Milioi erdi Barik txartel iraungiko dira aurten: zer egin behar dut?

Txartela 2013an erosi zutenek berritu egin beharko dute aurten.

Milioi erdi Barik txartel iraungiko dira aurten. Bizkaiko Garraio Partzuergoak 2013an jarri zuen martxan, eta hasiera batean lau urteko epe-muga jarri zioten arren, 2017an hiru urte gehiago luzatu zuten. Hori dela eta, aurten iraungiko dira Barik txartel asko. Partzuergotik, hilero 40.000 txartel iraungitzea aurreikusten dute.

Guztira 1.900.000 txartel inguru daude eta, Partzuergoaren esanetan, erabiltzaile bakoitzak, batez beste, bizpahiru txartel ditu. Txartelaren iraungitze data Partzuergoaren webgunean ikus daiteke.

Txartel zaharreko dirua ez da galtzen, erabiltzaileak txartel berrira pasatu ahalko baitu lau hilabeteko epean, iraungitze datatik zenbatzen hasita. Horretarako, Bizkaiko Garraio Partzuergoak dituen 11 bulegoetako batera joan beharra dago. Geltokietako makinetan ere begiratu daiteke. Hori bai, txartel berria erosteagatik 3 euro ordaindu beharko da.

Nolanahi ere, espero da txartel fisikoen erabilera jaistea, urte amaieran Partzuergoak sistema berria jarriko baitu abian ordainketan telefonoarekin egin ahal izateko. Hala ere, txartel fisikoak ez dira guztiz desagertuko.

Bideoa: zergatik iraungitzen dira barik txartelak?


Terra Incognita taldea, beste aire bat Gabirian

Aisago deskubritzen eta marrazten dugu terra incognita imaginario bat, non eta geu garen autore; milaka egile eta desegileren manupean bizi garen territorio mugagabe eta konfliktiboa baino». Joseba Sarrionandia idazlearen hitzak dira. Kontzeptu horrekin izendatu dute Gabiriako lau gaztek hasi duten proiektu musikal berria: Terra Incognita taldea.

Ekainean sortu zuten, herrian bertan. Aurreneko kontzertua Donostiako Txantxarreka gaztetxean eman zuten, uztailaren 16an, Igande Akustikoa zikloan. Gaur dute jendaurreko bigarren emanaldia, Mutrikuko (Gipuzkoa) Txirrist tabernan, 19:00etan. Arantzazun ere kantaldi inprobisatu bat egin zuten, abuztuaren bukaeran, «inori ezer esan gabe».

Hain justu, musika akustikotik abiatuta, instrumentazio ugariagoa erantsi dio Terra Incognitak. Eñaut Asurabarrena (gitarra eta ahotsa), Iñaki Rezusta Txasio (gitarra), Iban Maiz (baxua) eta Jon Sagarna (bateria) dira kideak.

Bi iturritatik ibaia hornitu

Oinarri musikalean Ez Aurkeztuak bikotearen errepertorioa dauka Terra Incognitak. Asurabarrenak eta Maren Basterretxea berriatuarrak 2015 hasieran eratu zuten proiektu hura, gitarraz eta ahotsez.

«Beste buelta bat» emango dio laukoteak Ez Aurkeztuaken lanari. Abestiak Asurabarrenarenak eta Basterretxearenak dira. Beste bertsio batzuk joz osatu du Terra Incognitak eskaintza.

Bestetik, Gabiriako musika mugimendutik edan du talde berriak. Guri5 erromeria taldeko bi kide batu dira, Txasio eta Sagarna. Maiz, berriz, herriko jaietarako elkartu izan den musikari multzotik dator, lehen Katainekin trikitilari ibili ondoren.

Akustikotik instrumentaziora, sorkuntza bideratzeko beste aukera bat ireki dute.


Orexara irteera, bihar

Zikloturista taldeak 75 km-ko ibilaldia antolatu du biharko, Orexara. Zinkoeneatik aterako dira, 08:00etan.


Junior eta kadete mailako taldeak aurreneko mailan egoteko lehian

HERNANIKO saskibaloi taldeek apirila bukaeran hitzordu garrantzitsuak izango dituzte. Senior mailako taldeak, regionaleko aurreneko mailan ari da jokatzen eta denboraldia bukatzeko hiru partiduren faltan, sailkapen erdialdean nahiko eroso dabil. Bestelakoa da, ordea, junior eta kadete mailako taldeen egoera. Izan ere, bi taldeak aurreneko mailan egoteko faseak hasiko dituzte apirila bukaeran.

Juniorrek aurreneko maila helburu

Junior mailako taldeak, bigarren mailan jokatu du aurten. Taldeak aurreneko urtea izan du junior mailan. Joan den denboraldian kadete mailan, aurreneko mailan jokatu zuen talde honek eta 6garren postua lortu zuten sailkapenean. Aurtengo helburua zuten aurreneko mailara igotzea, datorren denboraldian maila horretan jokatzeko. Helburua lortzeko bidean dira, izan ere, Igoera Fasea jokatzeko sailkatu dira. Igoera Fasea hiru partidutara jokatuko dute, apirilaren 25ean eta maiatzaren 9 eta 16an, BKL Beasainen kontra. Bi partidu irabazten dituenak igotzea lortuko du.

Kadeteek aurreneko mailan mantentzea amets

Kadete mailako taldeak, aurreneko urtea zuen baita ere maila horretan. Joan den urtean juniorrek egindako lanari esker aurreneko mailan jokatu dute aurten. Hala ere, gogorra egin zaie, aurreneko urtea izateko maila oso altuko taldeak izan baitituzte aurkari. Orain aurreneko mailari eusteko fasea jokatuko dute, juniorrek bezala, apirilaren 25ean, eta maiatzaren 9 eta 16an. Hiru partiduak Santo Tomas Lizeoa-Lizardi taldearen kontra jokatuko dituzte. Kontuan hartu behar da Santo Tomas Lizeoa aurreneko mailan aritu dela jokatzen, eta nahiz eta sailkapeneko azpikaldean sailkatu, talde gogorren kontra jokatzen ohitua dago. Hala ere, bai kadeteak eta baita juniorrak oso motibatuta daude aurrean duten erronkari aurre egiteko eta gogoz hasiko dira entrenatzen Aste Santuko oporraldiaren ondoren.

Sei urte saskibaloi elkartea martxan jarri zela

Sei urte dira saskibaloi elkartea martxan jarri zela Hernanin. Hasieran infantil mailako jokalariekin hasi ziren, gaur egun senior mailan dabiltzan jokalariekin. Eskolarteko maila utzi eta kadete mailako talde federatua izateko saltoa ematerako garaian erabaki zuten saskibaloi elkartea sortzea, guraso talde batek lagunduta. Gaur egun hiru ekipo daude Hernanin eta infantil mailako neska-mutil gazteekin lanean jarraitzen dute. Esaterako, orain, Aste Santuko oporraldien ondoren Saskibaloia igandeetan izeneko igande goizetako teknifikazio saioekin jarraituko dute. Beste alde batetik, ekainaren 29tik uztailaren 3ra, datorren denboraldian in- fantil mailan ariko diren jokalariekin 5 egun egingo dituzte Urnietako Salesiarretan. Izena emateko orriak aurrerantzean banatuko dituzte ikastetxeetan. Bestalde, saskibaloi elkartean entrenatzen hasi nahi duenak, kiroldegian arduradunengatik galdetu besterik ez du.


Legazpiri buruzko ‘Gipuzkoan Eginak’ ikus-entzunezkoa Lega Lantokian

Legazpiko Chillida lantokia.

Gipuzkoako Foru Aldundiko Ekonomia Sustapena, Landa Garapena eta Lurralde Oreka sailak Gipuzkoan Eginak ekimena gauzatzen ari da. Gipuzkoako gizarteak belaunaldiz belaundi erakutsi duen gaitasunari azpimarra egin nahi diote, baita ezagutzaren alde egin dituen ahaleginak eta apustuak ere. Ekimen hori ikus-entzunezko sail batean gauzatzen ari dira. Ikus-entzunezko horietan Gipuzkoako industriaren iragana, oraina eta geroa islatu nahi dute, baita bertako gizon-emakumezkoen egin duten lana ekonomiaren garapenean. Ikus-entzunezko horien bigarren atala aurkeztuko dute ostegunean Legazpiko Chillida Lantoki-Museoan. Aurkezpena 19:00etan izango da eta Legazpiko industri ondarean sakonduko dute.

Ikus-entzunezkoan Legazpiko industria-ehunaren iragana, oraina eta geroa ezagutzera emango dituzte. Iraganetik Bellota eta Zorrotz, egungotik zenbait proiektu hartuko dituzte ekintzaileak eta berritzaileak direnak haien aburuz, hala nola, ISAE Ingenieria.

Aurkezpena irekia da, baina aldez aurretik izena ematea eskatu daiteke 943 21 51 77 telefonoan edo gipuzkoaneginak@gipuzkoa.eus helbidera mezua bidalita.


Etxe hutsak eta herria husten

Hiriberriarrek herrian bertan segitzeko etxebizitza eskuratzeko duten zailtasunez aritu zen Arakilgo korrespontsala

Azaldu zuenez, Hiriberrin etxe eder askoak zeuden, baina haietan ez zela inor bizi. "Nahi baino gehiago dira". Herrian bizitzen segitu nahi zutenek etxe bat erosi ezinik zeuden, jabeek ez zutelako saldu nahi. Etxeak egin ahal izateko lursailak saltzeko traba bera zegoela ere gaineratu zuen. "Herriko gazte gehientsuenek gogoz kontra herria utzi behar izan dute".


Jon Sarasuak kulturaz eta espiritualitateaz hitzaldia eskainiko du otsailak 6an Azkoitian

Azkoitiko Parrokiak antolatuta, Jon Sarasua soziologoak Kultura eta espiritualitatea oinarriak eta galderak hitzaldia eskainiko du otsailaren 6an, asteartea, Elkargunean. Bertaratzen diren pertsonek haur zaintza zerbitzuaz gozatu ahal izango dute.


Beste lau sari Legorbururentzat

Azken hilabetean beste lau sari irabazi ditu Iñigo Legorburu Hernaniartutako oreretarrak. Bitan irabazlea izan da, eta beste bietan, berriz, finalista izan da. Iurretako Bertso Paper lehiaketan Kristalezko zorua lanarekin irabazi zuen, eta 200 euroko bonua liburuak erosteko eta lana argitaratzea irabazi ditu Legorburuk. Ikastetxeko patio edo jolas garaiak ditu hizpide, eta bertako mikromatxismoa aletzen du zortzi bertsoko bertso sortan.

Miranda de Argan berriz, Euskararen Lagunak antolatutako narrazio laburren lehiaketan Lagun izeneko kontakizunarekin gailendu da. Bertan jazarpena eta bortizkeria matxista jasaten duen emakume batek Lagun txakurraren babesa nola jasotzen duen azaltzen du. Dariagatik, 200 euro, Euskaltzaindiaren liburu sorta eta Bodegas Inurrietaren ardo botila parea eskuratu zituen.

Barakaldoko Jose Maria Portell literatura lehiaketan finalista gelditu da eta diploma eta oroigarria eskuratu ditu, eta Plentziako Lanbro beltza lehiaketan ere finalista izan da. Azken horretan, bere lana argitaratuko dute sari gisa Calibre 38 webgunean.


"Infografia gero eta gehiago baloratzen da"

Marrazkien bidez informazioa ematen dihardu, azken 26 urteetan, Joxean Apeztegia irurarrak. Duela urtebete inguru bere lanak Wikimediara igo zituzten, eta edozeinentzat eskuragarri daude.

Euskaldunon Egunkarian hasi zen lanean Joxean Apeztegia, eta orain Berrian jarraitzen du. Bertan, infografiei garrantzi berezia ematen zaielakoan dago, bai kazetarien, bai horien gainetik dauden arduradunen aldetik. Irakurleek ere infografiak gero eta gehiago baloratzen dituztela dio, gaur egungo gizartean informazioa begirada batean jaso nahi delako.

Nahiko ezezaguna da zuen ogibidea. Nola egiten duzue lan?

Zertan lan egiten dudan galdetzen didatenean, eta infografia egilea naizela erantzuten diedanean, pixka bat harrituta geratzen dira. Infografia asko ikusten dugun elementu bat da, leku askotan dagoena, baina, nik Berrian lan egiten dudanez, batez ere, alde horretatik azaltzen diet. Lehenengo esaten diet, egunkari batean lan egiten dudala. Azaltzen diet, egunkari batean testua eta argazkiak ikusten direla, baina beste elementu batzuk ere badaudela marraztuta daudenak, eta horiek egiten ditudala. Horrela ezagutzen dute lanbidea.

Gutxi baloratuta ere ba al dago?

Infografia gero eta gehiago baloratzen da, gero eta ezagunagoa delako. Beste izen batzuk erabiltzen dituzte infografiaren ordez, baina, azkenean, gauza bera dira. Albisteak kontatzeko eta informazioa helarazteko elementu bisual batzuk behar dira, kontatu nahi dena hobeto adierazten dutenak, eta horiek egiten ditugu guk.

Beraz, esan daiteke informazioa infografia bidez ematea dela zure lana?

Bai. Nik, alde horretatik, kazetari bat naizela esango nuke, idazten ez dakien kazetari bat. Informazioa ematea da helbururik nagusiena, eta informazioa emateko modu berezi hori da infografistok bereizten gaituena.

Hori egin ahal izateko, zein ikasketa egin zenituen?

Ni diseinatzailea naiz; hala ere, izan nintekeen kazetaria ere. Izan ere, gaur egun, infografista asko kazetariak dira.

Nolakoa da zure eguneroko jarduna?

Egun guztiak desberdinak izaten dira. Batzuetan, erredakzioan sartzen naizenean, ez dut jakiten zer egingo dudan egun horretan. Egunean bertan ematen dizute lana, eta egun horretan garatu behar duzu. Beraz, horrelakoetan pixka bat estresagarria ere bada. Beste batzuetan, aldiz, bi edo hiru egun ematen dizkizute lan bat egiteko eta, orduan, lasaiago egiten duzu lan. Horrelakoetan, zure lana hobeto egiteko aukera daukazu.

Lanera zer egingo duzun jakin gabe joatea estresagarria, edo zirraragarria ere izan daiteke.

Egunero zer egingo duzun ez jakiteak beti mantentzen zaitu tinko. Izan ere, beti adi egon beharra ekartzen du.

Nolakoa da lan egiteko modua?

Berriaren lan fluxua kazetarien bilera batean hasten da. Beraiek erabakitzen dute albiste batek grafikoa behar duen edo ez. Alde horretatik, iniziatiba beraiek daukate, eta grafikoa osatzeko behar den informazio guztia ere kazetariaren esku egoten da. Hori egindakoan hasten naiz ni. Niregana etortzen dira, eta esaten didate zein lan daukadan eta zein informazio dagoen eta, orduan, grafikoa osatzen hasten naiz. Hasieran, eskema bat egiten dut eta bertan zein elementu behar diren eta nola joan behar duten adierazten dut. Grafiko tipologia oso zabala denez, ez duzu jakiten nolakoa egingo duzun, baina horrela hasten naiz. Gero, grafiko guztia osatzen dut. Lana bukatuta daukadanean, kazetariari ematen diot, ikusteko, informazioa behar den bezala eman dudan ala ez, edo akatsik ba ote dagoen. Behin hori gaindituta, zuzentzaileak etortzen dira; Berrian argitaratzen den guztia zuzentzaileek ikuskatzen dute, euskararen aldetik zuzen dagoen ala ez jakiteko. Amaitzeko, artxibo batzuk sortzen ditugu: paperean argitaratuko direnak, batzuk, eta, beste batzuk, Internetera joango direnak.

