Ihesi: Erdi Aroko Errenterian barrena

Errenteriaren bihotzean, Gamon Zumardian hasiko dugu ibilbidea. Oiartzun ibaia atzeko aldean dugula, Erdi Aroko barrutira abiatuko gara. Alde Zaharrean sartu eta Herriko Enparantza ikusiko dugu parez pare, baina bertara joan aurretik ezkerrera joko dugu, Beheko kalera hain zuzen ere. Itsasoari lotutako iraganaren arrasto ugari gordetzen ditu kale honek, horren lekuko hainbat eraikinetan ikus daitezkeen armarriak. Esate baterako, 3 zenbakia duen etxearen armarrian aingura bat azaltzen da eta 9 zenbakiko sarreran galeoi eder baten irudia. Kalearen bukaeran, berriz, 20 zenbakia duen eraikin dotorearekin egingo dugu topo.

Beheko kalea atzean utzi eta Erdiko kaletik jarraituko dugu ibilaldia. Kale hau Erdi Aroko kale nagusia izan zen, eta oraindik ere kalean behera goazela garai hartako arkitekturaren hainbat adibide ikus ditzakegu: 16 zenbakiko leiho bikiak eta sarrerako arkua, 11 zenbakiko arku zabala eta giltzarria edota herriko enparantzaren sarreran dagoen 1 zenbakiak duen armarria.

Enparantza, herritarren bilgune Herriko enparantzan bi eraikin azpimarratu behar ditugu. Batetik udaletxea, eta bestetik Andra Mari Jasokundekoaren eliza. Udaletxea XVII. mendearen hastapenetan eraiki zuten udalbatzaren bilerak egiteko, baina 1.638. urtean sute batek kalte handiak eragin zizkion eta zaharberritze lanak 1666. urtera arte luzatu ziren.

Udaletxeko eraikina arkupeduna da eta 2 solairu ditu. Solairu nagusian hiru balkoi eta simetrikoki kokaturiko armarria daude. Gaur egungo festazaleentzat aski ezagunak dira balkoi horiek, izan ere, herriko festei (Madalenak) hasiera ematen dien suziria bertatik botatzen da.

Festazaleen bilgune izateaz gain, ordea, Herriko Enparantza eliztarren bilgune ere bada, udaletxearen parean Andra Mari Jasokundekoaren eliza baitago. XVI. mendearen hasieran hasi ziren eraikitzen eta 1573. urtean amaitu zuten. Datu bitxirik ere bada, eliza egiteko lanak herriko galeoiak salduta lortu zuten diruarekin ordaindu zituzten. Euskal estilo gotikoa du elizak, eta barruan hainbat artelan ikus daitezke. Besteak beste, erdiko erretaula neoklasikoa, aldare nagusiko sagrarioa eta Andra Mariaren irudiak dituen triptiko flandiarra.

Elizatik aterata eskuin aldetik jarraituko dugu ibilbidea, Elizako kaletik hain zuzen ere. Oso kale estua da eta behetik gora egiten du. Kale honetan Erdi Aroko arrastoak agerikoak dira. 21 eta 23 zenbakiak, esaterako, garai bateko hiri-etxe tradizionalak dira. Elizako kalearen amaieran Orereta kalera helduko gara. Bertako eraikinik garrantzitsuena Arranbide jauregia da. Erdi Aroko barrutia babesten zuen harresiaren ondoan eraiki zuten, eta oraindik ere zutik darrai.

Eskuinaldera jo eta Goiko kalera iritsiko gara. Torrekua eta Morrontxo dorretxeak daude bertan. Erdi Aroan Nafarroako atetik sartzen zen hirigunera, eta bi dorretxe hauek ate hori zaintzen zuten. Geroztik urte asko pasa dira, eta bi dorretxe hauen ezaugarri asko galdu egin dira. Baina badute oraindik zer ikusi. Torrekua etxeko fatxadan, esaterako, bi arku zorrotz ikus daitezke, hiriguneko bakarrak. Morrontxo dorretxeko leiho bikiak eta arkuak ere oso ondo gorde dira gaur egun arte. Dorretxeak ondo ikusi eta gero aldapan behera abiatuko gara. Berriro ere elizara doan bidea hartuko dugu, baina elizara iritsi aurretik Goiko kaleko 6. zenbakian gelditzea ezinbestekoa da. Bertan jaio eta bizi izan zen Koldo Mitxelena filologo eta euskaltzale handia. Mikela Zuloren xarma Goiko kalearen hasieran pasabide edo arku eder bat dago. Mikela Zulo du izena, eta historia handiko arkua da. Garai batean, Goizuetako errege bidetik zetozen gurdiak bertatik sartzen ziren herrira. Gaur egun, herriko txoko politenetakoa da. Alde Zaharretik barrena egiten ari garen ibilbide honetan ezinbestekoa da arku honen azpitik pasatzea. Hori bai, ziur aski bertatik pasatzean burua makurtu beharko duzue, Mikela Zuloren altuera oso txikia baita. Mikela Zulotik behera Foruen enparantzara iritsiko gara, eta puntu honetan bi aukera ditugu. Bata, Madalena kaletik izen bereko ermitara joatea, eta bestea, Foruen enparantzatik Biteri kalera joatea.

Egia esan, Andra Mari Jasokundekoaren elizaren bisitarekin asetu ez denarentzat ez da aukera txarra Madalena ermita bisitatzea. Erdi Aroan ospitalea izan zen eta legenarrez gaixotuta zeudenentzako aterpea. Horregatik, jatorrizko hirigunetik urrun zegoen. Ermitaren ezaugarri nagusienetako bat bere fatxada da. Soila da eta hareharrizko silarriz egina dago. Barruan Andra Maria Madalenaren bi eskultura daude. Berriena herriko jaietako prozesioetan ikus daiteke -uztailaren 22an, Madalena egunean, eta uztailaren 25ean, Santiago egunean-. Madalena kalean ahaztu ezin dugun beste eraikin bat Xenpelar bertsolariaren sorlekua da. Bertan jaio zen Joan Frantzisko Petrirena Xenpelar 1.835. urtean. Gaur egun, Xenpelar kultur etxearen egoitza da, eta urtean zehar hainbat erakusketa eta hitzaldi antolatzen dira bertan.

Lehen aipaturiko beste aukera Foruen enparantzatik barrena Biteri kalera joatea da. Foruen enparantza orain dela hilabete gutxi berritu dute, eta zuhaitzen babesean atsedena hartzeko leku aproposa da. Izan ere, enparantza honetatik aurrera amaitu dira Alde Zaharreko lasaitasuna eta bakea. Biteri kalea herriko merkataritza gune nagusia da, eta bertan XXI. mendeko abiadura eta zarata dira nagusi. Horregatik, aukerarik onena Biteri Txiki izeneko kaletik Gamon Zumardira itzultzea izan daiteke. Hartara, gure ibilbidearen abiapuntura iritsiko gara berriro, Alde Zaharreko lasaitasun eta bakearen atarira.

Ekitaldi nagusiak

Herriko jaiak: Madalenak, uztailaren 21etik (Madalen bezperatik) 25era (Santiago egunera arte), biak barne.

San Markos eguna: apirilaren 25a. Amabitxiek semebitxiei opila oparitzen diete. San Markos gotorlekuan, berriz, erromeria izaten da.

Sagardo eguna: Apirileko azken asteburuan. Gipuzkoako hainbat sagardogile elkartzen dira festa jendetsu honetan.

Euskal Herriko Eskulangintza Azoka: Maiatzaren lehen asteburuan. Egurrezko lanak, otargintza, burdina, metalak, beiraà

Musikaste: Maiatzeko hirugarren astean. Asteburuan mota guztietako kontzertuak antolatzen dira: orkestrak, bandak, laukoteak -hari laukoteak, haize laukoteak, laukote mistoakà-, abesbatzak eta abar.

Erromeria Eguna: Uztaila erdialdean. Ekitaldiak goizeko 11:00etan hasi eta egunsentira arte luzatzen dira herriko kaleetan barrena. Helburua garai bateko erromeria irudikatzea da.

Erdi Aroko Azoka: Iraila erdialdean. Azoka honek Erdi Aroko giroa islatzea du helburu. Garai hartako garraio, artisau lanak eta jantziak erabiltzen dira.

Santo Tomas: Abenduak 21ean. Sona handia du Errenteriako Santo Tomas jaiak. Jende ugari elkartzen da azokan, eta bertan artisau produktuak, barazkiak eta animaliak daude ikusgai, besteak beste.

Gabon Kanta Lehiaketa: Abendu bukaeran. Haurrek goizez parte hartzen dute eta helduek arratsaldez. Gipuzkoako gabon kanta lehiaketa garrantzitsuenetarikoa da.

San Markos gotorlekua, karlistaldietako lubakia

Erdigunean etxeak dira nagusi, eta apenas dagoen zonalde berderik. Arnas pixka bat hartu nahi duenarentzat, ordea, ez da mendirik falta inguruan. Horietako bat da San Markos. Leku pribilegiatuan dago, eta horregatik eraiki zuten mendi honen gainaldean gotorlekua. Errenteria, Pasaia, Oiartzun eta Lezo ikus daitezke bertatik. Oarsoaldeko begiratoki nagusia da. San Markosera iristeko Errenteriako erdigunea atzean utzi eta Beraun auzora igo behar dugu. A-8 autopista gaineko zubia pasa, eta Langaitz ikastola ondotik doan bidea hartuko dugu San Markoseraino. Beste aukera bat Zamalbide auzoraino joatea da, eta bertatik eskuin aldera hartuta gotorlekuraino igotzea.

San Markos gotorlekua Bigarren Karlistaldian eraiki zuten Karlosen gudalosteak babesteko. Txoritokieta eta Guadalupeko gotorlekuekin batera eskualdeko lubaki eremua osatu zuen garai hartan. Gaur egun, gotorlekuaren lubakia, arma patioa, zubi altxagarria eta goiko terraza berritu dituzte eta oso leku atsegina da. Urtean zehar bisitari ugari ditu gotorlekuak, tartean enpresa gizon-emakumeak ere bai. Izan ere, bilerak eta hitzaldiak egiteko hiru areto atondu dituzte bertan. Areto nagusiak, esaterako, 400 metro koadro dauzka, eta 500 lagunentzako lekua. Bilerak, aurkezpenak edota ikuskizunak antolatzeko leku aproposa da. Jatetxea ere badu gotorlekuak, Aldura izenekoa. Eguneko eta asteburuko menuak dasta daitezke bertan.

Egunero zabaltzen dute gotorlekua, baina bisitatzeko egunik aproposena apirilaren 25a da, San Markos eguna. Errenteriako eta eskualdeko biztanleentzat egun horrek xarma berezia du. Eskualdeko etxeetan San Markos opilak egiten dituzte eta amabitxiek semebitxiei oparitzen dizkiete. Halaber, gotorlekuan erromeria ospatzen da.


Auzipetuen aulkian eseriko da Garzon, prebarikazioa egin duelakoan

Auzitegi Gorenaren arabera, 36ko krimenak ikertzeko xede "justifikaezinak" zituen. 10 eta 20 urte arterako inhabilitatu dezakete.


'Mad Men' telesailaren amaierako atalak emango dituzte Canal+en

Gaur hasiko da zazpigarren denboraldia AEBetan.Ordainezko katean bihartik emango dute

Hamabost Emmy, sei AFI Awards, lau Urrezko Globo eta bi Bafta irabazi eta gero, Ameriketako Estatu Batuetako Mad Men telesailari amaiera ematea erabaki dute. AMC katearen zazpigarren eta azkeneko denboraldia gaur hasiko dira ematen AEBetan. Hego Euskal Herria, bihartik aurrera ikusi ahalko da Canal+ ordainezko katean, jatorrizko bertsioan eta gaztelaniazko azpidatziekin. Hilaren 18tik aurrera, berriz, telesailaren azkeneko zazpi atalak euskarazko azpidatziekin ikusi ahalko dira Dual bertsioan; baita katalanezko azpidatziekin eta gaztelaniara bikoiztuta ere.

The End of an Era (Aro baten amaiera) izenburua jarri diote azkeneko atalen sortari. 1969. urtean dago girotuta. Hain zuzen ere, telesailaren zazpi denboraldietan 1960ko hamarkadako AEBen erretratua egin dute New Yorkeko publizitate agentzia baten gorabeheren bitartez. Don Draper da pertsonaia protagonista —John Hamm aktoreak jokatzen du rola—, Sterling Cooper agentziako zuzendaria. Azkeneko ataletan, Draperren bizitza misterio bat da. Izan ere, bere burua suntsitzeko prozesu batean murgilduta dago publizitate arloko sortzailea. Badaki iraganari aurre egin behar diola, etorkizuna salbatu nahi badu. Pertsonaiak anaia batekin eta emaztearekin izandako harremanak garrantzi nabarmena izan dute zenbait denboralditan. Bestetik, Drapperrek Koreako Gerran beste soldadu baten nortasuna faltsutu zuen, gerratik atera ahal izateko. Gizarte arloko hainbat gai jorratzen dituzte telesailean: sexismoa, feminismoa, sexu jazarpena lan arloan, alkoholismoa, homofobia, arrazismoa eta adulterioa.

'The Sopranos'-en gidoilaria

AEBetako eta nazioarteko kritikak Mad Men-en faktura eta estiloa goraipatu dute, telesailaren zuzendaritza eta benetakotasun historikoa nabarmenduz. Gidoien sakontasuna ere aipatu dute kritikari gehienek. Gidoi gehienen egilea Matthew Weiner da. Ez da hasiberria Weiner ikus-entzunezkoen munduan, sekulako arrakasta lortu baitzuen The Sopranos-en gidoilari eta ekoizle eragile moduan. Mad Men-en Weinerrek lau lankide hauek izan ditu ekoizpenean: Scott Hornbacher, Andre Jacquemetton, Maria Jacquemetton eta Janet Leahy.

2007ko uztailean emititzen hasi zen drama amaitzear da. Baina haren arrastoa ez da berehalakoan desagertuko. 2013an, TV Guide aldizkari espezializatuak inoizko seigarren drama onentzat jo zuen. Writers Guild Asociation elkarteak historiako 101 telesail onenen sailkapenean zazpigarren tokian jarri zuen.

Telesailaren musika ere asko goraipatu dute han eta hemen.


'Hemen Debagoiena' saioa osorik: 2018-01-29

Urtarilaren 29ko saioan Arrasateko Aita Menni ospitalera ekarri duten Ibon Iparragirre euskal presoaren egoeraren berri eman du bere anaia Jon Kirruk. Miren Arregik Bergarako Seminarixoaren inaugurazio ofizilean jasotakoak ekarri ditu, eta Amaia Txintxurreta igeriketa probetan epaile lanak egiten dituen Andoni Galdos oñatiarrarekin egon da.


