Jone Uria zuzenean eta Etxahun Lekue puntuka, Bilboko finalera

Bizkaiko Bertsolari Txapelketako azken finalaurrekoa jokatu dute Lekeition, eta zehaztu da finalisten zerrenda. Zortziko txikian bizi eta fin aritu dira seiak, entzuleen gozamenerako

Jone Uriak irabazi zuen atzo Bizkaiko Txapelketako azken finalaurrekoa, 508,5 puntu lortuta. Hala, finalerako sailkatu zen zuzenean. Ondoren sailkatu ziren, hurrenez hurren, Etxahun Lekue, Ibon Ajuriagojeaskoa, Ander Elortegi, Txaber Altube eta Arrate Illaro. Beteta zegoen Lekeitioko (Bizkaia) Santi Brouard pilotalekua. Giro beroa eta entzulea bertso gosez sumatzen zen finalaren atariko kanporaketan. Mikel Laboaren heriotzaren urteurrena gogoan, batek baino gehiagok omendu zuen musikaria, agurrean haren doinuak erabiliz.

Zortziko handiko lanak argudiaketarako baliatu zituen seikoteak. Lekuek eta Ajuriagojeaskoak harrerako haur bat izan zuen bikotearen rolean abestu zuten. Duela hilabete gutxi itzulia zen ume hori bere familia biologikoarengana, eta Lekuek berriz izan nahi zuen esperientzia hori. Ajuriagojeaskoak, ordea, erabakia hartzeko denbora behar zuela zioen. «Ta zuk dinozu denbora falta/ ta ein behar geunkela etena/ ba denbora da hain zuzen eurek/ faltan izaten dabena», esanez hasi zuen ofizioa Lekuek. Denbora beharrezkoa zuela erantzun zion Ajuriagojeaskoak, bere sentimenduak azalduz: «Sentitzen bainaz neure umea/ galdu izan baneu moduan».

Zortziko txikiarekin berotu zen giroa saioan, eta entzulearengan ere nabari zen txikiak ematen duen bizitasuna entzuteko gogoa. Fin eta fresko ibili ziren Altube eta Lekue. Altube Lekueren taxira igo zen Lekeition, gidariak aireportura eraman zezan; ordu erdi pasatu ostean, herritik atera gabe zeuden artean. Azkenerako, honela esan zion Altubek: «Hurrengo kurba horretan/ sakatu frenoa/ itxi nagixu hemen/ Bizkaibusez noa». Bertsoaldi osoan freskotasuna transmititu zuen saioko gazteenak. Eta Lekuek, berriz, azkenera arte gorde zuen herrian bueltaka ibiltzearen arrazoia: «Nik ez zaiut itxiko/ akaso egin salto/ zergatik egiten dodan/ azaldu beharko/ aurrekoan joan zinenean/Lekeitiotik kanpo/ Uberreko bategaz/ joan zinelako».

Uriak eta Elosegik ere bertsoaldi polita osatu zuten lan horretan. Hasierako sakearekin, batez ere. Uriak berbalagun talde batean eman zuen izena euskara praktikatu asmotan, eta Elosegik, praktikatu nahi zuten horiei laguntzeko. Talde bera egokitu zitzaien, eta Elosegi ez zen isiltzen. Uriak, Euskaraldiarekin lotuz, hasieratik zuzen: «Belarriprest naiz baina/ ez hainbesterako». Hitz joko berarekin jarraituz erantzun zion Elosegik: «Zu belarriprest eta/ ni berriz naiz txapa».

Aldarria eta gaurkotasuna

Aldarrikapenerako ere izan zuten hamarreko txikian. Pentsio duinen aldeko protestan topatutako bi erretiraturen azalean kantatu zuten Lekuek eta Illarok. Pentsio duina zuen Lekuek; Illarok, berriz, bizitzeko estu zebilela zioen. Lekuek hasi zuen ofizioa: «Zure egoeran barri/ badakit bestalde/ Bilbo astelehenero/ pasaz aldez alde/ zure eta ostean/ datozenen alde». Illarok galdetu zion ea zergatik ez zuten berdin kobratzen lan gehiago ez bazuen egin. Eta, ixteko, gazteengan jarri zuen begirada: «Ingurura beituta/ gazteak non daude?/ Hoiek ez dute izango/ pentsiorik ere».

«Zuen begiradak gurutzatu dira. Urduri jarri zara». Horixe kartzelako gaia. Begi ezberdinetatik abestu zuen bakoitzak. Uriak bilobaren izena ahaztu zuen amonaren rolean abestu zuen. Afari osoa «bihotza eta laztana» deitzen pasatu ondoren, begiradak gurutzatzerakoan lotsa eta mina sumatu zituela azaldu zuen. Hirugarrenean: «Ta begiradaz barkatu esan/ eta esan diot hala:/ eskerrik asko egitearren/ ezer ez balitz bezala».

Lekue, berriz, Iñigo Cabacasen epaiketako ertzain baten larruan jarri zen. Lehenean azaldu zuen:«Gogoan daukat Indautxun/ pasatu gendun gaba/ epaitegiko gelan/ gaur parez pare gara/ duintasuna dario/ Cabacasen ama da».

Atzokoa azken finalaurrekoa zen, eta hilaren 15ean Bilboko Miribillan finala jokatuko duten zortzi bertsolarien zerrenda hau da: Miren Amuriza, Nerea Ibarzabal, Jone Uria, Xabat Galletebeitia, Etxahun Lekue, Onintza Enbeita, Eneko Abasolo eta Aitor Bizkarra.


Urte bukaerara, dena emanda

Lazkaon ekitaldi ugari izango da Gabon aurrean, girotzeko. Ikastolako ikasleek euskal ohiturak erakutsiko dituzte gaur plazan. Elkartasun jaialdia egingo dute arratseanInoiz baino luzeagoak izango dira Lazkaon aurten Gabonak. Abenduaren 12ko arratsean ka-le argiztapen berezia piztu zen, eta urtarrilaren 13an Astotxo Eguna ospatuta bukatuko dira. Hilabete osoan, denboraz gain, ekitaldi sorta luzeak beteko ditu Lazkaoko kaleak.Lazkao Txiki musika eskolak herenegun egin zuen Eguberri kontzertua, Arerian. Aretoa entzulez bete zen, ia bi orduko saioa entzuteko.Haur horiek berberek, kide gehiagorekin eta ikastolaren izenean, gaur beteko dute atzera Areria. Elkartasun Jaialdia egingo dute, emanaldi bikoitzarekin: 17:30ean HH5eko haurrek, eta 18:00etan larriagoek. Betekada ziurtatuta dago, senide, guraso eta etxekoekin bakarrik. Hala, publiko orokorrarentzat ez dute sarrerarik salgai ipiniko.Aurkezpena gaur egoizeanSan Benito ikastolako LH5eko ikasleek, berriz, gaur goizean ere ukitu berezia emango diote plazari. Euskal ohiturak eta folklorea landu dituzte proiektu batean, eta horien aurkezpenak egingo dizkiete herritarrei, taldeka jarrita. Plazan, 10:00etatik 12:00etara ariko dira.Ruandarekiko elkartasun asteak ere azken txanpa du. Patxi Zubizarretaren ipuin kontaketa eta bart gaueko film emanaldiaren ondotik, argazki erakusketa eta bidezko merkataritzako gaien salmenta geratzen dira. Kultur etxean daude, bihar arte.Kale girotzen Lazkaon merkatari elkartea ere ari da. Erakusleiho lehiaketan botoa igandera arte eman liteke. Asteazkenean zenbatu, eta ostegunean banatuko dituzte sariak, udaletxean.Gabon kanpainan, izar batekin identifikatu dituzte dendak.Datorren astea, bete-beteaGabonetako astean ere izango da zer ikusia Lazkaon. La Traviata operaren emanaldia (abenduak 27), zesta punta partidak kiroldegian (28), izotz pista plazako frontoian (27tik 30era) eta Caballer etxeko su artifizial musikatuen ikuskizunak (30) eta San Silbestre krosak (31) hornituko dute urte bukaera.


AupaQuartet taldeak kontzertua emango du

AupaQuartet taldeak kontzertua emango du Banakon datorren asteazkenean, gaueko hamarretatik aurrera. AupaQuartet-ek Donostiako Jazzaldian parte hartuko du, baina aurretik Banakoko taula gainean izango da zuzenean. Sarrera doan izango da.


Alderdi abertzaleak zelatatu al dituzten galdetuko diote Espainiako Gobenuari

Soraya Saenz de Santamariaren agerraldia eskatu du Amaiurrek, eta Sekretu Ofizialen Batzordean Felix Sanz Roldan CNIko buruari galdetuko dio EAJk, bihar.

Alderdi abertzaleek azalpenak nahi dituzte. Espainiako zerbitzu sekretuek (CNI) alderdi politiko abertzaleetako ordezkariak zelatatu dituzten edo ez jakin nahi dute, eta azalpenak emateko eskatuko diote Espainiako Gobernuari.Batetik, Amaiurrek, Soraya Saenz de Santamaria gobernuko ordezkariak Konstituzio Batzordean agerraldia egitea nahi du, zelatatze horiek izan diren edo ez azaltzeko, eta izan badira haren inguruko xehetasun eta esplikazioak emateko. EAJk, bestetik, CNIko buruari eskatuko dizkio azalpenak, bihar bertan.

El País egunkariak igandeko edizioan berri eman zuen Ameriketako Estatu Batuek Espainia zelatatu dutela, baita CNIk hainbat abertzaleren espioitza egin duela ere, «modu iraunkorrean». Informazio horien arabera, epaileen baimenarekin egiten ditu zelatatzeak CNIk, eta hiru hilean behin berriztatzen dituzte baimen horiek.


EiTBk eta CaixaBankek hitzarmena berritu dute, Hiru3 komunitatea babesten jarraitzeko

Hiru3 gaztetxoentzako telebista eta Internet komunitateak opari eta ekintza ugari ditu iragarrita aurtengorako ere.

Ostiral honetan, maiatzaren 10ean, EiTBk eta CaixaBankek lankidetza hitzarmena berritu dute, eta aurrerantzean ere CaixaBankek Hiru3 komunitatea babesten jarraituko du. Edu Barinaga ETBko zuzendariak eta Juan Pedro Badiola CaixaBankeko Euskadi eta Kantabriako Lurralde zuzendariak izenpetu dute akordioa.

Bi aldeak pozik agertu dira, akordioaren bitartez, Hiru3k gaztetxoei eduki eta ekimen erakargarriak eskaintzen jarraituko duelako eta Hiru3 komunitatea geroz eta sendoagoa delako.

Haur programazio eta entretenimenduzko edukiak biltzen ditu Hiru3k. Telebista kanala ez ezik, eitb.eus-en atari garrantzitsua du. Bertan, haurrek, besteak beste, aplikazio berrian marrazki bizidun gogokoenak dituzte ikusgai euskaraz, eta '3txulo' saioa mugikorrean zein tabletean inoiz baino hobeto ikusteko aukera dute.

Berebat, Hiru3ko kide izateak abantaila ugari ditu, adibidez, opari ederrak hartzen dituzte bazkideek urtebetetze egunean. Besteak beste, aurreko urteetan bezala, gaztetxoek Port Aventurara joateko sarrera bat jaso dezakete gertuen duten CaixaBanken bulegoan. Era berean, ekimen ugari antolatzen du EiTBren Hiru3 komunitateak; besteak beste, urtero, jai handia Izan EiTB Jaiaren baitan.

CaixaBankek, bestalde, abesti, abentura eta kontu koloretsuak eskaintzen dituen '3txulo' saioan Ekonomikeriak tartea babesten du astero. Bertan, gaztetxoenek hainbat gai berriren ezaguera dute modu dibertigarrian, '3txulo'ko Xbel, 4ra, 2ttor eta 2hurri pertsonaien eskutik.


Aspaldian kale egin eta berriro hemen...

Bai, Hitzak Hots atalean, hasieran parte hartzen nuen nire idatzitxoak bidaliaz eta azken bi urtetan ez dut kolaboraziorik egin.

Bizitzan zehar pertsonok astinduak jasotzen ditugu, asko-askotan astindu txarrak izan ohi dira, abisurik gabe eta ezustean etortzen direnak. Eta duela bi urte horrelako bat jaso ondoren, sail honetan kolaboratzeko gogo eta indarrak desagertu zitzaizkidan.

Bai hemen kolaboratu, egunerokotasuna bizi eta sentidua topatu, lanera joan eta burua bertan izan, lagunartean disfrutatu, familia bizi… Batek baino gehiagok, bizitutakoak eta bizitzen ari zaretenok jakingo duzue zertaz hizketan ari naizen.

Dena hankaz gora jartzen da momentu batean, eta gero berriro hemen gaudenok bizitzen jarraitzen dugulako, bizitzeko motiboak topatu behar ditugu, inguruan asko daudenak, baina momentuko iluntasunak ikusten uzten ez dituenak. Momentu ilunak bizitzan eta argia ikustea ezinezko egiten den momentuak.

Inguruan bakoitzak bere esperientziaz hitz egiten dizu, eta denak bat datoz, denbora dela hau dena berriro ere bere onera eramaten lagunduko dizuna. Bai, denbora eta borondatea esango nuke nik. Baina denborak ez du egoera berera ekartzen, ezinezkoa baita.

Eta horrela, oso pixkanaka, ingurua eta bakoitzaren bizia beste modu batera ikusten hasten da bat, egoera bera beste gisa batean bizitzen.

Eta aldi berean, bizitzan, betetzen zaituzten eta bizi sentiarazten zaituzten bizipen eta esperientziei berriro ekitera jotzen duzu.

Horietako bat da niretzat Aiurri, sinisten dudan proiektu bat eta merezi duena. Dagoeneko urte batzuk badaramatzagu kalean eta euskararen normalizazio prozesuan dihardugun honetan badu bere lekua, bere funtzio eta izatearen arrazoia dagoeneko.

Saiatuko naiz ahal dudan neurrian, konpromiso txiki hau hemen hartzen, beste leku batzuetan beste batzuk hartuko ditut. Eta aldian behin idatziren bat idaztea, nirea sentitzen dudan Aiurri herri aldizkariaren proiektuan parte hartuz.

2008ko apirilaren 11


Irurenako sutearen eragina, inguruko erreka eta ibaietan

Irurena enpresan sua piztu zen atzo. Bernizak ekoizten dituzte lantegian, eta kalte material handiak eragin ditu suak: lehengaiak eta fabrikatutako hainbat material kiskali dira. Horiez gain, lantokiaren inguruko erreka eta ibaietan ere nabari daitezke kalteak: izan ere, Errezil errekan eta Urola ibaian barrena aparra hedatu da. Hona hemen apar hori ikus daitekeen irudi batzuk; Zestoara ere iritsi da dagoeneko.

Azpeitiko Udalak azaldu duenez, Urola ibaiaren hiru gunetan laginak hartu dituzte adituek, eta horiek ikertzen ari dira, apar horrek duen kutsadura maila neurtzeko.