Beraz, ez duzu egunkarirako bakarrik lan egiten.

Ez, nahiz eta nik paperari begira lan egin, gero ez da paperean bakarrik publikatzen. Beraz, Interneterako bertsio bat ere egin behar izaten dugu.

Zeren arabera erabakitzen da, zein albistek izango duen grafikoa eta zeinek ez?

Kontatu nahi duzun informazio horrek erabakiko du nolako garrantzia izango duen grafikoak. Artikulu bat badaukagu Afrikako herrialde batez, eta jakin nahi badugu non dagoen, askotan nahikoa izaten da grafiko sinple batekin. Horrelakoak grafiko laguntzaileak izaten dira. Kazetari batzuek erabiltzea erabakiko dute, eta beste batzuek ez. Ondo etortzen dira, baina ez dira behar-beharrezkoak izaten. Beste grafiko mota batzuen kasuan, ordea, grafiko horiek gabe albisteari zerbait falta izaten zaio. Adibidez, enpresa batek euskarari buruzko datuak argitaratu baditu, eta albistea datu horiek beraiek badira, kontakizuna oso motza izaten da, eta grafikoak hor garrantzi berezia izaten du. Horrelakoetan, grafikoak handiagoak izaten dira. Gainera, lanketa dezente eskatzen dute, bai kazetariaren aldetik, baita infografistaren aldetik ere. Horiek ez dira lagungarriak izaten, beste maila bat daukate eta, batzuetan, albistea bera kontatzen duzu grafikoarekin. Horrelako kasuetan ikus daiteke, beraz, grafikoek beti ez dutela lagungarriak izan beha,r eta albiste ere izan daitezkeela.

Nire kasuan, Berrian, ikusten dut bai kazetariek, bai kazetarien gainean dauden arduradunek, garrantzi berezia ematen dietela grafikoei. Alde horretatik, ni gustura nago. Iruditzen zait infografiek egunkari batean betetzen duten papera oso garrantzitsua dela. Albisteak infografien bidez kontatzea, eta horrelako gauzak egiteko nigan konfiantza izatea, benetan pozgarria izaten da.

Egunkaria zabaldu eta nora joaten da begia?

Ni ez naiz aditua horretan, baina, esaten dutenez, begirada beti grafikoarengana joaten da lehenengo. Kazetari batek hori kontuan hartzea garrantzitsua iruditzen zait. Izan ere, badakizu zure albistearen zati handi bat infografian sartzen duzula, eta horretaz jakitun izatea bereziki garrantzitsua da. Izan ere, kazetariek eduki dezakete joera, gauzak testuan jartzeko, kazetariak direlako; baina, nik esango nuke, kazetaria albistea benetan ematen duen profesionala dela, eta eduki dezakeela joera informazioa infografietan sartzeko, eta ez hainbeste testuetan. Albistea berdin-berdin ematen duzu, baina irismena hobea izan daiteke, gauzak grafikoaren bidez kontatzen direnean.

Lanean hasi zinenetik hona, aldaketarik izan da?

Bai, iraultza handia egon da. Garrantzi gero eta handiagoa ematen zaio gauzak modu grafikoan kontatzeari. Agian garai bisual batean gaudelako izango da. Gelditu eta testua irakurri, gero eta gutxiago egiten da.

Egongo dira informazioa lehenengoan helarazten duten grafikoak eta, beste batzuk, denbora gehiago eskatzen dutenak. Gaur egun, dena begirada batean egiten denez, horrek pena ere emango du.

Niri, behintzat, ez dit bereziki penarik ematen. Ohiturak dira eta horren aurka ezin dugu ezer egin, egokitu egin behar dugu. Pentsa, nire betiko lana izan da, gaur gauza bat egin, publikatu, eta jada bihar ez egotea.

Urte hauetan guztietan egin dituzun infografia guztiak bilduta daude, eta ikus daitezke, ezta?

Bai, duela urtebete inguru Berriak eta Wikimediak adostu zuten, nire grafiko guztiak Wikimediara igotzea, eta hor daude, edozeinek erabil ahal izateko. Jendeari gustatu zaiola ematen du, ikustaldi asko izan dituztelako. Guztira, 380.000 ikustaldi inguru izan dituzte, eta 4.600 grafiko inguru daude igota. Gainera, beste hizkuntza batzuetara ere itzulita daude.

Zuk ikusi duzu beste batzuek nola erabili dituzten zure infografia horiek?

Bai, behin ikusi nuen, grafiko bat hiru aldiz erabilita zegoela. Bat euskaraz zegoen, nire bertsioan, bestea ingelesez eta, azkena, errusieraz. Horrek poz handia eman zidan. Izan ere, ikusi nuen nola Errusiako pertsona bati baliagarria izan zitzaion nik egindako gauza bat. Sari modukoak dira horrelakoak.

Zure lanak sare sozialen bidez zabaltzerakoan, azaldu izan duzu lan hori nola egin duzun ere.

Bai, hori egin nuen Korrikako grafikoa aurkeztu genuenean. «Korrikaren ibilbidea honakoa da» esan beharrean, norekin egindako lana izan zen idatzi nuen. Izan ere, orduan zerbait berezia egiteko eskatu zidaten. Nire esperientzia, batez ere, paperekoa da, baina, kasu hartan, Interneterako bertsio bat izatea nahi zuten, eta animazioa izan zezala eta interaktiboa izan zedila eskatu zidaten. Horrek lanketa dezente egin beharra ekarri zidan eta ikertu egin behar izan nuen. Orduan konturatu nintzen jendeak zenbat gauza uzten dituen, besteek erabil ditzaten. Izan ere, erabil dezakegu beste batzuek egindako lana, gure lanak egiterakoan. Horrelakoetan, oso ondo geratzen gara, besteen aurrean, lortutako emaitzarekin, baina horren atzetik jende asko egoten da. Iruditu zitzaidan hori aitortu egin behar zela, eta txio batean hori egin nuen.

Teknologia berriekin ere asko aldatuko zen zuen lana, ezta?

Bai, niretzat aldaketarik handiena Internet sartu zenean gertatu zen. Gauza asko gure esku geratu ziren orduan, batez ere, gauzak egiteko moduak: teknika berriak ikastea, besteek zer egiten duten ikustea... Internetek ikasteko eta hobetzen joateko aukera ematen du.

Euskal Herria, infografiei dagokienez, zein mailatan dago, beste herrialdeekin alderatuta?

Euskal Herrian, euskarazko eta gaztelaniazko komunikabideak kontuan hartuta, badaude horretan dezente inbertitzen dutenak. Izan ere, hedabidearen apustua oso garrantzitsua izaten da. Espainian, berriz, 1980ko hamarkada bukaeran sartu zen infografia, eta hedabide askok apustu sendoa egin zuten horren alde.

Zure lan guztietatik, zeinek markatu zaitu gehien, edo zeinekin zaude harroen?

Lan kuttunak baditut, baina bat aipatuko dut, hura egin nuen momentuak eta egin nuen moduak poztasun eta asebetetze handia eragin zidalako. Lehen esan bezala, Berriako lan fluxuaren zati handi bat kazetariek daukate, beraien esku. Horrek infografia baldintzatzen du, nik ez daukadalako prozesu osoaren kontrola. Bada, badaukat lan bat, duela urte dezente egindakoa, eta lan hartan eskatu zidaten gehigarri bat egiteko Lehen Mundu Gerrari buruz; nik bi orrialde egin behar nituen. Kasualitate bat izan zen. Izan ere, hilabete lehenago Lehen Mundu Gerrari buruzko liburu bat irakurri nuen. Beraz, banekien zer egin behar nuen. Izan ere, banuen guztiaren ideia bat behintzat, eta kazetariek ere lan egin zuten arren, aukera izan nuen, zer nahi nuen, nola egin... erabakitzeko. Beste kazetari batzuk aritu ziren ideiak bilatzen eta kontakizunak nola izan behar zuen atontzen, eta bi orrialdeko grafiko hori denboraz eta gustu handiz egin nuen. Marrazkiak zeuden, mapak, grafiko ebolutiboak... Horrek asebetetze handia eman zidan.


Etxeko Elektrizitate Ikastaroa

Azaroaren 8tik abenduaren 15era bitartean, etxeko elektrizitate ikastaroa antolatu dute langabezian dauden emakumeentzat. 63 orduko iraupenarekin, astelehenetik ortzegunera arratsaldeko 15:00etatik 18:00etara emanen da Berako Toki Ona Institutuan. INEMek ikastaro osoa subentzionatuko du eta informazio gehiagorako 948 625000 telefono zenbakira deitu behar da.


‘Azken hileotako gertakariez hausnarketa’

Aritz Ibarrola, Donostiako ezker abertzaleko kidea

Idatzi honen helburua egoera politikoaren gaineko hausnarketa zabala konpartitzea da. Lehenik eta behin, azken hileotako gertakariei so eginez, aipagarria suertatzen da Euskal Herriko gatazka politikoak abagune historikoa bizi duela, eta inork ezin du ukatu, Euskal Herrian behintzat, konponbiderako aukera handia dugula esku artean. Borondaterik behintzat ez da falta euskal herritar gehienon partetik. Duela hilabete batzuk jada, Aieteko Nazioarteko Konferentziak konponbiderako ibilbide orria mahai gaineratu zuen, baita euskal herritar gehienon babesa jaso ere. Eragile jakin batzuek, urrats oso esanguratsuak eman dituzte ibilbide orri horrek zehazturikoaren norabidean.

Hala eta guztiz ere, gatazkak sortu dituen ondorioak konpontzeko saiakera gardena egiten ari garen honetan, aspaldiko errezeta zaharrak jasaten jarraitzen dugu; mehatxuak, errepresioa, atxiloketak, torturak, debekuak… Zer dela eta?

Ibilbide orriaren bigarren zatian, hots, gatazkaren mami politikoari (Euskal Herriaren aitortza eta erabakitzeko eskubidea) dagokionean, elkarrizketa politikoa ekidin nahian tematurik jarraitzen dute sektore ezberdinek. Elkarrizketak abiarazteko zenbaitek ezarritako aurrebaldintzak guztiz bete direnean, baldintza horiek aitzakia hutsa zirela argi geratzen ari da euskal jendartearen begietara. Zentzu horretan, egiteko asko dugu datozen garaiotan karril horri bultzada eman eta abian jartzeko. Eragile politikoetatik harago, eremu herritarretik ere bultzada egitea guztiz beharrezkoa izango da zenbait eragile politikok konponbidea beste behin blokea ez dezaten. Gure ustez, garrantzitsua da behintzat, gatazkaren ondorioen konponketa beharrezkoa dela gehiengo batek konpartitzen duen bezalaxe, bere etorkizunaren jabe izan nahi duen gehiengo zabala handitzen eta handitzen jarraitzen duela gurean.

Euskal Herriko gatazka politikoaren konponketa, baina, ez da irla isolatu bat mundu mailan ematen diren bestelako gatazka eta fenomenoen artean. Esaterako, mundu mailako krisi sistemikoak eta bere ondorioz zenbaitek hartzen dituzten erabakiek eragin itzela dute gure herriaren garapen eta etorkizunean.

Espainiar Estatua krisi egoera larrian dago, ekonomikoki, baita politikoki ere. Erreskate eta neurri murritzaile guztiek subirautzaren galera dakarte berekin. Batez ere, politika egiteko eta eredu propioak garatzeko ahalmenaren murrizketari dagokionean. Hortaz, boterea europar merkatu librean agintzen duten gutxi horiengan zentralizatzeko asmoak egikaritzen ari dira.

Euskal Herrian, gehiengo zabal batek subiranotasun politikoa aspalditik aldarrikatu izan du. Herria sozialki eta ekonomikoki guk erabaki moduan eraikitzea da gakoa, eta orain, justu kontrako norabidean doazen erabakiak hartzen ari dira Madril eta Europatik. Subiranotasun ezak, espainiar Estatuarekin batera ondoratzera garamatza hegoaldeko euskaldunok. Inoiz baino nabarmenago, subirautza politikoa herri beharrizan nagusia da euskaldunontzat.

Alabaina, Euskal Herrian egoera honi aurre egiteko mugimendu zabala antolatzen hasi da duela urte gutxi. Helburu estrategiko komunak oinarri, indarrak batu eta aliantza estrategikoak gauzatu dira egungo egoera politikoan beharrezkoa dugun burujabetza politiko eta ekonomikoa lortzeko. Burujabetza, egungo eredu agortua aldatu eta justizia sozialean oinarrituriko jendarte euskaldun parekidea eraiki ahal izateko.

Egun, indar metaketarako egindako esfortzu horrek geroz eta babes zabalagoa duela baiezta dezakegu. Herri honen etorkizunerako erreferentzi nagusia bilakatzeko bidean doa, indar metaketa eta babes soziala handitzen baitoa.

Parez pare, orain artean herri honen kudeaketa instituzionalean jardun dutenak, orain arteko eredu bera mantendu nahian dabiltza. Porrot egin eta galbidera garamatzan eredu bera hain zuzen ere. Lehengo lepotik burua batzuek.

Zentzu horretan, pentsaezinak ziren jarrera eta ekimenak gauzatzen ikusi ditugu orain arteko status quoa mantentzearen izenean. Esaterako, zer dela eta Aieten parte hartu zuen PNVren kobertura, laguntza emate eta mezu ulerkorrak PPren oldarraldi errepresibo eta inmobilismoaren aurrean? Zer dela eta PP eta PNVk Kutxen eta Kutxabanken etorkizunean parte hartzea ukatu Bilduri eta azkar batean Kutxen pribatizazioa burutu? Zer dela eta PP-PNV-PSOEk blokea osatu, hondakinen gaiarekin iskanbila politiko artifiziala eraginez? Zertarako San Markoseko ordezkaritza aldatu eta Bilduren aurka zentsura mozioak adostu? Zer dela eta eskaini dio bere laguntza osoa PNVk Raxoiri erreskatearen aurrean? Zer dela eta egiten dute bat hiru alderdi hauek presoen pelikula baten kontra, adierazpen askatasunaren kontra, ilegalizazioaren mamua berriro ere elikatuz? Zer dela eta egin dute bat teknikoki hain argia zen Donostiako autobus geltokiaren aferan? Zer dela eta geratu ziren mutu PSOE eta PP Bidegin PNVk utzi zuen zulo ekonomikoa eta kudeaketa desfasea argitara atera zirenean?

