Kolpean, hiru Pekinera

Munduko Atletismo Txapelketan ariko dira Naroa Agirre eta Adrian Valles, pertika jauzian, eta Trihas Gebre, 10.000 metrokoan

Euskal Herriko atletismoaren egoera zuzentzen ari da apurka. 2011n Mikel Odriozola Daegun (Hego Korea) aritu zenetik, ez da euskal atletarik izan Munduko Atletismo Txapelketan, baina aurtengoa desberdina izango da. Hiru euskal atleta ariko dira Pekinen: Naroa Agirre (Donostia, 1979) eta Adrian Valles (Iruñea, 1995) pertika jauzian, eta Trihas Gebre (Wokru, Etiopia, 1990), berriz, 10.000 metroko proban. Txapelketa hilaren 22an hasiko da, eta 30ean bukatu.

Agirre da horrelako lehia batean esperientzia duen bakarra. Bosgarrenez hartuko du parte Munduko Txapelketan. 2011n eta 2013an gertatu bezala, aurten ere ezin izan du 4,50 metroko gutxieneko marka lortu —4,46 m izan du markarik onena—, baina, zalantza egunak igarota, jakin du Pekinen izango dela azkenean. Izan ere, parte hartzaile gutxi zeudela eta, Nazioarteko Atletismo Federazioak gonbidatu egin du Donostiako atleta. Sei urte igaro dira azkenekoz Munduko Txapelketa batean izan zenetik —2009an, Berlinen—. Aurrez, Paris (2003), Helsinki (2005) eta Osakan (2007) ere lehiatu zen.

Adrian Valles, berriz, esperientzia horren faltan dago. Gazte mailako txapelketetan aritu da orain arte, eta, 20 urte eskasekin, bere lehen Munduko Txapelketa jokatuko du. Maiatzean bereganatu zuen Pekinen izateko aukera, 5,65 metro igarota. Connecticuten (AEB) egin zuen marka, hango unibertsitate batean. Urratsez urrats, edo Vallesen kasuan jauziz jauzi, goraka doan kirolaria da. Datorren urtean Rio de Janeiron jokatuko diren Olinpiar Jokoetarako aukerak pilatuz doa, eta han izateko gutxieneko altuera gertu du: 5,70 metroko jauzi batek emango lioke modua Brasilerako sailkatzeko.

10.000 metro 27.50ean

Bestelakoa da Trihas Gebreren egoera. Harentzat ere munduko lehen pista txapelketa da, 10.000 metroko proban aritzeko. Etiopian jaio bazen ere, Espainiako selekzioarekin ariko da. Historia berezia du Gebrek; bost urte Euskal Herrian igaro ditu, eta bertakotu egin da. 2010ean iritsi zen, Etiopia Utopia proiektuarekin, bi hilabetean hainbat lasterketatan parte hartzeko asmoz, tartean Behobia-Donostian. Harrezkero, Donostian bizitzen jarri eta han entrenatu du; bertan ezkondu da, gainera, eta hala lortu zuen Espainiako herritartasuna, iaz.

Txinara itzuliko da orain, oroitzapen gozoa utzi zion herrialdera. Martxoan izan zen han, Munduko Kros Txapelketan, eta, 10.000 metroak 27.50 markarekin eginda, munduko pista txapelketarako sailkatzea lortu zuen. Hilaren 24an lehiatuko da. Kros txapelketan hamabosgarren izan zen, eta zail izango du dominen lehian sartzea.


Lasai-lasai Brasil

Erraz irabazi dio Txileri final-zortzirenetan: 3-0. Final-laurdenetan Brasil-Herbehereak, ostiralean.

Egin behar duena egin du Brasilek gaur: final-zortzirenetara sailkatzea. Txile izan du aurkari, eta 3-0 irabazi dio. Espero ez zena zen hain erraz egitea aurrera: Txilek itxura ona eman du lehen itzulian eta Brasil ez da distiratsu ibili. Baina partidak ez du kolorerik izan; batik bat, 1-0ekotik aurrera.

Ordura arte Txile nahikoa ondo ibili da. Adibidez, 30. minutu aldera berea zen baloiaren jabetza: %55. Datu ona, aurkari Brasil bat zela kontuan hartuta.

Honi kostatu egin zaio bere jokoa egitea eta lehen gola sartzea, eta hori, gainera, kornerretik egin du: Juanek, 35.ean. Ia area paretik errematatu du eta gola; Bravo atezainak bazuen gehiago egitea.

Geroztik selekzio bakarra izan da zelaian: Brasil. Berriro erakutsi du agian berea dela mundialeko defentsa lan onena: atezain ona, defentsa segurua eta azkarra, euskarrien ekarpen defentsibo bikaina. Hor oinarritzen ditu garaipenak, eta gero aurrean Robinho trebea -bera izaten ari al da txapelketako jokalaririk onena?- edota Luis Fabiano golegilea ditu. Kaka tarteka azaltzen da; 2-0ekoan bezala. Aipatutako azkeneko hiru jokalariek arteko jokaldi batean iritsi da bigarren gol hori.

Herbehereen aurka ariko da Brasil final-laurdenetan: ostiralean, 16:00etan. Irabazleak, Uruguai-Ghanako garailea izango du aurkari finalerdietan.

Brasil 3. Julio Cesar; Maicon, Lucio, Juan, Bastos; Gilberto Silva, Ramires; Dani Alves, Kaka (Kleberson, 82m), Robinho (Melo, 85m); Luis Fabiano (Nilmar, 75m).

Txile 0. Bravo; Isla (Millar, 62m), Contreras (Tello, 46m), Jara, Fuentes; Vidal, Carmona; Beausejour, Alexis Sanchez, Mark Gonzalez (Valdivia, 46m); Suazo.

1-0: Juan (35m). 2-0: Luis Fabiano (37m). 3-0: Robinho (59m).


Auzi baten aurreneko urratsak

Frankismo eta 1980ko hamarkadaren artean ustez lapurtuak izan ziren umeen auzia aurrera doa. EAEn 216 salaketa daude .Sare antolatu bat izan zela frogatu nahi dute.

Bilboko mediku bat auziagatik inputatu izanak, eta lehen aldiz hilobi baten exhumazioa egiteak, itxaropena eragin du frankismo garaian hasi eta 1980ko hamarkada arte ustez lapurtuak izan ziren haurren auziko biktimen artean. Dena den, argi dute bidea luzea izango dela. Hala berretsi dute abokatuek. «Aurretik dugun bidean urrats bat besterik ez da. Oraindik asko geratzen da egiteko. Akusazio bat egon, eta ahozko epaiketa bat hasi arte ezin dugu dominarik jarri paparrean. Orain, instrukzioa ondo bideratu eta eztabaida juridikoa egoki eraiki behar dugu», dio Sergio Ruiz abokatuak. Ruizek 20 kasutik gora daramatza.

536 dira SOS Ume Lapurtuak elkarteak esku artean dituen kasuak. Horietatik 216tan jarri dira salaketak. Ruizek salatu du epaile askok salaketak artxibatu dituztela. Horretarako erabili duten argudio nagusia ondorengoa da: kasuak baliogabetuta geratu direla, urte asko igaro direlako delituak egin zirenetik. Beste kasu batzuetan froga faltagatik izan da. «Halakoetan, ikerketa fasean ez dira behar adina froga bildu salaketak aurrera egin ahal izateko. Hori Fiskaltzak egindako lanaren baitan dago, neurri handi batean. Zeresana ere badu akusazio partikularra egoteak».

Epaileek askotariko irizpideak izan ditzakete; ez, ordea, fiskalek. Hala, Espainiako fiskal nagusiak hasieratik defendatu du urte ugari igaro diren arren delitu horiek ez direla baliogabetuta geratu. «Guk ere hori defendatu dugu. Zentzuzkoena da. Pertsona horietako askok orain gutxi jakin dute lapurtuak izan direla, zegokien filiazioa ukatu zitzaiela. Hortaz, hortik hasi beharko litzateke auzia aurrera egiten, eta ezinezkoa litzateke baliogabetua egotea».

Koordinazio falta

Ruizek uste du ondo egiten ari direla gauzak. «Baina ez dago beharrezkoa izango litzatekeen adinako koordinaziorik. Erakundeen aldetik babes handiagoa izan beharko lukete biktimek». Hala, beharrezkoa ikusten du Espainiako Gobernuak DNAren erregistro edo banku bat sortzea. «Hala, edozeinek aukera izango luke DNA erkatzeko». Biktimak aspalditik ari dira hori eskatzen. Izan ere, banku pribatuekin egin behar izan dute lan orain arte, eta euren poltsikotik ordaindu behar izan dituzte probak, nahiz eta erakundeek diruz lagunduko zituztela agindu.

Horrekin batera, argi du zein den gakoa: sare antolatu bat zela frogatzea. «Horrela balitz, zigorrak handiagoak lirateke. Oraingoz ez ditugu nahiko froga sare bat izan zela erakusteko». Argi du ez dela erraza izango lortzea. «Kasu askotan delitua egin zutenak hilda daude, eta hori arazo bat da; salaketa jartzeko, ardura penalak nahiz zibilak eskatzeko, akusatu bat behar baita. Horren ondorioz, kasu asko bidean geratuko dira». Sare bat dela frogatuz gero, elkarteak aukera handiagoa izango luke salaketa bateratu bat aurkezteko: « Oraingoz ez dugu egin horregatik, eta ekonomikoki oso garestia delako. Baina gerora ikusiko da».


Abuztuaren 13an hasiko ditu Andramaixak Gazte Ekimenak

Atxabaltako Gazte Ekimena Andramaixak gertatzen hasita dago. Eta jaien hasiera aurreratu egingo dutela iragarri dute, gainera: abuztuaren 13an botako dute txupinazoa eta Andramaixak ospatzen hasi.

Gazte Ekimeneko kideen aspaldiko asmoa zen jaiak luzatzea eta aurten lehenago hastea erabaki dute, abuztuaren 13a zapatua dela aprobetxatuta.

Egitarau osoa ez daukate zehaztuta baina hona gertatutako egitarauaren aurrerapena: abuztuaren 13an, txupinazoa, txikiteoa eta Bizardunak talde nafarraren kontzertua; abuztuaren 14an, gazte afaria eta Atxabalta Festibal; abuztuaren 15ean, umeendako jolasak eta galtzontzilo eta kulero lasterketak; abuztuaren 16an, bazkaria; eta abuztuaren 17an, bazkalosteko koadrilen arteko jolasak eta Zapilotes Txirriaos taldearen kontzertua.

Txosna gunean egingo dituzte horiek, eta beste hainbat kontu izango direla iragarri dute.


Gerra deseginda joan da

66 urterekin hil da McGuinness, IRAren buruzagi, Sinn Feineko kide eta Ipar Irlandako lehen ministrorde izandakoa. Herrialdea baketu eta adiskidetzeko eragile nagusietako bat izan da


Zarauzko eta Usurbilgo musika eskoletako ikasleek kontzertua eskainiko dute ostegunean

Ostegun honetan, martxoak 14, kontzertua eskainiko dute Zarauzko Imanol Urbieta eta Usurbilgo Zumarte musika eskoletako ikasleek. Hain zuzen ere, sokazko instrumentuak, perkusioa eta musika klasikoa ikasten duten gazteen emanaldia izango da, eta besteak beste, Haendelen, Tchaikovskyren, Gardelen eta Butterworthen obrak joko dituzte. Antolatzaileen arabera, eskolen arteko harremana sendotzea da egitasmoaren helburua,

Imanol Urbieta eskolako aretoan izango da kontzertua, 19:00etan hasita. Doako saioa izango da, eserleku kopurua bete arte.


Pozik elizaren frankismo garaiko pribilegio batekin bukatu delako

Nafarroako Ondarearen Defentsarako Plataformak eskatu du legea onartu bezain pronto indarrean sartzeko eta ez urte bat geroago.

