Ipar Euskal Herriko ikasleak eskolara itzuli dira

Zehazteke dauden berritasunen artean, Baxoaren erreforma dago. Aurten, iaz bezala, berriro atzeratuko dituzte azterketen datak.

Ipar Euskal Herriko 51.000 ikasleentzat astelehena izan da lehen eskola eguna. Ikasturte berriaren hasierarekin, ikusteko daude oraindik datozen erreforma eta aldaketak.

Egun, gero eta ikasle gehiagok egiten dute euskaraz ikasteko hautua, baina, hala ere, ez dira erdira iristen. Askok eredu eleanitzeko eskoletan ikasten dute, eta institutuan frantsesera pasatzen dira. Zehazki, % 43 dira Haur Hezkuntzan euskaraz hasten direnak, baina etapa guztiak kontuan hartuta, ehunekoa txikiagoa da.

Lehen urteetan klaseak euskaraz ematen dituzten zentroak gehiago dira, baina maila altuagoetan, kolegio eta lizeoetan alegia, ez da horren arrunta. Seaska ikastolen sareko Etxepare Lizeoa da eskolako azken hiru urteak osoki euskaraz eskaintzen dituen bakarra. Elkarteak bosgarren kolegioa irekiko du aurten Senperen.

Dena prest badute ere, bada oraindik zehazteko dagoen berritasunik. Iaz, Baxoaren erreforma zela eta, ikasleek unibertsitatera sartzeko probak martxoan egin zituzten, ekainean egin beharrean. Aurten berriro atzeratuko dituzte azterketen datak.

Oraindik ez dakite zehazki zeintzuk izango diren neurri eta aldaketa horiek, baina, aurten ere, Seaskak jarraituko du Baxoa euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzen, baita ikasleek ikasketak euskaraz hasi eta bukatzeko aukera izan dezaten ere.


Kaletxikin bertso saioa: Mendiluze eta Illarregi argazkiko pertsona nor den asmatzen

Jon Mendiluze eta Joanes Illarregi argazkiko pertsona nor den asmatzen. Kaletxikiko jaietan joan den asteazkenean egindako bertso saioa, Joanes Illarregi, Jon Mendiluze, Nerea Elustondo, Jone Uria, Amaia Agirre eta Ion Beloki, Xabier Ariznabarreta gai jartzailearen esanetara. Punttuka bertso eskolak eta Jai Batzordeak antolatuta.


Ko(lo)reak

Udako Argazki Lehiaketara aurkeztutako irudia. Ikusi irudi guztiak eta bidali zurea hemen.


Juan Carlos Pikabearen margolanak ikusgai izanen dira Lesakan abuztuaren 3tik irailaren 3ra

Juan Carlos Pikabea Zubiri margolari lesakarraren azken margolanak berriz ere ikusgai izanen dira abuztuaren 3tik irailaren 3ra bere etxean, Lesakako Otsango auzoko Irisarri etxean. Tomaseneko bordako biribilgunearen ondoan. Egunero, 17:30etik 20:30era irekiko ditu erakusgelaren ateak.


Eman daiteke izena irailaren 16an Azkoitian egingo duten II. Mangaixue mendi bizikleta martxan

Irailaren 13ko gauerdia bitartean eman ahal izango da izena www.kirolprobak.com webgunean. Probako parte-hartzaileek bi ibilbide izango dituzte aukeran: 33 kilometrokoa eta 23 kilometrokoa. Iazko edizioan 195 lagunek parte hartu zuten.

Azkoitiko Anaitasuna Mendi Bazkunak Mangaixue mendi bizikleta martxaren bigarren edizioa prestatu du datorren irailaren 16rako. Iaz egin zuten martxa aurreneko aldiz, eta eguraldi txarra eginagatik, 195 lagunek parte hartu zuten proban. Aurtengorako eman daiteke izena dagoeneko www.kirolprobak.com webgunean, irailaren 13ko gauerdira bitartean. Federatuek hamar euro ordaindu beharko dute izen-ematea, eta gainerakoek hamahiru euro. Irailaren 16an Plaza Berritik aterako dira martxako parte-hartzaileak, 15:15ean. Horiek bi ibilbide izango dituzte aukeran: luzea, 33 kilometrokoa; eta, laburra, 23 kilometrokoa. Orain arte, 39 lagunek eman dute izena martxan.


Mintzalagun taldeak, Donostiatik Euskal Herri osora

Euskal Herriko mintzalagunen egitasmoa 30 urte betetzear da, eta sorreratik gaur egunera arte, urteotako ibilbideari erreparatu dio Euskadi Irratiko 'Goiz Kronika'-k. Nahi duenak parte hartzeko aukera du ikasturte honetan ere.

Euskal Herriko ikastetxe eta unibertsitateetan abiatu dute ikasturtea, eta euskaltegietan ere motorrak berotzen dabiltza. Herri askotan zabalik dute dagoeneko mintzalagun programan izena emateko epea. Datorren urtean 30 urte beteko dira lehen mintzalagun taldeak sortu zirela; Donostian hasi ziren egitasmoarekin, Bagera Euskaltzaleen Elkartearen eskutik.

30 urteotan, gizartearen beharretara egokitu dute eskaintza, eta mintzapraktikarako hainbat aldaera berezi ere sortu dituzte. Pandemiaren garairik zailena igarota, aurreko martxa berreskuratzen ari dira orain.


Jan, edan, irakurri... mundua aldatu

Datorren abenduaren 31n hamar urte beteko dira Iruñeko Katakrakek ateak ireki zituenetik: ostatua, liburutegia eta ikuskizunetarako areto nagusia biltzen zituen espazio berriak. 2016an laugarren hankak mahaia osatu zuen: argitaletxea. Iruñerrian bakarra da Katakrak, bai gune horiengatik, bai izaeragatik. Nahi bada, badu zerikusirik alternatiboarekin, erresistentziarekin, ametsekin. Edo besterik gabe, ardo ekologiko edo kafe eder bat gozatzearekin.

Iruñeko Alde Zaharrean dago Katakrak, Kale Nagusiaren 54an. Kanpoko bi upeletan beti da norbait, eta barne aldea bor-bor dago abuztu bukaerako eguerdi eguzkitsuan. Nerea Fillat eta Hedoi Etxarterekin sartu gara ostatura. Biak dira Katakrak kooperatibako langile eta bazkide, eta hasieratik daude proiektuan. Bazkari ordua da eta Juan Etxenike mahaiak atontzen ari da. Hogei bat menu ematen dituzte batez beste eguneko. Hiru pisuko eraikina da: behean kantina eta liburu-denda ditu, bigarrenean liburu-denda eta hirugarrenean 200 bat lagunentzako aretoa, non ikuskizunak, hitzaldiak, edota bestelako bilkurak antolatzen diren.

Hamabost lagun ari dira lanean Katakraken eta horietatik zortzi kantinan. Egia esan, lanak esparruka banatuta dituzte, baina horietako batzuk partekatuta ere bai. Fillatek lanaldi erdia argitaletxeari eskaintzen dio eta beste erdia egiturazko funtzio orokorrei. Etxartek argitaletxean ematen du erdia eta beste erdia liburu-dendan. Tira, urtaroaren arabera denen jardunak aldatzen dira: Sanferminetan gehienak tabernara, Durangoko Azokan taldeak han jartzen du indarra, eta Gabonetan liburu-dendan.

Proiektua, baina, ez zen hutsetik abiatu, Iruñeko Curia kaleko Hormiga Atómica liburu-denda izan zuen aurrekari. Hark ere liburuak eta ostatua uztartzen zituen, eta 2007an sortu eta 2013ra arte iraun zuen. Baina Curiakoa nahikoa ez eta gehiago nahi zuten, eta espazio handiago baten bila hasi ziren. Hobeto esanda, makina bat proiektutan gertatzen den moduan, bi norabideko tentsioa egon zen: batzuek Curian jarraitu nahi zuten, eta hangoari eutsi; besteek, ostera, hazi eta jarraitu beste nonbaiten.

Bila hasi eta 2012an erosi zuten egungo eraikina: “Iruñeko lehen eskola laikoa izan zen eta Sarasate [Pablo] eta Baroja [Pio] hemendik pasatu ziren”, dio Etxartek. Geroago karate erakusten zen kirol gunea izan zen eta Katakrak aurretik, 90eko hamarkadan, arte galeria bat. 1.600.000 euro behar zituzten proiektu berriari ekiteko. Dirutza itzela haien begietan. Nola lortu?

Lehen zutabea “mailegutza militantea” izan zen, hau da, proiektuarekin bat egin zezaketenei dirua eskatzea. 120 pertsonek 700.000 euro jarri zituzten mailegutan: “1.000 eurotik 100.000 eurora jar zitekeen mailegu gisa, etekinik gabe, eta kasurik onenean %1eko interesarekin”. Bigarrena Triodos bankuak emandako mailegua izan zen. Eta hirugarrena dohaintzak: 100.000 euro lortu zituzten. Pandemia eta gero urtean diru kopuru bat jartzen duen bazkide figurarekin ere hasi dira, eta dagoeneko 350 bat dira. Hamargarren urteurrenaren une berezi hau baliatu nahiko lukete 500era iristeko.

Iraganari so, edozein herri proiektutan ohikoa denez, hasierako epika laster azaleratzen da elkarrizketetan. Horien artean oso gogoan dute Baionan, Toursen edota Bordelen egindako enkanteak. Azkar joan, azkar erabaki eta azkar ekarri gauzak, hala nola, liburu-dendako apal eta kantinako aulki guztiak. Hiruzpalau tona material Emauseko Trapuketarien lokal batean gorde behar izan zuten. Sasoi haiek tinko iltzatu zaizkio memorian Etxarteri: “Garai gogorrak izan ziren. Katakrak irekitzean sikiera lortu genuen egun batean jai egitea, aurretik egunero egiten genuen lan”.

Argazkia: Dani Blanco / ARGIA CC BY-SAArgazki oina

Eta hau guztia zertarako?

Katakrak. Izen indartsua, adierazgarria, onomatopeikoa. Apurtu, datorkigu burura. “Ireki aurretik izenak debate luzea eragin zuen”, dio Fillatek, baina azkenean kontsentsu zabala izan zen Katakrakekin. 1980ko hamarraldiaren erdialdean Iruñean etxe eta lokal hutsen okupazioaren bueltan sortutako herri mugimendua izan zen Katakrak, eta hartan ibilitako hainbat kideren oniritzia eskuratu ondoren, izen horrekin abiatu zen espazio berria.

Ateak ireki eta, halakoetan ohi denez, denetik entzun zitekeen kalean: “Podemos ingurukoen espazioa da”, “15-Mko mugidatik ateratako zerbait”, 2015ean Joseba Asiron Iruñeko alkatearen gobernu taldean aritu zen Aranzadi plataforma politikoan ere parte hartu zuten haietako batzuek... Kazetari honek nonbait irakurri du Katakrak “komunen espazioa dela” eta hala ote den galdetu die Fillat eta Etxarteri. Fillaten erranetan, “batzuentzat anarkistak gara eta beste batzuentzat, aldiz, Podemosekoak...”, baina gure taldea oso anitza da ideologikoki eta hemen asko eztabaidatzen da denetik”. “Azken finean –zehaztu du Etxartek– akordioa erabaki materialen inguruan eraiki dugu, eta ez oinarri ideologikoetan”. Elkarrizketan geroago sartuko den Aitor Balbas lankideak ere haien arteko pluraltasuna azpimarratzen du: “Hemen mingarriena gure arteko eztabaida politikoak dira”.

Definizio bakarretik ihes egiten dute. Zer egin, zer jan, zer erosi... hura zara. Hori ere izan daiteke kooperatiba hau zer den adierazteko modu bat: sortu denetik Iruñean izan diren greba orokor guztietan espazioa itxita izan dute; 2018an Alternatiben Herria Iruñean ospatu zenean, antolaketaren ardatzetako bat Katakrak izan zen; elikadura burujabetzarekiko konpromisoa agerikoa da kantinako jan-edanetan, eta bertan jaso daitezke, esaterako, Errigorari erositako saskiak. Biba Ardoak kooperatibako ardo ekologikoak bakarrik dituzte. Coca Cola markarik ez dute inoiz saldu. Hamazazpi euroko menuak bi gutxiago balio du prekarioa zarela adierazten baduzu. Eta ostegunetan Lantxotegiko migratzaile gazteak ikus ditzakezu bertan jolasten.

Edozein kasutan, erresistentzia, eraldaketa, feminismoa, antifaxismoa, sexu-aniztasuna... moduko kontzeptuak airean dantzan dabiltza Katakrakeko langileekin izandako elkarrizketen bueltan. Eta dena liburu eta irakurketaz zipriztinduta, diotenez “liburuak giltzarri direlako pentsamendu kritikoa eta irudimen politikoa sustatzeko”. “Gure erronka da aldamenean ditugun kolektibo eta aktoreak toki erradikaletara eramatea”, azpimarratu du Balbasek.

Liburu-denda sarreran dituzte Nafarroako ardo ekologikoak salgai. Horiek zerbitzatzen dituzten tabernan ere. (Argazkia: Dani Blanco / ARGIA CC BY-SA)

25.000 liburuko funtsa

Kantinan aurrera jo eta zazpi eskailera gaindituta iritsi gara proiektuaren harri-bitxira: liburu-denda arras jantzi, argitsu eta erakargarria. Eraikineko espaziorik handiena da. Bestelako elikadura dago hemen, baina mama goxorik ere ez da falta eta zintzurra bustitzeko Nafarroako ardo ekologikoak salgai dituzte apal batean, besteak beste, Azpea, Egiarte, Biurko, Mendiko, Aristu edo Lezaun. Anayeta behiak Canal Roya suntsitu nahi dutela gogorarazten digu eta Esako urtegiaren handitzearen aurkako kartela ere hor da.

Sarrera gaineko kartel handian Karl Marx langile erretzaile bat so dugu eta haren begiradapean egin dugu aurrera. Angela Davis gazteak gogoratzen digu “bizitza dela handiena” eta David Bowie zenak hala diosku: “Erabateko zoriontasuna zer den? Irakurtzea”. Narratibaz inguratutako korridorean barneratu ahala ikus ditzakegu Afrikako edo Arabia eta Persiako narratiba sailak. “Fikzio subertsiboa”, dio beste titulu batek, eta gazte beltzaranaren erretratua hala mintzo zaigu: “Ghettoan anaia-arrebok nobela irakurtzen dugu”.

Katakrateko liburuak, narratiba, euskarazko saila, haur literatura eta komikia atzean utzi eta bigarren solairura jo dugu. Politika, filosofia, ideologia eta erlijioen mundura sartu gara. Baina poesia, artea, arkitektura eta beste hainbat alor ere hor dira, nork helduko zain. Denera, liburu-dendak 25.000 liburuko funtsa du. “Euskal Herriko handienetakoa izango da, handiena ez bada. Pentsa, bakarrik antzerki sailean 400 liburutik gora ditugu”, diosku Etxartek harro.