Elkarri laguntza ematen ari dira, eredu politikoa bera bere horretan mantendu dadin; «nik zuri hala lagunduko dizut zuk beste horretan hala jokatzen baduzu…». Berdin du gatazkaren konponbidean izan, edota bestelako gai sozialekin izan. Eta gure ustez, aipagarria da oso, joko horretan hainbat hedabidek betetzen duten papera. Gezurra eta manipulazioa lotsagabe baliatuz, egunero egunero, errealitateak desitxuratu, ezkutatu edota asmatu egiten dituzte interes politiko eta ekonomiko jakinei erantzunez.

Hausnarketa egitera gonbidatzen zaituztegu, etorkizun hurbilean emango diren gertakizun ezberdinak, hemen azaldu ditugun logiken baitan emango diren edo ez aztertu eta balora dezagun.


Gure esku dago!

Apirilak 2, asteazkena. Aitziber Berrueta iruindarrari elkarrizketa egin diote ETBn. Bere aita Anjel duela 10 urte hil zuten Valeriano eta Miguel de la Peña aita-semeek. Arrazoia, dakizuen bezala, martxoaren 11ko Madrilgo atentatuen ostean, Anjelek bere okindegian ETA ez zioen kartela jartzeari uko egin izana. Valerianok egin zion tiro, eta bere seme Miguelek ondoren hainbat aizkorakada eman…

Miguel baina… aske da gaurtik bertatik, baldintzapeko askatasunean, eta Aitziber suminduta ageri zaigu. Albiste hori gutxi izango balitz bezala, duela egun batzuk familiak Anjel oroitzeko jarri nahi izan zuen plaka kendu egin zuten Iruñeko udaltzainek, UPN nagusi den Udalaren agindua jaso ostean…

Aitziberrek, bere familiak, bere lagunarteak… ez du, ordea, benetako justizia egin arte etsiko! Euskal gizarteak berak ere inposaketa ororen gainean (Espainiako bandera EAEko eta Nafarroako udaletxeetako balkoian jarri beharra, LOMCE legea…) etsiko ez duen bezala! Geure geroaz erabakitzeko eskubidea dugu, martxoaren 29an Bilboko Casilla kiroldegian erakutsi genuen… eta ekainaren 8an Iruñea eta Durango lotuko dituen giza katean erakutsiko dugun bezala!

Izan ere, ba al da erabakitzeko eskubidea aitortzea baino ekintza demokratikorik? Demokrazia edota bakea hitza hitzetik hortzera darabilten askoren ustez, badirudi ezetz! Katalunian azaroan egiteko asmoa duten galdeketari eta hemen egin nahiko genukeenari muzin egin diote behin eta berriro Espainiako, Nafarroako Foru Erkidegoko edo Euskal Autonomia Erkidegoko hainbat politikarik, oro har, konstituzionalista deiturikoek! Azkenaldian, gainera, pairatzen ari garen krisialdia aitzakia hartuta, lelo bera darabilte koruan: «Es hora de aunar fuerzas… ¡y más en tiempos de crisis! No separar, sino aglutinar; sumar… y nunca restar», «sentarnos en una mesa a hablar, a dialogar». Luze eta zabal mintzatu behar omen dugu! Hori bai, beti Espainiako Konstituzioaren aterkipean. Bestela esanda: «Zartagia guk beti eskutik!», eta atzo, gaur eta bihar… «¡Viva Una, Grande y Libre!».

Jarrera horri eman beharreko erantzuna ondo baino hobeto laburbiltzen du Kirmen Uribe idazle bizkaitarrak Gure esku dago bideokliperako osatutako testuak: Hormak eta harresiak ez ditugu maite! Elkarrekin bizi nahi dugu soilik! Ez dugu beste inor mendean hartu nahi! Etorkizuna hautatu, ez besterik!

Bideoklipa aipatu dugularik, oraindik ikusi ez dutenei gonbitea egin nahi nieke ikus dezaten, benetan ederra eta hunkigarria baita! Bejondeiela Kirmeni berari, musikaz arduratu diren Eñaut Elorrietari eta Kepa Junkerari, eta parte hartu duten abeslari eta dantzari guztiei! Eta Anjel Oiarbide, Zelai Nikolas, Xabier Euzkitze, Porrotx eta beste askori: Mila esker ilusioa berpizten laguntzeagatik! Gure esku dago, lagunok!! !

Aitor Asurmendi.


Babes publikoko etxeen sustapena eztabaidatuko dute gaur, Zamudion

Euskadiko Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialaren ondorioz, mahaiak lanean hasiko dira gaur.

Babes publikoko etxebizitzen sustapena eta lurzoruaren beharra aztertuko dute gaur 50 lagun inguruk Euskadiko Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialaren ondorioz sortu diren lan-mahaietan.

Biharko bilera Zamudioko Parke Teknologikoan egingo dute. Parte hartzaileak lan-mahaietan banatuko dira eta mahai bakoitzean eztabaidatuko diren lehentasunezko helburuak zehaztuko dira, baita erronkari aurre egiteko mekanismoak eta konponbide posibleak eta jardun-lerroak ere.

Euskadiko Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialaren aurkezpen-jardunaldiaren ondoren, eta bertara gonbidatutako erakundeen ondorio eta ekarpenak aztertu eta gero, planteatutako ardatz estrategiko bakoitza sakontasunean landuko duten lan-mahaiak izango dira otsailean.

Hauek dira eztabaidatuko diren ardatz estrategikoak: Babes publikoko etxebizitzen sustapena eta lurzoruaren beharra; Etxebizitzen birgaitzea eta hiri-berritzea; Alokairuko parkea eta etxebizitza irisgarrien stocka; Etxebizitzaren sustapen-publikoarekin loturiko erakundeak eta Zerga-arloko, finantzaketako eta laguntzetako politika publikoak

Etxebizitzaren arloan agente publiko, sozial eta pribatu guztien arteko adostasuna lortzea da abiarazitako prozesuaren helburua, gaur Jaurlaritzak ohar batean azaldu duenez.

Euskadin hurrengo urteetan garatu beharreko lerro estrategikoak eta jardun-esparruak bideratzea ahalbidetuko duen adostasuna eta Jaurlaritzak Eusko Legebiltzarrean aurten aurkeztuko duen Etxebizitzaren Lege proiektuaren oinarri izango dena.

Jaurlaritzaren ustez, asmo handiko helburu hori lortzeko ezinbestekoak dira parte hartzaileen lankidetza eta ekarpenak.


Hondakinen kudeaketa tasaren eta 'Hispanitatearen Egunaren' inguruko bi mozio aurkeztu ditu EH Bilduk

Hondakinen kudeaketa tasak izango duen %20ko igoera eta "Hispanitate Egunaren" inguruko mozioak datorren urriaren 30ean egingo den osoko bilkuran eztabaidatu eta bozkatuko dira.

Bi mozio aurkeztuko ditu Laudioko EH Bilduk datorren urriaren 30eko osoko bilkuran.

Lehenengo mozioak Gasteizko Udalak tratamendu mekaniko biologikorako instalazioan hondakinak isurtzeko tasaren igoerari egiten dio erreferentzia. Gasteizko udal gobernuak Alderdi Popularraren laguntzaz %20 garestitu nahi du tratamendu horretan hondakin organikoak isurtzeagatik Arabako udalek ordaintzen duten tasa.

EH Bilduk gogorarazi du Araban sortzen diren hondakinen %28a dela bakarrik hiriburutik kanpoko herri eta koadriletan sortua. Igoera honekin, EAJk eta PPk Gasteizeko diru-kutxa, gainerako arabarren kontura bete nahi dutela uste du Laudioko EH Bilduk.

Koalizioaren hitzetan, Gasteizko Udal Gobernuak hondakinen tratamenduaren gestio oso txarra burutu du eta tasaren %20ko garestitze horrekin eragindako gainkostua Arabako gainerako herritarrei ordainarazi nahi zaie. Era berean, Arabako foru Aldundiaren esku hartze eza salatu du.

Urriak 12

Bigarrena, urriaren 12a “Herri indigenen eta kultura-aniztasunaren aldeko egun” izendatzearen aldeko mozioa da.

Espaniako festa nazionala, Amerikako aurkikuntzaren oroigarri gisa ospatzen dena, dozenaka milioika indigenen heriotza eragin zuen konkista odoltsuan oinarritzen dela salatu du EH Bilduk. Udal taldeak festa inposatutzat salatzen ditu urriaren 12ko ospakizunak, bai Latino-Amerikako herrietan zein Euskal Herrian bertan.

Horren aurrean egunaren ulerkera aldatzeko proposamena egin du. Amerikar kontinenteko herrialde askotan egin bezala (Venezuelan 'erresistentzia indigenaren eguna', Costa Rican 'kulturen eguna'...) helburua da gurean ere 'Herri indigenen eta kultura-aniztasunaren aldeko egun' bezala izendatu eta ezaugarritzea.

EH Bilduk Euskal Herri osoko udaletxeetan aurkeztu ditu antzeko mozioak. Esaterako, Iruñeako Udalak aurreko astean eztabaidatu eta onartu zuen.


Euskaraldiaren balorazioa egiteko saioak antolatu dituzte

Pasaiako Euskaraldiak balorazioa egin nahi du eta horretarako lau saio antolatu ditu, bana barruti bakoitzeko. Helburua, pasaitarrek egitasmoaren gainean duten iritzia jaso, ekarpenak bildu eta aztertzea, etorkizunean aintzat hartzeko. Bizipenak elkarbanatzea da asmoa, hausnarketa pertsonalak eta kolektiboak bultzatzeko.

Parte hartzera deitu dute antolatzaileek, “11 egunetan zehar bizitako esperientziak partekatzea Euskaraldiari itxiera emateko eta datozen 365 egunetan ere ahobizi eta belarriprest izatera animatzeko aukera ona” dela baietsita.

Edonola ere, balorazio saioetara ezin joatekotan, Internetez balorazio inkesta egiteko eskatu dute.

Euskaraldiak Pasaian oso harrera ona izan duela nabarmendu dute iniziatibaren bultzatzaileek, eta parte-hartze datuak gogorarazi dituzte. Denera, 2.210 lagunek eman dute izena, 1427 ahobizi eta 783 belarriprest. Guztiak zoriondu dituzte.

Saioak:

Trintxerpe: hilaren 17an, 19:00etan, alkateordetzan.

Antxo: hilaren 18an, 18:00etan, kultur etxean.

San Pedro: hilaren 19an, 18:00etan, udal aretoan.

Donibane: hilaren20an, 18:30ean, Donibaneko kultur aretoan.


Azoka Iortiara lekualdatuko da

Aurreko ostiralean ezohiko bilera egin zuen Altsasuko Udalak eta erabaki zuen azoka tokiz aldatzea. 1991z geroztik azoka Alde Zaharrean eta Zumalakarregi plazan egin da, urtero txandakatuz. Aurten zabalguneko plazan egon da eta Alde Zaharrera bueltatzekoa zen 2009an. Baina udalak erabaki du 2009ko aurreneko sei hilabeteetan Iortia kultur guneko plazan eta baratzeko bide plazan jartzea azoka. Aldaketaren alde NaBai, EAE-ANV eta IU-EB agertu ziren, kontra PSN eta UPN abstenitu egin zen.

Iortiarako aldaketa sei hilabeterako izanen da, proba moduan. Izan ere, orain arteko kokapenek hainbat eragozpen sortzen dituzte, batez ere, trafikoari dagokionez, eta hori eragotzi nahi luke kokapen berriak. Baina ikusteko dago probaldiak behar bezalako emaitzak ematen dituen, aurki hastekoak baitira Iortia inguruko hainbat sare eta zoladura berritzeko lanak.Antza, azokaren lekualdaketa aztertu zen batzordera PSN eta UPN ez beste, talde guztiak agertu ziren, eta bilkuran erabakitakoa gutxieneko adostasuna sortu zuena izan zen.

Festak

Altsasuko Udalak azken bilkuran erabaki zuen 2009. urtean festak irailaren 10ean hastea, ostegunarekin. Despeditu, berriz, 14an despedituko dituzte festak altsasaurrek, astelehenarekin. Alde Zaharreko Tabernariek eta beste zenbait erakundek egindako eskaria onartu zuen udalak. Aldeko boza eman zuten NaBai-k, EAE-ANV-k eta IU-EB-k. Alderdi Sozialista kontra agertu zen eta UPN-k abstenitu zen. Alderdi SozialistaOstiraleko bilkura eta gero, prentsak azaldu duenez, PSNko zinegotziek udal gobernuan jarraitzeko zalantzak azaldu zituzten. Sozialistak kexu dira alkatetzako taldearekin "gai sozialetan erabakiak unilateralki hartzen dituelako". Azokaren kokapen eta festen daten aldaketaren adibideak jarri zituzten. "NaBairen jarrera aldatzen ez bada, gobernu taldea uztea aztertzen ari gara" gehitu zuten sozialistek.

Bestalde, ostiraleko ezohiko bilkuran presente izan zen Mari Carmen Otaegi, NaBaiko zinegotzia. Garilean, "arrazoi pertsonalak" direla eta dimisioa eman zuen, baina ez zuen gauzatu eta berriro udalean lanean da. Bilkuran faltan izan zena koalizio bereko Jonjo Agirre izan zen, berriki dimititu duena.


Antxoko txupinazoa, 20:00etan

20:00etan hasiko dira Antxoko sanferminak. Txupinazoa zuzenean ikusteko aukera dago OARSO BIDASOKO HITZAren jaietako webgunean: oarsobidasokojaiak.hitza.info.


Presoen sakabanaketa salatzeko brindisa izan zela esan dute auzipetuek

Tafallako jaietan egindako brindisagatik auzipetutako hiruek onartu dute ekitaldian parte hartu izana. Euskal presoen sakanabaketa politika salatzeko ekintza izan zela esan dute, ez omenaldi bat.

Tafallako jaietan, 2016an, presoen alde egindako brindisean terrorismoa goratzea egotzita, Oier Araiz Iglesias, Fernando Sota Virto eta Gorka Labat Ibarrola epaitu dituzte gaur Auzitegi Nazionalean. Jose Javier Oses Carrasco ETAko presoa omentzea eta terrorismoa goratzea leporatzen die fiskalak.

Hiru auzipetuek onartu egin dute ekitaldian parte hartu izana, baina presoen sakabanaketa politika salatzeko brindisa izan zela esan dute, ez omenaldi bat.

Fiskalak bina urteko kartzela zigorra eta 4.800 euroko kalte-ordaina eskatu ditu Araizentzat eta Labatentzat. Sotarentzat, berriz, zigor-eskaria handitu egin du; bi urte eta erdiko espetxe zigorra eskatu du azken horrentzat, delitu bera berriz egiteagatik. Aurretik zigortuta zegoen terrorismoa goratzea egotzita.

Epaiketan hiru auzipetuek nabarmendu dutenez, Tafallako jaietan urtero egiten dute presoen sakabanaketa salatzeko ekitaldia.


Foro Sozialeko kideak Kaleragunean izan dira

Foro Sozial Iraunkorreko ordezkaritza bat Kaleragunean izan da ostiral eguerdi honetan. Martxoaren 10 eta 11rako Donostian eta Hendaian antolatu duten 4. Foro Sozialeko helburuak aurkeztu dituzte, "Kalera Kalera" ekimenari babesa adierazteaz gain.