Espainiako Ministro Kontseiluak apirilaren 11n Hipoteka Legearen aurreproiektua aurkeztu zuen. Araudi zirriborroan jasotzen den aldaketetako bat 206. artikuluaren aldaketa da. Orain arte artzapezpikuei fedatari publikoen ahalmen berak ematen zitzaien, eliza katolikoa administrazio publikoen pare utziz. Konfesio horretako buruei bere izenean hainbat ondasun jartzeko bidea ematen zien artikulu horrek, baina aurreproiektuaren arabera aukera hori galduko luke elizak, legea onartu eta urtera.

Nafarroako Ondarearen Defentsarako Plataformak lege aldaketa ospatu beharreko albistetzat jo du, “arrazoi genuen eta zazpi urteko lanaren ondoren gure aldarrikapenei kasu egin zaie”. Hala adierazi zuten atzo Plataformaren izenean hiru alkatek: Unai Lakok (Agoitz), Kirio Gastearenak (Atarrabia) eta Txiki Iriartek (Irurtzun). Hirurek ere azaldu zutenez, Europan elizak halako abantailak izatea ere ez zuten begi onez ikusten eta PPk “gogo txarrez, atzera egin behar izan du”.

Plataformatik nabarmendu zuten 206. artikulu hori konstituzioaren kontrakoa dela. Legea aldatzean elizaren eskubidea berehala indargabetzeko exijitu zuten, araudiaren zirriborroan urte baten ondoren elizak eskubide hori galtzea aurreikusten baita. Plataformako atzoko prentsaurrekoan gogora ekarri zuten bere kide diren zenbait udal eta kontzejuren borroka auzitegietara heldu zela, “baina legea elizarekin bat egon da beti”. Aldi berean, oraindik plataformarekin bat egin ez duten toki erakundeei batzeko deia egin zieten.

Irañetan kontrako epaia

Elizak aurretik San Migel berri eta San Pedro ermitak bere izenean jarri zituela ikusita, Irañetako Udalak 2009ko otsailaren 18an herri sarreran dagoen San Gregorioko ermita bere izenean jarri zuen. Erabaki hori baliogabetzeko eskatuz eta parrokiaren jabetza onar zezala eskatuz elizak epaitegira jo zuen. 2012ko maiatza akaberan Iruñeko auzitegian elizari eman zioten arrazoia. Orduan artzapezpikutzatik oharra zabaldu zuten azalduz epaileak kontuan izan zituela Irañetako parrokiako kontu liburuak. Udalak helegitea aurkeztu zuen eta apirilean aurretik emandako epaia berretsi du auzitegiak, udala epaiketa gastuak ordaintzera behartuz.

66

Elizak bere izenean jarritako Sakanako ondasunak. Irañetako epaia eta gero 67 dira. Nafarroan 1.088 izan dira.


Belaunaldi baten agurra

Monrealek taldeari esker ona adieraziz esan dio agur Osasunari, eta nabarmendu du alde guztiek «irabazi» dutela

Belaunaldi batek agur esan zuen atzo Taxoaren. Natxo Monrealek Malagan jokatuko du heldu den sasoian, baina aurretik bere «etxea» izandakoari agur esan nahi izan zion, eta hitz onak baino ez zituen izan. «Osasunak jokaera bikaina izan duen hamabi urte izan dira, oroitzapen polit eta ikaragarriekin noa». Malagak jabe beratz berria du, eta sei milioi euroko etete klausula ordaindu du Ezkirozko atzelaria lotzeko. Kopuru hori bi milioitan puztu daiteke lorpenen arabera.

«Harrobiko jokalari bat joaten den bakoitzean, pena bat da, baina futbolak halako gauzak ditu», adierazi zuen atzo Patxi Izko Osasunako presidenteak, eta azaldu zuen azken urteetan zurrumurru asko egon diren arren Malagarena Monrealengandik jasotako lehen eskaintza «serioa» izan dela. Monrealekin Osasunak azken hamarkadetan izan zuen jokalari belaunaldi oneneko azken alea joan da. Raul Garciak, David Lopezek, Javi Martinezek, Cesar Azpilikuetak eta Natxo Monrealek batera egin zuten gora, eta egun denak kanpoan daude. Hori bai, guztien artean 37 milioi euroko uzta jaso du Osasunak, behin kontratua bukatuta taldean eusteari kostako zitzaion jokalariengatik. Atzelariak ere hori argi zuen bere agurrean. «Osasunan oso gustura egon naiz, baina erabaki honekin alde guztiek irabazten dute». Izkok, bestalde, jokalariak esanikoa berretsi zuen. «Eskaintza ona zen, jokalariarentzat eta taldearentzat, eta kasu egin behar zitzaion».

Osasuna uztea zaila egin zaio Monreali, taldearekin zuen lotura oso estua zelako. «Egun arraroak dira, galduta nabil, nire etxetik irtetea delako. Irtetea ez da erraza, baina Malagaren kirol egitasmoarengatik irteten naiz, oso erakargarria da, anbizioa dago han, eta zaila zen ezetz esatea». Bere «familian», igarotako urtez mintzatzean, Monrealek Iruñean «titulu bat ez beste guztia» lortu duela esan zuen, eta egun bat aukeratzekotan, lehen taldearekin jokaturiko aurreneko partidarekin geldituko litzateke. «Hanburgon izan zen, Txapeldunen Ligarako atarikoan. Sentsazio errepikaezina izan zen».

Zaleek erabakia ulertuko dutela uste du Monrealek, eta Iruñean gorritxoena ez den beste elastiko batekin jokatzea berezia izango dela. Azkenik, ez zion atea itxi noizbait Osasunara bueltatzeari.

Batzuk joaten diren bezala, beste batzuk etorri egiten dira, eta, Izkok adierazi zuenez, Nino aurrelariarekin erabateko akordioa du Osasunak. Fitxatzeko arazo bakarra jokalariak Tenerife bere taldearekin indarrean duen kontratua da, baina, Izkoren esanetan, «hori ez da Osasunaren arazoa». Nino taldeak fitxatuko duen laugarren jokalaria izango da, Ibrahima, Ruben Gonzalez eta Bertranen ondoren. Era berean, Jose Luis Mendilibarrek Andres Fernandez atezaina berreskuratuko du —sasoi bikaina egin du Huescan utzita—, eta Xavier Annunziata lehen taldera igoko du. Bestalde, baliteke Javier Camuñasek taldea uztea.

Kontratu luzapenei dagokienez, Kike Solarena «geldituta» dagoela azaldu zuen Osasunako presidenteak. «Negoziazoak hasi genituen, ez zen akordiorik lortu, eta gelditu egin dira. Ez dute hitz egin nahi, eta horregatik daude geldirik». Sola taldeko golegile nagusia izan zen iragan sasoian.


Bihurrikariaren eskutik, liburuen munduan murgiltzeko aukera

Liburutegien Nazioarteko Eguna da gaurkoa eta eguna modu berezian ospatzeko, aparteko ikuskizuna prestatu dute Udal Liburutegitik.

Gainera, ekitaldia liburutegian bertan egin barik, kalean egingo dute. Shakti Olaizola bihurrikariak, kontorsionistak, hainbat saio egingo ditu herriko hainbat tokitan. Zehazki, 18:00etan Foruen plazan, 15:45ean Santa Marina plazan eta 19:30etan Atzeko kalean. Ahotsaren, mugimenduaren eta gorputzaren malgutasunaren bidez, istorio bat kontatuko du Olaizolak, zirkuko teknikak eta dantza uztartuz


Kopa bat literatura

Ardoa gai nagusitzat hartuta, maiatzaren 28tik 31ra egingo dute Literaturia, Zarautzen. Idazleek eta sortzaileek, lehen aldiz, gai baten bueltan asmatu dituzte jaialdirako ikusgarri batzuk.


Santa Ana egunean goizetik dantzan

Santa Ana eguneko ospakizunak goizean hasi dira, 11:00etako mezaren ondoren hamaiketakoa eskaini du Ttakun elkartean Elizate plazan, eta ondoan, Santa Ana Karkaban, aurreskua, fandango eta arin arina dantzatu dute 12:00etan puntu puntuan Erketz taldekoek. Arratsaldean palako finala jokatuko da Loidi-Barrengo frontoian eta gaueko 22:30ean parodia antzeztuko da Okendon.

Elizate plazan eman du aurten ttakunek hamaiketakoa. Meza ostean Xabier Andonegi apaiza dantzariekin.

12:00etan Santa Ana Karkaban agurra dantzatzen.

Santa Ana eguneko meza goizeko 11:00etan eman du Xabier Andonegi parrokoak Brigitarren komentuko kaperan. Eliza bete egin da Santa Ana eta San Joakinen irudien aurrean egindako meza berezian parte hartzeko. Erketzeko bi kidek aurreskua dantzatu dute bertan.

Meza ostean, hamaiketakoa prestatu dute Ttakun kultur elkarteko kideek Elizate plazan, eta Santa Ana eguna giro onean hasteko aukera izan dute bertan elkartu direnek.

Erketz dantza taldekoek berriro dantzatu dute, urtero bezala 12etan puntu puntuan. Ohiturari jarraituz, eguerdian, elizako kanpai-hotsekin batera hasi da txistularia agurraren doinua jotzen eta berarekin batera Erketzeko dantzariak Santa Ana karkaban jarritako ikurrinaren aurrean. Gero eta herritar gehiago biltzen da Santa Ana eguneko dantza ikustera eta guztiek txalo zaparrada bero batekin eskertu dute dantzarien ahalegina. Ondoren, trikitilarien laguntzaz fandango eta arin arina dantzatuaz eman diote amaiera goizeko egitarauari.

Arratsaldean Santa Ana Pala Txapelketako azken neurketak jokatuko dira Loidi-Barrengo frontoian: arratsaldeko17:30etan hirugarren eta laugarren postua erabakiko duen norgehiagoka Axier Munduate-Xenki Astiazaran eta Bernaitz Odriozola-Santi Martin bikoteen artean, eta ondoren final handia, Jon eta Mikel Begiristain anaiek, Xabier Arteaga eta Beñat Esnaola bikotearen aurka.

Gauean, Buruntz-azpi elkartean afaldu eta 21:30ean abiatuko dira Okendorantz parodian parte hartuko duten antzezleak, eta 22:30ean hasiko da parodia Okendo plazan.

Fandango eta arin arinarekin amaitu dira goizeko ekitaldiak.

Egitaraua:

Ama Brigitarren Komentua

11:00etan, meza.

Ondoren, hamaiketakoa.

Santa Ana Karkaba

12:00etan, agurra Erketz EDT-ren eskutik.

Loidi-Barreneko Pilotalekua

Santa Ana pala txapelketa

17:30ean, 3. eta 4. postua: Odriozola eta Martin - Xenki eta Asier

18:30ean, Finala: Begiristain anaiak - Arteaga eta Esnaola

Kaleetan zehar

21:30ean, kalejira Buruntz-Azpi elkartetik Okendora

Okendo plazan

22:30ean, Santa Ana eguneko parodia.


ETArekin lotura dutelakoan Frantzian atxilotutako bi lagunak Unai Fano eta Maria Lizarraga dira

Bi izen horiek eman dituzte polizia iturriek, baina emakumezkoa nor den guztiz ziurtatzeko hatzmarkak erkatzeko zain daude. Loireko departamenduan egin dute operazioa, eta pistolak eta agiri faltsuak atzeman dizkietela dio Poliziak. Fano bilatzeko eta atxilotzeko agindu zuen otsailean Espainiako Auzitegi Nazionalak.