Kosnoagak sei domina lortu ditu EHko Neguko Txapelketan

Kosnoaga Igeriketa Taldeko kideek Euskal Herriko Neguko Txapelketa jokatu zuen Tolosako Usabal Kiroldegian, aurreko asteburuan.Talde gernikarrak urrezko bi domina eta zilarrezko lau irabazi zituen.Zortzi neska-mutilek lehiatu zuten txapelketa. «Lan aparta egin zuten; ez soilik lortutako kirol emaitzengatik, talde modura azaldu eta elkar animatuz eman zuten irudiagatik ere bai», adierazi dute klubaren ordezkariek.Hego Euskal Herriko klubetako gazte mailako 200 igerilari inguruko aritu ziren nor baino nor gehiago bi egunez, «erlojuari segundoak osteko ahaleginetan». Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan igeriketa talde indartsuak daudela nabarmendu du Gernika-Lumoko klubak. «Giro bikainaz gozatu genuen hamar kaleko igerileku zoragarrian». Txapelketatik kanpo elkarregaz egoteko astia eduki zuten. Igerilarien, entrenatzaileen eta gurasoen arteko «harremanak sendotzen» eta «giro ona elikatzen» segitzeko helburuagaz Zubietan hartu zuten ostatu.Nagusien txapelketakGazte mailako igerilarien neguko lanaren «balantze ezin hobea» egin dute. Orain bi hitzordu garrantzitsu ditu aurretik Kosnoagak.Datozen bi asteburuetan Bizkaiko eta Euskal Herriko nagusien txapelketak jokatuko dituzte. Bizkaiko taldeak Santurtzin lehiatuko dira, eta Hego Euskal Herrikoek, berriz, Iruñean izango dute hitzordua.


Markeliñe taldeak animaliak

ekarri ditu Isla plazara

Markeliñe antzerki taldeko aktoreak eta Isla plazara ZooZoom emanaldia ikustera hurbildu direnak, denak, mozorrotu dira gaur eguerdian. Edozer gauza jantzi eta animali bilakatu dira. Ikusleek ere parte hartu dute emanaldian eta, oro har, oso ondo pasa dute.

Orain oihana, orain itsasoa, animaliz bete du Markeliñe antzerki taldeak Isla plaza. Arrainak, marmokak, karramarroak, txoriak, dinosauroak, tximeletak eta beste hainbat animali bihurtu dira momentu batean ikusleak. ZooZoom izeneko antzerkia ikusgarria izan da eta eguzkiak gogor jotzen bazuen ere, oso ondo pasa dute bertan bildu diren haurrek, asko Udako Txokoetako beraien begiraleekin hurbildutakoak. Markeliñeko aktoreek, ikusleei hainbat trikimailu jarri eta aktore bihurtu dituzte. Lan partehartzaile eta irteraktiboa izan da.

Animali bihurtu dira aktore eta ikusleak.

Ondo pasa dute Txokoetako haurrek Isla Plazan.


Lehia bizia gaur, Bartzelonan

Borrokatzeko moduan izango da gaur Hernani Bartzelonaren kontrako partiduan. Eguerdiko 12:30etan dute zita, La Teixonera zelaian.

Irabazteko aukera dezente dituzte oraingo honetan trikoloreek, izan ere, sailkapenean azkenekoa dijoa Bartzelona, Hernanitik 5 puntura.

Aurkari zuzena

Maila berdintsua duten taldeen arteko lehia izango da, beraz, gaurkoa. Aurkari zuzenak dira biak, eta mailari eustea dute helburu bi taldeek.

Horretarako, garaipena beharrezkoa dute hernaniarrek. Badakite borrokatzera atera beharko direla zelaira, garaipena lortzen ez badute, bonus-punturen bat ekartzeko, behintzat.


37 lagun ospitaleratu dituzte Thailandiako Phuket uhartean, kloro toxikoa arnastuta


Egitekoak bete, eta garaipena lortu du Athleticek Almerian (0-1)

Ernesto Valverderen taldeak urrezko hiru puntu lortu ditu, Etxeitak bigarren zatian egindako golari esker.

Athleticek denboraldiko bigarren garaipena lortu du, Almeriari 0-1 gailenduta. Bi taldeek partida txarra jokatu dute.

Lehen zati kaskar eta aspergarria egin dute bi taldeek. Ezustekoak saihestu nahi izan dituzte, eta horrek eragin zuzena, kaltegarria, izan du jokoan.

Ondorioz, oso aukera gutxi izan dira, eta ez oso garbiak: Muniainek jaurtiketa-erdiraketa bat egin du 8. minutuan, baina baloia kanpora atera da. 20.ean, Thomas urrutitik saiatu da, zorterik gabe, eta atsedenaldiaren atarian Edgarrek ere aukera izan du, baina Iraizoz ondo atera da, eta gorputzarekin Almeriako jokalariaren jaurtiketa eragotzi du.

Zuri-gorriek baloi asko eta errazak galdu dituzte, etengabe. Oscar De Marcosen saiakerak izan dira Athleticen jokoari bizitasun apur bat eman dioten bakarrak.

Bigarren zatia hasi eta berehala, Adurizek gola egiteko aukera izan du, baina behartuta jaurti du, eta baloia gora joan zaio.

Taldeari bizitasuna falta zitzaion, eta Valverdek Iraola sartu du zelaian, Beñaten ordez.

Handik gutxira iritsi da zuri-gorrien gola: Iraolak kornerra atera du eta Etxeitak hanka sartu eta baloia ukitzea lortu du, Rubeni aurrea hartuta. Baloia etxekoen atean sartu da, astiro-astiro. 0-1.

Estu eta larri, azken minutuetan

Partidaren azken zatia oso luze joan da bilbotarrentzat, Almeriak aukerak izan baititu neurketa berdintzeko; argiena, 80. minutuan. Zuri-gorrien defentsak huts nabarmena egin du, eta baloia Thievyri iritsi zaio. Bere jaurtiketak langan jo du.

Valverdek Bustinza atera du zelaira, gaztearen lehen partida izan da Athleticekin.

87. minutuan, Soriano Iraizozen arean erori da, eta etxekoek penaltia eskatu dute, baina epaileak ez du ezertxo ere adierazi, eta horrek zaleen haserrea eragin du.

Bukaeran, 0-1, urrezko hiru puntu Athleticentzat.


Garagardo Azoka argazkitan

Demasa Garagardo Azokak gorenean jarraitzen du. Eguenean indartsu hasi bazen, atzokoa ez zen gutxiagorako izan. Iluntzean, bereziki, lepo bete zen Demasa Garagardo Azoka Kilometroak 2016ren alde Bergaran. Domekara arte egongo dira zabalik Seminarioko jolas lekuan dauden bi karpak.


Suitzar labana bat bezala

Abelardo Fernandez Ruben Sobrino erasoko edozein postutan jartzen ari da, eta, titular edo ordezko izan, ondo moldatzen ari da beti. Inork ez du hark baino gol gehiago sartu taldean: lau.

Beti dator ondo patrikan labana suitzar bat eramatea. Hamaika erabilera dituenez, ataka askori aurre egiteko balio du. Bada, Alavesek badu berea: Ruben Sobrino (Ciudad Real, Espainia, 1992). Partidaren eta egoeraren arabera, hainbat postutan kokatu ohi du Abelardo Fernandezek, eta beti moldatzen da ondo. Eskuarki, puntaren puntan, edo beste aurrelari baten atzetik jokatzen du. Aitortu izan duenez, bertan sentitzen da erosoen. Edonola, hegaletan ere aritzen da lantzean behin, eta bertan ere konplitzen du. Gainera, beste bertute bat ere badu: hasieratik jokatu edo ez, ia beti ematen du zeresana. Titular gisa, aurkarien defentsak higatzeko balio du, eta, ordezko gisa, lehiak apurtzeko, azken jardunaldian Huescaren kontra egin bezala.

Lau aurrelari ditu Alavesek, eta horietako hiruk antzeko zeregina dute zelaian. Aurrelari fisikoak dira Jonathan Calleri, John Guidetti eta Borja Baston, eta defentsekin borrokatu, baloiak jaitsi eta arean buruz mehatxua izatean datza haien jarduna. Hau da, bakoitzak bere berezitasunak izan arren, funtsean hirurak dira erreferentziazko aurrelariak. Sobrinok, kontrara, bestelako eginkizunak ditu. Abilezia teknikoa eta abiadura ditu bertute nagusi, eta, horri esker, erdi-puntan edo hegaletan joka dezake. Jokaldiak harilkatzeko tenorean, beste aurrelariek baino gehiago hartzen du parte: lerro artean agertu, eta joko asko sortzen du. Horretaz landa, mehatxua da aurretik hutsuneak dituenean, eta badaki areaz kanpotik jaurtitzen.

Hots, haginetako min baten parekoa izan ohi da Alavesen aurkarientzat. Gabezia batzuk ere baditu, dena den: adibidez, golerako sena falta zaio; sekula ez ditu sasoi berean zazpi gol baino gehiago sartu. Alabaina, denboraldi honetan koska bat igo du, eta, orain, inork ez ditu hark baino gol gehiago sartu Alavesen: lau gol. Ondo bidean, laster hobetuko du aurreko sasoiko marka, bost gol sartu baitzituen 33 partidatan. Finko bihurtu da Abelardoren planetan, hasieran titular legez, eta pizgarri moduan azken neurketetan. Sasoiko lehen zazpi partidetatik bostetan hasierako hamaikakoan izan zen, eta erasoko jokoa gidatu zuen Jonyrekin batera. Calleriren agerpenak, ordea, funtzio aldaketa ekarri dio Sobrinori.

Argentinarrak laugarren jardunaldira arte itxaron behar izan zuen Alavesekin debuta egiteko, baina, geroztik, titular gisa jokatu ditu neurketa gehienak; guztiak, bat izan ezik. Harekin bikote orekatu eta arriskutsua osatzen du Sobrinok, baina soilik bi lehiatan izan dira aldi berean hasierako hamaikakoan. Zenbaitetan, hirugarren erdilari bat jarri eta aurrelari bat kendu izan du Abelardok, eta kaltetua aurrelari espainiarra izan da. Gainera, azken partidetan Bastonek jokatu du Calleriren aldamenean. Alta, horrek guztiak ez du esan nahi Sobrino bigarren mailan dagoenik. Ordezko moduan bada ere, oso garrantzitsua da.

Ezaugarri egokiak ditu bigarren zatietan aurkariak aztoratzeko, eta zeregin hori eman dio Abelardok azkenaldian. Jokalariek beti nahi dute hasieratik jokatu, baina Sobrino ez da muturtu. Horren ordez, aulkitik atera osteko minutuak zukutzen ari da. Ligako azken norgehiagokan, esaterako, 2-1eko erabakigarria sartu zion Huescari 68. minutuan. Semedoren pase kaskarra area ertzean jaso, eta jaurtiketa zehatz batekin urrezko hiru puntu eman zizkion Alavesi.

2021era arte du kontratua

Sobrino Real Madrilen harrobian hazi zen jokalari moduan. Gazte mailan hasi, eta, hirugarren eta bigarren taldeetatik pasatu zen gero, 2014ko denboraldi-aurrea orduan Carlo Ancelottik zuzendutako talde nagusiarekin osatu aurretik. Edonola, sasoi hura ez zuen Real Madrilen hasi, Espainiako Bigarren Mailako Ponferradinak fitxatu baitzuen. Han, izen handiko hainbat talderen arreta piztu zuen aurrelariak, eta 2015eko udan Manchester Cityra joan zen. Orduan, Gironara irten zen utzita, eta, urtebete geroago, Alavesera. Ez zuen askorik jokatu Mauricio Pellegrinorekin, baina, halere, sasoiaren amaieran lau urterako fitxatu zuen Arabako taldeak, bi milioi euroren truke. Bada, pixkanaka, ari da inbertsio haren fruituak jasotzen.


Araba, Bizkai eta Gipuzkoaren izenak, euskaraz

Arabak gaztelaniaz ere izango du izen ofiziala; Espainiako Kongresuak legea aldatzea erabaki du, PSOEren botoekin

Gipuzkoaren eta Bizkaiaren izen ofizialak Gipuzkoa eta Bizkaia izango dira hurrenez hurren, bart gauean Espainiako Kongresuak hala erabakita. Gaztelaniazko izena kentzea onartu dute. Arabak, ordea, gaztelaniazkoa eta euskarazkoa izango ditu izen ofizial; Araba/Alava izango da.198 diputatuk bozkatu dute alde, 143k kontra, eta hiru diputatu abstenitu egin dira.

EAJk aurkeztu du proposamena, eta PSOEren eta beste taldeen babesa lortu du, PPrena eta UPDrena izan ezik. Finean, aurrekontuak onartzearen truke EAJk Espainiako Gobernuari jarritako baldintzetako bat zen hori, Arabaren, Bizkaiaren eta Gipuzkoaren izen ofizialak euskaraz jartzea, legea aldatuta. Espainiako Kongresuaren oniritzia lortuta, parlamentuko ibilbidea hasi zuen legea aldatzeko eskariak. EAJk emendakina jarriko duela iragarri du, Araba/Alava izan dadin Arabaren izen ofiziala.

Ez da lehen aldia Espainiako Kongresuak erabakitzen duena lurraldeen izen ofizialak aldatzea; Galiziako eta Herrialde Katalanetako herrialde zenbaiten izenak egokitu izan dituzte haien jatorrizko hizkuntzara. Horregatik, EAJk defendatu du eskubide hori badutela Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak ere. EAJko eledun Aitor Estebanek adierazi du gainerako alderdi politikoek «naturaltasunez» hartu beharko luketela hiru herrialdeen izenak euskaraz erabiltzea, eta eskatu du Espainiako Estatuaren administrazioek eta hedabideek kontuan izateko lege aldaketa, herrialdeen izenak egoki erabiltzeko.

PSOEren jarrera giltzarri izan da legea aldatzeko bidea hasteko. EAJk lehenago ere aurkeztu izan du izenak euskaratzeko eskaria, baina PPk eta PSOEk itxi diote atea. Sozialisten iritzi aldaketa salatu du PPk, gogorarazita aurrekontuak onartzearen truke babestu duela proposamena PSOEk. Izena aldatzea txartzat jo du PPko bozeramaile Alfonso Alonsok: «Hizkuntz aniztasuna eta elkarbizitza dira normalak, ez bi hizkuntzetako bat errotik ateratzea». Rosa Diezek, UPDko diputatuak, PSOEri egotzi dio EAJren nahietara makurtzea: «Beste urte eta erdi egoteko Moncloan, inoiz baino gehiago behar ditu botoak».

Gainerako taldeek ere salatu dute PSOEren iritzi aldaketa, baina proposamena aurrera ateratzearen alde hitz egin dute. «Miraria gertatu da», adierazi du, ironiaz, Gaspar Llamazaresek, ERC-IU-ICV hirukoaren izenean. Proposamenaren alde egin dute, Galiziako eta Herrialde Katalanetako herrialdeen izenak haien jatorrizko hizkuntzan ematen direla nabarmenduta. CiUren arabera, «aurrerapena» da aldaketa.