Fillat eta Etxarterekin jarraitzen dugu eta, milaka libururen begiradapean, bigarren solairuko mahaian eseri gara. “Ez ginen hutsetik abiatu, La Hormiga Atómicatik 7.000 liburuko funtsa ekarri genuen”, dio Fillatek. La Hormigako sei urteko esperientzia erabakigarria izan zen abiatzeko. Politika eta filosofia sailek famatu dute liburu-denda, eta hori bada, zalantzarik gabe: “Nafarroako filosofia sail bakarra dugu, hona Nafarroako Unibertsitateko irakasle eta ikasleak ere badatoz”, azaldu du Etxartek. Fillatek, alabaina, liburu-denda generalista dela azpimarratu du, “eta guztia dugu espezialitate”. Liburu-denda jende askoren artean pentsatutakoa dela diote eta mantentze lana ere hala egiten dutela: “Bezeroek asko laguntzen digute –dio Fillatek–; udan, adibidez, kanpoko jende asko dator eta erreferentzia ugari jasotzen ditugu”.

Nafarroako egunkari batean irakurritakoaren arabera, azken bi urteetan hamar liburu-denda itxi dira Iruñean. “Bai, eta beste batzuk ireki egin dira”, dio bikoteak. Haserretuko dira esaten badiezu herritarrek, eta bereziki gazteek, ez dutela irakurtzen. Hiru lagun ari dira lanean liburu-denda honetan eta galderak berez datoz: Eta hau errentagarria da? Zer saltzen da gehien? “Zalantzarik gabe denetik, baina feminismoa eta haur literatura asko saltzen dira”. Kantinatik liburu-dendara sartuta, batek pentsa dezake ostatuak sostengatuko duela liburu-denda: “Biek ematen dute –dio Fillatek–, alor biak oso orekatuak dira negozio ikuspegitik: ostalaritzak %65eko mozkin-marjina du eta liburuek %30a”.

Hala ere, zerbait oso argi utzi nahi dute: “Katakrak mantentzen da proiektuaren berezitasunagatik, lan taldearen konpromisoagatik, eta inguruan dugun sostenguagatik, bestela ezinezkoa litzateke”. Fillatek proiektuaren ideia giltzarrietakoa utzi du mahaiaren gainean: “Gune hau erreferentzia bat da, besteak beste beti irekita dagoelako. Izatea espazio bat egunean denbora luzez zabalik egongo dena garrantzitsua da erreferentzia irabazteko, eta ideia hori hastapenetik landu genuen”.

Argazkia: Dani Blanco / ARGIA CC BY-SA

Bertako 90 liburu

Argitaletxea 2016an sortu zuten eta urtean bederatzi bat liburu argitaratzen dituzte gaztelaniaz eta sei bat euskaraz. Fillat eta Etxarterekin batera Balbas ari da lanean bertan. Eta kontu garrantzitsua aipatu dute: “Argitaletxea egin dugu liburu-denda izan eta gero”. Horrek pista ugari eman dizkie. Saiakera eta narratiba gailentzen dira generoari dagokionez, eta lerroetan feminismoa, historia, Polizia eta hiria nabarmentzen dira. Gaztelaniazkoak liburu sofistikatuagoak direla dio Etxartek: “Euskarazkoetan malgutasun handiagoa dago, testu klasikoagoak dira, baina erradikalagoak ere bai, gizartean gaztelaniaz aspaldi landu diren gaiak eta liburuak orain ari gara argitaratzen euskaraz”.

Aurten izan dute lehen arazoa argitaratutako liburu batekin, Baionako liburu-denda batean ziren Puta zikinak. Sexu langileen eskubideen aldeko borroka liburu guztiei eraso egin baitzien “talde integrista eta transfobo batek”. Poliziaren lerroa ere sakon ari dira jorratzen –laugarren liburua kaleratuko dute aurki– eta Etxarteren ustez, “batzuetan horrek ere ematen dit errespetua”. Eta zer saltzen da? Ahoan bilorik gabe mintzo da Fillat: “Ez, dena ez da saltzen eta, esaterako, feminismoa euskarri garrantzitsuenetakoa da guretzat”.

Liburutegian sartu eta ederto ikusten dira liburu horietako asko espreski jarritako erakustokietan. Eta erakustearen gaiak beste meloi bat zabaltzen du: zer, non eta nola erakutsi liburu-dendan. Fillat: “Argitaletxe handien aldetik gero eta presio handiagoa dago haien gauzak ahalik eta ikusgarrien jartzeko, orain dorre batekin datoz, mostradore batekin, posterrekin edo prezio jaitsierekin. Asteroko borroka da, eta ez, guk argi utzi nahi dugu: guk erabakiko dugu zer erakutsi”.

Beheko solairuan isiltasuna egin da, liburu-denda itxi dute. Goian solasean jarraitzen dugu, Fillat eta Etxarte berba jario onekoak dira biak, eta galderak eta erantzunak bata bestearen atzetik datoz. Baina nekea sumatzen da airean eta kazetariak oraindik asko jakin nahi du, besteak beste proiektuaren arimaz, barruko antolaketaz, lanaz, langileen bizipozaz... horiek ere proiektuari buruzko informazio klabea ematen dutelakoan. Horretarako langile talde batekin biltzea eskatu die, eta baietz. Asteazkena da gaur eta datorren astelehenean izango da hori.

Dagoeneko 90en bat liburu argitaratu dituzte Katakrak argitaletxean. (Argazkia: Dani Blanco / ARGIA CC BY-SA)

Arima konplexu hori

Goiz da, oraindik kantina itxita dago eta han batu gara sei lagun: orain arteko Fillat eta Etxarteri gehitu zaizkie Izaskun Mata, Maitane Unzu, Juan Etxenike eta Aitor Balbas. Mata 2019an hasi zen lanean Katakraken eta gainerakoak hasieratik daude proiektuan. Fillat eta Balbas Eguzki Bideoak proiektuan aritu ziren aurretik –zeinarekin hainbat elkarlan egin zituen ARGIAk–. Etxenike Greziatik zetorren –eta hara itzuliko da laster–, Unzuk 2013an jaso zuen Iruñean proiektura gehitzeko gonbitea, eta Izaskun sasoi hartan Arte Ederrak ikasten ari zen Bilbon. Gasteizera ikastera joanda, zortzi urtez han bizi ostean Iruñeratu zen Etxarte abentura honetara.

Bat datoz guztiak: batzuetan gogorra da, baina badakite zer egiten duten eta oso gustura ari dira Katakraken. El Drogasek bere kontzertuetan behin eta berriz dioen gisan, “a gusto” [gustura] laburbildu du tinko Matak: “Ikusten duzu zure lan orduek, diruaz gain, beste zerbait ere ematen dutela. Hiriko elkarteentzat erreminta bat gara”. Balbasen esanetan, “bizitza, politika eta lana, dena uztartzen da hemen; baina gure lagunek ez bezala, bizitza beste molde batez antolatu behar dugu”. Fillaten ustez, “lan honek zentzu handia ematen dio gure bizitzari. Bere konplexutasun guztiarekin, baina zoriontasunetik nahiko gertu egoteko aukera ematen digu”.

“Lagun batek galdetu zidan behin ea nik zertan militatzen nuen –dio Etxenikek–: ‘Nik kafeak zerbitzatzen ditut’, erantzun nion. Hemen jende mota asko biltzen da eta ikusten dituzu bilerak egiten eta hainbat proiektuz hitz egiten. Ez dute zerikusirik gurekin, baina Katakrak erabiltzen dute, orain bideoklip bat sortzen eta gero emakumeen aurkako indarkeriari buruzko kartelak egiten”. Etxartek ere argi du: “Hemen lan egitea luxu handia da. Bizi garen munduaren logikan dena dugu kontra. Debekatuta dagoen zerbait egitea bezalakoa da”. “Baina ez ahaztu –gehitu du Unzuk–, lan taldea hemengo hamabost kideak baino gehiago da. Eta bai, gogorra da, hemen asko ematen dugu eta bizitza pertsonalak ere batzuetan sufritzen du”.

Lan profesionala eta militantzia nola uztartu? ARGIAko kazetariari ere ez zaio arrotza egiten galdera. Fillatek hala erantzun du: “Batzuetan sufritzen dugu bai, eta kontraesan hori mahai gainean dago. Gure mugekin, baina horri era kolektiboan erantzuten diogu. Zer da zaintza? Guk elkarren artean egiten dugunetik gertuago dago hemendik kanpo egiten denetik baino”. Baina hamaika arrazoi direla medio, “tartean lankideen aniztasun politiko eta ideologikoa –dio Balbasek–, tentsioak ere sortzen dira, eta horiek akordio orokorren bidez bideratzen ditugu, eta filosofia batekin: ‘bizi eta utzi bizitzen’”.

Ezkerretik hasita, ARGIAko kazetaria, Aitor Balbas, Hedoi Etxarte, Nerea Fillat, Juan Etxenike eta Izaskun Mata. (Argazkia: Dani Blanco / ARGIA CC BY-SA)

1.300 euroko lansaria

Katakrakeko langileek Ostalaritzako lan hitzarmena dute eta denek oinarrizko soldata berdina –1.300 euro hileko eta urteko 14 ordainketa–. Jai egun guztietan kantina itxita dute eta sei opor aste urtean –hitzarmenean baino bi gehiago–. Eta giltzarria den gaia ere aipatzen dute, horizontaltasuna: “boterea ongi banatuta dago”.

Erabakimena hiru geruzatan banatuta dute. Lehenengoan liburu-denda, kantina eta argitaletxea kudeatzen duten lan taldeak biltzen dira esparruka. Bigarrenean kooperatibako biltzarra dago, astero egiten dute lan bilera bat, eta bi astez behin bazkideak ez diren langileek ere parte hartzen dute bertan. Eta hirugarrena asanblada orokorra da: biltzen ditu kooperatiba gehi proiektuarekin buru-belarri ari direnak, haren zorrak berenganatzeraino, adibidez, edo urteko hainbat unetan lan eginez ere bai; beharren arabera, baina oro har lau bat aldiz biltzen da urtean, beti igandetan, egun osoko jardunean. Urtean behin, halaber, Katakrakeko laguntzaile sare zabalarekin beste bilera bat egiten dute. Hodei beltzik ere ez da falta, bestela estralurtarrak lirateke eta: ostalaritza gogorra dela diote eta jendeak ez duela nahi sektore horretan aritzea, kostata lortzen dute bost urteko konpromisoa hartuko duen inor.

Langileen esanetan, asanblada nagusia asko indartu zen pandemiaren ondoren eta bertan finkatzen dira aurrera begirako lerro nagusiak. Garai horri garrantzi handia ematen diote kooperatibako kideek, besteak beste azalerazi zuelako proiektuak zituen egiturazko hainbat akats, alor ekonomikoan edo lan banaketan. ANEL Nafarroako Kooperatiba Elkartearekin –hango bazkide dira– egindako azterketa prozesua goraipatu dute. Haren ondoren, adibidez, kontabilitatea daraman pertsona lan taldean integratu zuten.

Eta kontabilitatea aipatuta, ezin utzi aipatu gabe hirugarren solairua, ikuskizunetara bideratua. “Milaka euro galtzen dugu harekin urtero eta aretoaren logistikak lana ematen digu”, dio normalizatutako etsipenez Etxartek. Urtean 20-40 ekitaldi artean egiten dira bertan. Beste hamaikaren artean, Lucio Urtubia, Julen Madariagak, Silvia Federicik edo PSOEko ministro ohi Carmen Alborch izan dira taula gainean hizlari.

Lantaldea dagoeneko hamargarren urteurreneko putzuan ari da plisti-plasta. Proiektua hazi eta heldu egin da: langileak gustura ari dira, jende kopurua ikusita bezeroak ere bai antza, eta hipoteka Koop-57 banku etikora pasatu zutenetik ekonomikoki ere sendoago daude. Hamar urte ez da txantxa eta oraingoz bederen, badute zer ospatu. Katakrak zer den eta zer ez aritu gara bertara egindako joan etorrietan, iraultzaz ere sakon mintzatu gara, baina akaso klabe nagusietakoa dendatik liburuak eramateko salgai duten eta latindar alfabetoa ageri duen poltsa arrosan izkiriatuta dago: “26 letra mundua aldatzeko”.

Poltsaren leloak ere asko dio Katakraki buruz: "26 letra mundua aldatzeko"


Laura Garrido: "EAJko kide askok ez dakite euskara, ez al dira euskaldunak?"

Asteburuan Joseba Egibarrek euskararen inguruan esandakoaz galdetuta, Laura Garridok adierazi Egibarren hitzak lekuz kanpo daudela eta errespetu falta bat direla.


Bermeoko Alde Zaharreko kaleak berritzeko lanak datozen egunotan hasiko dituzte

Alde Zaharrean egingo dituzten hobekuntza-urbanistikoen berri eman dute Aritz Abaroa Bermeoko alkateak eta Idoia Platas Urigintza, Obra eta Ingurumen zinegotziak gaur goizean (abenduak 14).

Alde Zaharra biziberritu eta gune erakargarri bihurtu gura dute, horrek guzti horrek herritarren bizi-kalitatean zuzeneko eragina baitauka. “Gutxika-gutxika Alde Zaharreko kaleak berritzen hasiko gara. Asmoa da kale guztietan inbertsioak egiten joatea, baina Alde Zahar oso handia daukagunez, inbertsio handia eskatzen du”, zehaztu du Bermeoko alkateak. Helburu nagusiak dira irisgarritasuna hobetzea, kaleen itxura berritzea eta hein batean modernizatzea eta garbitasuna erraztea eta hobetzea. Horiek lortzea helburu duen inbertsio plana prest daukate, eta Abaroak azaldu bezala, datozen urteetan Alde Zaharrean eraldaketa hori bultzatzeko, plan hori izango da udalaren “lan tresna nagusia”.

Inbertsio plan horren lehenengo pausoa da gaur aurkeztutakoa: Nekazari eta Intxausti kaleak berriztatuko dituzte. 284.129,48 euroko aurrekontua daukate; gutxi gorabehera 185.000 euroko laguntza emango dio Eusko Jaurlaritzak udalari.

Bi fasetan egingo dituzte lanak. Nezakari Kaletik hasiko dira; datozen egunetan lanokin hasiko dira eta lanok burutzeko hilabete bateko epea beharko dutela aurreikusi dute: “Goiko aldetik, hau da, harresitik Intxaustirainoko zatian hasiko gara”.

Intxausti Kaleak izango duen itxura. Argazkia: Bermeoko Udala.

