Kemenean edertasuna ikusi zuen

«Askoren ustez, eskultura batek polita eta ikusten duen ororen gustukoa izan beharra dauka. Eta hori ezinezkoa da. Edertasuna ikusteko eta ulertzeko modu baten arabera, hau ez da soilik lerro elegantea, fina, leuna... Edertasuna dira, halaber, indarra, gogortasuna, kemena...». Hala ulertzen zuen eskultura Tomas Murua Etxezarretak (Zarautz, Gipuzkoa, 1928), eta ideia horren arabera garatu zuen bere eskultore ibilbide luze eta oparoa. Atzo hil zen, Donostian, 87 urte zituela, haren familiak berri eman duenez. Azken agurra gaur emango diote, sorterriko San Pelaio ermitan egingo duten ekitaldi zibil baten bidez.

Hamalau urterekin sartu zen Arteen eta Ofizioen Eskolan, eta sei urtez, marrazten, modelatzen eta zizelkatzen ikasi zuen. Bere eskulturetarako egurra baliatzen hasi zen 1965. urtean, baita brontzea ere, 1975etik aurrerakoetan. Espresionismoaren eta espresionismo abstraktuaren ildotik ondu zituen bere lanak, materiala moldatzeak sortzen ziona ere islatuz; haren lana aztertu dutenek diote egurrarekin, esaterako, piezaren irmotasuna gordetzen zuela, baina ez zuela artistaren eskulana ezkutatzen. Askotariko gaiak jorratu zituen, eta hutsunearen balio sinbolikoa sarri nabarmendu zuen ?Oteizaren lagun eta jarraitzaile izan zen?. Haren lan esanguratsuenen artean, besteak beste, Denok batera, Lotuta, Arrantzatik, Soka-tira, Euskal Herria eta Doinua aipa daitezke. Euskal Herri osoan erakutsi zituen bere lanak, baita atzerrian ere ?Jugoslavia zenean, esaterako?, eta hainbatetan saritu zuten horiei esker.


EAJ-EAk eta Batasunak Gasteizen hasiko dute kanpaina; PSEk, PPk eta Aralarrek Donostian eta EBk Bilbon

Alderdi politikoak prest dira bart gauerdian Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetako kanpaina hasteko. Hiriburuetan egingo dituzte ekitaldiak indar politikoek: EAJ-EA koalizioak eta Batasunak Gasteiz hautatu dute; Donostia PSE-EEk, PPk eta Aralarrek. EBk, berriz, Bilbon ekingo dio.

Gasteizko antzinako azukre lantegiaren eraikinean hasiko du kanpaina EAJ-EA koalizioak: Juan Jose Ibarretxe Jaurlaritzako egungo lehendakari eta, halaber, hautagai denak, Josu Jon Imaz EAJko presidenteak eta Begoña Erraztik EAkoak parte hartuko dute ekitaldian.

Hiri berean ekingo dio Batasunak kanpainari, nahiz eta hauteskundeetan parte hartzea galarazia duten. Arka plazan izango da ekitaldia, eta Rakel Peña. Jone Goirizelaia eta Arnaldo Otegi zerrendaburuek parte hartuko dute.

Donostian jarri dute hitzordua PSE-EEk, PPk eta Aralarrek. Sozialistei dagokionez, Patxi Lopez lehendakarigaiak eta Jose Blanco PSOEko Antolaketa idazkariak mitina emango dute Kontxako pasealekuan. PPk Kursaal jauregia hautatu du, eta Maria San Gilek parte hartuko du ekitaldian. Aralarreko militanteek, berriz, kartelak jarriko dituzte Alderdi Ederren.

Era berean, EB-Berdeak taldeak ere kanpainari kartelak itsatsiz ekitea erabaki du, baina, kasuk honetan, Bilboko Arenalean.


Gazteak, sasoi betean

Maila goreneko txirrindulari probez gain, gazteagoen hainbat lasterketa ere egiten ari dira asteotan Goierrin. Larunbatean Segurako Saria jokatu zuten, bertako txirrindulari elkarteak antolatuta. Datorren larunbatean berriz, Ordizian izango dute hitzordua, Txapel Gorri elkarteak antolatutako lasterketan.Kadete mailako 135 kirolari bildu ditu aurten Segurako probak, eta 46 kilometroko ibilbidea egin dute, Lierniako gainera bitan igota. Azkarrena, Donosti Berri taldeko Iago Agirre izan da, helmugan bakarrik sartuta. Podiuma Caja Ruraleko Markel Galparsorok eta Quesos Albeniz taldeko Mikel Uncillak osatu dute. Mendiko saria Luvano taldeko Gabriel Ibañezentzat izan da, eta taldekako saria Gama Muruzabalek eraman du.Larunbatean OrdizianSegurakoaren ondotik, Ordizian izango dute hurrengo lasterketa kadete mailako txirrindulariek, 47. edizioa beteko duen Txapel Gorri Proban. Goizeko 10:00etan abiatuko dira Gudarien Etorbidetik, eta 60,2 kilometroko ibilbidea osatu beharko dute. Klasikoaren ibilbide beretsua egingo dute, baina itzuli gutxiagorekin. Ikaztegietara joan etorria egingo dute aurrena, eta bigarren itzuilian, Abaltzisketako gaina (3. mailakoa) igo beharko dute, Larraiztik eta Zaldibiatik bueltan, Ordiziara bueltatzeko. Proba 11:30ak alderako bukatzea espero dute antolatzaileek.


Laura Guerrerok irabazi du “Ezagutu Aiara” argazki lehiaketa

“Ezagutu Aiara” IX. Edizioko irabazlea Laura Guerrero izan da “Tambores” izeneko irudiarekin, San Prudentzion ateratakoa. Bigarren saria, aldiz, Ariane Sánchezek eraman du “Frutos rojos junto a campanario” argazkiari esker. Biek 200 eta 100 euroko saria jasoko dute, hurrenez hurren.

Nahiz eta beti udalerriko herrien ondare, natura eta etnografia edo beste motako ohitura nabarmendu behar den, aurtengo argazki lehiaketako gai zehatza Aiarako bitxikeriak izan dira. Hau da, Aiara munduan bakar eta berezi bilakatzen dituzten gauzek.

Bestalde, abenduaren 27an Luiaondoko Sozialean 17:00etatik aurrera, Hogeitalau euskara elkarteak antolatu duen postal, komiki eta ipuin lehiaketako sari banaketa egingo da. Bertan, pailazoen ikuskizuna eta askaria ere eskainiko dituzte.


Ugalketa lagunduari buruzko dokumentala dakar 'Teknopolis'ek

Espainia mailako saria jasoko duen saio monografikoa eskainiko dute.

Lehen aldiz iaz eman eta aurten Bioteknologiaren Komunikazio eta Dibulgazio Asebio/Genoma España lehen saria jaso duen saio monografikoa eskainiko du asteburu honetan "Teknopolis" saioak: Bizia laborategian ernaltzen denean. Ugalketa lagunduari buruzko dokumentala da eta arlo horretan azken urteotan gertatu diren aurrerapenen berri ematen du. Punta-puntako adituen iritziekin batera, ugalketa lagunduko tekniken bidez mundura etorritako pertsona batzuen istorioak dute protagonismo nagusia lan honetan.

"Teknopolis" igandean dago ikusgai 10:45ean ETB-2n eta 15:30ean ETB-1en. Datorren asteazkenean ETB-3n ere ikus ahal izango da 22:00etan.


Iturriaga eta Abasolo bertsotan ariko dira zapatuan, Belendizen

Bertso afaria egingo dute zapatuan belendizko Txokoan. Hain zuzen, Unai Iturriaga eta Eneko Abasolo ‘Abarkas’ ariko dira bertsotan. Durangarrak eta Iurretakoak girotuko dute afaria, beraien puntu eta doinuekin. Bertso afarira joan gura duenak Belendizko txokoan eman beharko du izena, edo 669 784 718 telefono zenbakira deitu.


Euskaraz Gazte literatur lehiaketako sariak banatu dituzte

Atzo arratsaldean izan zen sariak banatzeko ekitaldia, Orioko udaletxean. Urtero legez, ipuin saila eta olerki saila bereizi zituzten. Karkara aldizkariaren urtarrileko zenbakian argitaratuko dituzte lan sarituak.

Aurten ere Euskaraz Gazte literatur lehiaketa antolatu du Orioko Udalak, eta atzo izan zen sari banaketa, 19:00etan Orioko udaletxean. Azken urteetan legez, Euskararen Eguna probestu zuten ekitaldia egiteko. Bertan izan ziren aurtengo epaimahaiko kideak eta ipuin saileko zein olerki saileko irabazle gehienak.

Epaimahaia azaroaren 29an bildu zen sarituak erabakitzeko, kultur etxean. Honako hauek izan dira aurtengo mahaia osatu duten kideak: Karkara aldizkariko Eli Manterola, Eli Lasa Aiako Kultur teknikaria eta Jabier Zabaleta Orioko Euskara teknikaria.

Epaimahaiak jakinarazi duenez, lan kantitateari dagokionez, ez da bereziki edizio emankorra izan, baina aurkeztutako lanen "kalitate ona" azpimarratu nahi izan dute: sari guztiak banatu dituzte. Hona hemen 2018ko Euskaraz Gazte literatur lehiaketako lan sarituak eta epaimahaiak bakoitzaren inguruan egindako zenbait adierazpen:

Ipuin saila

Aipamen berezia: Katebegia, Alazne Arruti. "Ama-alaben arteko bazkalondoko solasa kontatzen du, gaia txakurrak dituztela [...] elkar lotzen dituen kateari beste katebegi bat eransten diote, gozo eta samur".

Aipamen berezia: Baserria, Ane Etxabe. "Ipuin laburra da eta ez dauka hitzik soberan".

3. saria: Gab(onak), Joxe Mari Unanue. "Ipuinak prosa zainduan kontatzen du hilabete gutxiren barruan bizimodua guztiz aldatu zaion gaztetxoaren istorioa".

2. saria: Iker, Mikel Iruretagoiena. "[...] gazte errebelde baten gorabeherak kontatu dizkigu ondo jositako prosa bizian".

1. saria: Aitona ingelesa, Iñaki Iturain. "[...] istorio asmatuak baina egiantza handia dutenak, dokumentazio lan zehatza, gertu-gertuko kontakizun eta pertsonaiak, hizkuntza landu ederra...".

Olerki saila

Aipamen berezia: Mundua zapi bat balitz, Alazne Arruti. "Mundua handiegi zaio egileari eta zapi baten neurrira ekarri nahiko luke, bertan ez galtzeko; urruti, faltan, sumatzen duen guztia ostera bueltan bisitatu ahal izateko".

Aipamen berezia: Aurten bai!, Garazi Urretabizkaia. "Umorez osatutako sorta bat da".

3. saria: Argia, Rosi Lazkano. "Oso bertso hunkigarriak dira, 60 urterekin lehen aldiz amona izatekotan den emakume batek jarriak, "gorde ezin den poza" agertzeko".

2. saria: Badira, Iona Rekarte. "Mundura datozen/dakartzagun haurren taxonomia moduko bat egiten du olerkiak, eta zerrendatze horren bidez, gure gizarte honen eta familia-ereduen erretratua osatzen du".

1. saria: Marearen kontra igerian, Mikel Iruretagoiena. "Azkenaldian ohi baino arretatsuago omen dabiltza guardia zibilak arrantzako txalupatxoak-eta zaintzen eta Orioko arrantzale bati baino gehiagori tokatu omen zaizkio parean, paper eta esplikazio eske".


Europaren irizpidea jarraitu behar duela gogoratu dio Espainiako Gobernuak Gorenari

Estatuko Abokatutzak datozen egunetan aurkeztuko du bere idatzia, Oriol Junquerasen immunitateari buruz EBko Justizia Auzitegiak eman duen ebazpenaren harira.

Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak ebatzi duenez, Oriol Junqueras eurodiputatu izendatu behar izan zuten joan den maiatzean Europako Parlamenturako hauteskundeen emaitzak ofizialki aldarrikatu zirenetik, eta "une horretatik bertatik" immunitatea izan behar zuen.

Ebazpen horren harira, Espainiako jarduneko Gobernuak esan du Auzitegi Gorenari dagokiola erabaki hori betearaztea, eta Europako Auzitegiaren irizpidea jarraitu behar duela gogoratu dio.

Horrez gain, EBko Justizia Auzitegiak Kataluniako buruzagi independentisten kontrako prozesuari buruz ezer esaten ez duela nabarmentzen du arratsalde honetan kaleratutako agiri batean. Epaiketa hartan 13 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten Junquerasi.

Pedro Sanchezen jarduneko Gobernuak baieztatu du Estatuko Abokatutza Europak emandako ebazpena aztertzen ari dela eta datozen egunetan aurkeztuko duela bere idatzia. Auzitegi Gorenak bost eguneko epea eman die alde guztiei alegazioak aurkezteko.

Espainiako jarduneko Gobernuak esan du ebazpen judizial guztiak errespetatu eta onartzen dituela, "Espainiakoak nahiz Espainiatik kanpoko ematen direnak".

Amaitzeko, PSOEren jarduneko Gobernuak berretsi egin du aro politiko berri bati ekiteko asmoa duela, "elkarrizketaren eta negoziazioaren bidean aktore politiko guztien arteko adostasunak lortzeko".


Aner Peritz txapeldunorde Euskal Herriko eskolarteko bertsolari txapelketan

Peritz Sarako finalean, azken agurra kantatzen. (Paula Arriola)

Gaur jokatu dute Saran Euskal Herriko eskolarteko bertsolari txapelketako finala. Gipuzkoako finalean bigarren sailkatua izan ostean, gaur ere txapeldunorde postua lortu du Aner Peritz zarauztarrak. Txapelduna, berriz, Gorka Pagonabarraga bizkaitarra izan da. Agurrean aitaren urtebetetzea aipatu du Peritzek, eta berari eskaini dio saioa, opari. “Ekainak 9a berezia baita; hau dek nere oparia, zorionak aita”.


Gabiriako eskolan matrikula egiteko aukera egunero dago

GABIRIA // Balentzategi herri eskolan ere ostiralean bukatuko da datorren ikasturterako matrikula egiteko epea, hezkuntza sare osoan bezala. Ikastetxetik gogorarazi dute otsailaren 5a arte egunero dagoela izena emateko aukera, 09:00etatik 16:00etara. Eskola ezagutzeko eta arduradunekin hitzordua adosteko, telefonoz hots egin behar da (943 88 87 23). Interneten ere matrikula liteke (hezkuntza.net). Herrian eskola izateak «garrantzia» duela eta, dei berezia egin diete gurasoei.


Iñigo Asensio: «Ez gara jabetzen gure hizkuntzak duen indarraz»

Abenduaren 3an estreinatuko da Iñigo Asensioren 'Euskara munduan' dokumentala; ama hizkuntzak duen indarraz edo herriminaz gogoeta egitera bultzatu nahi du ikuslea.