Iritzi aldaketaren kritikei iskin eginda, «konfrontaziorik» ez sortzeko eskatu du PSOEko eledun Maria Teresa Rodriguezek. Gogorarazi zuen hiru batzar nagusiek aspaldi aldatu zituztela izenak.


Jaiotzak, geroari so

Beheranzko joera irauli ezinik dago Euskal Herriko jaiotza tasa. Europako tasa baxuenetakoa da: %8,8. Biztanleria galtzen hasiko da Euskal Herria datozen urteetan. Zahartze demografikoa oso nabarmena da. Erronka berriak daude mahai gainean. Eta galderak.


'X jaunaren' itzala

Espainiako Estatuan bada zerbitzu sekretuetako kideak baino sekretuagoa den norbait: X jauna. GALen organigramaren buruan azaltzen da beti. Orriak eta orriak idatzi dira berari buruz, baina inor ez da ausartu atzean ezkutatzen den pertsona horren izena ematera. Edo egin denean, inor ez da ausartu hura epaitu eta zigortzera. Emilio Alonso Manglanok (Valentzia, 1926 -Madril, 2013) berretsi izan balu haren izena, beste bat izango litzateke azken urteetako historia. Baina ez zuen egin. Eta ez du egingo.

Atzo hil zen CESID Espainiako zerbitzu sekretuetako zuzendari ohia —gaur egun CNI—. Ohean hil da, gaixotasun larri baten ondorioz. Eta berarekin batera eraman ditu GALen sorrerari buruzko erantzun ugari. Zorretan hil da. Zorretan zen, zekizkien hainbat konturengatik, gerra zikineko biktimekin. Eta zor zioten, arrazoi berberagatik baina oso bestelako erantzukizunengatik, GALen atzean egon ziren arduradun politiko eta polizialek.

Izan ere, eta ia zalantzarik ez dago horretan, Manglanok oso egiteko garrantzitsua izan zuen gerra zikinaren bilakaeran. Frogatuta dago bera izan zela lehenetarikoa jakiten GALen sorreraz. Bere eskuetatik pasatu baitzen GALek ekintza armatuak hastera zihoala iragartzen zuen oharra, 1983ko irailaren 28koa. Juan Alberto Perote zerbitzu sekretuetako bigarrenak pasatu zion agiria, eta, Perotek azaldu zuenez, gauza bera egin zuen Manglanok orduko gobernuko presidentearekin. Hori ez da inoiz frogatu, baina bai ohar horretan Manglanok berak idatzi zuela orriak eta orriak bete dituen esaldi famatua. «Me lo quedo. Pte. Para el viernes» [Neure esku. Pte. Ostiralerako]. Pte horren atzean presidente hitza ezkutatzen den edo, Manglanoren arabera, pendiente [zintzilik] esan nahi duen, haren hilotzak daki bakarrik.

Horrek, halere, ez du kentzen CESIDeko buruak gerra zikinarekin izan zuen lotura. Jakin bazekien GALen jarduna hastera zihoala eta ohar horretan zehazten zela Guardia Zibileko kideek parte hartuko zutela horretan, Donostiako komandantziaren babesa izango zutela eta, halaber, mertzenarioak kontratatuko zituztela, Espainiako funts erreserbatuetako diruarekin printzipioz. Beste informazio batzuek gehiago zehazten dute CESIDen eta GALen arteko lotura: GALen sortze agiria CESIDen egoitzetan idatzi zela, GALen anagrama ere han sortu zela... Finean, Manglanok bazekien zer gertatuko zen, baina ez zuen ezer egin hori saihesteko. Eta epaileen jopuntuan egon zenean ere ez zuen inoiz argibiderik eman.

GALen lehen hilketaren epaiketa egin zenean, inputatu egin zuten Manglano. Oñederra sumarioan hiru atentatu ikertu zituzten, Ramon Oñederrarena, Anjel Gurmindo eta Bixente Perurenarena, eta Christian eta Claude Olaskoagarena. Baltasar Garzon epaileak, azkenean, inputazioa kentzea erabaki zuen. Argudiatu zuen atentatu konkretuekin lotzeko nahikoa zantzu ez zegoela. Eta, hasiera batean, erakunde armatuko kide izatea leporatu bazion ere, delitu hori preskribituta zegoela eta ezin zuela auzipetu. 2002an izan zen hori. Aurretik ere inputatu zuten Manglano, Lasa eta Zabalaren hilketen auzian, eta lekuko gisa deklaratu zuen Mareyren bahiketaren kasuan. Ezer gutxirako balio izan zuten haren azalpenek. 2002ko epaiketan, baina, Perotek CESIDetik lapurtutako eta epailearen esku utzitako paperak —tartean, aipatutakoak— zeuden. Baina kasu horretan ere, alferrik.

Ordurako Manglano zerbitzu sekretuetatik kanpo zegoen. 1995. urtean eman zuen dimisioa, hainbat pertsona famaturi —Espainiako erregeari, adibidez— eginiko entzuketa batzuengatik. Auzipetu zuten, eta zigortu; baina Konstituzionalak, Fiskaltzak hala eskatuta, absolbitu egin zuen.

Beste behin ere zigortu zuten Manglano; kasu horretan, HBren Gasteizko egoitzan eginiko legez kanpoko entzuketen auzian. Arabako Lurralde Auzitegiak hiru urteko espetxe zigorra ezarri zion, baina Gorenak indargabetu egin zuen epaia.

Manglano 1981ean iritsi zen CESIDeko buruzagitzara, otsailaren 23an ejertzitoa estatu kolpea ematen saiatu eta hilabete gutxira, UCDko gobernuaren babesarekin. Kargu horretan egon zen 1995era arte, PSOEk hauteskundeak eta gobernua galdu baino urtebete lehenago arte. Denbora horretan, gerra zikinaz gain, CESIDek eginkizun garrantzitsua izan zuen Espainiako Gobernuaren eta ETAren arteko negoziazioetan, Aljerkoetan bereziki. Hainbat ikerlarik nabarmendu dutenez, gobernua ETArekin negoziatzen ari zen bitartean prozesua oztopatzen saiatu ziren zerbitzu sekretuetako kideak.

Zerbitzu sekretuen lanaren eta gobernuen arteko asmoen artean beti egon dira era horretako talkak. Zerbitzu sekretuak gobernuak jarri eta kentzen dituztela esan ohi da. Alberto Oliart UCDko Defentsa ministroak esana da Manglano eta CESIDen laguntza gabe sozialistak nekez iritsiko zirela gobernura. Eta GAL auziak eraman zituela kanpora. X jaunak, baina, bere burua salbatu zuen. Manglanori zor.


Hernaniar bat atxilotu dute Frantzian

Frantziako poliziak bi pertsona atxilotu zituen herenegun ETAkide direlakoan. Ikerketako informazio iturrien arabera, atxilotuetako bat Joanes Larretxea gazte hernaniarra da eta bestea Iurgi Mendinueta donostiarra. Atxiloketak Frantziar estatuan, Montpellier inguruan izan ziren. Frantziako poliziak gauzatu zuen operazioa Guardia Zibilaren kolaborazioarekin eta azken honek Larretxearen etxea miatu zuen atzo goizaldean. Operazioak irekia jarraitzen du. Bi gazteak Montpelliergo komisarian daude inkomunikatuta Parisera, epailearen aurrera, bidali bitartean. Frantziako legediak atxilotuentzat gahienez, lau eguneko inkomunikazioa onartzen du.


Haurreskola eta Eguneko Zentroan kantari

Laster datozen Gabonak girotzen hasteko, Haurreskolan eta Eguneko Zentroan egon gara Zaragueta Herri Eskolako Haur Hezkuntzako neska-mutilak Gabonetako abestiak kantatzen. Oso ondo pasa dugu, eta herriko txiki eta aiton-amonen bat edo beste ere animatu da gurekin abestera.


Burdinbidearen Euskal Museoaren 25. urtemuga ospatuko dute larunbatean

Burdinbidearen Euskal Museoa. (Bem fundazioa)

Azpeitian dagoen Burdinbidearen Euskal Museoak 25 urte bete ditu aurten, eta urtemuga ospatzeko egun osoko egitaraua antolatu dute larunbaterako. Tren historikoak izango dira protagonistak.

Goizean, 10:30ean, ekingo diote urteurren ospakizunari Burdinbidearen Euskal Museoan, irekiera ekitaldiarekin. Ondoren, Burdinbidearen Euskal Museoko 25. Urtemuga gai hartuta antolatu duten haur marrazketa lehiaketako sariak banatuko dituzte, eta horren ostean, emanaldia eskainiko du Egape dantza taldeak. Goizean zehar hiru tren historikotan Lasaora joan-etorriak egiteko parada izango dute herritarrek. 11:00etan, 1920. urtean eraikitako Euzkadi trenak egingo du joan-etorria. 12:00etan, 1888ko Zugastieta tren-makinaren txanda izango da, eta 13:00etan bi tren-makinetan igotzeko aukera izango da, Euzkadin eta 1913. urteko Portugal tren-makinan, hain zuzen. Horrez gain, Euskal Herriko sagardo eta indaba dastaketa antolatu dute, eta jan-edana 14:00 aldera izango da. Jarraian, bidaia egingo dute tren-makinen osaera ezagutzeko.

Sabelak bete ostean jarraituko dute prestatutako egitarauarekin. Larunbat arratsalderako beste hiru bidaia egingo dituzte lurrun eta diesel tren-makinetan. Ordubetero irtengo dira trenak Burdinbidearen Euskal Museotik Lasaora. 16:30ean Alsthom tren-makinak egingo du bidaia; 17:30ean Aurrera trenak eta 18:30ean Euzkadik.


Saretuago aurten: sendoago

Grebaren antolaketa deszentralizatu egin dute aurten, baina bat egitera jo dute hainbat herrik. Eragileek diote iazko arrakastak erraztu egin duela ehuntze hori, eta aldaketa dakarrela: oinarrietatik.


Ezin ahaztu zer garen

Idazle: Mikel Arruabarrena Larrarte. Argitaratzaile: Denonartean.

Iruñea Hiria poesia lehiaketa irabazi zuen Mikel Arruabarrenak poema-bilduma honi esker. Egitura sinple eta soila dauka: izenbururik gabeko bi atal, izenik gabeko hamabosna poema eta liburuaren titulu bera daukan azken poema bat, zikloa ixteko. Atalen sarreretarako hautatutako erreferentziei esker susma dezakegu zer dakarren idazle berri honen lehen lan argitaratuak.

Doris Lessingen aipu batek irekitzen du lehendabiziko atala, esanez denbora dela gure pentsamenduen hostoak ahanzturara daramatzan ibaia. Horrela bada, atal honetan Arruabarrenak poesian ohikoa den denboraren iraganari buruzko kezka agertzen du: «Denbora da hemen aurrera egiten duen bakarra,/ bizitza pasa egiten da». Idazleak, ordea, ez dihardu zahartzeari edota atzean utzitakoaren nostalgiari buruz; ahanzturaren beldurra ekartzen du lehen lerrora. Ez dago ahanzturari ihes egiterik, eta ideia horretatik tiraka azaleratzen dira bestelako gaiak: egin gabekoaren damua, hautuak dakarren galera, heriotzaren osteko ahaztea eta harremanen ahitzea.

Behetik gora doa liburuaren lehen atal hau. Hasierako poemak nahasi samarrak gerta daitezke, eta esango nuke izenbururik ez edukitzeak ez diela laguntzen: zenbait poema-lerro airean geratzen dira, interpretazio libreari ardura gehiegi emanez, eta ondorioz irakurlea galdurik ibil daiteke. Hala ere, gero eta indar gehiago hartzen doaz, lerro banaketak argitzen, eta poemek osotasun handiagoa lortzen dute azkenerako. Hortaz, lehen atalaren amaierarako, esaldi indartsuak topatzeaz gain, ahots poetikoa ere sendotzen da gaiak eta egoki lotutako ideiek bat egin ahala.

Lisabören kanta batek aurkezten du bigarren atala, eta hasieratik geratzen da argi idazlearen hausnarketagaia aldatu dela: lehen munduko problemen erosotasunak uzten ditu agerian Arruabarrenak, eta bere jarrera argi utzi: «Zenbaitetan beharrezko dugu oroitzea/ azal-azaleko txikikeriatan itotzen ohitu garela». Denborari buruzko galdera filosofikoak alde batera utzi, eta arazo garaikideetara jotzen du bete-betean: hondamendi ekologikoa, turismoa, apustu-etxeak, Mediterraneoko heriotzak, teknologiak dakarren simulakro eta bakardade sentsazioa. Eta, batez ere, horren aurrean lehen mundukook dauzkagun errua, indiferentzia eta erosotasuna. Hau da, gizakion miseriak erakusten dizkigu edergarririk gabe, liburua borobiltzen duen Ahanzturaren bezperan izeneko azken poemak azpimarratzen duenez.

Bigarren atal honek bizitasun handiagoa dauka, aurrekoaren amaierako erritmoari eusten dio, eta une batzuetan irmotasun handiagoa aurkitzen du. Oreka atal osoan zehar guztiz mantentzen ez badu ere, nabari da poema helduagoak direla, eta begirada konkretu bat bilatu duela Arruabarrenak, pesimista baino errealistagoa. Arrasto interesgarria utzi du, beraz, idazle berri honek, estilo propioa atxiki eta desorekak finduz gero etorkizuneko idatzietan arretaz jarraitu beharko duguna.


Berdintzea ez da aski

Partidaren bilakaera ikusita, puntu ona lortu du Realak Almerian; dena den, sasoi osoko gabeziak bistaratu ditu. Zulotik gertu amaituko dute jardunaldia txuri-urdinek.

Beste astebetez, ezkor jarraituko du Realak eta haren inguruak. Oso ezkor ere. Almerian lortutako berdinketak ez baitu bestela egoteko arrazoirik ematen. Ohikoa bihurtu den gisan, partida txarra jokatu dute txuri-urdinek. Negargarria ez, baina eskasa bai. Almeriak bi aldiz hartu du aurrea, eta Realak bitan suspertzeko gaia izan du. Ordea, irabazi beharreko lehia utzi du irabazi gabe, eta lehengo lepotik dute burua donostiarrek. Batetik, etxetik kanpo garaipenik lortu gabe jarraitzen dute, eta, bestetik, David Moyesen proiektua sinesgarritasuna galtzen ari da. Ondorioz, zulotik gertu dago Reala, eta denboraldia bukatu bitarte latz sufritu beharko du.