Giza-katea Kontxan

Usurbilgo Kaleragunea azken egunetan da. Igandean amaituko dute preso ohiek, abenduaren 10ean hasi zuten hilabeteko itxialdia. Aurretik ordea, ostiralean giza-katea antolatu dute Donostiako Kontxako Badian. Haizeen Orrazia eta Paseo Berriko Oteizaren eskultura lotuko ditu mobilizazioak. Eskualdeka osatuko da giza-katea. Eskualdearen arabera, biltzeko bi leku finkatu dituzte. Buruntzaldeko herritarrak, hilaren 6an 18:30etan Donostiako Alderdi Ederren hitzartu dituzte. Gogoan izan, suargi bat eraman beharko du giza-katean parte hartu nahi duen pertsona bakoitzak. Kandelak eta edalontziak ekitaldi gunean bertan banatuko dituzte antolatzaileek. Giza-katea osatu ostean, 19:00etan amaituko da ekitaldia, Kontxako Erlojuen gunean. Esteka honetan dituzue xehetasun gehiago: Kontxako giza-katea

Euskal Preso Politikoen Kolektiboak iragarritako hausnarketa prozesuari bultzada eman eta mobilizazio ziklo berri hasiera emateko deitu duten ekimen honetara gonbidatzen dute herritar oro, "bereziki konbokatu nahi ditugu azken 40 urte hauetan amnistiaren eta askatasunaren alde borroka egin duen pertsona oro".

Kalera Kalera! Bakea eta Askatasuna irabaztea!

Urtarrilak 6, ostirala

18:30 Kandeladun giza-kate erraldoia Donostiako Kontxako Badian, Donostiako Haizearen Orraziatik Oteizaren Paseo Berriko eskulturara bitarte. Biltzeko hitzordua, Alderdi Ederren.

19:00 Ekitaldi amaiera Kontxako erlojuan.

Urtarrilak 7, larunbata

19:00 Errezitaldia Lasarte-Oriako Kultur Etxean, "presoen hitzak oinarri. Olatz Lasagabasterren hitzak Alacantetik".

19:00 Kontzertu gaua frontoian: Aitor Gorosabel eta Xabi Bastida (Su ta Gar); Tajon Prieto y los Kuajalotes: Xabi Solano eta DZ (Esne Beltza); Gu Geu; Guda Dantza; Ze Esatek! ; Izeberg; Anje Duhalde; Zaparra; Pelax; Keu; Kezka; Garilak26; Dj Miau; Peio eta Olatz (Skakeitan); Physis Versus Nomo. Sarrera: doan.

Urtarrilak 8, igandea

12:00 Kaleragunearen itxiera ekitaldia.

Informazio gehiago:

kalerakalera.eus

Facebook: Kalera kalera

Twitter: @kalera_kalera

Antolatzailea: Kalera Kalera! ekimena.


Iragan borrokalaria, etorkizun itxaropentsua

Fukushimako hondamendia gertatu eta gero, energia nuklearrarekiko menpekotasun handiena duen laugarren herrialdeak, Alemaniak, energia hori 2022rako guztiz alboratzea onartu du. Etorkizuneko errealitate berrira gerturatu gaituzte hainbat alemaniarren eta Alemaniara alde egindako japoniarren historiek.

Japonian, bi bonba atomiko pairatu zituen herrialdean, amen esan zioten energia horren erabilera zibilari: lehentasunezko estrategia nazional bihurtu zuten teknologia merkea, hazkunde ekonomikorako oinarria ezarriz. 2011ko martxoan Fukushimako istripuarekin batera deuseztatu zen ilusioa, lau erreaktore nuklear kontrolik gabe zeuden. Globoaren beste puntan, Angela Merkelek energia atomikoa alboratzeko urratsak eman zituen, nork eta hilabete gutxi lehenago zentral nuklearren bizitza luzatzeko erabaki eztabaidatua hartu zuen kantzilerrak.

Shimomura familia, Japoniatik ihesi

Tokiotik ihesi, Miho eta Yoshihiro Shimomura hilabetetako haurrarekin Berlinera etorri dira bizitzera. “Nekatuta eta nahastuta nengoen japoniarren iritzi eta informazioekin” azaldu du Miho Shimomurak. “Urrun joan nahi nuen, lasaitu, Fukushima eta Tokiora begiratu kanpoko ikuspuntu batetik”. Istripuaren ostean, erradiazio maila altua zela-eta, urarekin arazoak izaten hasi ziren Tokion. Gobernuak haur txikiei urik ez emateko gomendatu eta hiruzpalau ordura ur botilak agortu egin ziren dendetan. Mihok Internet bidez erosi zuen ur frantsesa. Gobernuak ez zuen ezer esan janariaz, baina Mihok Alemaniatik erosten zuen haur-jana. “Informazioa oso iluna zen, zuzena eta okerra ezberdindu ezinik geunden”. Sedentarioak direla erakutsi dute japoniarrek: gutxi izan dira, Shimomuratarrek bezala, atzerriko laguntza-programetan parte hartzeko izena eman dutenak. Bikote gaztea da, eta Berlinen berriz hasteko prest badaude, semea arriskutik ateratzeko da batez ere.

“Ama gisa, barrikadetara joateko prest zaude” berretsi du Inge Haurik. 75 urteko emakumea Lauffen am Neckar-en, Stuttgartetik 50 kilometrora, bizi da senarrarekin. Hauritarrak, irakasle erretiratuak biak, ekologista ezagunak dira Hördelin poetaren sorlekuan. 1967an bertara bizitzera heldu zirenean, lehen semearen haurdun zegoen Inge eta, hamar kilometrora, Neckarwestheim zentral nuklearreko lehen erreaktorea eraikitzen ari ziren. “Bonba atomikoen ondoren, guk ere sinetsi genuen energia horren erabilera baketsua gauza ona zela”, onartu du. “Oso susmagarria egin zitzaidan eraikitzen ari ziren tximinia luzea. Informazio uholdeak irentsi genituen iritzi propioa izan ahal izateko, eta teknologia nuklearraren arriskuez jabetu ginen. Bigarren erreaktorea eraiki nahi izan zenerako, arrisku horren kontzientzia oso hedatuta zegoen biztanleen artean”. Plan nuklearrak geldiarazteko lehen saiakerak bide legaletik egin ziren. Herritarren lehen helegite antolatuak 1971n sortu ziren, Neckarwestheim, Breisach, Esenshamm eta Bonn-en aurreikusita zeuden zentral nuklearren inguruan. Fukushima Daiichiko zentrala orduantxe jarri zen martxan.

Europako beste herrialde batzuekin alderatuz, 1970eko hamarkadan Alemanian sortu zen energia atomikoaren aurkako mugimendua bereziki sendoa eta, denborak erakutsi duenez, jarraikortasun handikoa izan da. Baliteke Joahim Radkau historialariak arrazoia izatea, mugimendu sozial hau “Errepublika Federaleko diskurtso publikorik handiena eta aberatsena” izan dela argudiatzerakoan. Mugimenduak, lorpen zehatzetatik haratago, erresistentzia kultura bat markatu du. Euskal Herriko mugimendu antinuklearra ere indartsua eta anitza izan zen; denetariko protesta bideak erabili ziren, gatazkaren akabera ETAren ekintza armatuek ekarri zuten arren.

70eko hamarkadan heldu ziren Taichiro Kajimura eta bere andrea Berlinera, Tokion ikasketak bukatu ondoren. “Ez nuen geratzeko asmorik”, kontatu du umoretsu bizitza erdia Berlinen egin duen kazetariak. “Garai hartan, Mendebaldeko Berlinen, ez nintzen kanpotar sentitu. Hemen ezagutu nuen 68ko belaunaldia, Japonian ezagutzen nuena zen. Akaso lehenengo protesta-mugimendu globala izan zen hura”. Egungo bankuen kontrako Occupay mugimendua du gogoan. “Baina Japonian, Amerikako Estatu Batuen propaganda sistematikoaren eraginez, energia nuklearraren erabilera baketsua deitu zena kritikarik gabe onartu zen. Orain arte bizitako gezurra hondoratu egin da Fukushimarekin”.

1975ean, Inge Hauri alderdi sozialistan sartu zen buru-belarri. “Neckarwestheim-en, 27.000 helegitetik ez zen bakarra onartu –dio suminduta–, manifestazioak egin ziren, herri-iniziatiba sortu zen... baina erresistentzia ez zen izan Wyhl-en bezain arrakastatsua”. Mugimenduaren eredu da Wyhl: baserritarren eta unibertsitarioen protesta indartsuak, solidarioak eta baketsuak izan ziren. 1975ean zentralaren eraikuntza orubea okupatu zuten 28.000 pertsona inguruk eta ia bederatzi hilabete geroago joan ziren azken okupak. Hamar urte iraun zuen gatazka juridikoak eta zentralaren eraikuntza ez zen inoiz bukatu. Hala ere, borroka askoz ere bortitzagoak izan ziren, Borksdorf-en esaterako. Porrota adierazi zuen askorentzat. Baina mugimenduak garaipenak izan ditu behin eta berriro: Wackersdorf-en birprozesatzeko fabrikaren eraikuntza eragotzi zen. Gatazka jadanik ez zen lokala. 100.000 pertsona elkartzen ziren hainbat hiritako manifestazioetan.

Kontuan hartzekoa da erabilera zibilaren aurka zegoen jende gehiena erabilera militarraren kontra ere bazegoela, eta bake mugimenduak susperraldia izan zuela 1979-1983 urteen artean. “Garai hartan jakin zen amerikarrek Pershing izeneko misil atomikoak zabaldu zituztela Alemaniako base militarretan. Gure semeak horren kontrako manifestazioetara joaten ziren, eta ni haiekin”, dio Haurik. 80ko hamarkadan, blokeen arteko norgehiagokaren eta beldurraren estrategiaren aurka mugitu ziren masak. 1980an, hein batean mugimendu antinuklearretik sortu zen Berdeak alderdia ere.

Txernobylgo perretxikoei muzin

Eta 1986an, Txernobyl. Kajimuratarrek ez dute ordutik Poloniako perretxikorik erosi. Japonian aitzitik urrun geratu zen laino erradiaktiboa. Miho Shimomurak urtebete baino ez zuen artean. “Esan daiteke Alemaniako erreakzioa histerikoa izan zela”, aitortu du Haurik. Letxugak eta esne hautsa suntsitu ziren, ez zitzaien umeei hondar-kaxetan jolasten uzten... Alboan, Frantzian, antzekorik ez. “Baina genuen informazioak kezkatzeko arrazoia genuela esaten zigun. Eta sentsazioa zen, ez zela egia osoa kontatzen zigutena”. Informazioa are mugatuagoa zen Ekialdeko Alemanian. “Guk perretxikoak jaten jarraitu genuen kezkarik gabe –alderatu du Herbert Zühlkek lehor–, mugimendu kritikorik onartzen ez zuen sisteman, energia nuklearraren aurkako ahotsek ere ez zuten publikotasunik”.

Ekialdeko Alemaniakoa izan zen 1966an sare elektrikoa elikatu zuen lehen zentrala. Hogei zentral eraikitzeko ametsa zuten, baina bigarren bat baino ez zen egin, Lubmingoa, Greifswaldetik hurbil. Zühlke zentral horretako erreaktore-operadorea izan zen 1975etik aurrera, harresia jausi eta urtebetera Ekialdeko Alemaniako zentralak itxi zituzten arte: ez ziren behar eta ez zituzten Mendebaldeko ziurtasun estandarrak betetzen.

1990eko hamarkadan bateratzea izan zen gai nagusia eta asko jaitsi zen nuklearren aurkako mugimenduaren jarduera. Elkargunea Gorleben izan da garai makaletan: leku hori behin betiko biltegi posible modura ezarri zenetik –35 urtez atsedenik eman gabe–, hondakin erradiaktiboen auzia eztabaidaren gako bihurtu da. Halako biltegi baten xedea hondakin erradiaktiboak “ziurtasunez” milioi bat urterako biosferatik isolatzea da. Gorleben horretarako egokia ote den aztertu bitartean, behin-behineko biltegi gisa erabiltzen da. Hondakinak Castor izeneko bagoietan trenbidez garraiatzen dira haraino. Azken garraioa, 2011ko azarokoa, orain arteko geldoena eta garestiena izan da, baita polizialki bortitzena ere: Frantziako Le Havre-tik abiatuta, 125 ordu baino gehiago behar izan zuen trenak. Atzerapena arrakastatsutzat jo zuten manifestariek. “Emaitza geologikoen arabera, Gorleben ez da leku aproposa”, dio Kajimurak. 35 urte hauetan Gorlebeneko protesta kontaezinetan izan da bera eta familiarekin oporretan ere joan izan da bertara.

Oporretan bezala sentitu zen Nina Hensel, 23 urtekoa eta Kajimurarekin belaunaldia partekatzen dutenen alaba, azken blokeoetan parte hartzera Gorleben inguruko kanpamentuetako batera iritsi zenean. Begiak ubelduta bueltatu bazen ere, Hensel ez da kikiltzen den horietakoa: “Trenbideko harriak ateratzeko ekintzekin bat egitea erabaki genuen, nik ezin dut hogei orduz ipurdia trenbidean jarri”. Akziozko filmetatik soilik ezagutzen zuen zerbait bizitzea tokatu zitzaion. Ahotsean dardararik gabe gogoratzen ditu xehetasunak: “Nondik datorren ere ez dakizun odola. Mutil-lagunaren ahotsa poliziari gelditzeko eskatuz. Eta beldurrez, hil arte jotzen jarraituko ote gintuzten. Hiruzpalau minutu iraun zuen. Eskuetan bilurrak ipinita, burua estalita, kriminal arriskutsuen pare eraman gintuzten furgonetan kartzelara. Paradoxa da niri indarkeria leporatzea, indarkeria gure helburuen kontra doala sinesten baitut, baina uste dut zilegi dela kalte materialak eraginez protesta egitea”.

“Hondakinen arazoa –kritiko jarri da Herbert Zühlke– gobernu denek atzeratu nahi izan duten auzia da. Duela 50 urte geunden toki berean gaude”. Balizko biltegi berri bat bilatuko dela agindu du Gobernuak, Gorlebeneko azterketa-lanak bertan behera utzi gabe, ordea. Zühlkek lau erreaktoretako erregai nuklearra Castor-etan sartu eta Lubmin zentral ohiko behin-behineko biltegira eramateak eman dien lana ezagutzen du. Hamar urtez aritu da zeregin horietan eta erretiroa hartu arte zentralaren eraispen lanekin jarraituko du.

Mugimenduaren susperraldia

Lozorroan zegoela zirudien mugimenduak indar handia hartu zuen berriro 2010ean. “Manifestazio jendetsuen kultura indarberritu zen Merkelek zentralen bizitza luzatzeko erabakia azaldu zuenean”, azaldu du Haurik. Aurretik, 2000. urtean, energia mota hori pixkanaka itzaltzen joatea hitzartua zuten koalizio gorri-berdeak eta industria atomikoak. “Baina badator Merkel eta ezetz dio, ez dugula egingo. Eta gaur ere hortxe egongo ginateke Fukushimako hondamendia gertatu izan ez balitz”. Inge Hauri bera, Merkelek epeak atzeratu zituenean itzuli zen protestetara, eta 70-80etako lagunak topatu zituen. “Gero Stuttgarteko geltokiaren aurkako kontzentrazioetara joaten hasi nintzen, bertan bizi diren semea eta haren emaztearen engaiamenduak bultzatuta”.

