Mundaka Arraun Taldea, Bizkaiko txapeldun

Mundaka Arraun Taldeak garaipen paregabea lortu zuen atzo [apirilak 16], Bizkaiko Batel Txapelketan. Sestaoko uretan lehiatu zituzten estropadak, eta mundakarrak nagusi agertu ziren gizonezkoen alebin mailan; horrez gain, beste hainbat kategoriatan ere maila handia erakutsi zuten, eta dominak ere eskuratu zituzten.

Argazkia: Mundaka Arraun Taldea.

Gizonezko alebinak jaun eta jabe izan ziren beren lehian, eta 2.24,85ko denboragaz borobildu zuten beren arraun saioa. Kategoria horretan, gainera, podiuma Elantxobe Arraun Elkartekoek osatu zuten, 2.40,81eko denbora eginda. Mundakako taldekideak, bestalde, garaipenaren atarian geratu ziren beste maila bitan. Batetik, bigarren postuan sailkatu ziren emakumezkoen ume mailan; 05.15,22ko denbora egin zuten, eta segundu bat baino gutxiago atera zien garaileak, Ondarroak. Elantxobetarrak laugarren postuan sailkatu ziren maila horretan, 05.24,40ko denboragaz. Bestetik, Mundaka hirugarren helmugaratu zen alebin mixtoetan, 02.53,25eko denboragaz; Elantxobe jarraian sailkatu zen, laugarren, 03.49,92ko denbora eginik.

Elantxobetarrak ere goi mailan. Bestalde, emakumezko alebinen mailan, Elantxobe irabaztetik hurre egon zen: Isuntzaren ondoren, bigarren izan zen, 02.45,12ko denboragaz. Mundakarrak, horrez gain, laugarren eta bosgarren postuetan sailkatu ziren, hurrenez hurren, gizonezko ume eta kadete mailetan; lehenengoan, 05.01,43ko denbora egin zuten, eta bigarrenean, ostera, 07.09,63koa.

Argazkia: Elantxobe Arraun Elkartea.

Mundaka Arraun Taldetik harrobiko neska-mutilen “lan ederra” nabarmendu dute, eta “emaitza oso ederrak” lortu dituztela adierazi. Elantxobe Arraun Elkarteko kideak ere pareko moldez agertu dira, eta Bizkaiko Txapelketan aritutako arraunlari gazte guztiak zoriondu dituzte, “hain gogor borrokatzearren”.


«Aurreko finalean ez nintzen gustura geratu, eta arantzatxo hori kendu nahi dut Iruñean»

Bertsolari Txapelketa Nagusiko hirugarren finala izango da Beñat Gaztelumendirentzat. Orain dela bost urteko finalarekin ez zen gustura geratu, eta aurtengo aukera baliatu nahi du bere buruarekin dituen zorrak kitatzeko. Ausart aritzeko eta koska egiteko asmoarekin joango da Iruñera.

Ohikoetako bat bihurtzen ari da Beñat Gaztelumendi añorgarra Bertsolari Txapelketa Nagusiko finaletan, nahiz eta bera ez den ukiezin sentitzen. Hirugarren finala izango du Gaztelumendik, aurrekoetan baino prestatuago sumatzen du bere burua, eta oholtzan ardurak hartzeko pronto dagoela adierazi du. Ariketaz ariketa, landu duena erakusteko gogoz dago.

Hasi baino lehen, edo hasteko, zer moduz zaude? Zer gorputzaldi daukazu?

Ondo pasa dut udazkena. Egia da txapelketa sekulako zurrunbiloa dela, kanpotik jende pila bat dagoela begira, eta gu ere esposizio maila handian egoten garela, onerako eta txarrerako. Aurten nahiko ondo asmatu dut nire babeslekua sortzen. Finalerako bidea ere desberdina izan da, lehendabiziko saioarekin bereziki gustura geratu nintzen, Durangon, eta hor ikusi nuen nire esku egon zitekeela finalera pasatzea. Baionan egokitu zitzaidan horri eustea.

Durangokoaren ondoren ez duzu zure burua guztiz barruan ikusten, baina bai hasten zarela kokatzen, eta poz handi bat hartzen duzu finalera pasata. Hala ere, poz hori izan da asteetan zehar poliki poliki etorri dena, ez da izan azkeneko astean dena jokoan duzula iritsitakoa. Denbora eduki dut asimilatzeko eta lasai nago.

Irailaren 24an hasi zen txapelketa, eta zuk azaroaren 12an abestu zenuen lehenengo aldiz. Zer moduz joan da itxaronaldia?

Niretzat txapelketa hau orain dela 5 urteko finalean hasi zen, ez nintzelako gustura geratu egindako lanarekin. Ez nuen lortu arrastoa uzterik, eta itzalita aritu nintzen; ez nuen asmatu jarreraz eta kokapenez. Txapelketako zozketa apirilean edo maiatzean egin genuen, eta benetako txapelketa hor hasten dela esan daiteke. Zozketara iritsi nintzen nire buruarekin zor eta gogo batekin: nahi nuen txapelketa ona egin, finalean egon, final on bat egin, eta arantza atera.

Irailaren 24ko asteburu horretan ez nintzen saioetara joan, nahiago nuen hasiera hori xuabe xamarra izatea. Azkenean nire saioa iristeko aste asko falta ziren, eta komeni da deskantsatuta iristea. Itxaronaldi horretan sentimenduak aldatzen joaten dira: tarteka sentitzen duzu kantatzeko gogoa, bestetan denak zu baino hobeak direla, edota gaiak entzun eta ez zaizula biderik etorriko. Egoera mental guztiak pasatzen dira lehenengo saiora arte.

Durangoko saioa izan zenuen lehenengoa, bigarren egin zenuen, bertan gustura?

Deskantsatuta eta fresko iritsi nintzen. Udazkenean ez ditut saio asko izan, eta aukera izan dut txapelketan zentratzeko. Durangora oso urduri iritsi nintzen. Gure kasuan, Gipuzkoako Txapelketa izan zen pandemiaren aurretik egin zen azkenekoa, eta beste herrialde guztietan pandemia garaian edo ondoren egin dira txapelketak. Inkognita handi batekin joan nintzen, denbora neramalako hainbeste jenderen aurrean kantatu gabe. Gainera, lehenengo saioak beti sortzen du kezka hori. Fresko bezain urduri iritsi nintzen.

Seiko motzean bereziki distiratsu aritu zinen, Mendiluzerekin. Finaleko hautagaitza aurkeztu zenuten Durangon.

Kanpotik, agian, hala ikus liteke. Zortziko handian Saiorekin hasi nintzen, oraindik urduri nengoen eta kosta zitzaidan ariketa aurrera ateratzea. Zortziko txikian lasaiago nengoen; ez distiratsu, baina ondo. Ondoren, puntuka Juliorekin eta seiko motzean Aitorrekin oso gustura aritu nintzen. Ez dakit ariketa horretan kolpea jo genuen ala ez, baina nik banuen gogoa arrasto bat uzteko, eta ariketa horretan sentitu nuen utzi nuela, jendearekin konektatu nuela.

Saio horretan puntuazio oso altua aterata, lasai joan zinen Baionara?

Zaila da hori gestionatzea. Inoiz ez nintzen halako puntuaziora iritsi finalaurreko batean, eta sentitzen duzu pauso bat baino gehixeago eman duzula finalera, baina erdi hori oraindik eman beharra dagoela. Abantaila hori baduzu, baina, aldi berean, ardura ere bai; erabat zure esku dagoelako. Testuinguru horrekin, finalera begira nengoen, baina Baionako saioa tartean zegoen, eta uste dut ez nuela asmatu ondo kudeatzen. Baionara ez nintzen iritsi nahi nuen moduan, kontserbadoreago iritsi nintzen, distira gutxiagorekin.

Garai batean pentsatzen zen txapelketan gertatzen zirela aldaketak, eta gerora islatzen zirela plazan. Orain uste dut alderantziz gertatzen dela, plazan gertatzen dira aldaketak, eta kostatzen da aldaketa horiek txapelketan ikusten.

Saioan zehar non nabaritu zenuen distira falta hori?

Durangon ideiak erraz okurritzen zitzaizkidan. Baionan, aldiz, erosoago nengoen ideiak josten. Batzuetan saioa izaten da gaiari beste bide bat aurkitzea, eta Baionan ez nengoen gorputzaldi horretan, beste sentsazio batzuk izan nituen. Gehiago kontrolatzea tokatzen zela ikusten nuen, beste batzuk urduriago zeuden saio hartan; horregatik, tokatzen zen saioa bera babestea. Durangora banaka joan ginen, eta gero batuketa horretan taldeak ere funtzionatu zuen. Baionan, akaso, Sustrai eta nire lana izan zen taldea babestea, eta indarra horretan jarri genuen, bakoitzak egin zezakeena egiten beharrean. Gustura geratu nintzen, lan horiek ere egin behar direlako, baina pena ere badut pauso bat gehiago eman ez nuelako.

Emandako pausoa nahikoa izan zen finalean sartzeko. Hirugarrena duzu jarraian, eta badirudi Beñat Gaztelumendi ohikoetako bat dela. Zer deritzozu?

Kanpotik hori entzun dut, baina nik ez dut hala sentitzen. Finaletan ukiezinak diren horiek nik baino bizpahiru final gehiago dituzte. Alde horretatik ez naiz sentitzen hain ukiezin, eta kanpotik ikusten denaren eta nik sentitzen dudanaren artean diferentzia dago. Aurten duda handia nuen, ez nekien nola iritsiko nintzen txapelketara; bertsolaritza asko aldatu da, jende berria, diskurtso berriak… Saioetan kokatzeko eta gaien aurrean kokatzeko modu diferente pila bat daude. Hirugarrenez finalean sartuta oso gustura nago, eta, seguraski, aurten iritsi naiz ondoen prestatuta.

Aurten, hirugarren finala izanik, badaukazu helburu zehatzagorik?

Normalean, niri buruz hitz egiten dutenean, diotena da erregularra naizela eta bakarka asmatzen dudala. Azken urteetan egin dudan lanketa da pentsatzea edozein ariketatan jo dezakezula goia, eta edozein ariketatan huts egin dezakezula. Hasiera batean, ez dago ariketarik bereziki ona edo txarra zarenik, beti dago aukera, eta beti saiatu behar da dena ematen. Uste dut Durangon hori nabaritu zela; esaterako, jende askok ez zuen pentsatzen puntuka ariketa ona egingo nuenik, eta, kontrara, ganbaran ez nintzen hain gustura geratu.

Finalean ariketa bakoitza aukera modura hartu nahi dut, eta denetan arriskuak hartu. Saiatu nahi dut gauzak esaten, beste ikuspegi bat ematen, elementu berriak sartzen… Hori egitera noa, eta ez hainbeste postu baten bila.

Arriskuak hartzeak arriskuak dauzka. Prestatuago sentitzen zara horiek hartzeko?

Baliabide gehiago ditut aurten orain dela bost urte neuzkanak baino. Arriskuena zaila da; bapatean ari zarenean arriskua dena da, eta oso zaila da arriskua definitzea. Sentitzen dut aurreko finalean egitera ausartu ez nintzen gauzak egiteko jarrera dudala, edozein gairi txinparta ateratzeko edo hitz jokoak bilatzeko. Txapelketaren genero honetan badaude gauza batzuk orain arte egin ez ditudanak, eta aurten egin nahiko nituzkeenak.

Zer ikasi zenuen 2013tik 2017ra? Eta zer 2017tik 2022ra?

2013an iritsi nintzen finalista berri gisa, eta finalera gozatzera joan nintzen. Ez nuen helburutzat bertsotan izugarri egitea. Ez dakizu bizitzan berriro noiz iritsiko zaren, edo iritsiko zaren, horregatik nahi nuen dena bizi. Bezperatik ematen digute aukera lotara joateko, eta argi nuen bizi nahi nuela bizitzako egun handi baten modura. Une guztiekin gogoratzen naiz, zein zen egoera, zein neukan ondoan… eta gozatu egin nuen. Buruz burukoa atzetik entzutea ere sekulako luxua izan zen.

2017an ardura handiagoa sentitzen nuen, eta esango nuke ez nuela asmatu. Asko landu nuen bertsoen alde teknikoa: errimak, joskerak… Baina ez hainbeste finalean nola kokatu nahi nuen. Finalista gazteena nintzen, baina ez nintzen hain gaztea. Testuinguru horretan, plazan era batera kantatzera ohituta nengoen, eta finalak eraman ninduen beste leku batera. Aurten niretzat gauzak asko aldatu dira, ikasi dut saioetan ardurak hartzen, ofizioak eramaten, eta hori erakustera joango naiz.

Hain garrantzitsua da oholtzan kokatzen jakitea?

Jarrera da garrantzitsua. Hortzak zorroztuta joatea, eta ariketa bakoitza borrokatzea. Parte teknikoa, azkenean, finalera iritsi den guztiak dauka, eta oso zaila da postu bat aurreratzea teknika hobea daukazulako.

Azken urteetan egin dudan lanketa da pentsatzea edozein ariketatan jo dezakezula goia, eta edozein ariketatan huts egin dezakezula. Hasiera batean, ez dago ariketarik bereziki ona edo txarra zarenik, beti dago aukera, eta beti saiatu behar da dena ematen.

Finaleko argazkia guztiz bestelakoa izango da aurten. Zer sentitzen duzu zuk?

Poz handia. Pribilegioa ere bada. Garai batean pentsatzen zen txapelketan gertatzen zirela aldaketak, eta gerora islatzen zirela plazan. Orain uste dut alderantziz gertatzen dela, plazan gertatzen dira aldaketak, eta kostatzen da aldaketa horiek txapelketan ikusten. 2017an hori gertatu zen, plazan ardura handiagoarekin ari ziren bertsolari batzuk, eta finaleko argazkia bestelakoa izan zen. Aurten gertuago daude plaza eta finala.

Aldaketa hau oholtza gainetik bizitzea jende gutxiren esku dagoen zerbait da, eta oso pozik nago. Nire kasuan, gazteena izatetik pasa naiz zentroan egotera. Hiru daude ni baino gazteagoak, erdi parean nago, eta harreman pertsonal handia dudan bertsolariak sartu dira. Poza ematen dit egun hori jende horrekin konpartitzeak, lehen ere poza ematen zidan hainbeste ezagutzen ez nituenekin abesteak, eta esperientzia hori betiko geratzen da, baina gertuko jendearekin elkarbanatu ahal izateak beste zerbait dauka.

Zu ere oso gazte sartu zinen finalera 2013an, zein aholku emango zenieke orain sartu diren horiei?

Uste dut oso diferentea dela nola iritsi nintzen ni eta nola iritsi diren haiek. Nik finalera iristea lortu nuen, eta horrekin konformatu nintzen. Final ona egitera joan nintzen, noski, baina helburua beteta nuen eta gozatzeko eguna izan zen. Iruditzen zait aurten finala parekatuago dagoela. 2013an nik ez nuen aukera erreal bezala ikusten ni buruz burukora iristea, baina aurtengoan hori ere irekita ikusten dut. Finalista berri bat sartu daiteke buruz burukora, edo txapelaren borrokan ibili, eta alderantziz, azkena ere geratu daiteke. Oso irekia dago finala, eta esango nieke hortzak zorroztuta joateko.