Partidaren hasiera bera ere sufrikario galanta izan da Moyesen taldearentzat, laugarren minutua betetzerako 1-0ekoa egin baitu Almeriak. Nola eta penaltiz, gainera. Pardok lehenbizi eta Zalduak ondoren akats larria egin dute atzeko lerroan; bada, Rulliren ate aurrean bakar-bakarrik geratu da Thievy, eta beste erremediorik gabe, atezain argentinarrak penaltia egin dio. Verzak ez zuen barkatu, eta aurreratu egin du etxeko taldea. Golaren ondorioz kolpea jaso du Realak, eta ondorengo minutuetan sufritzea egokitu zaio. Almeriak, dena den, ez ditu gol aukerak baliatu, eta gerora kontuak aldatu egin dira.

Izan ere, minutuak igaro ahala, bere onera etortzen hasi da Reala. Distirarik eta halako fantasiarik gabe, baina etxekoek atzera emandako pausoa ongi kudeatu dute txuri-urdinek. Hala, 26. minutuan banakoa lortu du Agirretxek. Zelai erdiko marra baino aurreragotik Granerok falta atera, eta usurbildarrak buruz loratutako baloiak sarerako bidea hartu du. Julian atezaina ez da fin aritu, besteak beste, zelaiaren egoera txarragatik, eta Realak opari dotorea jaso du. Berdinketa ez ezik, neurketa kontrolpean izatera igaro baita. Almeriak erraztasunak eman dizkio, eta arrisku sentsazioa sortu zuten donostiarrek.

Ordea, ongien zeudenean, zer eta 2-1ekoa lortu dute espainiarrek, 40. minutuan. Canalesen baimenarekin, berriz ere Zalduak bigun jokatu du atzean, eta Thievyren jokaldi ona ederki baliatu du Hemedek. Hori gutxi ez, eta atsedenaldia baino lehen Zurutuzak zelaia utzi du min hartuta.

Canalesek, binakoaMinduta geratu dena, baina, Moyes izan zen, bigarren zatian ikusi denaren arabera aldageletan jokalariak esnarazi izango baititu. Hala, 48. minutuan Canalesek binakoa egin du, Castroren jokaldi bati amaiera bikaina emanda. Hortik aurrera denetik egin du Realak: aukerak sortu bai baina sufritu ere bai. Ondorioa zera da: berdinketa ez dela aski ur handietatik ateratzeko.


Maratoiko langileak

Zortzikoteaz gain, jende askok egiten du gogotik lan, ezkutuan, Euskararen Maratoian. Omenaldi txiki bat eurei.


Andu Lertxundik “Horma” eleberria aurkeztu du Ahotsenean

Lan berria kaleratu du Andu Lertxundi idazleak, Horma izenburupean, eta gaur goizean aurkeztu du Ahotsenean. Itzultzaile bat da istorioko pertsonaia nagusia, eta komunikazioa inkomunikazioa da funtsean landu duen gaia. Lehenego Horma lanaren abiapuntua zein izan den kontatu digu. Hormak islatzen du inkomunikazioaren ertza, edo guk pilota jaurti eta hark itzultzen diguna, asmatzen ez dugulako noiz eta nola jaurti. Idazleak ere Argi zuen, protagonista eta narratzailea itzultzailea izango zela, Memoriaren galtzea, eta horrenbestez, protagonistari burua haurtzarora joaten zaionekoa ere bai. Bukaera ere garbi zuen. Tonuari hotza da liburuan topatuko duen irakurleak.

https://bilbohiria.com/docs2/2017/durangokoazoka/171207_anduLertxundi.mp3

Deskargatu hemen.


20 urteko gizonezko bat atxilotu dute Urduñan, sexu abusuak egotzita

Atxilotuari sexu abusuen delitua leporatu diote, gazte bati bularretakoa apurtu eta sexu zirriak egin zizkiolakoan.

20 urteko gizonezko bat atxilotu dute igande honetan Urduñan (Bizkaia) emakume bati sexu abusuak egiteagatik. Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak jakitera eman duenez, gizonezkoak sexu zirriak egin eta bularretakoa apurtu omen zizkion.

Igandearen 05:15ak aldera, Urduñako dantzaldi zegoen inguruan izandakoa salatu zuen emakumeak. Ertzaintzako agenteak gizonezkoaren bila hasi ziren baina hura aurkitu gabe.

Ondoren, 07:30ak inguru, emakumeak Foru Enparantzan ikusi zuen ustezko erasotzailea eta Ertzaintzari abisua eman ostean, hura identifikatu zuten. Gizonezkoak agenteak iraindu zituen eta hauei aurre egin zien. Azkenean, atxilotuta eraman zuten.


Udal batzarrak bi hilabetetik behin eginen dira

Informazio batzordeei indar gehiago eman nahi zaie

Uztailaren 5eko udal batzarrean erabaki zuten hemendik aitzinera udal plenoak bi hilabetero izanen direla eta ez orain artean bezala hilean behin. Komisio informatiboei indarra ematea da erabaki honen helburua, herritarren parte hartzea bultzatzearekin batera. Horregatik arratsaldez izanen dira.

Akordioak aldeko zortzi botu jaso zituen, Bilduren bortz, Baztango Ezkerraren bi eta NaBairen bat. UPN alderdiak ohiko plenoak 15 egunero egiteko proposatu zuen, herritarren eskaerei azkarrago erantzuteko. Horrez gain ortziral goizetan izateko ere eskatu zuen eta lan orduetan, horrela beharrezko ez diren gastuak sahiesteko.

Garbiñe Elizegi, Mikel Ortega, Florentino Goñi eta Pello Iriartek osatuko dute Gobernu Batzordea, astero elkartuko dira ortziral goizetan 11:30ean. Mikel Ortega eta Iñigo Iturralde izanen dira lehen eta bigarren alkateorde.


EBrentzako botoa eskatu du Ezkerra Bizi-Bizi babes plataformak

Datorren igandeko bozei begira, EB Ezker Batuarentzako botoa eskatu du gaur Ezkerra Bizi-Bizi babes plataformak. Alderdi guziei, gainera, euskal herritarrei eragiten dieten gaien inguruko "kontsentsua" eskatu diote plataformako kideek Bilbon eginiko agerraldian. Gai horiek lana, osasuna eta pentsioak dira, besteak beste.

Ezkerreko 50 bat lagunek EBri botoa emateko arrazoiak biltzen dituen dekalogoa irakurri dute gaur. Tartean, Ustelkeriaren kontrako fiskal berezi ohi Carlos Jimenez Villarejo, Antonio Alvarez Solis idazlea, EHUko irakasle Periko Ibarra eta Pilar Garrido, Tamara Gonzalez aktorea eta beste hainbat lagun izan dira.

Jimenez Villarejoren esanetan, EB da "80 urtetako kapitalismoaren krisirik larrienetik herritarrak defendatzeko aukerarik onena". "EB bermea da enplegu egonkorra eta eskubideduna defendatzeko, pertsona guztientzat, horretarako egokiak diren politikak indarrean jarrita".

Garridok nabarmendu duenez, EBri emango dio berak botoa, "etxebizitza babestua, alokairu soziala eta administrazioaren esku-sartzea defendatuko dituelako merkatu librearen aurrean".

Txus Arana kontsultorearen iritziz, Javier Madrazo buru duen alderdia da "bizitza eskubidearekiko eta bakearekiko konpromiso erradikala duena".

EHUko Zientzia Politikoko irakalse Periko Ibarrak esan du EBk herritarren parte-hartzearekin konpromiso irmoak dituela.


Espainiaren kontra 25.000 salaketa bildu nahi ditu ezker abertzaleak


Eroski, elikadura osasungarriaren eta kontsumo arduratsuaren alde

Eroskiren autobusak Arrasate hipermerkatua bisitatuko du egubakoitzean, zapatuan eta datorren astelehenean. Sentsibilizazio kanpaina baten barruan antolatu dute bisita, "elikadura osasungarriaren eta kontsumo arduratsuaren ohiturak zabaltzeko". Begiraleek elikagai ezberdinak nola konbinatu irakatsiko diete bertaratzen direnei eta batez ere azukrea eta gatzaren kontsumoa kontrolatzeko hainbat argibide emango dituzte. Edonorendako zabalik egongo dira autobuseko ateak.

MOE elikadura seguruaren erakundeak gomendatuta gatz kopuruaren bikoitza kontsumitzen dute espainiarrek eta haurren gizentasunari dagokionez, Espainia buru da AEBren aurretik. Egoera horri buelta ematen laguntzeko antolatu du ekimena Eroskik.

Hilak 21, 22 eta 24ean; goizez eta arratsaldez

EAEn zein Nafarroan 70 herri baino gehiagotara helduko da eta esandako moduan, Arrasaten hilaren 21ean, 22an eta 24an egingo du geldialdia. Goizez eta arratsaldez egongo da zabalik autobusa.


Aurki hasiko dira kontzeju-etxeko lanak

Bi aste barru Leitzako Gorritz eraikuntza enpresa Satrustegiko kontzeju-etxeko teilatua konpontzen hasiko da. Hala aurreratu digu kontzejuko buru den Martin Martinez Aznarezek. Teilatuak konponketa premia larria du, Arakilgo Udaleko arkitektoaren txostenak jaso duenez, ia hondamen egoeran baitago. Egin beharrekoaKontzeju-buruak argitu digunez, lan horrekin batera, kontzeju etxean gela bat prestatuko da kontzejuko bilerak egin ahal izateko; izan ere, orain, Satrustegiko Kontzejua eraikin berean dagoen elkartean biltzen da. Kontzeju gela egokitzearekin batera, komunak ere eginen dira. Baita eraikinerako sarrera berritu ere. Horrela, beheko solairuan dagoen kontzeju-gelarako sarrera egonen da batetik. Bestetik, lehen irakaslearena zen etxerako sarbide berria egokituko dute; gaur egun kontzejuak alokatuta duenarena. EpeaEraikuntza enpresak kontzejuari argitu dionez, ongi joanez gero teilatuko lanak hilabete eta erdian despedituko dituzte. Hura bukatu ondoren pinu laminatuzko egur egitura batek eutsiko dio kontzeju-etxeko teilatuari. Bestalde, gelako lanak aurreratzeko, kontzejuak auzolanen bat deitzeko asmoa du, obra-hondakinak ateratzeko eta abar. Lanak despeditu eta gero, gela berrian kontzejua bilduko da, eta bestelako erabilerak ere izan ditzakeela esan digu Martinek; esaterako, eskulanak egiten dituzten emakumeen taldea biltzeko. AurrekontuaLanek guztira 121.000 euroko aurrekontua dute. Satrustegiko Kontzejuak 70.000 euro jarriko ditu lanak aurrera eraman ahal izateko. Gainerakoa Toki Administrazio Departamentuak eman duen diru-laguntzaren bidez estaliko dute. Laguntza hori teilatuko lanak ordaintzeko eman du Departamentuak.


Posta bidezko botoa telematikoki eskatzeko epea zabaldu dute

Sinadura elektronikoa beharko da eskaria egiteko, eta uztailaren 2ra arte izango da epea.

Correosek gaur jakinarazi duenez, zabalik dago Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetarako posta bidezko botoa modu telematikoan eskatzeko epea. Correosen webgunean egin beharko da tramite hori, sinadura elektronikoa baliatuta.

Salbuespenezko neurria da, koronabirusaren izurriak eragindako osasun krisiaren eraginez eta boto emaileen nahiz Correoseko langileen osasuna zaintzeko hartua, posta zerbitzuak ohar batean adierazi duenez. Telematikoki eskatzeko aukerak, ordea, ez du galarazten posta bidezko botoa aurrez aurre eskatzeko aukera ere; izan ere, maiatzaren 19az geroztik eska daiteke Correoseko bulegoetan. Posta bidezko botoa telematikoki edo aurrez aurre eskatu, bi aukeretarako epea bera da; uztailaren 2an amaituko da. Uztailaren 12an izango dira bozak.

Eskaria egindakoan, Correoseko langileek etxera eraman dezakete hauteskundeei buruzko dokumentazio guztia, ekainaren 22tik aurrera. Langileak nortasun agiria, pasaportea edo gidabaimena eskatuta egiaztatuko du boto emailearen nortasuna, eta hark sinatu beharko du paperak jaso dituela.

Boto emaileak, nahi izanez gero, aukera izango du orduan bertan postariari botoa emateko, Correoseko bulego batera joan behar ez izateko. Botoa eman izanaren egiaztagiri bat ere sinatu beharko du.

Correoseko hainbat langilek gaitzetsi egin dute posta bidezko botoa sustatzeko Jaurlaritzaren asmoa, haien ustez ez baitu laguntzen arriskua saihesten. Posta bidezko parte hartzea nabarmen handitu da, halere.


Antzerkia eta musika Lakuntzako asteburuan

Lakuntzako udaleko Kultur zerbitzuak kultura bi emanaldi prestatu ditu biharko eta etzirako: Aukerak antzezlana eta kontzertu akustikoa, hurrenez hurren

Azaroarekin batera aurkeztu zuen Lakuntzako udelak kultur egitaraua. Musika, antzerkia, magia ikuskizuna eta beste hainbat ekimen prestatu ditu udazkeneko hilabete honetan egiteko. Hortaz, asteburu honetan bi emanaldi antolatu ditu. Bihar, azaroaren 10ean, Aukerak antzezlana izanen da, 19:00etan, kultur etxean. Igandean, azaroaren 11n, Begoña Olavide eta Javier Bergia musikarien kontzertu akustikoa izanen da, 18:30ean, kultur etxean.

Esperientzia bakar batek sortu ditzazkeen sentimenduak, erreakzioa eta loturak aztertzen ditu Aukerak antzezlanak. Arteko antzerki konpainiak antzezlan intimoa aurkezten du, norberaren eta besteen arteko harremanez, loturez eta desberdinetasunez hausnartzen duena. Nerea Atxa eta Feli Txabarri dira aktoreak. Aukerak antzezlana bihar izanen da Lakuntzan, azaroaren 10ean, 19:00etan. Sarerrek 5 euroko prezioa dute henduendako eta 1 eurokoa haurrendako.

Musika akustikoa

Begoña Olavide eta Javier Bergia ibibilde handiko musikariak dira. Elkarrekin bi disko kaleratu dituzte, De un tiempo a esta parte (2014) eta Burlesco (2016). Hala ere, diskografia handiena bakarka egindako lanean dute. Izan ere, biak dira ikus-entzunezkoetan oso ezagunak. Zinemarako, telebistarako eta dokumentaletarako musika sortzen dute bi artistek. Igandean, azaroaren 11n, kontzertu akustikoa eskainiko dute Lakuntzako kultur etxean.

Javier Bergia 1980ko hamarkadan hasi zen lanean. Gitarra, perkusioa, ahotsa eta konposatzea gustatzen zitzaion. Gainera, afrikako musika azetartzeko elkarte bat sortu zuen ere. Hainbat taldetan aritu ondoren, bakarkako bidea hartzea erabaki zuen. Musika konposizioan egin du Bergiak lan gehiena. Izan ere, Maria Dolores Pradera, Javier Krahe , Jose Antonio Labordeta eta beste hainbat musikari ospetsuei letrak eta musika idatzi zizkien. Telesbista saioetarako musika ere sortu izan du Bergiak.