Urigintza zinegotziak eman ditu lanei buruzko xehetasunak. Alde Zaharra babestutako eremua, ondare historikoa denez, galtzada-harrizko zoladura ezin dute kendu, eta, beraz, Intxausti Kaleko erdiguneko zoladura hori mantenduko dute, eta gaur eguneko harlauzak aldatuko dituzte. Irisgarritasuna bermatzeko, “kale guztia altuera edo maila berean” ipiniko dute.

Materialari dagokionez, granitozko harlauzak izango dira kalearen alde bietan egongo direnak–gutxi gorabehera Lameran dauden granitozko pieza handien modukoak izango dira–. Nekazari Kalean, berriz, denean jarriko dituzte granitozko harlauza handiak. “Kale bien arteko loturan, ura igarotzeko, V edo U antzeko pieza bat jarriko da”, azaldu du zinegotziak. Material aldaketa horien ondorioz, garbitasuna “erraztuko eta lika gutxiago sortuko” dela uste dute. Era berean, irisgarritasun hobetzeko zereginean, aipatutako kale bien artean dagoen “arrapala txikia” kenduko dute: “Gaur egun ez ditu irisgarritasuneko baldintzak betetzen”.

Gainera, ahal den neurrian, kableak lurperatuko dituzte: “Denak ez ditugu lurperatuko; kalearen alde batetik bestera zintzilik zein orube hutsen aurreetan daudenak lurperatuko dira, fatxadetakoak ez, azpian ez dagoelako lekurik dena sartzeko. Argia, estolderia, ura, zuntza… joan behar dira, eta kale estuak direnez, dena sartzea ezinezkoa da”. Bestalde, Nekazari kalean argiteria hobetuko dute.

Jakinarazi dute arkeologoak kontratatu dituztela: “Nekazari kaleko goiko aldean, harresiaren zatian, posible da ate bat egotea”. Arkeologoek ikusiko dute zer dagoen, eta, horren arabera, aurkitutakoagaz zer egin behar den erabakiko da; udalak arkeologoen proposamenaren arabera hartuko du erabaki hori.

Platasek gogoratu bezala, Intxausti Kalea da ibilgailuentzat Alde Zaharrerako sarrera nagusietako bat, eta era berean, oinezkoen eta ibilgailuen “bizikidetza aldetik arazo gehien sortzen den kaleetako bat” da: “Oinezkoen kalea bada ere, besteak beste, gehienezko abiadurak ez dira errespetatzen”.

Lanok herritarren eskariari erantzuten diete; izan ere, esan dutenez, herritarrek behin eta berriro helarazi diete Alde Zaharrean hobekuntzak, inbertsioak egin behar direla. Era berean, udal gobernuak hartutako konpromisoak “betetzeko beste pauso bat emango dutela” nabarmendu du alkateak.

Nekazari Kaleak izango duen itxura. Argazkia: Bermeoko Udala.

Aipatu moduan, Alde Zaharra “gune erakarri” bihurtzea da udalaren asmoa, negozio berriak erakartzeko eta daudenak mantentzeko. “Udala Alde Zaharra biziberritzeko ahalegin bereziak egiten dabil azken urteetan, eta, batez ere, bi lan lerro nagusi ditugu identifikatuta. Alde batetik, hobekuntza urbanistikoagaz lotura daukaten proiektu eta ekimenak daude, eta, beste alde batetik, jarduera ekonomikoa suspertzeagaz lotutako lan lerroa dago”, adierazi du Bermeoko alkateak. Jarduera ekonomikoari dagokionez, Alde Zaharrean negozioa mundatu gura dutenentzako hobari fiskalen eta Lokalbide programaren (datozen egunetan aurkeztuko dituzte emaitzak) adibideak ipini ditu.


Hasi dute Errezilen Tipi Tapa egitasmoaren ikasturte berria

Tipi Tapa egitasmoaren ikasturte berria estreinatu dute. Atzo egin zuten urriko ibilaldia Eguneko Zentrokoek, San Martin Herri Eskolakoek eta hainbat herritarrek.

Tipi Tapa egitasmoko uda ondorengo lehen irteera egin zuten atzo Errezilen, eta dozena bat herritarrek parte hartu zuten. Egitasmoaren ikasturte berriko lehen ibilaldia izan zen atzokoa.

Tipi Tapa egitasmoa Saiaz gizarte zerbitzuetako mankomunitateak antolatzen du, eta hilean behin herrian zehar ibilaldia egiten dute Errezilgo Eguneko Zentrokoek, hainbat herritarrek eta San Martin Herri Eskolako ikasleek parte hartuz. Ibilaldia bukatutakoan, gainera, mokadutxoa egiteko aukera izaten dute.


Xoxotera igoera antolatu dute iganderako, Korrika Kulturalaren barruan

Azpeititik, Azkotitik eta Zestoatik egongo da aukera irteeran parte hartzeko. Tontorrean salda beroa egongo da guztientzat, erromeri giroan. Gaur eta bihar eros daitezke txartelak.

Korrika iristear da Urola Kostako udalerrietara, eta dagoeneko Korrika Kulturaleko azken ekitaldiak egiten ari dira Azpeitian, Azkoitian eta Zestoan. Hiru herri horietako Korrikako Batzordeek eta mendizale elkarteek antolatuta, Xoxotera igoko dira igandean, 09:00etan abiatuta. Behin tontorrean, salda beroa emango zaie parte hartzen duten guztiei, eta erromeri giroan igaroko dute goiza. Gaur eta bihar izena eman daiteke, hiru euroren truke, honako lekuetan: Azkoitiko AEKren egoitzan, Azpeitiko mendizaleen tabernan eta Zestoako Kiroldegian. Irteera 09:00etan izango da, hiru udalerrietatik. Leku hauetatik irtengo dira mendizaleak: Azpeitian, herriko plazatik; Azkoitian, Balda Plazatik edo Attolako aparkalekutik; eta Zestoan, Gurutzetik. Hiru udalerrietako Korrika Batzordeek Azkoitiko Anaitasuna Mendi Bazkunaren, Azpeitiko Lagun Onak Mendi Bazkunaren eta Agiro Zestoako Mendi Elkartearen laguntzarekin antolatu dute irteera. Korrika Kulturala herriz herri eratzen den mugimendua da; eta, horrexegatik, bailarako ekitaldi bateratua egiteko asmoarekin antolatu dute Xoxotera igoera. «Xoxote Azpeitiaren, Azkoitiaren eta Zestoaren artean dagoenez, pentsatu genuen ideia polita zela hiru herriek euskararen aldeko jaia ospatzeko», esan du Olalla Epelde Urola Erdiko Korrikako koordinatzaileak. Haren arabera, Xoxotek eta bertako aterpetxeak beti izan dute lotura estua AEK-ko jaiarekin, eta aukera «polita» zela ikusi zuten Korrika Batzordean. Kilometroen zozketak Astelehenean izango da kilometroak erosteko azken eguna Azpeitian, Azkoitian eta Errezilen. Azkoitian eta Errezilen, astelehenean bertan egingo dute kilometroen zozketa, 19:30ean; Azkoitian, AEK-n, eta Errezilen, Kultur Etxean. Azpeitian, asteartean egingo dute zozketa, 19:30ean, Sindikatu Zaharrean. Zozketak irekiak dira, eta bilerara joaten direnek lehentasuna izango dute ibilbidea aukeratzeko.


Gaur argitaratu du Ibai Marinek 'Bidean naiz' disko berria

Diskoa entzun nahi dutenek Badok euskal musikaren atarian dute horretarako aukera

Ibai Marin Hira taldeko buru izan zenak pop-rock doinuak bildu ditu Bidean naiz izeneko lan berrian, hainbat musikarirekin elkarlanean. Diskoa entzun nahi dutenek Badok euskal musikaren atarian dute horretarako aukera. Marinek kontzertua eskainiko du datorren ostiralean, azaroaren 9an Tabakalerako Kutxa Kultur aretoan, 20:00etan hasita; sarrera doakoa izango da. Horrez gain, Donostiako Fanc dendan ere zuzeneko emanaldia eskainiko du Orion bizi den donostiarrak diskoa aurkezteko, azaroaren 24ean, 19:00etatik aurrera.


Kale mozketak izango dira Zigordian bihartik ostegunera

Zigordia kaleko 29 eta 31 zenbakien parean egingo dute mozketa bihar, 08:00etan, eta ibilgailuek ezingo dute bertatik igaro ostegun arratsaldera arte.

Zigordia eta San Frantzisko kaleen arteko eraikinean egin beharreko obren ondorioz egingo dituzte kale mozketak eta oinezkoei zein ibilgailuei eragingo diete. Bihar 08:00etan itxiko dute bidea eta 18:00ak arte ezin izango da bertatik igaro. Eskaratzeetara sartzeko pasabidea egongo da, hori bai. 18:00etatik aurrera metro bateko zabalerarekin zabalduko zaie bidea oinezkoei, baina ibilgailuek ezingo dute pasatu. Ostegunean, aldiz, 08:00tatik 14:00etara egongo da bidea itxita.

Zamalanetan diharduten ibilgailuek Lege Zaharren enparantzatik iritsi ahalko dute Zigordia kalera.


13/13 epaiketaren sententziak "utzitako egoera larria" salatu dute Zornotzan

13/13 epaiketaren sententzia "bidegabea" salatu zuten hainbat herritarrek Zornotzan, apirilaren 8an. Era berean, "utzitako egoera erabat larria" salatu dute, "sufrikarioa besterik ez duelako eragiten eta, zigor hauek konponbide demokratikoa oztopatzen dutelako".

"Irregulartasunez eta eskubide urraketez gainezka eta berme juridiko oso gutxirekin burututako epaiketa baten ondorioz" hartutako sententzia dela salatu zuten. Ildo horretan, nabarmendu zutenez, "atzerapauso honen aurrean jokoan daude demokrazia, bakea eta gure herriaren etorkizuna. Konpromisoak inoiz baino beharrezkoagoak dira, guztion artean bake

eta bizikidetzan oinarritutako etorkizuna eraikitzeko, euskal gizarteak eskatzen duen norabidean, aurrera egitea oztopatzen diguten iraganeko estrategiak, jarrerak eta jokabideak alboratuz".

Sententziak utzita egoera "larria" salatzeko deitutako kontzentrazioan gogoratu zuten auziperatuentzat 11 urte hauek "jasanezinak" izan direla ikuspegi pertsonaletik, "baita uztailetik pairatutako egoera ere". Horren haritik azaldu dutenez,13/13 sumario osoaren bilakaerak min amaigabea baino ez du ekarri. Auziperatu, senide eta lagunek krudelkeria segida luze bat nozitu dute". Hartara, babesa eta elkartasuna adierazi zieten.

Espainiako Auzitegi Nazionalak hirutik zazpi urtera arteko kartzela zigorra ezarri die 13/13 epaiketan auziperaturiko lau euskal herritarri. Epaileak 13/13 sumariotik absolbitu ditu Saioa Agirre eta beste kide bi.


KAE eta ETE ligetan, lehen estropadako irteera ordena zozkatu dute

Uztailaren 11n hasiko dira hiru liga horiek Pasaiako erlojupekoarekin.

Uztailaren 11n hasiko dira KAE ligetako bi mailak eta ETE liga, eta gaur egin dute Pasaiako estropada horietako irteera zozketa. Erlojuaren aurka ariko dira traineruak. Lanak burutzen lehendabizikoak KAE 2koak izango dira, 17:00etan hasiko baitira arraunean. Ondoren, 18:15ean, emakumezkoen txanda izango da, eta azkenik, 19:15ean, KAE 1 ligakoak aterako dira.

Hauxe da irteera ordena:

KAE 1: Pedreña, Camargo, Getaria, Astillero, San Juan, Donostiarra B, Deustu, Orio B, Getxo, Arkote, Zumaia eta San Pedro.

KAE 2: Hondarribia B, Busturialdea, Castreña, Zarautz B, Portugalete, Lapurdi, Santoña. Mutriku, Hibaika, Santurtzi B eta AN Castro.

ETE: Deustu, Lapurdi, Zumaia, Tolosaldea, Ondarroa, San Juan, Hibaika, Lutxana eta Isuntza.


Nazioarteko jaialdietan hautatu dute 'Ixa' websaila

Bilboko SeriesLand jaialdian euskal websail onenaren saria jaso ostean, nazioarteko hainbat jaialditan parte hartuko du ZUT eta TTAP aldizkari digitaletan estreinatu eta ondoren goiena.eus-en eskaini zen lana.

Nazioarteko hainbat jaialdietarako izendapenak jaso ditu Ixa-k; besteak beste, Carballo InterPlay (Galizia), Euskal Zine Bilera, Die Seriale (Alemania), Asia Web Awards (Asia) eta Realist Web Fest (Errusia).

Gainera, 'bertikaletik mundura' izeneko kanpaina sortu dute Instagram sare sozialean (@ixa.serieaplikazioa). Hain zuzen ere, nazioarteko jaialdien izendapenekin batera eta ikusle guztiek ulertu ahal izateko, atalak azpitituluekin egongo dira ikusgai aipatutako sare sozialean. Hasiera batean gazteleraz baino ez dira agertuko, baina, jaialdi internazionalen datak gerturatu ahala, hizkuntza gehiago gehituko dituzte. Azaroaren 17tik aurrera kaleratuko dituzte 6 atalak, banan-banan.

Ixa, mugikorrentzat esklusiboki sortutako lehenengo websaila da. Formatu bertikalean grabatuta dago bere osotasunean. "Euskaraz eta gazteei zuzendutako ikus-entzunezko proiektuak aurrera atera ahal direla erakutsi nahian" ekoiztu da, egileek azaldu dutenez.


Josefinen komentuaren inguruan agertutako putzua Txantreako hegoaldeko parkean sartuko dute

Iruñeko Udala Vianako Printzea erakundearen txosten baten zain dago, putzuaren datazioari eta ezaugarriei buruzkoa.

Josefinen komentutik gertu dagoen Txantreako hegoaldeko parkeko lanek agerian utzi zituzten Erdi Aroko putzu bat, uharka bat, aska bat eta ubide bat, antzinako legenardunentzako ospitalearen ondoan. Sistema hidrauliko zahar baten elementuak izan litezke, ziur asko komentuko komunitatearen beharrizanekin lotuta (edateko eta ureztatzeko ura).

Iruñeko Udala Vianako Printzea erakundearen txosten baten zain dago, harrizko putzuaren datazioari eta ezaugarriei buruzkoa.

Gaur goizean, Hirigintza batzordeko eta gerentziako ordezkaritza batek teknikarien azalpenak entzun ditu.

Putzua agerian utzi duten obrak urbanizazioaren lehen faseko esku-hartzearen zati dira.


Txinaren bake plana ekarpen baliotsua dela uste du NBEk

Joe Biden AEBko presidenteak, bere aldetik, ek ez du ontzat eman Txinak proposatutako bake plana, mesede soilik Errusiari egiten diola-eta.