Bilboko gizon bat atxilo Ekuadorren, bikotekide ohia hiltzea egotzita

Behin-behinean espetxeratu dute ustezko hiltzailea, eta fiskalak 30 urteko zigorra eskatu du

Bilboko gizon bat atxilotu dute Ekuadorren bikotekide ohia labankadaz hiltzea egotzita. Igandean aurkitu zuten emakumearen gorpua, auto baten barruan, Ekuadorko mendi bide batean; atzo atxilotu zuten ustezko hiltzailea. Behin-behinean espetxeratu dute, eta epaiketaren zain dago orain; fiskaltzak 30 urteko zigorra eskatu du gizonarentzat. Aurten, aurretik Euskal Herriko hiru emakume hil dituzte indarkeria matxistagatik; urtarrilean bi, eta maiatzean bestea.

Ekuadorko biktima, Paola Monomeracho, 7 urteko alabarekin batera, duela sei urte joan zen Bilboko San Inazio auzotik Ekuadorko Cayambe herrira, bikotekide ohiarengandik banandu ostean. Estefania Beltran de Heredia Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak Euskadi Irratian azaldu duenez. «Bilbon bizi izan zen denboran, biek salaketak jarri zituzten alabaren bisitekin desadostasunak zituztelako». Ekuadorko hedabideek adierazi dute tratu txarrengatik salaketa jarria zuela biktimak, baina, Beltran de Herediak nabarmendu duenez, gertakaria EAEtik kanpo izan da eta Ertzaintzak ez du kasuan esku hartu, baina ziurtatu du biktima Bilbon bizi izan zen bitartean ez zuela bestelako arrazoiren batengatik salaketa gehiagorik jarri.

Ostiraletik desagertuta zegoen emakumea, eta igandean topatu zuten mendi bide batean, auto baten barruan. Hainbat sastakada zituen gorputzean. Biktimaren lagun batek azaldu duenez, ustezko hiltzailea ezustean agertu zen Ekuadorren duela hilabete batzuk. Lana topatu zuen gizonak, eta aurreko astean umea harekin zegoen; ama alabaren bila joan zen ostiralean, eta hura izan zen biktima azken aldiz ikusi zuten unea.

Bilboko Udalak ez du adierazpenik egin gertatutakoaren inguruan, ezta beste alderdi politikoek ere. EH Bildu izan da Twitter bidez elkartasuna adierazi duen alderdi bakarra: «Gure elkartasuna Ekuadorren erail duten emakumearen familiari eta lagunei. Indarkeria sexista, zero tolerantzia». Deustuko gazte talde feministak deituta, elkarretaratzea egingo dute bihar, 19:30ean, Sarrikoko metro sarreran.

Indarkeriagatik, beste hiru

Aurten, aurretik, Euskal Herriko hiru emakume hil dituzte. Urtarrilaren 10ean hil zuen Elvira Lopez bere semeak Portugaleten (Bizkaia). 92 urte zituen emakumeak, eta alzheimerra zuen. Handik lau egunera izan zen hurrengoa, urtarrilaren 10ean. Blanca Marques bere senarrak hil zuen, Burlatan (Nafarroa). Biharamunean, 48 urteko emakumearen gorpua Ultzama ibaira bota zuen gizonak, eta poliziei bere emaztea itota hil zuela aitortu zien handik bi egunera; hilaren 19an aurkitu zuten andrearen hilotza, Arga ibaian, gizonak bota zuen lekutik sei kilometrora. Maiatzaren 2an gertatu zen hirugarren euskal herritarraren hilketa. Raquel Lopez eta haren semea Madrilen hil zituen Lopezen senarrak, labanaz; Eibarkoa (Gipuzkoa) zen andrea, eta Madrilen bizi zen. 45 urte zituen emakumeak; semeak, berriz, 12.

2016. urtean, indarkeria matxistak arrasto nabarmena utzi zuen Euskal Herrian; guztira zazpi emakume hil zituzten, horietatik hiru adingabeak. 2010 eta 2015 artean, Hego Euskal Herrian hamalau emakume hil zituen indarkeria matxistak.


Bi makiren gorpuzkiak desobiratu dituzte Gazteluberrin

Nafarroako Memoriaren Institutuaren 2020rako programaren lehen lorpena izan da. Testigantzen arabera, baliteke 1944an hil zituzten bi borrokalari antifrankista, aita-seme, izatea.

Nafarroako Memoriaren Institutuak, Aranzadi Zientzia Elkarteko talde teknikoarekin elkarlanean, Gazteluberriko hilerrian modu anonimoan lurperatutako bi pertsonaren gorpuzkiak berreskuratu ditu gaur goizean.

Inguruan bildutako testigantzen arabera, 1944an bertan hildako aita eta seme maki edo borrokalari antifrankistak ziren. Gorpuen ondoan alkandora bat, lapiko bat eta hainbat jantziren aztarnak agertu dira.

Nafarroako Memoriaren Institutuaren 2020ko Desobiratze Programaren baitan garatutako lehen exhumazioa izan da. Prospekzioak urtarril eta otsail bitartean hasi ziren Monreal, Esain, Sorauren eta Erreniega mendietan, eta gero eten egin ziren alarma-egoeraren ondorioz. Ibero, Iruzkun eta Bidaurreta bezalako herrietan lanei berriro ekitea ahalbidetu du egungo egoerak, baina orain arte emaitza negatiboa izan da.

Gaurkoa, ordea, emankorra izan da, eta aurten, lehen aldiz, bi gorpu berreskuratu ahal izan dituzte.

Ostiralean hasi ziren gorpuak lurpetik ateratzeko lanak Gazteluberriko hilerrian eta gaur amaitu dituzte.

Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako sailburua bertan izan da gaur goizean, Jose Hernandez Aristu herriko alkatearekin eta hainbat memoria-elkartetako ordezkariekin batera.

Jose Hernandez Aristu eta Ana Ollo. Argazkia: Nafarroako Gobernua

Gazteluberriko Udalak desobiratzearen lekuan oroitarri bat jartzeko borondatea adierazi du, eta datozen hilabeteetan Institutuak prospekzio lanekin jarraituko du hainbat lekutan, urte hasieran onartutako exhumazio planari jarraituz.

Horrez gain, frankismoaren aurkako borrokaren memoria berreskuratzeko prozesua abiatzeko asmoa du Institutuak, elkarrizketa sorta bat landuz.


Udalak eta merkatariek jantziko dituzte kaleak Gabonez

Krisi ekonomikoak oraindik eragin handia du, eta Gabonetako apaingarrietarako diru gutxi erabiliko dute aurten udalek.

Azken urteotako joera gastuak murriztea izan da, eta horri jarraituta, aurten ere udalek ahalik eta gutxien inbertitzea erabaki dute Gabonetako dekorazioan. Hala, aurten ez dute Gabonetako argirik edo dekoraziorik ipiniko Arrasateko eta Oñatiko udalek. Arrasateko Udalak iaz argi batzuk ipini zituen herriguneko kaleetan, baina aurten ezer ez ipintzea erabaki du, eta horrela gastu hori kentzea. Oñatiko Udalak, bestalde, iaz bezala, kale-argirik ez du ipiniko, baina, Oñatin urteetako ohitura denari eutsita, Foruen plazan pinua ipiniko du. Gaur, astelehena, edo bihar, martitzena, jasoko dute zuhaitza Udaleko langileek plazako bere betiko lekuan. Horrela, Oñatiko Udalak ere zuhur jokatu gura du, gastuari eusteko. Jose Mari Igartua Azpiegitura, Zerbitzu eta Ingurumen zinegotziak hauxe esaten du: "Egubakoitzean, hilaren 17an isiotuko ditugu argiok, eta urtarrilaren 9ra arte egongo dira isiotuta. Denetara, 7.000 euroko inbertsioa izango da; kale-argiak ipini izan bagenitu, 30.000 bat euro izango ziratekeen".

Krisiak bete-betean jo aurretik, Oñatin kale-argi eta apaingarri asko ipini izan ziren urte batzuetan. "Badakigu batzuei gaizki iruditzen zaiela Gabonetako argirik ez ipintzea, baina gastuak kendu behar dira eta horrela erabaki du Udalak aurten. Ea bada, datorren urtean zerbait hobeto dauden gauzak! ", esaten du Igartuak.

Bergarako Udalak egingo du aurten Gabonetako apainketan inbertsio handiena, Debagoieneko udalen artean: 12.361,208 euroko aurrekontua du. Horrekin, udaletxearen aurrealdea, herriguneko kale nagusiak, Bolu auzoa, San Antonioko Jaiotza, azokaren eraikina, frontoia eta Domingo Irala parkea apainduko ditu led sistemako bonbilladun argi-arkuekin. Datorren egubakoitzean, hilak 17, piztuko dituzte argiak.

Gainerako udalek iaz bezala egingo dute; batzuek argi-apaingarriak ipiniko dituzte; beste batzuek, udaletxearen aurrealdean argiteria berezia; beste batzuek, zuhaitza…

Erakusleihoak laguntzen du

Merkatariek ahalik eta dotoreen jantziko dituzte erakusleihoak. Horrenbestez, kaleak girotzen lagunduko dute, eta bezeroen arreta erakartzea espero dute. Hori bultzatzeko eta eskertzeko ere, erakusleiho lehiaketak antolatu dituzte Arrasate, Bergara, Oñati eta Aretxabaletako udalek.

Erakusleihoak modu berezian janzteak laguntzen du bezeroak erakartzen, Bergarako Igarza lentzeria dendako Maria Eugeniak dioenez: "Jendeari gustatzen zaiola iruditzen zait. Dendariok ahalegin guztiak egiten ditugu erakusleiho politak ipintzeko". Eta jendea hasi da opariak erosten: "Gabon giroa badago, bai. Iaz baino lehenago hasi da etortzen jendea; ez dakit zergatik, baina horrela da. Hori bai, orain jendeak gehiago neurtzen du gastua, eta opari oso garestirik ez du nahi izaten". Urtea "nahiko ondo" bukatuko dutela esaten du Bergarako merkatari horrek.

Arrasateko Ikerne Herizek, JIFH jantzi-dendako ugazabak ere jantzi du erakusleihoa Gabonetako modura. Bere esanetan, "erakusleihoak laguntzen du" jendea erakartzen. Krisiaz galdetuta, esaten du "oraindik igartzen" dela. Hala, joan den astea makal samarra izan zen, "beharbada, zubi luzearengatik", dio. Berak urte eta erdi bakarrik darama dendarekin, hala ere, eta esaten du jendea oraindik hura "ezagutzen" dabilela.

Arrasateko Zarraoa lurrindegian iritzi berekoak dira, krisiari dagokionez: "Oraingoz, iazko antzera gabiltza", esaten du Miren Gallastegi arduradunak. Ohiturei dagokienez, esaten du "normalean, azken egunetan" joaten dela jende gehiena opariak erostera, eta "begiratu, ideiak hartu eta konparatu" egiten dutela bezeroek.

Gallastegik ez dio garrantzi handirik ematen Arrasaten kale-argirik ez egoteari aurten: "Nik uste dut ez dela igartzen, bezero aldetik". Berak ere bereziki apaindu du dendako erakusleihoa: "Nik neuk erakusleihoei begiratzen diet, eta nire inpresioa da jendeak ere begiratzen diela".

Oñatiko Urtaza mertzeriako ugazaba Mari Terek ere ondo hartu du kaleetan aurten argi berezirik ez egotea: "Argiak merkatariok ipini beharko ditugu. Erakusleihoa guk apaindu behar dugu, bai; lehiaketa dago, gainera, eta horretarako ere saiatuko gara. Jendeak komentatzen du itxura polita izaten duela".

Aretxabaletako Belar Meta jantzi-dendako Idoia Elexpuruk aurtengo beste joera baten berri ematen digu: "Aurten, bezero askok esan didate lagun ezkutua egingo dutela eta 20-30 euroren bueltako opari bat gura dutela. Ideiak eskatzen dituzte". Aretxarte elkarteak ere antolatu du kale animazioa: gaztaina erreak debalde jasotzeko 750 txartel banatu zituen bere bezeroen artean joan den eguenean, eta berdin egingo du hilaren 16an eta 23an.


Arafaten gorputza azkenean asteartean aterako dute lurpetik

Frantziako Justizia kasua ikertzen ari da.

Yasser Arafat palestinar presidente zenaren gorputza azkenean asteartean aterako dute lurpetik, haren alargunak dioen bezala pozoinduta hil ote zuten ziurtatzeko. Auzitegi mediku frantziarrak atzo iritsi ziren Ramalara (Palestina), bertako adituak lan horretan laguntzeko.

Suitzako erakunde batek piztu zituen agintari historikoaren heriotzaren inguruko dudak, jakinaraziz zeramatzan jantzietan polonio kopuru handia aurkitu zuela. Horren ondotik, Frantziako Justizia joan den abuztuan hasi zen gaia ikertzen, eta orain Palestinako fiskalari eskatu dio frogak bil ditzala.

Arafaten familia eta hedabideak ez dira autopsian izanen. Gorputza ehorzketa militar batean berriro lurperatuko dute.

Palestinako Aginte Nazionalaren buru ohia Parisen hil zen 2004. urtean, 75 urterekin. Frantziako ospitalean ez zioten autopsiarik egin, haren alargunak eskatu arren.


Zaborra gainezka

Sasieta zabortegia aurki beteko da, eta hori gertatzen denerako, aukerak aztertzen ari dira Goierriko udaletan.

Batzuk errauste plantaren aldekoak dira eta beste batzuk, berriz, atez atekoaren aldekoak. Aurrenekoek birziklatzea borondatezkoa izan behar dela diote eta bigarrenek, berriz, derrigorrezkoa.

Goierrin Sasieta Mankomunitatea arduratzen da zaborraren kudeaketaz, eta aurreko legealdian, herri gehienetako udalek, bosgarren edukiontzia jartzea erabaki zuten. Dena birziklatzeko aukera dago, baina borondatezkoa da. Horregatik, zenbaitzuek pauso bat gehiago eman behar dela uste dute: birziklatzea betebeharra izan behar dela. Jendea kontzientziatzeko eta birziklapena bultzatzeko Zero Zabor taldeak sortu dira Gipuzkoan. Goierrin, oraingoz, bakarra dago: Urretxu-Zumarragakoa.

Urtarrilean hitzaldi bat egin zuten, eta Jon Estonba, Pablo Irizar eta Ander Kerejeta taldeko kideak oso gustura ageri dira izandako harrerarekin. 35 lagun azaldu ziren, eta taldea sendotzeko balio izan diete. Dagoeneko zortzi lagunek osatzen dute Zero Zabor taldea. «Orain, bosgarren edukiontzia jarri dute Zumarragan, eta ea guztion artean zaborra murriztea lortzen dugun», dio Estonbak.

Dena den, bosgarren edukiontzia «partxe hutsa» dela uste dute. «Birziklatze tasa oso gutxi igotzen du. Gipuzkoa norabide bat hartzen ari da eta batzuk horri aurre egin nahi diete edukiontzi marroiarekin». Jendea edukiontzi marroia erabiltzera animatu nahi dute, baina erakundeei argi utzi nahi diete, bide hori bukatu dela, edukiontzi bidezko bilketak goia jo duelako. Era berean, bilketa mota horrekin zabortegiak eta errauste plantak beharrezkoak direla diote. «Baina Gipuzkoa txikia da eta inork ez du nahi zabortegirik edo errauste plantarik bere etxe ondoan», gaineratu du Kerejetak. Errauste plantak, airea kutsatzeaz gain, hauts toxikoentzat zabortegiak behar dituela gogorarazi dute.