Begoña Olavide abeslaria da eta salteroaz laguntzen du kantua. Hainbat antzezlanei, dokumentalei eta telebista saioei musika jarri die.


Garapena, demokrazia eta politika zaharra

Garapenaren inguruko ikerketak asko berritu dira azken urteotan, eta agerian gelditu da garapen politiken arrakastaren oinarrietako bat zonaldeko biztanleen partehartze aktiboa dela. Garapen politikak, beraz, zonaldearen beharretatik abiatu behar dira, iraunkor eta sostengarri izateko.

Baztan aldean enpresa batek bultzatu nahi duen Aroztegia proiektua, berriz, aspaldiko ereduen jarraipena baino ez da. Eredu agortuak, alegia. Berriro ere adreiluaren aldeko apustua, berriro ere urbanizazio handiekiko miresmena, eta berriro ere, garapen politikak bertako jendearen iritzia entzun gabe.

Kezkagarria oso da aldaketaren gobernuak eredu zaharretan oinarritako garapen estrategiak bultzatzea, eta are gehiago horretarako erabilitako tresna, bertako udalen konpetentzia ekiditen duen PSISa, alegia.

Garapen eredu espekulatiboak eta biztanleriaren partehartzerako oztopoak. Horiexek ziren, dira, politika zaharraren ezaugarriak, zalantzarik gabe.


'Go!azen, eta orain zer?' erreportajea, gaur gauean, ETB1en

Euskal Herriko antzokiak lepo betezen dituen antzezlan arrakastatsuaren sekretuak azalduko dituzte erreportaje berezi honetan.

Go!azen eta orain zer? erreportaje berezia eskainiko du gaur ETB1ek, 21:00etan. Joan zen astean oso erantzun ona izan zuen Basakabi barrutik ikusi genuen (% 18,7ko audientzia izan zuen euskaldunen artean) eta orain, berriz, 'Go!azen'en antzezlanaren sekretu guztiak jarriko ditu agerian saio bereziak.

Euskal Herrian barrena herriz herri dabil 'Go!azen' antzezlana honako pertsonai hauekin: Haizea eta Elene bikiak (Paula eta Aitana Etxeberria), Mikel (Markel Gajate), Markel (Asier Burguete), Gari (Aritz Mendiola) eta Zuzen (Ramon Agirre).

Haizea eta Elene bikiek Basakabi udalekuan biziko dituzten maitasun istorioak ardatz hartuta dator antzezlana. Telesailean bezala, abestiek eta dantzak tarte garrantzitsua du eszenario gaineko lanean.

Erreportajean antzokiko ateak eta backstage-a zabalduko dituzte eta eszenatoki atzean gertatzen dena erakutsiko dute. Gainera, Gatibuko Alex Sarduiri eta Hesianeko Zuriñe Hidalgori euren abestien bertsioei buruz galdetuko diete.

Bestalde, aktoreek estreinaldietako alfonbra gorriak nola bizi izan zituzten kontatuko dute, jendeak kalean esaten dizkien gauzak... Eta 'Go!azen'eko jarraitzaileek beren unerik gogokoenak kontatuko dituzte eta abesti gustukoenak abestuko dituzte.

Otsailaren 17an beste erreportaje berezi bat izango da ikusgai ETB1en. Bertan, 'Go!azen'eko aktoreek 'Bago!az' laster hasiko den saioko hautagaiak aurkeztuko dituzte, eta haiekin egongo dira aholkuak eman eta abestiak prestatzen.

'Bago!az' saio berriko irabazleak, hain zuzen ere, 'Go!azen'en hurrengo denboraldian parte hartzeko aukera izango du.


Gizon batek hiru pertsona zauritu ditu labanaz Austrian, tren batean

Ustezko erasotzailea 60 urteko gizon alemaniar bat da. Hiru zaurituetako bi, 19 eta 17 urtekoak, ospitalera eraman dituzte, zauri larriak baitzituzten.

Gizonezko batek aldirietako tren batean zihoazen hiru pertsonari labana batez eraso eta zauritu ditu Vorarlberg estatuan, Austriako mendebaldeko muturrean, ORF telebista publikoak iragarri duenez.

Ustezko erasotzaileak, 60 urteko alemaniar batek, buruko nahasmenen batek jota jardun du, itxura guztien arabera, eta Poliziak atxilotu egin du. Hiru biktimetako bi inguruko klinika batera eraman dituzte, zauri larriak zituztela.

Hirugarren zauritua erasotzailea geldiarazi eta Poliziaren esku uzten lagundu duen bidaiarietako bat da.

Erasoa, Poliziak zehaztu duenez, 06:30ean izan da, Beregenz hiriburura, Suitzako mugatik gertu dagoen hirira, zihoan tren batean. Erasotzailea Sulz herriko geltokian atxilotu dute, Beregenzetik 30 kilometrora.

Erasotzailearen aurrean eserita zihoan 19 urteko gizon batek labankada bat jaso du sabelean eta beste bat bizkarrean, eta 17 urteko gizon bat lepoan zauritu dute labanaz.

Beste bidaiari batek, 22 urteko gizonezko batek, ebaki bat jaso du eskuan, piperrauts gasa erabili duten polizia agenteekin batera erasotzailea geldiarazten ari zela.

ORFren arabera, erasoaren atzean terrorismoa egotea baztertu dute agintariek, eta Suitzan duela egun batzuk antzeko eraso bat izan zela gogorarazi dute. Orduan, erasotzailea eta 34 urteko emakumezko bat hil ziren, eta beste bi pertsona, tartean 6 urteko neskato bat, larri zauritu zituzten.

Eraso horren arrazoiak ere ez dituzte oraindik argitu, baina Suitzako Poliziak terrorismoa baztertu du.


CAFek 91 milioi irabazi zituen iaz, aurreko urtean baino %8 gutxiago

Amiantoagatik hildako langile baten senideei 410.000 euroko kalte-ordaina ordaindu beharko dio

Ekonomiari oro har gertatu zaionaren aurkakoa gertatu zitzaion iaz CAFi: emaitzak okertu zituen. Beasaingo tren egileak 91 milioi euroren irabazi garbia izan zuen, 2012an baino bederatzi milioi gutxiago (-%8,4). Bigarren urtea da jarraian mozkina txikitzen zaiola; 2012ko jaitsiera sozietate zerga igo izanari egotzi zion. 2013an, 23 milioi inguru ordaindu zituen sozietate zergan, eta 28 milioi, berriz, aurreko urtean. Negozio kopuruak ere beherantz egin du: 1.535 milioi fakturatu zituen, 2012an baino %10 gutxiago. Eskari zorro handia du artean CAFek (4.802,9 milioi eurokoa), baina 2012koa baino pixka bat txikiagoa da (4.941,4 milioi). Igo egin du, ordea, Ebitda marjina, 182 milioitik 223 milioira (%23).

Emaitzena baino berri okerragoa jaso zuen atzo CAFek epaitegietatik. Donostiako Gizarte Arloko 3. auzitegiak erabaki du CAF zigortzea 2012. urteko amaieran hil zen langile ohi baten kasuan, amiantoaz babestu ez zuelako. Epaileek 410.000 euroko kalte-ordaina ezarri dute, hildako langilearen familiari ordaindu beharrekoa. Asviamie amiantoaren biktimen elkarteak eman du epaiaren berri.

F.B.J. langilea 50 urtez aritu zen beharrean CAFeko tailerretan. 2011. urtean erretiroa hartu zuen, eta bi hilabete geroago, medikuek pleurako mesotelioma bat diagnostikatu zioten. 2012ko martxoan ezgaitasun osoa aitortu zitzaion gaixotasun profesional baten ondorioz. Azkenik, urte horretako abenduan zendu zen.


Liburutegia ordubetez itxita izango da ostiral honetan

Udal Liburutegiak ostiral honetan ordubetez ateak itxita izango ditu. Zehazki, 13:30etik 14:30era itxiko dute barne antolaketak egin ahal izateko.


Ikurrinaren legeztapenaren urteurrenean ekitaldia egingo du Zestoako Udalak

Udaletxeko balkoian ikurrina igoko du Udalbatzak. (Onintza Lete Arrieta)

Bihar, urtarrilaren 19an, berrogei urte beteko dira Hego Euskal Herrian ikurrina legeztatu zutenetik. Egun hartan, Zestoako Udaletxeko balkoian ikurrina jarri zuten, eta udalak gogoratu du une horietako irudiak jasota geratu zirela Jesus Izeta Koiote eta beste hainbat herritarrei esker. Horrez gain, orduko udalbatza osatzen zutenetatik honako bost herritar oraindik bizirik daude: Migel Iribar, Antonio Iriondo, Migel Larrañaga, Xabier Unanue eta Patxi Urbieta. Hori hala izanik, udalak urteurrena gogoratu nahi du, eta ekitaldia egingo dute, udalbatzarraren ondoren. Egun hartan “protagonistak” izan zirenak ez ezik, herritar guztiak gonbidatu dituzte bertara.

Udalak esan du ekitaldi “xumea” izango dela. 19:30ean Udalaren osoko bilkura izango da, eta ondoren, alkateak hitz batzuk esango ditu Udalbatzaren izenean. 1977ko urtarrilaren 17an, ikurrina legeztatu zutenean, grabatutako irudien ikus-entzunezkoa emango dute gero, eta orduko protagonisten aurkezpenarekin. Amaitzeko, duela 40 urte bezela, ikurrina altxatuko du Udalbatzak udaletxeko balkoian.

Udalaren arabera, “egun berezia” izan zen legeztatu zutenekoa, ordura arte, 40 urtez, ikurrinak “etengabeko jazarpena” pairatu zuelako. “Debeku hori zela eta, ikurrina, jende askorentzat, bai abertzale nahiz abertzale ez zirenentzat ere, askatasuna, errebeldia, antifrankismoa eta demokraziaren ikur bilakatu zen”, esan dute.


iHan ziurtagiria jaso du Oiartzungo anbulatorioak

Oiartzungo anbulatorioa izan da iHan ziurtagiria lortzen bigarrena.

Oiartzungo osasun zentroak iHan ziurtagiria jaso du. Iniciativa para la Humanización de la Asistencia al Nacimiento y la lactanciaren gaztelerazko siglak dira iHan. Osasunaren Mundu Erakundearen eta Unescoren ekimenez abiarazi zuten iniziatiba, eta osasun zentroetan, baina batez ere edoskitzerako geletan, titia emateko baldintza onak egotea sustatzen du. Jaioberriek hasieratik amaren esnea har dezala ere bultzatzen dute.

Estatuan iHan akreditazioa duen bigarren anbulatorioa da Oiartzungoa, Valentziako Fuensantaren ondoren. Hainbat fase gainditu behar dituzte ziurtagiri gorena eskuratzeko.


Laguntzak, landa-guneko merkatariei

Landa inguruneko merkataritza-enpresentzat orientazio-programa jarriko du martxan CEINek, 2.500 biztanletik beherako herrietan. Aholkularitza teknikoa eta tutorizazioa eskainiko zaizkie, bertako biztanleei eta bisitariei produktuak eta zerbitzuak eskaintzeko. Parte hartu nahi dutenek ekainaren 6ra arte daukate. Inprimakia bete eta comerciorural@cein.es helbidera bidali behar da horretarako.


Gasteizko eta Angeluko hilketak salatzeko elkarretaratzeak eginen dituzte Beran eta Arizkunen

Baztango Bilgune Feministak ekainaren 23an, 20:00etan Arizkungo plazan biltzeko deia egin du eta Berako Goldatz Emakume Taldeak egun eta ordu berean Berako Mukixu Zubian

Azken egunotan lau emakume hil dituzte Euskal Herrian indarkeria sexistagatik. Angelun, emaztea eta bi alaba hil ditu gizon batek. Gasteizen, berriz, emakumezko bat hil eta Zadorra ibaira bota dute. Horiek salatzeko kontzentrazioak deitu dituzte Baztango Bilgune Feministak eta Berako Goldatz Emakume Taldeak.

Ekainaren 23an, ortzegun arratsaldeko 8etan eginen dituzte elkarretaratzeak: Baztango Bilgune Feministak Arizkungo plazan eta Goldatz Emakume Taldeak Berako Mukixu zubian.


16 ikaslek errefortzu eskolak hasiko dituzte Elexaldeko eskolan, asteartean

Aurtengo errefortzu eskolak urtarrilaren 12an hasiko dituzte Zaratamoko 16 ikaslek. Berritasun modura, aurtengo klaseak, Arkotxan beharrean Elexaldeko kultur etxean antolatuko dituzte eta Udalak garraio zerbitzua ipiniko die Arkotxako ikasleei.

Klaseak urtarriletik maiatzeko bukaerararte egingo dituzte Bilboko Ziba enpresaren bidez (2.970 euroko inbertsioa) 16:30etatik 18:00ak arte, astearte, asteazken eta ostegunetan. Koronabirusak eragin duen egoera berezia dela eta, egun bakoitzean lehen hezkuntzako maila bereko laupa bost ikaslez osatutako burbuilak antolatuk dira: astearteetan 1 eta 2. mailako ikasleak, asteazkenetan 3. eta 4. mailakoak eta ostegunetan, 5. eta 6. mailakoak: “Hurbileko tratua izango dute umeek, eskolako burbuilak mantenduko direlako eta tutoreak sakondu beharreko asignaturak jakinaraziko dizkiolako irakasleari”, adierazi du Iosune Etxeita Elexalde eskolako zuzendariak.

Errefortzu hauek etxean behar duten laguntza jaso ezin duten umeei zuzenduta dago eta etxekolanen bidez egiten dute lan: “Aurtengo irakasleak Elexaldeko eskolan egin ditu praktikak eta metodologia ondo baino hobeto ezagutzen du”, azaldu du Iosunek.


Mikel Orbegozok Jaen taldearekin fitxatu du

Espainiako Bigarren B Mailako laugarren taldeko kluba da Jaen. Azken denboraldia Compostelan hasi zuen aurrelari azpeitiarrak, baina neguko fitxaketa epean Marbella FCrekin fitxatu zuen, eta han amaitu zuen denboraldia.

Mikel Orbegozo (Azpeitia, 1989) futbolaria Jaen CF taldean arituko da hurrengo denboraldian. Espainiako Bigarren B Mailako laugarren taldeko kluba da Jaen. 2015-2016 denboraldia Compostelan hasi zuen aurrelari azpeitiarrak, baina neguko fitxaketa epean Marbella FCrekin fitxatu zuen, Galiziako taldea utzita. Hala, Marbella FCrekin aritu zen denboraldi bukaerara arte. Aurrez, Realean, Sestao Riverren, Amorebietan, Gimnastic de Tarragonan eta Getafen aritutakoa da Orbegozo.