Polizia iturriek jakinarazi dutenez, gaur goizean Frantziako Loire departamenduan atxilotu dituzten ustezko bi etakideak Unai Fano eta Maria Lizarraga (24 urte, Nafarroa) dira. Atxilotutako gizonezkoa Fano dela ziurtzat eman dute; Lizarragaren nortasuna guztiz baieztatzeko, ordea, hatzmarkak erkatzeko zain daude. Bi pistola, lapurtutako bi auto, bost nortasun agiri faltsu, dirua eta gidatzeko baimenak aurkitu dizkietela agertu dute polizia iturriek.

Fano bilatzeko eta atxilotzeko agindupean zegoen 2008ko otsailetik. Pernando Barrena eta Patxi Urrutia Batasuneko buruzagiekin prentsaurrekoa eman zuela-eta hura atzemateko agindu zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak, Batasunari segida emanez delitua egin zutela iritzita. Barrena eta Urrutia atxilotu zituzten, baina Fano ez zuten aurkitu.

Gaur goizeko zazpi eta erdietan egin ditu atxiloketak Frantziako Poliziak, kanpin batean. Poliziaren arabera, gau osoan kontrolatuta eduki dituzte. ETAko logistika taldearekin lotu dituzte.

Biak Clermont-Ferrandeko polizia etxera eramango dituzte.


Neonen osteko bizitzatik

Errumanian saldua izan eta bost urte klub batetik bestera ibili ondoren, prostituzioa utzi zuen Tolosaldean bizi den Amelia Tiganusek, orain bederatzi urte. Aukera bat eskatu du berak bezala prostituziotik atera nahi duten emakumeentzat.

Emakume jaiotzeak bere «patua» markatu zuela kontatzen du Amelia Tiganusek (Galati, Errumania, 1984). «Prostituta izateko ezaugarri guztiak nituen. Errumanian, emakumeen aurkako indarkeria izugarria da; hemen mozorrotuago dago, baina han basatia da, bortizkeria sexuala batik bat. Hainbesteko indarkeria jasaten dugu, ezen prostituzioan amaitzeko arriskua latza baita». Oraindik adingabe zela saldu zuten Tiganus, eta urteak egin zituen Iberiar penintsulako klub batetik bestera. Duela bederatzi urte utzi zuen prostituzioa, eta, ordutik, asko hausnartu, irakurri eta eztabaidatu du auziaz. Gipuzkoan bizi da egun, mugimendu feministan murgilduta: «Zauriak sendatzen lagundu dit feminismoak». Hain zuzen, Feminicidio.net webgunearen egitasmoan parte hartzen hasi da berriki, eta, aurkezpen gisa, ostiralean hitz egin zuen bere bizipenez, Iruñean izandako jardunaldi batzuetan. BERRIArekin ere mintzatu da bide horretaz.

«Prostituta izan aurretik, puta nintzen». Une oro indarkeria du ahotan, baina lasai mintzo da Tiganus patu horretaz. «Emakumeen salerosketaren biktima baino gehiago, emakumeen aurkako indarkeriaren biktima sentitzen naiz, bortizkeria horrek markatu baitu nire bizitza». Goizegi jasan zuen lehenbiziko erasoa: «13 urterekin bortxatu ninduten; ez naiz ondo gogoratzen, baina uste dut hiru mutil izan zirela. Orduan konturatu nintzen ezingo nintzela inoiz gehiago emakume on bat izan». Jarraian heldu ziren hurrengo bortxaketak: «Berdin zuen nik sexu harremanak izan nahi nituen ala ez; ez nuen ezetz esateko aukerarik, ez neukan hitzik, puta bat nintzelako». Indarkeriara «ohituz» joan zela oroitu du, jazarria izatera, mehatxuetara. «Ikasle bikaina nintzen; oso nota onak ateratzen nituen, baina eskolako tratu txarrak jasanezinak bihurtu ziren».

Ikasketak utzi zituen. Ez zegoen atzera-bueltarik. «Galduta nengoen: maldan behera nindoan».

Irakurri erreportaje osoa berria.eus-en


Iñaki Prego, Bizkaiko Garraio Patzuergoko kontseilari delegatu berria

EAJren hitzetan, izendapena ez da legala bateraezintasun arazo bat baitago; izan ere, Prego Bilboko Metroaren kontseilari delegatua da.

Iñaki Prego Bilboko Metroaren kontseilari delegatua Bizkaiko Garraio Patzuergoko delegatu berria izendatu dute PSEren kontseilarien laguntzarekin eta EAJren aurkako botoarekin. Joan den hilaren 21ean kargutik kendu zuten Juan Cruz Nives ordezkatuko du.

Ernesto Gasco Eusko Jaurlaritzako Garraio sailburuordeak jakinarazi du izendapena Garraio Patzuergoarekin bilera izan ostean. PSEk Nieves kargutik kendu zuen "kudeaketa urria" dela eta.

EAJren hitzetan, izendapena ez da legala bateraezintasun arazo bat baitago; izan ere, Prego Bilboko Metroaren kontseilari delegatua da.

Garraio Patzuergoak "ibilbide berri bat" hasi behar duela adierazi du Gascok; ildo horretan, joan den astelehenean guztien gustukoa zen hautagaia izendatzeko aukera eman zutela esan du, baina ezin izan zenez, "profil profesionalena" bilatu dugu.


Teknofobia eta klasismoa

Lanik ez duela dio, baina abiadura azkarreko Internet konexioari ez dio uko egiten». Jende batzuen buruan oraindik sarea luxuaren pare dagoela irudikatzen du esaldiak, gehienontzat, bereziki gutxien dutenentzat, argia edo elektrizitatea izatea bezain garrantzitsua denean.

Teknologiaren erabilera arduratsuaren aldekoek edo honek jendartean duen eraginaren kezka dugunok, teknofobia kasu hauen aurrean sutzen gara; nik, behintzat, horrela bizi dut. Bereziki egunero poltsikoan duen gailuan WhatsAppez dabilen batetik botata bada bereziki.

Sakelakoaren adibide ona da, denok erabiltzen dugun gailua izaki, eta sakelakoak bere horretan ez ezer konpontzen ez duela jakinik ere, herri klaseetako edo migratzaile askorentzat sarera konektatzeko tresna bakarrenetakoa da.

Horri esker, bere gertukoekin komunikatzeko aukera dute, lana topatu edo kudeaketa egiteko, gomendioak jaso ditzakete edo besterik gabe munduarekin konektatuta egon. Ezagutzara konexio bakarra da askorentzat, baita kulturara sartzeko bide garrantzitsuenetako bat. Aisirako ematen dituen aukera nahikoak lirateke teknologia hau balioztatzeko, ezer gutxi duenari, zoriontasun apur bat emateko bada ere.

Hasierako esaldiak forma berriak hartu ditu azkenaldian, aipatutako klase zapalduenetako pertsonei, sakelakoak edukitzearen eskubidea ukatuz: «Etxerik ez duela dio, gose dela dio, baina izugarrizko (sic) telefonoa dauka». Teknofobia eta klasismoa/xenofobia batzen dituzten adierazpen hauei indar osoz egin behar diegu aurre.

Gurean, lehen mundu deitutako honetan ez ezik, kanpoan ere, Afrikan adibidez, sakelakoei esker Interneteko sarbidea ez ezik, urruneko komunikazioetarako atzipena lortu du askok. Kudeaketa eta autonomia ekonomikoa lortzeko, tratuak egin, ordainketak egin, kredituak lortzeko... tresna bilakatu da.

Internetera sarbidea eta horretarako ezinbesteko bihurtu ditugun sakelakoak, eskubide mailara igo beharko genituzke gure jendartean, behintzat atzipena erraztu eta noski era honetako adierazpenekin amaitu.

*Oharra: Artikulu hau idaztean, amonak Extremaduran utzitako ahizpa, hamar urtez ikusi gabekoa, bideokonferentziaz ikusi zuen lehen eguna izan dut gogoan.


Trena berreskuratzeko lanen hirugarren fasea bukatu dute, Zerainen

Trenbideko lanen hirugarren fasea bukatuta

Meategiko trena berreskuratzeko lanen hirugarren fasea bukatuta dago jada, Zerainen. Trenbidearen erdi aldean, Liztormendiko gunean, alemanen garaian egindako tunel bat dago, eta hirugarren fasean tunela bera zaharberritu eta balioan jarri dute. Alegia, trena pasatzeko moduan utzi dute


Bi urtean 100 denda frankiziatu ireki nahi ditu Eroskik

Frankizien aldeko apustu estrategikoa egin du Eroskik, eta horren emaitza gisa, 46 supermerkatu frankiziatu ireki ditu 2013ko ekitaldian (2014ko urtarrilaren 31n bukatu zen). Iaz eta aurten, batera, 100 supermerkatu ireki nahi ditu Eroskik.

Establezimendu horiek irekitzeko 14 milioi inbertitu ditu kooperatibak, eta 253 lanpostu sortu ditu.

Eroskiren esanetan, modu horretara "Espainia osoan zabaltzeko plana sendotu" egin du kooperatibak. Hedatzeko aukeratu duen eredua frankiziena da.

Apustu hori aurten indartzen jarraituko du Eroskik, eta oraingo ekitaldian gutxienez beste 54 establezimendu ireki nahi ditu, modu horretan 100 supermerkatu frankiziatu berri lortuz. Batik bat Andaluzian, Madrilen, Gaztela-Mantxan, Katalunian eta bi zabalkunde-eremu berritan, Extremaduran eta Levanten irekiko ditu denda berriak Eroskik.

Eroskik "berrikuntza komertzial garrantzitsuak" egin nahi ditu frankizien bitartez, eta "negozio lehiakor, errentagarri eta sendoa" eraiki "ekintzaileen eskutik". Frankizien bidez, gainera, azken hamarkadetan jarraitu duen hipermerkatuen ildoari buelta ematen dio Eroskik, izan ere, orain "1.500 biztanle baino gehiagoko hiri edo herri txikietan integratu" nahi da, "300 eta 500 metro koadro arteko dendekin, leku bakoitzeko produktuekin eta 3.000 erreferentzia ingururekin". Erreferentzia horien artean izango dira Eroski marka, ekoizlearen marka eta leku bakoitzeko produktu tipikoak edo berezkoak. "Eroskik apustu sendoa egin du lekuko produktuen alde, Espainian dituen 5.000 hornitzaileekin batera".

Frankizia ireki nahi duten ekintzaileei aholkularitza zerbitzu espezializatua eskaintzen die Eroskik.

Lehenengoa, Gasteizen

Mota horretako lehen supermerkatua, Zurekin izeneko eredukoa, Gasteizen ireki zen, joan den azaroan, eta 2013ko ekitaldian honako lekuetan ireki ziren: Euskadin (12), Katalunian (11), Balear uharteetan (6), Aragoin (6), Galizian (2), Nafarroan (2), Andaluzian (2), Gaztela-Leonen (1), Madrilen (1), Gaztela-Mantxan (1), Kantabrian (1) eta Andorran (1). Eroskiren Frankizia zuzendari Enrique Martinezek dioenez, bezeroen artean "arrakasta handia" izan du supermerkatu mota berriak.

Frankiziatutako dendetan, produktu gehienak edo guztiak jatekoak dira, eta leku bakoitzeko produktu fresko barietate handia izaten dute. Berritasun teknologikoak eskaintzen dituzte, hala nola kutxa-lerroetan ukitu daitezkeen pantailak, LED argiak edo energia gutxi kontsumitzen duten instalazioak.


07_Giro ederra Buruntz-Azpik antolatu zuen calçot janean

Martxoaren 7an, larunbata, Buruntz-Azpi elkarteak calçot jana antolatu zuen bere elkartean.

65 heldu eta 15 haur bildu ziren, Banyoleseko Josep, Maria eta Enric lagunek ekarritako mila inguru calçotak dastatzera. Calçota tipularen kimua da eta parrillan egina jan ohi da Katalunian. Josep eta Ericek calçotak prestatu zituzten eta Buruntz-Azpiko kideek arkume errea. Bazkal ostean, trikitixa eta txalaparta doinuak ere egon ziren girotzeko eta bazkaria jaisteko.


