOEk eta PPk esango lukete baietz, gurekin baino hobeto gainera, beraiek beren taldeetako euskal herritarrak proposatu izan dituztelako eta horiek Euskal Herriko ordezkariak direlako.

K. GOROSTIAGA. Nire garaian espreski egin zuten: PPko ordezkaria Loyola de Palacio eta PSOEren ordezkaria Rosa Diez. Hauteskundeak izan aurretik bagenekien PPk eta PSOEk euskal ordezkariak izango zituztela, ez genekienean ni edo Josu Ortuondo hautatuak atera behar ote genuen.

J. ERKOREKA. Ados nago zuk aipatzen dituzun batasun kontuekin, baina argi eduki behar dugu, halaber, herriak ematen duena ematen duela.

Mahaikideak

Koldo Gorostiaga

Batasuneko eurodiputatu ohia

Indautxun jaio zen (1940), baina egun Lapurdin bizi da. Deustuko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi ostean, doktoretza Bartzelonan egin zuen. Hainbat unibertsitatetan irakasle izan da eta 1999tik 2004ra Batasunako eurodiputatu gisa aritu da. Iaz Batasunak batik bat Europako Konstituzioari buruz Sokoan antolatutako jardunaldien ondorioz kaleratutako liburuan parte hartu zuen. Beste bost lagunekin elkarlanean idatzitako La Europa ¨de quién? lana argitaratuko du.

Josu Erkoreka

EAJko diputatua Madrilgo Kongresuan

Bermeon jaio zen, 1960. urtean. Zuzenbide ikasketetan doktoratua da eta Deustuko Unibertsitateko irakasle eta Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeko (HAEE) zuzendari bezala aritu da lanean. Espainiako estatuko agintaldi berriarekin batera, EAJko diputatuen bozeramailea da Madrilgo Kongresuan. Europako Konstituzio itunarekiko EAJk bere jarrera zehaztu behar izan duenean, itunaren defentsa egin du alderdikideen aurrean.

Andde Sainte-Marie: «Boto zuriaren alde, duintasunez eta militantziaz»

Frantses, espainiar eta berdin euskal alderdi politikoetatik ezberdintzen gaituena, konstituzio itun horri dagokionez, ABko idazkaritzak erabaki barne metodologia ausarta da. Iritzi artikulu izenpetzaile gisa erabakitze molde berritzaile hori zinez azpimarratu eta txalotu nahi dut. Zoritxarrez doi-doi (!) 1.000 orrialde egiten duen itun proposamena, militante guttik irakurriko dute! Sintetikoak diren idazki batzuren bitartez, barne debateen bidez, ABk bideratzen du egiazki eta konkretuki demokrazia parte hartzaile kontzeptuaren pratika bat. Duela hiru urte, Biltzar Nagusian bozkatuaren haritik (frantses sistema elektoralak ez bezala) bozka zuria egiazki errekonozitua da: kontuan hartua den boto bat, baiezkoa eta ezezkoaren hein berdinean. Hori dela eta oroitarazi nahi nuke ABko kide guziek beren iritzia emaiten ahalko dutela Urtarrilaren 29an, botoa emanez Iparraldeko bospasei toki desberdinetan. Barne kontsulta hortan, kidegoaren erdiak bederen beharko du parte hartu, eta iritzi batek (bai, ez, zuri) gaina hartu beharko du %70az, AB mugimenduaren ikusmolde eta kontsigna ofiziala bilakatzekotan.

Iritzi hau irakurtzen hasterakoan, ez du balioko honetan filosofia politiko mamitsurik bilatzea. Berraztertzen ditut bakarrik, alde guzietatik, Baiezkoa eta Ezezkoaren aldeko argumentu jada ezagun batzuk. Orokorki egokia aurkitzen ez dudan itun bati buruz, ABko kide gisa ditudan zalantzak baizik ez ditut islatuko: ez da jada guti!

Bozka zuriaren aldeko posturak irudikatzen du nolabait, baso erdi betea eta baso erdi hutsaren aspaldiko kontua: gure uste apalean itun hori (basoa) ezin dugu trago batez edan, bainan ezin dugu ere ukondo batez uzkaili! Ez da nire eginbidea ere, Baiezkoa eta Ezezkoaren aldekoen argumentuak zalantzan jartzea, alderantziz baizik: zenbat buru, hainbat aburu, denek dute aberasten debatea.

Ohar bat hala ere, historiari begi klixkako bat bezala, 93ko Maastrichteko Itunarekin bezala, orduko Ipar Euskal Herriko ezker abertzalearen posizionamendu berdin-berdinak islatzen dira gaur egun ABn: alde, kontra, abstentzioa (edo zuri). Justuki nire helburua da afera honetan, postura maximalista eta aintzinetik " abanguardia politiko argitu" batzuetatik moldatu aurreritziak baino urrunago joatea.

"Ezkerrekoak diren guziek, ez dute EZ bozkatzen. Eskuinekoak diren guziak ez dira BAI bozkatzearen alde". Zentzu oneko bi konstatazio horietarik abiatuta dut nire iritzi propioa eta baliagarria finkatu nahi. Estatu frantziarrean (eta noski Iparraldean ere) Ezezkoaren alde aurkitzen ditugu PSren%40, PCF, LCR, LO, Chevénement (Espilondo! ), De Villiers, Pasqua, MNR, eta noski FN! Saltsa hobeki nahasteko, Ipar Euskal Herrian zerrenda horri gehitzen dira EA eta Batasuna! Eskuineko edo ezkerreko izan, frantses alderdi horieri dagokienez, zaila zaie gordetzea beren zentralismo jakobinoa eta estatu-nazioaz duten konzeptu sakratua. Baiezkoaren alde berriz nahasten dira ezinago goxoki PSren %60, Berdeak, UMP, UDFà eta EAJ!

Benetan euskaldun, ezkerreko eta abertzale gisa zailtasun handienak ditut nire burua identifikatzen alde batean edo bestean. Erran gabe doa, zailtasun haundiagoak oraindik nituzkeela, kide naizen mugimendu politikoa, zerrendatua ikustea alde batean edo besteanà Ezkerrekoa naizen pundutik, nire lehen erreakzioa litaike itun horren aurka bozkatzea, bainan ongi pentsatuta beharrezkoa zait nire pentsamoldea besteekin konpartitzea, elementu guziak eskuetan ukanez, erabaki bat hartu aintzin. Eztabaidarik gabe hartu erabaki unilateralari aurre egin nahi nioke. Gimnasia hori egiten saiatu eta, ez dut uste ezkerrekoek automatikoki beti, eta kasu honetan ere, EZ erran behar dutenik. Europaren eraikuntza markatu duen edozein etapa edo kontsultari, ezker muturrak eta PCFk beti EZ erran dute, beti ere bi arrazoin nagusiren aitzakia hartuz: bat aitortzen dutena, bestea gorderik mantentzen dutelarik.

"Europa sozialaren alde, EZETZ erran behar dugu". Eta "Bruselako teknokraten aurrean" frantses instituzioen desegitearen kontra, gehitu dezakegu. Frantses nazionalismoak badaki politika liberal suntsitzailearen kontrako borrokaren gibelean gordetzen. Hona Gironde aldeko Ezetzaren aldeko komitearen eskuorri baten zati bat: "Merkaturatzeak diplomen ezaugarri nazionalaren eta berdintasunaren desagertzea ere badakar".

- Argiki ezezkoaren alde jartzea, giro abertzaletik kanpo anitz erabilia den ezkutuko mezu honen pasaraztea litzateke: "Euskaldunak" beti beren artean hertsirik daude eta ez dezakete onartu besteekin bizitzea. Zailtasunak izanen ditugu abertzaleak ez direnei ulertaraztea Ezetz bozkatzea "errotik Europaren eraikuntzaren alde izatea dela".

- Europako ia sindikatu guziek onartzen dituzte aitzinamendu sozialak. "Hori da ala Nizako itunaà".

- Ez dezaket ukatu estatu kideen eta Europako Batasunaren artean gero eta eskumen gehiago partikatuak direla. Europak estatu zentralistak itotzen dituen sailak desblokatu ditzake (eta ez bakarrik hizkuntza edo kultura arloan): hiritarren eskubideak, iniziatiba herrikoietarako eskubidea (nahiz eta Ituna ez daitekeen hunki), ingurumena...

Baina hori ez da nahikoa Baietzaren alde bozkatzeko.

- Estaturik gabeko nazioen autodeterminazio eskubidea ez da argi eta garbi idatzia.

- Nahiz eta babes soziala eta bazterketa aipatzen diren, itun horrek merkatu handia irekia laguntzen ditu, non konkurrentzia askea izanen den eta babes sozial eta ingurumenezkoak baztertuak liratekeen: "Batasunak bere hiritarrei askatasun, segurtasun eta justizia gune bat eskaintzen die, merkatu bakar batean, non konkurrentzia askea izanen den".