Mikelen anaia Jon Orbegozok (Azpeitia, 1984), berriz, beste urtebeterako kontratua sinatu du Amorebietarekin. Bizkaiko klubak Espainiako Bigarren B Mailako bigarren taldean jokatzen du.


Katalunia: nazio kulturalaren bermea

Ez da erraza sentimendu etniko eta komunitarioa nazio-kontzientzia nola bilakatzen den jakitea, kasuistikaren zabalak lausotu egiten digulako nazionalismoaren bizkarrezurra identifikatzea. Azken boladan Kataluniara begira gaude hango nazio berpizkundearen zergatiak jakin nahirik, Espainiatik at estatu politiko propioa eraikitzeko borondate politikoa nola gorpuztu duten antzeman guraz. Katalanek ere mendeak daramatzate euskaldunok bezala, heteronomia nazionalaren mendeko. Nazio-autonomiak zure borondatearen arabera jokatzeko gaitasuna ematen badizu, nazio-heteronomiak borondate hori suntsitu egiten dizu eta beste nazio baten morroi, konplize eta kolaboratzaile bihurtzen zaitu.

Estatu burujabea sortzeko borondateak edo independentziaren bideak, beraz, heteronomia nazionalaren egoera gainditu beharra dauka. Zure kabuz pentsatzen hasi beharra daukazu. Zure imajinario kolektiboa zure unibertso nazionalaren arabera ehundu beharra daukazu. Zure borondatearen oinarriak eraiki. Zure nazio hizkuntzan eta kulturan bizitzen hasi. Zure nazio-identitatea osatzen duten oinarrizko elementu materialak eta kulturalak zuk zeuk kontrolatu eta kudeatu behar dituzu. Jakina, estatuen burujabetasun maila erlatiboa da ekonomian eta beste gai batzuetan gaur egun, baina erlatibismo horren barruan —hau da, estatuari esker— baizik ezin duzu erdietsi eskura dezakezun autonomia-maila duina.

Gainerakoan zer dagoen? Gainerakoan heteronomia nazionala dago. Eta, zorionez, Herri Katalanen gune nagusia ohartu da horretaz. Bide batez esanda: hizkuntza eta kultura katalanaren gainerako nazio-lurraldearen zatiek Espainiaren eta Frantziaren mendeko jarraituko lukete gero ere. Alde horretatik, espainiar eta frantses nazionalismo inperialistaren estatalizazio etnozidak eragindako hizkuntza eta kultura heriotzak indarrean jarraituko luke zati haietan. Gaitz erdi, ordea, jatorrizko herrien eguneroko herio bidean Kataluniako Printzerriak bere identitatearen balio material eta kulturalak bizirik atxikitzea erdietsiko balu.

Artikulu honen izenburuak iradokitzen digunera etorrita, nazio kultural eta linguistikoaren bermeaz jardun nahi nuke. Nazio kultura azpimarratzen baldin badut, zenbaitek pentsatu izan du nazio politikoaren edo estatuaren balioa erlatibizatzen ari naizela, eta, ondorioz, kulturalismoaren bide antzuetan sartu naizela. Aldiz, gurera etorrita, burujabetasuna, independentzia eta estatuaren gisako terminoetan oinarritzen badut euskalgintzaren aldeko arrazoibidea, euskalduntasunaren eguneroko premietatik urruntzen ari naizela uste du hainbat euskaltzalek. Zilegi bekit bi jarrera horiek okerrak direla berriro ere gogoraraztea, benetako antzutasuna horietako bakoitzaren alde bakarreko ahaleginean tematzea dela berrestea.

Barkatu, Katalunia dugu mintzagai gaurkoan. Eta Katalunian indartu den nazio askapenerako borondatearen ezaugarriak aletu nahi nituzke. Euskal Herria omen zuten eredu garai batean katalanek. Orain, gauzak erabat aldatu dira: guretzat Katalunia bihurtu da amets. Gauzak errotik zergatik aldatu diren argitzeko gai ez banaiz ere, zantzu batzuk aipa ditzaket. Adibidez, lozorroan bide zegoen nazio katalan politikoa iratzarri izana datu aipagarria da. Haiek euskaldunon nazio-kontzientzia politikoa amets zutenean, beren katalanismoaren antzutasun politikoa ageriko kontua omen zen. Baina, orain, zorioneko krisiari esker, beharbada espainiar estatu etnozidaren atzaparretatik libratu egingo dira, eta beren buruari eta gizateriari egin diezaioketen ekarpenik handiena egingo diete: munduan nor izateko eskubideari eta botereari esker, munduaren aniztasuna bermatuko dute Aita Barandiaranen lorategian.

Zorioneko krisia idatzi dut, ez zoritxarrekoa. Hona krisiaren edo espolio ekonomikoaren zentzu onuragarria, krisi hitzari ezer onik ikusten ez genionean. Hori da hori krisiari etekina ateratzea! Amets duten nazio askapena lortzen badute, Kataluniaren historian gertatu den gauzarik zorionekoena izan liteke gertatzear dagoena. Aldiz, gurera etorrita, zoritxarrekoa izango litzateke Euskadirentzat zorioneko Kontzertu Ekonomikoa dela medio, estatu etnozida baten barruan bizitzen jarraitzeko nazio-heteronomia onartuko bagenu.

Hara zertan den herrien bizitza eta heriotza bereizten duen zoria batzuetan. Zoritxar ekonomiko eta sozial bat gauzarik handiena erdiesteko akuilu izan liteke Katalunian. Gurean, berriz, estatu etnozidarekin kolaboratzen duen nazio-heteronomia izango genuke zain krisiari alderdi askatzailerik aurkitu ez diogulako. Haiek ondo baliatu dituzte bere kontraesanak; euskaldunok, ostera, nazio-urkamendira eramango gaitu euskal nazionalismo errealistak eta pragmatikoak.

Amaitze aldera: nazio-kontzientziaren kemena beste nazio baten mende ez izateko borondateak ematen du, baina borondate hori ezin da eraiki nazio kultural eta linguistikoak ematen duen identitate-baliabiderik gabe. Katalunia dugu eredu: katalanak izan nahi dute haiek, baina ez boterearen zentzu politiko hertsian bakarrik, baita boterearen zentzu linguistiko kulturalean ere. Euskaldunok ez daukagu nazio euskaldunik, ez daukagu nazio-atxikimendu sendorik, eta horrek zapuzten dizkigu estatu independentea eskuratzeko bide guztiak. Nazio linguistiko kulturala nazio politikoaren arrakasta-baldintza da, bestela Eskoziako eredua geratzen zaigu: nazionalismo ekonomiko soila, hutsa ez esateko.


Jaialdi independentista egingo dute zapatuan Txorimalon

Algortako Ernai gazte-antolakundeak ikasturteari amaiera emateko jaialdia egingo du hilaren 27an, zapatuan. Batzeko hitzordua 18:00etan ipini dute, Getxoko Txorimalo gaztetxean, "Piztu sugar independentista" goiburuagaz. Sarrera 4 euroan egongo da.

Antolatzaileek jakinarazi dutenez, 18:00etatik aurrera, jolasak, musika eta giro «ezin hobea» egongo da gune autogestionatuan. Hala, askotariko jolasakaz hasiko dute eguna. Horien ondoren, kontzertuen txanda izango da: 20:00etan, Erasoka talde algortarra taularatuko da; ostean, 21:00etan, ekitaldi politikoa egingo dute; jarraian, Kupoavetechen eta Rotten XIII taldeen emanaldia izango da.

Kontzertuaren kartela:


Hurrengoa

Bera izan zen Dorre Bikien atentatuaren berri eman ziguna. Herri bazkaria genuen Eratsungo plazan eta postreen garaia heldua zen. Aita gure ondoan zegoen bazkaritan. Semea hurbildu zitzaion. Zerbait esan zion belarri ertzera eta aitak bizi erantzun zion: «Heuk ahaztu dituk eta heu joan bila!». Iluntze aldera jokatu behar zuen pilota partidarako kirol oinetakoen bila abiatu zen plazatik etxera 15-16 urteko mutikoa.

Kirol oinetakoak soinean, Julen Retegik eman zigun albistea etxetik bueltan. Ezer argirik ez artean, baina izugarrikeriaren bat. Dorre bi, sutan, New Yorken.

Une hartan ez genuen data hura mugarritzat jo. Gerora jabetu ginen izan zela, izan. Aitak utzi berri zuen pilota profesionala eta semea hasteko bidean zihoan; belarri ertzera gaztelera heldu zitzaion aitari eta ahots ozenez euskaraz eman zuen erantzuna; ziurtasuna gauza bat zen ordura arte eta askoz ere estuagoko zerbait ordutik; ordura arteko fobiak batzuk ziren eta beste batzuk indartu dira gerora... Retegi bi. Bi zapatila. Bi dorre. Bi munduera. Atzo jakin genuen Julen Retegiren ibilbide profesionala amaitzear dela. Eta behin gertatu zitzaigun hura gertatu zitzaigulako, munduak beste buelta erdi bat eman dezan une ezin egokiagoa dela etorri zait burura...


ELAk, LABek eta UGTk grebara deitu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskoletako jantokietan, hilaren 14rako


Alvaro Trueba (Cafe Baque-Conservas Campo) bigarren Gorlako igoeran

Igande honetan, beste behin, Cafe Baque-Conservas Campo taldeak podiumean egotea lortu du. Gorlako igoeran, Alvaro Trueba gazteak bigarren postuan helmugaratzea lortu zuen. Eta horrez gain, talde bizkaitarrak, taldekako sailkapena irabazi zuen.

Taldea lasterketa osoan lehiakor ibili zen, egin ziren ihesaldi guztietan taldeko kideren bat sartuz. Gorlako mendatea azken aldiz igotzen hasteaz bat, Alvaro Trueba kantabriarrak jo zuen erasoa. Truebak agian hain azkar ez zuela erasoa jo behar aitortu du. Mendateko lehen bihurgunean aurrera egin eta helmugarako kilometro eta erdi falta zenean harrapatu zuten.

Nahiz eta, beste behin saiatu kantrabiarrak ez zuen lortu Caja Rural taldeko Arnau Sole atzean ustea. Beraz, helmugan bigarren postuarekin konformatu beharra izan zuen. Hain azkar agian ez zukeela erasoa jo beharko aitortu du Cafe Baque-Conservas Campo taldeko txirrindulariak. Hainbeste aldiz saiatu ondoren, azkenerako indarrik gabe zegoela esan du Truebak, baina, ahala ere, pozik dagoela apurka-apurka hobetzen doa eta.


Erraustegia eta minbizia estuki lotzen dituzten datu gehiago plazaratu ditu OEIT-k

Asteroko hitzorduari hutsik egin gabe, ikerketa berri baten datuak plazaratu ditu Osasuna eta Errausketa Ikerketa Taldeak sare sozialen bidez. Aste honetan, Italiako azterlan bat dakarkigute, errausketa eta minbizia estuki lotzen dituen datu kezkagarriekin:

Iturria: "Ranzi A, 2011 ITALIA Mortality and morbidity amon people living close to incinerators: a cohort study based on dispersion modeling for exposure assessment"

"Azterketa honetan diote gizonezkoen pleurako minbiziagatiko heriotzak hirukoiztu egiten direla eta maskuriko minbizi kasuak %76 gehitzen direla. Halaber, gizonezkoetan pleurako minbiziaren intzidentzia %200 handitzen da eta emakumezkoetan bularreko minbiziaren intzidentzia %15 handitzen da".

Minbizi eta sortzetiko malformazio kasuak gorantz erraustegietatik hurbil, OEIT-k kaleraturiko azken datuen arabera

Osasuna eta Errausketa Ikerketa Taldeak hondakinen errausketak gure osasunean izan dezakeen eraginari buruz, mundu mailan argitara emandako ikerketen datuak plazaratzen segitzen du sare sozialen bidez. Aste honetakoan, "Porta D, 2009 Systematic review of epidemiological studies on health effects associated with management of solid waste" ikerketako datuak dakartza. Datu kezkagarriak, beste behin.

"Kutsadura-iturri ezberdinek duten eraginari buruzko berrikuspen sistematikoa da. Hondakinen errausketari dagokionez, txostenak dio, 3 kilometroko esposizio-erradio batean minbizien kasuak orotara %3 gehitzen direla eta 10 kilometroko erradio batean, sortzetiko malformazioen kasuak %6-220 gehitzen direla".

"Osasun-arriskua ofizialki onarturikoa baino askoz handiagoa izan daiteke"

Osasuna eta Errausketa Ikerketa Taldeak (OEIT) astero sare sozialen bidez artikulu ezberdinak argitaratzeari ekin zion urte amaieran. Eta horretan segitzen du osasun eta medikuntza arloko profesionalen ikerketa taldeak, abiatu berri dugun urte honetan ere. Egunotan, "errausketa eta dioxinak. Konpondu gabeko arazoa" izeneko idatzia argitaratu dute.

Ondorio benetan kezkagarria plazaratu dute beste behin. Erraustegiak eragin dezakeen "osasun-arriskua ofizialki onarturikoa baino askoz handiagoa izan daiteke, eta beraz, herritarron osasuna ez dago bermatuta".

Egunotan argitaratu duten dioxinen isurketaren inguruko idatziko baieztapen hau egiteko, duela hamarkada askotatik argitaratu izan diren mundu mailako ikerketa ezberdinen datuetan oinarritzen dira. Segidan duzue OEIT-ren idatzia osorik.

Neurketa ofizialek adierazitakoa baino 460-1290 aldiz altuagoko dioxina isurketak

Adibide gisa jartzen dute, iaz Herbeheretako azken belaunaldiko edo batzuk errauskailu "moderno" deitzen dioten horietako baten inguruan eginiko ikerketa batek zioena. "Honek dio isurketak modu jarraian monitorizatuz gero neurturiko dioxinen isurketa zifrak ofizialki jakinarazitakoak baino 460-1290 aldiz altuagoak direla". Urtebete lehenago errauskailu berean eginiko beste ikerketa batek, "giza-kontsumorako legezkoak ez diren dioxina mailak atzeman zituen errauskailu baten 2 kilometroko erradioan ekoitzitako arrautzetan; inguruko belardietan ere dioxina maila altuak ziren... Belarretan topaturiko dioxinak eta tximiniatik isuritakoak azpitalde berekoak dira, toxikotasunaren jatorria errauskailua dela frogatuz".

Belgikan 1998an eginiko beste ikerketa batek agerian jarri zuen OEIT-k adierazi duenez, "dioxinen isurketaren estimazioa 15 eguneko etenik gabeko monitorizazioan oinarrituz gero, ohiko neurketa puntualetan oinarrituta baino 30-50 aldiz handiagoa zela".