Durangon Euskadiko nagusien lehenengo topaketa ospatuko dute urriaren 1ean

Landako Gunean 1.000 nagusitik gora batzea espero dute.

Datorren urriaren 1ean, Nagusien Nazioarteko Egunean, 65 urtetik gorakoen Euskadiko lehenengo topaketa hartuko du Durangoko Landako Guneak. Euskofederpen dago ekimenaren atzean, Bizkaiko Nagusiak, Gipuzkoako Agijupens eta Arabako Las Cuatro Torres elkarteak biltzen dituen federazioa.

Momentuz 700 lagunek eman dute izena, baina 1.000-ko langa gainditzea espero dute. Ildo horretatik, Jose Mari Macias Nagusiak elkarteko kideak gogoratu du ez dela elkarteetako bazkideentzat bakarrik bideratutako ekimena. "Pertsona nagusi denentzako irekia izango da, elkarte baten barruan egon nahiz ez".

Topaketa "gizarte zentruen kohesio sozialerako" tresna moduan alkarrikatu du Euskofederpeneko presidente Felix Elkoroiribek gaurko prentsaurrekoan. "Azkenean pertsona nagusiak biztanleriaren %25 gara eta portzentaia hazten joango da. Beraz, bizitza-luzera beste era batera ulertzen hasi behar dugu. Zergaitik? Gaur eguneko jubilatuek ez dituztelako guk gure sasoian izandako bizipen berak izan eta eurengana ireki behar dugu. Zentroak ezagutzeko aukera eskaini behar diegu eta gurera ekarri", gehitu du.

Mireia Elkororiribe Durango alkateak adierazi du "ohore handia" dela topaketa hartzea eta Durangok kolektibo honen alde egiten duen "apustu irmoaren" erakusgarri dela.

Izen-ematea

Izena ematea nahitaezkoa da autobusak eta luntxa behar bezala kudeatzeko, antolatzaileek azaldu dutenez. Interesdunek dagokien udalerriko gizarte-zentroetan edo lurralde historiko bakoitzeko bulego nagusien bidez eman behar dute izena. Izena emateko data irailaren 22an amaituko da.

Toti Martinez de Lezea egitarauko parte

Mireia Elkoroiribek emango dio hasiera egunari, 11:00etan. Ondoren, nagusien elkarteetako ordezkariek hartuko dute hitza eta adinekoen eskubideak aldarrikatzen dituen manifestua irakurriko dute. Toti Martinez de Lezea idazleak ere parte hartuko du ekimenean, antolatzaileek aurreratu dutenez. Musikarik ere ez da faltako Izar Gaztea abesbatzakoen eskutik. Iñigo Urkullu lehendakariak emango dio amaiera topaketari eta bertaratzen direnentzako luntxa egongo da.

EGITARAUA, 11:00etan hasita

Dantzariak, txistulariak eta aurreskua.

Agur instituzionala Mireia Elkoroiribe Durangoko alkatearen eskutik.

Felix Elkoroiribe, EuskoFederpeneko presidentea: 'Sinetsi, hazi eta sortu'.

Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako elkarteetako ordezkarien berbak.

Durangoko Izar Gaztea abesbatzaren saioa.

Durangoko Bizidun eta Izar Gaztea elkarteek manifestua irakurriko dute.

Toti Martinez de Lezea.

Ekitaldiaren itxiera Iñigo Urkullu lehendakariaren eskutik.

Luntxa.


Donipariko taldekideek inauguratuko dituzte Santio Jaiak

Pasai Donibaneko Santio Jaiak datorren igandean hasi eta zortzi egunez luzatuko dira (hilaren 31, astelehena, bitarte). Sardinen egun handia, San Pantaleon, ostegunean izango da aurten. Santiago eguna asteartean, eta asteazkenean Santa Ana. Kuadrillen eguna, aldiz, larunbatean izango da, eta azken aselehenean, jakina, San Inazio.

Rosa Sistiaga Iparragirre eta Miguel Alkaraz Luzuriaga izango dira omenduak aurten aiton-amonen aterpean. Bertan, urtero legez, txupinazoaren bezperan egingo dute eurek ikurrinaren igoeran: datorren igandean, 18:30ean, izango da hori. Santioen abiada ofiziala Donipari areto futbol taldearen eskuetan geldituko da aurten. Taldekideak izango dira omendu txupinazoan, eta eurek igoko dute ikurrina datorren astelehenean, 20:00etan.

Hortik aurrerako jarduerak goizean goiz hasi eta ordu txikietara arte luzatuko dituzte sanjuandarrek. Jarraian kontsulta daiteke egitarau osoa.


Juan Luis Irazola: "Ebakuntza ondo irten da eta, beharbada, egun bat edo bi barru etxera joan ahalko dut"

Atzo arratsaldean ezbehar bat gertatu zitzaion Juan Luis Irazola (Atxondo, Mallabian bizi da, 1961) abeltzainari. Gernikan izan zen, Pirinioetako arrazako ganaduaren Euskal Herriko txapelketan. 1.000 kilotik gorako zezen bat pistara ateratzera zihoala, oldartu egin zitzaion eta iztartean adarkatu zuen.

Lehenengo eta behin, zelan aurkitzen zara?

Atzo ebakuntza egin zidaten eta ondo joan zen. Ondo aurkitzen naiz. Oraintxe etorri dira medikuak zelan nagoen ikustera. Gaur UCItik atera eta ospitaleko gela batera eramango nautela esan didate. Infekziorik ez badago, egun bat edo bi barru etxera joan ahalko dut, beharbada.

Zelan gogoratzen duzu ezbeharra?

Markinako abeltzain gazte baten zezena atera nahi nuen pistara. Bera bajan dago eta neuk aterako niola esan nion. Soka hartu nuenean, zezenak buelta hartu zuen eta neugana zuzendu zen bete-betean.

Adarkada bat baino gehiago eman zizkizun, ezta?

Tibia eta perone hezurren inguruan eman zidan bat, baina kolpe bat bakarrik izan zen. Adarkadarik larriena ezkerreko iztartean jaso nuen. Zauria ikusi eta segituan eskuak bertan jarri nituen, bultza eginez. Lagun bik torniketeak egin zizkidaten; batek gerriko batekin eta besteak soka batekin. Anbulantziako medikuek esan zuten torniketeak oso ondo eginda zeudela. Eskerrak torniketeei, bestela… Gero ospitalera eraman ninduten. Zorionez ez zidan arteria nagusia harrapatu, bestela askoz okerragoa izango zen, dudarik barik. Espero baino odol gutxiago galdu nuela esan zidaten.

Zezena zelakoa zen?

Bost urte inguruko zezena zen eta 1.000 kilotik gora izango zituen. Lehenengo aldiz parte hartzen zuen horrelako txapelketa batean.

Beharbada lehenengo aldia izateak esplikatzen du bere portaera?

Baietz uste dut. Azoketan egondakoa da, baina azoka bateko giroa eta Gernikako txapelketakoa diferenteak dira. Beste giro bat dago: musika, zarata, jendea… Gaur goizean ugazabak etxera eraman du zezena eta oso mantso zegoela dio, baina une hartan… Ez nintzen bat-batean joan zezenarengana. Aurretik beragaz egon nintzen apur batean: lepoa laztandu, berba egin… Baina zezenak zelan erreakzionatuko duen inork ez daki eta!

Antzerako beste ezbeharrik izan duzu inoiz?

Bai, orain urte asko, hiltegira eramandako behi batekin. Deskargatzerako momentuan, hesiaren atzean jarri nintzen, behiak hesia bota zuen, harrapatu ninduen eta jipoi itzela eman zidan. Buruarekin bularrean, hanketan… denean jo ninduen. Eskerrak adar motzak zituen. Eta orain urte bi etxeko behi batek jo ninduen. Basoan zegoen eta hara joan nintzen txakurrarekin. Neugana zuzendu zen, jo ninduen eta urrun jaurti ninduen. Adarkada bat eman zidan beste hankan, eskuman. Zauri txiki bat egin zidan.

Gertatu dena ikusita, pentsatu duzu horrelako txapelketak uztea?

Ez, berdin-berdin jarraituko dut txapelketetan. Horrelako gauzak gertatzen dira, tokatzen denean, baina berdin jarraituko dut.


Aldundia, etsita: “Frantziak mugako kontrolekin jarraituko du, auto-ilarak izan arren”

Bidegik eta ASFk (A-63 autobidea kudeatzen duen Frantziako Estatuko erakundea) bilera egin zuten atzo, Biriatuko bidesariaren inguruan neurriak azter zitezen, udan batez ere izaten diren auto-ilarak ekidite aldera. Ilara horiek Bidasoaldea osoa kolapsatzera iristen dira. Ezkor azaldu dira Gipuzkoako Foru Aldundiak kudeatzen duen Bidegiko kideak, baita Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatua ere. “Frantziak mugako kontrolekin jarraituko du, auto-ilarak izan arren”, esan dute aldunditik.

Bidegik adierazi du bere esku dagoena egiteko prest dagoela. Baina auto-ilarak daudenean Biriatuko bidesariko hesiak zabaltzea ez dela horiek saihesteko soluzioa izango, Frantziako Gobernuak erabakia baitu errepidearen bere aldean pertsonak eta salgaiak kontrolatzeko neurriekin jarraitzea, hau da, kontrolekin aurrera egitea. “Horren erakusgarri da Frantziako Gobernuak Europari egindako eskaera, Schengengo akordiotik beste sei hilabetez salbuesteko eskatuz, segurtasun nazionalagatik”, adierazi du aldundiak.

ASFk, bere aldetik, ez du ezkutatu etsipen sentsazioa. Haiek jakin badakite Bidasoa ibaiaren Gipuzkoako aldea maiz kolapsatzen dela, baina Frantziako poliziaren aginduen-pean daudenez, zirkulaziorako zabalik dauden kabinen kopurua murriztera behartuta daude, ia erdira. Beraz, Bidegik eta ASFk azaldu dutenez, badute gaitasuna auto ilara horiek egoki bideratzeko, baina Frantziako Poliziaren aginduak bete behar dituztenez, ezingo dute neurri eraginkorrik hartu. Beraz, auto-ilarek jarraituko dute. Bi erakundeak hiru hilean behin biltzekotan gelditu dira.

Espainiako Gobernuari eskaera

Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatuak Espainiako gobernuari eskatu dio beharrezko neurriak har ditzala mugan “ordena” berrezartzeko. “Biriatuko auto-ilararena arazo errepikakorra da; izan ere, Frantziako poliziak egiten dituen kontrolengatik, edo kamioiak pilatzeagatik, Frantzian ibilgailu astunentzako trafikoa murriztuta egon ondoren, kilometro-ilarak sortzen dira, eta Bidasoaldeko eta Donostialdeko ingurunea erabat kolapsatzen dute. Auto-ilara horiek behin eta berriz gertatzen dira Gipuzkoako aldean, gidarien eta garraioko profesionalen nerbioak proban jarriz. Ez da gaurko arazoa, ezta egun batekoa ere, urte asko daramatzagu horrela, administrazioak konpondu gabe”.

Aldundiak adierazi du ez dagoela bere esku auto-ilaren arazoari irtenbidea ematea, Frantziako Gobernuaren erabakien menpe utziz arazoa. “Ezin dugu eraginik izan auto-ilaretan, beraz, hesiak igotzea ez da soluzioa”.


Eraso matxisten prebentziorako karpa jarriko dute bi egunetan Sanjuandegin

Ostiralean eta zapatuan jarriko dute karpa; ostiralean 20:00etatik gauerdira bitartean, eta zapatuan, 13:00etatik 15:00etara eta 20:00etatik gauerdira arte. Hainbat aditu izango dira bertan, herritarrek erasoei buruz dituzten kezkak argitzen eta horiei laguntzen zein aholkuak ematen.

Eraso matxistei aurre egiteko kanpaina berezia egingo dute Azpeitiko Udalak, Emakumeen Txokoak eta Emakumeen Mahaiak Sanjuandegiko festetan. Iaz aurreneko aldiz jarri zuten karpa auzo horretako festetan, eta aurten ere jarriko dute, zerbitzua indartuta; izan ere, bi egunetan izango da gunea.

Ostiralean eta zapatuan jarriko dute karpa; ostiralean 20:00etatik gauerdira bitartean, eta zapatuan, 13:00etatik 15:00etara eta 20:00etatik gauerdira arte. Baigeraren aurreko plazatxoan jarriko dute karpa, eta hainbat aditu izango dira bertan, herritarrek erasoei buruz dituzten kezkak argitzen eta horiei laguntzen zein aholkuak ematen.

Kanpainaren xedea da herritarrek festez "gustura, libre eta seguru" gozatu ahal izatea. Horregatik, festa giroko erasoen inguruko sentsibilizazio lana egingo dute bi egunetan, eta arreta zerbitzua eskainiko dute.

Halaber, erasoen aurrean, arretarako zenbait telefono ere badirela gogorarazi du udalak. Honako hauek dira telefono zenbaki horiek: 943-15 72 92 (Gizarte Zerbitzuak), 092 ed0 943-15 13 13 (Udaltzaingoa), 943-08 37 80 (Ertzaintza), 688 75 10 00 (Emakumeen Txokoa), 943-15 79 28 (Parekidetasun Saila) eta 900-84 01 11 (Satevi).

Honako lotura honetan ikus daitezke indarkeria matxistari aurre egiteko Emakumeen Txokoak ondutako gida.


Portugaleteko itsas eskolatik urtero 30 profesional inguru ateratzen dira

Matrikulazio zifrak pixkanaka gora egiten ari dira azken urteetan. Merkantzia-ontzietan, gizonezkoak dira gehienak oraindik, baina gero eta gehiago dira animatzen diren emakumeak.


"Pandemia guztien atzean klima eta ingurumenarekin lotutako arrazoiak daude"

Anton Erkoreka, medikuntzaren historiari buruzko EHU-ren museoko zuzendariarekin beste pandemia batzuk ezagutu ditugu eta oraingoaz ere, hausnarketa interesgarriak plazaratu dizkigu.

Anton Erkoreka gaixotasunen historian aditua da eta COVID-19ak eragindako pandemiaren bilakaerari buruz "Faktoria" saioan esan digu, udaberriko erasoa hasera izan dela, ezin dela pentsatu pasa denik eta normal ibili gaitezkeenik. Bigarren oldea irailean eta urrian espero dela esan digu, baina balitekeela aurreratzea. Eta normalean bigarren kolpea izaten dela hilkorrena. Hirugarren astinaldia ere izaten dute pandemiek eta hori datorren urte hasieran espero dela iragarri digu. Datorren urteko uda alderako espero du COVID-19aren pandemia kontrolatua izatea.

Izurrite Beltza, Kolera, Gripe Espainiarra eta Koronabirusaren pandemiak aztertu ditugu Anton Erkorekarekin eta azpimarratu digu pandemien atzean beti egoten dela ingurumenarekin eta klimarekin lotutako arrazoiren bat.