Bateragune auzia errepikatu, eta Sonia Jacinto berriro epaituko dute

Bateragune auzia berriro egitea erabaki berri du Espainiako Auzitegi Gorenak. Aho batez egin dute erabaki horrekin bat eztabaidan parte hartu duten hamasei magistratuk, Espainiako Auzitegi Goreneko bigarren aretoko epaile guztiek. Horren arabera, berriro epaituko dituzte Sonia Jacinto oreretarra, eta auzi horretan dagoeneko epaitu zituzten beste lau lagunak: Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Miren Zabaleta eta Arkaitz Rodriguez.

2015ean irten zen espetxetik Jacinto, Bateragune auzian ezarritako sei urteko espetxe zigorra, azken egunera arte beteta.

Estrasburgok baliogabetutako epaiketa bat errepikatuko den lehen aldia izango da Bateragune auziarena. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Bateragune auzian epaitutako bost lagunek ez zutela epaiketa justua izan ebatzi zuen.


Uxue Bilbo Basketek kale egin du Espainiako Kopan

Kanaria Handiak 74-62 irabazi dio. Gaurko beste final-laurdenean Valentzia 77-59 nagusitu zaio Estudiantesi. Biharko finalerdiak: Caja Laboral-Bartzelona (19:00) eta Valentzia-Kanaria Handia (21:30).

Espainiako Kopako faseak talderik onenak beste koadroan zeudela ikusita —Real Madril, Bartzelona eta Caja Laboral—, Uxue Bilboko Basketek aukera ederra zeukan txapelketan zerbait handia egiteko —finalera iristeko, esate batera—, baina kale egin du. Kale, aurreneko partidan, gainera, Kanaria Handiak irabazi egin diolako final-laurdenean: 74-62.

Partida osoan izan da Kanaria Handia hobea —ACB Ligan hirugarren doa—. Lehen laurdenean bi puntu gora zihoan, bigarrengoan lau, hirugarrengoan sei, eta alde handienak laugarrengoan lortu ditu. Bilbo Basket ezinean ibili da: Raul Lopez baseak ez du jokoa dominatu, hirukoak huts egin eta huts egin aritu da taldea —hemezortzitik lau baino ez ditu sartu—, errebotean eskas —24 jaso ditu, aurkartiek 40—...

Xavi Rey (Kanaria Handia) izan da partidako jokalaririk onena, 22 puntu sartuta. Partidako fitxa.

Valentziak 77-59 irabazi dio Estudiantesi

Valentziak Espainiako Kopako finalerdia ere jokatuko du, gaur aise irabazi baitio Estudiantesi: 77-58. Lau laurdenetan nagusitu zaio. Faverani Valentziako jokalaria izan da onena, 23 puntu sartuta. Partidako fitxa.

Bihar finalerdiak

- Caja Laboral-Bartzelona (19:00).

- Valentzia-Kanaria Handia (21:30).

Finala

- igandean (19:00).


Hiru presidenteorde izendatzea proposatu du Masek

Horrela, CUPen babesa lortu nahi du Generalitateko jarduneko presidenteak.

Artur Mas Kataluniako Generalitateko jarduneko presidenteak beste eskaintza bat egin dio CUPi, bere inbestidura onar dezan. Eskaintza horren arabera, Mas berriz ere izango litzateke presidente, baina boterea hiru presidenteorderekin banatuko luke. Oriol Junqueras, Raul Romeva eta Neus Munte izango lirateke presidenteordeak, Junts Pel Si koaliziotik jakinarazi dutenez.

Jarduneko presidentea Antonio Baños, Anna Gabriel eta Benet Salellas CUPeko dipuatuekin batzartu da gaur, inbestiduraren bigarren bozketari begira akordioa lortzen saiatzeko.

CUPek presidentetza partekatu bat sortzea proposatu zuen, eta JxS koalizioak hiru presidenteorde izendatzea mahaigaineratu du orain, alderdi antikapitalistaren asmoetara gerturatzeko.

Hain zuzen ere, Junqueras lehen presidenteordea izango litzateke, ekonomia ardurekin; Romeva, bigarrena, nazioarteko harremanetarako; eta, Munte, hirugarrena, gai sozialetarako.

Horretarako, baina, Generalitateko Presidentetzaren Legea erreformatuko beharko lukete, presidenteorde bat izendatzea baino ez duelako baimentzen.

Atzo, CUPek bat egin zuen oposizioarekin, eta galarazi egin zuen Artur Masen inbestidura.

Bihar beste bozketa bat egingo dute, eta orduan gehiengo sinplea beharko da, hau da, CUPeko bi diputatuk alde bozkatzea eta beste zortziak abstenitzea nahikoa izango litzateke Mas berriz ere presidente izan dadin.

Nolanahi ere, Antonio Bañosek ohartarazi du ez dutela botoa aldatuko JxSren hautagaia berriro Mas bada.


Golema maite zuen andrearen artaziak


Burrunbadarako entseguak domekan egingo dira, Artelanen

INAUTERIAK // Urtero egin modura, Lantzoi jaunaren irteera egunean burrunbada egingo dute Artelangoek. Bertan parte hartu nahi dutenek otsailaren 8an edukiko dute entsegua, 19:00etatik aurrera, Artelanek portuan daukan lokalean.


Hitzetatik irudiak sortzen

Ez zen garai hoberena bere gustuko liburuak ateratzea galdetzeko. Denak kartoietan ditu, etxea pintatzen ari baita. Baina bere marrazki, komiki edo filmaren gibeletik ere, liburuak badira.

Marrazkiarekin bezala, irakurtzeko zaletasuna betitik du Asisko Urmenetak (Iruñea, Nafarroa, 1965). Etxeko girotik. «Opari gisa ere liburuak» ukaiten zituen. Dio ez dela beti irakurtzen ari zen haurra izan, baina jostailuen artean liburuak bazituela.

Liburuekin «halako amodio-herra harreman bat badela» uste du. Nahi duzu bukatzea, eta aldi berean ez. «Musikarekin aunitzetan pasatzen zait gehien maite dudan kanta pasatzen zaidala ohartu gabe pasatzen ari dela. Eta finitu ondoan, 'ostia ze kantu ona zen hau!'». Besteak, berriz, noiz bukatuko «sufritzen». Liburuak aipatzeko egin du parabola.

Gehiago ere egiten ditu. Denborarekin harreman bitxi bat ikusten du irakurketan: «Tripi batekin bezala, denbora erreala pasatzen ari da, baina norberak bizitzen du beste manera batez». Denboraren pertzepzioa desberdina dela funtsean, izan «liburu ona, erdi ipurdikoa edo libururik gabe». Liburuekin hori du estimatzen, ateraraztea «tempus horretatik eta pasaraztea ordu batzuk oharkabean». Hori, eta «zerbait» uztea, gauza «ñimiñoena» ere bai, batzuetan autoreak berak pentsatu ez duen zerbait.

Hori bai, etxeko liburuak beti izan dira «irakurtzeko, azpimarratzeko, jostatzeko, urratzeko, kasik jostailu gisa». Irakurtzean, berriz, irudiak ikusten ditu, batzuetan lanerako balio diotenak ere. Arturo Campionen liburutik Gartxoten irudia atera zitzaion egun batean. Marrazki bihurtzen ditu beste «irakurritako pasarte edo liburu» batzuk ere.

Baina irudiz mintzo den literatura ere gustukoa du. Koldo Izagirre, bereziki. «Irakurtzen ari zara, eta ikusten ari zara; gainera —Metxa liburuan—, ez baduzu ikusten zure gogoan kontatzen ari dena, beharbada ez duzu ulertzen errelatoa. Hori ikaragarria da». Baina ez Campion ez Izagirre, galdetu diogun liburu zerrendan ez dira ageri.

Euskal idazle klasikoak ikaragarri gustatzen zaizkiola onartzen du, «besteak beste, idazten baitzuten Euskaltzaindia aitzineko urrezko aro batean; idazten zuten pitilin puntatik ateratzen zitzaiena, eta ez zegoen xuxen izeneko programa informatikorik. Hala ere, ikusten da badela hizkuntza plastikoa, arras komunikatiboa». Baina ez delako beti gibelera so egin beharrik, bere liburutegiko «perla» garaikide batzuk atera ditu. Edo izendatu, liburuak kartoietan baitira.

Disko denda batean sartzean galdua omen da, eta gazteago zelarik filmen musiketara jotzen zuen horietan erreferentziak zituelakoan. Edo Zarama taldera. Talde hori bai maite izan duela Urmenetak: «Nik uste sekulako xantza izan dugula Hertzainak eta Zarama sortu zireneko garaia ezagutu izan dugula. Galdera izaten zen beti 'hi zer haiz, Hertzainak zale edo Zarama zale?' Eta ni beti izan naiz Zarama zale totala». Horregatik du Roberto Moso taldeko kantariaren Loreak Zaraman gogokoa.

Hertzainak eta Zarama arteko lehia hori «lehen pertsonan idaztea oso irrigarria» iruditu zaio. Hertzainak-eko kantari legazpiar euskaldun zaharraren parean, Zaramakoak Ezkerraldeko, AEKko ikasleak ziren, eta «bestea, gainera, soldadutzara joan zena...». Euskal Herrian, besteetan bezala, «irrimangarri gelditzearena izu handienetako bat izaten da». Mosoren kronika preziatzen du lotsa hori gainditzen duelako, kontzertu katastrofiko batetik abiatuz, eta berdin bukatuz. «Oso umore fina da, interesatzen nau haren umoreak ere bai».

Ezagutu ondotik taldearen kantuak, kontzertuak, «hor ezagutu ditut pixka bat tripak, Zaramarenak». Garaiko lexikoa atzeman ere; «gehiago erdaldunen taldeak ziren La Polla Records edo Kortatu», eta Mosok lehen taldekoak Los Pollos izendatzen ditu, garai haietan bezala. Pena bat du, halere, «rockeroek publikatzen dutena baino, kontatzen dituzten gauzak askoz interesgarriagoak izaten ahal» direla. Gisa bereko kontakizunak gehiago ere irakurriko lituzke, Gari animatzen balitz adibidez. «Norbaitek ikusi badu,beste hark erraten zuen bezala, bai amabirjinaren pottotta eta baita ere infernuko ateak... hori Gari da».

Generoen nahasketa

Musika eta literatura bezala, Urmenetaren irakurketetan usu nahasten dira generoak. Nora Arbelbideren Goizeko zazpiak eleberrian ere, «ez da saiakera bat, eta ez da hondartzan irakurtzeko nobela ere», dio, hondartzarako nobelak batere gutxietsi gabe. Liburua atera eta gutxira irakurri zuelarik, preziatu zuen «trama sinple» batean, kapitulu batzuetan, teorizazioak atzematea. «Oso sakonak eta, gainera, zapart egiten duten aipamen batzuk, oso interesgarriak, sorkuntzari buruz, kritikari buruz eta abar...». Hori aipatzean, Itxaro Borda ere heldu zaio gogora. «Sakontasun karga» testu irakurterrazean, hori da maitatu duena.

Idazlearen lehen liburuarekin gustura gelditu, eta gosea jin zitzaion. «Orokorki munduan, eta herri honetan segur, idazle baten lehenbiziko liburua izaten da izugarri ona, edo niri gehien gustatzen zaidana. Gero bigarrena ateratzean edo konfirmatzen du balio hori, edo aunitzetan kontatzeko zuen larriena kontatua du. Bultzatuko nuke Nora idaztera beste liburu bat ikustearren, zeren nik uste balukeela manera konfirmatzeko balioa». Lehena zuelakoan edo, baina oso manera librean idatzia dela iduri zaio, «oso freskoa» funtsean.