Errepublika federal osoa jarri zen Stuttgarteko tren geltoki berriaren kontra sortu zen herri-mugimendu indartsuari adi. Inork espero ez bezala gurutzatu zen dena Stuttgarten. Hauteskundeak zeuden martxoan eta geltokiari buruzko jarrerek definitzen zuten kanpaina. Berdeek irabaziko zutela pentsa zitekeen. Irudi ikaragarriak heldu ziren Fukushimatik, ostirala zen. Astelehenean, energia politikan norabide aldaketa iragarri zuen Merkelek: zazpi zentral berehala ixtea agindu zuen, eta hiru hileko epean zentral denak berrikustea. Sinesgarritasun gutxiko maniobra Baden-Württemberg-en bere alderdiaren aukerak hobetzeko? Gaur, Berdeek Land batean duten lehen presidentea da Winfried Kretschmann, non eta 58 urtean zehar, kristau-demokrazia indarrean egon den Land kontserbadorean.

Kajimurak aurrez aurre adierazi zion Kretschmani: “Japonian Alemaniako bigarren politikari ezagunena zara”. Izan ere, japoniarrek arretaz jarraitzen dituzte Alemaniaren urratsak. “Ni zaharra naiz Japoniara itzultzeko. Asko dago egiteko, baina nik egin dezakedana Alemaniako informazioa helaraztea da. Horixe da nire betebeharra orain. Japoniako lobby atomikoak gorroto nau”, aitortu du Kajimurak. Bere kezkarik handiena da beste istripu bat gerta litekeela. Japonian berrikusi dituzten zentraletako bakar batek ere ez du jarraitzeko baimenik jaso eta otsailean 54 erreaktoretik soilik bik funtzionatzea espero da. “Hurrengo hamar urteetan Alemaniak egiaz industria atomikoarekin bukatzen badu, iraultza energetikoa izango da, mundu mailan puntakoa”, dio Kajimurak itxaropenez. Zortzi zentral itxi dituzte Alemanian eta 2022rako gainontzekoak ixtea erabaki da.

Etorkizun berdea?

Hauri mesfidati agertu da: “Sinestarazi nahi digute norabide aldaketa ez dela posiblea. Hodiak ez direla prest egongo haizearen energia garraiatzeko, Magrebeko herrialdeetatik –politikoki sutan– erosi nahi zen eguzki-energia ez dela ziurra... Kontrako propaganda itzela egiten ari dira”. Iraultza energetikoa izango bada, haize-errota eta hodi berriak baino zerbait gehiago beharko du Alemaniak. Energia sortu eta erabiltzen duten azpiegituren erabateko aldaketa berdea eskatuko du, autoak, eraikuntzak eta fabrikak barne. Inork ez du ahazten alde batera Polonia dutela, energia nuklearrarekin hastekotan; beste aldera Frantzia, zentralez josita. Zalantzen gainetik, haatik, idealismoa gailentzen da Hauriren hitzetan: “Erabat sinetsita nago, Alemanian ondo badoa, gainontzekoak atzetik eramango dituela”.

Shimomuratarrek bizitza berriari ekin diote Berlinen: haurtzaindegian lekua lortu, diru-sarrerak eta zeregina dutela frogatzen dituzten dokumentuak bildu, aleman ikastaroa hasi... Mihori ez zaio aurpegian etsipen izpirik antzematen: “Ez nuen sekula pentsatu Toraren lehen urtebetetzea atzerrian ospatuko genuenik. Agian uste nuena baino errazagoa izango da”. Beren bizimodu berriaz ari da, baina gure planetak bizi ditzakeen garai berrien isla ere izan daiteke.


Maria Paz Jimenezen lanek zabalduko dute Menchu Gal aretoaren denboraldi berria

Irungo Menchu Gal erakusketa aretoan dena prest dute denboraldi berrirako. Maria Paz Jimenez artistaren obrek apainduko dituzte aretoko hormak. «Artean emakumeek izan duten paperari ikusgarritasuna emateko Menchu Gal aretoak azkenaldian zaindu duen lerroaren fruitua da erakusketa hau», esan du Kultura saileko ordezkari Juncal Eizagirrek. Harekin batera, erakusketaren komisario Iñaki Ruiz de Egino izan da.

Artistaren 30 bat obra zintzilikatu dituzte, haren ibilbidea islatzen dituztenak. 1943. urtetik 1975ra bitarte osatutako zenbait jaso dituzte.

Erakusketa bihartik aurrera bisita daiteke (19:30ean inauguratuko dute), azaroaren 22ra bitarte. Bertaratzeko ordutegia, honakoa da: ostiral eta larunbatetan 18:00etatik 21:00etara eta igande eta jai egunetan aldiz, 11:30etik 13:30era.

Aretoko edukiera mugatua izango dela zehaztu dute udaleko iturriek. Musukoa eramatea derrigorrezkoa izango da.


Herriarteko finalera iristeko aukera dute oiartzuarrek

Gipuzkoako Herriarteko Txapelketako finalerdietan dira oiartzuarrak. Pasa den larunbatean jokatu zituzten joaneko hiru partidak, Madalensoron, eta Zizurkilen kontra 1-2 galdu zuten. Hala ere, hiru partidatan egindako tantoak batuta, 49na bukatu zituzten joaneko finalerdiak.

Bihar arratsaldean, 18:30etik aurrera, jokatuko dituzte itzuliko hiru partidak, Zizurkilgo Intxaur pilotalekuan. Kadete Mailan Aburuzatarrek Lasa-Etxeberria bikotearen kontrako partida dute. 22-8 irabazi zuten zizurkildarrek. Gazte Mailan, berriz, Sein eta Etxeberriak Alberdi eta Arrateren kontra jokatuko dute. Joanekoan, hura izan zen oiartzuarrek irabazi zuten partida bakarra.

Senior Mailako partida izan zen lehiatuena. Salaberria eta Ugalde oiartzuarrak markagailuan aurretik joan arren, Labaka eta Arregik poltsikoratu zuten norgehiagoka. Bihar arratsaldean oiartzuarrek dena eman beharko dute, uztailaren 1ean Donostian jokatuko den finalera iritsi nahi badute.


Danborradan parte hartzeko entseguak irailaren 1ean eta 2an

Irailaren 1ean eta 2an, osteguna eta ostiralean egingo dira irailaren 7ko danborradarako entseguak Otañoko kirolgelan, 20:00etatik 21:00etara. 2002 urtetik aurrera jaiotakoek (2002a barne) har dezakete parte. Izen-ematea entsegu egunetan egingo da. Ezinbestekoa da entseguetara gerturatzea danborradan atera ahal izateko.


Bidaideren azken ekintza, xaboi tailerra

Ikasturteko azken ekintza izango da Gurasolagunentzat, maiatzaren 26an, ludoteka. Xaboi tailerra egingo dute haur eta gurasoentzat. Animatu eta parte hartu. Azkena denez, zozketa egingo da bertaratuen artean. Sari interesgarriak izango dira!


65. Zinemaldiaren balorazioa egingo dute ‘Zurriolako butaka’ programan

Zortzigarren eta azken atalean, Maialen Beloki Zinemaldiko zuzendariordearekin hitz egiteko aukera izango dute Zurriolako butaka saioan. Horrez gain, Glocal in Progress egitasmoan saria eskuratu duen Telmo Esnal zinemagilearekin izango dira. Bukatzeko, aldiz, umoreari tartea eskainiko diote Hamaika Telebistako ZokorrizTaren eskutik.

IRUTXULOKO HITZAren webgunean programa zuzenean ikusi ahal izango duzue 11:00etatik aurrera, helbide honetan.

Zurriolako butaka bost hedabideren arteko elkarlana da: Berria, IRUTXULOKO HITZA, Gaztezulo, Hamaika eta Zinea.


Yemenen, Rada hirian, 11 soldadu hil dituzte eraso suizida batean

Armadak hasitako operazioari erantzun dio Ansar al-Xaria talde islamistak erasoarekin, gobernuaren arabera

Yemengo Guardia Errepublikanoko 11 soldadu hil zituzten atzo ekialdeko Rada hirian, indar horren egoitza baten ondoan bonba auto bat lehertuta. Saba agentziaren arabera, eraso suizida bat izan zen. Gobernuak Ansar al-Xaria talde islamistari egotzi dio atentatua. Agintarien ustez, armadak talde horren aurka atzo bertan hasitako erasoaldiari erantzun nahi izan diote islamistek.

Larunbatean armadak 48 orduko epea eman zion Ansar al-Xariari, ustez talde horrek bahituta dauzkan hiru mendebaldar askatzeko —Finlandiako bi, eta Austriako bat—. Ansar al-Xariak ukatu egin du bahituak dauzkanik, baina armadak ez dio sinetsi.


Argazkiak | Bidebietako frontoia jendez lepo Anjel Collado basauriarraren bakarrizketan

Laugarren urtez jarraian, bakarrizketa eskaini du Colladok Basauriko jaietan. Orain arte Urbiko Lagunaken lonjan egin du, aurten baina, aulkiak kalera atera eta Bidebietako frontoian eskaini du bakarrizketa, Urbiko eta Basatiaken laguntzarekin. Jendetza hurbildu da basauriarraren istorioak entzutera.


Donejakue Kostaldeko Bidearen bost etapa antolatu dituzte gazte zornotzarrei zuzenduta

Interesaturik dauden 18 eta 25 urte bitarteko gazteek aukera izango dute itsasaldeko eta nekazaritzaren arloko Euskadik, edota hiritarrak eta landatarrak bat egiten duteneko hurbileko tokiak ezagutzeko, kultura eta kirol jarduerak konbinatuz.

Zornotzako Udalaren Ametx erakunde autonomoak Donejakue Kostaldeko Bidearen bost etapa egiteko ibilaldia antolatu du gazte zornotzarrei zuzendurik, Gipuzkoako kostaldean hasi eta Bizkaiko mendebalderainoko tartea burutzeko aukera eskainirik.

Lehenengo etapak Irunen izango du hasiera eta bosgarren eta azkena Gernika-Lumon amaituko da. Lehenengo lau etapak egin ondoren, aterpetxeetan egingo dute lo ibiltariek eta bosgarrenean, berriz, Zornotzaera itzuliko dira.

Izena emateko epea uztailaren 29ra artekoa da, Zelaietan. Inskripzioa egin nahi dutenak goizeko 10:00etatik eguerdiko 14:00etara Gazteentzako Informazio Bulegora hurbil daitezke eta arratsaldeko 17:00etatik 20:00etara Gazte Txokora. Taldean ere eman daiteke izena, hiruko taldeetan gehien jota. Jarduera honen prezioa, beherapenak ezarrita, 120 €-koa da.

Ekimena burutzeko, 15 lagun behar dira gutxienez eta 25, berriz, gehien jota. Donejakue Bidearen bost etapa egingo dira, eta aurreikusita dago hurrengo deialdi batzuetan ibilbidea osatuz joateko aukera.

Ibilgailu baten laguntza izango dute ibiltariek motxila handienak eramateko eta beraiek zama arinagoaz ibili ahal izateko. Gosaria, bazkaria eta afaria ere emango zaie. Ibiltariek edariaz eta ibili bitarteko jatekotxoez arduratu beharko dute.

Egunean 20 kilometro inguru egingo dira. Horretarako, garrantzi handia dauka janzkerak eta oinetakoek, egokiak izan behar baitute. Izena ematean, partaideek ekarri beharreko materiala zehazten duen informazio orria emango dute antolatzaileek.


Astelehena da VI. Mendi Jaian aurretiaz izena emateko eguna

Ekainaren 3an (domeka) egingo dute Gernika-Lumoko proba; Urdaibai Kopako hirugarren mendi lasterketa izango da. www.urdaibaikopa.eus atarian izena eman behar da.

Mendi martxetan izena ematean 10 euro ordaindu behar dira; 14 urtetik beherakoek 4 euro ordaindu behar dituzte. Mendi lasterketa eta BTTko izen emateari dagokionez, federatuta daudenek 12 euro ordaindu behar dituzte, eta federatu gabeek, berriz, 14 euro.

Iaz moduan, aurten ere elkartasuna eta kirola batuko ditu Mendi Jaiak, euro solidarioarekin. Oraingo honetan izen emate bakoitzeko euro bat Donohue sindromea duen Maialen Aulestia umeari laguntzeko izango da ( #gomaialen ). Donohue Sindromea gaixotasun arraro bat da, ez dago tratamendurik edo sendabiderik sindrome horri aurre egiteko. 50 kasu ezagutzen dira munduan; Espainiako estatuan hiru kasu diagnostikatu dituzte, eta gaur egun, Maialen Aulestia da gaixotasun horregaz dagoen ume bakarra.

Iaz Wolf Hirschhorn o 4p- Sindromea Fundazioari 1.000 euroko txekea eman zioten, gaixotasun arraro horren ikerketan laguntzeko.

17,5 kilometro izango ditu mendi lasterketaren zein martxa luzearen ibilbideak, eta martxa laburrarenak 8,5 kilometro. BTT martxan ere bi ibilbide daude aukeran: 28 kilometrokoa eta 42 kilometrokoa.

Martxa luzea egingo dutenentzat 09:00etan jarri dute irteera-ordua; 09:30ean BTTko txirrindularientzat; 10:30ean korrikalarientzat, eta 11:00etan martxa laburreko parte hartzaileentzat.

Ibon San Migelek eta Amaia Jauregik irabazi zuten iazko lasterketa.


BASKISTAN: JAMELAO – 90 urte samban

JAMELAO – 90 urte samban

90 urte dituela, Jamelaok hainbat diska ditu bere izenean. Kantari zoragarri hau, familia pobre batean jaio zen Rio de Janeiroko San Cristovao auzoan 1913ko maiatzak 12an, samba-ri eman dio bizitza osoa. Bere ahots herdoildu aberatsa, ikutu arin, jostagarriarekin, bihurtu da genero honetako adibide, genero bat gainera Brasil bera definitu eta herria sutan jartzen duena. Askorentzako Jamelao izenak sinonimo bat du, eta hau da Estaçao Primeira de Mangueira, Rio de Janeiroko samba eskolarik ezagunenetako bat eta askorentzako gertuena dagoena sambaren eta hiriaren bihotz historikotik. Jamelao da karnabaletako kantari ezagunenetako bat, eta hemen egiten duen Tom Jobim eta Chico Buarqueren (hauek ere eskolaren historiarekin estuki lotuak) ‘Piano na Mangueira’ harrigarriaren bertsioak zergatia erakusten du.

Marcio Faraco

Konposatzaile ezaguna zen, baina gutxik zekiten Marcio zela brasildar musika tradizionaleko bitxietako bat. Bere sormenarentzako aukera berriak bilatuz Brasil utzi eta Frantziara joan zen. Hiru diska nahiko izan dira arrakastarako bidea aurkitzeko. Bere azkena “Com tradiçao”, hitz tristeak eta erritmo alai eta amorratuak.