Itxasperriko paraje zoragarrian Bizikleta Egun Bereziak utzitako irudiak

Sakanako Mankomunitateak antolatutako Bizikleta Egun Berezia arrakastatsua izan zen oso. Arakilen barna egindako bizikleta martxaren ondoren, Itxasperrin ipuin kontalaria, bizikleta konpontzeko tailerra, lepokoak egiteko tailerra eta beste izan ziren. "Oso egun polita izan zela" aipatu du Izaskun Razkin Beltza euskara teknikariak.


Goizueta eta Leitza arteko errepideak itxita jarraituko du larunbatera arte

Goizueta eta Leitza arteko errepidea itxita egongo da abuztuaren19ra arte, larunbata, gau eta egun. Goizuetako Udal arduradunak errepidea nolabait irekitzeko helburuarekin obra ardunadurarekin komunikatu da, baina oraingoz errepideko egokitze lanen eta obren egoera dela eta beste aldaketarik ez balego, datorren astean ere itxita izango da errepidea. Edozein aldaketa balego momentuan informatuko da.


Mendeetako ontzia porturatzear

Hamarkada luzez, Erandiotik Barakaldora bidaiariak garraiatzen aritu da Oscar Suarez. Adierazi du ez duela alternatibarik diru galerei aurre egiteko, eta urtarrilean ixtea erabaki du.


Euriak ez ditu txitxiburduntzietako sugarrak amatatu

Gaur, ohiturari jarraituz, Busturialdeko hainbat udalerritan suteak piztu dituzte, txitxiburduntzia egiteko. Koronabirusaren pandemia egoerak txitxiburduntzi edo sasikoipetsu ospakizunak bertan behera utzi beharra ekarri zuen iaz, baina, aurten, herritarrek txingarren inguruan biltzen dituen neguko zitaz ospatu ahal izan dute, aratusteen esperoan.

Busturialdean, besteak beste, Gernika-Lumon, Forun, Busturian edota Muruetan egin dute txitxiburduntzia. Guztiek domekaz ospatu dute aurten; halaber, gehienek ospakizunaren moldea ere amankomunean izan dute, mendi txango edo irteera bategaz hasi baitute eguna, erromesaldi partikular hori txitxiburduntzia egin duten auzoan amaitzeko. Gernika-Lumoren kasuan, ospakizuna 09:30ean hasi da. Goiz-Zale mendi taldeak antolatuta, oinez igo baitira Lumoko txokora; bertan egin dute sasikoipetsua.

Forutarrek ere antzeko zerbait egin dute: herriko udaletxe paretik Baldatikako txokora abiatu dira, 10:30ean. Txokoan, giroa epeltzeko musikaz gozatu dute hurreratutakoek. Hori bai, eguraldi petrala dela eta, txokoaren barrualdean egin behar izan dute txitxiburduntzia. Busturiarrek ere euriari aurre egin diote: 09:00etan Altamiratik abiatu eta Bizkaigane nahiz Metxika aldetik egindako mendi irteeraren ostean, ohiko legez, Paresi auzoko txokoan egin dute txitxiburduntzia. Gainera, txistu eta danbolin soinuek ere kanpoaldeko giro eskasa ahaztuarazi dute.

Muruetarrek, ostera, arratsaldez ospatu dute negu jaialdi berezi hori. 18:00etan herriko frontoian bildu dira herrikideak, eta bertan erre dituzte txorizo, txistorra eta urdaiak. 19:30ean, halaber, igel txapelketa egin dute, eta, ospakizun giroa biribiltzeko, txokolate janagaz amaitu dute eguna.


Amalurrekoak Artikutzara joango dira igandeko biran

LAZKAO // Artikutzako basoetan egingo dute igandeko mendi buelta Amalur elkartekoek. Eskaseko goardaetxean abiatuko dira oinez, Artikutzara jaisteko. Hango etxeak, eliza eta urtegia zen parajea ikusita, Erroiarriko ur-jauziaren ondotik itzuliko dira Eskasera (11,5 km, 3,5 ordu, 350 metroko desnibela). Izena biharko eman behar da.


Herri batzarra egingo du EH Bilduk datorren asteartean

Herri batzarrera deitu ditu herritarrak EH Bilduk datorren asteartean (hilak 28). Koalizio subiranistak aurreratu duenez, Alardea eta HAPO izango dituzte hizpide astearteko bilkuran. 19:00etan hasiko dute, eta Muarak jasoko du bilkura.


BERTSO SAIOA: Joana Ziganda, Alaia Martin, Beñat Astiz eta Odei Barroso

Barañaingo Kulturagunean jarrita dagoen karpa barruan, irailaren 9an, ostegunez, 19:00etan, hurrengo bertsolariekin: Joana Ziganda Olano, Alaia Martin Etxebeste, Beñat Astiz Isasi eta Odei Barroso Gomila.


Donostiako segregazioa: egiturazko desorekak

Atzerritar jatorriko ikasleak eta familia txiroak modu desorekatuan banatzen dira Donostiako ikastetxeetan. Gauza jakina da hori. IRUTXULOKO HITZAk bihar argitaratuko duen erreportajean aztertuko du banaketa hau auzoz auzo nola ematen den.

Klasea, jatorria eta hizkuntza dira familiek ikastetxe batera edo bestera eramateko dituzten egiturazko azken arrazoiak. Hirian bertan ematen den banaketaren isla ere bada, eta horregatik jaso ditugu auzoz auzo dauden atzerritarren datuak.

Donostian eskoletako segregazioa ez da beste hiri batzuetan ematen den bezain larria, akaso. Edonola ere egiturazko desorekak ematen dira bekadun Kristau Eskola, Kristau Eskola elitistak, Ikastolak eta sare publikoaren artean.


'Beganoegin' hitzaldia

Hizlaria: Maddi Etxeberria.

Informazio gehiago, hemen.


Barakaldon bi lagun atxilotu dituzte, eraso matxista bana egiteagatik

Udaltzaingoak atzo goizean atxilotu zuen gizon bat ostiral gauean emakume bat erasotzen saiatzeagatik. Ertzaintzak, berriz, beste lagun bat atxilotu zuen arratsaldean, bere alabaordea bortxatzeagatik.

Barakaldon (Bizkaia) azken orduetan bi lagun atxilotu dituzte eraso matxista bana egiteagatik. Eraso batek ez du zer ikusi zuzenik bestearekin.

Lehenengoa ostiraletik larunbaterako gauean gertatu zen, Lasesarren, eta Udaltzaingoak atzo goizean atxilotu zuen erasotzailea. Dirudienez, atxilotua lagun batzuekin zegoen emakume bat erasotzen saiatu zen, baina ez zuen lortu.

Bestea, berriz, atzo arratsaldean atxilotu zuen Ertzaintzak, emakume batek salaketa jarri ostean. Iturri ofizialek azaldu duten gauza bakarra da eraso matxista bat egozten diotela atxilotuari, eta ikerketa zabaldu dutela. El Correo-k zabaldu duenez, ordea, bortxaketa kasu bat da, eta erasotzailea erasotuaren aitaordea da. Emakumeak larunbat goizean ezarri zuen salaketa; goizeko ordu txikietan gertatu zen erasoa biak bizi diren etxean.

Gertakariok salatzeko kontzentrazioa egin dute Argitan Barakaldoko emakumeentzako aholku etxeak deituta.


San Andres Jaiek emango diote ongi etorria abenduari

San Andres Jaietan murgilduko da Busturialdea: Ibarrangelun eta Bermeon, hain zuzen ere. San Andres Eguna datorren eguaztena izan arren, bihar [azaroak 25] bertan emango diete hasiera.

Bermeon, bihar [azaroak 25] 19:00etan da txupinazoa San Andres auzoan. Auzokideek udalaren laguntzagaz asteburu osorako egitarau dute prest. “Gure helburua ez da dirua ateratzea, herriko jaiak bultzatzea baino”. Gaurko sardina jana, adibidez, doakoa izango da. Antzeko egitaraua dute prest eta egunik handiena zapatukoa izango da. Bazkarian orain arte 70 pertsonak eman dute izena, baina azken orduan 2019ko azken jaietako 135 herritarretara heltzeko esperantza dute. Domekan bildu dituzte aurtengo bi berritasun nagusiak, bata bestearen atzetik: 12:30ean herri kirolak eta ondoren Alkartasuna dantza taldearen ikuskizuna.

Ibarrangelun zapatuan ospatuko dituzte sanandresak. 11:30eatik 13:30era nekazal azoka antolatu dute, frontoian. Ogiak, txakolina, eztia, barazkiak, esnekiak edota okela erosi ahalko dute herritarrek. Gainera, artile erakusketa-tailerra egongo da Sushi by Naoki taldearen bidez. Eguaztenean, meza nagusia egingo dute eta ostean herriko gaiteroak eta hamaiketakoa egongo dira. Abenduaren 4an mus txapelketako finala jokatuko da eta Eingo taldeak girotuko du eguna.

BERMEOKO EGITARAUA:

Azaroak 25 (barikua)

19:00. Txupinazoa.

20:00. Sardina jana. Ondoren, Josepa kale-kaleren musika ekitaldia.

Azaroak 26 (zapatua)

08:30. Aldapa Extreme lasterketaren izen ematea.

09:00. Aldapa Extreme lasterketaren hasiera.

12:30. Umeen eta nagusien jolasak.

15:00. Bazkaria eta tarta txapelketa.

Ondoren. Magoa.

22:00. Akerbeltz taldearen kontzertua.

Ondoren. Dja.

Azaroak 27 (domeka)

09:00. Mendi martxa: San Andres-San Andres.

12:30. Herri kirolak.

Ondoren. Alkartasuna Dantza Taldearen ekitaldia.

IBARRANGELUKO EGITARAUA:

Azaroak 26 (zapatua): Nekazal Azoka

11:30-13:30. Nekazal azoka, frontoian: ogia, txakolina, eztia, barazkiak, esnekiak, okela, artile erakusketa eta tailerra, Sushi by Naoki.

Azaroak 30 (eguazteuna)

12:00. Gaiteroak eta hamaiketakoa.


Erreflexologia tailerra

Berbalagun ekimenak antolatuta.


Azalpenak eskatu dizkiote Sabino Arana fundazioari, Francoren irudi bat erabiltzeagatik

Ignacio Zuloaga margolariak diktadoreari eginiko erretratuarekin ilustratu du fundazioak artistaren jaiotzaren urteurrenaren berri emateko mezua.

«Gaurkoa lako egun batean, 1870eko uztailaren 26an, Ignacio Zuloaga margolari eibartarra jaio zen. Artisten familia garrantzitsu bateko kidea zela, berehala utzi zituen ingeniari-ikasketa hasi berriak, eta pinturan murgildu zen buru-belarri». Horrela hasten da Sabino Arana fundazioak astelehenean bere webgunean idatzitako testua. Margolariaren ibilbidea laburbiltzen du fundazioak artikuluan, eta horretarako lotura dituzten mezuak ere bidali ditu sare sozialetara. Horraino arazorik ez. Baina artikulua eta mezuok ilustratzeko, fundazioak aukeratu duen koadroak harridura piztu du sare sozialetan: Zuloagak bere bizitzan margoturiko lan guztietatik, 1940. urtean Francisco Franco diktadoreari eginiko erretratua erabili dute.

«Nekazarien, toreatzaileen, prostituten eta bere garaiko goi mailako damen margolaria izan zen, eta maisutasun handiz irudikatu zituen Gaztelako zelai eta herrien soiltasuna; interes txikiko loreontzi eta bodegoi batzuk ere margotu zituen». Fundazioaren testuak ez du aipatzen margolariak azken urteetan Frankismoarekin edukitako lotura, baina argazkiaren oinean, «Kaudilloaren erretratua, Ignacio Zuloagak margotutakoa» idatzi dute.

Harrituta eta azalpen eske erantzun diote sare sozialeko hainbat erabiltzaileek fundazioaren mezuari.

Xabier Eguzkitze kazetariak ez du hitzik idatzi, baina aurpegi lotsagorrituaren emotikonoarekin erantzun du.

Etxebarrieta Memoria Elkarteak azalpenak eskatu dizkio EAJri.

Alex Zubizarreta twitterlariak ere aukera egokia ote zen galdetu dio fundazioari.

Beste batzuek gogoratu dute Eusko Legebiltzarrak onarturiko oroimen historikoaren inguruko legeek zigortu egiten dutela frankismoaren apologia. Kritiken ondoren mezua eta irudia ezabatu ez izana aurpegiratu diote fundazioari.

Hainbatek eskaini dituzte Zuloagaren lanaren berri emateko erabil zitezkeen bestelako adibideak.

Nabarmentzekoa da Etxebarrieta Memoria Elkartearen mezua, ekainean hasieran Egiari Zor fundazioak salatu zuelako Bilboko Udalak ez zuela eman Txabi Etxebarrieta gogoratzeko hitzaldi eta ekitaldi bana egiteko baimenik, Dignidad y Justicia elkarteak, «terrorismoa goratzeko» delitu bat izan zitekeela argudiatuta, horiek debekatzeko eskatu ostean. Espainiako Auzitegi Nazionalaren baimena zuten ekitaldiok, baina, azkenean, ezin izan zituzten egin, Udalaren jarrera dela eta.

Lotsak ezkutaturiko lana

Zuloaga lotuta egon zen 98ko Belaunaldia deituriko idazleekin. Haiek bezala, Espainiaren ikuspegi iluna zuen, itsasoaz haraindiko azken koloniak galdu ostean. Fundazioak nabarmentzen du hori testuan. «Idazle-taldearen ideologiak eraginda, Zuloagak Gaztelako zelai eta jendearen sustrai autoktonoen bila lerratu zuen margotzeko moldea, bertako paisaien soiltasuna eta biztanleen pobrezia duin, isil eta apala behin eta berriro azpimarratuta eta ordutik aurrera nabarmen ilundu zuen paleta, Espainia beltza deiturikoaren alderdi dramatikoenak nabarmentzeko, literatura-talde horrek gordinki islatutakoa».

1940ko apirilaren eta maiatzaren artean zirriborratu zuen Zuloagak diktadorearen erretratua. Madrilgo Ritz hoteleko gela batean eduki zuen Franco posatzen, koadroaren konposizioa ebatzi arte.

Baina margoak lotsa eragin zuen ia hasieratik, baita Franco berari ere.