Iñigo Asensio tolosarrak eginiko Euskara munduan dokumentala izango da ikusgai Euskararen Egunean, abenduaren 3an, ETB1en, gauez. Mundu osoko lurraldeetan barrena hedatzen diren euskal hiztunen mapa handia osatu du, eta hiztun horien lekukotzak bildu ditu. Euskaldunek euskara gehiago maitatzeko eta baloratzeko balioko duela azaldu du tolosarrak.

Zer da dokumental honetan ikusi ahalko duguna?

Euskarak munduan duen presentzia azaldu nahi du lan honek. Horretarako munduan zehar bidaiatzen, lekukotzak jasotzen aritu naiz, 2012. urtetik.

Lurralde askotatik pasa zara euskararen peskisan.

Hamabi lurralde bisitatu ditut. Mexikon, Guatemalan eta Kalifornian hasi nintzen lekukotzak biltzen, eta aurten, Etiopian, Turkian, Alemanian, Hong Kongen, Indian, Japonian, Filipinetan, Australian edota Italian izan naiz. Bidaia etxean, Tolosan amaitu nuen, bertan eginiko grabazioekin.

Munduko mutur guztietan topatu dituzu, beraz, euskararen printzak.

Bai, eta gainera, dokumentalaren ideia zentrala edo abiapuntua hori da. Euskal Herria euskararen herria dela onartzen badugu, eta euskararen herria euskal hiztunek osatzen badute, Euskal Herri oso handi bat irudikatuko genuke mapa batean. Datuen arabera, berrogei herrialde baino gehiagotan badira euskal hiztunak. Askotan ez gara konturatzen gure hizkuntzak duen indarraz, ez gara konturatzen 700.000 hiztun inguru dituen hizkuntza txiki honek munduan duen presentziaz. Hori da lan honen bidez erakutsi nahi duguna. Ama hizkuntzak duen indarraz edota herriminaz ere gogoeta egitea bultzatu nahi du.

Nostalgikotik asko du dokumental honek?

Distantziara kondenatuta dauden pertsonen lekukotzak jaso ditut. Horietako batzuk gazteak dira eta etxerako buelta aukera gisa dute baina kasu askotan etxerako buelta hori ez da aukera bezala ikusten, edo behintzat ez da gertuko aukera bat. Askotan heriotzaren inguruko baieztapenak ere badaude, eta batzuek onartzen dute euren amaiera, berrogeita hamar bat urte beste herrialde batean eman eta gero, etxean eman nahi diotela, itzuli egingo direla.

Lekukotzak zuk jaso eta grabatu dituzu, eta lanaren zuzendaria zara, baina, lantaldea kide gehiagok osatzen duzue.

Atzerrian izan naizenean bakarrik egin ditut grabaketak eta produkzio lanak, baina, dokumentalaren atzean, talde bat dago. Ainhoa Andoaga aritu da zuzendariorde edo ekoizpen-zuzendari moduan. Iban Garate ere lagun izan dut, ekoizpen lanean nahiz irizpideak markatzen. Iñigo Eraso ere lagun izan dut edizioan, eta gidoiari dagokionez, Leidor aretoan grabatu genituen bertsoak Jon Martinek eginak dira, eta musikari begira, Iñar Sastre irurarrak egin du gehiena. Abestietako bat nik neuk konposatu dut, Iker Lauroba eta Oriol Flores lagunekin. Beraz, lagun asko izan ditut ondoan.

Musika egiterakoan Iñar Sastreren parte hartzea aipatu duzu.

Zorionez, Iñarrek denbora bat eskaini ahal izan dio dokumentalerako musika sortzeari. Parisen dago une honetan bertako musika kontserbatorio nazionalean, eta bestelako konpromisoak ere baditu, Tolosan izan berri da kontzertu batean, esaterako. Beraz, eskertu beharra diogu egin duen lana. Tolosara eginiko bidaia batean berarekin bildu, irudiak ikusi, piano baten aurrean eseri eta ideiak ateraz joan ziren. Berak oso argi ikusten ditu gauzak. Abestiek, egia esan, badute malenkonia hori, tristura puntu hori, batzuek beste batzuk baino gehiago. Koherentzia bat ere badago, zorionez dokumentalarentzat jatorrizko musika egiteko aukera izan dugu, musikari handi batek egina, gainera.

Bertsoak ere, dokumentalerako bereziki sortuak izan dira.

Lagun askorekin kontatu ahal izan dut dokumentalean, eta horren adibide da Jon Martin bertsolaria. Hiru bertso sortu ditu, eta horiek adin ezberdineko hiru pertsonek abestuko dituzte dokumentalean. Hain justu, Leidor aretoan grabatu dugu tarte hori. Bidaiak etenaldi batzuk izango ditu, lasaigarri moduko batzuk. Aulki huts batzuetan, iluntasunean grabatutako hiru bertso izango dira. Ume bat, ama bat eta aitona bat. Transmisioaren bidearen erakusle moduan. Euskararekiko harremana, herrimina, bidaia, itzulera-bidaia oso presente daude bertsoen hitzetan.

Zure kabuz hasi zinen proiektuarekin, baina, azkenean, EITBrekin elkarlanean burutu duzu.

Bai. Hasiera batean oso zaila izan zen. Euskal Autonomia Erkidegoko hiru foru aldundietako euskal sailekin harremanetan jarri eta erantzuna positiboa izan zen, baina baiezkorik ez nuen lortu eta apur bat erreta bukatu nuen. Nire denbora, nire dirua ari naiz erabiltzen euskararen inguruan interesekoa den zerbait kontatzeko helburuarekin, eta gure euskal erakundeek ez diote babesik eman. Proiektua utzi egin beharko nuela pentsatzera ere iritsi nintzen, baina, Euskal Telebistatik interesatuta zeudela erantzun zidaten Hego Amerikan grabatu nituen lekukotzekin bidali nizkien lehen irudiak ikusi zituztenean. Uda honetan zehaztu zuten euren babesa, eta bestetik, Eusko Jaurlaritzako euskal zinemaren, dokumentalen produkzioen alorrean diru laguntza jaso dugu, beraz, azkenean pozik sentitzeko moduan gaude. Baina, enpresetatik, finantza erakundeetatik nahiz foru aldundietatik ez dugu inolako arrakastarik izan. Askotan istoriorik politenek hipokresia puntu bat sortzen dute, eta beste proiektu askorekin ere gertatu izan zait hori; «zein istorio polita!» esaten dizute, baina, horretan geratzen da, hitzetan. Agian, gaiak aukeratzeko eta saltzeko unean trebetasun handiagoa eduki behar da. Gaur egun, hala ere, edozer gauza saltzea edo babesa topatzea zaila da. Guk, azkenean, babesa izan dugu. Aipatu, baita ere, dokumentala low cost-a dela, txikia dela, aurrekontu txikiarekin egina, baina, laguntza eta babes guztiak eskertzen dira, txikiak izan arren.

Dokumentalean norekin ikusiko zaitugu hizketan?

Kalifornian, esaterako, Arrasate eta Gasteizko bi gazterekin egin nuen topo. Irakasle moduan ari dira biak lanean. Harridura sor dezake Ameriketako Estatu Batuetako hondartza giroan euskararen presentziak, baina, egia dena da amerikar asko ari direla han euskara ikasten mila arrazoi direla medio. Berlinen Ainhoa Añorgarekin izan nintzen, bertako Euskal Etxeko presidentearekin, bertako Euskal Etxeak izan zuen lehen kidearekin. Euskaldunek sortu ez duten munduan dauden Euskal Etxe gutxietako bat da Alemaniakoa. Alemaniarrek sortu zuten Gernikako bonbardaketaren urteurren batean. Barkamen eskaera ofiziala egiteko eskatu zion alemaniar talde batek hango gobernuari eta horrela hasi ziren Gernikako herriarekin harreman estua izaten. Horri jarraipena emateko pentsatu zuten alemaniar-euskaldun zentro bat sortu behar zutela Berlinen eta emakume hau, Ainhoa Añorga, izan zen lehenengoetakoa. Berak kontatu zigun, batetik, euskal kulturaren inguruan zenbat gauza egiten dituzten Berlinen, eta bestetik, euskararen transmisioaren adibide moduan jartzen dugu, bere seme-alabak euskaldun hiztunak baitira. Alemaniarrez hezi edo hazi dira eskolan, amak euskaraz hitz egiten die etxean eta aita turkiarra dutenez, bere hizkuntzan ere egiten die. Beraz, gurasoen hizkuntzak dituzte haurrek.

Lekukotza helduagoak ere badira dokumentalean. India edo Etiopiako adibideak, esaterako, oso onak dira. Etiopian, Angel Olaran hernaniarrarekin egon nintzen. 63 urte daramatza Afrikan misiolari moduan. Tanzanian izan da, eta suahilieraz hitz egiten du, Etiopian urte ugari egin ditu, eta bertako tigriña hizkuntza hitz egiten du, eta frantsesez, ingelesez edota gazteleraz ere hitz egin beharra izan du urte hauetan guztietan. Horiekin batera, euskara ere gorde du, baina, ez hori bakarrik, hainbat afrikar gaztetxok euskara eta Euskal Herria ezagutzea edota euskarazko abestiak kantatzea ere lortu du.

Bestalde, Japonian badira bi japoniar euskaraz oso ondo egiten dutenak, han euskal eskolak ematen dituztenak. Duela 30 urte, egun 90 urte inguru dituen hizkuntzalari baten bitartez izan zuten euskararen berri. Hizkuntzalari hori, baina, topatzeko aukerarik ez genuen izan, ez guk ez eta bi japoniarrek ere. Kontua zera da, zerk bultzatu ote zuen emakume hau 70. hamarkadan Japoniatik Euskal Herrira etortzera. Hamar hilabete igaro zituen bertan, eta Japoniara itzuli zen euskaraz ondo hitz egiten ikasita. Behin etxean zela, Tokion, unibertsitateko hormetan karteltxoak zintzilikatu zituen euskal eskolak eskainiz, dohain. Bere helburua zen ikasitako hizkuntza hori ez galtzea, eta horretarako hiztunak behar zituen haiekin hitz egiteko. Hizkuntza irakatsi zien ikasleetako bik gaur egun emakume haren bidea jarraitzen dute, eta eskolak ematen dituzte, euskara eta euskal kulturaren inguruan.

Istorio oso bitxiak dira, eta era berean oso ezberdinak euren artean. Baina badute komunean zerbait, hizkuntza eta hizkuntzak munduan duen presentzia.

Lekukotza asko bildu dituzu hainbat lurraldetan. Erraza izan al da eurekin harremanetan jartzea?

Pixkanaka egin dugun zerbait izan da. Kontaktu batzuk banituen, eta horiek gero beste batzuetara eramaten zaituzte. 2012. urteaz geroztik, jendearekin etengabe gaiaren, dokumentalaren inguruan aritu naiz, eta pixkanaka, konturatu gabe, kontaktu horiek sortzen joaten dira. Herrialde batzuetan aukera gutxiago dago: Afrikan, adibidez, fedeak eraman ditu euskaldunak hara eta horietako askorekin ezin izan dugu harremanetan jarri, Ebolaren birusarengatik. Bolikosta bisitatzeko asmoa ere bagenuen, Kongoko Errepublikan ere badira euskal misiolariak, baina ezin izan dugu horiekin solasean aritu, ezinezkoa baitzen lurralde haietara hurbiltzea. Bestalde, Etxepare Euskal Institutuaren bitartez ere, eta HABE Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundearen bitartez ere egin ahal izan ditugu harremanak. Batzuetan, berriz, euskal etxe batera joatean konturatu naiz aurreikusitakoa baino gauza gehiago egiten dituztela, eta beste batzuetan, berriz, bilgune funtzioa baino ez dutela betetzen ikusi dut. Berlinen edota Erroman, adibidez, ikusgarria da egiten duten lana euskal kultura, euskal idazleak, euskal musikariak... bertakoengana zabaltzeko.

Nondik sortu zitzaizun euskara ardatz hartuta munduan zehar bidaiatzeko ideia?

Egia esan, azkenaldian elkarrizketetan galdera hau askotan egin didate, eta onartu beharra daukat nik ere oso argi ez daukadala. Asko bidaiatu dut, batez ere Hego Ameriketara, baita Europatik barrena, eta Afrikara ere bai, iparraldean batez ere. Bidaia horietan bizitakoarekin eta ikusitakoarekin konturatu naiz, euskarak baduela presentzia bat munduan, eta joaten zaren lurraldera joaten zarela euskal hiztunak topatzen dituzula. Beraz, pentsatzen hasi nintzen mundu osoan zehar topatzen dituzun euskal hiztunek izango zutela zer kontatua, haien inguruan ezer gutxi baitakigu. Eta horrela, pixkanaka, istorio txiki askorekin istorio handi eta interesgarri bat osatuz joan da.

Espero zenuen istorioa sortu al duzu, edo esperotakoa baino handiagoa?

Kasu askotan uste nuena baino hunkigarriagoa izan da. Ez nuen uste dokumentala egiten hasi eta horrelako giro nostalgiko-melankolikora eramango ninduenik, eta dokumentalak hortik badu zerbait. Dokumentalarekin hasi nintzenean, egia esan, nik ere ez nuen oso garbi emaitza, baina, banuen helburu zehatz bat, eta lekukotzek ere hori erakutsi didate, badela herrimin sakon bat guztiaren atzean. Badaudela nortasunarekin lotzen dituen ezaugarri hori, ama hizkuntzak duen indar hori... Indian 84 urteko gizonezko bati eskailerak igotzen laguntzen ari nintzaiola zera esan zidan, orain eskailerak igotzean euskaraz zenbatzen duela «bat-bi-hiru..». Bere amak bera txikia zela hori egiten omen zuen, eta orain adinarekin ama oso presente izaten duela esan zidan. Oso hunkigarria zen. Adinarekin haurtzaroko kontuak nola azaltzen eta azaleratzen diren ikusi nuen hor.

Mexikon, berriz, ikasle batek zergatik ari zen euskara ikasten kontatu zidan. Bere amona euskalduna zen baina oso gazterik ezkondu eta joan zen Euskal Herritik. Laurogei urte baino gehiago zituen, eta Alzheimerrak jota euskaraz hitz egiten hasi zen Mexikoko bere etxean, eta inguruko inork ez zion ulertzen. Segituan konturatu ziren bere umetako hizkuntza, bere ama hizkuntza, euskara zela. Horregatik hasi zen ikasle hori euskal eskolara joaten, bere amonari hitz batzuk esan ahal izateko edo bere amonarekin komunikatu ahal izateko. Oso polita izan zen hori, eta horrelako istorio asko agertu dira edo agertzen joan dira. Politak iruditu zaizkit baina nik ez nuen horrelako zerbait espero. Ez nuen horrelako testigantzarik espero eta heldu egin dira. Poliki-poliki dokumentala melankolia giroa hartuz joan da, baina, denetarik dago, une alaiago edo neutralagoekin. Hala ere, etengabe somatzen da herrimin edo distantziak sortzen duen pena moduko hori.