Celso Fonseca

Musikaria, konposatzailea, moldatzailea eta ekoizlea, Rio de Janeiroko Celso Fonseca brasildar izar handienetako bat dugu, bai eta bere kolaborazioen zerrenda amaigabea ikusirik brasildar izarren izarra: Milton Nascimento, Djavan, Caetano Veloso, Gal Costa, Chico Buarque de Holanda, Marisa Monte, Bebel Gilberto, JorgeBenjor, Virginia Rodrigues, Vinicius Cantuaria, Carlinhos Brown. Bere “Natural” bostgarren diska zoragarria izango dugu entzungai.

Saioa deskargatzeko, klikatu HEMEN.

https://www.bilbohiria.com/docs/podcast/baskistan/baskistan061113.mp3


Iñaki Segurola ‘Puntuka’: ‘Elkarrizketa’

Elkarrizketa batek adur berezia dauka elkarrizketatua lainezatzeko. Elkarrizketa batek haixe bat ematen dio elkarrizketatuari; ez duen garrantzi bat ematen dio; dakienaren itxura ematen dio, eta bere buruaren eta bere ideien jabe denarena. Eta ez da hola. Gauzatxo horiek denak daude sakoneko egia bat estaltzeko, eta egia hori da elkarrizketatua gixaixo bat dela, edo gajo bat dela. (Ez da banako jakin baten berezitasuna; espeziea da holakoxea.) Hori ez da sekula elkarrizketa batean agertuko, eta elkarrizketatuaren ustezko ibilbide, titulu, ideologia, afizio edo perbertsio guztien gaineko jarduna horixe estaltzeko bestetarako ez da: elkarrizketatua gixaixo bat dela, edo gajo bat dela.

Hori dena larritzen eta gaiztotzen da elkarrizketatua azalen batean ateratzen baldin badute, ni azkenengo Uztarria-ko azalean atera nauten bezala; horrek, azalean agertzen denak kopetan zazpi azal dituela erakusteaz gainera, jartzen du azaleratua erdigune moduko batean, ustezko zentraltasun edo bihotz batean, eta hori ere gezurra da, eta azalkeria da: inor ez da ezeren bihotz; izatekotan ere, zerbaiten mutxikin gara.

Baina hilabete hau ere pasako da eta elkarrizketa hori betiko ahaztuko da. Ni ere herritik sortu nintzen eta herrian urtuko naiz, edo urtua nago, ETA bezalaxe.

Elkarrizketa horretan bi galdera utzi nituen erantzun gabe. Bata zen “amets bat”; zein zen nere ametsa, alegia. Eta honetan ez daukat ETAren antzik, zeren hark bazuen amets bat, bazituen amets batzuk, eta gehienak amesgaizto bihurtu ziren nahiko azkar. Neri iruditzen zait esna-amets batean elkarrekin nahasten direla arrazoia eta ametsa, eta ezinezko edo zelebrezko nahaste horretatik munstroak jaiotzen direla ia beti, Goya y Lucientes jaunak capricho famatu hartan munduari erakutsi zion bezala.

Erantzun gabeko beste galdera izan zen nola ikusten nuen herria, edo holako zeozer. Ez nuen ezer ikusi orduan, baina harrezkero pare bat gauza etorri zaizkit edo berritu zaizkit nere gogoan. Asuntoa zabaletik edo orokorretik hartuta, ni ETA berri bat sortzearen aldekoa naiz. Ez ordea lehengo ETAren antzeko ezer; hura Estatuaren bortizkeria eta Kapitalaren logika imitatzeko makina bat izan zen gehienbat, eta Kapitalaren logika diot, zeren hildakoak fakturatzen zituen enpresa izan baitzen bere betean eta indarrik haundienean egon zen garaietan (eta “enpresa” deitzen zioten gainera bere aldeko sutsu askok, batere diximulurik gabe). Ez: nere ETA berri hori “Euskadi Ta Askitasuna” izango litzateke; ez dakit zer egingo lukeen, baina horixe litzateke izenez eta izanez: askitasun zuhur-jator baten aldekoa, eta bizitzen uzten ez digun askotasun eta gehiegitasun zoro-trixte honen kontrakoa.

Eta asuntoa zabaletik Azpeitira ekarrita, esan beharra daukat ni ere, ETA bezalaxe, “ezberdinen arteko akordio” baten alde nagoela herriaren gobernua bideratzeko. Heraklitok bere herritarrei eskatu zien adin batera edo helduak izatera iritsitakoan beren buruak urkatu eta gobernua gaxteen esku uzteko. Jende heldu ongi-formatuarekiko fidakaiztasun horretan partaide naiz ni ere. Orduan, esanda bezala, ezberdinen arteko akordio baten alde nago ni, eta ezberdin horiek izango lirateke, alde batetik, 30 urtetik beherakoak eta, bestetik, 70 urtetik gorakoak. Azpeitiko herria gobernatzeko modua Gaztetxearen eta Baigeraren uztartze batetik etorriko litzateke: bi jende-modu ezberdin horiek zertan datozen bat, huraxe izango da herrian egin edo desegin beharrekoa. Gizaki heldu ongi-formatuen gobernua ikusiegia dago; heldu gabekoen eta heldu-pasatuen agintea ikustekoa izan liteke.

Harako elkarrizketa hark nonbaiteko erdiguneren batean jarri baninduen, honako idazketa honek atzera neure lekuan utziko nau.


Egibar: "Euskal burgesia berria Amaiurren sartzen ari da"

EAJko Gipuzku Buru Batzarreko presidenteak uste du koalizioak ez duela proiekturik, eta "gero eta nabarmenagoa" dela han "ezker abertzaleak duen pisua". Egibarrek ez du argitu GBBko buru izateko aurkeztuko den.

Joseba Egibar EAJko Gipuzku Buru Batzarreko presidenteari Euskadi Irratian galdetu diote ea jendea joaten al den batzokietara alderdiko militante izan nahi duela esanez, eta erantzun du "bakarren batzuk" joaten direla egun, eta geroago esan du gaur "euskal burgesia berria Amaiurren sartzen" ari dela. "Baina ez diot gutxiesteko zentzuan".

Dena dela, Egibarrek uste du Amaiurrek ez duela "proiekturik", "hori antzematen ari zaie", eta, gainera, "gero eta nabarmenago dago han ezker abertzaleak duen pisua". Ezker abertzaleak, Aralarrek, EAk eta Alternatibak osatzen dute koalizioa. Joan den azaroko Espainiako hauteskundeetan 334.000 boto lortu zituen, eta zazpi diputatu —Hego Euskal Herrian, gehien—.

EAJren bidea aldarrikatu du GBBko buruak, eta azaldu du Xibertako 1977ko elkarrizketa haietan ezker abertzaleak "estrategia oker bat hartu" zuela. "Presoak-eta estrategia oker haren ondorio dira". Haren ustez, ezker abertzalea orain ohartu da horretaz. Orain "lehentasuna bakegintza" dela adierazi du, "eta ezker abertzaleak badaki". "Pazientzia" eskatu du.

Euzkadi Buru Batzarra osatzeko bilkura egingo du asteburu honetan alderdi jeltzaleak, Barakaldon, eta ondoren ekingo diete herrialdeetako zuzendaritzak hautatzeko prozesuari. Egibarrek adierazi du udaberri aldera izango direla zuzendaritza berri horiek, eta ez du argitu bera berriro aurkeztuko den GBBko presidente izateko. "Agian, hurrengo elkarrizketan esango dizut", esan du irratian.

"Euskadi" eraikitzeko EAJk duen konpromisoa azpimarratu du —"Euskadi niretzat zazpi lurralde dira"—, eta lan horretan alderdia "tresna" dela aldarrikatu du, "ez helburu, batzuei hori gustatu ez arren". "Familia politiko" horretan "joera desberdinak" daudela aitortu du.


Zertarako behar du euskarak marketina?

Iñigo Fernandez Kontu Exekutiboa da publizitate agentzia batean eta Euskara eta publizitatea izeneko blogean idazten du. Marketina arkatz bat bezala dela dio, zernahiren alde edo kontra erabil daitekeena. Marketina euskararen sustapenerako ere balia daitekeela aldarrikatu du artikuluan, erreparo handia dioten arren euskaldun askok.

Euskara sustatzeko bide eta moduen inguruan hainbeste hitz egiten eta idazten den garaiotan, harrigarri samarra ere bada gurean inork oraindik marketin ikuspegia hautatu ez izana ekarpen bat egiteko asmoz.

Euskararen inguruan filologiatik, soziolinguistikatik, psikosoziolinguistikatik eta beste hainbat esparrutatik jarduten den garaiotan -baita matematiketatik ere-, zergatik ez dugu baliatzen euskaldunok gaur egun merkatuetan eta pertsonengan eragiteko dagoen tresna eraginkorren(etako)a omen dena?

Marketin mix-aren lau osagaiek ematen duten ikuspuntua euskarari aplikatuz gero, ondorio eta lan ildo interesgarriak atera daitezke:ProduktuaMunduko hizkuntzen merkatuan, gainerakoak beste bada euskara. Gure produktua ez da bere lehiakideak baino kaxkarragoa.

Kimikaz, surfaz, astrofisikaz, sexuaz... edozeri buruz hitz egiteko balio du euskarak. Aukera handiak eskaintzen ditu, egia den arren erabiltzaileok zailtasunak ditugula euskaraz gai askoren inguruan erdaraz bezain aise aritzeko.

Produktuak berak, ordea, ez du aitzakia handirik. Kontsumitzaileok gara gure hizkuntzari zuku guztia ateratzeko gaitasunik ez dugunak. «Gehi dezagun ez dela berez hizkuntza kamutsik, horrelako hutsik ageri baldin badu, zorrotz zezaketen adina zorroztu ez dutenena dela soil-soilik errua, behiala Axularrek zioenez». (Koldo Mitxelena).

Produktuak izango du zer hobetua, seguru asko, baina haren sustapenean ditugun arazo edo ahuldade nagusiak ez daude hor; gure produktua benetan ona, kalitatekoa dela ikusten baita -baliagarria, gozagarria-, hiztunak hura erabiltzeko maila nahikoa txukun bat bereganatzen duenean.Prezioa

Euskara garestia dela diote batzuek. Asko kostatzen dela harekin moldatzea. Euskara ez dela batere ekonomikoa kontsumitzaileentzat, eraginkortasun gutxiko egitura omen duelako.

Baliteke hain aspalditik datorren produktuak, garaian garaiko premiei erantzuteko aldaketa batzuk izan dituen arren, oraindik ere arazoren batzuk izatea gaur egungo komunikazio modu edo premietara moldatzeko, baina hori ez da nahikoa arrazoi azaltzeko zergatik ez dugun asmatzen haren sustapenean nahi genukeen neurrian.

Gure produktua ez da oro har ez konpetentziarena baino merkeagoa, ez eta garestiagoa ere, eta daukaguna dagoen horretan saldu behar dugu. Euskara etengabe hobetzen saiatu beharra daukagu aldi berean, jakina, baina ez gaitezen engaina euskara garestiegia dela pentsatu, eta hura ekonomikoagoa izan arte ezin aurreratu ahalko dugula sinestuz edo, are okerrago, hura ekonomikoago bihurtuta euskararen sustapena askoz errazago etorriko dela sinestaraziz.

Bestalde, euskara ikastea zaila dela errepikatzen dute askok behin eta berriz. Lehenbailehen ezeztatu behar dugun mitoa da hori. Produktu bat garestia edo merkea suertatzea pertzepzio kontua da sarritan (subjektiboa delako ordaintzen denaren eta ustez jasotzen denaren arteko erlazioa), eta sentsazio hori aldatu behar dugu, besteak beste hizkuntza franko dagoelako munduan gurea baino zinez zailagoak direnak. Txinera, esaterako, hizkuntza zaila da ikasten, guretzat behintzat, eta merketzat jotzen dute batzuek lan-munduan zabaltzen dituen aukerak kontuan hartuta.

Banaketa

Ez da erraza gure produktua edozein bazterretan topatzen, ezta bere merkatu naturalean ere. Zer hobetu handia daukagu, beraz, alor honetan.

Bertakoa izan arren, desabantailan dago gure produktua, orain gutxi arte merkatu-erregulatzaileek baztertua eduki dutelako. Gainontzeko lehiakideen estatus bera behar luke gure produktuak, gutxienez, aukera berdintasunean lehiatzen hasteko. Eta horretara heltzeko, euskararen aldeko ekintza positiboa beharko da, merkatuan eragin ahalmena dutenen laguntza aktiboa.

Legearen babesa falta du oraindik ere euskarak, batez ere EAEkoak ez diren euskal lurraldeetan, indarberritzen joateko, «salmenta-puntu» berriak lortzeko eta kontsumitzaile eta erabiltzaile masa zabalago batengana heltzeko aukera gehiago izan ditzan.

Gure produktuaren izaerak, gainera, argudio sendoak ematen ditu harentzako banaketa zabalago bat eskatu edo lortzen saiatzeko: kulturaren ikuspegitik altxor bat delako, ikuspegi ekologistatik bizitzen jarraitzeko eskubidea duelako, ikuspegi demokratikotik herritar askoren nahia eta eskubidea delako...

Komunikazioa

Esparru honetan dugu zeregin handiena: xede-talde guztiek euskara produktu erakargarri gisa har dezaten lortzeko; euskarak onura asko, prezio arrazoizkoan, eskaintzen dituela sinestarazteko; euskarari banaketa hobea eman diezaioketen xede-talde guztiak pertsuaditzeko; banaketa txukuna duen lekuetan gehiagok/gehiagotan kontsumitu eta erabil dezaten lortzeko; gure produktua indartu eta hobetzeko estrategikoak diren esparruak (hedabideak, hezkuntza, kultur industria, publizitatea...) sustatzeko...

Euskararen sustapenerako beharrezkoak diren helburu asko eta askotan paper zinez garrantzitsua joka dezake komunikazioak. Zer egin eta irabazi asko dute euskarak eta euskalgintzak komunikazioaren esparruan.

Hori, aurrena, sinestu egin behar da, ordea; eta hortik lor daitezkeen onura guztiak eskuratzeko beharrezko baliabideak jarri behar dira gero, jakina. Zer komunikatu asko dugu euskararen normalizazio bidean aurrerapausoak egiteko.

Barne komunikazioa falta dugu, euskaldunon artean euskara sustatzeko oinarrizko estrategietan adostasun zabal batera iristeko. Komunikazioa landu beharko dugu, baita ere, euskara gizarte osoarentzat erakargarri egiteko; jendea euskaraz hitz egitera motibatzeko; erdal komunitatearekin zubigintza lanak egiteko...

Bizi garen munduan gauza guztiek dute marketinaren eta komunikazio egoki baten beharra. Are gehiago, txikiek dute tresna horien beharrik handiena, txikiek behar dute izan tresna horiek erabiltzen beste inor baino ausartago eta trebeago. «Txikiak handia benzi leidi, asmoz eta jakitez». Hobe genuke, madarikatu ordez, serio helduko bagenio marketinari, zereginik ez zaigu-eta falta.