Zortzikoa nola ikusten duzu?

Oso talde naturala gelditu da, edozein saiotan topatzen den talde bat. Uste dut bertsokera oso diferenteak daudela finalean bertan. Belaunaldiei dagokienez ere, aurreko finalak bai zentratu dira belaunaldi zehatzago batean, eta aurten belaunaldi diferente gehiago daude, Maialen eta Aitor, Amets eta Sustrai, Alaia eta biok, Nerea eta Joanes… Badira hiruzpalau belaunaldi, eta, alde hortatik, ikusteko ere final polita izango da. Beteranoekin abestea luxu bat da, aldiro ikasten delako zerbait. Maialen 1997tik dago finalean; 25 urte dira. Aitor eta Sustrai 2001etik. Bertsolaritzaren 20 urteko historia dago izen horien atzean, eta izugarria da haiekin abestea.

Zuk gertuago daukazu final handi bateko sentsazioa, 2019an irabazi egin zenuen Gipuzkoakoa. Lagungarria da?

Ez dakit. Niretzat bi mundu desberdin dira Gipuzkoakoa eta Euskal Herrikoa. Nik Durangoko saioaren ondoren jasotako zorion mezuak ez nituen jaso Gipuzkoako txapela irabazi nuenean. Ikusmin handiagoa sortzen du, eta hori gestionatzea ezberdina izaten da. Txapelketa Nagusian mugitzen den publikoa, bertsolariak eta gaitegia aldatu egiten dira, eta ez dakit zenbateraino balio duen bateko esperientziak besterako.

Gipuzkoako txapela janzteak esan nahi du tentsio egoerak kudeatzeko gai zarela, baina txapelketa bakoitzak harrapatzen zaitu une zehatz batean, eta bat irabazteak ez du esan nahi uneoro ongi erantzungo duzunik. Finaletan aritzeak laguntzen du, batez ere, aurreko egunetan gorputzari neurria hartzeko.

Ohitu liteke bertsolari bat 13.000 pertsonaren aurrean abestera?

Hasierak ematen du bertigo handia. Ez dakit aurten nola izango den, baina BECen pasillo luze batetik sartu izan gara beti, eta ez dut uste inor prest dagoenik horretarako. Oholtzara iristen zara erdi kolokan edo emozioek gaina hartuta. Hori onartu behar da, eta hala izango da berriz ere, hori ezin da ondo kudeatu. Baina, hortik aurrera, bertsotan egitera joaten gara, eta nahiz eta 13.000 lagun eduki aurrean, momentu batetik aurrera bertsoak hartzen du erdigunea. Eserita zaudenean bai konturatzen zarela handitasunaz, baina kantari ari zaren momentuan ahaztu egiten zara horrekin guztiarekin.

Gipuzkoako txapela janzteak esan nahi du tentsio egoerak kudeatzeko gai zarela, baina txapelketa bakoitzak harrapatzen zaitu une zehatz batean, eta bat irabazteak ez du esan nahi uneoro ongi erantzungo duzunik.

Esaldi labur batean, zein asmorekin doa Beñat Gaztelumendi Iruñera?

Koska egitera noa.

Zer dauka txapelketak gozotik eta zer dauka gazitik?

Mugimendu gisa sortzen duen astinaldi hori oso gozoa da. Datorren urtean bertso eskoletan jende askok emango du izena eta saio asko antolaturiko dira. Positiboa da txapelketaren atzean zenbat bertsolari talde sortzen diren txapelketa prestatzeko, elkar babesteko, edo astez aste bildu eta bertsotan aritzeko. Uste dut hori oso polita dela. Urtaro bakarrean bakoitzak zenbat aurreratzen duen ikustea ere ederra da.

Garratzetik duena da esposizioak berak dakarrena. Zaila da kudeatzeko, ez daukagu babesik, sare sozialetan edozer esan daiteke, bapateko jardun batean gabiltza, eta ia biluzik irteten gara oholtzara. Garratzetik hori dauka, eskaparatean geratzen garela.

Baina alde positiboak irabazten dio besteari.

Finala eta gero, zer?

Abendu bukaeran oporrak hartuko ditut, eta urtarriletik aurrera ikusiko dugu.


Kepa Errasti aktorea, gaurko "Biba Zuek!" saioan

Errepidean bere lekua egin behar izan duten emakumeak ere izango dituzte gonbidatu: autobus gidari bat eta neska motorzale amorratu bat.

Tokia eginez hasiko dute astea "Biba Zuek!" saioan. Nola? Errepidean lekua egin behar izan duten gonbidatuekin. Gipuzkoako lehen emakume autobus gidaria ezagutuko dugu eta baita neska motorzale amorratu bat ere, errepidean gizon askoren artean pikea sortzen duena.

Bestalde, Jon Artanoren Euskaldunak Munduan atalean, Eskozian bizi den emakume bat ezagutuko dute; eta, ondoren, Kepa Errasti aktorea eta gidoilaria izango dute platoan. Bera izango da bigarren orduko protagonista nagusia. Errastik Donostia Antzerki Saria jaso berri du Fadoak entzuten zituen gizona antzezlanagatik. Astero, ETB1eko "Barre Librea" saioan ikusten dugu aktore aretxabaletarra.

"Biba Zuek!" saioa astelehenetik ostiralera izaten da ikusgai 18:00etatik 20:00etara, ETB1en eta eitb.eus-en.


Tdiferencia taldeko Ainhoa Ruizek, ‘Gora gora fest 2021’ zikloari buruz solas egin digu

Nafarroako 51 udalerritan egiten ari den ‘Gora gora Fest 2021’ zikloaren harira, Tdiferencia taldeko Ainhoa Ruizekin egoteko aukera izan dugu.


"Euskara Nafar Guztiona" ekainaren 10ean, Iruñean

Xabi Gartzia, Sorionekoak taldeko kidearekin mintzatu gara.


Oriok bere lehen bandera lortu du Ondarroako uretan

Gipuzkoako traineruak 20 minutu eta 30 segundoko denbora egin du, faborito guztiak gaindituta.

Oriok irabazi du Ondarroako XXXIX. Bandera Eusko Label Ligan, larunbat honetan, abuztuak 26, bigarren txandan 20 minutu eta 30 segundoko denbora eginda. Ohorezko txandako faboritoak ez dira gai izan ezarritako marka gainditzeko eta Oriok denboraldiko bere lehen bandera lortu du.

Lehen txandan Kaiku (1. kalea), Ondarroa (2. kalea), Samertolameu (3. kalea) eta Santurtzi (4. kalea) atera dira. Ondarroak azkar hartu du aurrea lehen ziabogan eta gainerakoak atzetik utzi ditu. Horrela, lehen postuan amaitu du 20 minutu eta 48 segundoko denborarekin. Bigarren Santurtzi izan da 20 segundora (21:07), hirugarren Kaiku 33 segundora (21:20) eta laugarren Samertolameu 1:03 minutura (21:51).

Bigarren txandan Lekittarra (1. kalea), Getaria (2. kalea), Cabo (3. kalea) eta Orio (4. kalea) atera dira. Oriok abantaila txiki bat hartu du, baina ia denak batera iritsi dira ziabogara. Baina azken luzerako Cabo eta Getaria atzean geratu dira. Oriok hasierako abantailari eutsi dio, eta lehen postuan helmugaratu da ohorezko txandarako denbora ezarriz: 20 minutu eta 30 segundo. Lekitarra izan da bigarren, 8 segundora (20:38), hirugarren, 16 segundora (20:44) eta Getaria laugarren, 20ra (20:50).

Ohorezko txandan jokatu dute azken estropada Donostiarrak (1. kalea), Zierbenak (2. kalea), Urdaibaik (3. kalea) eta Hondarribiak (4. kalea). Hondarribia izan da txandako garaile argia, hasi eta berehala ihes egin baitu aurkariengandik. Bigarren Urdaibai izan da 12 segundora (20:56), hirugarren Donostiarra 21 segundora (21:05) eta laugarren Zierbena 23 segundora (21:07).

Beraz, faboritoetako bat ere ez da gai izan Oriok bigarren txandan ezarritako denbora gainditzeko, eta Gipuzkoako traineruak denboraldiko lehen bandera eskuratu du.

Sailkapen nagusian, Urdaibaik lider jarraitzen du bederatzi bandera eta 170 punturekin, ondoren Hondarribia dago, bi bandera eta 165 punturekin, eta hirugarren Zierbena, hiru bandera eta 159 punturekin. Beheko aldean, Kaiku 10. postuan dago 65 punturekin, Santurtzi 11. postuan 45 punturekin eta Samertolameu azken postuan 32 punturekin. Azken honek Galiziako Ligarako jaitsiera ziurtatu du eta Santurtzik mailari eusteko playoffa jokatuko duela baieztatu du.


“Landareen erabileraren inguruko kultura sortzen ari da”

Jaio zenetik landareekin harreman estua izan du Laura Gurbindo naturopatak (Iruñea, 1962). Familiari esker ezagutu ditu sendabelarrak, eta horiei esker bizi da, literalki, baina horiei esker bizi da haien inguruan eratu baitu ofizioa. Sendabelarrak identifikatzeko eta erabilera ezagutzeko ikastaroak ematen ditu. Tentuz ibiltzeko gomendioa eman du, hainbat sendabelar toxikoak direlako. Horrez gain, medikuntza naturala geroz eta gehiago erabiltzen dela uste du: “Kontsultara doan jende askok botikez gain landareak hartzen dituztenez, medikuek geroz eta gehiago jakin nahi dute landareen inguruan”.

Sendabelarrak loratzen ari dira orain, udaberrian. Nora jo beharko genuke?

Ezagutza garatzeko edozein leku da ona. Nafarroan ekosistema asko ditugu kilometro gutxitan, eta 200 espezie baino gehiago aurki ditzakegu. Hortaz, ikusi, ezagutu eta aukeratzeko nahi adina dago, baina sendabelarrak jasotzeko leku garbiak aurkitzea beste kontu bat da. Errepideetatik urrun, fumigatu gabeko zelaietan, poligono industrialetatik aldenduta eta hirietatik kanpo dauden lekuetara joan beharko genuke. Bestela, beste aukera da labore ekologikoa egitea.

Labore ekologikoa egiten duzu?

Ez, nik ez. Sendabelar gutxi behar izaten ditudanez, landare basatiak jasotzen ditut.

Aditua zara sendabelarretan, irakaslea ere bai. Espezieak identifikatzeko ibilaldiak egiten dituzu. Nolakoak dira?

Eguraldi ona egiten badu landare bila goaz. Zonaldea garbia bada eta garbi aurkitzen badugu, sendabelarrak hartu daitezke erabiltzeko; bestela, ezagutza garatu eta herbarioan jartzeko hartu daitezke. Propietateak, erabilerak, kontraindikazioak eta dosifikazioa ere azaltzen ditut.

Sendabelarrek osasuna kaltetu ere egin dezakete?

Pozoitzeko asmoa baduzu, horretara bazoaz, pozoitu zaitezke; baina ez da perretxikoekin bezain erraza. Perretxikoen kasuan, jendeak eskura duena hartu ohi du, liburuan kontsultarik egin gabe. Badago jendea nahita intoxikatu nahi duena, eta beste batzuk nahi gabe egiten dute.

(Argazkia: Josu Santesteban)

Nahita diozu, drogatzen saiatzen direlako?

Bai, eta zoritxarrez ondorio larriak izan ditu horrek. Askok kartzelan edo psikiatrikoetan amaitu dute. Zorionez, ordea, gero eta jende gehiago dago erabilera egokia egin nahi duena.

Hortaz, desinformazioak erabilera txarra eragin dezake?

Bai, baina desinformazioa sistemaren arazo bat da. Landare bat ez badago erregistratuta saltzen duzunean, ezin diozu prospektua gehitu, ezin duzu azaldu zenbat erabili behar den, eta zerekin nahastu daitekeen eta zerekin ez. Oso sendabelar gutxi daude erregistratuta, oso garestia da, eta dirua daukaten laborategi handiek ez dute interes handirik. Ikertuta badago, jakin dezakezu ea landare jakin bat hartu daitekeen botika kimiko bat hartzen ari bazara. Alderantziz ere gertatzen da: batzuetan ona da zenbait belar hartzea botika batzuen toxikoak kanporatzeko.

"Pozoitzeko asmoa baduzu, horretara bazoaz, pozoitu zaitezke; baina ez da perretxikoekin bezain erraza"

Botika naturalak eta kimikoak uztartu beharra dago?

Bai, biei tiraka jarraitu behar dugu. Landareekin ez dugu nahi beste lortzen, asko ikasi behar dugulako oraindik, baina botikek ere ez dituzte beharrak erabat asetzen. Esaterako, urtero kentzen dituzte botika batzuk ondorio kaltegarriak dituztelako; agian, biak uztartuta, lortu daiteke emaitza optimoago bat.

Osasun arloko langileen partetik sendabelarrekiko interesa dagoela uste duzu?

Kontsultara doan jende askok, gaur egun, botikez gain landareak hartzen ditu, eta horregatik medikuek geroz eta gehiago jakin nahi dute landareen inguruan. Medikuek landareak ere gomendatzen dituzte; lehen esaten zen medikuak landareen kontra zeudela, baina hori aspaldiko kontua da.

Naturopatia zer den azaltzeko beharra sentitzen duzu?

Gutxiago azaldu eta gehiago sentitu behar da. Ez da hainbeste arreta jarri behar medikuntza naturalaren esanahian, baizik eta jendea gehiago hurbildu behar dugu naturara, bere burua ezagutzeko eta erritmoa berreskuratzeko.

"Jendea duela 30 urte baino irekiagoa da. Lehen infusio gutxi batzuk zeuden tabernetan"

Zer nolako ibilbide historikoa izan dute sendabelarrek?

Lehen ez zegoen beste gauzarik, jendea herrietan bizi zen eta landareak gertu zituen. Baina, orain, jendea hirian bizi da eta pare bat belaunaldik landareekiko harremana galdu dute. Gure amonek sendabelarrak erabiltzen zituzten, baina hurrengo bi belaunaldiek hori galdu dute. Gaur egun galdutako hori berreskuratzen ari gara, baina asko falta zaigu ikasteko eta ikertzeko. Ezagutzen ez ditugun landare asko daude.

Erabilera ere handitzen ari da?

Jendea duela 30 urte baino irekiagoa da. Lehen infusio gutxi batzuk zeuden tabernetan; menda, kamamila eta gutxi gehiago. Orain, dozena bat infusio daude. Horrek esan nahi du landareen erabileraren inguruko kultura sortzen ari dela. Batez ere emakumeon artean, infusioak hartzen ditugun %90 inguru emakumeak garelako.

Landareen inguruko jakintza zabaldu dutenak emakumeak izan dira?

Bai, urte luzez emakumeak izan direlako zaintzaz arduratu direnak. Gizonak poliki-poliki zaintzaren banaketan sartzen ari dira, kostata. Gizartea aldatu den arren, gehiago aldatu behar da.