- Zerbitzu publikoen desegiteari atea irekitzen zaio.

- Nahiz eta Legebiltzarrak paper garrantzitsua ukan, Batzordeak beti bere esku dauka legeen iniziatiba osoa.

-Ituna hamarkadetan mugiezina izanen da.

- "Oinarrizko eskubideen agirian" dauden hutsuneak handiak dira. Gutxiengo irabazi baterako eskubidea, erretreta pentsiorakoa, langabezia alokaziorakoa, bizileku duin baterakoaà ez dira aipatuak.

- Europa federal batetik urrun gaude, oraino ere estatuen arteko elkarte bat izanen delako, eta Amerikako Estatu Batuen diktaten meneko izanen baitira, bereziki defentsa arloan.

Ondorioa :

Nire ustez, Itun hori menu bakarra da, non moldaketarik ez den posible. Bada edateko eta jateko, baina ez behar den bezainbat eta behar den kalitatean.

Gure eguneroko engaiamenduak erakusten du gure triptikoa korapilo askaezina dela:

Ezkerreko abertzale, europar eta munduko herritar. Mapa politikoan leku berezi hori dugulako, ez dut iritzi monolitikorik.

Ez-lerrokatze postura batean nago, hori baita nire ustez nahi ez dugun Itun bati eman dakiokeen erantzun egokia. Militantzia politikoan ere, dudatzea arras legitimoa iduritzen zait. Ez nau horrek beldurtzen: nire postura, itun horri dagokionez, dudaz beterik da, ondorioz bozka zuria, desmartxa oso militantea izango da, sakondua delako. Benetan ez dut pentsatzen, jada han edo hemen entzun dudan bezala, bozka zuria kuraia politiko eskasez betea den boto bat dela, alderantziz baizik. Ez ote da justuki kuraia zerbait ukan behar, "modeeri" ihes egiteko?... Nire pentsamoldea bururatzekoan, aitortu behar dut bozka zuriak auzo hurbila duela abstentzio konzeptua, eta pertsonalki pena dudala zergatik adibidez, euskaldun, abertzale eta aurrerakoi sentitzen garen guziak, ez garen gai izan konzeptu horren sakontzeko. Bainan hori beste debate bat da, eta historia ez da berridazten...!

* Andde Sainte-Marie ABko idazkaritzako kidea da


Oñatiko Garbigunea gertutik ezagutzen

Urrutxuko Garbiguneak nola funtzionatzen duen bertatik bertara ezagutu dugu. Hondakinak nola sailkatzen dituzten, eta ondoren nora eramaten dituzten azaldu digu Aitor Ugalde langileak.


Gurasoendako 'Ardura Hezi' ikastaroa emango dute azaroan

Aretxabaletako Udalak gurasoei zuzendutako 'Ardura Hezi' ikastaroa gertu du. Interesatuta daudenek urriaren 30a baino lehen aurkeztu behar dute eskaera orria udaletxean edo kultura etxean. Plazak mugatuak dira; gehienez, 30 lagunek parte hartu ahalko dute

0-16 urte bitarteko seme-alabak dituzten gurasoek haurren heziketan dituzten zailtasun eta erantzukizunen gainean jardungo dute horretan; gainera, beste zenbait gurasoekin batera egoerak aztertu eta irtenbideak bilatzeko erabili daitezkeen tresnak ikasiko dituzte. Besteak beste, gurasoen paperaz hitz egingo da, adinari egokitutako mugez eta arauez eta haur eta nerabeekin negoziatzeko behar eta moduaz.

Saioak, martitzenetan

Saioak azaroan izango dira, martitzenetan, 18:00etatik 19:30era, Arkupen. Udaletik azaldu dutenez, Gizarte langile eta hezitzaile Loredi Salegik emango ditu eta partaideak talde txikietan banatuta egongo dira.


Irudietan: IV. Zarautzen Zientziaz Blai

Antoniano aretoak zientzia eta teknologia alorreko lau gazte hartu zituen atzo, ZarautzOn elkarteak antolatutako Zarautzen Zientziaz Blai ekitaldian. Oihana Aranburu, Iñaki Etxaide, Laura Arregi eta Amaia Isastik beraien proiektuak aurkeztu zituzten. Bestalde, Matematikan doktore eta EHUko irakasle Marta Machok agerraldia egin zuen, Eva Caballerok aurkeztu zuen saioan.

Argazkiak: @ZarautzOn


«'Biktima' kontzeptua gehiegi erabiltzen da. Jarrera pasiboa da, eta ez du batere laguntzen»


Errege Magoen karrozetan haurrek paje gisa parte hartzeko zozketa egingo dute

Errege Magoak udaletxearen aurrean. (Argazkia: Donostia Festak)

Errege Magoen desfileko karrozetan haurrek paje gisa parte hartzeko zozketa bat egitea erabaki du Donostia Festakek, hainbat gurasoren eskaerari erantzuna emanez. Zozketan 7 eta 10 urte bitarteko Donostiako haurrek parte hartu ahalko dute eta 16 pajerentzako tokia zozkatuko da, errege bakoitzeko lau eta jaiotzako karrozarako beste lau.

Zozketan izena emateko epea zabalik dago eta urriaren 31etan bukatuko da eta honako webgunean egin daiteke. Zozketa azaroaren 9an, 12:00etan, izango da udalaren Festak arloaren bulegoetan.

Era berean, Donostia Festakek jakinarazi duenez, karroza bakoitzean postu bat gordeko zaie dibertsitate funtzionala duten haurrei eta urtero bezala, desfilean paje laguntzaile moduan parte hartzeko aukera izango dute DBH eta Batxilergoko hiriko ikasleek.


Greba orokorra Grezian, pentsioen erreformaren aurka

Tsipras ezkertiarrak bigarrenez Gobernua hartu zuenetik egingo duten hirugarren greba orokorra izango da.

Urteko lehenengo greba orokorra egiten ari dira Grezian, Alexis Tsiprasen Gobernua hartzekodunekin negoziatzen ari den pentsio sistemaren erreformaren kontra.

Tsipras ezkertiarrak bigarrenez Gobernua hartu zuenetik, duela urtebetetik, egingo duten hirugarren greba orokorra izango da, baina hau berezia izango da, sektore gehiagoren babesa izango duelako. Lehenengo aldiz urte askoan, taxilariek ere bat egingo dute protestekin.

Dena dela, greba asko izaten dituztenez, ez da ohikoa langileen gehiengoak bat egitea, galera ekonomikoak handiak direlako, eta dagoeneko diru-sarrera gutxi dituztelako.

Hirugarren erreskatearen lehenengo berrikuspenaren harira, Tsiprasen Gobernua hartzekodunekin negoziatzen ari da pentsioen erreforma, eta horregatik deitu dute gaurko protesta.

Atenaseko Gobernuak pentsiodunei murrizketa gehiago ez egitea helburu duen proposamena egin du, 2010etik pentsioek behera egin baitute.

Baina proposamen hori onartzearen truke, hartzekodunek kotizazioak igotzea eta pentsio gehigarriak murriztea eskatzen dute, eta pentsio gehigarriak izan arren, erretiratuen diru-sarreren zati handiena dira, eta Greziako familia gehienen euskarria.


Maitane Linazasoro aske geratu da

Topaseko espetxean dago errenteriarra.

Duela lau urte atxilotu zuten Linazasoro, Donostian, Segiko kide izatea leporatuta ezarritako sei urte eta erdiko zigorra betetzeko.

Espainiako Zigor Kodearen aldaketa batek ahalbidetu zuen zigorrak murrizteko aukera, eta horretarako artikulua ezar zedila eskatu zuen. Iazko abuztuan, Espainiako Auzitegi Nazionalak ez zuen aintzat hartu haren eskaera, baina onartu zituen, aldiz, auzi berean zigortutako Aitor Franco eta Arkaitz Anzarenak.

Orain, ordea, Auzitegi Gorenak onetsi egin du artikulu hori ezartzea.


Emakume akademikoei aitormena

Urriak 21. Udazkeneko egun argitsua da. Goizeko hamaikak izan arren, Gipuzkoako kanpusa lasai dago. Ostirala da eta biharamuna nabaria da. Halere, Carlos Santamaria zentro berrira hurbiltzen ari den jendeak pozik dirudi. Bezperan jasotako berriaren arrastoak nonahi topatzen dira, egunkarietako azaletan nahiz jendearen aurpegietan. Datorkigun aro berriaren ilusioak, beraz, Marilyn Sthrathern antropologo britainiarra Euskal Herriko Unibertsitateak Honoris Causa doktorea izendatzearekin bat egin du. Ekitaldiak ez du lortuko oihartzun berezirik euskal gizartean, baina gutxienean bertako gizarte antropologiarentzako mugarri bat izan da. Kontuan badugu antropologiak azken hamarkadetan euskal kulturaren azterketetan izan duen eragina, egokia dirudi lerro batzuk eskaintzea Honoris Causaren ospakizunean agerian geratu ziren hainbat alderdiri.