Dokumentala ikusten duenak euskara gehiago baloratu edo maitatuko al du?

Nik uste dut baietz. Gainera, asko dira uneren batean, izan gazte ala heldu, euskararekiko galera izan dutenak. Arrazoi batengatik edo bestearengatik urrundu egin dira euskararekiko, hizkuntza handiagoak hautatuz. Gero konturatzen zara atzerrian bizi diren euskaldunek esfortzu handia egiten dutela bere hizkuntzarekin bizi ahal izateko. Beraz, nik uste dut baietz, emango diola zer pentsatua ikusleari. Jendeak bere buruari galdetu beharko liokeena da nola den posible Euskal Herrian euskara galtzen uztea.

Datorren astean, Euskararen Egunean izango da dokumentala ikusteko aukera, ETB1en. Emanaldi horretaz gain, besterik aurreikusi duzue hemen edo Euskal Herritik at?

Ez dakigu oraindik abenduaren 3an eman ostean nahieran ikusteko moduan jarriko duten. Hortik aurrera, Euskal Herriko herri ezberdinetan izango da aukera, kultur etxeetan, elkarteetan... erakusteko nahiz hitzaldiak emateko. Polonian adibidez proiekzio bat egin nahi dute, hitzaldi batekin, eta Erroman azpitituluak jarri nahi dizkiote, hango publikoari zuzentzeko. Erromaren kasuan, hiru unibertsitatetan ari dira erakusten euskal kultura eta hizkuntza, eta horietan azaldu dute interesa. Horiez gain, aukera gehiago azalduko direlakoan gaude, nazioartean bere bidetxoa edukiko duela espero dugu.

Zure herrian, Tolosan, Leidorren, grabatzeak esanahi berezia izango zuen, ezta?

Bai. Gainera, oso erosoa izan da, Leidor aretoa oso ezaguna baita niretzat. Bertan, aulki hutsekin zerbait egitea bururatu zitzadidan, eta horrela, bide batez, tolosartasun hori agerian geratzen zen. Ideia hori ere oso polita zen, Tolosan hasitako bidaia Tolosan amaitzea.

Nola sentitzen zara estreinaldiaren aurrean?

Beldur pixka bat ematen dit, aurreikuspen handiak sortzen ari direlako. Uste dut ulertu behar dela bakarka egindako lana izan dela, aurrekontu txikiarekin, lekukotzak biltzea izan dela... Jendeari gustatzea espero dut, eta era berean, beldurtzen nau jendeak dokumental erraldoi baten esperoan txikiagoa den zerbaitekin topo egitea.


"Ospitaleei erasotzea joera deitoragarria izan da gerraren hasieratik"

Mugarik Gabeko Medikuak «hagitz kezkatuta» daude Sirian osasun zerbitzuei eginiko erasoak direla eta. Zancadaren arabera, urtea hasi denetik hemezortzi ospitaleri eraso diete. «Egoerak ez du itxura ona».


Zutik geratzen zen azken taldea

Greenetik Inglesera. Los Angeles Lakers edo Boston Celtics, gutxienez bietatik bat, 80. hamarkadako NBAko final guztietara iritsi zen, eta hiru bider elkarren aurka aritzea tokatu zitzaien, norgehiagoka gogoangarrietan. Hamar urte haietako kanporaketetan, apenas izan zen lesio aipagarririk. 1980an, Kareem Abdul-Jabbarrek kaleko arropak jantzita ikusi behar izan zuen lehia erabakigarria (Magic Johnson hasiberria zen, eta minutu asko pibot moduan eman ondoren 42 puntu eta hamabost erreboterekin amaitu zuen gau historikoaz ari gara). 1988an, Isiah Thomasek orkatila bihurritu zuen seigarrenean, Detroit Pistonsek lehenbizikoz eraztuna irabaz zezakeela zirudienean. Ez zuen kantxa utzi, eta, herrenka izan bazen ere, zazpigarrenean ere ez zuen hutsik egin, Lakers ozta-ozta gailendu bazen ere. Urtebete beranduago, Los Angelesek Byron Scott eta Johnson bera galdu zituen, zaintiratuekin, errebantxa bila zetorren Detroiten aurkakoa hasterako. Ustekabean, lesioen eraginez zeharo baldintzatuta geratu zen lehenbiziko finala izan zen; anomalia bat. 30 geroago, ohikoa bilakatu da min hartutakoen zerrenda begiratu behar izatea emaitzak hobeto ulertzeko. Saskibaloiaren eboluzioaren adierazgarri da: egun —prestakuntza eta sendagile hobeekin ere—, atleten gorputzek jasaten duten estresa askoz muturrekoagoa da. 1986 eta 2001 artean, A.C. Greenek 1.192 partida jokatu zituen jarraian, hutsik egin gabe. Gaurko erreskada luzeena Joe Inglesena da: 303 baino ez. John Stocktonek bere hemeretzi sasoi erregularretatik hamasei osorik burutu zituen, 82 lehietatik bat bera galdu gabe. Oraingo NBAn, Andre Iguodalak du markarik onena erresistentzia neurtzen duen sailkapen horretan: bost bider baino ez du osatu denboraldia bere sakramentu guztiekin. Utah Jazzeko antolatzaile mitikoak baino hamaika gutxiago.

Bizkorrago, hauskorrago. Garaiotako izarren lazerien zergatia ulertzeko, nahikoa da Youtubera egin eta asteotako finala atarian aipatu Lakers eta Celtics arteko edozeinekin alderatzea: azken horretan irudiak kamera geldoarekin grabatu dituztela dirudi. Haren aldean, egundoko abailan jokatzen da egungo NBA. Potentzia osoarekin doazen ehun kilotik gorako gorputzek norabide aldaketa etengabeak egin behar izaten dituzte, gero tupustean geratu eta segituan ziztu batean martxan ipini. Behin eta berriro, ia hiru orduz. Triki-traka hori pozoia da artikulazioentzat eta giharrentzat, eta denbora kontua baino ez da izaten atletek norberari egindako abusuen faktura ordaindu behar izatea. Patuak hala agintzen duen aldiro, kanporaketok bizirik irauteko ariketa bihurtzen dira, eta aurtengo NBA tente geratzen ziren azkenek irabazi dute. Kevin Durant, Klay Thompson, DeMarcus Cousins eta Andre Iguodala mugatik harago estutu eta lehenbiziko biak, garrantzitsuenak, galtzen amaitu du Golden State Warriorsek (nahiz eta Thompsonen azken lesioak aurrekoarekin zerikusi zuzenik izan ez). Kontratua berritzeke zuten biek, eta kostako zaie orain arteko mailara berriz iristea. Toronto Raptorsek ere aiene batean eman du finala; Kawhi Leonard apartari makina da bat keinu arraro antzeman zaizkio, baina onik bukatu du. Ez da amaren semerik zuzen interpretatuko dituenik finaleko MVP hieratikoaren imintzioak.

Estrategia bainoago, sena. Ezbeharrak ezbehar, Toronto eta Golden Staten kanporaketa goi mailakoa suertatu da, eta saskibaloi garaikidean funtsezkoak diren hainbat xehetasun aztertzeko lagin aparta da. Aurreko paragrafoan aipatu abiadurak eragin du, ezinbestean, entrenatzaileek lehia batean txerta dezaketen zama taktikoa arintzea. Bizkor jokatzea lehenesten denez, defentsaren erreakzioak zuzen irakurtzea eskatzen zaie jokalariei egun, arbelean marraztutako mila maniobra errepikatzea bainoago. Ongi exekutatzen denean, joko azkar hori oso zaila da gelditzen. Buruargitasunik gabe, NBAko talde kaskarrenen kondena den nahasmen aspergarria eragiten du. Toronton laguntzaile ari den Sergio Scariolok azalpen oso didaktikoak eman zituen ligan gertatu den iraultzari buruz, El Pais-i eman elkarrizketa batean. Intuiziozko saskibaloi supersoniko hau ulertzeko modurik onena Golden Staten blokeoak ipintzeko modua gertutik begiratzea da, Durant falta denean batez ere (ia geldiezina da hegalekoa, baina erasoak zertxobait trabatu ohi ditu). Sarri, inprobisatuak izaten dira blokeo horiek, zaintza arreta zeri ipintzen ari zaion detektatu, eta pareko bostekoak puntu ahula non duen identifikatuta.


Chivitek alderdi batu, indartsu eta parte-hartzaile baten alde egin du

Pedro Sanchezek itxi du arratsaldean Kongresua eta sozialistek Espainia eta Nafarroa aldatuko dituztela adierazi du.

Maria Chivite PSNko idazkari nagusi berriak alderdi indartsu, batu, moderno eta parte-hartzaile baten aldeko apustua egin du. Gainera, PSN gehiengo sozialaren erreferente izango den alderdia izatea nahi du.

"Guztion ahaleginarekin eta denborarekin, nafarren erreferente izatera itzuliko gara. Proiektu batekin, indarrarekin eta batasunarekin sozialistok Nafarroako irabaziko dugu eta foru erkidegoa modernizatuko dugu, berriz ere", adierazi du Chivitek idazkari nagusi izendatu ondorengo hitzaldian. Maria Chivitek gaur hartu du ofizialki Roberto Jimenezen lekukoa PSNren buruzagitzan.

PSNko idazkari nagusi berriak hunkituta hartu du kargua eta, bere lehen hitzetan, PSNko orain arteko zuzendaritza gogoan izan du; zeinari eskerrak eman dizkio parte-hartzearen eta hauteskunde primarioren alde egiteagatik. Alderdiaren gidaritza une zailean hartzen duenaren jakitun dela adierazi du, baina gogoz eta duen guztia emateko prest dagoela azpimarratu du: "Dudan guztia emango dut proiektu honen alde", bermatu du.

Ildo horretan, gaurko eguna alderdiarentzat garai berri baten hasiera dela adierazi du eta Nafarroarentzat ere horrela izatea espero duela gaineratu du.

Bere agintaldian, parte-hartzea "zeharkakoa" izango dela berretsi du eta gai garrantzitsuen inguruan militanteei galdetuko diela bermatu du.

Maria Chivite PSOEk Senatuan duen bozeramalea PSNko idazkari nagusi izendatu dute alderdiak Iruñean gaur egindako Ezohiko Batzordean.

Chivite PSNko hautagai bakarra aukeratu zuten urrian egindako primarioetan eta, oraingoan, ez da bozketarik izan, aurkeztutako hautagaitza bakarra delako.

Nafarroako senatariak Roberto Jimenezen lekukotza hartu du, azken horrek 2008ko ekainetik hona alderdiaren buru izan eta gero. Orain, Jimenez PSOEren Emigrazio idazkaria da.

Batzordean, Jimenez, Patxi Lopez Ekintza Politiko eta Hiritar Ekintzako idazkaria eta Sergio Sierra Nafarroako Gazte Sozialisten idazkari nagusia izan dira, besteak beste. Batzordea arratsaldean bukatu da, Pedro Sanchezen hitzaldiarekin.

Pedro Sanchezek Maria Chivite goraipatu du

Pedro Sanchez PSOEko idazkari nagusiak azpimarratu du Maria Chivite bozeramaile bikaina dela Senatuan eta nabarmendu du, Maria Chivite Nafarroako presidente denean eta bera, Espainiako presidente, ez dituela Nafarroako Foru Legeak errekurrituko "PPk egiten duen bezala".

"Espainia eta Nafarroa aldatuko ditugu" adierazi du Sanchezek. Bestalde, PSNz oso harro mintzatu da "behin eta berriz, erantzukizuna eta nafarren interesa beste iritzien gainetik jartzen asmatu duelako".

Patxi Lopezek Podemos kritikatu du

Lopezek Podemosek “eskaintzan” duen hauteskunde-programa kritikatu du, “egunez egun merkatzen” dutelako.

Lopezek, Biltzarraren hasiera ekitaldian, “ur bizietan arrantzan” egiten dutenen jarrera kritikatu du, esaterako, Podemosena, Europako hauteskundeetan aurkeztutako programa dageneko ez dutelako bete, Lopezen iritzian.

“Zentzu horretan ez dira fidagarriak”, esan du Lopezek. Gainera, “muturreko independentismoa” ere kritikatu, “paradisua promesten” dutelako “gizarte katalanaren, nafarraren, espainiarraren edo euskal gizartearen izaera haustearen truke”.


Josu Urbietak inkomunikatuta segitzen du, Parisera noiz eramango

Ostegunean atxilotu zuten, ETAko kidea delakoan, eta Limogesko polizia etxean daukate

Atzo berrehun lagunek manifestazioa egin zuten Azpeitian

Josu Urbieta Alkorta Pou-k (Azpeitia, 1978) Frantziako Poliziaren esku segitzen du, inkomunikatuta, Limogesko polizia etxean. Ostegun arratsaldean atxilotu zuten, etakidea delakoan.

Correzeko departamenduan atzeman zuten —Frantzia erdialdean dago—, auto bat lapurtu ondoren, polizia iturriek diotenez. Horien arabera, Urbietak atxilotzeko unean ETAkoa dela esan zuen eta pistola bat aurkitu zioten.

Inkomunikazio aldia legez bost egunekoa da.

Manifestazioa atzo

Urbietaren atxiloketa salatzeko manifestazioa egin zuten atzo Azpeitian 200 lagun inguruk. Aurretik herri batzarra egin zuten udaletxearen arkupetan.


Andoni Gagok ezin izan du Lee Selby munduko txapeldunarekin

Borroka 9. asaltoan gelditu eta garaipena galestarrari ematea erabaki zuen epaileak, K.O teknikoz.

Andoni Gagok ezin izan ditu hitzartutako 10 asaltoak borrokatu, Londreseko 02 Arenan Lee Selby luma pisuko munduko txapeldunarekin izandako norgehiagokan. Hala ere, ez zegoen titulurik jokoan.

Galestarra nagusi izan zen. Lehen asaltoan Andoni lurrera bota zuen, baina bizkaitarraondo errekuperatu zen.

Puntuetara erraz ari zen irabazten Selby, baina Gagok gutxienez hamar asaltoak agortu nahi zituen. Edozein modutan, Robert Williams epaileak ez zion utzi, 9. Asaltoan norgehiagoka bukatutzat ematea erabaki zuelako.

Boxeolari bilbotarrak ahalegin guztiak egin zituen, baina galestarra gehiago izan zen, nabarmen.

Orain, Andoni Gagoren zenbakiak hauek dira: 16 borrokaldi irabazi ditu, 3 galdu eta 2 berdindu. Selbyk, berriz, 24 irabazi ditu, 1 galdu eta zero berdindu.