Landareen bueltan

“Txikitatik erabiltzen genituen landareak etxean, eta hazten joan naizen heinean gehiago ikasteko grina izan dut. Gaztetatik zenbait heriotza bizi izan ditut gertutik, gaixotasun asko egon direlako nire inguruan; modu batean, osasunaren gaiak beti eragin dit. Horregatik hasi nintzen senideekin ikasten, eta gero ikastaroak egiten. Gainera, txikitan landare batek bizitza salbatu zidan kukutxeztularengatik hilzorian nengoenean. Medikuak ez zuen aterabiderik ikusten. Zorionez, orain, horri esker matraka ematen ari naiz”.


Viggo Mortensenek gaur jasoko du Zinemaldiaren Donostia Saria

Gainera, EiTBren parte-hartzearekin egin duten "Hil Kanpaiak" Imanol Rayo nafarraren filma estreinatuko da, eta Pablo Ibar presoari buruzko dokumentalaren emanaldia ere izango da.

Viggo Mortensen aktore eta zinemagileak jasoko du Donostia saria Zinemaldiaren 68. edizioan, bere ibilbidearen aitorpen gisa. Izar estatubatuarrak Falling filma aurkeztuko du, lehen lana zuzendari gisa. Horrez gain, Hil Kanpaiak filma ikusi ahalko da lehenengoz; Imanol Rayo zuzendari nafarraren bigarren lana, Eneko Sagardoy durangarra du protagonista eta EiTBk babestutako filma da.

68. Zinemaldiak bere bidearen erdia egin du jada, eta gaur Donostia sariaren txanda iritsi da. 18:00etan hasiko da sari-ematea gala Kursaalen jauregian. Witness pelikulan lehen aldiz agertu eta gero, hirurogei fimetan baino gehiagotan parte hartu du Viggo Mortensen-ek (Watertown, New York. 1958), tartean, Carlito’s Way, The Lord of the Rings trilogian, A History of Violence, Zinemaldia inauguratu zuen Eastern Promises, Captain Fantastic edo Green Book filmetan, besteak beste. Azken hiru lan hauengatik Aktore Onenaren Oscar saria jasotzeko izendatu zuten.

Falling Sundance jaialdian estreinatu zen. Lance Henriksen eta Mortensen bera dira filmeko protagonistak, eta aita-semeak dira bertan.

Hil Kanpaiak eta Pablo Ibarri buruzko lana

Donostia sariaz gain, badira bestelako kontuak gaur Zinemaldian, esaterako, EiTBk babestutako Hil Kanpaiak pelikularen estreinaldia. Goya sariaren irabazlea den Eneko Sagardoy du protagonista, eta euskaraz grabatuta dago. Itziar Ituño eta Yon Gonzalez aktoreek ere paper garrantzitsua dute film horretan, eta Kandido Uranga, Asier Hernandez, Iñigo Aranburu, Josean Bengoetxea, Dorleta Urretabizkaia eta Itsaso Arana aktoreak ere ikusiko ditugu bertan.

Nafarroako eta Gipuzkoako hainbat herritan egin ziren grabaketak aurreko udazkenean, eta muntatze lanak, berriz, konfinamendu garaian egin dira. Miren Gorrotxategiren 33 izkin eleberrian oinarritutako lana da, eta Joanes Urkixo arduratu da gidoia egokitzeaz. Garizmendi baserriko Fermin baratzean lanean ari dela, garezur bat aurkituko du. Harrituta, Nestor semeari kontatuko dio, eta honek, berriz, Ertzaintzari emango dio abisua. Heltzen direnerako, baina, ez dute garezurrik aurkituko.

Bestalde, lehiaketaz kanpo, baina Zinemiraren baitan, El estado contra Pablo Ibar dokumentala ikusi ahalko da. Olmo Figueredok sinatutako sei kapituluko telesail-dokumentala da, Pablo Ibar presoaren gorabeherak kontatzen dituena.


Zumarditxikiko proiektuan erabakiak hartzea eskatu dio EH Bilduk udal gobernuari

Herritarren gozamenerako «berreskuratu beharreko espazioa» dela eta, aparkalekuen arazoa konpontzeko eskatu dio.

Tolosako EH Bilduk legealdi hasieran adierazi zuen Zumarditxikia «herritarren gozamenerako» berreskuratu beharreko espazio «zoragarria» dela. Aldi berean, oposizioko alderdiari «ezinbestekoa» iruditzen zaio Alde Zaharraren izaera berezia kontutan hartzea eta zaintzea: «herritar guztiok lasai ibiltzeko eta sozializatzeko gunea da, baita herriko merkataritza sektorearen motor nagusia ere».

Gaur egun, Zumarditxikian aparkatzen dituzte autoak Alde Zaharreko bizilagun askok. «Gune hau berreskuratu nahi dugun bezala, Alde Zaharreko bizilagunen aparkatzeko beharrei erantzun behar diegu. Zumardi Txikiko proiektua garatzearekin batera, Alde Zaharreko biztanleei aparkatzeko irtenbidea eman behar zaie», esan dute.

Asteburuan, Haragi Fest jaialdia ospatu da Zumarditxikian. «Zein espazio atsegina den frogatu ahal izan dugu», adierazi dute. Hori dela eta, «zuhurtziaz» jokatzeko eskatu diote udal gobernuari: «Enpresa bat kontratatu dute aparkalekuen arazoa azter dezan, baina bitartean, orain dela bederatzi hilabete adierazi genuen bezala, Lapurdi plazako lur azpiko garajeak erabiltzea proposatzen dugu, batez ere Zumarditxikian ekitaldiak ospatzen diren egunetan».

Tolosako hainbat arkitekto Zumarditxikiaren izaera mantentzearen alde azaldu direla ere nabarmendu dute EH Bilduko ordezkariek: «Gipuzkoan XIX. mendean sortu ziren zumardi eder haietatik bizirik dirauen bakarrenetakoa da. Gainera, Tolosa Klima 2050 txostenean azpimarratzen den bezala, belardiak eta zuhaitzak tenperatura igoerak murrizteko ezinbestekoak izanik, Zumarditxikiak berdegune izaera izan beharko luke, ezinbestean».

EH Bilduren iritziz, «proiektu megalomanoak» alde batera utzi behar dira. «Horregatik, egungo zuhaitzak mantendu, belarra landatu, eta gutxieneko atontzea egitea da gure proposamena, espazio zoragarri hori bizi eta disfrutatzeko. Erabili eta gure egin dezagun, etorkizunean zer nolako interbentzioa nahi dugun erabakitzeko».

Herri atseginago bat lortzeko bidean, oinezkoek lehentasuna izango duten proiektu baten aldeko apustua berresten du oposizioak. «Hori betetzeko proposamenak mahai gainera eramaten eta lantzen jarraituko dugu».


Zazpi entitatek eman dute izena Euskaraldian

Leintz Gatzagako Euskaraldiko batzordea ere hasi da pausoak ematen azaroaren 20tik abenduaren 4ra bitartean egingo den Euskaraldiaren bigarren ediziora begira, gatzagarrak ariketa gauzatzera animatu daitezen. Entitateek izena emateko epea amaituta, Gatzagan zazpi entitate dira izena eman dutenak: Gatz Museoa, Labidea taberna, Arrate jatetxea, Gure Ametsa, Leintz zuhaitz etxeak, Sormen Disign enpresa eta Udala.

Horien barruan ariguneak ere sortzen ari dira. Esaterako, Udalak iraileko osoko bilkuran jakinarazi zuen bi arigune sortu dituztela: batetik, udal langileek eratu dutena; eta, bestetik, udal ordezkariena. Koordinatzaile lanetan Jon Zuazabeitia ari da eta batzordekideak hurrengo pausoak finkatzeko laster batuko direla adierazi du.


Juan San Martinen obra osoa digitalizatu dute

Idazle, euskaltzain eta ikerlariaren 1.314 idazlan sareratu dituzte guztira. Jakin fundazioarekin ekimenez eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Eibarko Udalaren laguntzarekin osatu dute lana.

Literatura, arkeologia, etnografia, mendizaletasuna, euskara... Hamaika arlotatik edaten duen obra utzi zuen Juan San Martinek (Eibar, Gipuzkoa, 1922 - Hondarribia, Gipuzkoa, 2005), eta ugaritasun hori bezain aipagarria da noiz eta nola trebatu zen, frankismoaren baldintza hertsietan eta modu autodidaktan jardun baitzuen denbora luzez. Jakin fundazioaren ekimenez, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Eibarko Udalaren laguntzaz, haren obra osoa digitalizatu dute orain, eta, guztira, San Martinen 1.314 idazlan jarri dituzte irakurgai sarean, Jakinen webgunean —25 liburu eta 1.179 artikuluren PDFak, besteak beste—. Eibarren egin dute proiektuaren aurkezpena, gaur goizean.

Eibarren hazi zen San Martin. Handik ihes egiten ahalegindu zen familiarekin 36ko gerra piztean, baina, kolpistek harrapatu, eta buelta egin behar izan zuten herrira —etxea suntsituta topatu, eta osabarenean berrekin zioten bizimoduari—. Egunez tornuan eta gauez eskolan aritu zen ikasten, sarri mendira igoz, toki libreago baten bila. Lehen idatziak Pirenayca aldizkarian argitaratu zituen, hain justu, eta, idazten gaztelaniaz hasi bazen ere, soldaduskan euskaltzaletasuna piztu, eta euskararako itzulia egin zuen.

Mendizaletasunetik arkeologia eta etnografiara, eta euskaltzaletasunetik literaturaren azterketara, olerkigintzara eta kulturgintzara hedatu zuen bere lana San Martinek, eta Euskal Herriko agerkari entzutetsuenetan idatzi zuen 1950eko hamarkadatik aurrera; Anaitasuna-n, Euzko Gogoa-n, Euzko Deya-n, Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra-n, Arantzazu-n, Jakin-en, Karmel-en, Olerti-n eta Zeruko Argia-n, esaterako.

Karguak eta olerkiak

Euskaltzaindian ere lorratza utzi zuen izena da San Martinena. 1957an euskaltzain urgazle egin zuten, eta euskaltzain oso 1964an. Tarte horretan argitaratu zuen, hain zuzen, bere lehen liburua, Juan Antonio Mogel eta Urkitza. Bere bizitza ta lanak (1959), eta garai bertsukoak dira Otsalar ezizenarekin sinatu zituen hainbat poema ere — Rilke, Shakespeare, Garcia Lorca eta Brecht ere euskaratu zituen, besteak beste—. Euskara batuaren defentsa irmoa egin zuen beti, eta Euskaltzaindiko idazkari izan zen 1967tik 1978ra bitartean.

Bestelako karguak betetzea ere egokitu zitzaion aurrerago: EAEko lehen Arartekoa izan zen, baita Europako Ombudsmaneko burua ere. Bien bitartean, lanean segitu zuen bere intereseko eremuetan, eta hainbat omenaldi eta aitortza heldu zitzaizkion erretiroa hartu ostean. Eibarko Udalak eta UEUk Juan San Martin beka sortu zuten 2001ean, esaterako, eta urte bereko Durangoko Azokan, Argizaiola saria eman zion Gerediaga elkarteak.


Ataungo faunaz, floraz eta astronomiaz erakusketa jarriko dute

Ataungo flora, fauna eta astronomia argazki-erakusketa gaur zabalduko dute, eta larunbatera bitartean ikusgai egongo da, Ataungo udaletxeko ganbaran. Joxanjel Imaz Aizpuruk ateratako lanekin osatu du erakusketa Atauniker kultur elkarteak, herriko ondarea ezagutarazteko beste saiakera batean.Natura eta argazkigintza zaletasun ditu Imazek, eta urtetan egindakoaren entresaka bat aukeratu du Ataungo erakusketarako. Udalerriko lurretan erretratatutako animaliak, landareak eta zerua ikusi ahalko dira.Irekiera ekitaldia, gaurErakusketaren irekiera ekitaldia eta aurkezpena gaur 19:00etan egingo dute. Bihar eta etzi 18:30etik 20:00etara egongo da zabalik aretoa, eta larunbatean 11:30etik 13:00etara. Ordutegi horietatik kanpora, talderen batek joan nahiko balu, Ataunikerrekoei idatz diezaieke (ataunikertaldea@gmail.com).


Bide onean joanda ere, zuhurtziaz jokatzea gomendatu dute adituek

Atzo politikariek oso mezu baikorrak iragarri zituzten urrirako, baina beharbada baikorregiak izan ziren. Adituek ur pitxarkada hotza bota dute gaur gehiegizko itxaropenaren putzura.


Unai Manterolaren azken meza Orion

Igandean Orioko eliza betea zen ia, Unai Manterolaren Orioko azken mezan. Bertsotan agurtu zen, 18 urteotako ibilbideari atzera-begiratua emanez.

Iraileko igandeak emozio handikoak izan ohi dira Orion. Hala izan ziren aurtengo lehenengo biak, eta halaxe izan da azkena ere, irailaren 24koa, oriotar askorentzat. Igandean ohi baino jende gehiago inguratu zen San Nikolas parrokiara, 12:30eko mezara. Haietako batzuk ez ziren iganderoko eliztarrak.

Elizkizuna ez zen hileta, nahiz eta elizan ziren askoren begietatik malkoak isuri masailetan behera, batez ere mezaren bukaera aldean. Ez zen hileta, baina bazen agurra, azken 18 urteotan Aiako eta Orioko apaiz eta bikario izan den Unai Manterola zumaiarraren agurra.

Mezaren aurretik, jai handietako kanpaikada alaiak entzun ziren herrian elizako kanpandorretik, herritarrak ospakizun handira deika. Meza hasi aurretik, eliza betea zen ia. Ane Blazquez 15 urteko organo-jolearen euskal kantu eder batek eman zuen ongi etorria.

Emozioak, gehiegizkoak, batzuetan txarrerako izaten dira, zirrarak gainezka egiten duenean zorabioa ekar dezake. Horixe gertatu zitzaion herritar bati Unairen Orioko azken mezan. Zenbait herritar, alkatea bera ere, berehala mugitu ziren, egoera bere onera ekartzeko. Eta halaxe izan zen. Elizan baitzen alkatea, kultur zinegotziarekin batera; azken batean, herri bateko apaizaren agur-ekitaldia, elizkizunaz gain kultur ekitaldi inportantea ere bai baita. Horrexegatik dator igandeko meza berezi eta bitxiaren albistea ere kronika honetara.

Sermoian Unaik garrantzia kendu zion bere agurrari: "Ez noa misiolari Afrikara, Donostiako Artzain Onaren katedralera baizik, hamar minutura Oriotik", eta, beraz, bere agurra adiorik gabeko gero arte bat bihurtu zuen.

Manterolak aukera baliatu zuen bera ordezkatuko duen apaiz berria aurkezteko: Juan Pablo gazte ordiziarra. Herritarrek apaiz berria pixka bat ezagututa, asko maiteko omen dute berehala. "Juan Pablo Zumaiatik datorrenez, ez du aukerarik izan Kontxako bandera bedeinkatzen ikasteko, baina Orion laster ikasiko du". Apaizaren umoreak barrea eta txaloak ekarri zituen.