Denbora osoaren %0,4an isurtzen dena baino ez da kontrolatzen

Euskal Herrira etorrita, Zabalgarbiko erraustegia jarri dute adibide gisa. "Adierazgarria da Zabalgarbik 10 urtean 35 geldialdi eta bir-hasiera izan dituela. Datu hauek adierazten digutenez, isuritako dioxina kopuru erreala ofizialki jakinarazitakoa baino askoz ere handiagoa dela pentsatzeko arrazoi sendoak daude".

OEIT-tik argitzen dutenez, "gaur egun egiten diren kontrolen arabera ez dago jakiterik zer dioxina kopuru isurtzen duten erraustegiek martxan dauden denboraren %99,6an".

Bai Zabalgarbiko zein Zubieta gainean eraikitzen ari diren erraustegien Ingurumen Baimen Bateratuak "dioxinen isurpenaren kontrola hiru hilabetetik behin egin behar dela agintzen dute, 6 eta 8 ordu arteko lagin bilketa burutuz". Baina neurketok egin aurretik, "errausketa planta jakinaren gainean jartzen da. Ezaguna da neurketak aurreabisurik gabe egiten direnean emaitzak oso ezberdinak izan ohi direla. Errauskailua martxan dagoen denbora totalaren %0,4 estaltzen duten neurketetan oinarritutako estimazioek-Foru Aldundiko agintarien ustez kontrol hertsiak liratekeenak-nekez adierazi dezakete zein den isuritako dioxina kopuru erreala".

AURREKO ARTIKULUAK:

Abortuen %45eko gorakadaz ohartarazten duen azterlana plazaratu du Osasuna eta Errausketa Ikerketa Taldeak

Azterlan ezberdinen datuak plazaratuko ditu astero, Osasuna eta Errausketa Ikerketa Taldeak

OEIT sarean:

Twitter: https://twitter.com/OEIT_GEIS

Facebook: https://www.facebook.com/OEIT-GEIS-Osasuna-eta-Errausketa-Ikerketa-Taldea-Incineradora-y-salud-GE-1708152362753312/


Parkeak itxita

Soraluzeko Udalak herriko parkeak prezintatu, itxi egin ditu, umeak haietan jolas ez daitezen. "Inguruko udalerriek hori egin dutela ikusita, geuk ere berdin egin dugu", esplikatu du alkateak.

Udalerrian, ziburu-zaburuak dituzten jolas-parke guztiak itxi ditu Soraluzeko Udalak. Eta zintaz inguratu ditu zabuak, inork ez erabiltzeko.


Martxan izango da Modelo aste batzuk barru

Azaroan bete da urtebete Modelo aretoa eraberritzeko itxi zutenetik. Obrak azken txanpan sartuak daude, eta aste batzuk barru kulturgunea erabiltzeko prest izango da.

2017ko azarotik itxita dago Modelo aretoa. Herriko zinema bakarra eta kultur areto nagusia da, eta horregatik, hura irekitzeko zain izango da herritar asko. Aurreko udalak erosi zuen eraikina, eta iazko abendutik obretan aritu ondoren, lanak azken txanpan sartuak dira. Hala, okerrik ezean, beranduenez urtarrilean zabalduko ditu ateak berriz.

Kultura Saila arduratuko da Modelo kudeatzeaz, eta dagoeneko prest dute datorren urteko egitarauaren zati handiena. Asteburuetako filmez gain, aste barrurako hainbat emanaldi lotu dituzte. Hala ziurtatu dio egunkari honi Xabier Txurruka alkateak. Aurrerago jakinaraziko dute egitarau zehatza.

Bien bitartean, inkesta bat dute martxan, herritarren iritzia biltzeko. Galdera batzuk ordutegiei buruzkoak dira, bai haurren emanaldiei dagokienez, zein helduenei dagokienez. Zinema emanaldientzat badute prest ordutegi proposamen bat, eta jakin nahi dute ea herritarrei ondo iruditzen zaien, ala nahiago duten beste bat. Hau da proposamena: ostiraletan 22:00etan; larunbatetan eta igandeetan 17:00etan, 19:30ean eta 22:00etan; eta astelehenetan 17:00etan eta 20:00etan. Emanaldiak proposatzeko aukera ere badute herritarrek (zarauzkohitza.eus atarian dago lotura inkesta egiteko).

Laster, eserleku gehiago

Udal eraikinean lan mardulak egin dituzte urtebete honetan. Esaterako, teilatua osorik berritu dute, termikoki isolatu dute eraikina eta berogailu zein aireztatze sistema egokiak instalatu dituzte. Horrekin batera, instalazio elektrikoa egokituko dute eta behe solairuko nahiz lehen solairuko komunak berritu. Gainera, aretoko zoladura guztiz berrituko dute, oholtza berria jarri eta artistentzat jantzigelak prestatuko dituzte. Eserleku berriak ere jarriko dituzte, eta larrialdiko irteerak egokitu eta irisgarritasuna bermatuko dute.

Modelo berriak eserleku gehiago ere izango du; bikoitza, hain zuzen ere. Lanen berri eman zutenean, Nekane Iribar Kultura zinegotziak eman zituen horren inguruko azalpenak: "Gaur egun aretoaren edukiera mugatua da; 200 pertsonentzat dago tokia segurtasun neurriengatik, eta beheko solairua soilik ireki daiteke". Urtarriletik aurrera, berriz, 440 pertsona sartuko dira areto berrituan. Beheko solairuan 246 lagunentzat eserlekuak izango dira, eta beste 192 anfiteatroan, lehenbiziko solairuan. 815.000 euroko aurrekontua izan dute lanek.


Asisko Urmenetaren eta Juanjo Elordiren ‘Gartxot’, pantailan

Juanjo Elordi markinarrak Asisko Urmenetagaz batera egin duen filma pantaila handian ikusteko aukera egongo da, gaur, Euskal Herriko hiriburuetan. Gartxot: Konkista aintzineko konkista izenburua jarri diote.

Filmak Campion idazle nafarrak 1917an argitaratutako ipuin bat du oinarrian. Bertan, Itzaltzuko (Nafarroa) bardoaren istorioa kontatzen da; herriari poemak eta istorioak kontatzen dizkion XII. mendeko kontalariarena.

Juanjo Elordik Berriari azaldu dionez, Campionek idatzitako ipuina «euskararen aldeko garrasia» da, garai hartan Nafarroa ekialdean euskara galtzen ari zen eta.

Filma egiten ari zirela, ostera, beste irakurketa bat be egin diote. «Campionen ustez, XII. mendean hasi zen hemengo antolakuntza eta gobernua ezegonkortzeko prozesua abian», dio Elordik. Hortik datorkio filmari izena: konkista aintzineko konkista.


Mikel Etxeberria: "Euskal gizarteak argi dauka nuklearren aurka dagoela"

Nuklearren aurkako aktibista honek energia nuklearraren gainean gogoeta egin du.

Mikel Etxeberria Casas (Soraluze 1953) nuklearren aurkako aktibista da. Nuklearren kontrako Soraluzeko komiteko partaide izan zen, Euskadiko antinuklearren koordinadoraren baitan. 1970ean Euskal Herrian bizi zen giroan buru-belarri ibilitakoa, Lemoiz, Endata-Deba, Ispazter edo Tuterako proiektuen aurka egin zuen.

Bere ibilbideaz galdetu diogu Etxeberriari, Japoniako eztanda nuklearrak sortutako kutsadura arriskuaz eta energia nuklearraz.

"Euskal gizarteak argi dauka nuklearren aurka dagoela"

Zelan sortu zen zugan energia nuklearren aurka egiteko beharra?

Ulertu nuen arriskutsua zela osasunarentzat zein ingurugiroarentzat. Ikusi nuen plutonioa moduko helburu armamentistikoak lortzeko instrumentua ere bazela, zeinarekin arma nuklearren industriaren zati haundi bat garatzen den.

Herri mugimenduak zentral gehiagoren eraikuntza geldiarazi zuen. Zelakoak izan ziren 70-80 hamarkadak?

Euskadiko mugimendu antinuklearra oso garrantzitsua izan zen. Eta ez estatu mailan bakarrik, Europan ere eragin zuen energia nuklearren gaineko eztabaida aipagarrian lagunduz eta nuklearra geldiarazi nahi zuten talde sozialei babesa emanez.

70-80 urteetan masen mugimendu haundiak eman ziren. Mugimenduok klase kontzientzian oinarritzen zen, eta ez bakarrik energia nuklearraren aurka, baita bestelako borroka sozialen alde. Horren gainean asko argitaratu da, nahiz eta zoritxarrez gertaera historiko soiletan geratu diren.

Pozgarria izango zen herritarren presioak Iberdueroren planak gelditu zuela ikustea...

Lemoizkoa Iberduerorentzat frenoa izan zen, ez halere euren poltsikoentzat, urte askoan zehar kontadorearen erreziboetan ordaindu izan baitugu zentralen eraikuntza eta bestelako ekimen asko, agintzen ziguten bizi kalitatean eragin ez dutenak.

Borroka urte luzeak izan ziren haiek baina badirudi eztabaida lausotu egin dela. Kalean zein komunikabideetan. Uste duzu euskal gizarteak nuklearren aurkako iritzia mantentzen duela?

Noski baietz, ezkutuko kontzientzia da, giza mugimendu zabalago baten barruan dagoena. Baina bizirik dago, euskal gizarteak argi dauka nuklearraren aurka dagoela, eta nahiz eta modu sinbolikoan izan, aldian-aldian Garoñaren aurka manifestatzen da.

Debatea ez da desagertu, hor dago eta hori mantentzeaz indar politiko desarrollista eta liberalenak arduratzen dira, nohizbehinka nuklearren aldeko apostu haundiagoa egiten dute eta horri adi egon gaitezen motibatzen gaituzte.

JAPONIA: “Japoniak 54 zentral ditu munduko zona sismikoenean kokatuta”

Hiroshiman eta Nagasakin gertatutakoaren ostean, zela da posible Japoniak hainbeste zentral eraiki izana?

Japonia potentzia ekonomiko bat da baina daraman garapen erritmorako ez ditu energia iturri asko. Horregatik, bere industria eta ekonomia hornitzeko energia nuklearra behar du. Denera 54 zentral ditu, AEB-n atzetik nuklearren munduko bigarren potentzia da eta planetako zonalde sismikoenean kokatua dago.

Ze kalte izango dituzte Fukushimako zentralaren inguruek eta bertan bizi direnek?

Ondorioak begibistakoak izaten ari dira japoniarrentzat: oinarrizko elikagaiak erretiratu dituzte, kutsaduraren lehen sintomak ageri dira herritarrengan... baina hemendik aurrera erradioaktibitatetik deribatutako benetako osasun arazoak ikusiko dira, leuzemiak, minbiziak...urte luzeetan zehar.

Ezin dugu ahaztu Txernobil eta Harrisburg-etik eratorritako gaixotasunak oraindik ere agertzen direla.

Guri ere eragingo digu?

Kontu haundia izan behar dugu Japongo produktuekin, arraina edo mariskoarekin esaterako. Izan ere, erradiazioa atmosferatik dator, euriaren bitartez lurra, landareak eta ura zikintzen ditu, desagertzeko ehundaka eta milaka urte behar dituen sustantziez zikindu ere. Kutsadura erradioaktiboaren baitan, gama altuko eta baxuko hondakinak daude eta bakoitzak bere desintegrazio prozesua du. Horietako batzuena 500.000 urte luzatzen da.

Kaltea egina dago, baina zer atera daiteke honetatik?

Fukushimak gogoeta egiteko balio behar digu. Jatorri nuklearreko erradiazioaren efektuetan pentsatu behar dugu. Balio behar digu baita garapenerako ze eredu behar dugun eta zelako bizi kalitatea nahi dugun erabakitzeko.

ENERGIA NUKLEARRAZ: "Garapen ekonomikoa eman daiteke energia gutxiago kontsumituz".

Zergatik da energia nuklearra arriskutsua?

Uranioaren explotaziotik bertatik da arriskutsua eta Radon izeneko gasaren jarioa dela eta. Fisio prozesuan zehar ere bai, baina bereziki, hondakin oso arriskutsuak sortzen direlako eta milaka urtetan iraungo dutenak. Horiekin zer egin inork ez dakiela, inork ez baititu nahi eta horren arrazoia da, herrialde guztiak konziente direla kontainer horiek gordetzen duten arriskuaz.

Ze abantaila ditu?

Abantaila energia sortze hori da, gero eta behar haundiagoak dituen mundu batean, gero eta kontsumistagoa dena eta konfunditu egiten duena “energia aurreztea kobazuloetara itzultzearekin”, eta hori ez da horrela. Industria sortu, garapen ekonomikoa izan, bizi kalitate ona izan daiteke, energia gutxiago kontsumituz.

Baditugu berau ordezteko behar beste energia alternatibo?

Noski baditugula, eguzkitik eratorritako energia guztiak, nahiz eta uste dudan ez direla nahikoa egun dugun garapen ereduari erantzuteko. Izan ere, energetikoki oso menpekoak baikara, petrolioarena bereziki. Gaur egun badakigu petrolio enpresa haundiek modelu energetiko guztien patenteak dituztela (energia termiko, eoliko, eguzki energia etab.) eta eurak direla mundu energetikoa eta ikerketa eta instalazioak behar duten garapena kontrolpean dutela.

Badira “Laugarren Belaunaldiko” energia eskatzen dutenak, segurtasun arazoak ebazten ditu eta sortzen dituen hondakinen birziklatze eraginkorragoa egiten duena. Baina hori heldu orduko urte asko pasa beharko dira.

Estatuen energia kudeatzeko politikak aldatu beharko liratekee?

Aldatu beharko liratekeenak politikoak dira, eta eurekin petrolerekiko eta eredu ekonomiko honekiko dependentzia. Politikoak petrolio lortzeagatik gauza dira herrialdeak inbaditu eta ehundaka lagun akatzeko, zeinari zinikoki “ekintza humanitario” izenez deitzen dioten.


ELA da estatalizazioaren eragilea, CEBEKen arabera

Sindikatu hori negoziazio kolektiboaren blokeoaren erantzule egin du Bizkaiko patronalak, baita soldata igoera handiagoak ez egotearena ere.

CEBEKeko presidente Iñaki Garcinuñok esan du negoziazio kolektiboa "kasik gelditurik" dagoela Bizkaian. Izan ere, itun kolektiboa dutenen artean, bost langiletatik batek besterik ez ditu gaurkotuak bere lan baldintzak herrialde horretan. 40.000 behargin daude indarrean dagoen itun kolektiborik gabe. Horren ardura ELA sindikatuarena, Garcinuñoren arabera.