Zero Zaborrekoak ez daude edukiontzien aurka, birziklatzea borondatezkoa izatearen aurka baizik. Atez atekoan birziklatzea derrigorrezkoa da eta, Zero Zaborrekoen datuen arabera, urtean 80 kilo materia organiko birziklatzen da biztanleko. Bosgarren edukiontziarekin, berriz, hamar kilo. Birzikatze datuak hobeak izateaz gain, atez ateko sistema merkeagoa dela diote. «Askoz gehiago birziklatzen denez, dirua ez da zabortegira bideratzen. Ongarria lortzen da, plastikoaren truke udalek dirua jasotzen dute…».

Kerejetak argi du zein izan behar den eztabaidaren muina. «%80 bereizi nahi al dugu? Orain arte gauzak oso gaizki egin dira: zaborra lur azpian sartu da edo su eman zaio. Helburua zaborrik ez sortzea izan beharko litzateke, baina eztabaida Euskal Herriko ohiko alderdikeriarekin nahastu, eta usteldu egin da».

Arazo larria da zaborrarena, zabortegiak gainezka baitaude, eta horregatik sortu dira orain Zero Zabor taldeak. Eztabaida kalera eraman nahi dute. «Orain arte egin diren kanpainekin ezinezkoa da jendeak bost edukiontziak erabiltzea».

Ez dute uste atez ateko sistemak herritarrei buruhauste handirik sortuko dienik, bizitzako gainontzeko esparruetan bezala, ohitura hartzea omen da kontua. «Ez dago urrutira joan beharrik: jendea joan dadila Antzuolara (Gipuzkoa) eta epaitu dezala. San Frantziskon, Bruselan, Italian… antzeko sistemak erabiltzen dituzte». Hori bai, zaborraren kontuan denen inplikazioa behar dela uste dute. «Behartu hitza itsusia da, baina nola lortu da autoan polikiago joatea edo autoa hartu aurretik ez edatea? Isunen bidez. Greenpeace, adibidez, horren alde dago».

Dena den, berrerabilpena bultzatzeaz gain, gutxiago kontsumitzearen aldeko apustua egiten du Zero Zabor taldeak. Supermerkatu handien kasuan adibidez, ahalik eta ontzi eta plastiko gutxien erabiltzera edo sortzera behartu behar liratekeela uste dute, « baina guk ere asko egin dezakegu. Gure kontsumo ohiturak aldatu behar ditugu. Hitzetatik ekintzetara pasatzea lortu nahi dugu».

Horretaz guztiaz gain, gutxi kontsumitu eta asko birziklatzea saritu behar da haien ustez, eta honekin guztiarekin ados daudenak eurekin lan egitera animatu nahi dituzte. Baikorrak dira Zero Zabor taldekoak. «Denborak, bereiztea dela bidea erakutsiko du. Ez dugu ezer asmatu. Beste toki askotan aspaldi hasi ziren honetan, eta atzerapenarekin gabiltza”.

Mikel Serrano bosgarren edukiontziaren alde

Goierriko herri askotan bosgarren edukiontziaren aldeko apustua egin zuten aurreko legealdian. Zumarragara orain heldu da, eta Mikel Serrano alkatea gustura ageri da. Argi utzi nahi du afera ez dela atez atekoaren eta errauste plantaren artekoa, bilketa sistemen artekoa baizik. «Atez atekoarekin ere errefusa sortzen da. Beharbada bost edukiontzien sistemarekin sortzen dena baino gutxiago, baina sortzen da». Serranoren ustez, jendea birziklapenaren garrantziaz kontzientziatzea da egin beharreko apustua. Kontzientziatze lan horretan pausoz pauso joatearen aldekoa da,inposiziorik gabe, jendearen parte hartzea bultzatuz. «Helburuak lortzen ez direla ikusten badugu, beharbada beste pauso bat eman beharko da. Baina pertsonek zer edo zer egitea lortzeko modu bakarra dago: nahi izatea». Zigorrak ez lukeela balioko uste du Zumarragako alkateak: «Egin nahi ez badu, ez du egingo. Denok dakigu, adibidez, taberna batzuetan ordu batzuetatik aurrera erre egiten dela».

Atez atekoaren aldekoek, sortzen den errefusarekin zer egin nahi duten ez dutela azaldu dio zumarragarrak. «Antzuolan %90 birziklatzen dutela aipatzen dutenean, ez dute kontuan hartzen zaborrak beste herri batzuetara eramaten dituztela». Atez atekoarekin beste zalantza bat ere badu Serranok: Busca Sagastizabal auzoko 50 etxebizitzako atarietan edo Urretxuko etxe orratzean nola egingo litzatekeen atez ateko bilketa, «eta hori, zaborra etxe barruan zenbat egunetan eduki behar den ahaztu gabe».

Aurreko legealdian, Sasieta Mankomunitateak, zabor bilketa sistema ezberdinei buruzko ikerketa egitea adostu zuela gogoratu du, «baina maiatzeko hauteskundeetan aldaketa eman zen eta orain dena goitik behera aldatu nahi da».

Zumarragako alkateak birziklapenaren alde dagoela argi utzi nahidu, nahiz eta Zero Zaborrekoek, haien kanpainak behar bezain indartsuak ez direla aipatu. «Hori ez da hala. Zenbait gauzatan Sasietan aitzindariak izan gara, eta egun birziklatu nahi duenak zortzi edukiontzi ditu aukeran: bost nagusiak eta pilena, arroparena eta olioarena. Baina, errefusa beti egongo da eta errauste planta beharrezkoa da». Errauste plantaren tamaina da aztertu beharrekoa Serranoren ustez. Gainera, errauste plantak onurak ere badituela dio: energia sortzen du eta doaneko argindarra ere bai.

Bost edukiontzien eta atez atekoaren erdibideko sistema dute Itsasondon

Zaborra jasotzeko betiko edukiontziak kendu, eta errefusa biltzeko ontziak erabiltzen dituzte iazko ekainetik

Goierrira oraindik ez da atez atekoa heldu, baina Itsasondon bost edukiontzien eta atez atekoaren erdibideko sistema dute ezarrita iazko ekainetik. Zaborra biltzeko betiko edukiontzia kendu egin zuten, eta haren ordez, errefusa biltzeko ontziak erabiltzen dituzte. Ontziak, edukiontzien ondoan jarritako zutabeetan utzi behar dituzte itsasondoarrek, astean behin. Proiektuan parte hartzea borondatezkoa da baina, dagoeneko, herritarren %70ak bat egin dute sistemarekin, eta atxikitzea, poliki-poliki, gora doa.

Danel Etxeberria herritarrak urte asko daramatza organikoari irtenbide hobe bat ematearen alde borrokan. «Itsasondoko Udalaren ordezkaria izan naiz azken hamabi urteetan, eta pauso bat eman beharra defendatu dut. Baina hamar urteren ondoren, ditxosozko edukiontzi marroia azaldu da». 2009an azterketa bat egin zuten eta, 2013ra arte, zaborra biltzeko sisteman ordura arte bezala jarraitzea erabaki zuten. Itsasondon, tarte horretan, zer edo zer egin behar zela erabaki zuten: «Ez genuen dena hankaz gora jarri nahi, gauzak komunean eginez dena errazagoa baita. Hori dela eta, jendearen kontzientzia lantzeko balio duen eta, oztopoak jarriz, borondatezkoa den sistema ezarri dugu: edukiontzi arruntaren ordez, zintzilikarioak jarri ditugu».

Aurretik, hamaika bilera egin zituzten herritarrekin. Itsasondon 675 biztanle daude eta bileretara 100 bat lagun joan ziren. Edukiontzi berdeari sarraila jartzea edo zintzilikarioak jartzea proposatu zuten udal ordezkariek, eta zutabeen aldeko apustua egin zuten. Etxeberriaren ustez, pauso bat eman dute Itsaasondon, eta emaitzak hobetzea lortu dute. Hala ere, sistemak akatsak dituela esan du: «Hasieran fardelak ere jasotzen ziren, baina Itsasondo oso txikia da, eta kamioi bat 20 fardel bakarrik jasotzeko etortzea astakeria zen. Hori dela eta, beste edukiontzi bat jarri dugu fardelentzat. Horrek ere txartelarekin funtzionatzen du».

Itsasondoren kasuan, bigarren arazoa sistema boluntarioa izatea da. Izan ere, batzuetan, organikoaren edukiontzian organikoa ez den zer edo zer azaltzen da, eta ez dago jakiterik nor izan den.

Horregatik, eta horri aurre egiteko, zer egin aztertzen ari dira. «Gure sistema boluntarioa da, baina jendeari nahi duena egiten utzi behar zaio, ala derrigortu? Guk jendeari askatasuna eman diogu, baina dagoeneko gauzak gaizki egiten dituzten batzuk identifikatu ditugu, eta horiei zigorren bat ezarri beharko zaie, batzuek besteen lana zapuztea eta gainera tasa berbera ordaintzea onartezina baita», zehaztu du.

Itsasondoko sistema kontzientziatzeko eta jendeak gauzak hobeto egiteko ona dela azpimarratu du Etxeberriak, «baina %30ak ez du parte hartzen, gako batzuetan ez delako errefusik uzten». Zaborrak beste nonbaitera eramaten dituztela edo plastikoaren ontzira botatzen dituztela uste dute, eta herritari horiei zigorra jartzeko araudia ari dira prestatzen Sasietako teknikariekin batera.

Hori dena kontuan hartuta, Etxeberriarentzat atez atekoa da sistemarik onena: «Erabateko kontrola ahalbidetzen du, zabor guztia zutabeetan uzten baita: familia bakoitzak dagokion gakoan». Etorkizunera begira, ordea, baikor ageri da Etxeberria, «zaborrarekin ezin delako bakoitzak nahi duena egin, eta erakundeak horretaz jabetzen ari direlako». Birziklatzea posible bada, birziklatu egin behar dela defendatzen du itsasondoarrak, «derrigor». Itsasondon, bosgarren edukiontziaren eta atez atekoaren erdibideko sistemarekin, zaborren %92 birziklatzea lortu dute azken hilabeteetan.


«Etxeko pasiloetan sortutakoa, auzoko festa garrantzitsuena bihurtu izana sinesgaitza da»

Hamargarren urtez ospatuko da Zikuñagako Halloween festa bihar eta inguratzen direnei ezustekoak emateko mozorroen azken ukituak soilik falta dira.

BESTE urte batez, bihar ospatuko da Zikuñagako Halloween festa, arratsaldeko 18:00etatik aurrera. Edonork parte har dezake, beti ere Auzo Elkarteak jarritako baldintza bakarra errespetatzen denean: mozorrotzea. Hamargarren urtea izango da aurtengoa, eta beti bezala izuaren labirintoak girotuko duela auzoa azaldu dute Onditz Rekondo, Pathy Navais eta Arkaitz Larrañaga auzotarrek.

Nondik sortu zen halako festa antolatzeko ideia?

Arkaitz Larrañaga: Semearen ideia izan zen, 8-9 urte zituenean etxean Halloween ospatu nahi zuela esan zigun, urte hartan etxea pixka bat atondu eta pare bat susto eman genizkion haurrari. Betidanik gustatu zaio sustoak eman eta jasotzea, eta hortaz hurrengo urtean ikastolako lagunei berdina egin nahi ziela esan zigun. Gutxinaka haunditzen joan den ekimena izan da; etxeko pasiloetan sortutako zerbait, auzoko festa ia garrantzitsuenetako bat bihurtu izana guztiz sinesgaitza da, nork esango liguke guri hala festarik sortuko zenik.

Nolako bilakaera izan du labirintoak hamar urte hauetan?

A.L: Izugarri aldatu da labirintoa. Auzoan egin genuen lehenengoa, gaur egungoarekin alderatuta oso kutrea izan zen, inolako infraestrukturarik gabe sortutakoa zen, prekarioa. Mahai batzuk elkartu genituen, kartoiez estali eta argiak itzali genituen lehenengo aldi hartan. Gaur egun segurtasun pasiloak eta gelaxkak ere eraikitzen ditugu, obrako puntalekin aritzen gara lanean.

...

Hasierako urteetan auzoko umeak eta pare bat lagun elkartzen ziren, 15 bat haur edo izango ziren eta orduan Auzo Elkarteko lokal barruan egiten genuen, baina 20-25 haur elkartzen hasi zirenean labirintoa kanpoaldera ateratzea erabaki genuen, erosotasunagatik eta segurtasun kontuengatik.

Nola antolatzen duzue urteroko labirintoa?

Pathy Navais: Urte osoan zehar ideiak bilduz goaz, planoak eta zirriborroak sortzen ditugu eta aste horretan, infraestruktura aldetik lan handia izaten da, labirintoaren atzean astebeteko lan fisikoa dago: eskola osoak estali behar dira, aurretik egoten den tablaua desegin, labirinto guztia sortu eta behin festa bukatutakoan guztia desegin eta zegoen moduan utzi behar da.

Zergatik urtero mozorroaren baldintza?

P.N: Lan haundia dago atzetik, dedikazio eta egindako esfortzuareiko errespetuagatik jartzen dugun baldintza bakarra da. Labirintora sartu ahal izateko eskatzen dena mozorrotua etortzea da. Ez dugu sarrerarik kobratzen, gure festarekin bat egin nahi duenari mozorro batekin gerturatzea eskatzen diogu, besterik ez. Zorionez, jendeak baldintza hori geroz eta gehiago errespetatzen duela esan deza kegu, urtero mozorroak landuagoak direla ikusten da eta gurasoak dagoeneko badakite haurrarekin igarotzeko aitzakiak ez duela balio, labirintotik igaro nahi duenak badaki zer dagoen.

Jendea ikaratzea erraza da?

P.N: Lehenengo urtetik jendea izutzea lortu dugula esango nuke, ez baita oso zaila. Musikak ere asko girotzen du, eta berez horrelako egun batean, ilunpetan, sustoak ematea ez da batere zaila. Batzuetan gehiegi ikaratu izana ere gertatu zaigu; behin ume batek urte bat igaro zuen niregana musu bat ematera hurbiltzera ausartu gabe. Eta antolatzaileren bati ere gertatu zaio sustoak ematen aritzea baina gero labirintotik igarotzeko ausardiarik ez izatea beldurrak edo izuak jota.

Zein da urtero errepikatzen duzuen trikimailua?

A.L: Motozerra klasiko bat da, hori gabe ez dago Halloween festarik. Lanerako eta festarako erabiltzen dugu, eta urtero urtero ateratzen dugun arren, beti harrapatzen dugu norbait ezustean. Horri tokaren burniari mailuarekin gogor emanda sortzen den zarata gehitzen badiogu, beldurra edo izua barruraino sartzen da.

Antolatzaile moduan, zer da gehien gustatzen zaizuena?

Onditz Rekondo: Guztia antolatzeaz gain, egun horretako mozorroak lantzea gustatzen zaigu. Ez gara edozein mozorrorekin konformatzen, antolakuntzak denbora nahikorik uzten badigu beti saiatzen gara aurreko urteetako mozorroak hobetzen, erronka moduko bat da guretzat baina egia da labirintoaren muntaiarekin, gure mozorroak prestatzeko ez dugula nahi genukeen bezainbeste denbora.