Tresna bat baizik ez da marketina, arkatz bat bezala, zernahiren alde erabil daitekeena. Interneti buruz askok esaten zuten gauza berbera ondorioztatu beharko dugu, beraz, hemen marketinaren inguruan: «etzazu gorrotatu tresna; aitzitik, erabil ezazu zure helburuak erdiesteko».

---------------------------------------------------------------------

«Euskara nola saldu?» Galdera horri erantzuteko saiakera hemen:

http://tinyurl.com/s2c6h


Abenduaren 1ean euskararen alde egitera deitu dute

Kontseiluak euskararen normalizazioa aldarrikatuko du Donostian antolatuko duen manifestazioan

Euskaraz bizitzeko aldarria kalera ateratzera dei egin du Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak. Heldu den abenduaren 1ean antolatu du manifestazioa Donostian. Hilaren 30ean, Kontseiluko ordezkariek manifestazioa iragartzeko agerraldia egingo dute, Donostiako Miramar jauregian, 18:30ean. Orain dela urte bi abiatutako Euskaraz bizi nahi dut dinamikaren barruan kokatu du Kontseiluak martxa. Ordutik, herritarren aldetik harrera ona izan duten hainbat ekimen egin ditu.

Euskaraz bizitzeko herritarrek duten eskubidea aldarrikatzea izango da manifestazioaren helburua; bereziki ,«arduradun politikoei» eskubide horri jaramon egiteko eskatuko diete. Ohar bidez, aldarria ozen egitea «inoiz baino beharrezkoagoa» dela nabarmendu du taldeak.

Izan ere, Kontseiluak salatu du administrazioek ez dituztela jarri nahikoa bitarteko, euskaraz bizitzea posible egin ahal izateko, eta ez dutela neurririk hartu. Azken 30-40 urteetan aurrerapausoak egin diren arren, Kontseiluaren arabera «ez dira nahikoak izan euskara normalizatzeko, eta ezinbestekoa da hizkuntza politiketan jauzia ematea».

Instituzioei proposamenak

Hilaren hasieran, datozen hamar urteotarako hizkuntza politikak izan beharko lituzkeen oinarriak proposatu zizkien Kontseiluak alderdi politikoei. Oraindik ere zenbait eremutan hizkuntza eskubideak urratzen direla eta, politika «berriak eta eraginkorrak» martxan jartzeko garaia dela adierazi zuten taldea osatzen duten erakundeek.

Euskararen normalizazioa sendotzeko esparru sozialak euskalduntzea ezinbestekoa dela nabarmendu zuen Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak eta, ildo horretan, aisialdia eta eremu sozioekonomikoa aipatu zituen. Hizkuntza eskubideak oinarrizko eskubideak direla gogorarazi zuen, eta horiek bermatzea instituzioen zeregina dela ohartarazi zuen.


Italiako Senatuak EBri hitz emandako neurriak onartu ditu

Diputatuen Ganberak asteburuan berrestea espero da. Berlusconik erreformak adostu ostean dimitituko zuela hitz eman zuen.

Italiako Senatuak 2012ko Aurrekontuen Lege proiektua onartu du. Lege horretan hain zuzen, Italiako Gobernuak Europar Batasunari hitz emandako erreforma ekonomikoak jasotzen dira.

Lege proiektuak aldeko 156 boto, kontrako 12 eta abstentzio bat jaso ditu. Oposizioko alderdi nagusiek, Alderdi Demokratikoak eta Hirugarren Poloak ez dute bozketan parte hartu.

Txostena, Diputatuen Ganberak berretsi beharko du asteburuan, eztabaida labur baten ondoren, eta neurriak adostutakoan, Silvio Berlusconi Italiako lehen ministroak dimisioa aurkeztuko duela aurreikusten da, joan den asteartean eman zion horren berri Giorgio Napolitano lurraldeko presidenteari.

Une honetan, Gobernu tekniko baten eraketa da Berlusconiren ondorengo garairako gehien entzuten den aukera. Italiak bizi duen egoera ekonomiko zailetik aterako duen pertsona bat buru duela.

Gobernu tekniko horren buru izateko hautagaien artean, Mario Montiren izena da gehien entzuten dena. Montik 68 urte ditu eta Parlamentuko indarren babes handia du. Asteazkenean Estatuburuak biziarteko senatari izendatu zuen eta lehen ministro izateko aukera bezala interpretatu dute hori.

Berlusconiren eta Van Rompuyren bilera

Herman Van Rompuy Europako Batzordeko presidentea Silvio Berlusconi Italiako lehen ministroarekin bilduko da gaur gauean, zorraren krisiaren inguruan hitz egiteko.


Hainbat herritar esanguratsurekin batera agerraldia egin du Arrasateko Sarek

Euskal presoen eskubideen aldeko atxikimendua agertu duten hainbat arrasatear bildu ziren atzo Kulturateko klaustroan, Mugi Dezagun Harria lelopean. Tartean, EH Bilduko eta Baleikeko zinegotziak, kazetariak, irakasleak edota kirol eta kultura arloetako aurpegi ezagunak izan ziren.

Bakarkako eta talde argazkiak atera zituzten klaustroan bertan, eta abenduaren 31an Arrasateko herriko plazan egingo den elkarretaratzean, eta urtarrilaren 9an Bilbon eta Baionan egingo diren ekitaldietan parte hartzeko gonbidapena egin zuten. Izan ere, harri handi hori mugitzen hasteko "ahalik eta esku gehien" behar dituztela azaldu dute.

"Abenduaren 31an herritarrei dei egiten diegu hemen osatu dugun soka horretatik benetan tiratzeko. Harri hori paretatik kentzeko esku asko behar ditugulako, esku desberdin asko, sentsibilitate eta ideologia ezberdinetako esku desberdinak behar ditugulako espetxe politika honen harria kendu eta aurrera jarraitzeko”, azaldu du Arrasateko Sareko kide Illart Azkaratek.

Arrasaten 7 preso eta beste hainbat iheslari ere daudela, eta senide edo lagun bakoitzak 40 minutuko bisita bat egiteko, batez beste, 1.646km egiten dituztela astero gogoratu du Sarek.


Kanal garbiketa egin dute

Leintz Gatzagako Hirigintzako zinegotzi Roberto Otazu eta herriko mantentze-lanen arduradun Xabi Jausoro kanal garbiketa egiten izan ziren pasa den zapatuan. Ia hilabetero egin beharreko lanean, ur kantitatearen arabera, pasoa itxi edo ireki beharra izaten dute kaudal minimoa mantentzeko.


Internet, ipuin batek erranik

‘Behin bazen Internet’ ipuin antzeztuaren aitzin lana erakutsi du 13R3P konpainiak Donazaharren. Gazte eta helduentzat pentsatu lana urtarrilean estreinatuko du.

Taula gainean, pantaila kubiko zuri handi bat joko eremuaren zabalera egiten duena. Horren aitzinaldean iragaten da kasik beti Maryse Urruti antzerkilariaren jokoa. Pantailan, ordenagailuz egin irudi numerikoak proiektaturik, jokalariak erabiliko dituenak etengabeko elkarrekintzan.

Ipuin bat da Behin bazen Internet. 13R3P konpainia prestatzen ari den Il était une fois l’Internet bere antzezlanaren euskarazko bertsioa. Frantsesezkoa 50 bat aldiz eman du, Frantzian, bere helbide ofiziala Lillen daukan konpainia horrek. Urruti amikuztarrak eta Elodie Darquie bidaideak osatu taldea da. Txomin Urrizak euskaratu bertsioa hasi dute muntatzen bi aste iraganez Donazaharre Lutxibordan, Hirigune Elkargoko herri antzokiak aterpeturik. Maiatzaren 5ean, lan zati eta bukatugabe bat aurkeztu zieten Donibane Garaziko 50 bat lehen mailako ikasleri.

Ipuin bat, beraz, baina ipuin antzeztua. Jokalari bakarrak pertsonaia anitz egiten ditu. Lehenik, istorioaren kontalariarena. Haurrei —edo ikusleari, helduentzat ere pentsatua baita— zuzenki mintzo zaie kontalaria, Data pertsonaia nagusiaren abenturaren kontatzeko. Baina, argi aldaketa batez, pantaila irudiztatuaren aitzinean pertsonaia anitz antzezten ditu Urrutik, istorioan sartuta. Internet munduko hiztegi berezia baliagarri izan zaie sortzaileei pertsonaien egiteko. Data pertsonaia nagusia adiskide da Didjit bere gisa pakete garraiatzailea denarekin. Biek Switch “Interneten bihotzean” lan egiten dute. Ez dituzte biziki preziatzen Wifi Surfer harroputzak. Aise goxoagoak zaizkio Datari Amatxi Modem eta Aitatxi Modem Internet kutxako zaindariak.

Zortziko handian kantatu eresi batekin abiatzen da Behin bazen Internet. “Behin bazen mundu miragarri/ handia misteriotsua/ alde orotara zabaltzen zen/ Internet zuten deitua”; eta ikus-entzuleari Data pertsonaiaren abentura epikoa kontatuko zaiola iragartzeko gisan: “Data gure heroi tematsua/ ezker-eskuin ibiltzen zen”. Kantutik kontakizunera, kontakizunetik pertsonaien antzeztera, haien istorioari jarraitzeko bideak kausitu dituzte Urruti eta Darquiek. Izenburutik ikus daitekeenez, Il était une fois la vie (Behin bazen bizia) telebistako marrazki biziduna izan dute ideia iturri Internet munduko ipuin antzeztu honen asmatzeko. Marrazki bizidunetako haur aireko eta karikaturatik osatu pertsonaiek egokiak dirudite halako istorioaren eramateko: ahoan bilo batekin mintzo da bata, Amatxi Modem xuka ari, zaluago dabiltzan Wifi Surfer handiusteak mendebaldeko euskalkian… Pantailan proiektatu irudi informatikoek ere marrazki bizidunen edo berdin bideo jokoen munduan sartzen dute publikoa, eta araberako soinu eta musikak borobiltzen abilki txirikordatu forma.

Datak nerabe arrunt baten galderak izanez, ikusleak guziz bat egin dezake harekin. Amodio istorio baten hastapena izateraino bere kable eta kutxa arteko bidaian. Pertsonaia batetik bestera pasatzeko trebeziak, argi-irudi-soinuz ekarri egoera eta giro aldaketek, kontakizunetik jokorako jauziek eta bi zatien arteko bertso kantatuen pausaldiek ikuskizun ongi neurtu eta orekatua egiten dute; ikuslerik gazteena ere bururaino atxikitzen du. Ipuingintzako emozio kodeak doiturik dira: Didjitek, Mario eta Luigi italiar azentudunek, eta Amatxi-Aitatxi Modemek ekarri umorea; Mendi Bilotsu eta misteriotsuek piztu beldur iluna; Data hodi gorri handi batean barna lasterka dabilen aldi hats-bahikariak.

Ofizioko tresnak

Urtarrilean ematekoa du 13R3P konpainiak Behin bazen Internet lanaren lehen emanaldia. Donazaharreko egonalditik landakoa saiakera bezala izan zen Garaziko ikastolako eta Donibane Garaziko eskola publikoko ikasle elebidunen aitzinean.

Herri antzokiak eta aterpetu konpainiek gehienetan baliatu amuaren usaiari jarraituz, emanalditik landa solasaldi bat izan zen haurrekin. Antzezlea aldatzeko artean, kultura teknikariak aitzinetik prestatu galderak egiten dizkie: “Zer behar da ikusgarri bat egiteko?”. Ikuskizuna bukatugabea denez, pertsonaiak zer bilakatuko diren jakin gabe utziz, esperantza dute urtarrilean burasoekin berriz etorriko direla gelaren betetzera.

Antzezleak, berriz, jakin nahi du istorioa martxan denez, ikus-entzulea lotu denez. Haurren jakin-mina entzunez, ez da duda handirik. “Dena ulertu duzue?” galdegin du antzezleak. “Baaai!” diote anitzek; ez denek, haatik. “Batzuek ez dute ulertu? Zer, istorioarengatik ala hizkuntzagatik?”. Eskola publiko elebiduneko irakasleak du erantzunen: “Hauek ez dute sobera konprenitu, baina hizkuntzarengatik da gehiago”. Euskarazko bertsioak bere betekizuna bete duelako marka ote? Geroak erranen.

Arte horretan, beste antzezlan xedeak bidean ditu Urruti antzerkilariak. Berriki, Berlinen estreinatu duen migranteei buruzko bakarrizketa bat, frantsesez; eta larrazkenean, Baionako Hecho en Casa konpainiak Caché dans son buisson de lavande Cyrano sentait bon la lessive bere antzezlan arrakastatsua euskaraturik eginen duen bertsioan parte hartuz.


Galdeketa prestatzen hasiak

Udaberri akaberan herri galdeketa egin nahi du Arbizun Gure Esku Dagok. Hura behar bezala prestatzeko aurreneko bilera abenduaren 2an egin zen. Deialdiari adin guztietako 40 bat arbizuarrek erantzun zioten. Gure Esku Dagoren erronken berri jaso zuten. Lehena galdeketako errolda osatzen duten 850 bat herritarren artean galdeketaren aldeko babesa eskuratu nahi dute. Erroldaren erdiaren babesa lortzea dute helburu.


Hauteskunde kanpaina "askatasun osoz" burutzeko "behar diren giza baliabide eta baliabide material guztiak" jarriko ditu EHUk

EHUko Errektoretzarako hauteskundeetara aurkeztu diren hautagaiek, Marisol Estebanek eta Iñaki Goirizelaiak, "kezka" adierazi dute "hauteskunde-kanpaina gauzatzen ari den baldintzak direla eta", unibertsitateko agintariek prentsa ohar bidez adierazi dutenez. "Joan den maiatzeko hauteskunde-kanpainan gertatu zen bezala, oraingoan ere gertatu izan da kartelak kentzea, iskanbilak sortzea, eta, batzuetan, hautagaiek ekitaldi publikoak bertan behera utzi behar izatea", azaldu dutenez. Horren aurrean, "kanpaina hau askatasun osoan burutzeko behar diren giza baliabide eta baliabide material guztiak jartzen jarraitzeko asmo sendoa" duela berretsi du EHUko Errektoretzak. "Hautagaien esanetara jartzen gara haiekin berba egiteko, haien iradokizunak jasotzeko eta eurekin batera gure helburua lortzen saiatzeko, alegia, prozesu hau normaltasun instituzional osoan burutzea", aipatu dutenez. Errektoretzaren hitzetan, "hautagaien erabakia da ekitaldi horiek nola antolatu eta nor onartu bertan". Argazkian, Juan Ignacio Perez Iglesias jarduneko errektorea.


"Euskaraz irakurri nahi nuelako eta euskarak balio duela erakusteko itzuli dut On Kixote"

KEPA BARAÑANO (Laudio, 1959) hargina da, baina azkenengo bi urte hauetan beste lan gogor eta luze bat egin du borondatez eta doan; "Don Quijote de la Mancha" liburua itzuli du euskarara. Ahalegin garrantzitsua. Hemen dago irakurgai.

Nola erabaki zenuen "Don Quijote" itzultzea? Zergatik liburu hau eta ez beste bat?