Elizkizunaren bukaeran, ustekabekoa ekarri zuen, bera den bezalakoa dela-eta, ezin egin gabe utzi barrenak eskatzen ziona, eta di-da, arropak eranzten hasi zen, harik eta… arraunzale oriotarren kamiseta horia soinean zuela erakutsi arte. Ordura arte ez omen zuen sekula egin, azken meza-egunerako zeukan utzita. Eta horiz jantzita, eta balearen bertsoen doinua lagun, agur esateko prestatuak zituen 9 bertsoak kantatu zituen. Azken bertsoa herritarrek ezaguna zutenez, denek batera kantatu zuten, balearen bertsoen azkena: "Gertatua jarri det egiaren alde… gora oriotarrak esan beldur gabe".

Bertso kantari, Unaik, berriro ere, agerian utzi zuen belarri ona duela eta kantari ona dela. Agurreko momentua zenez, une egokia zen hura, nolabait ere, bertsoen bidez 18 urteotako ibilbideari atzera-begiratua emateko. Eta horixe egin zuen. Oriora etorri zenean, 25 urteko ume-mokoa zela esanez hasi zen, geroztik ikasi duela apaiz-lanean dakiena. Gogora ekarri zituen San Nikolas elizako ponte-harrian bataiatutako haur oriotarrak, ehunka; ezkondutakoak; hildakoak. Anjel Lizaso sakristau zena gogoan, Unaik txaloak eskatu zituen harentzat. Aipatu zituen koruko emakumeek osatutako abesbatza bikaina; organo berria; eta batez ere, gaitzek eta heriotzak herritar askori eragindako mina eta sufrimendua, elkarrekin konpartitua.

Unai, Orioko bapore batean arrantzan ibilitako zumaiar baten semea, gazte etorri zen Oriora, Don Andres ordezkatzera, hala ezagutzen zuen orduan jendeak Andres Garmendia, Astigarragako semea. Apaiz zumaiar gaztea Unai izan da jendearentzat. Berehala ezagutu zuen jendeak herrian, baita elizatik kanpo ere, kalean eta tabernan. Ez dio beldurrik izan jendearekin elizatik kanpo ibiltzeari. Herriko elkarte gastronomiko bateko kidea. Berehala hurbildu zen bertso girora ere, Errikotxia bertsozale elkartean aritu da, bertsolari, gai-jartzaile, San Nikolas jaietako aurkezle… Askotan ikusi dugu sanikolasetan kiroldegian bertso-saioa aurkezten, munduko bertsolari onenekin.

Gizon ikasia, jantzia, bertsozalea, plaza-gizona, kantari ona, hizlari bikaina… batzuentzat artista. Ausarta, aho-bizarrik gabea, mingain errazekoa, batzuetan, errazegikoa ere bai.

Unai Manterola badoa, nahiz eta datorren igandean ere Orioko elizan izango den Juan Pablo apaiz berriaren lehenengo mezan laguntzen. Zorte on izango ahal du Donostiako etapa berrian! Horretarako izen egokia du, Unai, artzainaren sinonimo. Unai ona izan dadila


Txuri-urdinek eskura dute multzoko lehen postua

Realak bosgarren garaipena lortu du Europa ligako multzoen fasean, eta lider iritsiko da azken partidara: Manchester Uniteden aurka, Anoetan.

Betor Manchester United. Realak mendean hartu du gaur Omonia Nikosia Zipren, Europa ligan, eta txapelketa horretan jokoan izandako puntu guztiak zakuratuta ailegatuko da ligaxkako azkeneko jardunaldira. Donostiarrek irabazi egin dituzte orain artean jokatutako neurketa denak, eta, norgehiagoka bakarraren faltan, eskura dute lehen postua erdiestea. Ingelesek txuri-urdinen aurka soilik galdu dute, baina hori izan daiteke gako. Ez alferrik, Realari ez irabazteak ere balio baitio lidergoan amaitzeko. Are gehiago: gol bakarrarengatik galtzen badu, lehena izango da.

Imanol Alguacilen taldeak Zipren egin du horretarako urratsa, eroso gailenduta. Teknikari oriotarrak sei aldaketa egin ditu azken partidarekin alderatuta; haietako zenbait, taldea erasan duen birusaren eraginez. Guztira, zazpi lagun izan dira ondoezik. Ordea, txuri-urdinek garaiz hartu dute neurketaren neurria. Omoniaren aldean multzo ona edukitzearen abantaila izan da. Donostiarrek kontrolpean eduki dute jokoa, lehendabiziko zatitik hasita, baina kosta egin zaie baloi jabetza erasoan islatzea.

Realak sarri harilkatu ditu jokaldiak, baina gutxitan egin du Francis Uzoho atezaina estutzeko adinako lana. Robert Navarro izan da saiatuenetako bat; katalanak gerora jaso du saria. Aurrez, 20. minutuan egin du estreinako saialdia. Zipretarren atzeko lerroak huts egin du baloia aldentzeko orduan, eta Jon Karrikaburuk lortu du nagusitzea —Elizondokoa hasieratik aritu da—. Nafarrak bizi jokatu du Navarrorekin, baina atezainaren aurrean kanpora bota du baloia. Azken metroetako biguntasuna izan da donostiarren lasta.

Partidak gidoi bera segitu du hurrengo minutuetan: txuri-urdinak nagusi, baina norgehiagoka hautsi gabe. Esaterako, Diego Ricok abagune bikaina izan du 35. minutuan; Aritz Elustondok emandako pasea jaso du, baina jaurtiketak ez du aterako biderik aurkitu. Elustondo bizi aritu da taldekideei laguntzeko garaian. Navarrori beste pase bat egin dio 40. minutuan, eta, bi minutu geroago, Karrikaburuk izan du taldea aurreratzeko aukera.

Harik eta atsedenaldiaren atarian gola sartu duten arte. Asier Illarramendik ezker hegaletik egindako erdiraketa on bat buruz errematatu du Navarrok, eta baloia sareetara joan da: 0-1, eta lanik zailena eginda. Jokaldi horrekin amaitu da lehen zatia.

Bigarrenean ere, antzeko Omoniak aukera bakarra zuen atsedenalditik bueltan: hustu ala ito. Nikosiako taldea saiatu da bigarren zatiko lehen minutuetan, eta Realaren atera gerturatu da zenbait alditan. Ordea, Reala izan da aldea handitu duen taldea; gipuzkoarrek area barruraino egin dute Navarroren bidez, eta hark atzera emandako pasea probestu du Brais Mendezek. Galiziarrak jaurtiketa indartsu baten bidez sartu du bigarren gola. 60. minutuan zen. Hortik aurrera, Realak izan du jokoaren nagusitza, baina Omoniak pare bat saialdi egin ditu neurketaren hondarrean. Penaltia ere eskatu dute Zipreko jokalariek, baina alferrik: Imanolen jokalariek garaipena ondo lotua zuten ordurako.


Aiherrak eta Antzuolak senidetzaren haritza landatu dute

Aiherra eta Antzuola herrien arteko 'Mugak zubi' ibilbidea dela eta Legazpi eta Antzuola arteko etapa egin dute aihertar eta antzuolarrek. 13:15 aldera iritsi dira Antzuolara eta Sanjosepe kaleko belardi batean senidetza islatzen duen haritza landatu dute bi herrietako ordezkariek. Landaketaren amaieran, Antzuolako alkate Beñardo Kortabarriak honakoa esan du: "Ez dugu hau lehortzen utziko, ezta gure senidetasuna ere".

Goizeko 09:30ak aldera atera dira Aiherra eta Antzuolako dozena bat lagun Legazpitik eta Antzuolarako bidea hartu dute; Arrola menditik iritsi dira Torresoroa parera. Ondoren, haritza landatu eta Danok Bat elkartean egin dute bazkaria parte-hartzaileek.

Martxoaren 21ean aurkeztu zuten 'Mugak zubi' mendi zeharkaldia bi herrietako udalek. Duela 39 urte sortutako senidetzea are gehiago sendotzea du helburu ekimenak, eta bi herriak lotzen ditu ibilbideak: 204 kilometro, hamabi etapatan. Martxoaren 25ean egin zuten lehen etapetako bat bi herrietako lagunek: Lekornetik Aiherrara bitartekoa.


Umeentzako bertso saio partizipatiboak eskaini ditu Harituzek eskualdeko ikastetxeetan

2021-2022 ikasturteko bertso-eskola taldeak antolatzen ari da Harituz eta aurrematrikulazio kanpaina zabalik dago dagoeneko

Harituz Bertsozale Taldeak hamasei saio partizipatibo eskaini ditu udaberrian, eskualdeko ikastetxeetan. Ikasturte amaiera aitzakiatzat hartuta, “Gu ere bertsotan” proiektuan parte hartu duten ikastetxeetan eskaini dituzte saio horiek. Bertso saioetan bi bertsolari aritu dira kantuan eta ikasleak izan dira gai-jartzaile rola hartu dutenak. Berrehun haur baino gehiagok gozatu ahal izan dute saio horiez.

Ikasturte guztian zehar bertsolaritza lantzen aritu dira eskualdeko ikastetxe ia guztietako ikasleak eta azken saioan, beraiei eskainitako saio bat ikusi eta entzun ahal izan dute Harituz Bertsozale Taldearen eskutik. Saio horietan, gaiak jartzeaz gain, kanturako tartea ere izan dute gaztetxoek eta antolatzaileek azpimarratu dutenez, bai gaiak jartzerakoan, bai bat-batean aritzerakoan, agerian utzi omen dute urtean zehar ikasitakoa.

Harituz ekainean ari da 2021-2022 ikasturteko bertso-eskola taldeak antolatzen eta zabalik dago dagoeneko aurrematrikulazio kanpaina. Bertso eskolan parte hartu nahi dutenek euren ikastetxeetan eskatu beharko dute izen-emate orria edota mezu bat idatzi harituz.bzt@gmail.com helbidera, euren interesa azalduz. 2020-2021 ikasturtean, hamaika bertso-eskola talde egon dira eskualdean eta datorren ikasturtean gehiago izatea espero dute.


Kontzertua: "Los Brazos"

Leioa eta Getxoko den Los Brazos taldearen zuzeneko dibertsio-deskargak, energiak eta kalitate teknikoak nazioarteko bidaia ekarri du. Bidaia horrek errepidea, adiskidetasuna, kultura eta aparteko musika- eta bizi-filosofia biltzen ditu eta bidea du xede. Musikak eta giza heterogeneotasunak batasuna ematen dio proiektuari. Texasko Brazos ibaiaren izena du proiektuak, ibaiertzean hizkuntzak eta kulturak nahasten baitira. Musika-taldea bere bosgarren albumaren merkaturatze- lanetan ari da, “Universal” izenekoa. Album berrian, aniztasunaren

ikuspegia ageri da; hau da, berdinak egiten gaituen guztia.

William Gutiérrez (ahotsa, gitarra), Txemi Gandara (baxua eta koruak),

Alberto Chamorro “Koki” (bateria)

Sarrera: 12 euro


Harpidetuz gero, poltsa opari

GOIERRIKO HITZAk harpidetza kanpaina bat jarri du martxan. Hitzakide egiten direnek Laida Ruiz lazkaotarrak egindako ilustrazioa duen poltsa jasoko dute opari.

Poltsa erosteko aukera ere izango da, 10 euroan. Harpideentzako prezioa 8 euro da.


Euriborrak % 0,287an itxiko du maiatza eta hipotekek gorantz jarraituko dute

Sei urtez negatiboan egon eta apirilean balio positiboetara igaro ondoren ( % 0,013), indizeak gora egiten jarraitzen du Europako Banku Zentralak (EBZ) diskurtsoa aldatu ondotik. Laster interes-tasak igoko ditu, gainera, erakundeak, inflazioaren gorakadari aurre egiteko.

Hamabi hilabeterako Euriborrak hazten jarraitu du hil honetan ere eta % 0,287an itxi du maiatza, apirilean lehen aldiz sei urte baino gehiagotan eremu negatiboa atzean utzi eta % 0,013an itxi ondoren. Igoera honek indize horri lotutako hipoteka aldakorrak garestitzea ekarriko du.

Euriborra eremu negatiboan egon da 2016. urtetik, euroguneko susperraldia sendotzeko Europako Banku Zentralak (EBZ) ordutik jarraitutako politika ultra-hedakorren ondorioz. Erakunde horrek bere jokamoldea eta diskurtsoa aldatu ondotik, ostera, goraka doa indizea. Gainera, euroguneko interes-tasak igoko ditu erakundeak inflazioaren gorakadari aurre egiteko. Uztailean hartuko du ziurrenik erabakia, eta hamarkada batean egindako lehen gorakada izango da.

Moneta-politikaren normalizazio horren ondorioz, Euriborrak igoera handiak izan ditu urtea hasi zenetik; 2021eko abendua -%0,502ko hileroko tasarekin ixtetik joan den apirilean % 0,013ko balio positiboa izatera igaro da.

Astearte honetan, hileko azken egunean, eguneko tasa % 0,390ekoa izan da, eta maiatzeko batez bestekoa % 0,287koa. Espainiako Bankuak datu horiek berresten baditu, oinarrizko 27 puntuko igoera izango du azken hilean, eta oinarrizko 76 puntukoa iazko maiatzean erregistratutako % -0,481arekin alderatuta.

Hamabi hilabeterako Euriborra da Espainiako hipoteka aldakorren adierazle nagusia. Ondorioz, igoera horrek hipoteken kuotak handitzea dakar berekin.

Maiatza % 0,287ean itxita, adibidez, 20 urterako 150.000 euroko hipoteka batek, berrikuspena tokatzen zaion Euribor +%1eko diferentzialarekin, 51 euroko igoera izango du hilean hileko kuotan, edo, bestela esanda, 613 eurokoa urtean.


Bidegorria leku poetikoa izango da uztailaren 3an

Poesia Eguneko kartelarentzako Ainara Lasak sortutako ilustrazioa.

Bidegorria ariketa fisikoa egiteko aire libreko gune nagusia da Oiartzunen. Juvenal olerkari erromatarrak esan zuen bezala, buru argia gorputz osasuntsuan izan behar da.

Egunerokoa den ariketa fisikoari beste mota bateko ariketa batuko zaio uztailaren 3an: Poesia Eguna egingo dute, estreinakoz, bidegorrian zehar. Kulturabirusaren barruko ekitaldia izango da.

Antolatzaileek Poesia Egunak izango dituen osagaien berri eman dute. Lehenik eta behin, ura; hamar herritarrek elementu likidoa ardatz duten poemak irakurriko dituzte.

Hiru gune izango dira, eta bi aktore aurkezle lanetan. Harkaitz Canoren errezitaldia ere gehitu diote programari. Ibilbidea gidatuko duten aktoreekin sorpresa egongo dela adierazi dute, eta gauza bakarra aurreratu dute: bainujantzia eramatea (sorpresan parte hartu nahi duenak).

Beilatokiko parkingetik abiatuko dira, 11:00etan. Sarrera erreserbatu egin beharko da lehenago, Oiartzungo Turismo Bulegoan (10:00etatik 14:00etara, eta 16:00etatik 19:00etara).