Izugarrizko harrakasta du Zikuñagako Halloween festak, nola jasotzen duzue zuek hori?

A.L: Festaren hurrengo egunetan, argazkiak ikusten hasten garenean konturatzen gara auzora hurbiltzen den jendetzaz. Harridura aurpegiak dira urtero errepikatzen direnak gure artean, auzoan geratuko zela uste genuen eta urtetik urtera jendea geroz eta hurrunagotik etortzen dela jakin dugu. Ahoz ahokoak duen eragina izugarria da, auzoan bakarrik jartzen ditugu kartelak eta inolako publizitaterik egin gabe, Hendaiatik, Leitzatik edo Tolosatik etorri den jendea ere topatu izan dugu. Duela pare bat urte, kuriositate hutsagatik kontabilizatzeko bi gailu erosi genituen eta aurreko urtean haur eta helduen artean labirintotik 500 lagun igaro zirela dakigu. Parkerainoko ilara sortzen da urtero, eta jendea labirintora sartzeko bi orduz egoten da kanpoan zain.

Bestalde, egun honetan auzora hurbiltzen den jende asko dago nahiz eta labirintora ez sartu hortaz, auzo osoan giro ederra izaten da eta horrek Zikuñagari ere on egiten dio. Urtero auzotarrengandik eta hurbiltzen diren guztiengandik jasotzen dugun mezu orokorra zera da: hau ezin duzue utzi.

Nola kudeatzen dituzue horrenbeste lagun labirinto barruan?

A.L: Beldurrak ez dakizu pertsona bakoitzarengan nolako erreakzioa eragin dezakeen, eta hori arriskutsua ere izan daiteke. Dena den, segurtasuna bermatzea da gure helburu nagusia eta horretan fin aritzen gara.

Metro gutxitan antolatzaile asko gaude, eta elkarrekin komunikatuta gaude denbora guztian. Haurren bat ateratzea tokatu zaigu behin edo behin negarrez, baina horretarako ez dago arazorik labirintoko edozein puntutan baitago kanpora ateratzeko irteera ezkuturen bat.


"Jende gehienak ezkutatu nahi dauana erakusteak inspiratzen nau gehien"

Amaia Yanizek (Laudio, 1991) irabazi du Laudioko argazki txapelketa.

"Portikoa" lanarekin lortu duzu txapelketa irabaztea. Argazkia ateratzeko zerk inspiratzen zaitu?

"Portiko" argazkia egiteko, egia esan, ez nau ezerk inspirau: pentsau neban ia ondo funtzionau ahal dauan argazki bat eta irabazi ahal dauana (karkarkar), baina ez dauka nire lan pertsonalakaz zerikusirik egia esan.

Amaia Yanizek (Ugao, 1991) irabazi du Laudioko argazki txapelketa.

"Portikoa" lanarekin lortu duzu txapelketa irabaztea. Argazkia ateratzeko zerk inspiratzen zaitu?

Portiko argazkia egiteko egia esan eztozte ezebek insiprau: pentsu neban ia ondo funtzionatu ahal dauen argazki bat eta irabazi ahal dauana karkarkar baiña ezteko nire lan pertsonalakaz zer ikusirik egia esan.

Argazki bat ateretako orduen gauza askok inspiratu ahal dostie baina, eztot inoz ataratzeagatik eiten. Batzutan bilatzen dodana da nire begiekaz ikusten dodana beste pertsona batzuk ikusi ahal izatea. Beste batzutan momentuak gordetzea gustetan jata, beste batzutan gorputzaren bidez espresioak bilatutea, argiak harrapatzea. Jendearen ahultasunak asko inspiratzen nau; gustetan jata argazkietan ahultasuna adieraztea, pertsona ororen ahultasuna, pertsona indartsuenen ahultasuna, benetako gizartea, beldurra... jende gehienak ezkutatu nahi dauana erakusteak inspiratzen doste gehien.

Argazkiak egin ondoren zuretzat gorde edo jendeari zabaltzea, zer duzu nahiago?

Askotan pentseu eta komentau dot lagunekaz hori. Argazkiak gauza pertsonalak dira gehienetan, egongo dire argazkiak nitzako, egongo dire argazkiak zabaltzeko. Lehen esan dot gustetan jatala argazkiak ataretea jendeak ikusi ahal izateko nik zer ikusten dodan: inok eztau eingo zuk egiten dozun argazki bardiñe: pertsona bakoitzak gauzak ikusteko modu bat deko. Nik gauzak askotan modu berezian ikusten dodaz, edozein lekutan, edozein momentutn, edozein gauzagaz ikusten dot fisikoki eztauan zeozer, eztakit zelan azaldu, gauza bat da ikustea, bestea begiratzea; begiratzen dozunean arkituten dozuz gauza asko, ta nik gauza horrek erakutsi nahi dotzodaz begiratuten eztauan pertsonari, nahiz eta gero ez ulertu. Beraz uste dot nahiago dodazala zabaldu, baina ezpaneban eiten dodana seriotasunez hartuko ezan bardina izengo.

Aukera bazenu nor edo zer gustatuko litzaizuke erretratatzea?

Sano gauza zaila, gauza asko gurako neukez, gustatuko litzaidake, adibidez, lagun on batzuk biluzik fotografiatzea; maite dot biluztasuna.


Jose Antonio Urteaga: "Zinegotzi izan nintzen zortzi urteetako baten, aurrekontuak aho batez onartu genituen"

Jose Antonio Urteaga EAJko zinegotzi izan zen 1995etik 2003ra. Kirol zinegotzi izan zen. Oroitzapen "onak" ditu, batez ere bigarren agintaldikoak. "Harmonia onean egin genuen lan, oposiziokoekin", dio. Udala utzi zuenetik, ez da geldi egoten. Eguaztenetan eta eguenetan Argentinarako materiala antolatzen dihardu Bidebarrietan.

Bi agintaldi egin zenuen zinegotzi. Oroitzapen onak dituzu?

Oroitzapen onak ditut. Lan asko egin genuen, baina giro ona genuen zinegotzien artean. Azpimarratuko nuke, batez ere, bigarren agintaldian, abian jarritako proiektu guztiak alderdi guztien adostasunarekin egin genituela. Kontuan hartu behar da orduan HBk zazpi zinegotzi zituela. Horrek erakusten du hartu-eman ona genuela.

Akaso, bigarren agintaldian asko lagundu zigun ETAren su-etenak. Agintaldia bukatu aurretik bertan behera utzi zuten, baina, bitartean, harmonia onean egin genuen lan.

Zinegotzi egon zinen urteren baten aurrekontuak aho batez onartu zenituzten.

Bai, hala da. Guztiak ados jarri ginen, eta baiezkoa eman genion aurrekontuari. Orduko hartan ezustea izan zen, ez zelako normala udalbatza eta oposizioa ados ipintzea. Guk, urte baten behintzat, lortu egin genuen.

Udal teknikarien lana azpimarratu gura duzu.

Azken finean, politikariak iragaitzaz gaude. Gure lana bukatzen dugunean, beste batzuk datoz. Baina teknikariak Udalean geratzen dira. Haiek dira lan handien egiten dutenak. Nik teknikari oso onak izan nituen alboan: German Meabe, Patxi Hipolito, Gerardo Eskartza... Eskerrik beroenak haiei. Dena den, politikariak dira azken erabakia hartzen dutenak.

Gaztedia batzordea zuek sortu zenuten.

Ordura arte Gaztedia eta Kirola batzorde berean zeuden. Ikusi genuen ez zela egokia, eta kultura taldeekin bilerak egin ondoren Gaztedia batzordea sortu genuen. Ordurako gaztelekua egina zegoen, eta guri egokitu zitzaigun barruko banaketa egitea.

Herriko Plaza oinezkoendako jarri zenuten. Proiektu handia izan zen.

Bai, hala da, eta egun Foru plazan dagoen giroa eta herritarrek ematen dioten erabilera ikusita, asmatu egin genuela esango nuke. Dena den, hasieran arazoak izan genituen: merkatariak ez zeuden oso ados, zirkulazioa aldatu egin behar genuen...

Arantzaren bat?

Ez. Akaso, gauza batzuk hobeto egin ahal genituen. Baina garbi daukat zinegotziak garela, eta ez ditugu mirariak egiten. Lan egiten dugu.

Agintaldian egon zineten artean Udalaren zorpetze maila izugarria zen.

24ko zorpetze maila zuen Udalak. Hori horrela, beti diruari begira egoten ginen. Kontu-hartzaileak markatzen zizkigun jarraitu beharreko pausoak. Asko ikasi genuen haiekin. Aurrekontuak egiterakoan zentzuz jokatzen ikasi genuen. Hori horrela, udalbatza utzi genuenean, zorpetze maila 14koa zen.

Senidetzeekin buru-belarri ibili zineten.

Ni txiripaz sartu nintzen, frantsesez nekielako. Sahararekin hasi ginen, ondoren hainbat egin genituen. Chateaubernard eta Jose C. Pazekin egindakoek eman digute emaitza oparoena. Azken horretarako materiala batzen dihardugu Bidebarrietan. Dagoeneko 30. edukiontzi bete material bidali ditugu.


Laura Perez, Ahal Dugu-ren lehendakarigai

Nafarroako %75en babesa du.Araban, Koldo Martinek jaso du boz gehien; Bizkaian, Neskutz Rodriguezek; eta Gipuzkoan, Juantxo Iturriak

Laura Perez (Iruñea, 34 urte) izango da Nafarroako Podemos Ahal Dugu-ren lehendakarigaia parlamenturako hauteskundeetarako. Alderdi barruan bigarren koska gainditu du. Idazkari nagusi izateko primarioetan irabazi zuen lehenik, Espainiako zuzendaritzaren ildokoa ez zen arren. Eta lehendakarigai izateko bozketan gailendu da orain, atzo jakin zenez. Hala ere, Nafarroako parte hartzearen %23,8, boto zuriak izan dira. Ondorioz, bozen ondoren aztertu beharko da aliantzen inguruan zer giro egon litekeen Nafarroako Ahal Dugu-n.

Hemezortzi laguneko zerrenda aurkeztu zuen hark. Haien artean dira Mikel Buil, Tere Saez, Carlos Couso eta PSNko kide ohi Ainhoa Aznarez. Haiena zen hautagaitza talde bakarra. Aurkeztutako besteak norbanako gisa zihoazen. Perezen lehiakide ziren Francisco Espinosa —%15,23ko babesa— eta Juan Carlos Alutiz (%8,83).

EAEn foru bozetarako primarioak egin dituzte, eta Denok Bat hautagaitza «bateratukoa» nagusitu da. Gipuzkoan Juantxo Iturriak (Donostia, 33 urte) jaso du boto gehien; Bizkaian, Neskutz Rodriguezek (Durango, 34 urte), eta Araban, Koldo Martinek (Basauri, 66 urte). Erkidegoko kontseilu bilera hilaren 11n egingo dute, eta ikusi beharko da haiek jotzen dituzten ahaldungai nagusi. Alderdiko iturri batzuek diote hori litzatekeela «logikoena».


Sagar goiztiarrak biltzen hasita daude sagardotegiak

Sagardoa ekoizteko sagarrak biltzen hasita daude sagardotegiak. Sagardoa egiteko prozesua, iraila bukaera urri hasiera inguruan hasten da, sagar biltzearekin, eta azaro erdi aldera arte iraungo du, beranduko sagarrak jasotzen direnera arte. Sagardoa ekoizteko prozesua, sagarra sagardotegian dagoenean hasiko dute.

Euskal Herriko sagardotegi gehienak Gipuzkoan kokatzen dira, batez ere Donostialdea eskualdeko Astigarraga, Hernani, Urnieta eta Usurbil udalerrietan, hala ere, gainontzeko herrialdeetan ere badagoz. Bizkaian, hogei sagardotegi daude, euretako zazpi Lea-Artibain eta Busturialdean.

Markina-Xemeinen dagoen Jose Antonio Bilbaoren Axpe sagardotegi eta txakolindegiak, esate baterako, lau mende baino gehiagoko esperientzia dauka sagardogile eta txakolingile moduan.

Aurreko urteekin alderatuta, aurtengo uzta kantitatez onena ez bada ere, kalitatea badaukala dio Jose Antonio Bilbao, Axpe sagardotegi eta txakolindegiko arduradunak. Beste sagardotegi askok bezala, goizetiko sagarrekin egingo dute sagardoa, hasteko. Izan ere, sagardoa ekoizteko mota ezberdinetako sagarrak erabiltzen direla azaldu du: batzuk goiztiarrak eta besteak berandukoak.

Jose Antonio Bilbao Axpe sagardotegiko arduraduna

Sagarrondoak garbitu dituzte lehenengo, «aurten bero asko egin du eta koko asko daudelako», eta sagar goiztiarrekin barrika bat egin ostean, txakolina egiteari ekingo diote, eta gero, beranduko sagarrekin hasiko dira berriro. Izan ere, sagardogilearena urte guztikoa lana dela azpimarratu du Axpeko arduradunak, «ez dauka atsedenik».

Mahastiari orri erdiak jausten zaizkionean, tratamendu bat egingo diote, gaixorik ez sartzeko. Sagarrari, ordea, ez diote ezelako tratamendurik egiten. Gero, mahastien inausketagaz hasiko dira eta sagarrondoei ere apurtu zaizkien adarrak moztuko dizkiete, argi apur bat ematen saiatzeko. «Urte osoan gaude okupatuta, euria dagoenean barruan, botilak betetzen edo garbitasuna egiten eta bestela kanpoan».

Gaur egun, gainera, beharragaz gainera, paper ugari bete behar direla dio Bilbaok. «Asko gustatzen ez zaigun lana da hori, baina, egin beharrekoa sagardotegiak eta txakolindegiak zabalik eduki nahi baldin badira».

Eusko Labela. Produkzio Integratuan ditu bai txakolina zein sagardoa Axpek; Euskadiko Sagardo Naturala Eusko Labelagaz eta txakolina Bizkaiko Txakolina jatorri deituragaz.

Lea-Artibai eta Busturialdeko hiru elaboratzailek egiten dute Eusko Label sagardoa: Axpek, Kandik (Muxika) eta Laneko kooperatibak (Gizaburuaga).

Izendapen horiek lortzeko %100 bertako sagarrarekin egindako sagardo naturala izan behar da. Analitikak eta dastatze komisio bat pasa behar ditu sagardoak Eusko Labeleko zigilua lortzeko. Sagastitik botilara arteko prozesua, berriz, Hazik kontrolatzen du. «Teknikari baten onespena jaso behar du uztak», zehaztu du Bilbaok.

Jose Antonio Bilbao Markina-Xemeingo Axpe sagardotegiko arduraduna, Axpe sagardotegia atzean duela.

Bazkidea. Horrela, bertoko sagar nahikoa eduki ahal izateko, bazkide bat ere badauka Axpek: Jon Bizente de Santiago. «Mendexan hiru hektarea ditu eta beste lau Ean, eta beste bi alokatuta Ajangizen eta Busturian». Azken horiek biak txingorrak harrapatu ditu aurten eta uzta txikiagoa izango dute. «Iaz 20.000 kilo inguru ekarri zituen eta aurten 5.000 kilo ekartzea ere gaitz edukiko du. Botikarik ere ezingo du ordaindu aurten».