Sistiaga, Revuelta eta La Taller-ek jasoko dituzte Gure Artea sariak

Euskal artea berritzeko egindako lana hartu du kontuan epaimahaiak Sistiaga saritzeko orduan, eta baita haren lan pedagogikoa ere. Gasteizen egingo da sari banaketa, urriaren 5ean

«Artea hautatzea: hori da arriskurik handiena!». Umetan, Velazquezen koadro baten kopiak seko liluratu zuen Jose Antonio Sistiaga (Donostia, 1932). Akuarela kutxa zahar eta idortu bat oparitu zioten etxekoek, eta orduantxe bertan jakin zuen margolari izan nahi zuela. Baina margolari bihurtu nahi izateaz gainera, margolari izateko arriskua hartzea erabaki zuen. Gaur taldeko kide, arte pedagogia berrien defendatzaile, ...ere erera baleibu izik subua aruaren... film esperimentalaren egile, Euskal Herriko artearen historia ulertzeko ezinbesteko figura da gaur egun, eta, hain zuzen, sei hamarkadatan egindako lan hori dena aitortu nahi izan diote orain ibilbide artistikoa aitortzeko Gure Artea saria ematean. Sistiagaz gainera, Mabi Revuelta artista ere sarituko dute sorkuntza lana aitortzeko Gure Artea sariarekin, eta Maite Martinez de Arenazak gidatutako La Taller proiektuak jasoko du ikusizko arteen arloan agenteek egindako lana aitortzeko Gure Artea saria. 18.000 euro jasoko ditu bakoitzak, eta urriaren 5ean egingo da sari banaketa, Gasteizko Artium museoan.

«Sistiagaren ibilbidea aitortzeko momentu egokia zela iruditu zaigu». Pinturan eta zineman egindako lana aipatu du Lucia Agirre Lopez Bilboko Guggenheim museoko komisario eta Gure Artea sariak epaimahaiko kideak artista saritzeko motiboen artean. «Artista gakoa da», azaldu du. Horrez gainera, ordea, Sistiagak pedagogia artistikoan egindako lana ere azpimarratu du epaimahaiak; izan ere, aitzindari izan zen Sistiaga Euskal Herriko arte irakaskuntzan. Esther Ferrer artistarekin batera, Ostegunetako akademia izenekoak sortu zituen Donostian 1960ko hamarkadan, eta Elorrion ere hezkuntza kooperatiba bat sortu zuten Celestin Freinet pedagogoaren metodoetan oinarrituta. Gaur egun ere lanean jarraitzen du artistak, gainera, eta, azkenaldian, hainbat erakusketa eskaini zaizkio Euskal Herrian. Iaz, adibidez, haren margolanak bildu zituzten Oteiza museoan, eta, aurten, Gaur taldeari Donostiako San Telmo museoan eskainitako erakusketan ikus zitezkeen haren beste lan batzuk. Horregatik epaimahaiak aipatutako momentuaren egokitasunarena.

Erakusketa zabala izan zuen iaz Gasteizko Artium museoan Mabi Revuelta artistak ere (1967, Bilbo). Bi hamarkadako ibilbidea du sortzaileak, eta izen ezaguna da euskal artearen munduan. Euskal Herriko Unibertsitatean egin zituen arte ikasketak, eta, lizentziatu zenetik, maiz uztartu ditu bere jardun artistikoa eta pedagogikoa. Diziplina artekotasun handikoak dira haren lanak, eta ABECEDA proiektua aipatu dute horren adibide modura epaimahaiko kideek. Diseinua, tipografia, dantza eta argazkiak uztartu zituen proiektu hartan Revueltak, eta 2009an aurkeztu zuen Bilboko Arriaga antzokian ikerketa haren guztiaren emaitza izan zen balleta. Nazioarteko azoka eta erakusketetan presentzia izaten du sortzaileak, eta, Elena Aitzkoa Reinosa artista eta epaimahaiko kideak azaldu duenez, haren sorkuntza ibilbidearen garai «indartsuan» dago egun.

Zubi lanari aitortza

Proiektu hibrido bat da Maite Martinez Arenazak gidatutako La Taller proiektua ere. Erdiz da grabatuak egiteko lantegi, eta erdiz erakusketa areto. Bilboko Solokoetxe auzoan du egoitza, baina, bertan egoteaz gainera, bertan eragiten duelako saritu du epaimahaiak. Izan ere, estua da La Taller proiektuak inguruarekin duen harremana, eta handia da arte garaikidearen zabalkundea bultzatzeko egiten duen lana. «Artearen bidez, Maite [Martinez Arenaza] kapaz da gizarte talderik apalenak elektrizatzeko», azaldu du Abigail Lazkoz Saez artista eta epaimahaiko kideak. Eta, hain zuzen ere, artearen mundutik kanpo dagoen jendeari zubi bat eskaintzeko esfortzu hori da sariarekin aitortu nahi izan dutena. «Oso ona da artea jendearengana gerturatzen».

Bost kide izan ditu epaimahaiak. Agirre Lopez, Aitzkoa Reinosa eta Lazkoz Saez izan dira erabakiaren nondik norakoak azaltzen, baina Peio Agirre arte kritikaria eta Koldo Almandoz zinemagile eta kazetaria ere izan dira taldean. Epaimahaikideek adierazi dutenez, «zaila» egin zaie hiru izen bakarrik hautatzea, eta, zehaztu dutenez, hamasei hautagai izan dituzte mahai gainean. Azken hirurak kontsentsuz onartu dituztela azaldu dute, halere.

Arteak duen garrantzia azpimarratu du Joxean Muñoz Eusko Jaurlaritzako Kirol, Gazteria eta Kultura sailburuordeak, eta sariek betetzen duten zubi lana nabarmendu du. «Aitortza eta ezagutza bideratzen duten egitasmoak dira sari hauek, eta oso garrantzitsuak dira». Azken urteetako sariketetan emakumezko sortzaileek duten presentzia ere nabarmendu du sailburuordeak. «Oso argi ikusten da Gure Artea sarietan zeinen garrantzitsua den emakumezko sortzaileen papera Euskal Herriko artean. Ziur aski, ez dago behar bezain errekonozituta alor horretako kate osoan, baina epaimahaikideek urtez urte aitortu duten zerbait izan da».


Benetako bidaiaren hastapena

Eskoziako porrotaren albisteak, duela hilabete Benito Lertxundik irratiko elkarrizketa batean iragarri zuenak, Marcel Proust-en esaldi hau ekarri dit gogora: «Benetako aurkikuntza dakarren bidaia ez da paisaia berriekin hasten, begi berriak edukitzearekin baizik». Eskozia: leku bat, non, jendeak dependentzia hautatu duen, Ingalaterraren morroi izatea, besteen esku eta besteen mende uztea bere etorkizuna. Eskozia: erabaki bat, zeinekin jendeak espetxe ekonomiko, politiko eta kulturalean bizitzen jarraitzea erabaki duen, petrolio-enpresa, banketxe, troika eta Europako botere tiranikoen esklabo.

Independentzia lortzeko bidean erabakitzeko eskubideak dauzkan ahuldadeak ikusita, bere matxura guztiak begien aurrean jarri zaizkigunean, banuen itxaropen izpi bat gure arteko politiko eta iritzigileek euren ikuspuntua aldatuko ote zuten, baina aspaldiko susmoa indartu baino ez zait egin.

Herri hau kolapso ideologikoaren ertzeraino iritsi delakoan nago; politikoki pentsatzeari uko egin diola, eta bere burua bota duela pentsalari profesionalen eskuetara, eskuineko zein ezkerreko stablishment-aren onurak defendatu eta handik bazkatzen direnen gogoeta akritikoen lainopera. Mezu bakarra hedatu baita: Eskoziakoa ona izan dela, eredugarria, demokraziaren garaipena, lezio bat guretzat. Lezio bat guretzat? Munduaren aurrean negargarri geratu direnean, Europako estatu guztietako barre algarak entzuten direnean? Noiztik da porrota lezio bat politikan? Kasu batean soilik: zer ez duzun egin behar ikasteko orduan.

Hori erakutsi baitu Eskoziak: Europan, estatuen egungo egoera desorekatzailean, ez dela posible independentzia bozkatuz lortzea. Hemen, aldiz, bozka emateko deseatzen dago jendea, ohartu gabe ere gure mesedetan erabil ditzakegula uste dugun lege horiek gero eta gehiago hondoratzen gaituztela Espainia zein Frantziako legediaren lokatzetan. Bozka emateko irrikitan daude jarraian, biharamunean bertan, logika izpirik gabe Espainiaren defizit demokratikoa salatuko dutenak, kontraesanaren ariketa publikoa burutuz aurpegiko zirkinik ere mudatu gabe.

Herri hau shock ideologikoan dagoela esaten badut, hori da politika irabazteko egiten dela ahaztu zaiola azpimarratzeko. Josep Pererak dioen bezala, bi erreferendum mota daude, irabazten direnak, eta galtzen direnak. Irabazten direnak behin independentzia aldarrikatu ondoren deitutakoak dira, zeure arau propioetan eta zeuk erabakitako erroldan burutuak, hartutako erabaki bat nazioartean zilegiztatzeko. Galtzen direnak independentzia aldarrikatu gabe burututakoak dira, kolonizatzailearen errolda, arau eta kontrolpean eginak. Lehen bidea hartu zuten Kroaziak, Esloveniak, Lituaniak, Letoniak, Norvegiak eta beste askok. Bigarrena, aldiz, Quebec-ek eta Eskoziak.

Erreferendum batek ez baitu ezertarako balio bere erabakia aplikatzeko botererik ez badaukazu. Erreferendumak ez dizu aurrez eskuratu ez duzun botererik ematen. Trebiñuko bi udalerri nagusiek iaz bozkatu zuten Gaztela-Leondik bereizteko erabakia, baina egoerak berdin dirau. Zerbait falta zaie, nonbait.

«Zer da boterea?», galdetu izan didate maiz hitzaldietan: sistema politiko propio batek ematen dizuna. Eta hau zer da? Hierarkia instituzionalaren gailurrean zuk sortutako (edo berreskuratutako) erakunde bat egotea, inori baimenik eskatuko ez diona. Egoera horretan soilik berma litezke boterearen (izen hori merezi duen bakarraren) bi ezaugarri nagusi: batetik, boterea zure helburu propioak gauzatzeko eta lortzeko ahalmena da; bestetik, boterea etsaiari inpotentzia eragiteko sistema bat da, Lluís Vicent Aracilen hitzetan. Horra gure mendekotasuna erakusten duten bi paradigma: ez dugu botererik, ez daukagulako gure helburu propioak gauzatzeko ahalmenik, eta arerioak era guztietako inpotentzia ezartzen duelako gure ekimen guztietan.

Magia dirudi, ezta? Bada, munduan badira 198 nazio hori egikaritu dutenak, eta horien artean, a priori, dozenaka daude gu baino eskasagoak zirenak maila guztietan.

Erabakitzeko eskubidearekin zortzi bat baino ez dira askatu. Planteatu dezagun ekuazio xume bat orain: Pieza bat ekoizteko orduan, esago baligute 190 enpresek sistema batekin egin dutela, eta zortzik beste batekin, zeinak akatsak dauzkan eta aldika pieza matxuratuak egiten dituen, ez al genuke lehen sistema aukeratuko? Horixe bilakatu da estatuen mundua: 198 sistema politikok monopolizaturiko soberania eremua, bertara heldu nahi luketen partaide berriei sistema matxuratu bat ezartzen diena, inoiz hel ez daitezen. Hala ere, estatu berriaren grina omen daukatenak sistema onena matxuraduna dela aldarrikatzen ikusten ditut! Eta ez fiatu elkartasunean, nazio bat estatudunen klubean sartu orduko bihurtzen baita anti-independentista: ikusi ditugu Obama, Frantzisko aitasaindua edo Vargas Llosa, zeinen herriak Ingalaterratik eta Espainiatik askatu ziren, Eskozia eta Kataluniaren aurka hitz egiten.

Ni ere bozkatzeko deseatzen nago, bai, baina ez Espainiarekin ez Frantziarekin zerikusirik izango duten legeen babesean; bozkatzeko irrikitan, baina nire askatasuna bermatu eta sakonduko duen sistema politiko propio batean.

Badugu garaia irabazleen errezetak jarraitzen hasteko, eta ez galtzaileenak. Independentzia aldarrikatu, ezarri, defendatu eta bozken bidez legitimatu ondoren, euskal konstituzio berrian klausula bat ezar dezakegu, non unionistek, hamar urteren buruan, erreferendum bat antola dezaketen, horretarako gehiengo parlamentarioa lortuz gero, berriro Espainiaren baitan sartzea baimenduko lukeena. Egin dezatela haiek lana horretarako, jendea konbentzituz estatuaren makinaria guztiaren aurka. Guk, bitartean, gure herria gobernatuko dugu. Demokrazia eredugarria izanen da gurea, irekia, integratzailea, era guztietako aspirazioekin ulerkorra. Hori da benetako hegemonia. Existitzen den bakarra munduan.

Egia da begiak ikusteko prestatua dagoen hura soilik ikusten duela. Hori aldatu arte ez da ezer funtsezkorik aldatuko Euskal Herrian.


Hizkuntzari buruzko galdera kendu du Osakidetzak kalitate inkestetatik

Euskara eta kalitatea bikotea apurtu nahi dela salatu du Osasungoa Euskalduntzeko Erakundeak

Zerbitzuaren kalitateri buruz zer-nolako iritzia duten jakiteko, Osakidetzak inkestak egiten dizkie gaixoei. Ospitaleko egotaldia bukatu ondoren egiten dira. Noizean behin, gainera, lehen harrera zentroetako erabiltzaileei ere egiten dizkiete galdera horiek. Tartean hizkuntzari buruzko itauna egiten da betidanik. Alegia, arreta euskaraz jaso nahi izan dutenek horretarako aukerarik izan duten eta jasotakoarekin gustura dauden. OEE Osasungoa Euskalduntzeko Erakundeak salatu du Osakidetzak galdera hori kendu egin duela.

Inkesta horiekin Osakidetzak urtero kalitateari buruzko txostena osatzen du. Alegia, zer-nolako erantzunak jaso dituzten aztertu eta ondorioak ateratzen ditu. Inkestetatik galdera kentzeko erabakiaren ondorioz, bada, txosten horretatik ere desagertu egin da hizkuntzari egiten zitzaion aipamen hori. Erakundeko kide Roberto Manjonen esanetan, «euskara eta kalitatea bikotea apurtzeko beste urrats bat» egin du Osasun Sailak. Orain euskarazko zerbitzua eskaintzea ez da aintzakotzat hartzen kalitatearen berme gisa.

Horren haritik egindako aurreneko urratsa iaz ezagutu zela azaldu du Manjonek. Rafael Bengoak kargua hartu eta gutxira euskara programa kontratuetatik kentzea erabaki zuen. Osakidetzan euskararen normalizazioa lortzeko helbururekin dekretua onartu zen 2003an. Manjonen esanetan, dekretu horrek «argiro» azaltzen du euskararen erabilerak tokia izan behar duela zerbitzuen kalitatea neurtzeko aurreikusten dituen parametroetan. Alegia, Osakidetzaren barruko ospitaleak eta osasun zentroak antolatzeko erabiltzen diren eskualdeen jarduera irizpideak ezartzen dituzten kontratu horiek gutxieneko kalitatea bermatzeko zer bete behar den ere finkatzen dute, eta tartean euskararen erabilera egon behar dela zehazten du arau horrek.