KEPA BARAÑANO (Laudio, 1959) hargina da, baina azkenengo bi urte hauetan beste lan gogor eta luze bat egin du borondatez eta doan; "Don Quijote de la Mancha" liburua itzuli du euskarara. Ahalegin garrantzitsua.

Nola erabaki zenuen "Don Quijote" itzultzea? Zergatik liburu hau eta ez beste bat?

Zergatik erabaki nuen, zergatik gogo eta asmo egin nuen liburu hau itzultzea, hitzaurre erako Oharrean azaldu dut "On Kixote Mantxako kapare ospetsuaren liburua erdaraz birritan irakurri ondorean, euskaraz ere nahi nuen eta bila hasi nintzen arren inon aurkitu edo ediren ezinik luzaz ibili eta gero Durangoko azokan salgai ipiniko zutela entzun nuen bezain laster bertara jo, erosi, etxeratu, irakurtzen hasi eta...osorik ez zegoela ohartu nintzen..."

Laburbilduz, alde batetik nik euskaraz irakurri nahi nuelako...eta bide batez "euskarak ez duela balio" esaten dutenei, beste behin, euskarak baduela balio erakusteko.

Zenbat denbora eman duzu itzulpena egiten?

Denbora edo aldia neurtzea zaila da, zeren har-uzka edo tarteka-marteka egin behar izan baitut -nire lana hargintza izanik- gauetan batez ere; guztira bi urtebete.

Nola zabalduko duzu itzulpena?

Oraingoz zabaltzeke dago; adiskideen artean cd batzuk banatu ditut, bati edo bati posta elektronikoz bidali diot. Oraingoz ez dut gehiagotarako asmorik, dena dela, lagun batek web-orri bat edo halako zerbait egin nahi du...nahi duenarentzat eskuragarri izan dadin.

Horrelako ahalegina egin ondoren zer esan dizu jendeak?

Jende askok ez du irakurri, oraindik (batek edo batek irakurriz gero asko litzateke! ), baina lagun batek zerbait irakurri eta "hizkera arrotz xamarra" dela esan dit (ez da harritzekoa, erdaraz ere hizkera guztiz arrotza egiten zait niri!). Nik zalantza batzuk baditut, itzulera honetaz, euskalkiak direla eta ez direla, euskara zaharra dela, hizperri edo neologismo batzuk direla... bada zer eztabaida.


Harribitxi bat enkantean

Realaren eta Athleticen jomugan dago Mikel Merino. Erdilari nafarrak ezker oin bikaina du, baina distira egiteko aukera gutxi izan du azken bi urteetan, Alemanian eta Ingalaterran. Egonkortzeko eta etxetik hurbil aritzeko aukera izan lezake Bilbon edo Donostian.

Bolo-bolo dabil azken egunotan Mikel Merinoren izena. Klase handiko erdilaria da, eta etorkizun oparoa aurreikusten zaio. Zerbaitegatik dabiltza haren atzetik Reala eta Athletic, besteak beste. Nafarrak Osasunan egin zuen eztanda, 2015-2016ko denboraldian, baina azken bi denboraldietan ez du segidarik izan, Borussia Dortmunden (Alemania) lehenik, eta Newcastle Uniteden (Ingalaterra) azken sasoian. Utzi ditu kalitate handiko zertzeladak, baina ez du teknikarien erabateko konfiantza erdietsi. Hala, ez du esperotako garapena izan. Orain Espainiako Ligara bueltatu nahian dabil, han aurrerapausoa eman ahalko duelakoan. Aukerarik, bederen, ez zaio falta.

Azkenaldian erakusleihotik at izan arren, estimazio handia izaten segitzen du. Zergatik? Bada, jokalari oso bertutetsua delako. Hitz gutxitan esanda, erregistro askoko erdilaria da. Euskarri postuan sentitzen da erosoen. Defentsako kontzeptuak ondo menperatzen ditu, jokoaren irakurketa bikaina du, taldea mugiarazteko abilezia dauka, eta toki asko hartzen du zelaian, ahaltsua baita fisikoki. Horregatik, bakarrik ere aritu daiteke atzelarien aurretik, aldamenean beste inor izan gabe. Nolanahi, beste postu batzuetan ere oso ondo jardun dezake; esaterako, euskarriaren aurretik, ibilbide luzeko erdilari gisa. Izan ere, baloia dotoreziaz gidatzen du, eta area inguruan arrisku handia dauka, azken pase eta jaurtiketa onak baititu.

Erasoan beste arma bat ere badu: garaiera. 1,90 metro luze da, eta horri esker, mehatxu handia da geldikako jokaldietan. Dohain hori defentsako lanerako ere baliagarria zaio, dela zelai erdian jokatzen duenean, dela defentsa moduan diharduenean. Izan ere, erdiko atzelari gisa jokatzen ere badaki Merinok. Postu horretan aritu zen Borussia Dortmunden, eta Espainiako 21 urtez azpiko selekzioarekin ere jokatu izan du bertan. Horrenbestez, zeregin asko bete ditzake nafar gazteak, eta hori entrenatzaileek asko estimatzen duten ezaugarria da. Gainera, estilo ezberdinetara moldatzen ere badaki. Horren adibide, aldi berean Osasunan eta Espainiako azpiko selekzioetan distira egin izana.

Eskarmentu falta du, akaso, gabezia nagusi, azken bi denboraldietan ezin izan baita nahi beste zaildu. Horretarako aukera eman nahi diote Realak eta Athleticek. Ikuskizun dago zer marrazki ezarriko duen Asier Garitanok, baina dena delakoa izanda ere, lekurik izango litzateke Merinorentzat txuri-urdinen zelai erdian; euskarrian Asier Illarramendirekin batera, edo haren aurretik, David Zurutuzarekin, erdilarien triangeluari eutsiz. Athleticen, ordea, lehia gehiago izango luke. Oraintxe bertan, bederen, mukuru beteta dago zelai erdia: hor dira Beñat Etxebarria, Mikel San Jose, Ander Iturraspe, Mikel Rico, Mikel Vesga eta berriki ekarritako Dani Garcia. Gorritxo ohia fitxatzeko, irteerak egon beharko dira. Horretarako prest legoke Athletic.

Newcastlek ez du oparituko

Osasunako atezain izandako Miguel Merinoren semea da. Nafarroako taldean hasi zen bidea egiten, gazte mailatik hasita. 2012-2013ko denboraldian iritsi zen, eta berehala heldu zitzaion lehen taldean aritzeko aukera, bi sasoi geroago. Denboraldi oso zaila izan zen gorritxoentzat, eta Merinoren agerpena izan zuten albisterik onentxoena. 29 lehia jokatu zituen sasoi hartan, eta hurrengoan loratu egin zen. Lehen Mailara igo zen Osasuna, eta lemazain lanetan bikain aritu zen Merino. Maila aparta eman zuen sasoi guztian, eta hori gutxi balitz bezala, hazi egin zen igoera kanporaketetan. Erakustaldia erakustaldiaren atzetik eman, eta eliteko talde askoren arreta bereganatu zuen.

Otsailerako jada fitxatua zuen Borussia Dortmundek. Ilusioz gainezka iritsi zen Alemaniara, baina berehala jaso zuen lehen kolpea, Thomas Tuchel entrenatzaileak Txapeldunen Ligako zerrendatik kanpo utzi zuenean. Egoerak ez zuen hobera egin, eta zortzi neurketa eskas jokatuta amaitu zuen denboraldia.

Gehiago jokatu du Newcastlen azken denboraldian, baina ez nahi adina: 24 partida, hamalau hasieratik. Giltzarri bihurtu zen sasoi hasieran, baina gain behera joan da. Hori horrela, behin betiko egonkortu nahi du, eta gorengo mailan ere distira egiteko gai dela erakutsi.

Realak eta Athleticek bi lehiakide gogor dituzte: datorren sasoian Europan ariko diren Betis eta Vila-real. Newcastlek zazpi milioi euroren truke fitxatu zuen, eta orain hamabi milioi inguru lortu nahiko lituzke. Proposamenak aztertzen ari da Merino, eta ez du ematen jokalariaren erabakiak luze joko duenik. Realean baikorrak dira. Jokin Aperribai presidentea jada izan da Ingalaterran Newcastleko zuzendariekin negoziatzeko. Txuri-urdinek iraupen luzeko kontratua eskainiko liokete erdilari nafarrari, bost denboraldirakoa. Athleticek soldata handiagoa eskain liezaioke, baina oztopo izan liteke etete klausula.


Elkartasuna agertu diete Altsasuko gazteei

Altsasuko gazteei elkartasuna adierazte aldera, elkarretaratzea egin zuten atzo arratsaldean, Lege Zaharren enparantzan. Hainbat zarauztar elkartu ziren mobilizazioan, "Espainiar Estaturen justizia zalantzan jarri, muntaia polizialak salatu eta akusazioaren desproportzionaltasuna salatzeko".


Distirak ez du jaten ematen

Pablo Berasaluzek binakakoaren finalerdietako ligaxkari ekingo dio gaur Bilbon, Albisurekin, Olaizola II.a-Beroizen aurka. EPEL txapelketa antolatzen hasi zenetik ez da iritsi finalera.

Inor gutxik adina txalo entzun ditu Pablo Berasaluzek (Berriz, 1977) binakako txapelketan. Zortzi aldiz jokatu du, eta miresmena sortu izan du. Tantoa bukatzen gutxik bezain abila, eta ia beti jotzaile bat alboan. Distirak, baina, ez du jaten ematen, eta 35 urterako bidean dagoen arren, ez du inoiz txapelik lortu. Gaur finalerdietako ligaxkari ekingo dio berriz, Albisurekin, eta Olaizola II.aren eta Beroizen aurka, Bilboko Bizkaia pilotalekuan (17:00). Lehen faseko hamalau partidak irabazi ondoren, azken horiek dira faborito garbi.

Bitxia da Berasaluzek binakako txapelketan egin duen bidea, eta egia da zortea ez duela izan lagun. 1999an hasi zuen, debutatu eta urtebetera, Aspek eta Asegarcek txapelketak banatuta antolatu zituzten urtean. Belokirekin jokatu eta finalera iritsi zen. Nagore eta Errandoneak zapuztu zioten ilusioa, 22-17, Donostian.

Urtebete geroago enpresek bakea egin zuten, eta txapelketa eskutik antolatzen hasi ziren. Urteak pasatu ahala Aspe eta Asegarceren interakzioa handiagoa izan zen, eta harreman horrek ateak itxi zizkion lehen urteetan. Asegarcek aurrelari beteranoen alde egin zuen hurrengo urteetan, eta 2003ra arte ahaztu egin zen Berrizko aurrelariaren magiarekin.

Belokiren eskutik itzuli zen, eta lehen fasean ondo ibili zen hasieran. Ligaxkako azken partidaren aurretik, baina, eskuin ekuko min larriak ez zion jokatzen utzi eta aurrerantzean Juantxo Kokak hartu zuen haren tokia finalerdietan zein finalean. Altzakoa eta Beloki txapeldun izan ziren urte hartan. 2004an antzeko bidea egin zuen, Oier Zearra kide hartuta. Final-laurdenetarako lehen partidara arte iritsi zen, baina hatz bateko minak ez zion jokatzen utzi. Koka izan zen berriz ordezkoa, eta haren bidea final-laurdenetako kitarako partidan amaitu zen. 2005ean Ruizekin jokatu zuen, eta lehen fasean bikain ibili zen. Jokaturiko lau partidak itxura ona emanez irabazi zituzten, eta txapelerako hautagai bilakatu ziren. Baina ez, final-laurdenetan Bengoetxea VI.aren eta Belokiren aurka galdu zuten.

Aurrelaria hiru urteko kirol txakalaldi sakon batean murgildu zen orduan, eta 2009ra arte ez zen itzuli binakakora. Beginorekin itzuli zen, berriz ere jotzaile bat alboan, eta finalerdietara iritsi ziren. Ligaxkan, baina, presioak ez zien utzi euren maila ematen. 2010ean berriz ere Autzakoa izan zuen alboan, baina emaitza ez zen hain ona izan, eta ez ziren lehen fasetik pasatu.

Iaz Apraizekin jokatu zuen, eta, agian, hura izan zen Berasaluzeren txapelketarik kaskarrena. Lehen fasean 11 partida jokatu eta bizkaitarrek lau bakarrik irabazi zituzten, finalerdietako langatik bi garaipenera. Aurten, berriz, azken bi urteetako esperientzia gaziak gozatzen ari da Jon Ander Albisurekin. Ezustekoa eman dute txapelketan, ligaxkako zortzi partida irabazita, eta publikoak harritzen jarraitu nahi dute, ea distirak jaten ematen dien.


Taxi egokituaren zerbitzua martxan ipini dute Goierri garaiko lau herrietan

Jose Ramon Beloki bere taxian

Taxi egokituarena, batik bat, mugikortasun arazoak dituztenei zuzendutako zerbitzua da. Goierri garaian, otsailean, martxan jarri duten zerbitzuak aspaldiko eskakizunari erantzun dio. Proiektua Urola Garaiko Mankomunitateak eta Zumarragako Udalak bultzatu dute bereziki.

Jose Ramon Beloki da egokitutako taxiaren gidaria. Volkswagen Crafter furgoneta egokitu du, hain zuzen ere. Ibilgailuak, gidariaz gain, zortzi lagunentzako tokia du. Mugikortasun arazoak dituzten hiru lagunentzako tokia du; bakoitza bere laguntzailearekin joan daitekeelarik. Sartzeko eta irteteko arrapala hidraulikoa dauka furgonetak, guztira 380 kilo jaso ditzakeena.

Ibilgailu honek ohiko taxiek eskaintzen duten zerbitzu bera eskaini dezake. «Nire helburua, hala ere, mugikortasun arazoak dituztenen beharrak asetzea da», adierazi du Jose Ramon Beloki taxi gidariak.

Langabeziatik taxira

Belokik kontatu duenez, tailer mekaniko batean lana amaitu, eta langabezian geratu zen. «Tailerrean taxi gidari asko ezagutu nituen. Familian ere badago taxi gidari bat edo beste. Gainera, gure etxean mugikortasun arazoak zer diren gertutik ikusi dugu», esan du Belokik. Aita eta ama gurpil aulkian izan dituztela gogoan dauka. «Badakigu, hortaz, zer den egoera horretan toki batetik bestera mugitu beharra», jarraitu du Belokik.

Egokitutako taxiaren zerbitzua martxan jartzeko aukera zegoela jakin, eta «animatu» egin zela dio. «Pentsatu baino jende gehiago dago mugitzeko arazoak dituena. Ospitaleko kontsultara joateko, adibidez», gehitu du.

Mugikortasun arazoak dituzten bezeroak hartzeaz gain, egokitutako taxiak, Belokiren arabera, zerbitzu gehiago eskaini ditzake: baserrietatik herrietarako garraioa, bolumen handiko bagajeen eramatea eta Mankomunitateak eskaintzen dituen hainbat zerbitzu, besteak beste. «Minibusaren zerbitzua egin dezakegu», azaldu du Belokik.

Egokitutako taxiak ordutegi zabala du. Zumarragako geltoki intermodaleko taxi geralekuan dago. Aldez aurretik zerbitzuak hitzartu daitezkeela dio taxi gidariak.