Bere irakurketak aipatzean, marrazkilariak mamiari bezainbat garrantzi ematen dio formari. Folin markesa: marraskiloak eta euskaldunak uharte galduan idazteko, Kepa Altonaga aitzinako idazleengana ere joan zen. HAren kezka nagusietakoa prosa zientifikoa da, dibulgazio zientifikoa nola landu euskaraz. «Tipoak erraten du, ezin gara bizi gaur sortu eta nik dena asmatuko banu bezala. Ez, hemen bada tradizio bat, eta tradizio horretan zientifikoa; badira idazle batzuk euskaraz idatzi izan dutenak orain arte».

Folin markesa Donostiako zientziaren museoan kasualitatez atzeman zuela oroitzen da. Malakologo frantses bat etorri da Euskal Herrira ikertzera karakoil klase bat. Karakoil hori atzematen da bai Euskal Herrian eta baita Brasilen ere. «Orduan tipoak dio nola da posible hemen eta han egotea, baldin eta ur gazia ez baitu soportatzen ahal. Garai horietan arras modan zena zen Atlantida. Ia euskaldunak azken atlanteak ez ote ginen, Agosti Xaho ere sartzen da horretan».

Urmeneta erakarri duen beste zerbait badu liburuak, karakoilez harago, forman. Erabilia den euskarari ere garrantzia ematen dio, Altonagak Ipar Euskal Herriko erramoldeak erabiltzen baititu, bizkaitarra izanik bere euskalkitik ere... nonbait marrazkilariak duen kezka bera ere bada. «Alibi intelektual bat da, jendea kezkatua egon da, eta bada horren inguruan. Gurea izan da mendi aldeko Nafarroan zer-nolako euskara ukitu bat nahi diogun eman. Ez da Keparen kasua, baina bai kezka beragatik abiatu dela». Gartxot filma ikusi duenak baitaki euskararen inguruko lan berezia egin zutela.

Idazle biologoak eta marrazkilariak elkar ezagutzen dute, eta Urmenetak dio Altonagak indar bat egiten duela «ez beste euskara batua baten alde baina, berak erraten duen bezala, euskara ekumenikoaren alde. Egiten ahal da euskara bat ulerterraza, pixka bat ahalegintzen bagara bederen, eta ez beti zentratua geografikoki erdigune horretan».

Orrialde honetara liburuak saltzera ekarri dugunez, hala borobiltzen du: «Egiazki harrigarria da Folin markesa, gero atera ditu beste bi oso onak, baina lehena izan zen niretzako errebelazio bat. Haren kezka, prosa zientifikoa nola landu izan den, ene ustez Kepak berak erantzuten du euskara ekumeniko hori baliatuz. Zientzia eta letrak, biak txortan liburu batean. Eta emaitza ikaragarri ederra».

Zein euskara erabili, asmatu behar denean asmatu, hizkuntzaren inguruko arrangura bere baitan du eta bere irakurketetan agerikoa du hori. Jose Maria Larrea Muxikaren Euskaldungoa erroizturik liburuaren izenburuan igartzen da datorrena. Urmenetarentzat, «marteilu kolpea» izan da. «Liburu aunitz bada euskara nola galdu den eta aztertzeko. Nola iraun duen gutxiago badira, Xabier Erizerena adibidez, eta oso interesgarria». Beste bat da Larrearena, Urmenetaren ustez «hoberena» bere sailean.

Euskaraz idazteko Axularrek, Lizarragak, Larramendik, Sabino Aranak... ereduak ezarri zituzten, parametroak aldatuz aldi oro. «Hori ez serioa izateaz aparte, nik uste geure buruaren kontra doala» dio Urmenetak, eta liburua idazteko erabili duen euskara eskertzen dio Larreari: «Lapurtera klasikora hurbiltzen da, eta nolabait lapurtera klasiko axularriano bat izaten ahal zenaz idazten du, eboluzionatuaz». Hura ere, euskara «interbenitzearen» aldekoa baita, beharrezkoa delarik «laborategi» batean hizkuntza garatuz.

Euskararen egoeraz kategorikoa da: «Botila ez da erdi hutsik edo erdi beterik, botila hautsia da». Zergatiak aztertzeko duen manera «ez erosoa» ere defendatzen du, ez dielako beti errua arrotzei botatzen, eta «gure konplexuak aztertzen» baititu, nahiz eta «norberak ikustea ispilu horretan ez [den] erosoa izaten». Liburuak pentsarazten du. «Orain arte beti entzun izan dugu Elizak duela euskara salbatu, Iparraldean bereziki eta Axular eta bestea. Eta honek erraten du ezetz, Elizak baliatu duela hizkuntza tresna gisa, nahi izan duenerako».

Bere ibilbidearen ezaugarri batzuk dituelako, azken liburu hautuak badu Napartheid aldizkariko sortzaileetarikoa izan zenarekin hurbiltasun berezia. Dani Fanoren Anubis komikia da, eta salaketak egiteko lekua. Zientzia fikzioa Egiptoko mitologiarekin lotua. «Bost istorio auto-konklusibo ditu. Istorio bakoitza baliatu du oso kritika zorrotza eta gogorra, gupidarik gabea, egiteko oraingo gizarteari. Kapitalismo basa eta desumanizatzaile horretatik atera hainbeste kasu...»

Komiki egilea hurbilekoa duelako dio uste duela «egilea oso gustura gelditu dela hori guztia bota ondoan, egiazki nik uste lasaigarri egin zaiola. Sistemaren muturra agertu du batere maskarik gabe. Oso ederra da, oso gogorra». Eta Asisko Urmeneta irakurlea ere umoretsua baita, gehitu du, «Gainera nire jefea da Xabiroi-n, eta espero dut soldata pixka bat emendatzea».

Bost liburu horiek hautatzera bultzatu duena esplikatu du bukatzeko: «Aipatzen ahal nuen moroena, Sarrionandiarena, ikaragarri gustatu zait, ikaragarri! Baina Sarrionandia ez da galduko, eta haren liburua ez da galduko. Saldu nahi ditudan liburuak hauek dira».


Eskualdeko hainbat kondaira

Beterri-Aiztondo eskualdean ipuin edota kondaira liburuetan irakur daitezkeen pasarteen arrastoak badira; tartean, otsoak, sorginak, lamiak nahiz deabruak protagonista direla. Hara hemen antzinako kontu horietako batzuen berri.

Misterioz betetako zubiak Andoainen

Kondaira bat baino gehiago ezagutzen da Andoaingo Sorabilla auzoan, Oria ibaiaren gainean, antzina eraikitako eta egun desagertua den Azelaingo zubiaren inguruan. Egile eta pauso ezberdinak aipatzen diren arren, legenda gehienek zubi hura harri baten faltan geratu zela diote.

Bazterrak arakatuz, hautsak harrotuz, iraganera jauzi egin eta hainbat oihartzun bildu dugu ondorengo erreportajean. Kondairak dioenez, badirudi Azelaingo zubia sorginek gau bakar batean altxatu zutela izen bereko jauregi edo palazioaren ondoan. Palazio hori eraiki zutenak lamiak izan zirela ere aipatzen dute beste hainbat kondairek.

Antzinako idatzietan kontatzen denez, “egiazki, zubia eraikitzen amaitzen ez zuen hargin batek bere arima sorginei eskaini omen zien haien laguntza eskatuz. Eta gau horretan bertan ekin zioten sorginek lanari. Eginbeharra bukatzear zutela, ondorengo kantua abesten hasi ziren: Eskuz esku Labaingo arria, tu akabatu dugu Azelaingo zubia. Ea neskak, eun tu milà gaituk, arri baten paltan gaituk! (Eskuz esku lantzen dugu Labaingo harria eta ia amaitu dugu Azelaingo zubia. Ea neskak, ehunka mila gara. Harri bakarrarekin amaituko dugu lana). Kantu hura entzundakoan, hargina galbidean sentitu eta apaizari deitu zion exorzismoa egiteko eskatuz. Apaizak harginaren nahia egin eta sorginek azken harria jarri gabe egin zuten ihes”.

Mikolas deabruen esku

Eusko Folklore. Tradiciones y leyendas liburuak biltzen duenez, Azelaingo zubia ez zuten ez sorginek ez lamiek eraiki, Mikolas izeneko deabruek baizik (deabru guztiek izen bera zuten, Mikelats-en aldagaia). “33000 Mikolas ilaran jarri ziren Larrunarritik (Txindokitik) Azelaineraino, eta zubia eraikitzeko behar zuten harria eskuz esku ekarri zuten gau bakar batean, batak besteari ondokoa esanez: ‘Otsok, Mikolas; ekatzak, Mikolas’. (Tori, Mikolas; ekartzak Mikolas). Azken Mikolas, azken harriarekin Azelainera iristear zela, oilarrak abestu zuen eta deabru guztiek azkar batean egin zuten ihes. Horregatik falta zaio Azelaingo zubiari harri bat”. Pasarte horren berri Ataungo Jose Maria Auzmendik eman zuen 1922 urtean.

Oiartzunen ezagutzen den bertsioan, berriz, Sarako Larrun mendia hartzen dute Azelaingo zubia eraikitzeko harriaren harrobi edo jatorri moduan. Ondorengo bertsoetan jakinarazten da gertaera: ‘Eskutik eskura / Larrun’dik arriya. / Alaxen egiña da / Azelain’go zubiya’.

Andoain aldean, ordea, sorginei egotzi zieten zubiaren eraikuntza: ‘Sorgiñak egiña da / Azelain’go zubiya, / eskutikan eskura / Belkoain’dik jarria. // Eskutikan eskura / Labarain’dik arriya. / Sorgiñak egiña da / Azelain’go zubiya’.

Sorginek zubia egitea ezin lortu

Juan Garmendia Larrañagak Eusko Ikerkuntzarekin kaleratutako ‘Jentilak, sorginak eta beste: Euskal pentsamendu magikoa’ liburuan pasarte edota ipuin polita jasotzen da Azelaingo zubiaren inguruan. Ipuin honek zubia ezagutzen ez zen garaietara garamatza, erreka bat igarotzeko bi soka eta burdin-haria erabiltzen ziren garaira (bat eskuz heltzeko eta bestea hanken euskarri). “Andoaingo auzoa den Sorabillan zubi baten nahia agertu zuten eta hori sorginek jakinik, langintza hartan ardura izango zuen nekazari-igeltseroarekin harremanetan berehala jarri ziren. Sorginek gizon hari proposatu zioten zubia berek egingo zutela, oilarraren kukurrukua entzun baino lehen, igeltseroaren etxean aurrena jaioko zenaren truke.

Igeltseroak ontzat hartu zuen proposamena, behia umea egiteko zeukala pentsatuz: Txekorra duk eta txekor baten gorabeheragatik ez zaidak ajola handirik. Baina berehala ohartu zen andrea haurdun zeukala eta zer gertatzen zitzaion esanez apaizarengana joan zen. Honek, larrituta zegoen gizona entzun ondoren, pertz bat urez bete eta ur horretan oilarra sartzeko aholkatu zion.

Igeltseroak kasu egin zion apaizari eta oilarrak uretatik atera orduko kukurruku egiteari ekin zion. Kukurrukua entzutean, sorginek bere lana utzi eta presaka alde egin zuten, zubia egitea lortu gabe. Zubia harri baten faltan gelditu zen.

Baina sorginak beren zarrapastran ez ziren isilik ezkutatu, deiadar egin zuten: Ez garela eta bagarela; baina hamalau mila bagaituk. Labaiendik harria, eskuz esku”. 1991 urtean, Ibarrako Inazio Ulanga Artanok eman zuen pasarte horren berri liburuan eta berriemaileak zubian falta zen harria jartzeko zuloa ikusi zuela gaineratu zuen, –sorginek harriarentzat prestatuta zeukatena–. Denboran zehar, harri hura zementuz tinkatu arren, behin eta berriz lurrera erortzen zela ere jakinarazi zuen.