Berez horrelako ekitaldiek aitortza bat adierazten dute. Formala, zurruna, protokoloduna. Gehienetan modu norbanakoan ulertzen da aitortza mota hau. Titulua jasotzen duenarentzat dira ohoreak eta laudorioak. Oraingo honetan, Marilyn Sthrathernen kasuan, argi dago merezimendurik ez zaiola falta. Halere, ospakizuna bera, zeremonia eta horra iristeko izandako prozesu luzea barrutik bizi ondoren, beste era bateko interpretazio bat posible dela pentsatzen dut.

Hasteko, ekitaldiak antropologiaren gaurkotasunaz ohartarazteko balio izan zuen. Strathernek egindako diskurtsoan horren adibidea jarri zuen. Aurtengo urrian bertan Nuffield Council on Bioethics batzordeak txosten bat argitaratu du, Erresuma Batuan gorputzeko hainbat atal emateari buruzkoa (transplanteak egiteko organoei buruz, odola, hezurrak, gametoak, eta abar eta abar). Gai hori lantzeko, hainbat diziplinatako kidekin ikerketa talde bat osatu zen, eta bertan ikuspegi oso ezberdinak bildu: transplanteak eta bihotz kirurgia, zuzenbidea, bioetika, psikologia, historia, ugalkortasun zerbitzuak, biobankuak, zientzien filosofia eta horiekin batera Strathern bera eta beste antropologo bat. Horrelako gai baten aurrean antropologiaren zeregina zein izan daitekeen ikustea zaila dirudi, baina hara non, Strathernek berak esanda, euren ekarpen antropologikoa lantaldean bereziki estimatua izan omen zen. Zergatik? Gizarte antropologiak berezkoak dituen hainbat ezaugarri mantentzen jakin izan duelako. Esate baterako, konplexutasunari aurre egiteko ohitura eta batez ere antropologiak jendearen «egunerokotasunean» txertatzeko duen abilezia. Antropologoa, han eta hemen, Euskal Herrian, Britainia Handian edo Papua Ginea Berrian beti jende artean dago. Hori da haren zeregina eta haren formula bakarra aipatutako konplexutasunari aurre egiteko. Jendartean bakarrik, denbora luzez ikusten, entzuten eta hitz egiten aritu ondoren eskuratu ahal dira konplexutasuna deszifratzen hasteko beharrezkoak diren gakoak. Birtualitatearen garaian ere antropologia beharrezkoa dugu.

Strathernen izendapena antropologia feministak azken hamarkadetan egindako ibilbidearen aitortza ere izan dela uste dut. Ez bakarrik omendua antropologiaren korronte honetako aitzindari eta erreferente delako, baizik ekitaldian parte hartu zuten hainbat akademikok teoria feminista horren oinordetza jaso dutelako eta egun gure unibertsitate publikoan ezagupen hori zabaltzen eta hedatzen ari direlako. Strathernek berak eta Teresa del Vallek —ekitaldi horretan amabitxi funtzioak bete zituen— belaunaldi bat ordezkatzen dute, eszeptizismo eta kritika gogor askori aurre eginez genero ikerketak eta teoria feminista ezartzen eta bultzatzen saiatu ziren horiek osatutakoa. Strathernek berak gogorarazi zigun bezala, laurogeita hamargarren hamarkadatik aurrera bakarrik esan dezakegu serioski onartzen hasten dela genero kontzeptua. Aurretik egindako ahaleginei esker ondoren etorri garenok horren fruituak jaso ahal izan ditugu eta, orain, gure ardura da kateari jarraitzea: erronka intelektualei segida emanez, emaitzak gizarteratzen eta gizarte bidezkoago baten alde eginez. Bitartean, hor ditugu Strathern bezalako ereduak. Haiei esker esan daiteke azken hamarkadetan genero ikerketak gizarte antropologiak garatu duen lan ildo berritzaileen artean daudela. Marjinetatik sortutako ezagupenari eta esperientziari ere aitorpena.

Azkenik, aipatzen ari garen ekitaldi honek beste alderdi bat ere ekarri zidan gogora. Iaz ehun urte bete ziren Estatuko emakumeak unibertsitateetan sartzeko eskubidea lortu zutela. Mende bat asko edo gutxi izan daiteke, nondik begiratzen zaion. Egun hirurogeita hamar urte inguruan dabiltzan hainbat emakume akademiko eta ikerlari, Strathern bera, aitortzak jasotzen ari dira, baina inpresioa dut haren lana oraindik bigarren edo hirugarren maila batean ote dagoen. Unibertsitatean, eta orokorrean zientziaren munduan, emakumeek duten presentzia ikusita, iruditzen zait haien balioa ez dela behar bezala aintzat hartzen. Zergatik? Ziur asko egun, oraindik, ardura eta botereei loturiko postuak gizonezkoen eskuetan daudelako. Eta, noski, (botere) eremu horiek dira azken finean nori noiz zer aitortu behar zaion erabakitzen dutenak. Botere eta ardura sare horiek gizonezkoek kudeatzen dituzte nagusiki, eta arrazoi kontziente edo inkontzienteak izanda, inertziari jarraitzeko ohitura dute. Eta inertziak, gehienetan, ez du emakumeen alde egiten. Horregatik iruditzen zait pozgarria oraingo honetan unibertsitate publikoa prest agertu izana, ohikoak diren inertziak alde batera uzteko. Marilyn Stranthernen izendapenak hori ere utzi digu. Aitorpena, beharrezkoa.


Elkartasunak ez du adinik

Goian, ezkerretik eskuinera, Oihane, Arhane eta Elorri. Behean, Goiuri eta Abaraxkako Nekane Martiarena.

Oiartzuar askok ikusiko zituzten lau neska errifak saltzen. Oihane, Elorri, Arhane eta Goiuri dira. Helburu solidario batekin ari dira zozketarako txartelak euro baten truke saltzen: txartel guztiak saldu eta Saharara bidali nahi dute jasotako dirua.

Asteartero biltzen dira Abaraxka ludotekan, eta han jarri dute hitzordua. Arhanek azaldu duenez, aspalditik zeukan horrelako zerbait egiteko ideia. Oihanek gogorarazi du ikastolan mamitzen hasi zela proiektu hori: «Iparra eta Hegoaren arteko ezberdintasunak landu genituen ikastolan. Iparra aberatsagoa denez, eta Hegoa pobreagoa, zerbait egitea pentsatu genuen». Oiartzunen El Watan Sahararekin elkartasunezko elkartea dagoela aprobetxatuz, beraiekin kontaktuan jartzea erabaki zuten, eta dirua Saharara bidaltzeko proposamena egingo zietela.

Pixkanaka, urratsak ematen hasi ziren. Errifa —ia— guztien antolatzaileek bezala, sarian pentsatu zuten lehendabizi. Goiuri: «Hasieran saski bat egiteko asmoa geneukan, baina oso jende gutxi ginen, eta ez genuen edukiko saskia betetzeko nahikoa. Lauren artean 24 gauza eramatea zaila da…». Elorsoroko termetan ere pentsatu zuten, baina beste bide bat hartu zuten:?afariak zozkatzearena. Ez zuten urruti joan behar izan. Izan ere, Arhaneren lehengusuak Ugaldetxoko Intxixu jatetxean egiten du lan, eta Oihanerenak Errenteria-Oreretako Zuketz kafetegi-tabernan. Hango jabeekin hitz egin, eta ideia ona iruditu zitzaienez, bina afari zozkatuko dituzte.

Harremanetan jarri dira Dixidu, Zuketz, Intxixu eta El Watan eragileekin

Dixidu diseinu grafiko enpresako Eneko Salaberriarekin ere jarri ziren harremanetan, errifak egiten eskarmentua duelako. Hark zerrenda bat eman zien, eman beharreko pausoen berri emanez. Lehenik eta behin, diseinua. Salaberriak esan zien bere gain hartuko zuela diseinua. Neskek ezetz, hori eurek egingo zutela. Salaberriak folio bat tolestu eta errifen tamainako sei zatitan banatu zuen, zirriborroak hor egin zitzaten. Azkenean, Arhanek proposamen batzuk aurkeztu zituen. Horrela, erabaki zuen Euskal Herriko eta Saharako irudiak eta banderak jarriko zituztela. Hegazkin batek ere bere txokoa izan behar zuen. Dixidu estudioaren galbahetik pasa, eta emaitzarekin oso gustura geratu ziren lau neska oiartzuarrak: bi paisaia erabat ezberdin izan arren, mendilerroak batzen ditu. Hegazkina paperezkoa bihurtu zuen, eta bere lorratzak bihotz bat marrazten du airean.