Euskerazko gidabaimenak saria, Olaia Lizeagarentzat

Joan den astean egin zuten Gidabaimena euskaraz egitasmoko zozketa, Buruntzaldea mailan, gidabaimenaren atal teorikoa euskeraz gainditu duten herritarren artean. Eta Astigarragan, Olaia Lizeagari tokatu zitzaion.

Horrela, 400 euroko sari potoloa eskuratu du astigartarrak, eta atzo eguerdian elkartu ziren, Foru Plazan, Lizeaga bera eta Aintzane Barandiaran, Astigarragako Udaleko Euskara saileko zinegotzia. Pozik agertu zen Lizeaga, eta bertan jaso zuen saria, Barandiaranen eskutik.

Guztira, bederatzi sari banatzen dituzte eskualdean urtero, egitasmoan parte hartzen duten autoeskolak adina; eta horietako bat dagokio Astigarragari, aurten Lizeagak jaso duena.


Bi domina irabazi dituzte Zumaiako ontziek Euskadiko batel txapelketa

Euskadiko batel txapelketa jokatu da pasa den asteburuan Sestaon, Bizkaian. Zumaiako ontziak bi dominarekin itzuli dira txapelketatik, lan ona eginda.

Infantil mailako neskak bigarren izan dira Euskadiko txapelketan, eta, ondorioz, zilarrezko domina lepoan dutela itzuli dira Zumaiara. Ondarruak irabazi zuen txapelketa: bi segundo eta 74 ehuneko aldea atera zieten bizkaitarrek gipuzkoarrei.

Kadete neskak, berriz, hirugarren izan ziren atzo Sestaon, txapelketa irabazi zuen Hernani eta bigarren izan zen Tolosaldearen atzetik. Brontzezko domina lortu zuten atzo Zumaiako kadeteek.

Jubenil neskak, aldiz, ez ziren finalerako sailkatu larunbatean, eta kontsolazioko estropada jokatu zuten igandean. Hirugarren izan ziren bere estropadan Hibaika eta Hernaniren atzetik.

Datorren asteburuan Espainiako batel txapelketa jokatuko da Pasaiako badian, eta Telmo Deun arraun elkarteko infantil eta kadete neskak bertan izango dira lehian.


'Aldapan gora', Pinpilinpauxak 2020

Pinpilinpauxak 2020 taldeak Huntzaren Aldapan gora abestiaren bideoa bidali digu.

Alazne Aguirre, June Fernandez de Pinedo, Ainhoa Perez, Ixone Gomez, Uxue Aldeano dira bideoko partaideak.

Zuk ere parte-hartu nahi al duzu? Ez galdu aukera, parte hartzeko epea luzatu egin dugu abenduaren 20a arte.

Hemen aurkituko duzu parte-hartu ahal izateko beharrezko duzun informazio guztia.

Parte-hartze oinarriak

Animatu eta ez galdu aukera, kantatu eta dantzatu aurten ere Kantarirekin!


Jado ikastetxeko ikasleak Polonian daude Erasmus+ programari esker

Hilaren 28tik ekainaren 3ra bitartean Erandioko Jado ikastetxeko LH seigarren mailako 39 ikaslek egonaldia egingo dute Europa ekialdeko herrialdean. Egitasmo horren helburua da ingelesezko praktika akademikoak, tailerrak eta kirol-jarduerak egitea Rydułtowyko ikasleakaz batera.

Jado ikastetxeko bozeramaileek Erasmus+ programari esker gauzatzen ari diren ekimena goraipatu dute, ikastetxearentzako "aurrerapauso" bat dela azpimarratuz. Azaldu dutenez, egitasmoak eleaniztasuna du helburu eta D eredua oinarri, izan ere, Erandioko errealitate soziolinguistikoa kontuan hartuta, ikasleek euren komunikazio-gaitasunak garatuko dituzte, garapen kognitiboa hobetzen duten bitartean. "Horrek errendimendu akademikoa optimizatzen du eta etorkizunean arrakasta profesionala indartzen du", azpimarratu dute arduradunek.

Horrez gain, egonaldian zehar hezkuntza-komunitatearen barruan bizikidetza sustatzeko aukera ere izango dute ikasleek, egunero harremanetan egongo baitira Rydułtowyko umeakaz batera. Horretarako bide bat kirola izango dela azaldu dute, Jadoko ikasleek Poloniako kirol tradizionalak ezagutu eta praktikatzeko aukera izango baitute. Era berean, ume poloniarrei herri-kirolak ere erakutsiko dizkiete.

Erasmus+ programako lehen esperientzia ikasturte honetako martxoan izan zen. Orduan, Jadoko DBHko bi irakasle Charolleseko (Frantzia) ikastetxe batean izan ziren, bertan hainbat hizkuntzatan –ingelesa, frantsesa, alemana, txinera eta gaztelania– aplikatzen diren metodologiak ezagutzeko. Orain, Lehen Hezkuntzako 39 ikaslerentzat ere errealitate bihurtu da Poloniarako bidaia, Erasmus+ laguntzari esker.


Lazkaoko buruhandi eta erraldoi konpartsa Katalunian ibili da

Lazkaoko Erraldoi eta Buruhandi konpartsak lehenengo bidaia egin du nazioartera. Katalunian izan dira asteburu honetan, urriaren 7tik 9ra. Konpartsako bi erraldoiak eta zortzi buruhandiko sorta hartuta, Sant Feliu de Llobregat herriko (Bartzelona) festan parte hartu dute.

Sant Feliuko konpartsak gonbidatuta joan dira lazkaotarrak. Hartu-emana 2019an hasi zuten, Lazkaon konpartsa osatu zutenean. Pandemia tarteko, orain arte ezin izan dute aurrez aurrekorik antolatu. Larunbatean kalejiran irten ziren, eta Sant Feliu de Llobregateko Udalak ongietorri ofiziala egin zien, oroigarri bat oparituta. Igandean, Kataluniako konpartsen bilkuran hartu zuten parte.

“Oso harrera beroa” jaso dutela eta, eskertuta daude Lazkaoko konpartsako kideak. Udalaren laguntza jaso dute Kataluniara joateko. Sant Feliu de Llobregateko kideekin elkarlanean jarraituko dute, eta 2023an kataluniarrak Lazkaora etortzea da hurrengo asmoa.

Lazkaoko konpartsak bi erraldoi (Mari eta Basajaun) eta zortzi buruhandi (arlotea, otsoa, dantzaria, ahatea, Lazkao Txiki, antzara, astoa eta tximista) dauzka.


Munduko zentralen segurtasuna kezkaz ikusten dute hainbat adituk


Pirritx, Porrotx eta Marimotots, Hernanin

Atsegindegin eskainiko dute bihar emanaldia eta oraindik sarrerak daude eskuragarri.

Bigarren urtez Hernani Errugbi Elkarteak antolatuta Pirritx, Porrotx eta Marimototsek emanaldia eskainiko dute bihar Atsegindegin 18:00etatik aurrera. Aurten Urteak bete, abenturak bizi! ikuskizuna eskainiko dute.

Hernani Errugbi Elkarteak Musika Eskolari hartu zion antolakuntzaren lekukoa pasa den urtean eta diru sarreraz gain bat egiten dute transmititzen dituzten balioekin.

Urteak bete, abenturak bizi! ikuskizuna ibilbide baten ospakizuna da. «35 urte beteko ditu pailazo taldeak eta horren ospakizuna izango da saioa. Sudurgorrion bizitzan lagun egin ditugun hainbat etorriko dira bisitan ospakizunean parte hartzera. Kantua, dantza eta denon parte-hartzea ez da faltako, ezta tarta erraldoia ere… Urteak betetzea garrantzitsua bada, are gehiago abenturak bizitzea!... Eta hori izango da gure ospakizuna, beste abentura bat bizitzea!». Sarrerak oraindik ere eskuragarri daude.


Igantziko Mendi Duatloian izena emateko epea zabalik dago

Irailaren 3an eginen dute aurten laugarren edizioa beteko duen Igantziko Mendi Duatloia. Parte hartzailek 4,3 kilometro mendi lasterketan, 18 kilometro mendi bizikletan eta bertze 4,3 kilometro berriz lasterka egin beharko dituzte. Gehienez, 150 lagunek ematen ahal izanen dute izena, proba banaka edo erreleboka osatzeko.

Izena kirolprobak.com atarian eman daiteke. Irailaren 2ra arte ematen ahal izanen da izena, edo gehienezko parte hartzaile kopurura ailegatzean bertzela. Aitzinetik izena emanez gero, bakarkako proban parte hartzeko 20 euro ordaindu beharko dira eta erreleboka 30 euro. Parte hartzaileen kupora ailegatzen ez bada, probaren egunean ere ematen ahal izanen da izena. Kasu horretan, prezioak aldatuko dira: banakako probarako 25 euro ordaindu beharko dira eta erreleboka parte hartzeko 40 euro.

Lasterketa egunean, proba 10:30ean hasiko da.


Mikel Amilibia eta Sara Iparragirre omenduko ditu bihar Orioko Udalak

Sara Iparragirre erta Mikel Amilibia (Karkara.eus). Bihar, ostirala, abuztuak 10, Orioko Udalak harrera egingo die Europako eskubaloi txapelketan 5. sailkatu den Mikel Amilibiari eta, saskibaloian Europako Txapeldun izan den Sara Iparragirreri. 19:30ean izango da ekitaldia herriko plazan. Udalak bi kirolariei harrera egitera gonbidatu ditu herritarrak.


Ortegak Nikaraguako presidente karguari eutsiko dio

Iraultza sandinistaren buruzagia izan zenak beste bost urte egingo ditu boterean. Jarraian laugarren agintaldia izango du. Hauteskunde Batzordeak jakitera emandako datuen arabera, botoen ia % 75 eskuratu ditu Ortegak.


Zine forum: El tesoro (Comoara)

'El tesoro'

Zuzendaria: Corneliu Porumboiu. Aktoreak: Toma Cuzin, Adrian Purcarescu, Corneliu Cozme. Iraupena: 85 minutu. Generoa: Komedia, drama. Herrialdea: Errumania. Urtea: 2015. Jatorrizko izenburua: 'Comoara'.

Costi aita gazte bat da. Bukaresten bizi da. Egun batean, auzoak esango dio altxor bat dagoela lurperatuta lorategi batean. Costik ez dio sinetsiko, baina, laguntzearren, metal detektagailu bat alokatuko du. Bilaketa abentura bihurtuko zaio Costiri, eta etikaren inguruko lezio handia.

Ostegunean, 22:00etan, Aita Marin.


Hauteskunde gauean bihotzekoak emandako herritar bat salbatzea lortu du Udaltzaingoak

Alderdi politiko baten tabernan eman zion bihotzekoak, eta udaltzainek autoan erabiltzen duten desfibriladoreari esker lortu zuten gizona egoki artatzea anbulantzia iritsi bitartean.

Udal hauteskunde gaua izan da atzokoa, eta bozkalekuetan inolako intzidentziarik egon ez zen arren, pertsona bat artatu behar izan zuen Udaltzaingoak iluntzean herriko alderdi baten taberna barruan.

19:45 aldera herritar batek laguntza eskatu zien udaltzainei, eta bertaratu zirenean, 60 urte inguruko gizonezkoa aurkitu zuten lokal barruan arnasik hartzen ez zuela, eta konorterik gabe. Herritar bat ari zitzaion gizonari bihotza martxan jartzeko maniobrak egiten.

Udaltzainek autoan desfibriladorea ibiltzen dute, eta aparatuari esker, gizonari taupadak berreskuratzea lortu zuten. Anbulantzia iritsi zen orduan, eta haiek baieztatu zuten bihotzekoa izan zuela herritarrak. Denen artean, ospitalera bizirik eramatea lortu zuten herritarra.


Entxufatu Herriko Komertziora zozketako sari bat banatu dute

Mutrikuko Udalak 2022ko Gabonei begira kanpaina berezi bat antolatu zuen Entxufatu Herriko Komertziora izenarekin, eta bi bizikleta elektronikoren zozketan parte hartzeko txartelak banatu zituzten, herriko komertzioetan egindako erosketekin. Gaur, zozketako bigarren saria banatu dute; Orbea OpCma E50 bizikleta eman zaio Oihana Etxabe Fernandez irabazleari.

Lehenengo saria. Udaletik adierazi dutenez oraindik ez da agertu lehen sariaren irabazlea. “Esan digutenez lehen sari horren zenbakia zuenak boletoa galdu du beraz ordezko zenbakia izango litzateke bizikleta jasotzeko aukera duena”. Ordezko zenbakia, 64.025 zenbakia da, eta Denbaberri Autozerbitzuan eman zen, “Beheko Eroski bezala ezagutzen den dendan”. Hortaz, udalak herritarrei mezu bat helarazi nahi izan die: ” Begiratu etxean dituzuen boletoak eta sariduna bada turismo bulegora ekarri”.


Atzerritarrak gurean integratzeko erronkak

Beste eremu askogaz alderatuta eskualdeko biztanleria atzerritarra oraindino txikia bada ere, zenbatekoa handituz joango da etorkizunean. Errealitate estruktural baten aurrean gaude, eta, ondorioz, adituen arabera, tresna berriak garatu beharko dira gurera etorritako gizon-emakumeen integrazio soziala bermatzeko eta berdintasuna hauspotu ahal izateko.

Euskal Herri osoan gertatzen ari den bezala, aniztasun soziokulturala gero eta handiagoa izango da Uribe Kostan ere datozen urteetan. Gure ingurua "anomalia" bat izan da denbora luzez Europa mailan, bertoko atzerritarren biztanleria beste herrialdeena baino nabarmen txikiagoa izan baita orain gutxira arte. Oraindino ere portzentajea txikia da inguruko horiekaz konparatuta, baina, apurka-apurka, atzerritako jatorria duen auzokide gehiago egongo da gure inguruan etorkizunean.

Migrazioa fenomeno arrunt bat da; leku batetik bestera mugitzea gizon-emakumeen garapena bermatzeko ezinbesteko ekintza da, behar-beharrezkoa, mundu osoan ematen dena. Hala ere, fenomeno berria da gurean, baina gelditzeko etorri dena. "Immigrazioa egitate estrukturala da, eta zantzuek adierazten dute immigrazioa jasotzen jarraituko dugula Euskal Herrian datozen urteetan, azken bi hamarkadetan egin izan dugun bezala", azaldu du Irune Ruiz Ziarreta Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiko kideak —irakurri elkarrizketa osoa 25-27 orrialdeetan—.

Espainiako Estatistika Institutuak egindako erroldako azken datuen arabera (2022), atzerrian jaiotako gizon-emakumeak biztanleria osoaren % 9,97 dira Uribe Kostan (17.296 pertsona), orain 20 urte baino % 5,7 gehiago. Horien guztien ia erdia Getxon daude erroldatuta, eta Leioan eta Erandion bizi direnakaz batuta, eskualdeko atzerritarren % 85 osatzen dute.