Bengoa sailburuak, baina, iaz onartutako kontratu programa berrietatik kanpo utzi zuen hizkuntzaren auzia. Hala, gaur egun, kontratu horien arabera, ez da beharrezkoa euskarazko arreta ona eskaintzea kalitatezko zerbitzua eskaini dela esateko.

Komunikazioa kalitate

Manjonen esanetan, zerbitzuaren kalitatea bermatzeko komunikazioaren kalitateak garrantzia dauka, «are gehiago osasun zerbitzuetan, non herritarrak inon baino hurbiltasun handiagoa behar duen». Osakidetzak, ordea, aurkako norabidea hartu duela salatu du: «Rafael Bengoa Osasun sailburu denetik Osakidetzak ez dio utzi euskararen estatus ahulari kalte egiteari, horretarako arauak urratu behar baditu ere».


Errotulu elebidunak kiroldegian

Horixek jartzeko epaia eman du Nafarroako Administrazioarekiko auzi Epaitegiak. PPko zinegotzi Oscar Alvarezek euskara hutsezko errotulazioa baztertu eta elebiduna jartzeko udaletxean lautan eskaera egin ondoren, gaia epaitegira eraman zuen. Zinegotziak jakinarazi duenez, epaitegiak arrazoia eman dio. Alvarezek Bilduri “gutxiengo batek dakien” euskara “inposatzea” leporatu dio. “Kultur identitate propioaren zati gisa, gu ez gaude euskararen presentziaren kontra, beti ere, inposatzen ez bada eta gaztelania gutxiesten ez badu”.


Denok Bat elkartearen izenean, Tere Bereauk xehetasunak eman dizkigu

Baztan Bidasoako Salgai Hondarren feria izanen da asteburuan Beran. Denok Bat elkartearen izenean, Tere Bereauk xehetasunak eman dizkigu.


Ehiza Txapelketa Txantxangorriren eskutik, gaur

GAUR Usokoerrekan eta Epelerrekan txakur eta guztiko XXVIIgarren Ehiza Txapelketa antolatu du Txantxangorri elkarteak. Ehiza txapelketak datorren igandean izango du segida eta puntu gehien lortu dituen ehiztaria izango da irabazlea. Ehizatuko diren piezak dira: oilagorra, eperra eta faisana. Ehiztari bakoitzak txakur bat eraman dezake eta juez bat izango du ondoan derrigorrez. Irteera goizeko 09:00etan izango da eta 13:00etan itxiko da kontrola.


Imanol Aldanondo, 2019ko Gipuzkoako errugbi jokalari onena

Imanol Aldanondo (Idiazabal, 1995) Ampo Ordiziako erdiko jokalaria izan da Afedegi elkartearen iritziz –Gipuzkoako Kirol Federazioen elkartea–, 2019ko Gipuzkoako errugbi jokalari onena. Ampo Ordiziak eta El Salvador taldeak bihar Altamiran, 12:00etan, jokatuko duten norgehiagokaren aurretik emango dio sari hori idiazabaldarrari Juanan San Sebastian Afedegiko presidenteak.


Bi hildako izan dira Errusian polizia buru baten aurkako atentatuan


Bi emanaldi, aste honetan

Bi emanaldi berri izango dira aste honetan Norberto Almandoz Musika Eskolaren eskutik. Bihar izango da aurrenekoa, organo ikasleena, parrokian; eta ostiralean hurrengoa, txistu eta txistu taldeen emanaldia, Musika Eskolan. Biak arratsaldeko 19:00etan izango dira.


“Gurasoen inplikazioa funtsezkoa da umeen hizkuntza-arazoak bideratzeko”

EBA ALONSO LARRAZABAL (Areta, 1965) Hitz Logopedia kontsultako arduraduna da. Urteak daramatza umeen hizkuntza-arazoak lantzen.

Pedagogian lizentziatu eta logopedia trebakuntza jaso zenuen. Zer dela eta erabaki zenuen alor horretan espezializatzea?

Pedagogia oso teorikoa iruditu zitzaidan. Behin karrera amaituta, pentsatu nuen interesgarria izango litzatekeela umeen arazoen gaineko diagnostikoak lantzea, horregatik erabaki nuen logopediara bideratzea. Nire garaian ez zegoen logopedia karrera gisa garatua. Ikasketak amaituta, urte asko igaro nituen klase partikularrak ematen. Kabinetea irekitzea erabaki nuen gero, eta horretan nabil gaur egun.

“Hitz egiteko arazoak konpontzean” datza logopedia jende askoren ustez. Hala da?

Jende askorentzat ondo ahoskatzean datza logopedia. Niretzat hori garrantzitsua da, baina ez da gauzarik inportanteena. Diskurtsoaren antolaketa da garrantzitsuena, nire ustez: esaldiak eta ideiak josten ikastea.

Ume zein nagusiekin egiten duzu lan. Zer ezberdintasun dago batzuen eta besteen artean?

Umeekin hizkuntza lantzen dut: fonemak ahoskatu, esaldiak landu... Nagusiei, aldiz, ahotsa zaintzen laguntzen diet batez ere. Iktusak pairatu dituzten pertsonekin ere egiten dut lan, hizkuntza erabiltzen berrirakasten. Paziente helduak Osakidetzatik datoz normalean, bertako medikuek bideratuta.

Zer egin beharko lukete bere seme-alabek hizkuntzarekin arazoa duela uste duten gurasoek?

Gurasoak oso onak dira: seme-alabari zerbait gertatzen dela esaten dutenean hala delako izaten da normalean. Logopediako kontsultan umearen diagnostikoa egiten dugu lehenbizi. Haurra bakarrik dagoela egiten dugu batzuetan, baina beste batzuetan bi ume elkarrekin jartzen ditugu, euren artean nola komunikatzen diren ikusteko.

Haurrak txikiak badira -bizpahiru urtekoak- gurasoekin egiten dugu lan gehiena. Astean behin geratzen gara eta hainbat jarraibide ematen dizkiegu. Umeak ere bertaratzen dira, baina denbora gehiena jolasten igarotzen dute. Aita-amek koaderno bat dute eta hor idazten dituzte planteatzen dizkiegun ariketak, etxean garatzeko.

"Goizeko lehen ordutik egon behar gara seme-alabekin hitz egiten, hitz egiteko ohiturarik ez dagoen uneetan ere -ohetik altxatzerakoan, dutxatzean...-; modu horretan barneratuko duelako hiztegia"

Gurasoen inplikazioa funtsezkoa da, beraz.

Noski, eurek egin behar dute lana. Konparaketak txarrak dira, baina gurasoak beti daude adin bereko umeak elkarren artean alderatzen. Orduan sortzen dira haurren hitz egiteko gaitasunaren inguruko kezkak. Pediatrara doazenean honek esaten die lasai egoteko, baina kezkak hor jarraitzen du. Horregatik da beharrezko kontsultatzea, zalantza guztiak argitzea eta, arazorik egotekotan, lantzea.

Nola? Umearekin hitz egiten. Goizeko lehen ordutik egon behar gara seme-alabekin hitz egiten, hitz egiteko ohiturarik ez dagoen uneetan ere -ohetik altxatzerakoan, dutxatzean...-; modu horretan barneratuko duelako hiztegia. Konpromiso eta lan handia eskatzen du horrek, baina izugarriak dira modu horretan lortzen diren aurrerapausoak.

Horretarako denborarik ez dutela esango dute askok...

Ez da beharrezkoa egun osoa haurrarekin pasatzea. Berarekin zauden une horiek baliatzean dago gakoa. Dutxako tartea, adibidez, oso baliagarria da hizkuntza lantzeko. Lan egiteko eta jolasteko tarteak bereizten irakatsi behar zaio umeari. Behin hori ikasita, oso ondo jarduten dira. Kasu batzuetan arazoak modu horretan bideratzen dira. Hala ere, badaude hizkuntzarekin problema handiagoak dituztenak ere -Hizkuntz Trastorno Zehatza dutenak kasu-. Euren kasuan lanketa jarraituagoa egiten dugu, kontsultan, etxean eta eskolan. Kasu batzuetan ikastetxeko metodologia aldatu behar izaten dugu: testu laburragoak planteatu, hitz klabeak azpimarratu...

"Umeek ez dute aspertzeko astirik, eta oso garrantzitsua da aspertzen ikastea"

Umearen ama-hizkuntzak eraginik al du?

Beti egiten didate galdera hori: printzipioz ez du eraginik. Ama hizkuntza gaztelera bada lengoaia horretan hasten dut prozesua, komunikatzeko tresna izateko. Baina umea hitz egiteko gai denean euskarara pasatzen naiz.

Eta horrek ez du prozesua oztopatzen?

Ez, umeak jada ikasi duelako bere ama hizkuntzan gutxiengo diskurtsoa garatzen. Hitz egiteko arazo asko dituzten 2-3 urteko umeak izaten ditut kontsultan, gaztelera dute ama hizkuntza,baina egun euskaraz hitz egiten dugu eta ez dute inolako arazorik izan. Trabak ez dira handitzen hizkuntza batetik bestera salto egitean. Oztoporik handiena da hitzen esanahia ez ulertzea.

Geroz eta komunikazio gutxiago dago umeen eta gurasoen artean?

Bai. Ez dakit zergatik, baliteke jendartearen antolaketa moduagatik izatea. Gurasoak seme-alabez arduratzen dira baina beharbada umeekin gehiago komunikatu beharko lirateke. Umeenganako exijentzia maila oso altua da, presio asko jartzen da euren gainean, klasetik partikularrera edo eskolaz kanpoko ekintza batera eramaten dituzte zuzenean; arratsaldeko zortzietan etxera, afaldu eta ohera. Ez dute aspertzeko astirik, eta oso garrantzitsua da aspertzen ikastea.


Aitor Fernandez arrasatearra deialdian sartu du Joaquin Caparros Athletic-eko entrenatzaileak

Aitor Fernandez atezaina UEFA Europa Ligarako B zerrendan sartu du Athletic Clubek 35 zenbakiarekin, eta Joaquin Caparros entrenatzaileak Bernara eramatea erabaki du gainontzeko jokalariekin. B zerrendan joan da Fernandez gaztea, berez Athletic-eko filialean dauden jokalariei erreserbatua. Bernan da dagoeneko Fernandez. Gaur jokatuko du Athletic-ek Young Boys-en aurka. Ez da norgehiagoka samurra izango. Joaneko partida galdu egin zuen Bilbon Athletic-ek (0-1), eta garaipena lortu ezean UEFA Europa Liga jokatzetik kanpo geratuko da talde txuri-gorria.


Ipar Koreara zihoan barkuak arma zaharrak zeramatzan Kubatik

Itsasontzia Panaman dago geldirik aurreko astetik, armak topatu zituztelako kargamentu arruntaren artean

Panamako istas armadak Kubatik Ipar Koreara zihoan itsasontzi bat atxiki zuen aurreko astean, radar seinaleetatik desagertu zelako. Ontzia miatzean, arma batzuk topatu zituzten kargamentu ofizialaren artean. Kubako Gobernuak argitu duenez, ontziak SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren garaiko arma «zaharkituak» zeramatzan, Ipar Korean konpondu eta Kubara itzultzeko. «Subiranotasun nazionalari eusteko» behar duela argudiatu du Habanak, baina desarmatzearekin duen konpromisoari eusten diola. Panama ontzia ikertzen ari da deklaratu gabeko materiala garraiatzeagatik, eta NBEri laguntza eskatu dio.


LAB: "Euren krisia, euren kontura!"

Azken hilabeteotan mundu guztia dabil krisia gora, krisia behera: komunikabideak, enpresariak, gobernu eta sasi-gobernuak… langileok oso aspalditik gaude krisi larrian, baina horrek, antza, ez du batere ardurarik. Orain denon lehentasuna enpresen itzelezko irabaziak salbatzea izan behar omen da. Nondik dator eurek sortutako krisi egoera hau, baina? Finantza krisia: espekulazioak, iruzurrak eta arau faltak eragindakoa; Petrolioaren, elikagaien eta lehengaien prezioen egoera ikusgarria; etxebizitza negozioaren krisia: neurrigabeko prezioen eta gehiegizko zorren erruz; moteltze ekonomikoa: honek ez du esan nahi enpresek dirurik galtzen dutenik, baizik eta espero baino gutxiago irabazten ari direla. Orain, “krisian” gaudenez, langileok “solidarioak” izatea eta “gerrikoa estutzea” nahi dute, ez dezagula lan baldintza hobeagorik edota soldata igoerarik eskatu eta, gainera, langabeziara bota nahi bagaituzte, ulerkorrak izan gaitezela. Argazkian, LABeko jarraitzaileak atzo Confebaskeko bilkuraren aurrean / LAB

Hala ere, azken hamabost urteotan enpresek pozarren eta lau haizeetara zabaldu dituzte sekulako irabaziak batere lotsarik gabe eta, bien bitartean, langileok ikusi behar izan dugu gure soldatek pisua galtzen zutela apurka, kontratuak gero eta miserablegoak zirela eta gure lanak gero eta ezengokorrago eta prekarioago bihurtzen zirela.

Orain, “krisiaren kontrako” deitzen dituzten, baina benetan enpresarien mesederako diren neurri horiei amen esatea nahi dute. Hau da, diru irabaziak eurentzako gorde beti, baina galerak denon artean ordaintzea nahi dute...

Honekin batera, krisiaren mamua erabili nahi dute gu beldurtzeko, langileon kontura euren bizi maila lotsagabeari eusten jarraitzeko: lan eskubideak berriro murriztu (kaleratzeak merkatu, flexibilitatea handitu, pentsioak gutxitu…), soldatak are gehiago gutxitu, aldi baterako langileak eta langile finkoak kalera bota,

azpikontratazioa handitu…

Baina hau guztia ez da aldaezina. Langileok, pentsiodunak, langabezian daudenak, gazteak… honen kontra borrokatu gaitezke.

Eredu ekonomiko, sozial eta politikoaren aldaketa ezinbesteko eta premiazkoa da. Euskal Herrian denok ongi bizitzeko behar besteko aberastasuna dago. Baina horretarako, aberastasun hori modu justu batean banatu beharra dago, ekonomia pertsonen mesederako eta ez alderantziz planifikatu behar da, kalitateko zerbitzu publikoetan inbertitu behar da, beste batzuen artean hezkuntza, osasun, babes ofizial, etxebizitza eskubideak bermatu daitezen. Eta, jakina, hau guztia burutu ahal izateko Euskal Herrian eredu ekonomiko, sozial eta politiko hori erabakitzeko eskubidearen jabe ere izatea ezinbestekoa dugu.

LAB sindikatua


Beharrezko aitortza jaso dute [Mariasun Landa Sarietako irabazleen lanak]

Egitasmo aproposenak zabaldu zituen lehenengoz Emakumearen Etxe berriaren ateak. Hilaren 2an, larunbata, herriko emakumeei omenaldi berezia egin zieten bertan, Mariasun Landa Sarian.