Baina, harria egin duelako ezin da esan uzta amaitu denik Jose Antonio Bilbaoren ustez. «Orbaintzaileak bota behar zaizkie eta tratamendua eman. Zaindu egin behar dira hurrengo urterako, itxiz gero, beste urte bitan ere ez duzu hartuko eta. Uzta galtzen denean behar gehiago egoten da oraindino».

Aurten siketeagaz orri eta sagar asko jausi omen da. Horrez gain, galerna batek bazterrak bota zituen. Hala ere, geratu diren sagarrekin eta egin duen beroagaz uzta ona irtengo duela espero dute sagardogileek. Dena dela, uzta zenbatekoa izango den jakitea ez da erraza. Aurreko urteetakoa ikusita, gutxi gorabehera kalkulatzen dute.

Iaz, txakolina egiteko 22.000 kilo mosto atera zuten Axpen eta 19.000 litro kalifikatu zituzten. Gero, mostoa dekantatu egiten dute hotzagaz, irakitzen duenean ontziz aldatu eta prozesu horretan ere kopuru bat galtzen da.

Bestalde, sagardo on bat egiteko sekretua sagar mingotsak eta garratsak, gozoak eta lehorgarriak egoki nahastean omen dago. «Bakoitzetik dozena erdi bat sagar ipini behar da beti antzerako zaporea edukitzeko».

Euskal Herrian era askotako sagarrak erabiltzen dira. Axpen, esate baterako 30 bat mota dituzte. «Aita zenak eztitutakoak, mantentzen ditut oraindino».

Sorrera. 400 urte ditu Axpe baserriak, eta txikia zenetik gogoratzen ditu Jose Antonio Bilbaok etxekoak sagardoa eta txakolina egiten. Aita, aitona, ama eta amona eta umeak ere hantxe, hankapean lagundu nahian edo ibiltzen ziren. «Baserrian behar asko egin behar zela eta ofizio bat ikasteko esan ziguten exean eta horrela oporrak izango genituela guk ere». Hori dela eta, ofizio bat ikasi zutenean denda bat muntatzeko asmoagaz hasi eta extension agrariara joan ziren aholku bila.

«Lan gitxi eginda diru asko irabazi nahi genuen baserrian». Hori gaitza dela esan zieten, hala ere, aukerarik bazegoela. Horrela, loreen negutegi bat jartzea proposatu zieten: krabelinak, larrosak…

Garai hartan, orain dela 40 urte horrelakorik ez zeukan askok. «Orduan zeuden hasten Barrenetxe-eta. Berriatuan ere batzuk loren negutegi bi ipini zituzten eta probatu egin behar genduela erabaki genuen».

Sasoi hartan Israeletik ekarten zituzten krabelin aldaxkak. «Zapatuetan ateraten genuen Esperantza enpresan 15 egunetan ateratzen zuten dirua baino gehiago. Ez zegoen horrelako bonbarik».

Lan hori guztiori gustatu eta 1.200 metroko lau inbernadero edukitzera ere eduki zituzten Axpen. «Bi larrosenak, beste bat panikulata, beste bat limoniun eta beste 1.200 metro ortulariak». Jose Antonio Bilbao eta bere ama plazara joaten ziren saltzera.

Desamodio bat izan zen sagardotegia sortzearen arrazoia. «Urte bi egon nintzen atsedena hartu eta zer egin pentsatzen eta sagardotegia jartzea erabaki nuen noiz edo noiz Euskal Herriak burujabetasuna edukitzen badu ere edukiko txakolin eta sagardo ona edukitzeko».


Haurrak eta gurasoak, xirolarrua ezagutzen

Pasa den larunbata eguerdian, xirolarruari buruzko kontzertu didaktikoa eman zuten Juan Mari Beltranek eta Fernando Jalonek Auzokalten. Guraso eta haurrak elkarrekin izan ziren bertan, giro atseginean. Gustura entzun zituzten xirolarruari buruzko azalpenak eta kanta eta txaloekin parte hartu zuten Beltranen eta Jalonen emanaldian. Guztira 45 bat haur eta heldu bildu ziren bertan, gehienak oiartzuarrak.


Karmelo Perez de Almaraz, Oñatiko EB-Berdeak-eko zerrendaburua: "Herritarren parte-hartzearen aldeko apustua egiten dugu"

Soraluzearra izan arren, urte asko daramatzan Oñatin bizitzen. Ondo eta gertutik ezagutzen du Oñati. Alkate irtengo balitz, besteak beste, errepublikako bandera jarriko luke udaletxeko balkoian. Oñati ireki eta parte-hartzaile batekin amesten duela kontatu digu.

Noiztik daramazu zinegotzi moduan Oñatin?

2003an hasi nuen legegintzaldia. Lehen aldiz aurkezteko gainera, emaitza onak izan genituen, espero baino hobeak. Bigarren legegintzaldirako, berriz, ezkertiarren indarrak batzea erabaki genuen Zutik, Aralar eta zenbait independenteekin batera. Azken lau urte hauetako esperientzia oso ona izan da. Baina orain mapa geo-politikoa aldatzen doa eta Aralarrek bere bidea egingo du. Beraz, EB bakarrik joango da nahi duten independenteekin batera.

Zerrendak gertu?

Zerrendak gertu ditugu. Balore ezkertiarrak dituzten eta herritarren parte-hartzea eta gizartearen integrazioarako lanean diharduten pertsonek osatzen dute zerrenda.

Herritarrek ze harrera egingo diote Bildu-ri?

Nik ulertzen dut Bilduk itxaropena eta ilusioa sortzea abertzale ezkertiarren artean. Bildu posible izango dela ikusten dut eta emaitzak ere onak izango dituelakoan nago. Sortu hauteskundeetan egon behar dela uste dugu Bildu bezala edo bestelako koalizio batean. Alderdien legea sostengaezina da. Baina ezker abertzaleko jendeak aurkezteko izan behar duen aukerarekin batera, esan nahi dut sozialistek eta popularrek bizi duten askatasun zainduaz eta ETAren itzalaz amaitu behar dela. Izan ere, horrek hautagai oñatiarrak aurkezteko zailtasunak eragiten dizkie. Etorkinen diskriminazioa ere aipatu nahi dut. Hauek ere ez dutelako boto eskubidea nahiz eta herrian lan egin eta zergak ordaindu.

Ze eskaintzen duzue gazteendako?

Ez dugu gaztetxe esan nahi ez dugulako politizatu nahi, baina autogestioren alde egiten dugu 18 urteko gorakoendako eta gazteendako gune bat aldarrikatzen dugu. Guk herriko gazteek martxan jarri duten proiektua bultzatu eta babesten dugu. Hori bai, toki modernoago batera aldatuko nituzke.

Kulturari dagokionez?

Idea bezala azpimarratu, tokiko antzerkia bultzatu nahi dugula. Orain Pake Lekukoen aldetik ikusten ditugu zenbait ekimen. Jendearen parte-hartzea sustatzea izango litzateke helburua. Kondearen etxean txokolatearen museoa ere egingo nuke.

Eta euskarari?

Bere garaian, Estatutik etorritako etorkinak asko izan ziren herrian eta integratzen joan dira. Baina orain munduko txoko ezberdinetatik datozen etorkinak ditugu herrian: hegoamerikarrak, afrikarrak, asiarrak… Hauen integraziorako Euskaltegi baten luzapena eta euskararen aldeko politika indartuak jarriko nituzke. Horrekin batera, Oñati irratian eta Kontzejupetik aldizkarian atal bat sortuko nuke euskaldun berriendako.

Hirigintzan?

Krisi ekonomikoa eta etxebizitzak egun bizi duen krisiari batu zaio. Oñatik azken urteetan etxebizitza bolumen handia eraiki zuen, mila etxe egitera iritsi dira pentsa!. Eta orain, aipatutako krisiaren ondorioz, dena gelditu behar izan dute. Hortxe duzue esaterako, Kurtiderian, Etxe Zuri bota ostean nola geratu den ingurua, guztiz degradatuta. Etxebizitzen errehabilitazioa eta hutsik daudenak alokairuan ematea bultzatzen dugu Bizigune moduko ekimenen bitartez.

Lehengo Eteo zenaren ingurua, berriz, aisialdirako, kirolerako edo bestelako kultura ekintzetarako gunean bilakatuko genuke. Horrelako eraikina izanda, gastu orokorra gutxituko genuke eta bertan batu daitezke kontzejupetik, ludoteka, musika eta antzerki taldeen entsegu lokalak, Oñatz taldea, Euskaltegia, bertso eta musika eskola, hedabide lokalak… Hirigintza jasangarriaren alde egiten dugu.

Auzoei dagokienez, degradatutako guneak aisialdirako berregitea da gure asmoa. Beti ere bizilagunekin batera. Hala, San Martin edo Santa Lutziako parkeak ditugu aisialdirako besteak beste. Eskakizunen artean, skate pista, graffitiendako gunea edota kirola egiteko guneen proiektuak daude. Aipatu nahiko nuke, San Martingo ermita atzealdean dagoen gunean hileta zibilak egiteko tokia jartzea.

Oñatiarrei ze eskaintzen diozue?

Udala herritar guztiei zabalduko nieke zuzeneko parte-hartzea bultzatzeko gai guztietan. Adibidez: herritarrekin batera aurrekontuak landu, herriko zein kanpoko auzoetako bileretan parte hartu, udal webgune partizipatiboagoa egin… Herritarrekin koordinazioz lan egitea bultzatuko nuke. Udaleko egueneroko bizitzan, herritarren parte-hartze errealaren aldeko apustua egiten dugu hau demokratizatzeko. Gehiengo nagusiaz amaitu nahi dugu.

Zeintzuk dira herriko lehenesten dituzuen beharrak?

Benetako integraziorako bide asko falta dela uste dut. Benetako apustua egin behar dugu guztion artean garapena lortzeko. Gazteen etorkizunerako zein helduen bizi maila hobetzeko lan egin behar dugu gogor. Eta nola ez etorkinen integrazioa lortzeko. Umeei dagokienez, aipatu gurako nuke, herri eskolak bere haur eskola publikoa ere izatea.

Zer da herritik gutxien gustatzen zaizuna?

Klasismoa.

Eta gehien?

Bertako jendea, herritarrak. Kanpokoek itxiak garela diote baina ezagutzen gaituztenean iritziz aldatzen dute. Oso atseginak garela ohartzen dira.

Zergatik zaude politikan?

Gizarteko aldaketan sinisten dudalako, justizia soziala lortzeko. Herri mailan errazagoa da, posible da aldaketa lortzea politika orokorrarekin alderatzen badugu.

Nolako Oñatirekin amesten duzu?

Oñati ireki eta parte-hartzaile batekin, elkarrizketari bide ematen diona.

Alkate izango bazina?

Hori ametsa da, oso zaila. Hala ere, azken udal errepublikarrean zegoen Ikurriña jarriko nuke udaletxeko balkoian bandera errepublikarrarekin batera.

Atez atekoaren alde egin duzue.

Bai, izan ere, atez ateko zabor bilketak %20an gutxituko du batutako zaborraren errefusa eta errahutsa, toxiko gabe. Baina erraustegiarekin, aldiz, %20ko zaborrari, txokikoa den %15a gehitu behar zaio. Atez atekoarekin gainera, Zubietako erraustegiaren beharra ezabatuko genuke. Kontsumitzaileak, herritarrak kontzientziatu behar dira guk sortzen dugula zaborra eta gure ardura dela. Atez atekoarekin gutxi batzuk egingo lukete negozioa. Edukiontzi handiak kenduko lirateke herriko zirkulazioa erraztuz eta irisgarriagoa eginez. Izan ere, horia, berdea, urdina, zabor orokorra jasotzekoa, olioarendako dena eta orain marroia? Gainera hondakin organiko puruaren %90a berreskuratuko litzateke ondoren kalitate handiko konposta egiteko. Milanen edo Katalunian izandako esperientzia positiboa ikusi besterik ez dago. Noski, horrek herritarrendako kontzientziazio kanpaian sendoa eskatzen du.


Kaskartu bitez onenak

Hiruzpalau izar 'supertalde' bakarrean elkartzearen modarekin kexu dira kaltetutako NBAko frankizien jabeak, Michael Jordan barne. Berandu da, sasoia hasi baita.

Thunderrekin irailean sinatu eta prentsaren aurrera agertu zenean, Oklahoma City idorrera nolatan egin duen galdetu zioten Carmelo Anthonyri. New York Knicks bere jaioterriko frankizia hegalekoaren kontratua mugitu nahian ari zela zabaldu zenean, Houston Rockets eta Cleveland Cavaliers aipatzen ziren aukera bakartzat. Eta norakoa gustuko ez bazuen, operazioari betoa jartzearen eskubidea zuen Anthonyk. «Russell [Westbrook] eta Paulekin [George] hitz egin nuen», zehaztu zuen hegalekoak; «biengatik etorri naiz, irabazi egin nahi dut. Hiria ez dut ezagutzen, moldatuko naiz».

Bart gauean abian jarri den NBAren sasoiak merkantilismoa eta berdinzaletasuna orekatzen saiatzen den antolaera bitxia du. Minnesota, Oklahoma City bera, Utah... Ligaren araudiarengatik ez balitz, izar nabarmenenak erakartzeko aukera errealistarik ez lukeen frankizia mordoa dago, kokatuta dauden hiriek hogeitaka urteko batentzat erakargarritasun nahikoa ez dutelako.

Draft zozketarekin batera, ligaren konpentsazio mekanismo nagusia taldeen soldaten muga kolektiboa da. Jokalarien sindikatuarekin sinatutako akordioak direla eta, telebistek emandako dirutzak puztu ahala, langa hori igoz joan behar du ligak. Urte gutxitan, bikoiztu egin da soldaten muga. Lehenbizikoz, superteam, supertalde berean 20 milioi dolarretik gorako kontratua duten lau lagun biltzeko tartea eskaintzen du egun.

Duela ez asko, eraztun bat janzteko irrika bizia sentitzen zuen jokalari entzutetsuak dilema bati aurre egin behar izaten zion. Frankizia berean geratzea izan ohi zen erabakirik zuhurrena ekonomikoki, edo asko jota, bere tamainako izarrik gabeko batera joan. Orain posible da konstelazioa dagoeneko pilatuta duen taldera mugitzea, kontu korrontearen kexarik gabe. Kevin Duranten joan den udako hautua izan zen zabaldu den aro berriaren paradigma. NBAko hiruzpalau jokalari gorenen artean zegoen Oklahomarekin zuen kontratua agortu zenean. Liga erregularreko garaipen errekorra birrindu berritan zegoen Golden Statera egitea deliberatu zuen, aho batez NBAko talde onena zenera.

Barkley, «denbora galtzen»

Michael Jordanek ez zuen sekula Karl Malone, Charley Barkley edo Hakeem Olajuwonekin bostekoa partekatu. Scottie Pippen zuen alboan, final bat galdu gabe sei bider NBAko txapeldun izan zen bakoitzean. Osagarri aparta zen Pippen, baino ez lider bat, behin 23 zenbakidunak erretiroa hartutakoan frogatu zen moduan.