Orokorrean, Euskal Herrira etorritako migratzailearen profila Hego Amerikakoa eta emakumea da, eta hori are nabarmenagoa da gurean; zehazki, atzerritar jatorrikoen % 56,8 emakumeak dira Uribe Kostan, eta kopurua are nabarmenagoa da latinoamerikarren kasuan: 10etik sei emakumeak dira. Zergatik? Bada, bertako lan-merkatuak hala eskatzen duelako: "Lan feminizatuen eskaera handia dago eskualdean, hala nola etxeko zerbitzuan eta zainketa-lanetan aritzeko".

Ildo horretan, Getxoko emakume migratzaileak batzen dituen Mujeres con Voz elkarteko kideek azaldu dutenez, "gaia asko sinplifikatzea bada ere", inolako sarerik gabe gurera datozen emakume migratzaile gehienek ezin izango dute egoitza-baimenik eskuratu sustraitze sozialak agintzen dituen baldintzak bete arte, eta horiek dira: gutxienez, hiru urteko aldi etengabeaz Espainiako Estatuan egon izana egiaztatzea, berbarako, errolda-agiri baten bitartez; lan-kontratu bat edukitzea eta horren iraupena gutxienez urtebetekoa izatea; eta Estatuan modu legalean bizi diren eta baimen egokia duten beste atzerritar batzuen senitartekoak direla egiaztatzea edo gizartean integratuta daudela ziurtatzeko txostena aurkeztea. "Hori guztia dela eta, etxeko langile gisa edo zaintza-lanetan arituko dira emakume migratzaile horiek, gutxieneko soldata jasota gainera".

Migratzaileen arteko sareen garrantzia nabarmendu dute aktibistek, horien bitartez, besteak beste, tokiko kode kulturalak ezagutu eta zerotik ez hasteko ahalbidetzen dutelako. Hori dela eta, gabezia horiek dituzten emakumeak lagundu guran, elkar zaintzeko guneak eskaintzen ditu Mujeres con Voz kolektiboak. "Hortik aurrera, elkartzeko eta bizikidetzarako ekintzetan parte hartzeko gonbita egiten diegu". Haientzako oinarrizko zerbitzuak eskaintzen dituzte, hala nola lan-aholkularitza, arreta psikologikoa eta izapideak egiteko laguntza. "Baina ez hori bakarrik; eragile politikoa ere bagara, egoera ezberdinen inguruan hausnarketak bideratu eta, beharrezkoa denean, salaketak egiten ditugu, gainontzeko pertsonek bezala duten eskubideetarako sarbidea aldarrikatzen dugu", nabarmendu dute Mujeres con Voz taldeko kideek.

Lana eta hezkuntzaren garrantzia

Ikuspegiko Irune Ruizek azaldu duenez, Uribe Kostara datozen pertsona migratzaileak gurean geratzeko asmoz datoz, bizitza berri eta etorkizun hobe baten bila. Hori dela eta, tokiko datuen faltan, nabarmendu du EAEn lan egiteko adinean bizi diren atzerritar gehienak lanean edo lan bila ari direla. Hala ere, azaldu du horien artean langabezia-tasa % 28 ingurukoa dela, "bertako biztanleriarena baino nabarmen handiagoa". Azaldu duenez, gizonezko etorkinek, orokorrean, eraikuntzan eta ostalaritza-zerbitzuetan lan egiten dute, eta emakumeek, aldiz, zaintza-lanetan eta etxeko sektoreari lotutakoetan; "EAEn, enpleguen herena osatzen dute azken horiek, eta Uribe Kostan horren eskari asko dago, bai biztanleriaren zahartzeagatik, baita horrelako enpleguak dituzten familien beharragatik ere".

Lanaz gainera, hezkuntza ere integraziorako tresna garrantzitsua dela dio Ikuspegiko adituak. Izan ere, orain, gizartean errotzeaz gainera, prestakuntza errotzearen bitartez erregulariza dezake migratzaile batek bere egoera.

Ildo horretan, eta migrazio-datuak aztertuta, Xabier Aierdi Soziologian doktore eta immigrazioan adituak nabarmendu du badela momentua gizarte berri bat sortuko dela pentsatzeko, "jatorri ezberdinetako pertsonez osatutakoa". Hori dela eta, euskal gizartearen erronka pertsona horiei hiritartasun praktiko bat eskaintzea izango dela iragarri du: "Gizarte bat sortu behar dugu bizitzeko merezi duena. Denentzako aukera berdinak eskaini eta pixkanaka aukerak berdinduko dituena. Etorkizunera begira etekinak emankorrak izango direla pentsatu beharra dago. Azken finean, lortu behar duguna da goranzko mugikortasuna bermatzeko tresneria bat ipintzea, adibidez, migratzaileen seme-alabek berton ikas dezaten". Horren harira, Aierdik azpimarratu du migratzaileek eragin ekonomiko "ikaragarria" egiten dutela, "materiala zein afektiboa".

Tokikoak eta atzerrikoak, batera

Integrazio-bide horretan, Aierdik nabarmendu du oso inportantea dela kulturen arteko kontaktua ahalik eta handiena izatea; "nahastuta egotea gizarte bezala izan behar dugun helburuetako bat da berdintasuna lortzeko". Ildo horretan, askotariko iniziatibak sortu dira inguruotan, hala nola Bizilagunak izenekoa. Mota horretako egitasmoek elkarketarako aukera eskaintzen dute, "tokiko eta atzerritik etorritako auzokide berrien arteko elkarreragina hauspotzeko eta elkarbizitza baketsu bat bideratzeko aukera eskaintzen dutelako", azaldu dute Getxoko Bizilagunak proiektuko kideek.

Egitasmo hori 2004an sortu zen, Txekiar Errepublikan, "etxean otordu bat partekatzea bezain gauza sinple eta intimoa migratutako pertsonak eta bertakoak hurbiltzeko modu bat izan zitekeela pentsatuta". Ekitaldi hori urtero hasi zen errepikatzen, Europako hainbat herrialdetan hedatu zen, eta 2013an Euskal Herrira iritsi zen. Horri esker, hainbat elkartek eta udalerrik hartu zuten lekukoa, tartean Getxokoak, eta ordutik hala jarraitzen dute egiten gaur egun ere. "Urte batzuk igaro zirenean, ekimen horren potentziala topaketa sortzeko aukera gisa ikusi genuen, eta apur bat aldatu genuen, indartsuagoa izan zedin. Orain bertan, urteroko Bizilagunak jardueren programa bat dugu, eta, horren bidez, hainbat ekintza antolatzen ditugu urtean zehar, pertsonak elkartu, partekatu eta Bazkariak programaren ekitaldi arrakastatsuan parte hartzera animatzeko", azaldu dute antolatzaileek.

Metodologia

Erreportaje hau egiteko, EITBk eta Tokikomek Espainiako Estatistika Institutuak argitaratutako (INE) udal-erroldei buruzko datu demografikoak bildu, prozesatu eta aztertu dituzte. Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako datu guztiak deskargatu dira, eskualdeka eta udalerrika banatuta, 2002tik 2021era; azken urte hori erakundeak 2022ko urtarrilaren 1ean argitaratutako erroldei buruzko datuei dagokiena izan da.

Immigrantearen jatorria zehazteko, INEk pertsona horien jaioterriak jasotzen ditu, herrialde bakoitzeko komunitate handietan multzokatuta. Hala ere, kasu batzuetan ezin izan da identifikatu jaiotzaren leku zehatza, eta, beraz, jatorrizko kontinenteagaz batera katalogatu dira “Besteak” atala zehaztuta.

Datuak antolatu ondoren, immigrazioaren joerak eta bilakaerak identifikatzeko azterketak egin dira, nazio- zein toki-mailan. Prozesu horretan, hainbat bisualizazio egin dira balizko istorioak aurkitzeko. Gainera, informazio osoagoa lortze aldera, elkarrizketak egin dira askotariko adituakaz.


Auto batek su hartu du Trabakuan

Sutearen ondorioz sortu daitezkeen auto-ilarengatik arretaz gidatzeko deia egin dute herrizaingo sailetik.

15:15 inguruan auto batek su hartu du BI633 errepidean Trabakuan, Ondarroarako norazkoan. Ertzaintzak azaldu duenez, suhiltzaileak bertaratu dira autoko sua amatatzera. Bestalde, inor ez dela zauritu jakitera eman dute.


El reino

Asteburu honetan El reino pelikula emango dute Aita Mari zinean. Ostiralean 22:15ean emango dute, larunbatean 19:30ean eta 22:15ean, eta igandean eta astelehenean, 19:30ean.

Zuzendaria: Rodrigo Sorogoyen. Aktoreak: Antonio de la Torre, Monica Lopez, Josep Maria Pou, Nacho Fresneda, Ana Wagener. Iraupena: 122 minutu. Generoa: Thrillerra. Herrialdea: Espainia. Urtea: 2018.

Donostiako Zinemaldian estreinatu ondoren, zinema areto komertzialetara iritsi da Sorogoyenen azken filma, thriller politiko bat da. Manuel politikagintzan ari da, bere erkidegoan, eta estatuko politikagintzara igaro nahi du. Baina egun batean, bere lagun Pacorekin batera, ustelkeriarekin lotuko dute, eta, egun batetik bestera, kargu guztietatik kanpo geratuko da. Lagunek traizionatu egingo dute, eta alderdiak haren gain utzi nahiko du ardura osoa. Orduan, emaztearen eta alabaren laguntzaz, mendeku bila hasiko da.


Maika Ariztegi herri kirolariarekin elean

Xherpa.ai aizkolari txapelketa nagusian 3. sailkatu da atleta iturendarra.


Jaurlaritzak orain arteko neurri murriztaleei eutsiko die abenduaren 10a arte

Neurriak "eraginkorrak" izaten ari direla uste du Gotzone Sagardui Osasun sailburuak. "Ondo goaz, baina ez gaude ondo", azpimarratu du.

Eusko Jaurlaritzak argitu du abenduaren 10era arte orain arte ezarritako neurri murriztaileei eutsiko dietela, "eraginkorrak" izaten ari direlakoan. Hasiera batean Gotzone Sagardui Osasun sailburuak esan du abenduaren 5a arte izango zela luzapena, baina Jaurlaritzatik EITBri argitu diote 10era arte izango dela gutxienez.

Beraz, indarrean jarraituko dute EAEn eta udalerrian sartzeko eta irteteko mugak, 22:00etako etxeratze aginduak, jarduera sozioekonomikoak 21:00etara mugatzeak edo ostalaritza establezimenduen itxierak, besteak beste

Babes Zibileko Planaren Aholku Batzordearen bileraren ostean Sagarduik azaldu duenez, "ondo goaz, baina ez gaude ondo; kasu asko ditugu, positibo tasa altua da"; horregatik, Iñigo Urkullu lehendakariak beste dekretu bat argitaratuko du bihar Aldizkari Ofizialean, beste 20 egunez neurri murriztaileei eusteko.

Larunbatean jarriko da indarrean dekretua eta abenduaren 10a arte iraungo du, printzipioz, hau da, abenduko zubia pasatu arte, eta pandemiaren egoeraren arabera eguneratuko dute data hori, Osasun sailburuaren esanetan.

INTERESEKOA: Jaurlaritzaren neurri murriztaileak

Sagarduik gaineratu du datuak ez direla "neurriak arintzeko modukoak, ezta gogorragoak jartzeko modukoak ere". Hala, orain arte "hartutako erabakiak onak" izan direla iritzi dio. Horren harira, azpimarratu du datuen hobekuntza "neurri sorta osoari esker" izan dela, ez ostalaritza ixteagatik edo neurri jakin batengatik.

Sentsibilizazio kanpaina

Bestalde, sailburuak "esfortzua" eskatu dio euskal gizarteari birusaren zabalkundea gelditzeko, eta iragarri du sentsibilizazio kanpaina bat jarriko dutela martxan, EAEko erakunde guztien babesarekin, "Eskuak, maskara, distantzia. Denok dakigu nola saihestu" lelopean.

"Komunikabide sozialetan erakutsiko dugun kanpaina izango da, eta gaixotasun honek pertsonak ospitalera, ZIUra edo heriotzara eramaten dituela gogoraraziko du", azpimarratu du Sagarduik.

BIDEOA: Eusko Jaurlaritzaren sentsibilizazio kanpainako bideoa

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Albiste faltsuak zabaldu dira; beraz, agintariek emandakoei egin kasu. Gaitzaren sintomarik baduzu, EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu COVID-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena eskuak sarri garbitzea dela; ahoa estaltzeko maskarak nahitaezkoak dira garraio publikoan, baita kalean eta leku itxietan ere, bi metroko segurtasun-tartea bermatu ezin bada.


Antzerkia: "Y comieron perdices"

Enkante batean, berezkoa duguna, serietik ekartzen dugun guztia jarriko da jokoan.Nork ematen du gehiago?

KEA kultur elkartea.

Helduentzako antzerki amateurreko bi pase.


Aitor Aldazabalek irabazi du Gure Artera taldearen marisko-saskia

Euskal presoen eskubideen aldeko Gure Artera taldeak marisko-saski eder bat zozketatu zuen abenduaren 24an. Aitor Aldazabal bergararrak irabazi zuen saskia, eta antolatzaileek irabazlea zoriondu eta eskerrak adierazi nahi izan dizkiete zozketan parte hartu zuten herritar guztiei: "Denak etxera, presoak kalera! ".


Ume jolasak eta tailerrak izango dira larunbatean Darahliren eskutik

Besteak beste, eguzki plakak eramaten ditu Darahlik errefuxiatuen kanpalekuetara, etxeetan argindarra izan dezaten. Darahli elkarteak antolatutako lankidetza ekintzen barnean, haurrentzako jolasak eta tailerrak antolatu dituzte larunbat arratsalderako (18:00etatik 20:00etara), Alondegian. Mozorro tailerra (sahararren janzkerak probatzeko aukera), aurpegien margotzea, marrazki tailerra. Parte hartzen duten haur guztiei argazkiak aterako dizkiete, eta goxokiak banatuko zaizkie. Bestalde, errefuxiatuen kanpalekuari buruzko erakusketa goiz eta arratsalde ikus daiteke asteburuan.


Historia egin zuten arraunlariak omendu dituzte Etxeberrietako jaietan

Arraun munduan ibilbide oparoa osatu duten andoaindarrek Etxeberrietako auzotarren omenaldia jaso dute gaurkoan, krosaren amaierako ekitaldian. Ainhoa Aiertzak zuzendu duen ekitaldian, haietako bakoitzaren ibilbidea gogoan hartu dute.


Egun Ero: martxoak 23

Xorroxin irratiko Julen Zelaietaren kolaborazioa izan dugu gaurko irratsaioaren lehen zatian, eta bigarrenean, berriz, Amaia Paz Vallejorekin, Gizarte Zerbitzuen Mankomunitateko berdintasun teknikariarekin hitz egin dugu indarkeria matxistak hartzen dituen forma desberdinen inguruan.

Erabilitako musikak:

-Calle 13 - La Perla

-La Muchacha y La Otra - No me toques mal

-Niña Coyote eta Chico Tornado - Errautsak

-The Kiffness - Ievan Polkka ft. Bilal Göregen


AEBren eta Errusiaren arteko tentsioak gora egin du, abisuekin eta diplomazialari baten kanporatzearekin

Errusiar agintariek AEBk Moskun duen enbaxadako "bigarrena" kanporatu dute, ostegun honetan iragarri dutenez. Bestalde, Estatu Batuek berriro ohartarazi dute Errusiak laster inbaditu lezakeela Ukraina.