Telefonoa, inprenta, kalea

Diseinuaren fasea pasatuta, eragile gehiagorekin hitz egin behar zuten. Lehena, El Watan. Olga Leibarrekin harremanetan jarri ziren, dirua beraien bitartez hara bideratzeko. «Klaro, Sahararako dirua lortuta, ez ginen gu joango horra», zehaztu du, barrez, Arhanek.

Hurrengo deia Oiartzun Irratira egin zuten. Bertan egin nahi dute zenbaki saridunen zozketa, eta haiek ere bai baiezkoa eman zieten. Data maiatzaren 26an jarri dute, Sagardo Egunean. Irratikoak jai giroa erretransmititzen ari badira, orduan egingo dute. Bestela, aurreko ostiralean eta astelehenean. Bi hari horiek lotuta, errifak inprentara bidali zituzten: 500 guztira, bina zenbakirekin. Goikoa Intxixurako da, eta behekoa Zuketzerako.

Oraindik tinta usaina zutela, errifak saltzera abiatu ziren plazara, ziztu bizian. Arratsalde batean 150 —bai, ehun eta berrogeita hamar— saldu zituzten. Txokolategian saltsa pixkat antolatu zuten, eta hango langileek galdetu zieten ea zertan ari ziren. Azaldu, konbentzitu eta 50 errifako tako —hala banatu zuten, hobeto antolatzeko— bat hartu zien, bertan saltzeko.

Abaraxka ludotekako arduradun Nekane Martiarenak azaldu duenez, errifekin jasoko duten dirua inolako gasturik gabe lortuko dute: «Enekori [Salaberria] komentatu, eta ideiarekin harrituta gelditu zen. Errifak bere kontu hartu zituen, proiektuari egindako ekarpen bezala. Intxixura joan ginen, ideia azaldu genien, eta kontuak egiteko eskatu genien, afariak ordaintzeko. Beraiek ezetz esan ziguten, bere kontu hartuko zutela. Eta berdin Zuketzen. Azkenean, 500 euroak garbi aterako ditugu. Nolabait proiektuan parte hartzen dute». Goiurik ñabardura egin dio:?«Bai, eta pertsonena ere bai izango da proiektua, bere dirua erabiltzen dugulako». Adibide batekin jarri du: «Emakume bati esan genion saria zein zen. Esan zigun ez zitzaiola inporta, berak dirua eman nahi zuela». Goiurik zehaztu du Madrilgo emakume bati saltzera joan zirela, euskaraz. Gazteleraz azaldu zioten zertan den proiektua, eta errifak erosi eta hemengo lagun bati eman zizkiola.

Jaso nahi dituzten 500 euroak osoki Saharara bidaliko dituzte neskek

Orain arte 320 errifa saldu dituzte. Oiartzuarrak abordatzeaz gain, familia bazkarietan, eskolaz kanpoko jardueretan eta beste hainbat tokitan saldu dituzte zozketarako txartelak. «Gu ibiltzen gara kaletik; jendea gugana etorri beharrean, gu joaten gara haiengana [kar-kar]», esan dute denek batera.

Errifak nahi dituenak, eta kalean ikusten ez dituenak, hainbat aukera ditu: Abaraxka ludotekan elkartzen dira astearte arratsaldero, eta harremana egin daiteke ludotekarekin, deituz (943 50 64 12 edo 645 005 496) edo e-posta bidez idatziz. Horrela beraiekin jarriko lirateke harremanetan, baita Oiartzun Irratira deituta ere.

Martiarenak proiektuaren irakurketa positiboa egin du: «Kristoren lanketa egiten ari dira proiektu honekin, eta balore asko ikasten ari dira aldi berean. Haien ideiatik hasita, gu bidelagun gara, eta pixkat laguntzen diegu. Galderak eginez, saretxo bat eginez…».

Orain, argazkiko lau neskak errifak saltzen ikusten badituzue, badakizue zertan ari diren. Bestela, Oihanek antzezten esaten duena gerta daiteke: «Ez bagenitu salduko, gu geldituko ginateke errifekin. ‘Ui! Tokatu egin digu! Ze suertea’».


Liga irabazteari begira, akatsak

Aste Santuko etenaldiak ez die onik egin boleibol taldekoei. Asteburuan infantiletako neskek bakarrik jokatu dute, eta lider jarraituko dute, baina Tolosako Laskorain Elduayenen kontra 1-3 galduta. Liga bukatzeko falta diren hiru partiduetan, aurreko dinamikari heldu eta txapeldun titulua lortzea dute helburu.

Akatsek eragindako porrota

Aurrekoa errepikatu nahi ez zutela-eta, Tolosakoek indarrean hasi zuten partidua, aurrekoan 0 eta 3 galdu baitzuten Hernaniren aurrean. Hernani, berriz, zalantzekin hasi zen. Horrela, aurreneko jokoa 12-25 galdu zuen, akats dezente eginda.

Bigarren jokoa berdinduagoa izan zen, baina, hala ere, 21-25 irabazi zuen Tolosak.

Hirugarren jokoan bai, etxekoak hobeto aritu ziren, eta partidua borrokatzeko egoeran egongo zirela zirudien, 25-19 irabazita. Baina laugarren jokoan, berriro ere akatsen eraginez, 22-25 galdu zuen Hernanik, eta beraz, 1-3 nagusitu zen Tolosa, partiduan.

Dena den, sailkapen orokorreko aurreneko postuan jarraitzen du Hernanik, nahiz eta Summa 2 taldea puntu bakarrera duen. Geratzen diren partiduetan, beraz, ligako erritmoa berreskuratzea izango du giltza, eta Summa 2ren aurkako partidua, haiek eskatuta atzeratu zena, erabakigarria izango da.


Eibar Lehen Mailan jokatzeko talde berria diseinatzen ari da

Igoera lortu eta historia egin ostean, talde armagineko arduradunak jokalari guztiekin bildu dira, banan-banan, bakoitzaren egoera aztertzeko.

Eibarreko zuzendaritza lanean da Eibarrek datorren denboraldian Lehen Mailan lehiatzeko erabiliko duen jokalarien taldea osatzeko. Astelehen honetan jokalariekin bildu dira, banan-banan, bakoitzaren egoera aztertzeko.

Kontratua amaitzen duten jokalariak

Diego Jiménez, Urko Vera eta Matias Ibáñez. Lillo eta Diego Rivas egoera berean daude, baina klubak haien egoera aztertuko du datozen asteetan.

Jatorrizko taldeetara itzultzen diren utzitako jokalariak

Yuri Berchiche (Reala), Alain Eizmendi (Reala), Gilvan Gomes (Hercules), Jota Peleteiro (Celta) eta Jose Morales (Levante).

Kontratua amaitu eta berritzeko eskaintza dutenak

Jon Irazusta, Txema Añibarro, Raúl Navas eta Mikel Arruabarrena. Dani Garciaren kasuan, Realarekin duen kontratua bukatzear da eta Eibarres eskaintza egin dio. Halaber, Aitor Arregik ere eskaintza bat du, beste talde batean utzita jokatzeko asmoarekin.

Kontratua indarrean dutenak

Xabi Iruretak, Jon Errastik eta Ander Capak hurrengo bi denboraldietarako kontratua dute. Eneko Bovedari, Gorka Kijerari eta Raul Abentosari, aldiz, urtebete geratzen zaie. David Mainzek ere beste urte baterajko kontratua du, baina klubak akordioa deuseztatzeko asmoa agertu du.


Otermin-Goitia bikoteak irabazi du Tolosa CFen Paleta Txapelketa

Tolosa CFek antolatzen duen Paleta Txapelketaren finala jokatu zen iragan aste amaieran Berazubin. Aurrez, ordea, 3. eta 4. posturako partidan, Zabala-Aldazabal bikotea gailendu zen Bengoa-Maizaren aurka; 30-26ko emaitzaz, eta emozioz beteriko partida batean. Ondoren, final handia jokatu zuten Otermin-Goitiak eta Lontxo-Nazabalek. Partida hasieran oso gogorra izan zen, baina aurrera joan ahala, Oterminek eta Goitiak abantaila eder bat lortu zuten, eta hori zama handiegia izan zen galtzaile suertatu zen bikotearentzat, Lontxo-Nazabalentzat. Azkenean, partida 30-20ko emaitzarekin amaitu zen. Hurbildutako zaleek pilotarien jokoa gogoz txalotu zuten.

Bigarren txapelketa, gaur

Txapelketa honen amaierarekin bat eginez, urtero legez, Txapelaren Oroigarrizko Txapelketa antolatu zen. Kanporaketa sistemaz jokatzen da, eta Berazubiko partidak honela jokatuko dira:

Gaur, asteartea, 19:00etan Juanena-Andueza, Karrera-Perurenaren aurka. Ondoren, J. Agirre-A. Agirrek Balerdi-Bengoaren aurka jokatuko dute.

Bihar, asteazkena, 19:00etan, Aldazabal-Yugueroseko Berdegue-Berdegueren aurka jokatuko dute. Ondoren, Goitia-Zelaia eta Mendigain-Zabaletaren aurkako izango da.