Sorginen zubia Leitzaranen

Azelaingo zubia ez ezik, Andoaingo Leitzaran bailaran bada egun zutik mantentzen den Andoaingo herrigunetik bi kilometrora dagoen Unanibia zubi dotorea, orain urte gutxi berritua, Sorginen zubia moduan ezagutua. Legendak gau bakar batean sorginek eraiki zutela dielako jaso zuen deitura hori. Izenaren beste arrazoietako bat zubiaren ondoko harkaitz handiaren forma da, izan ere, bi sorginen aurpegiak islatzen dituela ere esan izan baita. Dudarik gabe, inguruak duen misterio kutsuak bultzatuta, sorginei buruzko sinesmenen guneetako bat da.

Zubi bat, hamaika izen

Leitzarango bisitarien etxeko kideek argitu dutenez, XIX mendean eraikitako harrizko zubia da Unanibia zubia, baina litekeena da aurrez toki berean beste zubi bat egon izana. Izen ezberdinak jaso ditu zubiak: Unanibi, Unarribia, Unanai, Unanoi. Igeribia zubi bezala ere ezaguna izan zen garai batean, Olaberria-Igeribia burdinolaren izenetik hartuta. Duela zenbait hamarkada zabaldu zen sorgin-zubi izena.

Zubiaren ondoan, Leitzaran errekan behera, hiru zutabe ageri dira. Ez dago garbi zein zen zutabe horienerabilera. Litekeena da, Lizarkolako zentraleko presa egiteko behar zuten materiala eramateko eraikia izatea. Hiru zutabeen gainean egurrezko oholak jarrita lotzen zituzten Leitzaran errekaren bi aldeak.

Otsoak neska jan zuen lekua, Villabonan

Villabonako Andrestoki baserritik gertu, gurutzea markatua duen harri bat dago. Kondaira berezia du harri hark. Ramon Zalduak eman digu horren berri: “Nonbait, duela 300 bat urte, gure etxeko edo Anoetako Ateaga baserriko neskamea, esne bila abiatu eta otsoak jan omen zuen toki horretan. Gerora agertu omen zen gurutzea duen harri hori. Istorio hori, nolanahi ere, On Sebastian Insausti apaizak idatzi zuen liburu batean. Duela berrogeita hamabost bat urte egon zen On Sebastian gure herrian apaiz, eta hark jaso zuen harriaren inguruko kondaira”.

Laumugarrieta

Harri horren benetako istorioa, ordea, oso bestelakoa da. Hala azaldu du Joxin Azkue zizurkildarrak: “Inguruko herriak mugatzen dituen mugarria da. Andrestoki baserriko kideek erakutsi zidaten, duela urte batzuk. Argazkiak egin nizkion eta GPSan, koordenatuak markatu nituen. Koordenatu horiek mapa gainera ekartzean konturatu nintzen lau herrien arteko muga markatzen duen mugarria dela. Izan ere, gune horretan egiten baitute muga Zizurkil, Villabona, Asteasu eta Anoetak. Laumugarrieta izenez ezagutzen du zenbaitek harri hori”.

Azken asteotan, izan da mugimendurik harriaren inguruan: “Lan ezberdinak egiten ari dira inguru hartan, eta bolada batean estalita egon da harria, baita tokiz mugituta ere. Duela bi aste, berriz, ez genuen harririk bilatzerik izan. Eurite handiak izan dira eta baliteke lokatzak estalita egotea, edo norbaitek bazterren batera bota izana, baina ez nuen mugarriaren arrastorik bilatu. Laster joango naiz berriro, ingurua hobeto miatzera”, gaineratu du Joxinek.


Uemako 57 udalerrietatik 28tan osasun zerbitzua euskaraz emateko arazoak daude

Uemak alarma gorria piztu du. Euskal Autonomi Erkidegoan, Uemako kide diren 57 udalerrietatik 28tan arazoak dituzte osasun zerbitzua euskaraz eskaintzeko. Arazoa “oso larria” dela esan du Uemak. Bada, medikuen %37 eta pediatren %62k hizkuntza eskakizuna egiaztatu gabe dutela salatu du Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak. “27 udalerritan dituzte arazoak familia medikuekin, eta 15 udalerritan pediatrekin”.

Pediatren kasuan, kasurik larrienen artean dago Lekeitio, Azpeitia, Aduna, Oñati, Deba, Oiartzun, Usurbil eta Aramaiorekin batera. Izan be, Uemaren esanetan, herri horietan pediatrek ez dute hizkuntza eskakizunik egiaztatuta. “Beraz, herri horietako haurrak gazteleraz egitera behartuak daude medikuarenera joan behar duten bakoitzean”.

Erabiltzaileek esan dutenez, Lekeition dauden bi pediatretatik bat “euskalduna bada, nahiz eta egiaztatutako hizkuntz eskakizunik ez eduki”.

Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako osasun zerbitzuaren egoera Nafarroakoa baino “hobea” bada be, udalerri euskaldunenetako herritarren oinarrizko zerbitzuak euskaraz emateko gaitasun eza “agerian uzten” dutela gaineratu du Uemak. “Horrek herritar askoren hizkuntza eskubideak urratzen ditu”.

Irakurketa horren aurrean, udalerri euskaldunek osatzen duten lurgunea oso kontutan izan behar dela aldarrikatu du Uemak. “Udalerriotan eragin soziolinguistikoa daukan erakunde oroko oso kontutan hartu beharreko errealitatea izan beahrko luke aipatu berri dugunak. Edozein zerbitzu euskaraz emango dela ez bermatzea berez larria bada, are larriagoa da udalerri euskaldunetan eskubide hori urratzea”.

Osasun zerbitzuaren egoera salatzeko agerraldian, besteak beste, ondokoak egon dira: Maren Belastegi UEMAko lehendakaria, Marixol Taberna Berako alkatea, Garazi Taberna Berako zinegotzia, Gari Berasaluze Zarauzko zinegotzia, Andone Salbarredi Leitzako zinegotzia eta Miren Urkola Tolosako zinegotzia.

Mediku erdaldunen taula (Uemak egindako taula) deskargatu, HEMEN


Errepide zati bat itxi dute Tetuan baserriaren horma bat amildu eta gero

Asteburuan egindako eguraldi txarrak hainbat arazo sortu ditu Lea-Artibai eta Mutrikuko errepide sarean; handiena atzo Mutrikun gertatu zen, Mijoa auzoan. Tetuan baserriko horma bat amildu egin zen, eta ordu batzuez GI-638 errepideko 8. kilometroko errail bat itxita egon zen.Herrizaingo Sailak jakitera eman zuenez, gertaera goizaldean izan zen. «06:25ak aldera jaso dugu abisua. Ertzainak tokira bertara gerturatu dira, eta 10:45ak arte bertan izan dira zirkulazioa gidatzen. Ibilgailuak txandaka ibili dira pasatzen. Gerokoan, Mutrikuko udaltzaingoa arduratu da egin beharreko guztiaz».Udaltzaingoak, ordea, eguerdi alderako dena «kontrolpean» zuela adierazi zuen. «Goizaldean ertzainak egon eta gero, goizean geu arduratu gara egin beharreko guztiaz. Makinak sartu dira, eta baserri osoa eraitsi egin dute».Erortzeko zorianAtzokoa ez zen izan Tetuan baserriak zirkulazioan arazoak sortu dituen lehen aldia. Orain aste batzuk ere, baserriaren zatiren bat amildu eta lanak iraun bitartean errail bat itxita egon zen.Atzo, aldiz, aspaldiko urteotan hutsik dagoen baserriaren hormetako bat jausi egin zen, eta arazoak handiagoak izan ziren.


2014an %2.2 igo da langabezia Aiaraldean, EAEn jaitsi egin den bitartean

Jaitsi egin da langabezia Euskal Autonomi Erkidego mailan. Duela urte bat baino 1.603 langabetu gutxiago daude. %0.96ko jaitsiera egon dela esan nahi du horrek.

Aiaraldean, baina, ez da langabeziaren joera aldatu: 2013ko abenduan 3352 langabetu zeuden. 2014a, baina, 3428 langabeturekin itxi zuen Aiaraldeak, %2.2 gehiago.

Gakoa, Amurrio eta Laudion

Datuak banan-banan hartuta, baina, ezberdintasunak topatu daitezke herrien artean. EAEko langabezi tasa %15.3koa da. Aiaraldeko herri gehienek tasa txikiagoa dute: Arakaldok %11.1koa du, Arrankudiagak %9.7koa, Urduñak %13.5koa, Okondok %10.7koa, Aiarak %10.1koa eta Artziniegak %12.1koa. Orozkok du baxuena, %8.

Eskualdeko bi herri handienetan, baina, erkidegoko bataz-bestekoa baino altuagoa da tasa: Amurrion %17koa da eta Laudion %19.1koa.

Langabetu gehienak zerbitzuen alorrekoak dira. Bigarren maila batean daude industriakoak, hirugarren maila batean aurretik lanik izan gabekoak, laugarren maila batean eraikuntzan aritzen direnak eta bostgarren maila batean nekazaritzatik datozenak.


Baserritar Egunaren gaua emanaldiz josita egon zen


Usurbil F.T.-ko kadete mutilak, final laurdenetan nagusi

2-1 irabazi berri diete Vasconia C.D. taldekoei, eguerdian Haranen jokatu duten neurketan. Partida garrantzitsua zuten larunbat honetakoa usurbildarrek, Kopako final laurdenari loturiko jardunaldia hain zuzen. Larunbata borobiltzeko, 17:00etan Haranen, eguneko bigarren neurketa erabakiorra; Ohorezko Mailan lehiatzen dabiltzan senior mutilena.

Mailari eusteko neurketa garrantzitsua jokatuko dute, 17:00etatik aurrera Haranen. “Jantzi daukazuen kamiseta gorria, hartu bufanda eta etor zaitezte gure taldea animatzera!”, luzatu dute gonbita Usurbil F.T.-tik. Hala egiten duenak, atsedenaldian egingo den bi sariren zozketarako errifa jasoko du doan. Afari bat, txuletak eta ardo botila irabazi ditzakezue.


Beste zazpi positibo gehiago aurkitu dituzte herrian

Goraka jarraitzen du kopuruak Zarautzen. Atzo bazirudien mantsotzeko joera hartu zuela, bi kutsaturekin bakarrik, baina azkenaldiko dinamikari heldu dio berriz ere. Dagoeneko 89 dira gaitzaz jotako zarauztarrak.

Egunez egun handitzen ari da COVID-19 gaitzarekin gaixotutako lagun kopurua Urola Kostan, eta Eusko Jaurlaritzak gaur eguerdian jakinarazi dituen datuen arabera, eskualdean 168 lagunek eman dute positibo koronabirusaren krisia hasi zenetik. Hala, azken 24 orduetan, zortzi kasu berri atzeman dituzte eskualdean, eta horietatik zazpi kasu baieztatu dituzte Zarautzen; 89 herritarretara igo da kutsatuen kopurua. Zumaian 34 herritarrek dute koronabirusa, eta Orion 14k; izan ere, Orion kasu berri bat atzeman dute azken orduetan. Azpeitian 8 dira gaixorik daudenak, eta 7 Azkoitian. Getarian eta Zestoan 3na lagunek dute gaitza, eta Aian eta Aizarnazabalen 2na herritarrek.

Hego Euskal Herrian, berriz, dagoeneko 12.376 lagun daude kutsatuta, eta 788 hil dira gaitzaren eraginez. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 9.021 kasu positibo baieztatu ditu Osakidetzak orain arte, eta 211 azken orduetan atzemandakoak direla jakinarazi du. Gainera, gaitza zuten 38 lagun hil dira herenegundik eta, guztira, 586 dira COVID-19aren eraginez zendu direnak.

Nafarroan berriz, 3.355 dira COVID-19 gaitzarekin kutsatuak eta 202 hildakoak. Hala, azken orduetan, 104 positibo berri eta 15 hildako zenbatu ditu Nafarroako Gobernuak.