Ordezkaritza gehien duen sindikatuak enpresa hitzarmen aldeko apustua egin duela azaldu du patronaleko buruak, eta kopuru batzuk eman ditu: azken bost urteotan, Bizkaiko enpresa itunak, %11,2tik %12,4ra baizik ez dira igo. ELAren apustuaren okerra islatzen du datu horrek, CEBEKen ustez. Bien bitartean, sektoreko hitzarmen ugari galdu dira azken bosturtekoan, "ELAk ez dituelako sinatzen". Sektoreko 61 itunetatik 45era pasa da kopurua, eta horrek estatalizaziora eraman duela esan du Garcinuñok, euskal itunak galtzen duten askok Espainiako itun batean sartzen direlako. Azken bost urteetan, Bizkaian indarrean dauden Espainiako sektoreko itunek,16ik 28ra egin dute salto. Alegia, orain Espainiako hamabi hitzarmen gehiago aplikatzen direla Bizkaian.

"Horrek errealitate berri bat ekarri du: ELAk babestea hain gustuko duen euskal lan harremanen esparrua gainbeheran joatea". Adolfo Muñoz idazkari nagusi duen sindikatuaren estrategia "erabateko porrota da", Garcinuñoren hitzetan. "Esparru publikoan duen presio gaitasunarengatik ez balitz, ELAren eragina garrantzigabea litzateke". LAB sindiktuari ere erreparatu dio patronaleko buruak kritika egitean, "aldagai politikoa aurretik jartzen hasi delako". "EH Bilduren planteamenduak babesten ditu ELAk, eta horrekin LAB birkokatzea lortu du", erantsi du Garcinuñok.


EH Bildu: 'Estatu espainiarrak beldurra dio demokraziari'

Gainera, Matutek eta Uberak esan dute ez dela posible Euskal Herriaren eskubideak ukatzen dituenarekin akordioak lortzea, "Euskal Herriko etorkizuna ez da Madriletik pasatzen".

Oskar Matute eta Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak Mariano Raoyren Gobernuak kontsulta kataluniarra dela eta hartutako jarrera ikusita, "Estatu espainiarrak beldurra dio demokraziari".

Bilbon egindako prentsaurreko batean, koalizioko ordezkariek esan dute ez dela posible Euskal Herriaren eskubideak ukatzen dituenarekin akordioak lortzea.

Gainera, azaldu dutenaren arabera, "Euskal Herriko etorkizuna ez da Madriletik pasatzen. Akordioak Euskal herrian erdietsi behar dira. Euskal Herritik Euskal Herrirako. EH Bilduk argi esan du, eta gaur berresten dugu: bide hori egin nahi dugu; gure bidea eraiki nahi dugu. Bide hori eragile politiko, ekonomiko, sozial, sindikalekin partekatu eta aktibatu nahi dugu. Proposatzen dugu gizartea izan dadila euskal bidearen protagonista eta bermea".

"Estatu Espainiarrak beldurra dio demokraziari, beldur dio gizartearen adierazpenari. Ez du proposamenik, ez du borondaterik, Madrilek nahi duena gatazka politikoa bere horretan jarraitzea da eta herrientzako kartzela den Konstituzioa erabiliz Catalunyak eta Euskal Herria aldarrikatzen duten erabakitzeko eskubideari bidea ixtea", gaineratu du.

Horren ildotik, adierazi dutenez "oso une garrantzitsua da". Europan, Eskoziak "atea zabaldu dio ez bakarrik eztabaidari, baita Euskal Herrian aldarrikatzen dugun autodeterminazio eskubidearen ariketa praktikoari ere".


Immigrazioari eta Indarkeria Matxistari Buruzko I. Jardunaldia egingo dute etzi, Donostian, Kursaalean, Jaurlaritzak antolatuta


Zabalik dago bularreko minbiziaren aurkako I. lasterketan izen ematekoa

Aurreneko aldiz antolatu du Azkoitiko Ttipi Ttapa elkarteak bularreko minbiziaren kontrako I. lasterketa. Antolatzaileek umeen eta helduen lasterketak antolatu dituzte. Lehenengoan 7 eta 14 urte bitarteko haur eta gaztetxoek hartuko dute parte, eta horretarako, ibilbide ezberdinak egokituko dituzte. 7 urtera artekoentzat 400 metrokoa izango da, eta 7 eta 10 urte artekoentzat 800 metrokoa. 10 eta 14 urte bitartekoentzat 1.200 metrokoa egokituko dute.

Umeen lasterketa arratsaldeko 17:00etan hasiko da, eta, helduena, ordubete beranduago, alegia, 18:00etan. Helduen ibilbidea 4 kilometrokoa izango da eta lasterketa oinez edo korrika egiteko aukera dago.

Parte hartu nahi izanez gero, txikiek 3 euro ordaindu beharko dituzte, eta, helduek, 8 euro. Egunean bertan, berriz, 12 euro.

Ttipi Ttapa taldea arduratu da lasterketa antolatzeaz eta bidelagun izan ditu Katxalin elkartea bera, Xeye Atletismo taldea, Gurutze Gorria eta Azkoitiko Udala.

Izen emateko aukerak

Izen-ematea Azkoitiko udaletxean bertan egin daiteke. Izena emateko orria www.azkoitia.eus webgunean dago eskuragarri. Orria deskargatu, bete, eta ordainketa egin ostean, azkoitikolasterketasolidarioa@gmail.com helbidera bidali beharko da. Xehetasunak izen emate orrian bertan daude.

Beste aukera da Torre Zuri erakusketa areto aurrean izen ematea, irailaren 21etik 25era, 17:00etatik 19:00etara bitartean.


Espainiako Estatistika Institutuaren arabera iazko urtean %0,6 hazi zen Barne Produktu Gordina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan


Manu Brabo argazkilari espainiarra, desagertuta Libian

Beste hiru kazetarirekin batera desagertuta dago astelehenetik, EFEk egiaztatu ahal izan duenez. Argazkilari asturiarrak Gara egunkariarekin kolaboratzen zuen.

Manuel Varela de Seijas Bravo argazkilari espainiarra eta hiru lankide desgertuta daude astelehenetik, EFEk egiaztatu ahal izan duenez.

Argazkilaria gerraren berri emateko joan zen Libiara.

''Manu Brabo'' ezizenarekin ezaguna da Manuel Varela argazkilaria. Bengasiko hotel batean eman ditu azken egunak, matxinoen hiri nagusia. Beste kazetari asko ere bertan daude, baina astelehenetik ez dute Manuel Varelaren berririk izan.

Gijonen 1981. urtean jaioa, urteak eman ditu "''freelance'' lanak egiten, nazioarteko hainbat hedabideetarako lanean. Israel eta Palestina arteko gatazka eta Haitiko lurrikara landu ditu, besteak beste.

Martxoan Libiara joan zen, EPA albiste agentziarekin lan egiteko. Espainiari eta Amerikari argazkiak bidaltzen zizkion, tartean Efe agentziari. New York Times egunkariko segurtasun arduradun Vanguardiako kazetari bati azaldu dionez, iragan asteartean lau kazetariak atxilotu egin zituzten, Gadafiren aldekoek Brega eta Ajdabiya arteko errepidea eraso egin zutenean. Segurtasun arduradunak atxiloketak ikusi egin zituen, atzetik zihoan beste ibilgailu batetik, Efe agentziari azaldutakoaren arabera.

Iturri berdinaren arabera, Gadafiren aldeko soldatuek argazkilari espainiarra eta beste hiru argazkilariak atxilotu zituzten, AEBetako gizon bat eta Hegoafrikako bigarren bat. Argazkilarien ibilgailua erre egin zuten.


Neutroi izarren arteko talka batek garai berria ireki dio astrofisikari

Talkan sorturiko grabitazio uhinak eta argia neurtu ahal izan dituzte. Elementu kimiko batzuk nola sortzen diren jakiteko aukera emango du, besteak beste.


Sekulebedarrak mendi proba antolatu du domekarako

Abadiñoko Sekulebedarra kirol klubak Serafin Amezua 'Txaraka'-ren oroimenezko mendi lasterketa antolatu du domekarako. 7,6 kilometrotan 600 metroko desnibel positiboari aurre egingo diote parte-hartzaileek.

Mendi lasterketa 10:45ean hasiko da. Gura duenak mendi martxa egin dezake, ordu erdi lehenago hasita. Izen-ematea egunean bertan egin daiteke, probak hasi baino ordu laurden lehenagora arte. Martxarako izen-ematea 6 euro da, eta lasterketarakoa, 10 euro.

Gizonik eta emakumerik onenek 50 euro eta garaikurra jasoko dituzte. Bigarrenek eta hirugarrenek 30 eta 15 euro irabaziko dituzte, hurrenez hurren. Parte-hartzaile denentzat kamisetak eta opariak egongo dira, antolatzaileek jakinarazi dutenez.


Nazioarteko bira egingo du EOSek abenduan

Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren zuzendari titular kontratua 2021-2022ko denboraldiraino luzatu du Robert Treviñok.

Nazioarteko proiekzioari begira nahiz bere proiektua sendotzeari begira, bi albiste "garrantzitsu" eman berri ditu EOS Euskadiko Orkestra Sinfonikoak. Batetik, abenduan nazioarteko bira bat egingo duela jakinarazi du, eta, bestetik, egun orkestraren zuzendari titularra den Robert Treviñok gutxienez 2022ra arte jarraituko duela orkestra gidatzen.

Treviñok berak, Oriol Roch EOSeko zuzendari nagusiak eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuak eman dute albisteen berri.

Austriara eta Alemaniara joango dira EOSeko kideak abenduan, hiru kontzertu ematera. Austriako Linz eta Bregenz hirietan, eta Alemaniako Munich hirian izango da EOS, "Europaren eta musikaren bihotzean" arduradunen hitzetan, abenduaren 4tik 8ra. Hiru emanaldietan, Mahlerren Laugarren sinfonia interpretatuko dute kontzertuaren bigarren zatian; lehen zatiak, berriz, desberdinak izango dira aldi bakoitzean. Edonola ere, Austriako kontzertuak euskal konpositoreen lanekin irekiko dituztela azaldu dute: Aita Donostiaren Meditazioa obrarekin Linzekoa, eta Pablo Sorozabalen Zazpi Lieder (Hautaketa)-rekin Bregenzekoa. Mojca Erdmann soprano alemaniarra eta Vadim Gluzman biolin jotzaile ukrainarra orkestrarekin batera ariko dira birako kontzertuetan, bakarlari gonbidatu gisa.

Robert Treviñok gidatuko du orkestra nazioarteko biran, eta baita, gutxienez, 2021-2022ko denboraldira bitarteko kontzertuetan ere. Hain zuzen, denboraldi bat amaitzear da Treviño EOSeko zuzendari titular gisa, eta beste bi denboralditarako kontratua zuen. Baina orain arteko ibilbidearen balorazio positiboa egin dute bai orkestraren arduradunek bai zuzendari estatubatuarrak, eta kontratua gutxienez 2022ra bitarte luzatzea erabaki dute bi aldeek.


Zarauzko Jira-Bira nagusi Markinako Sabin Foruria memorialean

(Eriz Fraile)

Atzo, apirilaren 17an, jokatu zuten Sabin Foruria memorialaren 30. edizioa Markina-Xemeinen. Parte hartu zuten Zarauzko Jira-Bira Grupo Eulen taldeko kideek, eta azkenean, txapela janztea lortu zuten: Santiago Mesa kolonbiarra nagusitu zen txapelketan.

Abiatzen txapelketaren barruan egindako seigarren proba izan zen atzokoa. Ia hasieratik lortu zuten alde egitea bost txirrindularik baina, azkenerako, hiruren artean izan zen lehia nagusia: Lizarte taldeko Diego Uriarte, Caja Rural-Seguros RGAko Miguel Sanchez eta Laboral Kutxako Unai Iribar. Ia ibilbide osoa egin zuten elkarrekin hirurek, baina helmugara iristeko 20 kilometro besterik geratzen ez zirenean, bakarka ibiltzeari ekin zioten. Horrek ahalbidetu zuen gertutik jarraitzen zien talde nagusiak, Jira-Birak, pixkanaka aurrea hartzea eta, azkeneko esprint masiboaren ondoren (30 txirrindulari inguruk hartu zuten parte azkeneko urrats horretan), Mesa izatea guztietan azkarrena.

Jira-biraren “talde lana” nabarmendu du klubak, eta adierazi du egindako lanak “saria” izan duela azkenean. Gogorarazi du taldean erorketa ugari jasan dituztela azkeneko hilabeteetan eta zenbait taldekidek klabikula nahiz saihets-hezurra haustea eragin dutela erorketa horiek, eta bestelako “gorabeherak” izan dituztela ere azaldu du. Dena den, atzokoan “bolada txarra” atzean utzi zutelakoan daude Jira-Birako kideak.


65 urtetik gorako herritar guztiei deituko die Udalak astelehenetik aurrera

Guztira Usurbilen bizi diren 65 urtetik gorako 1.258 herritarrei deituko die Usurbilgo Udalak, astelehen honetatik aurrera. Telefono deien bidez, gaurtik baimenduak dauden irteerak egin ahal izateko informazio argigarria eskaini nahi zaie kolektibo honetako kideei. 30 bat udal langile ariko dira zereginotan.

Bizi dugun egoerak behartuta, lehen aldiz telematikoki egin behar izan zuten apirilaren 30eko udalbatzarrean eman zuen udal gobernu taldeak erabakiaren berri. Berez asteburu honen bueltan egin nahi zituzten deiak; gaurtik baimenduak dauden irteerak hasi aurretik. Baina informazio argigarri guztia ostegunean, hain zuzen udalbatzar telematikoa egiten ari ziren ordu berean eman zuen Espainiako Gobernuak, eta honenbestez, "astelehenera arte atzeratu behar izan dugu".

Udal gobernu taldeak telefono dei guztiok, astelehenean bertan (maiatzak 4) egitea aurreikusia du. Horretarako, zereginotan aritzeko 30 bat udal langile jarriko dituzte. Langileok Usurbilen bizi diren 65 urtetik gorako herritarrei deituko diete. Guztira, 861 etxebizitzetan dauden 1.258 usurbildarrei.

Telefono deia eta bina maskara

Xede nagusi bat izango dute telefono deiok: kalera ateratzeko informazio argigarria eskaintzea eta lasaitasun mezua helaraztea. Haurren artean gertatzen ari den moduan, adinekoen artean ere "egongo da kalera ateratzeko beldurrez dena". Horren eta dagoen desinformazioaren aurrean, ahal den neurrian, kalera ateratzeko beharrezkoak dituzten argibideak eskaintzea da Udalaren asmoa. Kalera irtetearen onurez ere informatu nahi diete; haien osasunerako paseatu edo ariketa fisikoa egiteak duen garrantziaz.

Informazioarekin batera, kolektibo hau osatzen duten herritarrei bina maskara emango zaizkie. "Denek beren etxeko postontzietan jasoko dituzte gutunazal batean". Erabilera bakarreko maskarak direla jakinik, aurrera begira gehiago beharko dira noski. "Gure asmoa bada, maskarak eskuratu ahala, agian herrian banaketa puntuak finkatzea", iragarri zuen Usurbilgo alkateak.