1941. urtean bakarrik egon zen ikusgai jendaurrean, Madrilgo Arte Modernoaren museoan. Baina Zuloagaren lanen erakusketa haren katalogoan ere ez zuten sartu lanaren irudirik. Geroztik erretiratu egin zuen Francok berak. Izan ere, ideologia faxistari loturiko erreferentziak ezabatzen joan zen diktadorea, Alemaniako naziek eta Italiako aliatu faxistek Bigarren Mundu Gerra galduko zutela gero eta argiago ikusi ahala. Falangisten alkandora urdinarekin eta haien gezi eta uztarrien sinboloekin jantzita agertzen da Franco artelanean. Francoren atzealdean, gero Erorien Harana hartuko zuen Cuelgamuros lekua margotu zuen Zuloagak. Zuloagak margolana egin zuen urtean agindu zuen Francok bere omenezko monumentua han egitea, eta 1959an amaitu zuten.

Bistatik at egon da lana geroztik. Francok Galizian okupaturiko Meiras etxean aurkitu zuten duela urte gutxi, hura Espainiako Estatuari itzultzeko itzultzeko lanetan ikertzaileek han zeuden objektuen katalogoa egin baitzuten. Francisco Franco Fundazioak kudeatu du orain arte Meiras etxea.

Europako Parlamentuak fundazio hori debekatzeko eskatu zion Madrili 2018ko urrian, baita diktadura frankista «goratzen dituzten ikur guztiak».

Sabino Arana fundazioa EAJri loturiko erakundea da. 1988. urtean sortu zuten, euskal abertzaletasuna ikertzeko, haren ideiak zabaltzeko eta gaurkotzeko. Irune Zuloagak zuzentzen du, eta Juan Mari Atutxa da haren ohorezko presidentea.

Fundazioak ez die erantzun oraindik koadroa erabiltzeagatik azalpenak eskatu dizkiotenei.


Keloniak itsasora heltzeko biziko duen abentura, Zornotza Aretoan

Zapatuan izango da 'Kelonia eta Itsasoa' antzezlanaren emanaldia, 17:30ean.

Kelonia eta itsasoa obrako protagonista dortoka txiki bat da, hondartzan jaio ostean hiriko oihanean murgilduko dena itsasora joan aurretik. "Istorio samurra eta dibertigarria da, zuzeneko musikagaz eta objektuen bidezko antzerkiaren bitartez kontatua", azaldu dute Gorakada konpainiako kideek. Nerea Ariznabarreta aktore eibartarra da obrako protagonista, eta Maider Lopez durangarra arduratu da zuzeneko musikaz; Idoia Barcelo berriztarrak itzuli du. Familia osoarentzako ikuskizuna da Kelonia eta Itsasoa, eta, hain zuzen ere, konpainia pozik dago antzerkizaleen adin tartea zabaltzeko hartzen ari den beharragaz. "Lanek geruza desberdinak dituzte, publiko desberdinak gozatu ahal izateko". Ideiaren jatorria Herrialde Katalanetan dagoela azpimarratu du Alex Díaz zuzendariak.

Urtarrilean Elorrion estreinatu ostean, hainbat emanaldi egin dute, eta, oraingo honetan, Zornotza Aretoan emango dute; aurretik, Durangon eta Berrizen eman dute obra. Estreinaldia ez ezik, Gorakada konpainiako kideek Elorrioko Arriolan egin zituzten estreinaldiaren aurreko entsegu lanak ere.

1987tik martxan

Gorakada konpainia historikoa da Euskal Herrian; 1987an sortu zenetik, erreferentziazkoa bihurtu da eta publiko gazteagazko konpromisoa azpimarratu dute hasieratik. Azken sasoian, Ulisesen bidaia, Pinocchio eta Zuhaitzak landatzen zituen gizona lanak aurkeztu dituzte; azken honengaitik dramaturgiarik onenaren Feten saria jaso zuten iaz.


Larunbat honetan ere, erruleta

Hernaniko Udalak, Berriak elkartearekin elkarlanean Oparien Erruleta dinamizazio sozio-komertzialeko egitasmoa antolatu du, eta asteburu honetan izango da bigarren txanda. Goizeko 11:00etan hasi eta eguerdiko 13:00ak arte egongo da erruletan parte hartzeko aukera.


Mendizabal, Lujanbio, Colina eta Iguaranen bertso saioko hainbat bertsoaldi, ikusgai

Unai Mendizabal, Maialen Lujanbio, Sustrai Colina eta Oihana Iguaranek bertso saioa osatu dute Asteasun gaur eguardian, Amaia Agirre gai-jartzaile izan dutelarik. Era guztietako gaiak jorratu dituzte: transexualitatea, Asteasu eta Zizurkilen arteko desberdintasunak, kaletarraren eta baserritarraren arteko istiluak, Nekane Txapartegi, maitale anitzak, Asteasuko bi etorkin... Hainbat bertsoaldi, klik batera:

* Unai Mendizabal, Maialen Lujanbio, Oihana Iguaran eta Sustrai Colina.

Gaia: "Gaur San Pedro eguna izateaz gain, erabaki garrantzitsua hartuko den eguna da: “trans legea”. Urtetako borroka da, hainbeste zeresan eta min ematen ari dena. Sexu eta identitate autodeterminazioa da helburu, zentzu guztietan. Audio batekin hasiko nuke eta zuen iritzia eskatuz. Ibai Luke da hizketan entzungo duguna; mahai inguru batean ezagutu nuen, bere burua marika eta trabesti bezala aurkezten du, eta bere egunerokoan gertatzen zaiona kontatzeko eskatu nion. Audioa entzun, eta zuen iritzia bota bertso batean".

* Maialen Lujanbio eta Unai Mendizabal

Gaia: Maialen Asteasuko baserritarra, eta Unai Zizurkilgo kalekumea. Maialen, baserriko lanetan eguneko jardunean ari zara baratzean, eta zu Unai, oporrak hartu berri dituen irakaslea, laneko estresa kendu nahian, Zizurkildik Santamañara oinez abiatu zara. Maialen, zure etxeko zakurra zaunka eta zaunka ari da, eta baratzeko lanak utzi, eta zer gertatzen ari ikustera joan zara. Hor ikusi duzun Unai, mendiko makila esgrima ezpata bezala dantzatzen zakurraren aurrean beldurrak jota; eta zakurra zaunka, eroa bezala".

* Oihana Iguaran eta Sustrai Colina

Gaia: “Bi bertsolari saio batera zoazte autoan. Ertzainen kontrola, eta dokumentazio eske. Sustrai, gidaria zara eta erakutsi duzu bere gida baimena, eta badakizu zer gertatuko den. Baina jadanik ez duzu beldurrik. Zuk aurkeztu duzuna eta zarena ez datoz bat, eta txorakeriak entzuten hasi aurretik, erabaki duzu esatea. “Bai, mutil trans bat naiz”. Ezer esan gabe, aurrera pasatzen utzi dizue. Leihoa itxi orduko, biok barre txikian zoazte; gertatu den egoerari ertzak ateratzen gozatuz zoazte".

* Maialen Lujanbio, Oihana Iguaran eta Sustrai Colina

Gaia: "Galdera erantzunean jarduteko, Oihana erdian jarrita. Asteasun gaur arratsaldean Puro Relajo taldea arituko da, eta hara hurbildu zarete, gustatzen zaizkizuelako rantxerak. Pasa dugun azken urtea ahaztu, eta berriz ere bihotzak martxan jarri nahi dituzue. Hankak arin eta begirada zapelaitza baino zorrotzago dituzue zuek, Maialen eta Sustraik. Oraintxe hasi dira jotzen “La de la mochila azul”. Biak jo duzue begiz Oihana, eta bateratsu iritsi zarete berari dantza eskatzera".

* Unai Mendizabal

Gaia: "Zazpi bertso kantatzeko, puntu bana jarrita (hainbat gaien inguruan: Asteasun bizitza, Asteasu eta Zizurkilen arteko desberdintasunak, etxearen hipoteka…)".

* Maialen Lujanbio eta Oihana Iguaran

Gaia. “Asteasun hogei herrialdetatik gora omen daude pertsonak. Zuek bi ama zarete, mapa horretako parte; hizkuntza, jatorri eta kultur-aniztasunaren abanikoaren tolesturetan zabaltzen direnetako bi. Zu, Maialen, Marokotik, eta zu, Oihana, Australiatik. Zuen alabak gelakideak dira eta elkarren artean euskaraz egiten dute. Zuek apenas dakizuen euskaraz eta gaztelaniaz ari zarete ikasten. Euskaraz ikasteko asmoa bai, baina baliabide gutxi eskaintzen direla iruditzen zaizue, eta bizi-irauteko ezinbestekoa da gaztelania; bizitzan lehentasunak jarri behar diren bezala, hizkuntzekin ere berdintsu”.

* Oihana Iguaran

Gaia: “Nekane Txapartegi asteasuarraren audioa entzungo dugu. 1999an atxilotu zuten eta baita torturatu eta bortxatu ere. 2006an epaitu zuten eta harrezkeroztik Estatu espainiarretik ihes eginda dabil, berriz ere atxilotu eta torturatua eta bortxatua izateko beldurrez".

* Maialen Lujanbio eta beste hirurak (Unai Mendizabal, Oihana Iguaran eta Sustrai Colina)

Gaia: "Maialen, zuk badaukazu egunerokoa bat. Eta hor idatzi duzu hiru maitale izan dituzula. Atzeko hiru horiek dira. Baina ez dakigu bakoitza zein den, eta atzekoek erantzun bejardko dizute konforme dauden ala ez. Zure egunerokoan, hiru esaldiek hala diote, eta ea bakoitza nor den: “inoiz ez da ahazten lehenengo maitalea, baina alde ederra ahaztuko banu”. Bigarrengo esaldia: "maitalea luzez izan nuen pisu-kide; kosta zitzaidan etxetik bidaltzea”. Eta hirugarrena, “noizbehinkako sexu kidea da; larrutan oso ondo egiten du, baina horixe bakarrik”.

* Unai Mendizabal eta Sustrai Colina

Gaia: “librean, puntutan”.


Bertso saioa

Hernani Errugbi Elkarteko inklusio proiektuak, Harituzekin elkarlanean, ‘Inklusio bultzada’ bertso jaialdia.


Landa eremuko mugikortasuna nola hobetu aztergai izanen dute

Ostiralean, 09:00etatik 13:00etara, Internet bidezko foroa eginen da. Europako Bertan proiektuaren baitako foroa da, eta han parte hartzen dute, besteak beste, Sakanako Garapen Agentziak eta Irurtzun aldeko Oinarrizko Gizarte Zerbitzuen Mankomunitateak.

Iparraldeko eta Euskadiko eragileekin batera, Sakanako Garapen Agentzia eta Irurtzun aldeko Oinarrizko Gizarte Zerbitzuen Mankomunitateak (ibarreko hiru Oinarrizko Gizarte Zerbitzuen Mankomunitateen izenean), Bertan proiektua garatzen ari da. Eta Europako Batasunaren dirulaguntza du. Lau ardatz ditu proiektuak eta horietako bat mugikortasunarena da. Proiektuaren lanketaren barruan ostiralean Nola hobetu dezakegu landa eremuetako mugikortasuna? foroa antolatu dute. Jardunaldiak hainbat adituk mugikortasunaren inguruko joerak, ikuspegiak eta dauden proposamenak azalduko dituzte.

Foroan interesa duenak aldez aurretik izena eman beharko du. Izena emanda foroan parte hartzeko esteka edo lotura e-postaz jasoko du. Foroa euskaraz, frantsesez eta gaztelaniaz izanen da, eta aldi bereko itzulpena izanen du.

Egitaraua

09:00-09:05 Eguneko ordena eta azalpenak.

09:05-09:15 Ongi etorria: Luis Campos, Errealitate Sozialaren Behatokiko zuzendari nagusia.

09:15-09:30 Bertan proiektuaren nondik norakoak eta orain arte egindakoak.

09:30-09:45 Nafarroako Unibertsitate Publikoa: mugikortasunaren geroa nola dator? Gonzalo Reguera eta Andoni Iso.

09:45-10:00 Sakanako mugikortasun diagnosia, Ander Irazusta.

10:00-10:15 RailCoop, Leo Clavurier.

10:15-10:30 Euroeskualdea, Peio Barrenetxea.

10:30-10:45 Unibertsitat Jaume I, Xavier Gines.

10:45-11:00 Bizikletarako hirien sarea, Ruth Lamas.

11:00-11:15 Mugikortasun sindikatua Euskal Herria-Adour, Priscilla Ludovico.

11:15-11:30 KudeaGo. Patxi Miranda.

11:30-11:45 Ibilkari, Iker Maguregi.

11:45-12:00 Karkarcar.coop Jorge Arias.

12:00-12:30 Galderetarako tartea.


Euskara, Europako atean joka

Europako Batasuneko Kontseiluak datorren asteartean eztabaidatuko du euskarari, katalanari eta galizierari izaera ofiziala aitortzeko eskaera. Garrantzi sinbolikoaz eta prestigioaz harago, neurriak «onura errealak» eraginen lituzke ekonomiaren, zuzenbidearen eta kulturaren esparruetan.


Urola eskubaloi taldeak El Niño zozketan jokatutako zenbakietako batek saria lortu du

Urola eskubaloi taldeak El Niño loterian jokatu zuen zenbakietako batek, 63.603 zenbakiak, 22 euro irabazi ditu loteria txartel bakoitzeko. Zenbatekoa Urdaneta hiribidea 3n dagoen loteria administrazioan ordainduko da. Saria kobratzeko eskubidea hiru hilabetera iraungiko da, zozketaren biharamunetik hasita.

Administrazio horretan, itsulapiko bat jarri dute nahi duenak bere zortea klubarekin parteka dezan.

Bestalde, BM supermerkatuak emandako Gabonetako otarra 2.223 zenbakiarentzat izan da.

Bukatzeko, oraindik ez da agertu Anabel Santamaria txapelketan sarituetako bat. 179 zenbakia duenak Urola eskubaloi taldearekin harremanetan jarri behar da saria jasotzeko.


Positibo bakarra detektatu dute Orion, eta intzidentzia tasa 1.272tik 619ra jaitsi da astean zehar

Aurreko asteekin konparatuz gero, egoera epidemiologikoak hobera egin du Orion azken egunetan, baina oraindik intzidentzia tasak 500etik gorakoa izaten jarraitzen du. Aian ere 1.057tik 302ra jaitsi da zifra azken egunetan, eta beste egun batez, ez dute positiborik detektatu herrian.

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak plazaratu ditu atzo egindako PCR eta antigeno proben emaitzak, eta horien arabera, Orion positibo bakarra detektatu dute azken orduetan. Aian, berriz, bat ere ez, beste egun batez. Azken astean egoerak hobera egin du bi herrietan, eta hori ondo islatzen da intzidentzia tasan: Orion 1.272tik 619ra jaitsi da azken egunotan, eta Aian 1.057tik 302ra. Orioko kasuan, grafikoan ikus daitekeen modura, duela bi asteko izandako birusaren oldarraldia baretzen ari dela dirudi. Dena den, oraindik eremu gorrian jarraitzen du herriak, zifra ez delako 500eko langatik jaitsi.