Egun, Charlotte Hornetsen jabea da Jordan. Kantxako nagusitasunik ez du erakutsi bulegoetan, eta supertaldeen moda dela eta, amore ematekotan dabilela dirudi: «Maldan behera doa NBAren lehiakortasuna. Martxa honetan, talde bat edo bi onak izango dira, eta beste 28ak zaborra besterik ez gara izango». Adam Silver NBAko komisionatuaren betaurrekoekin askoz baikorrago begiratu ahal zaio etorkizunari. Frankizien balioespenak gora eta gora jarraitzen du, galdu baino egiten ez dutenenak ere bai, eta Jordanena jelosia krisia baino ez dela iritzi du. «Grazia egin didate haren hitzek. Historiako kirolaririk lehiakorrena zen akaso, eta seguruenik Charlotte faborito ez izanagatik frustrazioa baino ez da berea», zirikatu berri du Silverrek Jordan.

Charles Barkley izan da supertaldeak astintzera animatu den azkenekoa: «Guztiok genekien azken finala Warriorsek eta Cavaliersek jokatuko zutela, eta Warriors gailenduko zela. Esatari lanetan egin nituen aurreko zazpi hilabeteetan denbora galdu baino ez nuen egin. Finaletik hasi bagina, askoz hobeto». Ez du bere koherentziak ezagun egin Barkley. Ibilbidea eraztunik gabe bukatzeko arriskua sumatu, eta Houston Rocketsera egin zuen 1996an, Hakeem Olajuwon eta Clyde Drexlerren albora. Ustela suertatu zen supertalde ahalegin hori. Aulkiaren bazterrean esertzen zen, sekula iristen ez zen aukeraren zain, Elmer Bennett, gerora Baskoniako mito bilakatuko zena.


Atea ezin itxi

Irudi, hitz, elkarrizketa, bizipen eta oroitzapenak asko dira. Oraindik ere krudelak eta mingarriak direnak, hainbeste; baita irribarrea sorrarazten dutenak ere. Asko dira, baina denak ez ditugu gogoan. Inoiz ahaztuko ez genuela uste genuen huraxe ahaztu zaigu. Eta inongo garrantzirik ez zuen detailea gogoan iltzatuta geratu da.

Alkandora gorria soinean agertu zela beti beltzez beztitzen zen hura. Gosariko kroasan egin berriaren usainak hunkitu egin zintuela. Oraindik guardia zibila barruan zela, edadeko emakume bat «gerra zibila holaxe hasi zen» demanda batean hasi zela. Eta agerian negarrik ez egiteko agindu zuela gizonezko batek. Manifestazio erraldoi, zerratu eta isil hartan —hileta bat— espaloi bazterretik ume ahots bat entzun zela: ama, titi, eta horrek giroa arindu zuela eta denok hartu genuela arnas. Zamarra berdea propio jantzi zuela aitonak egun haietan.

Memoria argazkietan dago. Denok gaude gazteago. Dagoeneko janzten ez ditugun arropak soinean, eta bestelako orrazkerak buruan. Modaz paseak bezala. Orduko min eta haserreak baretu dira. Ez dira ahaztu, baina bai lausotu. Ezin da beti haserre bizi, esaten dizute. Orduko poz eta baikortasun neurrigabeak inozo samarra dirudi gaurko talaiatik. Orduko kolpeak bizi arazi zizkigun bizipen larriak, eta xahutu arazi zizkigun indarrak denbora baino lehen zahartu arazi gaitu.

Eta denak hartu du halako sepia geruza bat. Aspaldian gertatutako bestelako kontuekin gertatu ohi den bezala. Bizitzak aurrera egiten du, esaten dizute. Aurrera edo.

Halako sentimendu erro batzuk geratzen dira. Denboran mugarri bat dela Egunkaria itxi izana. Lehenago eta ondoren. Hor gauza askok egin zuela krak. Eta ez beti txarrerako. Leku bat eman zigun munduan. Eta aingura bati lotu. Hamar urte eta gero ere, ezer izatekotan, Egunkariako langile ohiak garela. Itxi zigutelako geratu gara atea ezin itxi.

Baina joan dira hamar urte. Kazetarien arteko solasean, betiko galdera: zerbait onik ekarri al du honek guztiak? Inoiz ez bezalako elkartasun uholdea, egunkari berria sortzea, ezagupena ecetera, ecetera... esan ohi izan dugu. Orain, berriz, erantzun makurragoa dator ahora: horiek denak pozgarriak izanda ere, ordaindu behar izan den prezioa ezin du ezerk arindu.


Geroarte Josu

Ez duk erreza gaurko idatzia niretzat, horrelako uneetan askotan isiltasunak gehiago balio izaten baidik zenbait hitzek baino. Denaden lagun, bi hitz idatzi nahi dizkiat, hori eskatzen baizidak nire barruak.

Izan diagun harremana eskertu nahiko nike, beti bromaz eta alaitasunez gogoratzen baidizkiat elkarrekin igarotako uneak. Gauz interesgarri ugari ikasi dizkiat hiregandik, eta azken urteko egoera bizirik zer esanik ez, hor geratzen zaiguk hik eskainitako exenplua une zail horien aurrean.

Beti izanaiz abentura zalea, eta atzoko egunez gaitz madarikatu horrek hire bizitzako beste abentura bat hastera bultzatu dik. Seguru nagok jaun eta jabe izango aizela bide horretan, eta oraingoz gure bizitzak aldendu arren, iritsiko zaiguk elkartzeko garaia ere.

Besterik gabe lagun Josu, zorte on eta mila esker nire bizitzan parte hartzeagatik.

Blog pertsonala: ibarzabaltxokoa


Wroclawn egonaldia egingo dute Amaia Vicente eta Mario Paniego artistek

Zortzi aste emango dituzte Poloniako hirian, nork bere proiektua garatzeko. Haien bidez, hiri espazioen inguruko gogoeta sustatu nahi dute biek ala biek; soinua oinarri duen proposamenarekin Vicentek, eta irudia ardatz duenarekin Paniegok. Etxepare Euskal Institutuak egindako deialdian aukeratu dituzte biak, AIR Wro programaren barruan.

Bosgarren urtez, Euskal Herriko bi artistak egonaldia egingo dute Poloniako Wroclaw hirian, AIR Wro programaren barruan. Etxepare Euskal Institutuak egindako deialdira hamar egitasmo aurkeztu dira, eta Amaia Vicentek eta Mario Paniegok proposatutakoak aukeratu ditu epaimahaiak. Bi artista bilbotarrak irailaren 24tik azaroaren 18ra bitarte egongo dira Wroclawn, nor bere proiektua garatzen. Hiria eta sorkuntza dituzte ardatz bi proposamenek, eta horien inguruko gogoeta sustatzea dute xede.

Vicenteren proiektua EHUko Arte eta Teknologia departamentuan egiten ari den doktoretza ikerketaren parte da, eta soinua izango du euskarri nagusi. Audio landscape in Wroclaw izenburupean, hiriko soinu "binaurala" grabatuko du, horretarako espresuki prestatzen ari den mikrofono batzuekin. Grabatzeko modu horrek hiri-espazioak aztertzeko beste modu bat eskaintzen duela uste du artistak, eta "soinu paisaiaren" ideiatik sortutako erretratu bat izango dela bere jardunaren emaitza.

Paniegok, berriz, irudia izango du lanabes nagusi, eta espazio publikoan publizitateak hartzen duen lekuaz pentsaraztea jarri du helburutzat. Hain zuzen ere, publizitatea espazio publikotik desagerrarazteko asmoz, bestelako irudiak sortuko ditu, hiriko hainbat toki beste era batera ikustera gonbidatuko dutenak. Lan horren emaitza, ziurrenik, publizitate euskarrietan paratuko du. Bere proiektua gauzatzeko hiriko artistekin eta aktibistekin elkartuko dela ere aurreratu du.

2014. urtean abiatu zen Euskal Herriaren eta Poloniaren arteko elkarlana, Donostia eta Wroclaw 2016an Europako Kultur Hiriburu izateko prestaketen harira. Ordutik, 11 euskal artistak egin dute egonaldia Polonian. Culture Zone Wroclaw programak kudeatzen du AIR Wro programa gaur egun; Euskal Herrian, D2016ren ondotik, Etxepare institutuak eman dio jarraipena egitasmoari.


Trofeoak

Nik ez dut gerrarik zuzenean bizi izan. «Nahi duenak irabazi dezala, baina hau amaitu dadila», esaten duten begiak telebistan bakarrik ikusi ditut. Gerran beti baitaude irabazleak eta galtzaileak. Irakatsi diguten historiak halaxe kontatzen du: irabazten duenarentzat izaten da tronua, erreinua, gobernua edo petrolioa. Galtzen duenarentzat ez da ezer ere geratzen; ahal badu, irabazleak ohorea ere kendu egiten dio. Erregea hil ondoren, beste bat jartzen da haren tronuan eta historiak jarraitu egiten du. Gehienetan, irabazten duenak ahalik eta gehien kriminalizatzen eta umiliatzen du galtzen duena, gerra tirorik gabe irabazi izan balu bezala. Trofeoak erakusten dizkigute plazan edo sarean. Ez zen nahikoa izan Bin Ladenen aitzakian Afganistango petrolio hodien gaineko kontrola hartzea, ez: ez zuten bakerik izan Bin Laden hil arte. AEBek ezin izan zuten bere botere gosea ase Sadam Husseinen estatua lurrera bota eta Irakeko gobernu berriaren kontrola hartuta: Sadam Hussein nola urkatzen zuten ikusi behar izan genuen guztiok. Eta ez da nahikoa izan Libia eta bertako baliabide ugariak hartuta: Gaddafi hil dute errebeldeei laguntzeko aitzakiarekin. Penaz ikusi dut bere argazkiak nola zabaldu dituzten sarean.


Sarean 227 lagunek bideratu dute, igandeko Baxurde Krosserako inskripzioa

Azken orduan lasterkari mordoak eman du izena kirolprobak.com atarian. 148 lagun zeuden izena emanda ostiralera arte. Azken txanpa honetan aldiz, Baxurde Txiki Usurbilgo Triatloi Taldeak antolatuta, igande goizean ospatuko den probarako parte hartzaileen zerrenda nabarmen hazi da. Guztira, 227 kirolarik bideratu dute inskripzioa sarean. Tartean, 59 usurbildarrek (albiste honetan beherago duzue zerrenda). Hauei, Oiardo Kiroldegian larunbat honetara arte zabalik dagoen epearen baitan apuntatu direnak batu beharko dira. Guztira gogoan izan, 300 lagunentzako lekua dagoela irailaren 18an ospatuko den proba herrikoi honen bederatzigarren edizioan.

Bi lasterketa izango dituzte aukeran; 10,75 eta 5,2 kilometrotako ibilbide bana. Amaieran sari banaketa eta zozketak.

9. Baxurde Krossa

Eguna: irailak 18, igandea.

Abiatzeko hitzordua: 10:30, frontoitik.

Zehaztasunak: "Bi distantzia aukeran! Ibilbidea laburra buelta bakarrean egin beharreko 5,2 kilometroz osatzen da, guztiak ere asfalto, hormigoi edo harri-txintxarreko bideetan. Luzea berriz 10,75km distantzian izango da. Herriko kaxkoa eta baserri bideetatik igarotzen da froga eta gehienean laua izango da. Irteera eta helmuga herriko frontoian izango da. Baxurde Kros Txikia ere egingo da".

Zerbitzuak:

- Parte hartzaile guztientzat asegurua.

- Probaren erdian ur-hornidura (10,75km distantzian).

- Froga amaieran hamaiketakoa.

- Dutxa zerbiztua kiroldegian bertan.

Sariak:

- Lehen hiru gizon-emakumezkoentzat saria (10,75km distantzian).

- Parte hartzaile guztientzat oparia.

- Parte hartaile guztien artean zozketa Usurbilgo jatetxe ezberdinetan.

Zozketa parte hartzaileen artean:

- Arrospide kutixi otarra.

- Kentuenen bazkaria 2 lagunentzat.

- Patrin bazkaria 2 lagunentzat.

- Olarrondon bazkaria 2 lagunentzat.

- Artzabalen bazkaria 2 lagunentzat.

- Laukoteko 2 tarta.

- Marijen erropa erosteko 50€ko bi bale.

- Mariscos Bruñoko marisko otarra.

- Kirolari profesionalek sinaturiko arropa.

Informazio gehiago: http://www.facebook.com/baxurdetxiki.triatloitaldea

Antolatzailea: Baxurde Txiki U.T.T.

Izen emana duten usurbildarrak

Josu Portu Alzaga

Eneritz Agirre Urdangarin

Aitor Agirre Zapirain

Garikoitz Agorreta

Peio Alkorta Erauntzetamurgil

Iñigo Alkorta Etxeberria

Pello Xabier Altadill Izura

Elisabet Aperribai Basterretxea

Gerardo Armendariz Azpiroz

Salbatore Arruti Aranburu

Aitor Arruti Beldarrain

Joseba Bengoetxea Mendizabal

Beñat Bereziartua Urretabizkaia

Maitane Camba Silveti

Xabier Carbayeda Etxeberria-Berreiarza

Borja Carramiñana Lopez

Cesar de la Fuente Garcia

Iker Delgado

Javier Dominguez Martin

Axier Dominguez Prieto

Iñaki Etxebarria Orbegozo

Maitane Eizagirre Bruño

Iñaki Errekondo Salsamendi

Saioa Erro Aizpurua

Iñaki Gerica Juan

Jon Guembe Urra

Jose Manuel Iñarra Ferreira

Oinatz Iparragirre Arregi

Jon Irazusta Larrea

Ander Jauregi Urdanpilleta

Floren Lantz Bordagarai

Irati Larrañaga Matxain

Karmele Lizeaga Alcantara

Darwin Morales Guevara

Jon Olasagasti Cencillo

Ander Orena Irureta

Ibai Orena Irureta

Aitor Pagola Arizmendi

Joxemari Portu Azpiroz

Eneko Portu Irasuegi

Asier Portularrume Isasti

Kerman Rekondo Arzallus

Jokin Rezola Mendikute

Arturo Rojas Pedrini

Guiller Rueda Etxeberria

Ivan Sancho

Maier Tapia Alkorta

Joseba Andoni Telleria Iraola

Rosa Uribe Navarro

Ainara Uribe Navarro

Arantxa Usarralde Aranzadi

Jon Mikel Zabala Arizmendi

Imanol Zaldua Unanue

Jokin Zubiaur Blasco

Mikel Zubigaray Morillas

Olatz Zuloaga Segurola

Aimar Zuloaga Segurola

Gaizka Zumeta

Eñaut Zuriarrain Urdanpileta


Aurredenboraldiko partiduak gaur eta bihar, Hernaniko kadeteek

Hernaniko Eskubaloi talde desberdinek hasi dituzte haste honetan entrenamenduak eta aurredenboraldiko partiduak ere jokatuko dituzte kadeteek gaur eta bihar. Gaur kiroldegian, 10:00etatik 13:30etara kadete mutilen bi taldeak ariko dira triangular batean Bidasoarekin. Nesken taldeak hartuko du erreleboa bihar, 11:00etan, Leizaranen aurkako partiduarekin.

Hilabeteko asteburu guztietan jokatuko dituzte partiduak talde desberdinek eta horien berri emango da pixkanaka.