Europako magiaren hiriburua izango da Gasteiz gaurtik

Morrison el Magnifico magoari omenaldia egingo diote.

Magialdiari esker, berriz ere, magiaren hiriburua izango da Gasteiz irailaren 16tik 22ra bitartean.

Une honetako saiorik onenak ikusteko aukera izango da Principal antzokian eta Europa biltzar jauregian, eta ikastetxeetan, Txagorritxu ospitalean, Dendaraban (familientzat), tranbia geltokietan eta beste leku batzuetan ere eskainiko dira magia emanaldiak.

Gainera, 400 mago profesional eta amateurrek baino gehiagok hartuko dute parte Europa biltzar jauregiko lan jardunaldi espezializatuetan, haientzat ekitaldi esklusiboak antolatzen baitira, magiari buruzko liburuen aurkezpenekin, besteak beste.

Ikuskizunen artean, Alberto de Figueiredo magoak Las Cartas sobre la mesa izeneko ikuskizuna eskainiko du; pertsona bakarreko showa da, batez ere helduei zuzendua. Eta Anthony Blake mentalista ezagunak Pensamientos confidenciales saioa aurkeztuko du. Vital Fundazioaren aretoan eskainiko dira bi saio horiek. Morrison el Magnifico magoari, bestetik, omenaldia egingo diote; iaz hil zen estatuko magiaren historiaren funtsezko zatia den magoa, antolatzaileek nabarmendu dutenez.


Trebezia lehiaketaren final arrakatatsua

Igandean Trebezia Lehiaketaren finala jokatu zuten Labeaga aretoan. Aurten 79 taldek parte hartu dute eta 24 onenak finalera pasa dira. Ane Badiola, June Lopez eta Maren Martinen Best Friends taldea nagusitu da. Bigarren postuan Ainara Elizondo, Iara Etxaniz eta Maren Elgarresta sailkatu dira (Kutxipanda taldea) eta hirugarrenean Maialen Urmeneta, Maren Rodanes eta Leire Vivas (Hirulzarrak 1).


Emakumeen aurkako indarkeria salatuko dute gaur

Emakumeek jasaten duten indarkeriaren aurkako nazioarteko eguna da gaur, azaroak 25. Hori dela-eta, elkarretaratzea izango da, 19:30ean plazan.

Emakumeek jasaten duten indarkeriaren aurkako nazioarteko eguna da gaur, astelehena, azaroak 25, eta indarkeria matxistari aurre egiteko ozen egingo dute oihu datozen egunetan eskualdeko hainbat herritan. Ohi bezala, herritarren kontzientzia pizteko hamaika jarduera egin dituzte egunotan, eta Azpeitian esaterako, Bellas a lo bestia tailerra izan da asteburuan. Gaur, astelehena, berriz, Beldurrak gurekin jai, ekin autodefentsa feministari lelopean elkarretaratzea eta Zine Kluba izango dira.

Hemen gaur, azaroak 25, Azpeitian izango diren egitasmoak:

- 19:30ean elkarretaratzea, plazan. Azpeitiko Bilgune Feministak deituta, Beldurrak gurekin jai, ekin autodefentsa feministari lelopean.

- 21:00etan Zine Kluba, Fimazpitek, emakumeen film laburren bilduma, Emakumeen Txokoan.


San Lorentzo gainean, trikiti doinu eta animo artean

Negu Trail lasterketako ibilbideak agintzen zuen moduan, probaren bigarren erdiari ekin aurretik, San Lorentzo gaina igo behar izan dute korrikalariek. Bertan zuten anoa guneaz gain, trikiti doinuak eta herritarren animoak izan dituzte lagun.

Lehenik, Urdelar (859 m) gaina igo dute, 6,8 kilometroan; ondoren, Moa lepora jaitsi dira, 8,8 kilometroan, San Lorentzo (808 m) igo aurretik; azkenik, Gorosmendira jaitsi eta gero, 11,6 kilometroan, Ipuliño (900 m) igo dute. Hortik, zuzenean joan dira herriko plazako helmugara. Proba erdialdera heldu denerako, jada lehen postuetan kokatutako partaideen artean aldeak zeuden.


Kultur aniztasuna omentzeko festa

Azken urteetan Sasoeta-Zumaburun ospatu da kulturarteko festa. Aurten urrats garrantzitsua emango dute, Lasarte-Oria osora zabalduko baita, eta Multikultur Fest izena jasoko du. Astelehenetik aurrera ekintza ugari egingo dituzte herri osoan, aniztasuna eta kultura arteko elkarbizitza sustatzeko helburuarekin. Ostiralean jaialdia aurkeztu zuten. Herriko eragile askok hartu du parte antolakuntzan, eta espero dute herritarrek prestatutako egitarauarekin gozatzea.

Urtero bezala, Burunzpe guraso elkarteak kultur aniztasunaren astea antolatu du. Hala ere, aurtengoa ez da aurreko urtetakoa bezalakoa izango. Sasoeta-Zumaburu eskolatik Lasarte-Oria osora zabalduko dute jaialdia 2016 honetan.

“Kulturanitza den gizarte batean bizi gara”, eta testuinguru horretan hezkuntza ezinbestekoa da, antolatzaileen ustez. “Norberaren esentzia galdu gabe, kultur asko elkarrekin biziko diren eremua lortzea” dute helburu.

Hori lortze bidean, datorren astelehenetik aurrera eta aste osoan zehar, hamaika ekintza antolatu dituzte.

Hitzaldi ugari

Hilaren 11n arratsaldeko 17:30ean emango diote hasiera jaialdiari herriko alkate Jesus Maria Zaballosek eta Hezkuntza kontseilari Cristina Uriartek Manuel Lekuona kultur etxean.

Ondoren, hitzaldi aretoan biztanle atzerritarrekiko estereotipo eta aurreiritziei buruzko hitzaldia emango du Gorka Morenok. Ikuspegiko –immigrazioaren euskal behatokiko– zuzendaria eta EHUn gizarte langintzako irakaslea da bera.

Ordu berean, txikiek ‘Aniztasuna bizipoza’ ipuina entzuteko parada edukiko dute Kontukantoi taldearen eskutik. Kontakizuna eta ilustrazioa uztartuko dituzte Beak eta Cesarrek.

Asteartean SOS Arrazakeria taldeko Tarana Karimek eta Silvana Lucianok ‘Bizilagunak eta zurrumurruak’ izeneko hitzaldia eskainiko dute. Aniztasun kulturalari buruzko topiko eta estereotipo negatiboak borrokatuko dituzte, “mobilizaziorako sareak sortuz”.

Ondoren, 19:00etan, elikagai arabiar tipikoen dastaketa egingo dute.

Berriro ere, Kontukantoi taldeko lagunek ipuin kontaketa saioak egingo dituzte hizlariak berbetan diharduten bitartean, 18:00tatik 19:00etara gutxi gora behera. Oraingo honetan, 'Txanoak buruan eta ibili munduan' ipuinarekin liluratuko dituzte umeak.

Asteazkenean ikastetxeetan

Herriko ikastetxeetan zenbait hitzaldi eskainiko dituzte asteazken goizez.

Mendebaldeko Sahararen egoerari buruz arituko dira TEBAL elkarteko kideak 9:00etan Lasarte-Usurbil BHI institutuan eta 11:00etan eta 13:00etan Landaberri institutuan.

Bestalde, ijitu herriari buruzko hitzaldia emango du Kale Dor Kayicok taldeak 9:00etan Sasoeta-Zumaburu ikastetxean.

Realak hasiko ditu arratsaldeko ekintzak. Izan ere, kirola eta kultur aniztasuna izango dituzte hizpide 17:00etan Manuel Lekuona kultur etxean eskainiko duten hitzaldian.

Ordubete beranduago, islamaren barneko aniztasuna jorratuko dute, Mansur Mota Valentziako Islamiar kultur zentroko imamaren eskutik. Marokoko elikagaiak dastatuko dituzte amaieran.

Txikienentzat Ttakun kultur elkarteak ‘Ipuin artean’ kontaketa saioa eta antolatu du 18:00etan. Kontakizunarekin batera tailerra ere egingo dute.

Ekitaldia ostegunean

Ostegun arratsaldea ere ekintzaz josia dator. Fatima Galiak bidegabekeriaren kontrako poesia errezitatuko du. Galdakaon bizi den sahararra da Galia. Kuban bizitakoa da eta bertan egin zituen kazetaritza ikasketak. Beste hitzaldietan egin bezala, bertako elikagaiak dastatuko dituzte hitzaldia bukatu ostean.

18:30ean kultur aniztasun ibilbidea hasiko da. 'Anitzen sarea' osatzea du helburu eta herriko hainbat elkarte eta eragilek hartuko dute parte. Manuel Lekuona kultur etxetik abiatu eta Rahma Islamen egoitza, Hogar extremeño, eliza eta Semblante andaluz zeharkatuko dituzte.

Arkupe tabernan, berriz, kontzertua joko du Javier Paiva abeslari venezuelarrak 20:00etan.

Semblante Andaluz elkartearen egoitzan egingo den Guztion Lasarte-Oria sortzen izeneko ekimen multikulturalak emango dio amaiera egunari, 20:30ean.

Gaztetxoei zuzendutako ostirala

Ostiralean 17:00etatik aurrera eta gauera arte ekintza ugarirekin gozatuko dute herriko gaztetxoek Jaizkibel plazan.

Extremadurako Etxeak txokolatada antolatu du eta umeentzako tailer eta jolasak egongo dira Ttakun kultur elkartearen eta ebanjeliar komunitatearen eskutik.

Erritmoarekin jolasean aritzeko aukera ere izango dute, tailer perkusioa egingo baitute.

Jalguneren edota Dinbi Banda Batukadaren emanaldiak etorriko dira ondoren.

Dantzarako denbora ere edukiko dute bertaratutako herritarrek. Izan ere, ekialdeko dantzak egingo dituzte.

19:30ean DJ Aitorrek girotuko du plaza, eta 21:00etan abesteko abilezia frogan jarriko dute 2KN okindegiko karaoke lehiaketan parte hartzen dutenek.

Egun handia

Egitarau mamitsua antolatu dute larunbatari begira. Goizeko ekitaldiak Landaberri institutu aurreko plazan egingo dituzte. Norbere herrialdeko ohiko jantziekin joateko eskaera luzatu dute.

Udal Musika Eskolako ikasleek trikitixa doinuekin alaituko dute eguna. Besteak beste, bidezko salerosketa postua egongo da ADSIS komunitateak ipinita.

Beste herri batzuetako ohitura eta eskulanak ikasteko parada edukiko dute. Esaterako, arabiar idazkera eta henna tailerra eta ile apaindegi afrikarrera gerturatu ahal izango dira herritarrak. Umeek ere edukiko dute zer egin. Haiei zuzendutako jolas eta tailer bereziak egongo baitira.

Eguerdian Kukukak euskal dantzen erakustaldia emango du, eta herriko umeek munduko kantak abestuko dituzte. Bazkalaurretik abesti nigeriarren emanaldia egongo da.

Semblante Andaluzek prestatutako herri paella bazkalduko dute Okendo plazan. Tiketak 5 eurotan erosi ahal izango dira elkartean bertan. Ondoren, TEBAL elkarteak haima muntatu eta tea dastatuko dute denek.

Zero Sette orkestrak, Boliviako dantzariek eta Zambra danza taldeak musika eta dantzaz beteko dute Okendo. 18:30ean euskal kantarien doinuak entzun ahal izango dira, eta 19:15ean Bollywoodeko dantzen emanaldia.

22:00etan emango zaio itxiera jaialdiari; Landaberri BHI institutu aurreko plazan Pangea rock taldeak eta Flame Door trap bikoteak emango duten kontzertuekin.