AEBren eta Errusiaren arteko krisiak beste aurrerapauso bat eman du ostegun honetan. Alde batetik, Errusiako agintariek Moskuko estatubatuar enbaxadako "bigarrena" kanporatu dute eta, gainera, Washingtonek behin eta berriro ohartarazi du Errusiak "egun batzuetan" inbaditu lezakeela Ukraina.

Joe Biden Estatu Batuetako presidenteak bota ditu adierazpenok, Estatu Departamentuak iragarri duenean Errusiak Bart Gorman diplomazialaria kanporatu duela.

Washington erabaki horri emango dion erantzuna aztertzen ari da orain. Izan ere, Ukrainako mugan dagoen Errusiako pilatze militarraren erdian, aldebiko tentsioen "eskaladan" pauso berri bat suposatu duela uste dute estatubatuarrek.

Bertako funtzionario batek jakitera eman duenez, Blinkenek New Yorken geldialdia egitea erabaki du, "Gerra Hotza amaitu zenetik bakearentzat eta segurtasunarentzat unerik arriskutsuena izaten ari denari aurre egin" behar baitiote.

"Orain, inoiz baino gehiago, ezinbestekoa da" Washingtonek eta Moskuk "komunikazioa errazteko beharrezko pertsonal diplomatikoa" izatea, iturri horrek gaineratu duenez.

Bidenek azpimarratu du Errusia inbasioa prestatzen ari dela

Etxe Zuritik, Joe Bidenek ere, abisuen artean, beste behin nabarmendu du Errusiak Ukraina inbaditzeko mehatxua "oso altua" dela, eta esan du litekeena dela inbasio hori "egun batzuetan" gertatzea.

Agintariak azpimarratu duenez, Errusiak ez ditu tropak kanporantz mugitu, barrurantz baizik", eta argi utzi du AEBk baduela arrazoirik pentsatzeko Mosku "bandera faltsuko" operazioa prestatzen ari dela, ukrainar lurraldean sartzeko aitzakia bilatzeko.

Hala ere, berretsi du bide diplomatikoa posible dela oraindik, eta adierazi du horregatik bidali zuela Blinken NBEko Segurtasun Kontseiluaren bilerara; aukera hori mahaigaineratzeko, hain zuzen.

Washingtonen erakustaldi diplomatikoa

Asteburu honetan Europan izango dira, Blinkenez gain, Lloyd Austin Pentagonoko burua eta Kamala Harris presidenteordea. Azken hori, gainera, Munichen izango da otsailaren 18tik 20ra bitartean, Segurtasun Konferentzian.

Bertan, Harris Volodimir Zelenski ukrainar presidentearekin batuko da, eta ziurtatuko du AEB "erabat lerrokatuta" dagoela aliatuekin, Errusiaren balizko inbasio baten aurrean.

Bai Washingtonek bai NATOk ohartarazi diote Moskuri ondorio larriak izango liratekeela Ukraina berriro inbadituz gero, 2014an gertatu bezala.


Ostiralean castinga egingo dute Urduñan martxoan grabatuko duten pelikula baterako

Ibon Cormenzanak zuzenduko duen El bus de la vida pelikularako “adin eta profil guztietako” figuranteak behar dituzte. Horiek bilatzeko, castinga antolatu dute Urduñako Alhondegian ostiral honetan, goiz eta arratsaldez. Grabaketak martxoan eta apirilean izango dira Urduñan eta Bilbon.

Modfie enpresak kudeatuko ditu pelikularen figuranteak. “Adin eta profil guztietako pertsonak” behar dituztela zabaldu du. Arreta berezia oinarrizko musika ezagutza duten gazteengan jarri dute. Hori dela eta, izena ematean profil hori betetzen duten pertsonek hala zehaztu beharko dutela adierazi dute antolatzaileek.

Ibon Cormenzanak zuzenduko du pelikula eta Pachamama A.I.E eta Arcadia Motion Pictures taldeek ekoitziko dute. Gaur egunean girotuta egongo da, eta grabaketak Urduñan eta Bilbon egingo dituzte, martxo erdialdetik apirilera. Enpresa kontratatzaileak zehaztu duenez, lokalizazioen gertuko bizilagunei emango diete lehentasuna, ez baitute kilometrajerik ordainduko.

Castinga, presentzialki zein online

Aurrez aurreko castinga ostiral honetan izango da, otsailaren 3an, goizez eta arratsaldez. Urduñako Alondegian jarri dituzte hitzorduak: 10:30etik 13:30era eta 16:30etik 19:15era. Hala ere, modfie.com plataforman profila sortuta dutenek -edo orain sortzen dutenek- ez dute aurrez aurreko zitara joan beharko. Hauek “selfie motako egungo argazki bat” igo beharko dute plataformara.

Horrez gain, enpresak zehaztu du pelikulan parte hartzeko lan baimena eta dokumentazioa egunean izatea nahitaezkoa dela. Adinez txikikoek NANa izan beharko dute parte hartzeko. Castingean izena ematen dutenek baldintza hauek bete behar dituzte eta grabaketa egunetan libre egon beharko dira.


Iker Garitagoitia, Nerea Ibarzabal eta Sustrai Colina, Madalenetako Bertso Bazkarian

Uztailaren 21etik 25era bitartean izango dira Arrigorriagako jaiak. Pixkanaka ari gara egitaraua ezagutzen: duela aste batzuk zein kontzertu egongo diren iragarri genuen Geurian, baita Rakel Izquierdo arrigorriagarrak irabazi duela Madalenetako kartel lehiaketa.

Gaur, jaien barruan antolatu dituzten beste bi ekintzen berri izan dugu: bertso bazkaria eta bertsio gaua.

Bertso Bazkaria Estropozu Bertso Eskolak antolatu du eta uztailaren 24an, astelehenez, izango da (15:00etan Pergolan). Bertan bertsotan arituko dira Iker Garitagoitia herrikidea, Nerea Ibarzabal markinarra eta Sustrai Colina urruñarra.

Txartelak salgai daude 12 euroan Aldapa eta Imara tabernetan, uztailaren 15era arte. Menua izango da janaurrekoa, arroza barazkiekin, oilaskoa eta postrea.

Bertsio gaua

Bestetik, Bertsio Gaua antolatu du Soinuarrik uztailaren 23an, igandez, Arrigorriagako txosnagunean (20:00etatik aurrera). Parte hartuko duen talde bakoitzak hiru bertsio jo beharko ditu: “Ez da derrigorrezkoa hiru abestiak talde berdinarenak izatea”, zehaztu dute Soinuarritik.

“Ahal dela, nork bere musika tresnak ekar ditzala. Hala ere, bateria, anpliak, bi gitarra eta baxua jarriko ditugu”, diote.

Parte hartu nahi duten taldeek izena eman behar dute uztailaren 15a baino lehen, eta horretarako emaila idatzi behar dute soinuarrielkartea@gmail.com helbide elektronikora. “joko dituzuen abestiak, taldearen kide kopurua eta erabiliko dituzuen musika tresnak zehaztu beharko dira emailean”, diote.


Asteburuko partida ofizialki bertan behera geratu zen, taldean positibo bat egon delako

Arauz ezarritako protokoloari jarraituz, joan den ostegunean, gure lehen taldeko jokalariek lehen antigeno-testa egin behar izan zuten. Hala, emaitzak aztertu ondoren, haietako bat zalantzazkoa zela ikusi zen. Ondorioz, Espainiako Futbol Federazioarekin adostuta, Osakidetzaren bidez presako PCR bat egitea erabaki zen. Zalantzazko emaitza jaso zuen jokalariari hurrengo egunean bertan egin zioten PCR-a eta larunbatean baieztatu zen emaitza positiboa.

Albisteak etsipen handia suposatu du taldearen baitan. Hilabete ugari lehiarik gabe eman ondoren, azkenean, argi pixka bat ikusten zen. Jokalari guztiak oso motibatuta eta ilusio handiarekin zeuden denboraldiari hasiera emateko. Aste oso gogorrak eta zalantzazkoak izan dira eta inork ez zuen beste geldialdirik espero.

Klubak bere gain hartzen du Federazioaren erabakia, gertatutakoaren berri garaiz eta behar bezala eman duela jakinik. Horrez gain, asko sentitzen du, autobusera igotzear egonda, erabakiak sortu dituen eragozpen guztiak. Era berean, eskerrak ematen dizkio publikoki CD. Juventud del Circulo taldeari larunbat goiz frenetiko baten inguruan izan duen ulermen eta enpatiagatik.

Azkenik, klubetik animo handiko mezu bat bidali nahi diogu gure jokalariari, bere errekuperazio azkarraren zain eta lehiara ahalik eta lasterren itzultzeko irrikaz. Egoera ez da batere erraza, baina hemendik inoiz baino indartsuago irtengo gara.

Goazen Lauburu!


Kasu positiboak igo egin dira Azpeitian azken astean, baina intzidentzia tasak behera egin du

Azken zazpi egunetan hamazazpi kasu positibo zenbatu dituzte herrian, baina intzidentzia tasa joan den ostiralekoa baino baxuagoa da.

Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak koronabirusaren bilakaeraren inguruan kaleratu berri duen txostenaren arabera, atzo bi kasu positibo zenbatu zituzten Azpeitian. Azken zazpi egunetan, guztira hamazazpi kasu positibo detektatu dituzte herrian. Astebetean gora egin dute kasuek; izan ere, hamabost kasu atzeman zituzten otsailaren 26tik martxoaren 4ra bitartean. Azken hamalau egunetako intzidentzia tasa, berriz, nahikoa egonkor mantendu da herrian. Gorabehera batzuekin, baina eremu horian mantentzen da Azpeitia. Tasa 210,25ekoa da Azpeitian gaur-gaurkoz, joan den ostiralean Osasun Sailak emandakoa baino baxuagoa: 223,39koa zen orduan.

Urola Kosta eskualdean, berriz, guztira hamasei kasu positibo atzeman zituen atzoko probetan Osasun Sailak, eta kasu horien erdiak baino gehiago Zarautzen baieztatu zituzten. Bederatzi kasu positibo baieztatu zituzten atzo han, eta intzidentzia tasa 171,33koa da orain. Azken astean 33 kasu zenbatu dituzte Zarautzen, eta ondorioz, gora egin du intzidentzia tasak astebetean; izan ere, joan den ostiralean 98,51koa zen zenbatekoa, eta egun 171,33koa da.

Azkoitian, berriz, hiru kasu positibo zenbatu zituzten atzo. Sei kasu baieztatu dituzte azken zazpi egunetan han, eta intzidentzia tasak behera egin du zerbait. 91,80ko tasatik 83,45era jaitsi da zenbatekoa Azkoitian. Zumaian, bestalde, bi kasu positibo hauteman zituzten atzo. Zumaian, aldiz, gora egin du intzidentzia tasak azken astean. Azken zazpi egunetan bost kasu positibo detektatuta, 91,58ko tasatik 101,76ra igo da datua.

Eskualdeko gainerako herrietan, atzo ez zuten kasu positibo berririk atzeman. Orion azken zazpi egunetan sei kasu positibo zenbatu dituzte, eta egun intzidentzia tasa 130,46koa da; joan den ostiraleko datua baino baxuagoa da, 179,39koa baitzen tasa hilaren 5ean. Zestoan, ostera, azken astean bost kasu detektatu dituzte. Intzidentzia tasa altua izaten jarraitzen dute han, baina behera egin du zazpi egunetan; 436,57koa da tasa orain Zestoan. Aian bi kasu zenbatu dituzte azken zazpi egunetan, eta bana Aizarnazabalen eta Errezilen. Astea kasu positiborik hauteman gabe pasatu dute Beizamak eta Getariak.

400 kasutik gora

Azken egunetako joera hautsiz, atzo kasu positiboek gora egin zuten berriz ere Hego Euskal Herrian; izan ere, 447 kasu atzeman zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 7.291 test diagnostiko egin zituzten, eta 380 kasu positibo zenbatu zituzten. Lurraldeka aztertuta, Bizkaian 196 positibo baieztatu zituzten, 138 Gipuzkoan eta 44 Araban. Hiru lurralde horietatik kanpo bizi diren bi lagunek ere positibo eman zuten PCR eta antigeno probetan. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %5,2koa da positibotasun tasa. Nafarroan, aldiz, 1.907 proba egin zituzten eta 67 kasu atzeman zituzten. Positibotasun tasa %3,5ekoa da Nafarroan.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erietxeetako egoerari dagokionean, atzo 41 lagun ospitaleratu zituzten eta, gaur-gaurkoz, COVID-19a duten 230 herritar daude erietxeetan, horietatik 95 Zainketa Intsentsiboetako Unitateetan (ZIU). Oro har, behera egin dute erietxeetako datuek azken astean. Oinarrizko birsorkuntza tasa edo R0 indizea puntu batera iritsi da berriz ere; zenbateko horrek etenik gabe egin du gora azken egunetan.


Herri handietan gora txikienetan behera

Galtzaundi Euskara Taldeko komunikazio teknikariak azken berriak kontatu ditu Ataria Irratian. Amaia Senperenarekin ondorengo gaiak aztertu ditugu: kale erabilpenaren neurketa, Errigora, Baionako ekimena, Irakurle taldea eta Laukiz lauki.


Arabako Trontza Txapelketa Mistoa

Bizindar eta Arabako Herri Kirolen Federazioak antolatuta.


Musika bandaren kontzertua

Oñatiko musika bandaren kontzertua. Doan da baina edukiera mugatua da eta aurrez hartu behar da sarrera udal webgunean edo Txokolateixan.


Biboteak prest, aldarriz betetako hilabeterako

Kings ile-apaindegian, hasi dira bezeroei bizarra kendu eta biboteak atontzen. Beste urte batez, badator azaroa eta horrekin batera, Movember dinamika. Aurten ere, hainbat ekimen izango dira Arrasaten, eta egun handia azaroaren 27a izango da: krosa, bazkaria eta kontzertuak ere egingo dituzte.

Hainbat ekintza egingo dituzte aurten ere, Movember ekimenaren baitan. Gogoratu behar da prostata eta barrabiletako minbiziaren gaineko sentsibilizazio ekimena dela Movember, eta keinua egiteko modua azaroan zehar bibotea eramatea dela.

Mondravember mugimenduko kide da Iban Arroiabe, eta azaldu du Kings ile-apaindegiak ekarpena egingo duela beste behin: "Azaroko bizar-mozketa guztiekin batutako dirua Movember fundaziora bideratuko da; hain zuzen ere, Deriora". Bertan Arkaitz Carracedok zuzendutako laborategia dago eta minbizia ikertzeko bideratu nahi dute dirua.

Bestetik, azaroaren 13an afaria antolatu dute, diru gehiago batzeko. 45 pertsonarentzako lekua egongo da Taska tabernan, eta 30 euroren truke eman ahalko da izena. "Oraindik jendea garaiz dago izena emateko", azaldu du Arroiabek. Eta bailarako topaketa 20an izango da. Iaz bezala, Elorregin batuko dira gai honen bueltan lanean ari diren eragile debagoiendarrak.