Eskualde mailan, pixkanaka bada ere, hobera ari da egiten egoera orokorra, batez ere duela astebeteko datuekin alderatzen badugu (ikusi beheko zerrenda). Herenegun baino bost positibo gutxiago baieztatu ziren atzo eskualdean, 15 denera. Duela astebete ez ziren askoz gehiago izan, 20, baina 100.000 biztanleko metatutako kasuen tasari erreparatuz gero, jaitsiera nabarmenak egon dira: hasieran aipatutako herriez gain, Azpeitian 1.116tik 630era eta Zestoan 950etik 564ra.

Azken egunean ere hobera egin dute datuek: Azpeitian lau kutsatu ziren herenegun, eta bi atzo; Zarautzen bederatzitik zazpira, eta Zestoan lautik hirura. Zumaian egon da igoera, positibo bat egon zelako herenegun, eta bi atzo, baina tasa gutxi igo da.

Azpimarratzekoa da atzo ere ez zela positibo berririk atzeman hainbat herritan: aipatu bezala Aian, eta Beizaman, Errezilen, Getarian eta Azkoitian, hain zuzen.

Hego Euskal Herrian %5etik beherako positibotasuna

Atzo 15.915 PCR eta antigeno proba egin ziren Hego Euskal Herrian, eta 740 positibo zenbatu ziren guztira (herenegun 781). 13.575 test diagnostiko egin ziren Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta, 643 positibo baieztatu zituzten PCR eta antigeno probetan. 93 positibo berri Araban atzeman ziren, 400 Bizkaian, 139 Gipuzkoan eta 11 hiru lurralde horietatik kanpo bizi diren pertsonetan. Positibotasun tasa %4,7koa da.

Nafarroan 2.340 proba egin ziren, eta positibotasuna %4,1ekoa da, 97 positibo berri zenbatuta.

Ospitaleen egoerari dagokionez, COVID-19aren ondorioz 63 pertsona ospitaleratu zituzten atzo, eta COVID-19a duten 173 pertsona daude ZIU Zaintza Intentsiboko Unitateetan ingresatuta.

Herriak Atzo Herenegun Duela astebete

Aia 0 (302,27) 0 (554,61) 2 (1.057,93)

Aizarnazabal 0 (0,00) 0 (0,00) 0 (0,00)

Azkoitia 0 (208,63) 0 (267,04) 1 (367,19)

Azpeitia 2 (630,75) 4 (716,16) 5 (1.116,95)

Beizama 0 (0,00) 0 (0,00) 0 (0,00)

Errezil 0 (0,0) 0 (0,00) 0 (483)

Getaria 0 (70,67) 0 (106,01) 0 (141,34)

Orio 1 (619,70) 2 (782,78) 5 (1.272)

Zarautz 7 (364,07) 9 (372,64) 5 (316,96)

Zestoa 3 (564,97) 4 (564,97) 1 (950,18)

Zumaia 2 (360,34) 1 (345,99) 1 (447,75)


Omenaldi beroa, Joxe Jabier Etxeberriari

Makina bat herritar elkartu ziren ostiralean, ia hiru hamarkadatan herriko mediku izan denari aitortza eta eskertza egiteko.

Omenaldi beroa egin zioten goizuetarrek, ostiral arratsaldean, Joxe Jabier Etxeberria mediku ohiari. Ia hiru hamarkadatan herriko mediku izan ondoren, erretiroa hartu berri du Etxeberriak, eta bere ibilbidearen aitortza egin eta eskerrak eman nahi izan zizkioten herrikideek. Abesbatzak eta dantzariek ere hartu zuten parte, eta plaka bat eman zion Unai Miranda alkateak, errekonozimendu gisa.

Felix Loiarterenak dira argazkiak.


Balear Uharteetako garraio sailburua Beasainen izan da

Josep Mari Balear Uharteetako (Herrialde Katalanak) mugikortasun kontseilaria Beasainen izan zen atzo. CAF bisitatu zuen. Mallorca uharteko tren zerbitzua indartzeko bost unitateren salerosketa hitzartu zuten otsailean, eta lanak nola doazen bertatik bertara ikuskatu nahi izan zituen. Arabako, Bizkaiako eta Gipuzkoako garraio publiko sistema ezagutzeko batzarrak ere egin zituen, Goierritik kanpo.


Euskal preso eta iheslarien aldeko eguna egingo dute Ataunen

Etxeratek antolatuta, Euskal Preso, iheslari eta deportatuen aldeko ekitaldia egingo dute, urriaren 16an, Ataunen. Arratsaldean hasi eta gauera arteko ekintzak antolatu dituzte, tartean, kontzertuak ere izango dira.

San Martingo plazan elkartuko dira 17:30ean, eta kalejiran joango dira Auzoeta kiroldegiraino. Han hitzaldi laburra egingo dute, euskal preso, iheslari eta deportatuen egoera azaltzeko. Eta segidan, kontzertuak izango dira, Añube, Brigade Loco eta Unidad Alavesa taldeekin. Saio batetik bestera, Rock&Roll DJ ere ariko da.

Sarrerak aurrez salgai

Ekitaldirako sarrerak hilaren 25ean jarriko dituzte salgai, 12:00etan, San Martingo plazan. Biharamunean, soberan gelditutakoak Troskaeta, Urbieta eta Sutegi (Ataun), Antsoategi eta Giroa (Lazkao), Arrano (Beasain) eta Herriko (Ordizia) tabernetan jarriko dituzte. Sarreren prezioa 15 eurokoa da. Pandemia dela eta, neurri bereziekin egingo dute ekitaldia, eta sei laguneko mahaietan eserita ikusi beharko da.

Egitaraua:

17:30. Presoen aldeko kalejira, San Martingo plazatik frontoira.

18:00. Hitzaldia: Preso, iheslari eta deportatuen egoerari buruzko saio laburra.

18:15. Añube + Rock&Roll DJ

20:00. Brigade Loco + Rock&Roll DJ

22:00. Unidad Alavesa.


LHko haurrentzako asteburuko egonaldia antolatu du Txurrumuskik

Txurrumuski Orioko Kultur eta Aisialdi Gazte Elkarteak LH 3, 4, 5 eta 6ko haurrei zuzendutako egonaldia antolatu du. Martxoaren 25etik 27ra bitartean egingo da, Txurruka aterpetxean.

Gaztetxoen arteko elkarbizitza sustatu asmoz, hiru eguneko egonaldia antolatu du Txurrumuski elkarteak. Martxoaren 25, 26 eta 27ko asteburuan egingo da, eta LH 3, 4, 5 eta 6ko haurrei zuzenduta dago, eta Txurruka aterpetxean egingo da.

Izenak emateko formulario hau bete beharko da. Haurrek banaka, binaka edo hirukotean eman dezakete izena. Egonaldira izena ematen duten haurren kopurua eskainiko diren lekuena baino handiagoa bada, zozketa egingo dute erabakitzeko zer haurrek gozatu ahal izango duten egonaldiaz. Taldean izena ematen badute, heldu bat jarri beharko dute taldeko arduradun bezala, eta pertsona honek egingo du izen ematea. Izenak martxoaren 6a baino lehen emango dira.

Martxoaren 8an egingo dute lehen zozketa. Lekuetako bat tokatzen zaion haurraren guraso edo arduradunek hiru eguneko epea izango dute ordainketa egiteko. Gazte bakoitzeko 50 euro ordainduko dira, eta sarrerak Laboral Kutxako ES29 3035 0182 18 1820021770 kontuan egingo dira.

Plaza librerik geratzen bada, martxoaren 15ean bigarren zozketa bat egingo dute.

Informazio gehiago lortzeko edo sor daitezkeen zalantzak argitzeko, txurrumuski@txurrumuski.org helbide elektronikora idatzi daiteke, edo 666 19 43 68 telefono zenbakira deitu.


«Ez nuen irabaztea espero, lanarekin oso gustura banengoen ere»

Ohikoagoa da Erika Olaizola (Azpeitia, 1989) antzerkian ikustea, baina duela gutxi Amasa-Villabonako II. Euskarazko Bakarrizketa Lehiaketa irabazi berri du. Ateak zabaldu eta bestaldean zer aurkituko beldurrik ez zaio, behintzat, inondik ageri. Interpretazio munduan murgilduta zaude, baina bakarrizketan estrainekoz aritu al zara? Antzerkia txiki-txikitatik egin izan dut, baina bakarrizketa ez nuen inoiz egin. Azaroan posta elektroniko bat iritsi zitzaidan lehiaketaren berri emanez, eta ‘zergatik ez?’ pentsatu nuen. Bakarrizketaren haria zein da? Donostiako Arte Eszenikoen Eskolan ikasten ari naiz, eta interpretazioko irakasleak bakoitzari gai bat eman zigun horren inguruan zerbait egiteko. Niri zirkulua egokitu zitzaidan. Idatzi bat egin nuen, eta gelakideen aurrean antzeztu. Ondoren, kasualitatez, mezu hori irakurri nuen eta idatzitakoari forma emanda, eta benetako biribil bat osatuta aurkez nezakeela pentsatu nuen. Horri tiraka atera da lan hau. Eta zer esaten duzu, bada, zirkuluaren inguruan? Neuri ere zaila egiten zait oraindik azaltzea. Azken finean zure eta nire arteko harremanean, zirkulu horretan, ematen ditugun birei eta gora-beherei buruz ari naiz. Baina sentimenduak muturrera eraman nahi izan ditut. Umorezkoa ez zen bakarrizketa bakarra zen lehiaketan. Horrek lagundu dizula uste al duzu? Bai. Uste dut denok erlazionatzen dugula bakarrizketa komediarekin. Jendea bakarrizketak entzutera joaten denean, barre egiteko asmoz joaten da. Nire bakarrizketa idazterakoan, bakarrizketa izan behar zuela pentsatu nuen, baina ez derrigorrez umorezkoa. Hasieran beldurtuta nengoen, gainera, nirea desberdina zelako eta ez nekielako nora nihoan ere. Iritsi nintzenean, bi mikrofono estatiko eta aulki bat izan ziren ikusi nituen lehen gauzak. Eta nirea antzerki-antzerkia zen! Azken finean, ordea, ausardia agerian gelditu dela uste dut, eta neure alde jokatu duela. Zer baloratzen dute epaimahaikideek? Hainbat gauza; euskara edo orijinaltasuna, esaterako. Epaimahaikideek esan zutenez, nirea puskatzailea izan zen eta lehiaketari ere on egingo ziola iritzi zioten. Bakarrizketak era askotakoak izan daitezke, beti barrearen bila joan beharrik izan gabe. Umorezkoek, gainera, bigarren aldiz antzeztean, grazia gal dezakete. Nirearen kasuan, modu desberdinetan joka dezaket nire antzerkiarekin; desberdina izan daiteke beti. Barrearekin ez bada, zerekin erreakzionatzen zuten ikusleek? Zer emozio sortu nahi zenuen? Isiltasunarekin. Barrea eragin nahi baduzu eta ikusleak barrez ari badira, badakizu funtzionatzen duela. Baina nire kasuan, antzezten ari nintzela izugarrizko isiltasuna zegoen aretoan. Hasieratik oso argi neukan zu hori publikoa zela, orduan, ikusleekin konplizitatea lortu dut, haiei zuzenean begiratuz, seinalatuz, beste modu batera harrapatu ditut. Edonork ikus al dezake bere burua zure hitzetan islatuta? Ez dakit hainbesteraino izango den. Baina zu esan orduko jendearengana iristen zara; egia da hori. Hala espero dut, behintzat. Irabazi zenuela jakitean, pozez zoratzen atera omen zinen oholtzara. Ezin nuen sinetsi. Nere izena entzun nuenean, jendeartean hasi nintzen saltoka. Oholtzara igo eta salto batean ibili nintzen. Ez nekien zer egin ere, bat besarkatu, bestea besarkatu... Hitz batzuk esan behar izan nituen eta, uste dut, orduan jarri nintzela urdurien. Ez nuen espero nire izena entzutea, egindako lanarekin oso gustura banengoen ere. Sari honek barneko ate batzuk zabalduko zizkizun, ezta? Segurtasun maila behintzat irabazi dut. Neuk idatzi dut, neuk bakarrik landu dut, eta lehen aldiz oholtzan atera dut barruko hori. Harro nago, zentzu horretan, neuk egindako lana izan delako, hasieratik bukaerara. Eta hori ez dit inork kenduko. Hurrengo bakarrizketa buruan al duzu? Ez, momentuan ez. Hurrengo urtean berriro aurkeztuko naiz, noski. Bakarrik ere ondo funtziona dezakedala ikusi dut, egia da hori. Baina aurrerantzean berdin jarraituko dut, orain artekoak egiten. Horren harira, zer egin duzu orain artean? Batxilerra amaituta, Andoainera joan nintzen, eta bi urtez Errealizazioa ikasi nuen. Baina hori ez dela nire bidea konturatu nintzen, ez nuela kamerarekin lan egin nahi, ez erregidore moduan, ez kontrolean. Beti izan dut garbi zer egin nahi nuen, eta etxean izan dudan babesa ere zorte itzela da. AEE Arte Eszenikoen Eskolan izena eman nuen, eta hiru ikasturtetatik bigarrena egiten ari naiz orain. Antzerkian bederatzi urte nituenean hasi nintzen, Ikasberrin, eta herriz herri ibiltzen ginen. Ordutik ez diot inoiz utzi antzerkia egiteari, modu batean ala bestean. Azpeitiko Emakumeen Antzerki Tailerrean nire laugarren lana prestatzen ari gara, Ane Arenas lagunarekin ere jarraitzen dut gauzak egiten, orain lehiaketa batera joango gara, eta Zarautzen ere ari naiz lagun batzuekin lan bat prestatzen. Oholtzara igotzean zer sentitzen duzu? Hazi egiten naiz. Txikia banaiz ere, oholtzara igotakoan hazi egiten naizela sentitzen dut. Pilatuta dituzun urduritasun guztiak askatzen dituzunean lasai eta ondo sentitzen zara. Ba al duzu pertsonaia kuttunik? Pertsonaia guztiak desberdinak dira, eta hori da onena. Azken finean, egun batean hiltzaile bat izan zaitezke, hurrengoan gajo bat, hurrengoan itsua... Gainera, aktore izateko edozer egiteko prest egon behar duzu. Emandakoa hartu eta pertsonaiari neuk dakidana ematen diot, neure egiten dut, eta gustura sentitzen naiz. Eta ez banaiz gustura sentitzen, zergatik den aztertu eta buelta ematen saiatzen naiz. Nola ikusten duzu zure etorkizuna? Ez naiz aurrera begira bizi, ez dut amets handirik. Bakoitzak bere bidea dauka eta nik orain ikasi eta ahal den dena xurgatu nahi dut. Neuk orain ez daukat arazorik gaztetxe batean lagun batekin antzezteko, eta konpainia batek kontratatu eta antzokietatik biran ibiltzea suertatzen bada, hori ere ederra da. Pertsonalki, adibidez, Azpeitiko Emakumeen Taldeak asko betetzen nau, hor dagoen giroak eta hor dagoen esperientziak, helduenak eta gazteenak, horrek bete egiten nau. Oraindik gurasoekin bizi naiz, eta ez daukat presio ekonomikorik, hori egia da. Agian hori aldatzean beste era batera ikusiko dut dena. Baina bitartean, betetzen nauten gauzak egingo ditut; muxutruk bada, muxutruk, eta diru pixkat ematen badidate, hobeto. Baina norberak zeri bai esan eta zeri ez erabakitzeko nahikoa nortasun izan behar du. Badirudi mundu honetan guztiari baietz esan behar diozula, eta esaten duzun ezezko bakoitzak ate bat ixten duela. Eta ez da hala. Amets handirik ez bada ere, helmugaren bat izango duzu, ala? Bai, noizbait Ander Lipusen lanen batean parte hartu nahiko nuke. Haren lan egiteko modua eta gorputza erabiltzeko duen modua deigarria egiten zait. Horixe dut helburu. Gorputza erabiltzen ere ikasi egin beharko da, ezta? Noski. AEEn gorputzaren mugimenduari buruzko ikasgai bat izan dugu, eta asko lagundu dit; batez ere gorputza nola dagoen jakiteko, mugak eta tentsioak non dauden ikusteko, eta muga horiei zukua ateratzeko. Bakarrizketa honetan ere gorputza baliatu dut gauzak adierazteko. Ez da lanbide egonkorra, eta hori izan liteke alde txarrena. Bolada onak eta txarrak egongo direla badakizu, eta horietarako prest egon behar duzu beti. Betetzen nauen zerbait da, eta hori da, berriz, onena. Antzerkiak ematen didana ez dit ezerk ematen. Pertsona bezala asko ikasten duzu, zeu baitzara zeure tresna. Zeure burua ezagutzen zoazen heinean, pertsonaiei gehiago eman diezaiokezu, eta pertsonaiek ere asko erakusten dizute.