Finalerdiak ostegunean jokatuko dira Tolosako Berazubiko frontoian, eta finalak, hurrengo egunean, hau da, ostiralean.


Iturbe kargutik kentzeko eskea ez da aurrera atera Eusko Legebiltzarrean

Eusko Legebiltzarrean laugarren aldiz bozkatu zuten atzo Maite Iturbe EITBko zuzendari nagusia kargutik kentzeko proposamen bat. Elkarrekin Podemosena zen legez besteko proposamena, eta ez zen aurrera atera, bere taldeak eta PPk soilik bozkatu baitzuten alde. EAJk eta PSE-EEk aurka bozkatu zuten, eta EH Bildu abstenitu egin zen. Talde horretako legebiltzarkide Unai Urruzunok esan zuen ez dutela «txeke zuririk» emango. EITBren inguruko hainbat gairi heldu behar zaiela adierazi zuen Urruzunok: «Egiturazko lantaldea finkatzea, enpresa eredua...». Gogoratu zuen asteon pertsona baten elkarrizketa zentsuratu dutela ETBko saio batean, Altsasukoak aske lelopeko elastikoa zeramalako. «Inpultso politiko bat dago hor».

Elkarrekin Podemoseko Eukene Arana eta PPko Nerea Llanos gogor mintzatu ziren gaur egungo zuzendaritzaren aurka. «Iturbek alderdiari egiten dio lana, EAJri», salatu zuen Aranak. Ildo beretik, hala esan zuen Llanosek: «Iturberen erabakiak zuzeneko konexioan daude Sabin Etxearekin. EAJren telebista da. EITB Jaurlaritzaren esku dagoen tresna politikoa da».

EAJko Ana Oregik eta PSE-EEko Rafaela Romerok legebiltzarreko lantaldean erreformarekin jarraitzea defendatu zuten.


Zortzi guardia zibil atxilotu dituzte atzemandako droga geratzeagatik

Agenteek zerbitzua ematen ari ziren bitartean erregistroak aprobetxatzen zituzten bidaiarien droga kopuru txikiak eta bste objektu batzuk geratzeko.

Guardia Zibilak zortzi agente atxilotu ditu Eivissako aireportuan, atzematen zituzten droga kopuru txikia eta beste objektu batzuk geratzea leporatuta.

Agenteek zerbitzua ematen ari ziren bitartean erregistroak aprobetxatzen zituzten bidaiarien droga kopuru txikiak eta beste objektu batzuk geratzeko, institutu armatuak ohar batean jakitera eman duenez.

Ikerketa maiatzean hasi zen, Eivissako aireportuan, Bulgariako gizonezko bat 490 gramo kokaina bola txikitan pasatzea saiatzen ari zen bitartean. Atxilotuak Eivissako 3 zenbakiko Instrukzio Epaitegiaren aurrean adierazi zuen bost bola desagertu zitzaizkiola, 20 gramo drogarekin. Horrek agerian utzi zuen atxiloketan parte hartu zuten guardia zibilek zerikusia izan zezaketela.

Balearretako Guardia Zibileko Polizia Judizialak zortzi agenteek droga kopuru txikia, janzteko arropa, gailu elektronikoa eta lurrin bat atzeman zituztela ikertu zuten. Eta hori egin ostean, euren ekintzei buruzko salaketa akta faltsutu zutela ikusi zuten.


Zigandaren Athleticek erronka garrantzitsua du Bukaresten, estreinaldian

Nafarrak ostegun honetan egingo du debuta, Dinamoren aurkako neurketan; lehoiak emaitza ona lortzen saiatuko dira, Europan jokatu behar dituzten bi kanporaketetako lehenengoaren joanekoan.

Kuko Zigandaren Athleticek erronka zaila du ostegunean, Bukaresten, Dinamoren aurka. Uda honetan Europa Ligako multzoen fasean sartzeko jokatu behar dituen bi kanporaketetako lehenengoaren joanekoa da, eta arerioa, Errumaniako Ligako hirugarren sailkatua, talde sendoa da. Cosmin Contra Alaves taldeko jokalari ohia da Dinamoren entrenatzailea.

Zigandak 20 jokalari eraman ditu Bukarestera. Zerrendan, baina, ez daude ez Williams (entrenatzen hasi berri da) ez Iturraspe (zigortuta dago), eta jokalari hauek ere utzi ditu Lezaman, Yerayrekin batera: Sola, Saborit, Villalibre, Unai Nuñez eta Unai Lopez. Aurreko asteotan egindako probak kontuan izanik, badirudi Mikel Vesga izango dela Beñatekin batera zelaiaren erdian, eta atzealdean, aldiz, bi futbolarik dituzte aukerak Aymeric Laporterekin batera aritzeko: Mikel San Josek eta Xabi Etxeitak. Aurrealdean, Markel Susaeta edo Iñigo Lekue ibiliko dira eskuinaldean.

Dinamok, bere aldetik, Sergiu Hanca errumaniarra du jokalaririk onena, eta Paul Anton kapitaina itzuliko da taldera. Rivaldinho (Rivaldo brasildar jokalari ohiaren semea) ere arituko omen da hamaikakoan.

Neurketa Euskal Herrian 19:30 direnean hasiko da, Estadio Nazionalean. Bertan jokatu eta galdu zuen Athleticek 2012ko Europa Ligako finala, Atletico Madrilen aurka (3-0).

Balizko hamaikakoak:

Dinamo Bukarest: Penedo; Romera, Nedelcearu, Maric, Filip; Mahlangu, Paul Anton; Hanca, Rivaldinho, Salomao; eta Nemec.

Athletic: Herrerin; De Marcos, Etxeita, Laporte, Balenziaga; Beñat, Vesga; Susaeta, Raul García, Muniain; eta Aduriz.


Bizikleten lapurretak bikoiztu eta gero, aparkalekuen segurtasuna hobetuko du Durangoko Udalak

Bizikleten lapurreta kopurua bikoiztu egin da Durangon, iazko datuekin alderatuz gero. Horregatik, bizikleten aparkalekuetan segurtasuna hobetzeko neurriak hartuko ditu udalak. EH Bilduk aurkeztutako mozioa ia aho batez onartu da bilkuran, PPren abstentzioa kenduta, eta orain, udaleko batzordean aztertuko dute segurtasuna hobetzeko zein sistema erabili.

Gaur egun, aisialdirako zein garraiorako erabiltzen da bizikleta Durangon. Bertako garraioen %7,5 bueltan bizikletaz egiten da, eta 11 kilometroko bidegorri sarea eraikita dago.

EH Bilduren arabera, “herritarren partaidetzari eta kontzientziazioari esker”, kaleetan gero eta bizikleta gehiago ikusten da, eta lapurreten gorakada “ondorio iluna” dela uste du. Hori dela eta, bizikletaren erabilera babesteko neurriak behar direla dio koalizioak.

Bestalde, bizikletaren erabilerak ingurumenaren arloan daukan garrantzia nabarmendu du EH Bilduk.


Allerru, kromoetan

Kromo kolekzioa eta albuma izango ditu Allerruk, eta horrenbestez, talde, jokalari eta entrenatzaileek euren kromo pertonalizatua izango dute. Kirola, talde lana, esfortzua, egunerokotasuna, adiskidetasuna, hobetzeko izpiritua, eta heldu eta haurren arteko komunikazioa islatuko dituela kolekzioak esan dute Allerruko arduradunek.

Jokalariei ez ezik, bazkide, zuzendaritza, guraso, entrenatzaile eta babesleei aipamen berezia egin die elkarteak, “ilusioa eta modu batera zein bestera bakoitzak bere ekarpena egin duelako kolekzio honetan”.

Hiru salmenta puntu

Albumak doan banatuko dira jokalari eta entrenatzaile guztien artean. Beste guztiei lau sobre erostearekin batera emango diete albuma doanik. Sobre bakoitzak euro bat balio du eta sei kromo ditu. Salmenta puntuak berriz hiru izango dira: Plazetan bertan, Markos Okindegia eta Famipan Okindegia. Saltoki horiek modu boluntarioan eskaini diotela laguntza Allerruri nabarmendu du elkarteak eta eskerrak eman dizkie.


Goizeko irteera, 'Albiste Faktoria'n

Xatur, Hera, Xiba, Aba eta Nim, eta euren jabeak nola bizi diren ikusiko dugu.

Ia 28 mila txakur bizi da Bilbon , 24 mila pasatxo Gasteizen, 16 milatik gora Donostian eta 13 mila inguru Iruñean. Gehienak, pisu banatan. Hara nola bizi diren Xatur, Hera, Xiba, Aba eta Nim, eta euren jabeak.