Eli Etxabeguren oreretarra eta Goiatz Labandibar oiartzuarra izan dira aurtengo sarituak, baina ez bakarrak. Axun Erzibengoaren lanak aipamen berezia jaso zuen. Eta nola ez, testu sarituetan landutako emakumeak izan ziren protagonista nagusiak.

1980ko hamarkadako bahiketa, tortura eta bortxaketaren ostean herriko emakumeek emandako erantzuna eta borroka plazaratzea izan du xede oreretarrak. Oraindik hunkituta dagoela sumatzen zaio: «Saria nirea baino, emakume hauena da. 40 urte eta gero, herri honetan merezi duten saria eman zaie».

Goiatz Labandibar oiartzuarrarentzat aurtengoa ez da lehen garaipena sariketa honetan. Halere, aurtengo edizioa berezia izan dela aitortu du. «Sari banaketa asko humanizatu da, testuetako protagonistak han bertan zeuden, saria ere jaso zuten». Juani Astiasuinzarraren lanarekin, haren bizitza ezagutarazteaz gain, baserri eta merkatuetan emakumeek izan duten funtsezko paperari gorazarre egin dio.

Nabarmendu dute emakume guzti horiei esker direla gaur diren hori. «Guri bidea ireki digute», adierazi du Etxabegurenek.

Honakoak dira bi kontakizun irabazleak eta aipamen berezia egin dioten Axun Ertzibengoaren lana:

Errenteria herria, memoriaren alzheimer

Emakumezkoen Begirada saileko lan onena izan da Eli Etxabeguren oreretarrarena. 1980ko hamarkadako bahiketen harira herriko emakumeek emandako erantzuna landu du.

Historia handiko herri batek ariketa sakon eta anitza egin behar du. Errenteria historia handi eta luze bat duen herria dugu. Ordea, haren memoriak, alzheimerrak pertsona zaharrengan nola, hutsune zabala eragin du herriaren memorian: emakumeok izan dugun papera. Gizonen historia izan da orain artekoa Errenterian, baina hori guztia aldatu behar da. Errenteriaren memoria osatu nahi dugu lan honekin, gure identitatea; hainbestetan entzun den «Belfast txiki» horri emakume izaera ere gehitu behar diogu. Bizipen eta historia asko ezkutuan gelditu dira eta lan honek azaleratu nahi ditu eta daukaten balioa eman. Historia berridatzi behar da emakumeon ikuspuntua eta parte hartzea kontuan harturik. Gordetako historia handi horren ale txiki bat aurkeztuko dugu.

Trantsizio garaira egingo dugu atzera, Errenteriako herrira, ekaitz luze eta trumoitsu baten ostean, kolorez, esperantzaz eta ilusioz beterikoa. Ekaitzak, ordea, ez zuen tregua txiki bat besterik ekarri. Laster itzuli ziren jipoiak, atxiloketak eta erailketak. Labur iraun zuten ilusioa eta esperantza bezalako emozioek; laster bilakatu ziren mila forma eta koloretan antolaturiko mugimendu sozial eta politikoen borrokan.

Ekaitzak parez pare egin zuen topo herri oso baten erresistentzia batu zuen lubakiarekin: Asamblea de Errenteria. Trumoi eta tximista ankerren artean, 1979ko azarotik 1980eko maiatzera ekaitzak forma berezia hartu zuen Errenteriako emakumeentzat. Ekaitzak emakumeen gorputzak guda arma gisan erabili eta konkistatu zituen, haren aurpegi zital eta gordinena erakutsiz. Zazpi hilabeteko zaparrada itogarri haren testuinguruan, hiru emakume gazterengan gorpuztu zen uholdea. Ekaitzak une hartan Batallon Vasco Español eta Grupos Armados Españoles izenak hartu zituen; gupidarik gabe hiru emakumeren bahiketa, tortura eta bortxaketa bere egin zituztenak. Tximista moduan iritsi ziren eraso hauek forma eta soinu berberak izan zituzten; modus operandi berean eraso zuten herria. Estatuaren estolderiak emakumeen gorputzetara jo zuen zuzenean, baina haien xede argia beste bat zen: herri oso bat desegitea. Hala, Errenteriako herrian antsietatea eta beldurra zabaldu zen.

Indar parapolizialek ez zuten imajinatzen, beldurra eta haserrearen poderioz, sortuko zen agentzia eta erresistentzia feminista. Ez zuten espero haiek sortutako psikosiak erantzun koloretsu eta indartsua izango zuenik. Ez zuten espero emakume aurpegia zuen ostadarrak zerua argitzeko hautu politiko eta pertsonala egingo zuenik. Izena eta izana hartu zuen Errenteriako Emakume Taldea (Grupo de Mujeres de Renteria) indarberritu zen horrela. Pairatzen ari ziren biolentzia gordinari aurre egiteko emakume taldea zen. Errenteriako emakume ugari elkartu zituen, norabide berean lanean; ordura arte ikusi gabeko errealitateak sortuz. Lehena greba orokor bat izan zen.

Emakumeek gudaren lehen lerroa hartu zuten, haien aldarrikapen eta borroka feministak lau haizetara zabalduz eta herri oso bati lezio handia emanez. Gerra zikina egiten ari zirenei indarrez egin zieten aurre. Gauez, zein egunez, kaleetatik ibiltzea ezinezko egin nahi zieten inkontrolatuei aurre egin. Toma de La Calle izenpean antolatu zuten hurrengoa. Emakumeak kalera atera eta kaleak eurenak egin zituzten, oinarrizkoenak ziren eskubideak aldarrikatuz. Argi zuten, psikosi egoera horrek ez zituen kokilduko, ez ziren etxean geldituko eta haienak ziren espazioak berreskuratzeko erresistentziak sortzeari ekin zioten.

Estatuaren erasoen oinarria eta xedea ulertu eta haren kontrako borroka hartu zuten bere gain emakumeek. Haien garrasien mezuak argiak ziren: «Emakumeen gorputzak ez dira lurralde baten konkistarako erabil daitezkeen guda armak». Bizi zituzten erasoen aurrean haien borrokarako eta antolakuntza politikorako hautu argia azaldu zuten. Erresistentzia teoriko eta praktiko haren aurrean, indar okupatzaileek ez zuten beste aukerarik izan Errenteriako herritik alde egitea baino.

Irabazi zuten borroka hura, eta gaur beste borroka bat irabaztera goaz: Errenteriako herriak, emakumeen paperari eta identitateari loturik duen alzheimerra borrokatzea. Haien memoria, gure memoria, berreskuratzera gatoz. Iraganean irabazitako borroka bakoitza plazara aterako dugu, eta kolore asko dituen herri memoria honi kolore morea gehitu. Haiei zor diegu orain garena, orain herri hau dena. Herria ez baita herri izango emakumeon memoriak argitara ateratzen baldin ez baditugu. Amaitu da memoriaren alzheimerra, amaitu da memoria ariketa androzentrikoa; orain, gure garaia da, herri izaera zabal, inklusibo eta feminista baten garaia da. Eskerrik asko Errenteriako Emakume Taldeari, herrian emakumeok baldin bagara, hein handi batean haiek izan zirelako da.

Errenteriako merkatua, emakumeen plaza

Emakumezkoei Begirada saileko lanik onena izan da Goiatz Labandibarrena. Juani Astiasuinzarra esneketari eta barazki saltzaile errenteriarraren historia bildu du.

Juani Astiasuinzarra zazpi urtetatik 62 urte arte Errenteriako plazan esneketaria eta barazki saltzailea izan zen.

Plazandre hitza onartu berri du Euskaltzaindiak. Jendaurrean askotan aritzen eta trebeki moldaltzen den emakumea dela dio Euskaltzaindiaren hiztegiak. Errenteriako plaza, edo merkatua, halakoz beteta egon da.

Juani Astiasuinzarra Clemente izan da horietako bat. Zazpi urterekin hasi zen amari, Encarna Clementeri, laguntzen Errenteriako plazan. Ama Encarna behi esnea saltzera jaisten zen egunero Ezkontzegi baserritik (mugaz, Oiartzun izan arren, hurbilago dute Errenteria). «Larunbat eta igandetan joaten nintzen amari laguntzera. Amak plazan bertan esnea saldu bitartean, Juani haurra pare bat litroko marmita ttikia hartuta etxez etxe ibiltzen zen esnea saltzen. Marmita hustutzen nuenean, amarengana joan eta berriz betetzen zidan marmita etxez etxe saltzen jarraitzeko». Haurra zenez, ez zekien esnea neurtzen, baina kontent joaten zen, «tarteka, etxeetan gailetak ere ematen zizkidaten!».

Hiru ahizpetan zaharrena zen Juani. «Gustura joaten nintzen amarekin plazara». Rosak, bera baino bi urte gazteagoak, nahiago izaten zuen ganadu lanetan aita lagundu.

Semerik ez eta, lan guztietan aritzen ziren ahizpak. «Amak gauza bat esaten zigun beti: ez ikasteko behiak jaizten, oso lan esklaboa baitzen. Gainerakoan, denetik egiten genuen».

Plaza animatua

Foru plazan zegoen merkatura joaten ziren ama eta Juani hasieran, astoa kargatuta. «Behean, harategiak eta baserritarren postuak izaten ziren, eta goian, arrandegiak. Larunbatetan, mertxeroak etortzen ziren arropa saltzera. Haiek kanpoan jartzen ziren», deskribatzen du.

«San Juango arrainketariak salada hutsak ziren: txitxarroa!, antxoa!, sardina! oihuka, jende guztia barrez jartzen zuten! Oso animatua zen plaza!». Emakumeen eremua izan da beti merkatua edo plaza. «Oso gizaseme gutxi ibiltzen zen plazan. Bai saltzen eta bai erosten. Harakinak gizonezkoak izaten ziren, piezak pisutsuak izaten zirelako, baina barazki saltzaileak eta arrandegietan, denak emakumeak. Harakinek, hala ere, denek izaten zuten emakumeren bat postuan: emazteak, arrebak…».

«Txantxilarekin esnea neurtzen ikasi nuenean, bakarrik hasi nintzen igandetan esnea saltzen». Garaitsu horretan, igandeetan plaza ixten hasi ziren. Baina esnea partitu behar zen jai egunetan ere!

Bizi osoa plazaren bueltan

Foru plazatik, Merkatuzarrera eraman zuten Errenteriako merkatua. «Merkatuzarren oso ondo egon ginen, baina hasieran, hara aldatu ginenean, hotzagoa eta tristeagoa iruditu zitzaidan, ez zen hain animatua».

Juani 22 urterekin ezkondu zen, eta haurrak izan ondoren, plazan saltzeari utzi zion. 27 urte zeuzkala, gidabaimena atera zuen, «gizonak bultzatuta. Baserria herriguneetatik urruti zegoen eta esaten zidan behar nuela gidabaimena. Gaizki pasatu nuen ateratzen, baina gero bai ederki!» Hala, seme-alabak goizero ikastolara eramaten zituenean, bidaia berean ama eramaten zuen plazara eta haurren bila joatean, ama ere jasotzen zuen. Barazkiak deskargatzen eta jasotzen laguntzen zion amari, «horrela moldatu ginen ama gaixotu arte».

Encarnari, 69 urterekin tronbosiak eman zion eta hitz egiteko gaitasunik gabe geratu zen. Orduan erreleboa hartu zion Juanik plazan. «Hasieran ez nuen ezer saltzen. Postu hartan egoten zen andreari buruz galdetzen zidaten, eta ama gaixotu egin zela kontatu nuen. Baina gero, oso bezero onak izan ditut».

«Uda partean, goizean, seiak laurden gutxietan jaikitzen nintzen barazkiak bildu, garbitu eta kaxatan sartzera. Zortziak aldera merkatura joaten nintzen. Eguerdiko ordubata aldera arte egoten nintzen. Neguan, bezperan biltzen nituen barazkiak, mantentzen ziren eta zimeldu gabe». Hori izan zuen errutina hemezortzi urtean. «Niri, amari bezala, plazara barazki freskoak eramatea gustatu izan zait. Jenero ona baldin bazenuen, erosten zizuten».

Baserritarren arteko harremana oso ona zela akordatzen da Juani. Han elkartzen ziren Errenteriako, Lezoko, Oiartzungo… barazki saltzaileak. «Normalean, bezeroak ongi portatzen ziren, baina bazeuden baserritarren lana preziatzen ez zutenak eta oso pikardiosoak, beraiek jarri nahi izaten zutenak prezioa. Horiek amorrua ematen zidaten. Nik, huskeri baten truke saldu baino, nahiago nuen sobratutakoa etxera eraman eta eltzean jarri».

Barazki saltzailearen erretiroa

Plazarekin batera, San Tomas azokako postua ere hartu zuen herentzian Juanik. «Hiru bat urte egin zituen amak. Aurretik ez zen halakorik ospatzen Errenterian. Baserritarrak behar zituztela esan zioten eta animatu genuen. Eskarola, porru eta azenario politenak gordetzen genituen egun horretarako».

«Merkatuzarren jende asko ibiltzen zen plazan. Ondo egiten zen lana, izaten zen mugimendua». 62 urterekin utzi zuen plaza Juanik, Merkatuzar itxi eta Niessenera eraman zutenean Errenteriako merkatua. «Pena hartu nuen, baina alabek esaten zidaten kanpoan hotza pasatzeko beharrik ez nuela».

Ohikoena ez bada ere, bi alabek segitu dituzte nolabait bere pausoak. Alabetako bat, Amaia, gaztagilea da. «San Tomas azokan hasieran laguntzera joaten nintzaion, jende asko ezagutzen nuelako. Oso gustura egin nuen». Bestea, Jone, barazkiak saltzen aritzen da, berriz, Labore Oarson.

«Plazaren aitzakian, jende asko ezagutu dut. Errenteriara jaisten naizenean denbora behar izaten dut, ezagunekin topatu eta tertulian aritu beharra dago eta!». Oso lotsatia zela dio Juanik eta plazak, jendea ezagutzen eta harremanak egiten lagundu ziola.

Orain, 75 urte betetzera doan honetan, baratzea egiten segitzen du, «etxerako adina». Barazki saltzaile gisa definitzen du bere burua, «gure ama hala zen, eta ni ere bai. Gustatu egiten zait goizetan jaiki, baratzera joan eta pixka bat aritzea».

Mari Tere Pascual Zapirain, gerrak isildu ez zuen ahotsa

Mariasun Landa sariketako epaimahaiak aipamen berezia egin zion Axun Ertzibengoa errenteriarraren lanari. Bertan, gerra garaia bizi zuen Mari Tere Pascual Zapirainen testigantza jaso du Ertzibengoak.