Ibilaldia 2021eko egitarauaren spota

Ibilaldia 2021eko egitarauaren spota, maiatzaren 30ean Ibilaldia egunean izango diren gune eta jardueren azalpena.


Alaitz Artola: "Jendeak aurreiritzi oker asko ditu Gizakia Helbururen inguruan"

Gizakia Helburu 1984an sortu zuten heroinarekiko menpekotasuna zuten herritarrei laguntzeko, baina, ordutik, asko aldatu da gizartea, eta gizartea aldatzen joan den heinean aldatu da Gizakia Helburu ere. Gaur egun, askotariko menpekotasunetatik askatzen eta birgizarteratzen laguntzen diete herritarrei. Otsaileko Maxixatzen aldizkariko elkarrizketa da hau:

Gizakia Helbururen Lasaoko (Azpeitia) egoitzako terapeuta da Alaitz Artola (Azkoitia, 1994). Askotariko mendekotasunak dituzten herritarrekin eskuz esku jarduten du lanean, haiei birgizarteratzeko bidean laguntzen. Zeregin gogorra dela onartu arren, oso aberasgarria ere badela dio azkoitiarrak; beretik asko ematen duela, baina baita asko jaso ere.

Zer ikasi zenuen?

Batxilergoa bukatu eta gero, Psikologia ikasi nuen, Donostian. Hori eta gero, Bikote eta Familia Terapian masterra egin nuen, eta orain, Osasun Psikologia Orokorreko masterra egiten ari naiz, titulu hori eskatzen baitute lanpostu gehienetarako.

Garbi al zeneukan zer ikasi behar zenuen?

Batere ez. Batxilergoa egiten hasi nintzenean, ez nekien zer ikasi nahi nuen. Etxean lanbide heziketara joateko esaten zidaten arren, nik ez nuen garbi ikusten; baina zer unibertsitate ikasketa egin pentsatzen jarrita ere, ez nekien. Nekiena zen jendearekin lan egin nahi nuela; ez nintzen ikusten egun guztian ordenagailuaren aurrean, ezta zortzi orduz piezak egiten ere. Hango eta hemengo ate irekietara joan eta gero, Psikologia ikastea erabaki nuen. Jendearekin hartu-emana beti gustatu izan zait eta psikologiak ematen du jendeari laguntzeko aukera hori.

Nola ekin zenion lan ibilbideari?

Psikologia ikasten ari nintzenean, Izan Fundazioaren Norbera programan egin nuen praktikaldia, Donostian. Arazo sozialak, familiarrak, ikasketetakoak, pertsonalak eta abar dituzten nerabeei eta haien familiei zuzendutako programa bat da Norbera. Praktikaldia bukatu eta urtebetera edo, ordezkapen bat egitea eskaini zidaten, eta horrelaxe hasi nintzen. Norberakoa bukatu zitzaidanean, fundazio berarena den Gizakia Helburu proiektuan lan egiteko aukera sortu zitzaidan, Hernaniko zentroko Eraiki programan. Harrezkero, atez ate ibili naiz, baina beti Izan Fundazioaren barruan, Gizakia Helburun eta Norberan, eta, gaur egun, Lasaoko zentroan ari naiz lanean; urtebete inguru daramat han.

"Mendekotasunak gizartearen parte dira, eta emakume zein gizon, edozeinek garatu ditzake"

Zehazki, zein da zure lana?

Beti terapeuta gisa aritu izan naiz; hortaz, Donostian eta Hernanin egiten nuen lana zein Lasaon egiten dudana antzerakoak dira. Terapia indibiduala egiten dugu, norbanakoekin; terapia familiarra, norbanako horrekin gehi bere familiarekin –bikotekidea, anai-arrebak, gurasoak...– ; eta talde terapia ere egiten dugu. Jendearen profila da zentro edo programa batetik bestera aldatzen dena.

Gizakia Helbururen Lasaoko egoitza. (Ihintza Elustondo)

Zein profiletako herritarrekin aritzen zara zu?

Gizakia Helburun laguntza behar duten herritar guztiei egiten diegu harrera. Programaren barruan bost lerro nagusi daude, eta norbanako bakoitza, dituen beharren eta ezaugarrien arabera, batera edo bestera bideratzen dugu. Lerro horietako bakoitzak hainbat fase izaten ditu: harrera, komunitatea eta birgizarteratzea. Nik, zehazki, lerro tradizionaleko komunitateko fasean lan egiten dut, Lasaon. Han dauden herritarren profilari dagokionez, ezaugarri adierazgarrienak izango lirate zaurgarritasuna, kontsumo historia edo ibilbide luzea dutela eta inguruan galera handia bizi izan dutela. Mendekotasunari dagokionez, berriz, era askotakoak izan ditzakete: drogekikoa, alkoholarekikoa, jokoarekikoa... Eta izan ditzakete jokabide arazoak ere, erosteko joera konpultsiboa eta abar.

Beraz, edozein eratako mendekotasunetatik askatzeko gunea da Gizakia Helburu?

Gaur egun, bai. Egia da proiektua martxan jarri zutenean, 1984an, drogekiko mendekotasuna zutenak artatzeko izan zela; orduan dena zen heroina. Gizartea aldatzea joan den heinean, ordea, Gizakia Helburua ere aldatzen joan da. Harrigarria da zenbat gaztek dituzten jokoarekin, alkoholarekin, botikekin eta teknologiarekin arazoak.

"Zerekiko menpekotasunak adinako garrantzia izaten du kanpoan duten babesak"

Zer-nolako jendeak jotzen du Gizakia Helburura?

Denetariko jendea etortzen da, baina egia da oraindik ere gehienak gizonak direla, eta hori ez da emakumeek ez dutelako mendekotasunik garatzen, gizartean estigma handia egoten jarraitzen duelako baizik. Emakume gehien alkoholarekin arazoak dituzten herritarrei zuzendutako programan dago, baina, oro har, gure lantokian eta gure programetan ikusten duguna ez dator bat gizarteko benetako egoerarekin. Mendekotasunak gizartearen parte dira, eta izan gizon izan emakume, mendekotasunak edozeinek garatu ditzake.

Mendekotasun denak modu berean artatu al daitezke?

Bakoitzak bere berezitasunak ditu, baina, adibidez, talde terapietan, era askotako mendekotasunak dituztenak elkartzen dira. Izan ere, alkoholak gauza bat ematen dizu, kokainak beste bat... baina oinarrian dagoen arazoa antzerakoa izan ohi da. Gainera, kasu gehienetan, zerekiko menpekotasunak adinako garrantzia izaten du kanpoan duten babesak. Ingurua erabat galduta datozenek lanketa handia egin behar izaten dute birgizarteratzeko; inguruan horrenbesteko kalterik egin ez dutenek, aldiz, baliabide gehiago izaten dituzte.

Zer ematen diezue laguntza eske doazkizuenei?

Hasteko, entzun egiten diegu, jakiteko zerk lagunduko liekeen eta zer beharko luketen beren burua beste modu batera kokatzeko berriz beren lekura bueltatzen direnean. Gure zeregina da ibilbide horretan laguntzea eta akonpainatzea. Prozesu horretan, garrantzi handia du egonkortasuna izateak, errutina bat izateak, eta hasteko, hori ematen diegu. Gero, hezkuntza prozesu baten eta prozesu terapeutiko baten bitartez, baliabideak ematen dizkiegu emozioak eta harremanak beste modu batera kudeatzen ikasteko, eta saiatzen gara beren buruarekiko eta inguruarekiko ardurak har ditzaten ere, ikas dezaten gauzak ezin dituztela egin nahi dituzten bezala, horixe izan delako lehen ere galerak eragin dizkiena.

"Miresgarria iruditzen zait nola partekatzen duten barruan daukaten guztia"

Uste duzu jendeak aurreiritzi okerrak dituela Gizakia Helbururen inguruan?

Bai, aurreiritzi oker asko, gainera. Oro har, jendeak uste du oso leku itxia dela, gizonentzakoa, eta drogekiko mendekotasun larria dutenek bakarrik jotzen dutela hara; baina dagoeneko hori ez da horrela. Gizakia Helburu da gabezia jakin batzuk dituen jendea ahalduntzeko espazio bat eta era askotako arazoak dituen herritarrei laguntzeko gune bat. Uste dut Gizakia Helbururen erronketako bat izan behar lukeela hori gizarteratzea, aurreiritziak hausten joateko, horiek zaildu egiten baitute jendeak bertara laguntza eske jotzea.

Gustukoa al duzu zure lana?

Derrigor gustatu behar, hango egunerokotasunari eta tentsio guztiari aurre egiteko. Hasieran, lanean bizitzen nituen egoerek asko eragiten zidaten, baina denborarekin ikasi egin dut lanekoak lantokian uzten, nahiz eta beti ez den erraza egiten, oso jende zaurgarriarekin jarduten baikara. Hala ere, miresgarria iruditzen zait gugan jartzen duten konfiantza, nola partekatzen duten barruan daukaten guztia; hori ikaragarri eskertzen diet. Gainera, oso ederra izaten da ikustea pertsona bat nola iristen den gugana, zer-nolako bilakaera izaten duen eta nola joaten den. Baina politetik duena zailetik ere badu gure lanak. Harreman oso intentsuak garatzen ditugu jendearekin, zeu ere asko azaltzen zara, eta askotan zaila izaten da muga non dagoen jakitea.


Pelikuletan moduan

Pelikuletan moduan, lazo gorri erraldoi batez inguratutako BMW bat azaldu zen Zubi Nagusian atzo iluntzean, eguena. Zalaparta handia eragin zuen ikuskizunak eta noski, halakoetan onena galdetzea izaten denez, horixe berori egin genuen.

Barre artean erantzun zuten protagonistek, Txisko Asensiok eta Oihana Hernandezek.

Hernandezek gidabaimena ateratzeko froga gainditu zuen eguaztenean eta Asensio mutil-lagunari bururatu zitzaion notizia ona ospatzeko oparirik onena kotxea oparitzea zela.

Baina ez edozein modutara. Atxurin autoa lazo gorriz jantzi -lagun baten laguntzarekin (argazkian) eta nahikoa lanekin, lekukoek kontatutakoaren arabera- zubira ekarri eta sinistu ezinda zegoen Hernandezi oparitu zion.

Hark, lotsa gainditu ostean, barrezka eta muxuka eman zion eskerrona Asensiori.


Hainbat deialdi Guraso Elkartetik

Ikasturte bukaera iristen ari da eta hainbat hitzorduren berri eman dute Guraso elkartetik. Alde batetik, ekainaren 11n Eskola Txikien Festa izango dela gogorarazi dute. Lizartzan izango da oraingoan eta egun osoko festa ederraz gozatzeko aukera izango da. Herritar guztiei dei egiten diete Lizartzara gerturatzeko eta parte hartzeko.Bestetik, ekainaren 17an Eskolako jaialdia izango da. Kasu honetan ere, egun osoko festa izango dute, ikasle, irakasle, langile eta gurasoek ikasturtea agurtzeko.

Txakur kakak EskolanAzken aldian txakur kaka ugari azaldu dira Eskolako eremuan eta txakur jabeei dei egiten diete kontuarekin ibiltzeko eta beraien txakurren kakak jasotzeko.

Formakuntza saioakBi formakuntza saio ere izan dituzte gurasoek. Maiatzaren 5ean, doluaren inguruan aritu ziren eta maiatzaren 18an mugikorra izan zuten hizketagai. Seme-alabei mugikorra noiz eman, ematerakoan nola jokatu…

Udalekuak martxanIaz bezala, guraso talde batek Udalekuak antolatuko ditu uztailean. Izena emateko epea bukatuta dago.


Gorka Tornos txapeldun Oinez eta Hegan parapente txapelketan

Atzo, zapatua, Gorka Tornos soraluzetarra gailendu zen Euskal Herriko Oinez eta Hegan txapelketan, 24 lehiakideren artean. Aretxabaletan jokatu zen lehia, Kurtzebarri mendia oinarri eta abiapuntu zela. Txapelketak irudi ikusgarriak eman zituen.

Lerro hauen gainean, atzo, Goiena.eus-ek Krutzebarrin grabatu zituen irudi ikusgarriak. Ikusentzunezkoarekin batera, idatzizko kronika ere irakurgai dago Debagoieneko komunikabideak gaiaz argitaratu duen albistean.


Aitortza, indarkeria matxista jasandako emakumeei

Abenduaren 2an, Nik sinisten dizut ekimena egin zuten Arrasateko Emakume Txokoak, bertako irakurketa feminista guneak eta herriko mugimendu feministak. Askotariko emakumeek bizitako erasoak eta bizipenak jaso eta erreparazioan urratsak egitea izan zen helburua.