2013an ibilgailuen zerga igoko dute gehien Errezilen

Errezilgo Udalak erabakita ditu datorren urterako udal tasak eta zergak. Urrian egindako udalbatzarrean aho batez onartu zituzten udal ordezkari politikoek. Errezilen gehien igoko duten zerga trakzio mekanikodun ibilgailuen gainekoa da, hori 2013an %4,4 igoko dute. Uraren, zaborraren eta estolderiaren tasak, berriz, %2,9 igoko dituzte. Ondasun Higiezinen gaineko zergetan landa izaerakoa %0,83 igoko dute, eta hiri izaerako ondasunen gainekoa gutxiago, hau da, %0,22. Enpresa jardueren gaineko zerga, berriz, %1,33 igoko dute datorren urtean. Eraikuntza, instalazio eta obren gaineko zerga, landalurren kasuan %2,8ko tipoa ezarriko da eta hirilurren kasuan, %4ko tipoa. Dantza eta musika ikastaroetako datorren urterako kuota ere erabaki dute Errezilen: dantza ikastaroan umeko kuota 11 eurokoa izatea erabaki dute udal arduradunek. Gainontzeko udal tasa eta zerga guztiak bere horretan uzteko erabakia hartu dute, eta horietan ez dute igoerarik aplikatuko datorren urtean.

Udal tasak eta zergak erabaki ostean, datorren hilean (abenduan) 2013ko udal aurrekontuak lantzen hasiko dira.


Bilbo: azala eta mamia

LARUNBATEKO manifestazioak iradoki zuen euskal gizarteko gehiengo soziala non dagoen: giza eskubide guztien alde, eskubide zibil eta politikoen alde eta, une politiko zehatz honi dagokionez, bake prozesu sendo eta atzeraezina bultzatzeko irrikitan. Hori da mamia, garrantzitsuena. Adierazi EHk lehenik eta ondoren Sabin Intxaurragak eta Iñaki Zarraoak beste zenbait herritar ezagunekin batera deitutako manifestazioak debekatu ondoren, iragarria zegoen etorriko zena.

Baina beti daude ñabardurak, horietakoa EAJ ere manifestazioan izan zela, abertzalego osoa bilduz. Oraingoan, gainera, ondoren ere izan da ika-mikarik, besteak beste, EAJ eta Aralarreko buruzagiek Batasunak manifestazioa bere ubidera eraman izana salatu dutelako.

Lerro hauek idazterakoan deitzaileek ezer adierazi gabe zeuden oraindik, baina edozein modutan ez dirudi salatutakoek manifestazioaren helburua eta arrakasta itxuraldatzen dutenik. Hainbat eratako arazo eta errealitate egon daitezke halako salaketen eta ekitaldi baten atzean, baina sektore politiko oso zabal baten manifestazio eskubidea “orain bai, orain ez” erabaki arbitrarioaren menpe dagoenean, halakoak gertatzeko arriskua handitzen da. Hainbeste aldarrikatzen den elkarrizketaren hauts horiek, eragile politikoen artean behar bezala barreiatuz, samur gainditzeko moduko arazoak beharko lukete adierazitakoak.

Espainiako egunkari garrantzitsuenek bapo azpimarratu zuten uztailaren 10ean Bartzelonan egin zen manifestazio jendetsuan Montilla presidenteari luzatutako irainena. Gertatu zen, zalantzarik gabe, baina ez da hori izan manifestazioak etorkizunerako utzi zuen mezua. Haizeak samur eraman zituen irainok, eta balorazio politikoa da gertakari hark aurrera begira utzi duena: burujabetzaren bidean, Kataluniako gizarteak beste urrats garrantzitsu bat eman zuela. Ba horixe.

BRUSELAKO ADIERAZPENAREN sinatzaileak berriz ere argi mintzo dira ETAren aurrean: eman dezala su-eten aldebakarrekoa, iraunkorra eta egiaztagarria. Erantzun tinkoa, inondik inora, Madrili eta nazioartekoari begira seguruenik, baina baita ETA berari ere.

Nazioarteko gatazketako hainbeste aditurekin, pentsatzekoa da bestelako mezu malguagorik ere luzatuko ziotela erakunde armatuari eta sukaldean lanean ariko direla. Laster samar jakin beharko da eta bestela ez da seinale onik izango prozesuaren osasunari dagokionez. Maiatzeko udal eta foru hauteskundeak gainean, eta Gernikako Ituna eta Bruselako Adierazpenaren presiopean, ETA ezin da gehiegi luzatu eskaerei baiezkoa eman gabe. Gabonetako muga hor dago.

IRAILAREN 29-AN ez zen greba orokorrik izan Euskal Herrian, euskal gehiengo sindikalak bere saioa antolatu zuenean egon ez zen bezala. Baina salbuespenak salbuespen, oro har, oraingoan greba deialdiaren eragina orduan baino txikiagoa izan da euskal gizartean.

Jende askok nahiko luke sindikatu abertzaleek ere bat egin izatea halako greba deialdiarekin, baina errealitateak dio euskal sindikalgintza gaur gaurkoz ez dagoela horrelako urratsak emateko moduan.

Arazo berberen aurrean batzuek eta besteek muturreko jarrerak erakutsi dituzte azken urte luzeetan. Gehiengo sindikalarentzat, CCOO eta UGT egoera honen konplize dira zelanbait. Eta hauentzat, ELA eta LAB sistemaren aurkako eredu sindikalean kokatuak segitzen dute.

Oraingoz gaitza dirudi posizioak gerturatzea, baina egoerak larritzen jarraitzen badu, indar denak ere gutxi izango dira datorren murrizketa garaiari aurre egiteko. Enpresetan batzuetan lortzen dituzte akordioak. Eta, jakina, ez letorkieke gaizki bakegintzaren eremuan ematen ari diren mugimenduei.


'Kabitu ezina' ipuin bilduma aurkeztu du etxean Aintzane Usandizagak

Asteazken arratsaldean jendaurreko aurkezpena egin zuen Jalgi tabernan. Zortzi ipuin bildu ditu bere lehen liburuan.

Etxean eta lagun artean. Hala egin zuen asteazken arratsaldean jendaurreko aurkezpena Aintzane Usandizaga herritarrak. Jalgi kafe antzokiko agertokian eserita, Taxio Arrizabalagak egindako galderei erantzunda xehatu zituen lanaren ingurukoak.

Herritar ugari bertaratu ziren asteazken arratsaldean Kabitu ezina zortzi ipunez osatutako liburuaren berri egilearen ahotik izateko. Xabier Mendiguren Elizegi, Martin Anso, Idoia Garzes, Pablo Barrio... aurpegi ezagunak ere baziren taberna bete zutenen artean. Adi entzun zituzten Usandizagaren hitzak. Sormen prozesua, inspirazio iturriak, kabitu ezina bezala definitu duen "ezerosotasuna" edo "urduritasuna", normaltasunean lekuz kanpo egoteko sentipena, bere pertsonaien harremanetan behin eta berriro agertzen dena. Batzuetan, sakonekoa, beste batzuetan gauza txikiek eraginda. Harremanetan murgildu baita, "taldean nola funtzionatzen dugun" erakusteko.

Musikak lagundu zuen solasaldia eta liburuko zenbait pasarte irakurri zituen Estitxu Garmendiak. Nahi zuenak tokian bertan erosteko aukera ere izan zuen.


Bergarako Musika Eskolako konbo taldeen emanaldia eguenean

Ekainaren 15ean, arratsaldeko zazpietan, Irala kalean, Bergarako Musika Eskolako konbo taldeek emanaldia eskainiko dute. Guztira, bost talde izango dira, eta musika estilo ezberdinak eskainiko dituzte. Talde bakoitzak gitarra, baxua, bateria, ahotsa eta saxofoi soinuak izango ditu. Josi Labajos irakaslea ere eurekin izango da.


A-8an kateatzeagatik epaitzekoak ziren 3 gazte atxilotzea agindu dute

Ez dira epaiketara aurkeztu, eta horiek atxilotzea eta espetxeratzea agindu du epaileak.

Donostiako epaitegi batek hiru gazte (Ainara Ladron, Aritz Azkona eta Naroa Ariznabarreta) atxilotzea eta kartzelatzea agindu du, ez baitira aurkeztu horien aurka gaur egitekoa zen epaiketara.

Hain zuzen ere, 2007an A-8 autobidean kateatu eta zirkulazioa oztopatzea egotzita epaitu behar zituzten. Segiren ilegalizazioa salatzea zuen helburu ekintza horrek.

Protesta horretan Saioa Zerainek eta Asier Alberdik ere hartu zuten parte, eta horiek bai joan dira epaiketara.

Eleak mugimenduak "elkartasuna eta babesa" adierazi die bost auzipetuei, eta horien egoera "bidegabekeria" dela salatu du.

Plataforma horren esanetan, gaur "disidentzia eta elkartasun eskubideak" epaitu nahi izan dituzte, eta epaileak, "Fiskaltzak babestuta", Ladron, Azkona eta Ariznabarreta atxilotzea agindu du.