Txikia zen, oso txikia, Mari Tere, gerra hasi zenean; bost urte besterik ez zituen. Gertatzen ari zena ulertu ezinik, soinean zuenarekin atera behar izan zuen etxetik Xixilio eta Kontxita gurasoekin. Orduantxe geratu zitzaion oroimenean iltzatuta, hain ondo gogoratzen dituen pasadizoen artetik lehenengoa: etxean zeukaten txoria, karnaba, eraman nahia eta ezina. Gogoan du sentitu zuen pena, baita itzuli zirenean ere txoria hauts bihurtua zela ere.

Ustekabean jakin dut Mari Terek bere hezur-haragitan bizi izan zuela gera. 88 urtera bidean, baratzeko artaburuak aletzen zituen bezain fin aletu du pasatako sufrikarioa. Tartean bada oroitzapen lausoren bat, nola ez! Baina gehienak argi dauzka.

“Aita Intxarkundiaga Batailoira joan zen gudari, Tomas bere lagunarekin. Ama eta biok Angelita eta Maria Doloresekin joan ginen, lehendabizi Lekeitiora, eta ondoren, Santurtzira. Laurak beti elkarrekin. Aita eta ama Tomas eta Angelitaren lagun minak ziren, eta haien alaba Maria Dolores eta ni ahizpak bezala”. Izan ere, Angelitak bularra eman zion Mari Tereri jaio berritan, amak nahikoa esnerik ez eta.

Santurtziko hiru ahizpa egin ziren ama-alaben kargu. Haientzako esker ona besterik ez du Mari Terek. “Ez gintuzten ezagutzen, guri laguntzeko egin zuten. Gerra latza izan zen, baina oso jende ona aurkitu genuen. Zaharrena lisatzailea zen, eta beste biak sare-konpontzaileak”.

Hildakoen zerrenda

Hurrengo urteak nekezak izan ziren: gosea, beldurra eta sirena-hotsa nagusi. Santurtzitik Bilbora joaten ziren egunero, oinez, hildako gudarien zerrenda entzutera. “Ikaratuta joaten ginen, ama dardarka, aitaren izena esango zuten beldur. Zerrenda osorik irakurri arte gogorra izaten zen. Bukatzean, amak eta Angelitak ‘oraindik bizi dira behintzat’ esaten zioten elkarri animoa emanez. Santurtzi eta Portugalete artean zegoen trenbideko tunela zuten eguneko beste geltokia. Han ematen zieten otordua errefuxiatuei, beti gauza bera: garbantzuak arrozarekin, ropa vieja. Sirena-hotsa maiz izaten zen, “gerrako aireplanoak zetozela abisatzeko edo” eta hura entzutean korrika joaten ziren babesera, askotan tunel horretara bertara.

Ziurgabetasun amaigabe hartan, aitaren eta Tomasen bisitak oparia ziren. Aldian behin etortzen ziren, bi edo hiru egunerako, eta diru pizarra ekartzen zuten. “Orduan bai, orduan batzokira joaten ginen denak elkarrekin afari modukoa egitera”.

Gau batez abisua eman zieten errefuxiatuei Santurtziko portuan zegoen petrolio-ontzi batera igotzeko. Berriz ere korrika eta presaka atera ziren etxetik.

Umeak Itota

“Ez dut inoiz ahaztuko petrolio-ontzira sartzeko arrapalan gertatua. Ume batzuk bakarrik zihoazen; gu ez, gu eskutik helduta. Elkarri bultzaka gindoazen: bateko, asko ginen; besteko, denak presaka gindoazen. Bonbardaketa zetorrela esan ziguten eta denek sartu nahi genuen itsasontzian. Arrapala hartan ezker-eskuin, ume txiki asko erori ziren uretara, eta hantxe ito ziren. Ni gogoratzen naiz, plasta! Soinua. Eta haiek gero ezin atera”

Irudi ikaragarri hori nahikoa ez, eta gerra-ontziek inguratu zuten petrolio-ontzia. Kapitaina errenditzea nahi zuten. “Gure kontra bonbak botatzen zituzten, eta sua ikusten genuen itsasoan. Izua! Azkenean bandera jaitsi zuen. Eta ez dakit nola, baina Pasaiako portura etorri zen petrolio-ontzia”. Pasaian espero ez zutela, Mari Tereren osaba Juanito, amaren anaietako bat agertu zen, eta bi ama-alabak itsasontzitik atera zituen.

Soldaduentzat trajeak

Angelita eta Maria Dolores Berara joan ziren; han familia zuten. Mari Tere eta ama, berriz, amonaren etxera. Amona, osabak, izebak, lehengusuak… asko ziren etxean, eta sosik ez. Ama eta izebak, intendentziarako, Espainiako soldaduentzat, trajeak josten aritu ziren bizirauteko diru apurra ateratzeko. Bitartean, aita gudariekin frontean. A zer paradoxa!

Amonaren etxean bizitako garaiaz beste oroitzapen asko ditu Mari Terek: bazkaltzeko babarrunak izaten ziren, “salda asko eta lau babarrun”; neguko igande gauez, berriz, gaztainak afaltzeko; Mari Terek zurituta eramaten zituen buruki azpira, geroago ohean jateko. Amona jostuna izaki, harengana josten ikastera joaten ziren neskekin Karmentxu lehengusinak eta berak oso ogi pasatzen zuten.

Gerra bukatu eta aita itzuli zenean, Gaztañora joan ziren bizitzera. Diktadura-urte gogorrak etorri ziren, gizarte arau zorrotzak eta murrizketak. Gurasoek lana franko egiten zuten Fabrika Handian, eta Mari Tere arduratzen zen etxeaz, animaliez eta baratzeaz. Eskola ordu batzuk ere egiten zituen.

16 urterekin hasi zen etxetik kanpo lanean, baina ezkondu zenean lana utzi behar izan zuen: “Francoren legea”, esan digu. Joxe Coca zuen senarra. Begirada argitu zaio hari buruz hizketan hasi orduko. “Oso gizon onarekin ezkondu nintzen, langilea, mekanikari aparta, eta artista, bera bezalakoa”. Senarrak aisian egurra landuz egindako eskulanak erakutsi dizkigu harro. Bost seme-alaba izan zituzten, eta gaur egun, bederatzi biloba eta lau birloba ditu Mari Terek. Kuadrilla ederra!

Euskararekiko arduratzeErrenteria bezalakorik ez da beretzat. Arlo ezberdinetan lagundu du herrian, beharra zuten familientzat etxez etxe dirua biltzen esaterako. Euskara oso maite du, eta ibili den

esparruetan harekiko ardura berezia erakutsi du, beti aldeko urratsak eginez: katekesia euskaraz emanez, elizan euskaraz irakurriz, edo euskaraz irakatsiz.

Afizio gisa kantua aipatu digu: gaztetan parrokian ibili zen, etxean beti kantat izan du, eta orain gutxira arte kalean, Kantujiran, ere bai. Irribarre bihurriarekin dio: “Gaztañon oiloa kakaraka sumatu orduko joaten nintzen: arrautza jarri berria kraskatu eta barrura!”.

Arratsalde pasa ederra egin dugu. Bizitako infernua eta urte latzak gogorarazi dizkiogu atzera, eta une batzuetan bihotza uzkurtu zaigu, baina beste batzuetan abrre egin dugu gogotik. Izan ere, ez gerrak, ez goseak, ez debekuek ez dute lortu Mari Tereren alaitasuna itzaltzea, are gutxiago haren ahotsa isiltzea.


Asteartean hasiko dute ikastaroa

Informatika ikastaroa eskaini dute Goizuetako Udalak, Nafar Lansareak eta Goizuetako Eskolak elkarlanean. Asteartean hasiko da ikastaroa, eta 10 saio izanen ditu, arratsaldeko 17:00etatik 19:00etara. Iñaki Etxeberria, teknologia berrietan afizionatua, izanen da ikastaroa

gidatuko duena.


Badator Jazpana Fest jaialdia

Jazpana Fest jaialdiaren 10. edizioa egingo dute Beasainen, urriaren 26 eta 27an. Jaialdia eta bertan joko duten taldeen zerrenda iragartzeko, bideoa zabaldu dute antolatzaileek. Bira Produkzioak etxeak egin du, eta Jazpanaren antolakuntza taldeko hainbat kide agertzen dira, aktore lanetan.

Ostiralean (urriak 26) Pho-Bo, Voltaia, Giante, Toundra, La URSS, Lie Detectors taldeek joko dute. Larunbatean (27) berriz, Noir Socha, Serrulla, Rufus T. Firefly, Jamie 4 President, Aitor Etxebarria Ensemble, Vulk eta The Mani-las taldeak ere ariko dira. Etxeberriak saio bikoitza egingo du, El Txef A ezizenpean DJ lanetan ere ariko baita.


Moikave taldeak Sondikan grabatu du bere lehen bideoklipa

El pantano del olvido abestiaren bideoklipa da, eta abuztu eta irailaren bitartean grabatu dute Ola aldean. Jon Goikuria sondikoztarra taldearen baxu-jolea da. Azaldu digun moduan, abestia desengainuari buruzkoa da eta taldekideetariko baten esperientzia pertsonalean dago oinarrituta. Horregatik natura hilari eta estetika goibelari lotutako giro baten bila ibili dira. “Olan badago baso txiki bat; eta bertan, etxola bat. Lekua garbitu, pintatu eta atondu egin genuen eta plano batzuk grabatu genituen bertan. Eszenaren bat ere Asua ibaian grabatu dugu, Sangronizera ailegatu baino lehen, eta Leioan”. Taldekide bik ikus-entzunezko komunikazioa ikasi dute eta bideoklipa eurek grabatu dute, beren baliabideak erabilita eta inongo produkzio-etxearen laguntza barik. “Saiatu gara lan profesionala egiten, eta bideoklipak amateur kutsurik ez izaten”. Gainera, aktore profesional bat kontratatu dute han agertzeko. Bideoklipa YouTuben ipiniko da ikusgai eta taldearen webgunean: moikave.com. Moikave rock and blues taldea da. Hora Magora beren lehen diskoa da eta El pantano del olvido abestia haren barruan dago. Diskoa otsailean kaleratu zuten, eta gaur egun bigarren lanaren abestiak prestatzen dabiltza.


Bi pertsona atxilotu dituzte Mandaitan, enpresa batean lapurreta egin nahi zutelakoan


Pentsioen erreserbatik 5.500 milioi atera dituzte

Azken hilabeteotan Gizarte Segurantzari kotizatzen diotenen kopurua igotzen ari bada ere —16,7 milioi aurtengo ekainean, iazkoan baino 0,3 milioi gehiago—, artean ez dira nahikoak sistemaren kostu osoa estaltzeko. Hori dela eta, Espainiako Gobernuak erabaki du beste 5.500 milioi euro ateratzea erreserba funtsetik. Diru horrekin ordainduko dute pentsiodunen uztaileko aparteko saria. Pentsioen itsulapikoa 66.800 milioira iritsi zen 2011. urtearen amaieran, baina ordutik, hainbatetan ireki du PPren gobernuak, 24.150 milioi euro ateratzeko. Azken urteotako interesei esker, 50.000 milioi euroren inguruan izango da orain, 2007ko mailan. Diru gehiena Espainiako zor publikoan du.


Betiko azoka, eta beti berezi

Jende andana eta produktu eskaintza zabala izan da aurtengo urriko azken asteleheneko azokan: 110.000 herritar joan dira, eta 310 saltoki egon dira. Aguiñiga gaztandegiak irabazi du gazta onenaren saria, eta Zoko Patxaranek eskuratu du 6.600 euroren truke.


Bide Ertzean taldeak Kursaalen emango du ‘Don Inorrez’ diskoaren aurkezpen-birako azken kontzertua

Kursaaleko Ganbera Aretoan eskainiko du Bide Ertzean taldeak Don Inorrez diskoaren aurkezpen-birako azken kontzertua. Martxoaren 1ean izango da emanaldia, 20:00etan. Talde tolosarrarekin eszenatokian izango da Joserra Senperena pianista eta akordeoi-jotzaile loiolatarra, kolaboratzaile bezala hasi eta taldekide finko bezala bukatu baitu.

Bihotz bakarti, ausentzia eta igande arratsaldeei buruzko kantuez osatutako diskoa da Don Inorrez, eta Bide Ertzeanek une gozoan jarraitzen duela baieztatzen du, euskarazko kantu onenaren Espainiako Musika saria jaso baitu Don Inorrez kantuarekin.


Pirritx, Porrotx eta Marimototsek irailaren 24an eskainiko duten emanaldirako sarrerak salgai jarri dituzte

Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoen Amalur ikuskizuna ikusgai izanen da irailaren 24an Eztegara pilotalekuan. Sarrerak irailaren 1etik aitzinera salgai izanen dira Doneztebeko Kimetz, Etxalarko Herriko Ostatuan, Lesakako Atxaspin eta Berako Purienean.


Jantzi dotoreekin hasi dituzte sansebastianak Antiguan

San Sebastian jaiak hasi zituzten Antiguan, ostiral gauean. Bestela izan ezin zuen moduan, txupina bota, eta Poteo eleganteari ekin zioten hainbat eta hainbat gaztek, euren jantzi dotoreenak soinean hartuta. Eguraldi kaxkarrari aurre eginez, festazale asko elkartu ziren tabernaz taberna elkarrekin trago batzuk hartzeko. Zehazki, 20:00etan bota zuten txupina Bentaberriko plazan, eta, ondoren, auzoko kaleetan zabaldu zuten jai giroa. Datorren asteburura arte jarraipena izango dute jaiek Antiguan.


Goierri eskolako logo altsasuarra


Prozesua

Langileak nagusiaren aurka -edo alderantziz- salaketa jarri ondoan, auziak hainbat urrats ukan ditzake:

Adostasuna. Liskarra adostasun bidez konpontzea da lehen helburua. Horretarako, langileen ordezkari batek eta nagusien beste batek osatzen duten adostasun bulegoaren aitzinean elkartzen dira.

Auzia.Bi aldeek ez badute adostasunik lortzen, auzia egiten da. Lau kontseilarik -nagusien eta langileen bina ordezkarik- osatzen duten epaimahaiak erabakitzen du auzia nola trenkatu.

Epaile profesionala. Epaimahaiak auzia ez duenean trenkatzen -bi epaile jarrera baten alde eta beste bi beste baten alde-, profesional batek trenkatzen du.

Helegitea. Auziaren erabakiaren kontrako helegitea aurkez daiteke Pauen.<


Eskoriatzar mordoxka bildu da pilotalekuan Urdelardero eguneko dantzen entseguan

Ume zein guraso asko izan dira gaur arratsaldean Joseba Iñurrategi frontoian Urdelardero egunean, otsailaren 4an, plazan egingo duten dantza ikasteko lehen entseguan. Hurrengo domekan ere beste saio bat egingo dute.

Dantzak aurretik zekizkiten lau guraso aritu dira gaurko saioa gidatzen, eta gainontzeko gurasoek eta umeek fin jarraitu dituzte euren argibideak musikaren erritmoan. Plazan egingo duten dantza Lantzeko (Nafarroa) inauterietako dantza izango da.