Batzar informatiboa, asteazkenean, Biterin

Hastera doan denboraldiari dagozkion kontuez hitzegiteko datorren asteazkenean, irailaren 11n, 19:30etan, Biterin gurasoei zuzendutako batzar informatiboa antolatu da.

Eskubaloi kluba hazten doa eta gero eta talde gehiago daude. Hala ere, deia egiten zaie herriko gazteei kiroldegira hurbildu daitezen eskubaloia probatzera.

Mundarro ere indartzen

Hernanin bakarrik ez, Astigarragan ere eskubaloia indartzen ari da. Denboraldi berriari begira, «hamaika erronka» badituztela azaldu dute Mundarrotik; «lehenengoetarikoa, taldeak osatzea». Hain zuzen, eskubaloi sekzioan deialdia zabaldu dute, hainbat talde osatzeko. Horrela, jakinarazi dute jokalariak behar dituztela jubeniletan, 2002 eta 2003 urteko neskak, eta infantiletan, 2006 eta 2007ko neskak. Animatzeko dei egin dute, eta parte hartzeko edo informaziorako kiroldegira joateko.


Erredakzio Laguntzailea: Onartuen behin betiko zerrenda

Erredakzio Laguntzaile posturako onartuen behin betiko zerrenda argitaratu du Euskal Telebistak.

Erredakzio Laguntzaile posturako onartuen behin betiko zerrenda argitaratu du Euskal Telebistak.

Zerrenda kontsultatu ahal duzu albistera erantsitako dokumentuan.

Bestalde, azterketen egutegia bere garaian argitaratuko da webgune honetan.&' || 'nbsp;


Argiztatzailearena

Nabarmendu nahi diren pertsonaiak, tokiak, egoerak argitu eta bigarren lerroan utzi nahi diren kontuak ilundu: argiztatzaile batek horixe du bere egitekoa. Argi dauka obra batek, ona izango bada, osotasuna behar duela, zehetasun ñimiñoena ere garrantzitsua dela antzezpen batean, eta eszenen garaian garaiko garrantziaren arabera mugitu behar dituela fokuak, orain hau eta gero hura argituz edo ilunduz. Adi-adi egon beharra dauka, une bakoitzak bere argi propioa izan dezan.

Argiztatzaile lanetan ikusi berri dugu Frantzisko aita santua, bigarren plano batean utzi nahian abortua, matrimonio homosexuala edo antikontzeptiboak. Argia desplazatu du alde batetik bestera, gaiok fokuz kanpo uzteko. Baina ez dakigu gaiok, gaztelaniaz esaten den bezala, mutis por el foro soila egingo duten boladatxo batez, edo argiztatzaileak luma hartu eta gaioi buruzko libretoan ere esku sartzeko asmoa duen.


Mugimendua nabari da Gipuzkoa plazako liburu eta disko azokan

Mugimendua nabari da, jendea aurrera eta atzera dabil, eta erosi ere egiten du. Izan ere, aurten ere liburu eta disko azoka jarri dute Gipuzkoa plazan, eta salmenta ona izaten ari dela esan dio Erein argitaletxeko Itziar Aizpuruak IRUTXULOKO HITZAri. Liburu salduenen artean, Ramon Saizarbitoriaren Martutene eleberria nabarmendu du, baina dagoeneko herritarrak gaztelerazko bertsioa eskatzen ari omen dira.


Saioak Gorrotxa kanporatu du dueluan, eta Idoiak saioa utzi du

Gorrotxa handiak agur esan du Saioaren iruzurrek markatutako atalean. Gainera, Idoiak bertan behera utzi du abentura.

Garrasika (nola ez) "gudari" esanez esan zion Gorrotxak agur bere bizitzako abenturari, "El Conquistador del Caribe" saioaren 7. atalean. Ermuarrak eginahalak egin zituen bola kreolearen dueluan, baina horren gorputzak ezin izan zituen buruak agindutakoak egin. Duelua irabazi ostean, Saioak abenturan jarraituko du, baina horren jarrera eta saioaren arauak hautsi izana kontuan izanik, ez dela bidezkoa esan liteke. Ez du erraz kenduko orbana gainetik.

Getariarrak arauak hautsi zituen, inolako beharrizanik gabe, bertako zenbait arrantzalerekin harremanetan jarrita. Saioaren iruzurraren ondorioz, talde berdea arrisku handian jarri zen, immunitate jokotik at utzi baitzituzten, zigor gisa. Agian, kanpamentu oso txiroan egotea ez da wüiek duen gaitzik handiena; izan ere, taldea hausten ari da, eta oraindik abentura luzerako doa.

Bestalde, Idoiak modurik txarrenean itxi zuen "El Conquistador" saioan izan duen ibilbide arraroa: saioa utzita. Marcelo Ferreirarekin izan zuen liskarrak bururik gabe utzi zituen urdinak, eta, kanpora begira ongi zeudela zirudien arren, badirudi barneko tentsioa jasanezina zela. Samuluek lehiakide oso gogor bat galdu dute, baina harmonia hobetuko dute horrela, haien ustez. Dena den, hori ikusteko dago. Oraingoz argi dagoen gauza bakarra da gero eta gutxiago direla, eta hori ez da seinale ona, immunitate jokoan argi geratu zenez. Bigarren gelditu ziren, azkenak. Ondorioz, kanpamentu txirora joan ziren eta Gorrotxa galdu zuten: ahaztu beharreko atala, beraz.

Gorriak, berriz, Ibai nahasian arrantzan ibili ziren. Infernua utzi eta "bandeja paisa" bat (Kolonbiako jaki tipiko bat) jan zuten. Zalantzarik gabe, gozagarri hark edonor susper dezake.


DENA EZ DA ERREFUSA, HOBETU DEZAKEGU

Aurtengo aste berdearen egitarauaren barruan, Elgetako udalak errefusaren karakterizazioa antolatu zuen, hau da, kontenedore grisean zer botatzen dugun ikustea.

Oso jende gutxi hurbildu zen bertara, zaborra begien aurrean ipintzea, ikustea, oraindik beldurra ematen digu.

Emaitzek asko hobetu dezakegula erakutsi zuen. %28a organikoa zen, konposta egitera bideratu ez gero herrian dauden baratzegile eta lorazaintzaileek eskertuko luketeen.

Botikara eraman behar diren erabili gabeko sendagien kopurua ere begi bistakoa izan zen.

Benetazko errefusa %38,22koa izan zen, gehien bat pardelak.

Nahastutako hondakinak ezin dira berreskuratu eta berrerabili, hau da, igandean topatutako %61,71a baliabideak ziren, ia-ia zabortegi bidean, eskerrak sailkatu zirela.

Guztiok ditugu eskubideak baina baita betebeharrak ere. Geu eta geure ondorengoen osasuna eta ingurumenaren zaintzean pentsatuko bagenu pauso galanta egingo genuke etxeko hondakinak ondo sailkatzen. Pixkanaka jarrai dezagun hobetzen.


Malaturen doinu goxoek girotu zuten Errekan Gora

Aitzorrotz kultur elkarteak antolatutako Errekan Gora ekimena aurrera doa, eta beste bi kontzertu izango dira aste bukaeran: Malatu taldea izan zen atzo, Jose Arana ikastetxeko jolastokian eta gaur, Sokaide, Apotzaga auzoan (22:30)

Jazz erritmo goxoekin eman zien ongietorria Malatu taldeko kideek eskoriatzarrei, egubakoitz gauean. 100 lagunetik gora elkartu zen Ganuza etxearen atzeko partean; adin guztietako entzuleak elkartu ere: gazte, heldu eta nagusi, tartean umeak zirela. Mikel Garciaren gitarrak Iñaki Gabilondoren ahotsa izan zuen lagun hasieran, eta poliki-poliki gainerako instrumentuek ere bat egin zuten haiekin. Hala, gau giro goxoari doinua jarri zioten Gasteiz eta Leintz Gatzagako lagunek, ilargia laino artean ezkutaketan zebilela.

Doinu lasaiekin hasi arren, poliki-poliki dantzagarriagoak etorri ziren, eta bossa, swinga, afrikako erritmoak… eskaini zituzten eta eskoriatzarrak ere animatuaz joan ziren. Laboaren ahotsa gogorarazten duen Gabilondok Laura Ortega piano jolearen ahots indartsua izan zuen lagun hainbatetan.

Folk doinuak gaur, Apotzagan

Gaur, hilak 16, ostera, Apotzaga auzora joango da Errekan Gora, Sokaide taldearen doinuekin gozatzeko. Ortozik izeneko lana aurkeztuko dute Amurrioko kideek eta folk doinuak ekarriko dituzte. Iñaki Kortazar antolatzailearen esanetan orain arteko kontzertuak lasaiagoak izan dira, eta gaurtik aurrera dantzagarriagoak datoz. Datorren aste bukaeran The Cherry Boppers Bilboko taldea izango da, egubakoitzean, eta Fiachras bergararrak, zapatuan.


Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainia zigortu du, tortura kasu bat ez ikertzeagatik

Aritz Beristain Ukarri 23.000 euro ordaindu beharko dizkiote, 2002ko irailaren 5ean atxilotu ondoren salatutako tratu txarrak ez ikertzeagatik. Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren hirugarren artikulua urratu duela argudiatu dute.

Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainia kondenatu du, Aritz Beristain Ukar gazteak orain dela bederatzi urte inkomunikatuta zeukatela salatu zituen tratu txarrak ez ikertzeagatik. 23.000 euro ordaindu beharko dizkiote Beristaini. Auzitegiaren arabera, Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren hirugarren artikulua urratu du Espainiak; hain zuzen, tortura debekatzen duena, prozedurari dagokionez, "Beristainek salatutako tratu txarren gainean ikerketa sakon eta eraginkorrik ez egiteagatik".

Hala ere, epaiak dio auziaren muinari dagokionez ezin duela jakin gazte hernaniarra torturatu ote zuten, horretarako dituen frogekin zalantza ezin duelako argitu. Giza Eskubideen Europako Auzitegiko hirugarren salak eman du epaia, eta duela sei hilabete Mikel San Argimiroren tortura salaketaren kasuan erabili zituen argudio berberak erabili ditu orain ere. Beristainek salatu zuenez, inkomunikazio aldian buruan kolpeak eman zizkioten, poltsa jarri zioten, umiliatu egin zuten, jazarpen sexuala jasan zuen eta bortxaketa eta heriotza mehatxuak egin zizkioten.

2002ko irailaren 5ean atxilotu zuen Guardia Zibilak Beristain, eta bost egunez egon zen inkomunikatuta. Tarte horretan auzitegiko medikuak bost aldiz ikusi zuen, eta, txostenean jaso zuenez, lehen aldian aurpegiaren eskuinaldean 1,5 zentimetroko zauria zuen atxilotuak, masailezurrean. Beristainek ez zuen tratu txarra auzitegiko medikuaren aurrean salatu, Guardia Zibilaren beldur.


Hau da hondakinak biltzeko adostutako sistema

Dorlet enpresa da gaikako bilketa kontrolatua ahalbidetzen duen teknologiaren sortzailea. 1989an sortu zuten unibertsitateko proiektu bati jarraipena emanez, eta Arabako Parke Teknologikoan du egoitza nagusia. Txip elektronikoetan oinarritzen da proposatzen duten sistema osoa. Sasietako Mankomunitatean ezarri zen lehen aldiz, baina ez modu integralean. Esate baterako, Lazkaon organikoa biltzeko edukiontziak jarri zituzten sistema elektronikoarekin, baina herritarraren parte hartzea borondatezkoa zen. Zumaian bilketa sistema osoa kudeatuko da sistema honekin, eta parte hartzea ez da hautazkoa izango.

1.-Txip elektronikodun edukiontziak

Irekitzeko sistema elektronikoa dute edukiontziek, txip baten bitartez. Sistema honi esker, informazio erabilgarri asko gorde daiteke: nork zabaldu duen, zer ordutan, zenbait aldiz… Irekitzeko baimenak ere kudea daitezke: soilik ordu jakin batzuetan zabaldu, gaizki erabiltzen ari denari ukatu… Joko handia ematen duen sistema da.

2.-Erabiltzailearen txartela

Erabiltzaile bakoitzak txartel pertsonalizatua du. Edukiontziak zabaltzeko txartela gerturatu besterik ez da egin behar. Txartelak programa daitezke soilik etxetik gertuen dauden edukiontziak zabaltzeko. Horrela, edukiontzi bakoitzak erabiltzaile kopuru mugatu eta finkoa du , eta hobeto kontrola daiteke nork erabiltzen duen ondo eta nork ez.

3.-Barra kode pertsonalizatua duten poltsak

Hondakinak edukiontzietara botatzeko poltsa pertsonalizatuak erabiltzeko aukera eskaintzen du sistemak. Poltsa hauek eskuratzeko herrian zehar zenbait makina jartzeko aukera eskaintzen du enpresak. Poltsa batzuk konpostagarriak, materia organikorako; eta besteak gainontzeko hondakinentzat. Edukiontziak zabaltzeko erabiltzen den txartel berberarekin eskuratzen dira poltsak makinetatik. Gainera, txarteleko informazioarekin makinak barra kode pertsonalizatua inprima dezake poltsetan. Horrela, gaizki sailkatutako poltsaren bat topatuz gero, arduraduna identifikatzeko aukera dago.

4.-Informazio sistema zentralizatua

Sistemako osagai elektronikoek sortzen duen informazioa modu zentralizatuan kudeatzen da. Edukiontzietako txipetan gordetako datuak jasotzeko bi aukera daude: langile batek egin dezake edukiontziak banaka errepasatuz, gailu elektronikoekin lagunduta; edo, bestela, hondakinak biltzera datorren kamioia presta daiteke informazioa automatikoki jaso dezan.

Sistema honekin erabiltzaileak ondoen datorkion egunean eta orduan bota ditzake hondakinak edukiontzira. Hori bai, gaika ongi sailkatuta, sistemak kontrolerako aukera zorrotzak aurreikusten baititu. Horrela, egunero ausaz hautatutako hamar edukiontzi beste guztietatik aparte bildu eta hondakinak ondo sailkatu diren aztertzeko proposatzen du Zero Zaborrek. Edukiontziak txipean gordetako informazioarekin eta poltsetako barra kodeen bitartez, erraz identifikatu ahal izango da gaizki sailkatutako hondakinaren jabea. Koderik gabeko poltsa anonimoak azalduz gero, edukiontzia nortzuek ireki duten ikus daiteke txipeko informazioan, eta noren poltsa falta den ondorioztatu.

Bilketa sistema berriarekin batera, epe jakin batez kale hezitzaileak jartzeko proposamena egin du Zero Zaborrek, zailtasunak izan ditzaketen herritarrei laguntzeko. Behin ikasketa epea gaindituta, udal ordenantzan jasotako isun sistema indarrean jartzea eskatzen da. Aldi berean, sistemak aukera ematen du ondo sailkatzen dutenak saritzeko.