Halaber, A-8ko ekintzarekin "euskal gazteriak antolatzeko duen eskubidea aldarrikatu" nahi izan zutela adierazi du.

"Segi legez kanporatu zuten, 70 gazte atxilotu zituzten, eta, hainbat urteren ondoren, 70 ustezko terrorista horietatik 68 absolbitu zituzten, eta biri dagoeneko bete zituzten kondenak ezarri zizkieten", esan du Eleakek.

"Gaur, Madrilgo salbuespen epaitegiek ere onartu dute hori bidegabekeria izan zela, eta orain elkartasuna agertu zuten hainbat gazte epaitu nahi dituzte, bi urteko baino gehiagoko espetxe zigorrak eskatuta", deitoratu du.


Doktrinatuak

Merceren neba Madrilen bizi da. Kataluniako prozesua dela eta, ika-mikak izan ditu lankideekin. Non dago seny hura? Hark hau erantzuten die: «Nire 18 urteko alaba independentista izatea ez da harritzekoa. 78 urteko ama independentista bihurtzea, hori bai harrigarria». Merceren ama katalanista zen. Orain independentista da.

Neusen seme-alabek paso egiten zuten politikaz. Gerard (18 urte) bozkatzera joan zen urriaren 1ean. Laurak (16 urte) eskola batean pasatu zuen erreferendumaren bezpera, bozkalekuak babesten. Neusen gurasoak katalanistak ziren. Orain bat datoz prozesuarekin. «Katalanista izatea gure lurrari, Herrialde Katalanei, uko egiteko modu bat da. Ez da kasualitatea gure herriaren independentziaren defendatzaileen artean 'katalanistarik' ez egotea», azaldu zuen Manuel de Pedrolo idazleak.

Espainiak estatutua atzera bota aurretik, ICV Iniciativa per Catalunya Verds talde politikoari ematen zion botoa Neusek. Federalista zen. Orain ezkerreko sentsibilitatea izaten segitzen du, baina independentista dugu. ANCeko buru Jordi Sanchez ere ICVen inguruan ibilia da. Egun kartzelan dago independentzia modu baketsuan defendatzeagatik.

Celestino Sanchez Malagan jaio zen, duela 67 urte. Kataluniako Legebiltzarreko diputatua izan zen PSUCekin. Comunistes pel Sí plataformako kidea da. Hauxe adierazi zuen erreferenduma egin aurretik: «Baiezkoa emango dut, baina bitxia da, ez bainaiz independentista sentitzen». Haren ustez, independentzia «zoriontsuagoak» izateko aukera da. «Hori gertatzeko, guk geuk kudeatu behar dugu boterea». Ez du uste Espainia barrutik aldatzeko modurik dagoenik: «Ez da onargarria esatea: 'Itxaron, gero esango dizugu nola osatu ahal dugun eredu federala'. Espainia azkenean estatu federala bihurtzen bada, berdinen arteko erlaziotik izango da. Kataluniak, Euskal Herriak edo dena delakoak erabakitzen badu estatu federal batean elkartzea». Esan diezaiela hori azken hamarkadetan estatutua betetzeko Madrilekin negoziatzen ari diren bilateralei.

Kataluniako hainbat adin, jatorri eta maila sozialetako herritarrak independentziaren alde. Doktrinatuak omen dira. Hori leporatzen dietenek ez dute inoiz doktrinatzen. Espainiera munduko bigarren hizkuntza da, haren indar eta berezko osasunari esker, inposiziorik gabe. Hori esatea ez da doktrinatzea. Euskal Herria zazpi probintziak osatzen dutela aldarrikatzen baduzu, orduan bai, umeak doktrinatzen ari zara. Semea euskara hutsezko eskolara bidaltzen baduzu, doktrinatzen ari zara. Alaba pastel kolorez jantzi, eta mojen eskoletan sartzen baduzu, ez. «Euskalduna naiz eta harro nago» esaten duena doktrinatuta dago; «yo soy español, español, español», oihukatzen duena ez, inondik inora.

Doktrinatzea omen da arazoa. Albert Boadellak ez du erreparorik izan auzia TV3 itxiz gero konponduko litzatekeela esateko. Eta arazo espainiarra TVE eta Telecinco itxiz desagertuko balitz? Telebista katalanean eskuak sartu nahi ditu Madrilek, Bartzelonako kolaborazionisten laguntzaz. Uztailean, Telecincok lortu zuen ikusle gehien Katalunian. TV3en ikusle portzentajea %10,1ekoa izan zen. Nork doktrinatu ditu gainontzeko independentistak? Zeinek egin ditu independentista gehiago: Telenotícies Vespre albistegiak ala Alfonso Guerrak estatutua eskuilatzen? Polònia emanaldiak ala PPk estatutuaren kontrako sinadurak biltzen edo Wert jaunak ume katalanak espainiartu beharra dagoela esanez?

Katalanak etorkizuna eraikitzen hasi dira, etxean arrotzak izateari uzteko. Manuel de Pedrolok horixe amestu zuen 1978an, Moriré com un estrany a casa meva izeneko artikuluan: «Ni eta beste asko, asko eta asko, atzerritar hilko gara geure etxean. Gure gurasoak, gure aitona-amonak, belaunaldi osoak hil ziren horrela. Hori ez da arrazoia gure seme-alabak eta gure bilobak ere horrela hil daitezen. Guri dagokigu lan egitea lur libre batean bizi eta hiltzeko aukera izan dezaten, beraien nazioko herritarrak bezala».


Euroa: irabazleak eta herritarrok

Europar Batasuneko (EB) tratatuek bertako hiritarren ongizatea bermatzea eta garatzea aitortzen dituzte abiapuntuko helburu nagusi bezala. Inondik ere, ideia hau erakargarria egiten zen eta hasiera batean horrela sinesten genuen, are gehiago Francoren diktadurapetik irten berriak izan ondoren.

Alabaina, zenbait zalantza sortu zitzaizkigun 1991n Maastritchteko Ituna onetsi zenean. Izan ere, moneta bakarrera heltzeko, eurora, sakrifizio gogorrak eskatzen zitzaizkigun. Hori dela eta, Felipe Gonzálezen gobernu sozialdemokrata berehalako gizarte erreformak burutzen hasi zen eta ondorioz, pentsioak, langabezi laguntzak eta beste hainbat gizarte babes murriztuko ziren. Gerora, jabetza publikoekin sartu ziren eta estatua deskapitalizatzeari ekin zioten: Telefonica, Campsa, Tabacalera... Espainiar herritarrek urtetan metatu zuten kapitala, baldintza oso erosoetan, saldu zitzaion espainiar oligarkiari.

Ezin dugu ahaztu EBk aukerak eta diru ugari eman zizkiola Espainiako Gobernuari bazterrak zementuz estaltzeko, ez ordea enpresak garatzeko edo industria erakargarriak sustatzeko, hots, garapen endogenoa indartzeko. Hori guztia merkatu libreak bideratu behar zuen, laguntza publikorik gabe.

Euroan sartzeko betikoei gerrikoa estutzea eskatu zitzaion eta orain gauza bera euroarekin jarraitzeko. Bien bitartean, munduko marrazoak gure gain dirutzak egiten ari dira. Historiak esaten digu Depresio Handiaren garaian (1929-33), errudun ugarik beren buruaz beste egin zutela, aldiz, oraingo krisiaren arduradunak sarituak izaten ari dira: Draghi Europako Banku Zentraleko buru, Monti eta Papademus Italia eta Greziako lehen ministroak. Guztiok Golman Sacheko goi agintariak ziren eta uzkurraldi honen erantzuletakoak. Gainera, irizpide demokratiko guztien aurka hautatuak izan dira.

Bestalde, oroitu behar dugu, denboralditxo batean ilusio ekonomikoz bizi izan garela. Izan ere, aurreko hamarkadan kontsumo maila eutsi ahal izan zen. Nola? Mailegu merkeen bidez kontsumitzen jarraitzea erraza izan da, nahiz soldaten balio errealek, nabarmen, behera egin zuten.

Eta orain zer? Estatuak zorpetuta daude eta beraien azken urteetako aurrekontuak sarrera publikoak etengabe gorantz joango zirelakoan eratzen ziren eta sarrerak hazteko joera hori eten denean, konpentsatzeko, zor publikoa jaulkitzera jo dute, zor horrek dakartzan ondorioekin: adibidez Italiak bere BPGren %5 erabili beharko du bakarrik urteko interesak ordaintzeko! Espainiaren azken jaulkipena 3.500 milioikoa izan da eta ondorioz kopuru horrengatik, bakarrik, urtean 250 milioi euro ordaindu beharko ditu.

Bestalde, Europako agintariek eta gobernuek lehentasuna ematen diote interesen ordainketari eta horretarako sarrera publikoak handitu ordez, gizarte gastuak murriztuko dituzte, herritar ahulenen gain eraginez. Finantza erakundeek ez dute gupidarik EBko estatuen zor publikoekin jolasean aritzeko, espekulatzen, itolarrian dagoena, gehienetan, prest baitago interes altuak ordaintzeko.