Azaroaren 27a, egun handia

Azaroko azken zapaturako, egun osoko egitaraua prestatu dute Mondravemberreko kideek; gainera, aurten, ezohiko kontua egingo dute: doako paella-jana. "Herritar guztientzako bazkaria egingo dugu eta doan izango da. Nolanahi ere, borondatea eman nahi dutenek aukera izango dute dirua saski batzuetan uzteko", azaldu du Arroiabek. Bazkariaren aurretik krosa egingo dute; antolatzaileen esanetan, aurten "kirola eta osasuna" izango direlako ardatz. Eta Arroiabek gehitu du bertsolariak ere izango direla eta arratsaldean kontzertuak egingo dituztela. Seber Altube plazan izango da dena.


2022. urteko egutegia osatzeko argazki lehiaketa abiatu du udalak

2022. urteko egutegia osatzeko argazki lehiaketa abiatu du Hondarribiko Udalak. Iaz antolatu zuten lehenengoz irudi txapelketa, eta emaitzak baloratu ondotik erabaki dute bigarrenez ere horrela osatzea egutegia. Maria Serrano Herritarrekiko Harremanetarako eta Turismo zinegotziaren hitzetan, «Hondarribia marka hedatzea» da lehiaketaren helburu nagusia.

Parte hartzeko interesa duten lagunek Hondarribiko txoko bat, paisaia bat, gastronomia… aukeratu beharko dute, baita 18 urtez gorakoak izan ere. Irudiak ondoko posta elektronikora edo Hondarribia Turismora bidali beharko dituzte interesdunek gaurtik azaroaren 5era bitartean. Guztira, 100 euroko hamabi sari banatuko dituzte. Iaz, 686 argazki jaso zituzten.

2022 EGUTEGIRAKO ARGAZKI LEHIAKETA – OINARRIAK


Jaurlaritzak 1.500 eurorainoko laguntzak emango ditu leihoak berritzeko

Energia kontsumo txikiko etxetresnak erosten dituztenei %25 ordainduko die. Asteazkenean jarriko dira indarrean laguntzak, azarora arte edo dirua bukatu arte.

Autoak erosteko laguntza publikoen ondoren, leihoak eta etxetresnak berritzeko laguntzak jarri ditu indarrean Eusko Jaurlaritzak, EEE Energiaren Euskal Erakundearen bitartez. Bihartik aurrera, 1.500 eurorainoko laguntza publikoa jasoko dute beren leiho zaharrak aldatu eta energia kontsumoa jaisten duten leiho berriak erosiko dituztenek. Kontsumo txikiko etxetresnen erosketa ere lagunduko du EEEk, gehienez 130 eurorekin.

Iñigo Ansola EEEko zuzendariak azaldu duenez, 2,5 milioi jarriko dituzte leihoak berritzeko eta beste hainbat etxetresnak ordezkatzeko. Uztailaren 1eko goizetik zortzietatik aurrera erositako produktuek jasoko dute laguntza, azaroaren 30era arte edo dirua bukatu arte. Ansolaren arabera, laguntza publikoen bitartez energia kontsumoa aurreztu nahi dute, eta, aldi berean, bultzada ekonomikoa eman leihoen eta etxetresnen sektoreei.

Leihoak berritzeko planari dagokionez, isolamendu termiko handiko leihoek jasoko dute laguntza. Leihoak erostearen eta jartzearen kostuaren %25 hartuko du bere gain EEEk, baina gehienez 1.500 euro etxe bakoitzeko. Ansolak kalkulatu duenez, 2.000 leihoren aldaketa finantzatu ahal izango dute diru horrekin.

2.000 etxetresna

Etxetresnen kasuan, 2.000 ordezkapen finantzatuko dituztela aurreratu du Ansolak. Aparailu berrien %25 jarriko du Jaularitzak, baina gehienez 130 euroren laguntza publikoa jasoko du tresna bakoitzak. A+++ mailako hozkailuek, izozkailuek, ontzi garbigailuek eta lehorgailuek 130 euro izango dituzte gehien jota, eta ehun eurokoa A++ eta A+ mailakoek.

Laguntzak ontzat jo ditu ACEPV Araba, Bizkai eta Gipuzkoako etxetresna saltzaileen federazioko presidenteak, Jon Saenzek. Azaldu duenez, gain behera doan sektore bat da berea, 2010az geroztik denden %52 desagertu egin baitira. 400 saltoki geratzen dira orain. 2018a eta 2019a urte txukunak izan dira, salmentak %5 handitzea lortu eta krisi aurreko mailara itzuli direlako. Itxialdia amaituta, eskariak asko handitu dira.


Gaztelekutik Txuri Urdinera

Ordutegia: 16:00-21:00.

Tokia: Gaztelekua.

Zehaztasunak: Gaztelekutik Txuri Urdinera irteera.

Oharra: irteeretan parte hartzeko guraso baimenak Gaztelekuan jaso behar dira.

Informazio gehiago: Gaztelekuan (ordutegia, dirua, garraioak, materiala…) gaztelekua@usurbil.eus / 943 371 050.

Antolatzailea: Gaztelekua.


Gaztea Bidegurutzean: Petti

"Bidegurutzean" saioko kabinan sartuta, musikari, iluntasunari eta deabruari buruz hitz egin du Berako musikariak.

Petti musikariak Euskal Telebistako 'Bidegurutzean' saioan hartu du parte.


Kalean edatea debekatuta dagoela gogorarazi du udalak

Bizi dugun egoeraren aurrean Antzuolako Udalak beste behin elkartasunez jokatzeko deia egin die antzuolarrei. "Udaletik gogorarazi nahi dugu, kalean alkohola edatea erabat debekatua dagoela. Azken dekretuak berariaz aipatzen du debekua, baina aipatuko ez balu ere, elkartasunez jokatu eta horrelako jarrera berekoiak baztertzeko momentua da", ohartarazi du.


Pantaila txikiko sagarraren hozkada

Plataformen botere oreka berria, proiektu xumeen arrakasta eta nostalgiaren aroa izan dira 2022ko gako nagusietako batzuk


Amalgamaren edertasuna

Euskadiko Orkestraren azken abonu-kontzertuan, Handiena izenekoan –programa osatzen zuten bi obrei erreferentzia eginez– estiloen kontrajarritasuna eta soinu-bizipenen aurkakotasuna izan zen, zalantzarik gabe, topaketaren gauzarik erakargarriena.

Hasteko, Elkano: Mundubira musika bidelagun proiekturako enkarguzko azken obra entzuteko aukera izan genuen. Proiektu hau, lehenengo zirkunnabigazioaren –handiena hain zuzen ere– 500. urteurrena ospatzeko, Mikel Chamizo, Mikel Urquiza, Joel Merah eta Teresa Catalanen obrek osatu dute. Oraingoan, zikloa ixteko lana Zuriñe Gerenabarrenaren Lorratz izeneko pieza izan da. Tinbrika eta testura iradokitzailez betetako lana da. Konpositoreak berak adierazi zuen bezala, esplorazioz eta sentipenez betetako partitura da. Lan honek "aurkikuntza" zaporea uzten du. Elkanok, zalantzarik gabe, esperimentatu egingo zuen sentsazio hori. Euskadiko Orkestrak lan delikatua egin zuen, musikaren ehundurak destakatuz, eta sonoritateen argitasuna eta gardentasuna izan zen ezaugarri nabarmenena.

Jarraian, hasierako lan labur honen ondoren, obra "handiena" iritsi zen, izugarria esan genezake bere tamainagatik. Hain zuzen ere, Anton Brucknerren zortzigarren Sinfonia, 80 minutuko iraupenarekin, musikaren historiako sinfonia handienetako bat da.

Obra handi hau konpositorearen nahigabeen eta segurtasunik ezaren emaitza izan zen. Zazpigarren sinfoniaren arrakastaren ondoren, zortzigarren sinfonia hau Brucknerrek gehien miresten zuen orkestra zuzendarietako batek, Hermann Levik, baztertu zuen. Horrek izugarrizko tristura eta depresioa ekarri zizkion. Baina, austriarrak, bere lanean adoregabetu beharrean, etengabe hobetu eta aldatu zuen obra, Levik helarazitako kritikak kontuan hartuta. Azkenik, Vienan estreinatu zuen obra 1892ko Gabonak baino lehen. Eta arrakasta izugarria izan zen. Obra wagneriarra da bere sonoritatean, baina bere arkitektura Beethovenengandik dator, bere bederatzigarren Sinfoniatik nabarmenago.

Gerenabarrenaren obraren kasuan bezala, Euskadiko Orkestrak, Robert Treviñoren zuzendaritzapean, lan zehatza egin zuen sonoritatearen ikuspegitik eta baita psikologiaren ikuspegitik ere, mugimendu sinfoniko bakoitzean sentitzen diren mood-ak birsortzen jakin baitzuen. Bereziki azpimarratuko nuke Adagio-an lortutako giroa, gordin eta lazgarri gertatu baitzen bertsio interesgarri honetan.


Bakartxo Ruiz ez da EH Bilduren hautagaia izango 2023ko foru hauteskundeetan

EH Bilduk Nafarroako Parlamentuan duen bozeramaileak ziklo bat amaitzeko unea dela adierazi du. Politikako lehen lerroa utziko du eta irakaskuntzan duen postura itzuliko da heldu den urtean.

Legegintzaldia amaitzeko urtebete inguru gelditzen den honetan, Bakartxo Ruizek iragarri du ez dela EH Bilduren hautagaia izango 2023ko udal eta foru hauteskundeetan. Erabaki pertsonala izan dela adierazi du.

EH Bilduk Nafarroako Parlamentuan duen bozeramaileak ziklo bat amaitzeko unea dela azaldu du eta Nafarroako aldaketa prozesua bizitzea "pribilegioa" izan dela gaineratu du.

"Ziklo bat amaitzeko unea da. EH Bildun lan egiten jarraituko dut, militatzeko modu asko daude [...] Pribilegioa izan da Nafarroan aldaketa prozesua bizitzea", esan du Bakartxo Ruizek EH Bilduk sare sozialetan zabaldu duen mezuan.

Legegintzaldia amaitutakoan, politikako lehen lerroa utziko du eta irakaskuntzan duen postura itzuliko da heldu den urtean.

Bakartxo Ruiz 2011n aurkeztu zen lehen aldiz EH Bilduren zerrendetan. Ordezkoa azaroan erabakiko den arren, igandera arteko epea dute nahi dutenek Nafarroako Parlamenturako eta Iruñeko udalerako hautagaitzak aurkezteko.


Itxaropena lausotu egin da

Alavesek sei puntura du salbazioa, Mallorcan galdu ostean. Etxekoak ez dira hobeto aritu, baina arabarrek sasoi osoan erakutsitako gabeziak izan dituzte erasoan


Iaz %5,8 handitu zen Nafarroako ekonomia

Nastat estatistika erakundearen datuen arabera, azken hiruhilekoan %0,8 hazi zen BPG, aurreko hiruhilekoko datuekin alderatuta

Nafarroako Gobernuak %6,5eko hazkundea aurreikusi zuen 2021erako, eta, azkenean, zazpi hamarren beherago geratu da. Nastat estatistika erakundeak aurreratutako lehen datuen arabera, iragan urtean %5,8 handitu zen ekonomia. Halaber, 2020an galdutakoaren parte handi bat berreskuratu zuen ekonomiak; izan ere, 2020an, %8,3 egin baitzuen atzera ekonomiak.

Azken hiruhilekoaren datuen erreparatuta, antzematen da urteak aurrera egin ahala ekonomia motelduz joan dela, batik bat industriaren eraginez. Jarduera ekonomikoa %0,8 handitu zen azken hiruhilekoan, hirugarren hiruhilekoarekin alderatuta (uztailetik irailera, berriz, %1,6 eta apiriletik ekainera %2,6.

Nastatek azaldu du industriak eragin du moteltze hori. Volkswagenek, esaterako, hornidura arazoen ondorioz, hainbat egunez produkzioa gelditu behar izan zuen urrian, azaroan eta abenduan, eta autogintzak zein beste hainbat sektorek izandako arazoak islatu ditu datuak. Alta, Nastaten arabera, merkatuen zerbitzuek eta eraikuntzak konpentsatu egin dute joera ezkor hori.

Azken hiruhilekoko datua iazko azken hiruhilekoko datuarekin alderatuz gero, Nafarroako BPG %4,7 handitu da.

Aurten, %5

Hazkundearen moteltzea COVID-19aren azken olatuarekin lotu du Elma Saiz Ekonomia kontseilariak. Hala ere, ziurtatu du Nafarroako ekonomia «sendoa» dela, eta aurten hazkunde «nabarmen» bat izango duela. BPGa %5 haziko dela dion iragarpenari eusten dio Iruñeko gobernuak, baina onartu du datu hori «zuhurra» dela beste erakunde batzuek egin dutenekin alderatuta. Laboral Kutxak, esaterako, %6,2ko hazkundea iragarri zuen abenduan.

Edonola ere, Saizek aitortu du egoera aldakorra dela eta zuhurgabetasuna handia dela, Ukrainako gerra hotsen, inflazio handiaren eta hornidura kateetan dauden arazoak direla eta. Azken bi arazo horiek urteak aurrera egin ahala apaltzea espero du.

Nafarroako Ekonomia urte hasieran espero baino motelago hazi bada ere, horrek ez du zerga bilketan eragin handirik izan: 2020an baino %15 gehiago bildu du eta pandemia aurreko egoera baino %5,8 gehiago.

Beste lurraldeak

Eustatek duela bi aste eman zituen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomiaren datuak, eta han azken hiruhilekoan jarduera ekonomikoa bizkortu egin da urteko azken hiru hilabeteetan. 2021ean, %5,5 hazi zen ekonomia, eta aurreko urtean galdutakoaren erdia berreskuratu zuen, eskas.

Espainiako ekonomiari, ordea, tarte handiagoa geratzen zaio pandemiaren aurreko mailara itzultzeko. 2020. urtean %10,8 jaitsi zen, eta, INEk gaur emandako datuen arabera, 2021. urtean %5 hazi zen. Kopururik handiena da 2000. urteaz geroztik; baina, hala ere, Espainiako Gobernuan aurreikuspenetik behera geratu da, %6,5ekoa espero baitzuen. Hurbilago geratu dira beste erakunde batzuk: NDFk %4,9 esan zuen; Funcasek, %4,8, eta OCDEk eta Espainiako Bankuak, berriz, %4.5.

Frantziak oso gertu du pandemiaren aurreko maila: 2020an jarduera ekonomikoaren %8 galdu zuen, eta iaz %7 berreskuratu zuen, Insee Estatistika eta Ekonomia Ikerketen Institutuak baieztatu duenez. Hazkunderik handiena izan da azken 52 urteetan. Emaitzekin oso gustura azaldu da Bruno Le Maire Ekonomia ministroa: «Ekonomia bete-betean dabil. eta erantzuteko gaitasun handia du». Langabezia tasaren jaitsiera sekula ikusi gabekoa dela ere nabarmendu du ministroak.