Haurrak eta gurasoak elkarrekin

Hezkuntza forotik bultzatutako ekimena da Urdelardero egunean arratsaldez plazan egingo duten dantza, eta ume zein nagusiak daude bertan parte hartzera deituta. "Guraso talde batek proposatu zuen, eta oso ideia ona iruditu zitzaigun. Urdelardero eguna oso egun berezia izaten da, eta bukaera emateko modu polita iruditu zitzaigun", esan du Eskoriatzako Udaleko Gazteria eta Hezkuntza teknikariak, Maider Etxanizek.

Etxanizek ekimenak "oso erantzun ona" izan duela azpimarratu du; izan ere, jende mordoxka bildu da lehen entsegu honetan. Adierazi du ez zutela horrenbeste jende espero, eta "harrituta" geratu dela. Adierazi du "polita" litzatekeela Urdelardero egunean ere horrenbeste jende biltzea.

Hurrengoa, 31n

Bigarren entsegua, Urdelardero eguna iritsi aurreko azkenengoa, hain zuzen, hurrengo domekan izango da, urtarrilaren 31n. Gaurko ordu berean, arratsaldeko seietan elkartuko dira berriro ere Joseba Iñurrategi pilotalekuan, eta ordubete inguruko saioa izango da, egun handirako guztia ondo prestatuta izateko.


Salomé: Tragedia, Komedia eta Musika nahasketa


Durangoko EH Bilduk talde feminista bat sortuko du bere baitan

Gaur amaitu da alderdia eraberritzeko egindako Era prozesua. Lan ildo berriak zehaztu dituzte, eta zenbait lan-talde sortzea ere erabaki dute.

Plateruenean egin dute azken hausnarketa, eta botoa emateko aukera ere egon da. Aritz Bravoren esanetan, 74 lagunek parte hartu dute ideia berrien hautaketarako balio izan duen bozketan, era presentzialean zein modu telematikoan. Besteak beste, lan-talde feminista bat sortzea adostu dute, eta baita euskararen normalizaziorako bilgune bat ere. Gainera, alderdiaren talde eragilea izango dena zelan osatu erabaki dute: udaleko zazpi zinegotziez aparte, beste zazpi herritar hautatuko dituzte herri asanbladaren bitartez.

Era prozesuan tailer ugari egin dituzte azken hileetan. Adibidez, trenbide zaharreko espazioaz eta umeentzako proiektuez berba egin izan dute. Zehaztutako ildoei garapena emango diete aurrerantzean.


Bigarren itzulia galtzen hasi dute Basoa Banaketak taldeko mutilek

Ilusioz beterik egin zioten aurre pasa den larunbatean Ordiziako Basoak Banaketak saskibaloi taldekoek bigarren itzuliko lehenengo partidari, baina gauzak ez zitzaizkien uste bezain ongi atera, eta partida kaskarra egin zuten. 79-84 galdu zuten Valladolideko La Flecha taldearen aurka.Lehenengo itzulian gutxigatik galdu zuten, eta oraingo honetan, orain arte ikasitakoa praktikan jarrita garaipena eskuratzea espero zuten. Partida oso parekatua izan zen, eta azken minutuetan partida berdintzea eta luzapena behartzea lortu zuten.Baina luzapeneko lehen jokaldian La Flecha taldekoek erasoko hiru errebote eta hiruko saskiratze bat lortu ondoren, markagailuan abantaila handia lortu zuten.Hurrengo jardunaldiaMajoritik kanpo jokatuko dute datorren astebukaeran Ordiziako mutilek. Easo Loquillo taldea izango dute aurrez aurre.


ARBEL DIGITALAK

Ostegunetan Geroan ematen ditut eskolak, 5.mailan. Aspalditik dabiltza zentru desberdinetako irakasleak arbel digitala nola erabiltzen den ikasten. Irakasleak ikasle!

Gaur bertan erakutsi didate apurtxu bat nola erabiltzen den. Egia esateko, aukera asko ditu eta oso interaktiboa da. Bideoak, power pointak, audioak,…

Aurrerago erabiltzen ikasiko dut, aztertuko ditut zer nolako aukerak ditudan, eta nik ditudan baliabideak bertan txertatzea. Printzipioz, inbentoa nahikotxo gustatu zait.


Inma Errea: Ozena

Albisteak, azkenotan, saldoka eta abiadura bizian datoz, eta, horregatik, beste edonoiz lerroak eta lerroak idazteko edota minutuak eta minutuak betetzeko balioko zuten albisteei ohi baino tarte txikiagoak ematen ari zaizkie. Etxe honi zuzenean eragiten dion irrati-lizentzien banaketari buruz Auzitegi Gorenak emandako epaia ez da pasatu oharkabean gure artean, baina premia handiagoko berriek protagonismoa kendu diote halabeharrez. Edonola ere, berri pozgarriei, harrera on.

Baina bada isiltasun deigarri bat. Beste hainbat aferatan iritzia emateko hain azkar eta prestu ibili ohi den gobernua isilik gelditu da, kasik mutu, irrati-lizentzien kontu honetan. Azken aste honetako albiste oldeak sortutako zurrunbiloak disimuluan pasatzeko aukera eman dio ziur aski. Mututasun handia izan da harena –galdetu diotenean buruaren hitz zuri laburrek hautsia soilik–, eta adierazgarria. Ozena.


Arabako komertzioetan, hamar dendaritik ia sei gai dira euskara ulertzeko

Merkataritza eta ostalaritza zerbitzuen %26,20 gai dira arreta euskaraz eskaintzeko. Hala ere, hizkuntzara gehiago hurbiltzeko deia egin du Arabako merkatarien elkarteak.

Euskararen eguneroko erabileraren inguruko ikerketa bat egin du Aenkomer Arabako Merkataritza eta Zerbitzuetako Enpresarien Elkarteak, Arabako Foru Aldundiarekin elkarlanean. Ondorioztatu dutenez, hamar dendaritik ia sei gai dira euskara ulertzeko Arabako merkataritza eta ostalaritza sektoreetan; zehazki, %58,18. Edurne Parro elkarteko zuzendaria da, eta adierazi du euskal hiztunen kopurua haztearekin batera beharrezkoa dela sektoreko langileen barnean hori gogoan izatea. Hain zuzen ere, ondorioak atera ahal izateko, guztira, 330 elkarrizketa egin dituzte sektore horretako negozioetan. Helburua euskararen erabileraren datuak eskuratzea eta hizkuntzaren presentzia eta erabilera areagotzea izan da, besteak beste.

Datu gehiago ere eskaini ditu elkarteko zuzendariak. Euskararen ezagutzaz harago, jakinarazi du komertzioen %26,20 gai direla arreta euskaraz eskaintzeko. Hau da, langile bat, behintzat, gai da euskaraz hitz egiteko. Are gehiago, establezimenduen laurdenetan, langile batek baino gehiagok gaitasuna du bezeroekin euskaraz hitz egiteko. Shandra Barroso dendaria da; zapata denda bat du Gasteizko Hedegile kalean. Nabarmendu duenez, euskararen erabilera hazten ari da egunez egun, eta, beraz, «garrantzitsua eta positiboa» da bezeroei zerbitzua euskaraz ematea.

Bezeroekin edukitzen den zuzeneko harremanez gain, webguneetako, sare sozialetako eta errotuluetako edo karteletako hizkuntza ohiturak ere ikertu dituzte. Adierazi dute hamar komertziotik batek erabiltzen duela euskara webgunean; sare sozialetan, berriz, bikoiztu egiten da kopurua. Komertzioetako errotuluei eta kartelei dagokienez, %46 euskaraz jasotzen dira.

Euskaraldira begira

Ikerketan parte hartu duten pertsonetako batzuek euskaraz jakin ez arren, %42,10 prest daude hizkuntzaren ezagutza hobetzeko, eta pertsonen %41ek interesa dute euskara sustatzeko. Hain zuzen, Parroren ustez, «enpatia eta jarrera positiboa» beharrezkoak dira bezeroei arreta emateko, eta, horregatik, garrantzitsuak iruditzen zaizkio euskara bultzatzeko egiten diren kanpainak; Euskaraldia, esate baterako. «Elkartekook merkataritza guneak animatu nahi ditugu euskararen aldeko urratsak egiten jarraitzera eta aurtengo Euskaraldian parte hartzera», erantsi du zuzendariak.


Euskararen Ginkana talde lehiaketa abian da

Euskararen Ginakanaren irabazleak 3.000 euro jasoko ditu. (Argazkia: Kutxa)

Dagoeneko martxan da Euskararen Ginkana talde lehiaketa, Kutxa Ekoguneak euskaraz eta euskararekin dibertitzeko antolatu duena, Azkue Fundazioaren babesarekin. Laugarren edizio honetan, berriz ere, taldekako lehiaketa egingo dute. Horrela, bihartik hasita astero internet bidezko probetan puntuazio gehien batzen dituzten taldeak pasako dira Ekogunean gauzatuko den lehiaketako final handira.

Saria euskararen aldeko proiektu baterako 3.000 euroko laguntza izango da. Gaiak, berriz, teknologia berriekin lotuta egongo dira, izan ere, TIKTak eta ekologia izango dira aurtengo gai nagusiak. Hala, gainditu beharreko probak eta galderak mundu digitalean euskarak eta ekologiak duten presentziari lotuak egongo dira.

Lehiaketaren lehen fasea martxoaren 16an amaituko da, eta bigarrena apirilaren 18an.

Euskara, sarean

Ginkanaren helburua euskarak sarean duen presentzia indartzea da. Gaur egun, munduko nabigazio hizkuntzen artean 44. erabiliena da eta Wikipedian artikulu gehien duten hizkuntza zerrendan 34. postuan dago kokatua. Ginkanaren arduradunen arabera, euskara erabiltzaileek denbora gutxian egunerokoaren eremu ia guztietan barneratu dituzte sare sozialak eta Internet, etxean eta kalean, baita lanean, hezkuntzan eta aisialdian ere. Dena den, hizkuntza erabiltzearekin batera euskararen ekosistema digitalean osasuntsu bizitzea da ginakanaren arduradunen helburua eta horretarako, baliabideak ezagutu, erabili, elikatu eta sortzera animatu nahi dituzte parte hartzaileak.


Dispertsioak eraildako Sara Fernandez oroitu dute Iruñean

Errekoletak plazatik manifestazioa abiatu zuten atzo, urteroko gisan, hainbat herritarrek, eta Aldapa kalean amaitu, ekitalditxo batekin. 2003an hil zen Sara, dispertsioaren ondorioz.


Ilargiren horoskopoa: Azaroak 27

Egunero horoskopoaren iragarpena egiten digu Ilargik.

<span style="font-size: 11pt; line-height: 115%;" times="" new="" roman="" ,="" serif="" ;="" lang="EU">

Zure iritziz, lana oso garrantzitsua da, eta denbora eta ahalegin asko eskaintzen diozu egoera horri. Ez ahaztu zure inguruan zu behar zaituen jendea duzuela. Horren ondorioz, ez jarri lana guztiaren gainetik.

LEO:

Baliteke gaur iraganeko egoera triste edo mingarri bat buruan biraka edukitzea. Saiatu iraganari ez indarra ematen, ez dizulako inolako onik ekarriko.

SAGITTARIUS:

Zure buruarekin segurtasuna indartuko duzu, zure iritziak defendatuko dituzu adibide eta arrazoi desberdinak erabilita. Ez ahaztu besteek ere iritzia daukatela.

GEMINI:

Saiatu horren aldakorra ez izaten zure jarrera, ideia eta hitzekin. Zure iritzia edo jarrera aldatu nahi baduzu, azaldu horren arrazoia.

LIBRA:

Saturnok zure zeinua aurreko hilean utzi zuen, eta zure 2. etxean ezarri du denboraldi luze baterako. Zure ekonomia hobeto administratzen lagunduko dizu. ZORIONAK! !

AQUARIUS:

Saturnoren eragina zure 10. etxean daukazunez, aldaketa pertsonalak egiten lagunduko dizu beste bide berri batzuk ezarri eta ardura handia jasotzeko.

CANCER:

Baliteke oreka ekonomikoa aurki lortu ahal izatea. Azkenaldian hartutako erabaki zuzenen eraginez, lanaren fruituak jasotzen hasi zaitezke. Segi bide horretan erabakiak hartzerakoan.

SCORPIUS:

Batzuetan erabakiren bat hartzeko orduan ikaragarrizko zalantzak agertzen zaizkizu. Egin kasu zure intuizio horiei, horoskopoko zeinurik intuitiboena baitzara.

PISCIS:

Azterketa garrantzitsuren bat baldin baduzu eskuartean, kontzentratuagoa egongo zara eta gehiago saiatuko zara ikasterako garaian. Aprobetxatu eguna ikasteko.

TAURUS:

Gogoratu oraindik astearen bigarren egunean gaudela, eta ez zaitez estresatzen hasi. Lana amaitu ondoren, hartu denbora zuretzat.

VIRGO:

Merkuriok zure 3. etxean eragingo dizu. Beraz, zure lan egoera hobetzen lagunduko dizu zerbait berria ikasi edo ikastaroren bat egiten baduzu.

CAPRICORNUS:

Zure burugogortasuna, kreatibitatea eta zentzu praktikoa elkartuz gero, koktel interesgarria atera daiteke nahi duzun hori lortzeko. Hortaz, zeren zain zaude?


Alea FM 2016-03-15

Gasteizko Arte eta Lanbide eskolan inauguratu duten erakusketa baten berri eman digu bertako irakasle den Koldo Mendazak. Bide batez, eskolaren egungo egoeraren laburpentxoa egin du Mendazak.

Ostean, Mikel Garaizabal enologoak ardoaren sekretuak argitu dizkigu, izan ere, aste honetan Gasteizko Mintzalagunekin batera ardo eta txakolina dastatzea antolatu du Aiztogile kaleko Errexala elkarte gastronomikoan.

Hamaika Saltsa atalean ostegunean aurkeztuko den 'Izan kolore, sé color' Gora Gasteiz mugimenduaren dokumentalaren zuzendariarekin, Beñat Fontanedarekin, hitz egiteko aukera izan dugu. Maialen Berasategirekin iritzi tartea izan dugu gero eta azkenik, beti bezala, Euskararen Agendan dauden hitzorduak komentatu ditugu.


Ahal Dugu-k atzera botako du hautagaitza bateratua

Militantziak oso argi du ezezkoa; alderdi barruan, prozesua bere onerako prestatu eta luzatzea egozten diote Laura Perezi.


Irudietan: ‘Gu ere bertsotan’ egitasmoaren amaiera ekitaldia

Bertsolaritzako baliabideak erabiliz, ahozkotasuna landu dute Zarauzko ikastetxetako LH 4., 5. eta 6. mailetako 350 ikasletik gorak Gu ere bertsotan proiektuaren bidez. Zarauzko Udalak eta ikastetxeek bultzatu dute egitasmoa Bertsozale Elkartearekin batera. Orain ari dira amaierako ekitaldia egiten, Aritzbatalde frontoian. 19:00etan egingo dute hurrengo saioa.