Egoera larria izanda ere, finantzari hauek ziur dira interesak eta kapitala ere eskuratuko dituztela, atzean, berme gisa, Alemania, Herbehereak, Luxenburgo eta abar daudelako. Eta okerrago dena, finantza erakunde horietakoak diru publikoarekin lagunduak izan ziren eta orain diru hori erabiltzen ari dira herritarren ongizatearen aurka joateko. Halaber, ez litzateke harritzekoa izango, titulu horiek pakete egin ostean, merkatuetan kolokatuko direnik, diru gehiago eskuratu eta estatuei, berriro, maileguetan uzteko. Jokaldi borobila!

Azken galdera: euroa gai izango al da egoera honetatik bizirik irteteko? Zaila da erantzutea, baina ez litzateke harrigarria izango edozein egunetan “corralito”ren batekin esnatzea eta guk aurreztutako diruak hutsaren hurrengo kanbio tasa batekin aldatu behar izatea. Orduan ere, marrazoak garaile. Baina, oraingoz, ez gaitezen urrutiegi joan.


Behatokiak nabarmendu du herritarren ekimenez lortzen diren aldaketa txikiek ekarriko dutela aldaketa handia

Iazko urteari dagokion Hizkuntza eskubideen egoera Euskal Herrian txostena aurkeztu du Hizkuntz Eskubideen Behatokiak.

Garbiñe Petriati Behatokiaren zuzendariak euskaraz bizitzeko dituzten oztopoak gainditzeko egiten duten ahalegina eskertu die eurengana laguntza eske jotzen duten herritarrei. Era berean, administrazioari gogoratu dio hizkuntza eskubideak bermatzea bere betebeharra dela.

Behatokiak aurkeztutako txostenaren arabera, eskubide urraketen egoera ez da aldatu 2014an. Kexa kopuruak gorabehera, euskaraz bizitzeko trabak aurreko urteetako alor berberetan izan zituzten herritarrek. “Ez da hobekuntzarik egon”. 936 kexa eta 21 kontsulta izan zituen iaz Behatokiak. Gehienak erakunde publikoei zegozkienak izan ziren. Horregatik, konplizitatea eskatu die agintariei, urraketak aurrez saihesteko neurriak har ditzaten eta behin gertatzen direnean konpon ditzaten.

Baina lorpen txikiak egon direla nabarmendu du. Eta kasu batzuk aipatu dituzte. Besteak beste, Gipuzkoako AFAGI elkarteak erientzako tailerra euskaraz ematea lortu zuen alzheimerdun andre batena. Petriatik azken Korrikaren leloari erreparatu dio: “Zabaldu zuen mezua bere egiten ari dira herritarrak. Boteretzen edo ahalduntzen ari dira”.


Bi familiako etxebizitza eraikitzeko lur eremua salgai paratu du Udalak

Udalarena den Ilekuetako UU16 unitateko lur-eremua salgai egon da berriki arte. 797,13 metro koadro dituen eta 415,38 metro koadroko eraikigarritasuna duen partzela horretan, bi familiako etxebizitza bat egiteko aukera eskaini da. Kokapen eta ezaugarriak tarteko, eremu horrek Udalarentzat interes berezirik ez duela ikusi zen, eta salduta aterako litzatekeen diruarekin Udalarentzat egokiagoa den bertze proiekturen bat egin nahi da. Horien artean interesgarrienetakoa zahar etxearen ondoko lurrak erostea da. Udal Planean eremu berde izendatua dagoen horretan, zati haundi bat Udalarena da eta bertze zatia erosiz, eremu berde zabal bat egiteko aukera dago zahar etxea eta Iturlandeta auzoen artean. Erreka bazterretik ibilbide bat ere egiteko aukera mahai-gainean dago. Partzela enkante publikoan atera zen eta astelehen honetan bukatzekoa zen eskaintzak aurkezteko epea. Unitate honetan urbanizazio proiektua dagoeneko onartua dago nahiz eta oraindik ez diren lanak hasi. Lanak ez badira epe batean hasten Udalak bere gisa egiteko aukera aztertuko luke.


Bertso Jasa ekitaldia izango da larunbatean Errezilen

Bertso Urtie egitasmoaren barruan, Bertso Jasa ekitaldia antolatu du Erniarraitz elkarteak errezildarrentzat. Herriko gaztetxoek bertsotan aritzeko aukera izango dute larunbatean, hilak 30, Oihana Arana eta Unai Mendizabal bertsolariekin, saio parte-hartzailea izango baita. Errezilgo frontoian izango da saioa, 17:30ean hasita. Antolatzaileek adierazi dutenez, beharrezko osasun neurriak ezarriko dituzte saioan, eta mugikortasun mugak direla-eta errezildarrek soilik parte hartu ahal izango dute bertan.


Kaleratzeak Stopek martxan dauden etxegabetzeak gelditzea espero du

Europar Batasuneko Justizia Epaitegiak legez kanpokotzat jo du etxegabetzeei buruzko Espainiako legedia.

EAEko Kaleratzeak Stop Elkartea pozik agertu da Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak legez kanpokotzat jo duelako etxegabetzeei buruko Espainiako legedia. "Epaiari esker, martxan dauden kaleratzeak gelditu ahal izango dituzte epaileek", gaineratu du elkarteak.

Ohar bidez azaldu du orain PPren esku dagoela etxegabetzeen gainean Diputatuen Kongresuan tramitera onartu den herri ekimen legegilea aurrera ateratzea.

Etxegabetzeen gaineko Espainiako legedia "oso bidegabea" da, Kaleratzeak Stop elkartearen arabera. Horren arabera, herri ekimen legegilean jasotzen diren proposamenak onartzen badira, etxetik bota dituzten edota etxerik gabe gelditzeko zorian daudenen drama arindu ahal izango omen da.

Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren iritziz, "Espainiako araudia Europar Batasuneko Zuzenbidearen kontrakoa da, epaileari etxegabetzeen prozedura gelditzea galarazten diolako".

Etxegabetzeen gaineko Espainiako araudiak kontsumitzaileen babesteko Europako legedia urratzen duela ebatzi du Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak.


Argazki proiekzioak Karboneran

Errapia arte tailerreko kide batzuk argazki eta diapositiba proiekzioak eskainiko dituzte Karbonera etxe okupatuan datozen egunetan. Lehenengoa bihar, abuztuak 17, izango da, Axpi eta Nagoreren eskutik. Beren argazkiak musikarekin lagunduta proiektatuko dituzte. Abuztuaren 23an, berriz, Lorearen hitza saioa eskainiko du Kabukik. Bertan, Maya erresistentziari buruzko diapositibak jarriko ditu, poesiaz eta zuzeneko musikaz lagunduta. Proiekzioak 21:30etan hasiko dira. yy


Sluc Nancy-Bizkaia Bilbao Basket, zuzenean, ostegunean, ETB-1en

ETBK Sat-en Olharan-Hernandez / Erkiaga-Osa zesta partida izango da ikusgai.

Ostegun honetan Euroligako Sluc Nancy-Bizkaia Bilbao Basket partida zuzenean eskainiko du ETB-1ek. 20:40ean hasiko da emanaldia, Asier Arangurenek gidatuta. Ohi denez, Josean Aldalur izango du lagun komentarioetan.

Bestalde, ostegunero legez, ETBK Sat-ek 'Jai Alai' zestari eskainitako tartea zabalduko du 23:00etan. Hilaren 15ean Durangon jokatutako neurketa izango da ikusgai: Olharan-Hernandez / Erkiaga-Osa.


Pornografia

Lau partetan ematera natorkizu erotikotzat neukan, baina gertakariek arrunt pornografiko bihurtu duten trikiti-kopla ezaguna. Estatuak CatalunyaBanki emandako 12.500 milioien esku-zirri lizuna deskribatzen du, BBVAren ikuspegitik, koplaren lehen kolpeak: Zuk eman ta nik hartu. Inor eskandaliza ez dadin, justifikazio morala ematen digu koplaren bigarren atalak: hori ez da bekatu. Hirugarren puskak poltsikoa jorratu dio, Estatuak ez baititu berreskuratuko banku erosi berriari orain urte batzuk emandako dirutza; BBVAk, aldiz, poltsikoa forratu du, operazioak 300 milioitik gorako irabaziak emango dizkiolako, ia hasieratik, urtero. BBVAk Estatuari dion esker ona aitortzen du (noblesse oblige!) koplaren erremateak: etzinan gaizki portatu!

Lagunok, orain kantatu pieza guztia, kolpe bakarrean ulertzeko ekonomiaren pornografia: Zuk eman ta nik hartu, hori ez da bekatu, poltsikoa jorratu, etzinan gaizki portatu!