Beasaindarrak trenaren 150. urteurrena ospatzen ari dira

Beasaindarrek Mutur Beltz Eguna antolatu dute, trenaren 150. urteurrena ospatzeko. Lehen ekitaldiak atzo izan ziren. Gaur arratsaldean, trikitilariek eta erraldoiek udaletxetik geltokira kalejira egin dute. Ondoren, Josetxo Zufiaurrek eta Martin Garciak pregoia irakurri dute eta Aitor Sarriegik eta Ekaitz Goikoetxeak balkoitik balkoira abestu dute. Herri kirolak ere antolatu dituzte. 20:00etan dantzaldia egongo da, musika eskolako trikitilariekin eta Aurtzaka eta Ostadar dantza taldeetako dantzariekin. Bukatzeko, 21:00etan afaria egingo dute plaza azpian.

Gainera, Basakana, Batzoki, Bideluze, Bikale, Dolarea, Geltoki Denda, Hiruarri, Kuluska, Murgil eta Plazape tabernetan pintxo bereziak egin dituzte. Pintxoa eta sagardoa 2,5 eurotan daude salgai. Bestalde, Gernika pasealekuan haurrentzako jolasak eta antzerki saioa antolatu dituzte eta sagardoa eta muztioa edateko eta bolatan jokatzeko aukera dago.

Argizpi elkartekoek ateratako argazkiak ikusteko, klikatu hemen.


65 ur sorosle kontratatuko ditu Gurutze Gorriak Orioko, Zumaiako eta Donostiako hondartzetarako


Unax etxean da dagoeneko

Leioako umea gaur goizean iritsi da Loiuko aireportura, irailean AEBetan hil edo biziko ebakuntza egin eta gero.

Unax Cañibano, sendaezina zirudien gaixotasun arraroa zuen eta Bostonen (AEB) ebakuntza egin zioten Leioako (Bizkaia) 8 urteko umea, etxean da dagoeneko. Hain zuzen ere, gaur goizean iritsi da Loiuko aireportura, asteartean senda-agiria jaso eta gero.

Unaxen kasuak hunkitu egin zuen euskal gizartea, eta elkartasun-uholdea ekarri zuen, Boston Children's Hospital zentroaren tratamendu garestia ordaindu ahal izateko.

"Gogo handiak genituen gaurko eguna heltzeko, egun zoriontsua da senideentzat, lagunentzat eta Unaxen kasua bere egin duten pertsona guztientzat", adierazi du haren osabak, Aitor Cañibanok, Radio Euskadiko mikrofonoetan.

Aitorrek azaldu duenez, ebakuntza "arrakastatsua" izan zen, baina horren ostean hainbat arazo sortu zitzaizkion, hala nola pneumonia bat eta gastroenteritis bat. "Pneumoniak arrasto txikiak utzi dizkio, baina arazo nagusia konponduta dago eta askoz hobeto dago, beste bat dela dirudi".

Horren osabak eskertu egin du herritarren, pertsonaia ospetsuen eta hedabideen elkartasuna, eta denen ekarpenei esker, tratamendua "gutxi gorabehera" ordaintzeko beste dutela gaineratu du. Faktura espero baino garestiagoa izango da, "230.000-240.000 euro ingurukoa", hasieran 200.000 euro aurrez ikusi bazuten ere.

"Orain, Gabon zoriontsuak izatea espero dugu, tragedia noiznahi jazo daitekeen beldurrik gabe", txalotu du.

Jaio zenetik borroka egiten

Lehen osasun arazoak bi eguneko jaioberria baino ez zenean etorri zitzaizkion Unaxi.

Gurutzetako Ospitaleko eraizain batek zerbait arraro sumatu zion, eta hainbat azterketa egin eta gero, "birika atresia motako kardiopatia konplexua" izeneko gaixotasun larria antzeman zioten.

Unaxi hil edo biziko ebakuntza egin zioten, baina arrakastatsua izan zen. Dena dela, bere lehen urte eta erdia ospitaleratuta eman zuen. Hasieran, hiru urteko bizi-itxaropena eman zioten, baina, azkenean, hainbat urtez borroka egin eta gero, Bostonen ebakuntza egiteko aukera sortu zitzaion.

Diru ekarpenak egin nahi dituzten pertsonek BBKren hurrengo kontu-korrontean egin dezakete:

2095-0047-80-9107252522


Nagore Bonilla: "Ekoizpena handitu eta lanpostuak sortuko dira Fagor CNA Groupen"

Uztailaren 29an betetzen da urte bete Fagor Etxetresnen aktiboak CNA taldeari adjudikatu ziotela. Fagor CNA Group-eko bozeramaile eta Komunikazio eta Marketin zuzendari Nagore Bonillaren esanetan, "gauzak ezin hobeto doaz".

Jorge Parladek esan du, orain berriz erosteko erabakia hartu behar izango balu, berriz gauza bera egingo lukeela… Gauzak ondo joan diren seinale?

Gauzak ezin hobeto doaz eta orain dela hilabete batzuk Fagor marka eta enpresarentzat erronka polit bat zena, gaur egun, errealitate sendo bilakatu dela esan dezakegu.

Hilabete hauetan lortutakoa ikaragarria dela uste dugu; Industria Planeko mugarriak bete ditugu eta estatu mailan akordio komertzialak ere sinatuak ditugu jada. Nazioartean, hainbat hitzarmen sinatu ditugu dagoeneko, beste batzuk sinatzear daude eta beste zenbait negoziatzen ari gara oraindik. Era berean, aukera komertzial berriak hauteman ditugu eta horrek negozio aukera berriak ekarriko ditu. Berrikuntza plana ere abian dugu eta horri esker, laster produktu berriak aurkeztuko ditugu.

Bi lantegi bakarrik izango ditu Fagor CNA Group-ek; zergatik hartu duzue erabaki hori?

Zenbait fabrika alokairuan ditugu eta horrek kostu altua dakar; hori dela eta erabaki da bi lantegi mantentzea. Hemendik aurrera, Garagartza izango da gure fabrika nagusia eta bulego zentralak ere bertan kokatuko dira. Honek, guretzat baditu hainbat abantaila, hala nola, aipagarrienak: estruktura kostuak murriztea edota langile ia guztia leku berean kokatzea, lan harremanak sendotuz eta fabriken arteko lekualdaketak ekidinez.

Garbigailuekin maiatzean hasi zen Fagor CNA eta hozkailuak ekoizten hasteko asmoa dago urte bukaerarako. Hasiera baten, marjina txikienak ematen zituzten negozioak ziren. Ze aurreikuspen dituzue bi negozio-lerro horietarako?

Garbigailuen salmentak uste baino hobeto doaz, urrirako ekoizpena bikoiztea dugu helburu eta produktuen ingeniaritza eta garapen lanetan dihardugu datorren urtera begira. Hozkailuen kasuan ere, produktua europar zuzentarau eta eskaeretara moldatzen ari gara, eraginkorragoak izan daitezen eta berme guztiak bete ditzaten; gure produktuak irizpide horien baitan merkaturatzea baita gure nahia eta xedea.

Eta urte bukaerarako?

Lantegien ekoizpena bikoiztuko dugu; horri esker, lanpostu berriak sortuko dira, eta urtea amaitzerako Fagor CNA Groupen 620 langile inguru izango garela aurreikusten dugu. Ordurako Geyser-Gastech Garagartzara lekualdatuta egotea ere espero dugu. Langile gehienak Garagartzan kokatuta egongo dira irailetik aurrera.

Salmentei dagokienez, oraindik ezin dugu jakin urtea nola bukatuko dugun. Urte hasiera nahiko motela izan da, batez ere tokiko merkatuari dagokionean, inplementazio lanetan egon garelako bereziki, baina martxotik hona salmentek oso martxa ona hartu dute eta pozik gaude beraz, lortutako kuotekin. Tradizioz, urte amaierako salmentak onak izan ohi dira eta horrek gure alde egin dezake.

Eskoriatzako lantegia handitzeko asmorik badago?

Txinako lapiko fabrikaren etorkizuna aztertzen ari gara. Momentuz ekoizpen gehiena Eskoriatzara ekarri dugu eta horrek bertako hasierako ekoizpen kopurua hirukoiztu ahal izatea eragin du. Hasieran 500 lapiko ekoizten ziren egunean, egun 1.000 ekoizten dira eta aurreikuspena eguneko 2.000 ekoiztea da.

Zein da langileen profila? Zenbat datoz Fagor Etxetresnetatik?

Bulegoetan langile gehienak lizentziadunak eta ingeniariak dira; fabrikan, berriz, LH1 ikasketak dituzte. Oro har, langile taldea gaztea da eta gehienak Fagor Taldetik datoz, 337 alegia, Edesa, Fagor eta Grumaletik.

Langileak kontratatzerako orduan, aurretik Fagorren lan egin izanari ematen zaio garrantzi handiena.

Zeintzuk dira Fagor CNAren merkatu preferenteak?

beriar merkatua, batetik, eta nazioartean, Europa, Ipar Afrika, AEB eta Txina, bestetik. Baita Malaysia eta Tailandia ere, bertan filialak baititugu.

Fagor marka erabiltzeko ze baldintza duzue? Mondragon Korporazioarekin ze harreman duzue?

Fagor S Coop.-ekin marka erabiltzeko Lizentzia Hitzarmena dugu, lehen Fagor Etxetresnek zuten moduan. 30 urterako sinatu dugu lizentzia eta bere baitan hartzen dituen markak Fagor, Edesa eta Splendid dira, baina Edesa da esleipen prozesuan Catak bere gain hartutako marka bakarra.

Mondragon Korporazioarekin ditugun harremanak oso onak dira, ezin baitute beste modu batekoak izan.

Fagor Etxetresnen gailuen garantiak, SAT… zuek ematen dituzue?

Fagor markak bost urteko bermea eskaintzen die bezeroei katalogoko produktuetan. Momentu honetan Iberiar merkatuan dagoen bermerik zabalena da, 5 urtekoa izateaz gain, piezak eta eskulana barne hartzen baititu. Lekualdaketa da kanpo gelditzen den gauza bakarra, baina honek badu arrazoi bat oinarrian: gehiegikeriak ekiditea.

Bermeak fabrikatzaileak eman behar ditu, legeak eskatzen duen moduan; horiek sare-teknika bidez egiten dira, gure aurreko SATa litzatekeena, baina gaur egun beste kooperatiba bat dute osatua eta kooperatiba horretan CNA taldeak partaidetza du.


EH Bilduk batzar irekia, asteartean

Batzar irekia deitu du Astigarragako EH Bilduk, astearterako. Ikatza tabernaren gainean izango da, arratsaldeko 19:00etan hasita, eta interesa daukaten herritar guztiei luzatu diete gonbitea.

Hezkuntza, hondakinak eta mugikortasuna, aztergai

Aurreratu dutenez, batzarrean landuko dituzten gai nagusiak, izango dira hezkuntza, hondakinak, eta garraioa eta mugikortasuna. Hala ere, jakinarazi dute, «herritarren galdera eta kezkei erantzuteko saioa» izango dela.

«Herritarrekin konpartitu nahi dugu 2017ak emandakoa, eta herriak aurrean dituen erronka esanguratsuen inguruan, beraiek daukaten iritzia eta balorazioak jaso nahi ditugu», azaldu du EH Bilduk. «Hezkuntzari dagokionez, korapilo ugari daude oraindik askatzeke: eskolaren haundipena, haurreskola berriaren kokapena, DBH... Hondakinen inguruan, aldiz, sistema aldatu zenetik sei hilabete pasa direnean, herritarrekin balorazio partekatua osatu nahi dugu. Eta azkenik, garraioan eta mugikortasunean dauden mehatxuak izango dira hizpide: autobus zerbitzuetan murrizketak, garraio hiria, Petritegi inguruko errepide berria...», aurreratu dute.

Baina horretaz gain, beste edozein gai jorratzeko tartea ere izango da: «guztion artean Astigarraga hobeago bat eraikitzea posible da».


Hiru hamarkada itxaron behar izan du Goi Nerbioiko araztegiak

1994an onartutako konpromisoa bete du Espainiako Gobernuak orain; 2023. urtean Laudio eta Amurrio barne hartzen duen saneamenduaren obra amaitu nahi dute.

Espainiako Ministro Kontseiluak hiru hamarkada behar izan ditu Goi Nerbioiko saneamenduaren obra lizitatzeko. Iragan ostiralean, kolektore sarearen eskaintza egitea onartu zuten ministroen batzarrean, eta ondorioz, Goi Nerbioiko araztegiak eraikitzeko lanak lizitatu ahalko dira. 2023. urtean sistema osoa martxan egotea espero dute.

Hodi-biltzaileak egiteko 33,6 milioi euroko inbertsioa aurreikusi du Madrilgo Gobernuak; halaber, beste 31 milioi euro inbertituko ditu bi araztegi eraikitzeko. Markijanakoan Amurrioko eta Aiarako hondakin-urak jasoko dira eta Basaurbeko araztegi berrira bideratuko dituzte Laudioko eta Orozkoko urak. Bere aldetik, Eusko Jaurlaritzak 2,5 milioi euro bideratuko ditu saneamenduaren obrak egiteko beharrezkoak diren desjabetzeak egiteko.

Laudio eta Amurrio dira lurraldean hondakin-urak tratatzeko kolektore sarerik eta araztegirik ez duten herri nagusiak.

Goi Nerbioiko saneamenduaren obra Espainiako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean eskumenak transferitzeko akordioetan jasota dago, eta 1994an sinatu zuen Madrilek Aiaraldeko hainbat herritako araztegiak eta hodi-biltzaileak eraikitzeko konpromisoa. Ibaien egoera ekologikoa hobetzeko zenbait azpiegitura hidrauliko burutzea aurreikusten zuen akordioak, beste batzuen artean, Goi Nerbioikoak. 2000. urtean obra bukatuta egotea adostu zuten. Alta, desadostasunak medio, azkenean obra atzeratu zen.

Isurketak Nerbioi ibaian

Herrietako urak biltzeko azpiegitura faltak arazo ekologiko larriak ekarri ditu, batik bat Nerbioi ibaian. Uraren Euskal Agentzia URAk adierazi duenez, Nerbioik aldian-aldian kontrolatu gabeko isurketak jasaten ditu. "Saneamenduaren kudeaketa eskasa ondo islatzen dute datuek; jasota ditugun 191 isurketatik 159 herrietatik datoz eta 32 industriatik". Isurketa horiengatik, gainera, azken urtean, Europako Batasunak zigor-espedientea ireki du Espainiako Gobernuaren kontra.

Saneamenduaren azpiegituraren inguruan, URAk dei egin die ere eskualdeko udalei zein administrazio-batzarrei hondakin-urak azpiegitura berrietara lotzeko beharrezko lanak egitera, eta isurketak kontrolatzeko eta murrizteko neurriak hartzera. "Azken urtean, Amurriorekin zein Laudiorekin izandako elkarrizketetan aurrerapausoak eman dira saneamenduaren kudeaketan, adibidez, sarera ematen diren isurketen kontrolerako ordenantzaren bitartez". Hala ere, URAk uste du isurketen kontrola hobetzeko beharra hor jarraitzen duela, eta udalek saneamendu tasa kobratu beharko dutela.

"Azpiegiturak eraikitzea ezinbestekoa da, bai; baina ez da nahikoa Goi Nerbioi inguruko egoera txarrari betiko irtenbide bat emateko. Premiazkoa da eskualdean saneamendu zerbitzua eskaintzeko eran goitik beherako aldaketa sustatzea, zerbitzu integrala eskaintzeko ahalmen tekniko eta ekonomiko nahikoa izango duen erakunde batetik gidatuta".