Lan handia

Aniztasuna sustatzea eta ospatzea du helburu MultikulturFest jaialdiak. Hala adierazi du alkate Jesus Maria Zaballosek.

Pozik agertu dira Udaleko ordezkariak jasotako babesagatik. Izan ere, herriko elkarte, eragile eta norbanako askok hartu du parte egitarauaren osaeran.

Mohammed Ezzaky-k eta Natalia Beltranek aste osoan zehar egingo diren ekintzak azaldu dituzte.

MultikulturFest jaialdiaren atzean “lan handia” dagoela azpimarratu dute, eta Lasarte-Oriako herritarrek erantzutea espero dute.

Gizarte zerbitzuetako zinegotzi Lourdes Acevedoren ustez, “gehitzeko eta integratzeko” filosofiarekin antolatutako egitaraua da.

Anitzen sarea

Teknikari Izaskun Oronozek aipatu du 2016ko Anitzen sarea ekitaldi honekin hasiko dela. Maiatzean hizkuntzen inguruko lanketa egingo da eta irailean aurreiritzien aurkako kanpaina.


"Bergararroi, adeitasunez"

Ulergaitza egiten zait egun batetik bestera %80tik gorako birziklapena...

... lortzeko aukera izan eta zenbait herritar %40rekin konformatzea.

Ulergaitzagoa eta onartezina iruditzen zait %80 baino gutxiago birziklatzeagatik intzineradora egiten bada, Zubieta eta inguruko milaka herritarren osasuna arriskuan jartzea; hori bai dela giza eskubideen urraketa.

Zaborrak baditu soluzioak denon konpromisotxoarekin, baina gaur eta hemen %80ren azpikoak ez dira soluzioak, partxeo arriskutsuak baizik.

Agur bero bat, kontsumo eta birziklapen osasuntsua bultzatzen ari zareten debagoiendar guztioi.

--------------------

Fernando Iturbe

Antzuola


Pello Bilbao: 'Giroko nekeak eragina izan duen arren etapa bat lortu dut'

Gernikarrak Dauphine Libere kriteriumeko azken aurreko etapa irabazi du.

Ihesladian indartsuena izan da eta bakarrik heldu da helmugaratu Pello Bilbao. Atzo sailkapenari begira taldeak eginiko lan onari huts egin ziola onartu, eta gaur "etapatxo" bat oparituta pozik azaldu da gernikarra 'Hiru Erregeen Mahaia' saioan.


Frantses Akademiari euskara errespetatzeko eskatu dio Euskaltzaindiak

Ekainaren 12an, Frantziako estatuaren esparruan dauden hizkuntzak bermatu ahal izateko Frantziako Konstituzioa aldatzearen kontra azaldu zen Frantses Akademia, eta jarrera hori salatu du Euskaltzaindiak.

Euskara errespeta eta babes dezala eskatu dio Euskaltzaindiak Frantses Akademiari, honek ekainaren 12an eginiko adierazpenei erantzunda. Frantziako Konstituzioa aldatzeko xedea eztabaidatu dute berriki Frantziako Parlamentuan, eta proposamen bat egin zuten Frantziako eskualde hizkuntz-ei nolabaiteko ezagutza emateko, Konstituzioan ager zedin hizkuntza horiek "Frantziako ondarearen zati" direla. Lehenik Diputatu Ganbarak onartu zuen aldaketa proposamen hori; ondoren, haatik, Senatuak kenarazi zuen, gai horren gainean gizartean eztabaida bizia sortzen zelarik.

Alabaina, Frantses Akademia bereziki halako aldaketa baten aurka goraki mintzatu zen, eta akademiakideek aho batez onarturiko adierazpenean proposamen horri muzin egitea galdegin zuten.

Horren aurrean, eta Konstituzioaren aldaketa oraindik eztabaidatzen ari direlarik, Euskaltzaindiak euskara errespetatzeko eskatu dio akademiari. "Euskara euskaldunen hizkuntza da, ez baitezpada hizkuntza bakarra, aspaldi baita euskaldunek eleaniztasunaren beharraren eta haren onuren berri dakitela, bai ordea berezko hizkuntza. Mintzaira horren bidez izendatzen dugu geure burua, haren bidez, halaber, geure herria. Euskara historikoki estatu eta administrazio eremu desberdinetan mintzatua izan da, eta ondorioz beti legezko egoera desberdinetan bizi izan da. Zuzenbide egoera desberdintasun horren gainetik, Euskaltzaindiak aspaldi jakinarazi du euskarari zor zaiola, mendez mende aspaldiko denboretan mintzatua izan den herrialde guztietan, legearen ezagutza eta geriza. Hain zuzen ere, 1994an, bere 75. urtemuga kari, Miarritzen egin zuen adierazpenean galdatu zuen Frantziako estatuan ere euskarak izan zezala dagozkion hiru herrialde historikoetan koofizialtasuna".

Horiek hala, euskararen aldeko erakundeak "biziro" eskatzen du Frantziako estatuan ere euskarak izan dezala estatuaren legezko antolamenduan zor zaion ezagutza betea.


Txiroei eta emakumeei erasotzen die hiesak gogorren

Gaur, hiesaren kontrako nazioarteko eguna da. GIB birusa hiesaren eragile gisa identifikatu zutenetik 20 urte bete dira, eta aipagarria da biktimen soziologiaren aldaketa: mendebaldeko gizon homosexualen gaitza izatetik, herrialde txiroetako emakumeen gaitza izatera pasa da. Afrikan eta Asian hiesaren zabalkunde izugarria aurreikusten da datozen urteotarako. Mendebaldean heriotzak asko murriztuko dira, garesti ordainduriko botikei esker.

GIB birusa hiesaren eragile gisa identifikatu zutenetik 20 urte bete direnean, atsedenik eta mugarik gabe aurrera jarraitzen du, mundu osoan heriotza eragiten. Giza Immuno-eskasiaren Birusaren ibilbidearen ezaugarri nagusia biktimen soziologiaren aldaketan datza: mendebaldeko gizon homosexualen gaitza izatetik, herrialde txiroetako emakumeen gaitza izatera pasa da. Afrikan eta Asian hiesaren zabalkunde izugarria aurreikusten da datozen urteotarako. Mendebaldean heriotzak asko murriztuko dira, garesti ordainduriko botikei esker.

Hiesaren zabalkuntza eta emakumeen aurkako bortizkeria zuzenean lotu zituzten atzo OME Osasunaren Munduko Erakundeko ordezkariek, gaitz horren aurkako nazioarteko egunaren bezperan. Emakumeei gizartean dagokien lekua ematea gaixotasunaren aurkako borrokaren arrakastarekin zerikusi zuzena duela nabarmendu zuen berriz Peter Piot NBEk hiesaren aurkako borrokarako eraturiko UNAIDS taldeko buruak.Sexu indarkeriak birusa hartzeko aukerak asko handitzen dituela adierazi zuen atzo OMEk. Izan ere, indarkeriaren biktima direnei GIBa hartzeko aukerak hirukoiztu egiten zaizkie, erakundearen arabera. Munduan GIBak kutsaturikoen %47 emakumezkoa da egun, inoizko kopururik handiena. Tratamenduren bat horietako zenbatek jasotzen duen kalkulatzeko daturik ez dutela onartu zuten atzo OMEko arduradunek.Gaixotasunaren aurkako borrokaren botika frontean, bi produktu berri botika generikoen zerrendan sartu direla iragarri zuen atzo erakundeak: lamivudine eta Zidovudine, hamar pilulanako konbinaketak. Indian eginikoak dira.

Chiracen zerga iraultzailea

Botikak garatzeko eta, azkenean, hiesaren kontrako txertoa aurkitzeko ikerketak behar den dirutzari aurre egiteko modu iraultzailea proposatu zuen atzo Frantziako presidente Jacques Chiracek. Mundializazioak sortzen dituen aberastasunaren gaineko zerga, besteak beste, hiesaren aurkako borrokarako erabiltzea proposatu zuen.

Ospakizunaren bezperako adierazpenetaz landa, adituak Brasilera begira daude, eredu gisa. Han tratamendua jasotzeko aukera dute herritar orok, botika generikoei esker.


Argazki bilduma: ‘Motxo’ zatikatuta

Dagoeneko ‘Motxo’-ren kroskoa eta zubia bitan eginda daude, eta branka ere zatikatu egin dute. Datorren astearen erdialderako lanak amaitu eta zatiak ateratzeko moduan izango direla kalkulatu dute. Arnaitz Rubio argazkilariak bidali digu argazki sorta hau: ‘Motxo’ zatikatuta


Igor Zalakain, Euskadi Irratiko sukaldaria

Sukaldeak laborategi bihurtu nahi ditu Igor Zalakainek, horretarako irratiako megafonia erabilita.

Ez dugu esango saltsa guztietako perexila denik, beste sukaldari batekin nahastu dezakezuelako, baina gatza eta piperra badu, eta gazia eta gozoa izaten ere bai. Geza noizbehinka. Ez du zartagina kirtenetik heltzen, laborategian egiten duelako lan.

Aurreko mantalarik gabeko sukaldariak zer egiten du? Gu bezala ondo jan, eta nola duen aparteko paladarra gauza onak eta goxoak nola presta daitezkeen ikasi egiten du. Honek ere ez du jakinduria beretzako, honek ere jendea lanean jarrarazten du: errezetak ematen ditu, baina askotan ikerketa formulak izaten dira.

Sukaldeak laborategi bihurtu nahi ditu, horretarako irratiako megafonia erabilita. "Aperitifa" saioan esaten baititu bere sekretuak, formulak, errezetak, garraztasunak eta gozotasunak.


SuperH taldearen pultserak, salgai

Aurten ere, pultserak jarriko dituzte salgai, udaleku irekietan. Gaixotasun onkologiko eta arraroen aldekoak dira pultsera horiek, eta Urnietako SuperH taldeak egin ditu.


Usategien inguruko hitzarmen berria sinatuko dute igandean Etxalar eta Sarako udalek

Larunbatean, berriz, subasta eginen da Etxalarren

Etxalarko Usategietara bideratzeko erabiltzen diren bederatzi trepak Sarako herri-lurretan daudelako, adostasuna bilatuz, funtzionamendu orokorra erregulatu nahi izan dute bi herrietako Herriko Etxeek, eta hala, hitzarmen berria sinatuko dute Lizaietako zelaian.

Etxalarko Usategietara bideratzeko erabiltzen diren bederatzi trepak Sarako herri-lurretan daudelako, adostasuna bilatuz, funtzionamendu orokorra erregulatu nahi izan dute bi herrietako Herriko Etxeek, eta hala, hitzarmen berria sinatuko dute igande honetan, irailak 4, Lizaietako Zelaian, bi herrien artean.

12:00etan hasiko da ekitaldia eta jendaurrean eginen da. Bertzeak bertze, bi herrietako ehiztari eta usazaleen elkarteetako ordezkariak –eskopetarekin zein sareekin ehizatzen dutenak–, Nafarroako Gobernuko Ingurumen Departamentuko arduradun eta teknikariak eta Akitaniako Prefekturako ordezkariak gonbidatu dira. Sinadura ekitaldian, Battite Laborde eta Miguel Mari Irigoien Sara eta Etxalarko alkateek gai honen inguruko azalpenak ere emanen dituzte.

Hitzarmen berri honek indargabetu eta ordezkatu eginen ditu lehendik bi udalen artean zeuden hitzarmenak, 1959, 1984 eta 1990ekoak.

Aipatu, bertzalde, larunbatean subasta eginen dela Etxalarren.


Gazteentzako dantza ikastaroa eskainiko du Haatik konpainiak

Berrikuntzak dakartza Haatik dantza konpainiak, 2018-2019 ikasturterako, eta horien artean dago gazteei zuzendutako dantza ikastaroa.

Gipuzkoako Dantzagunearen laguntzarekin, urritik maiatzera eskainiko dute ikastaroa, (H)ik Dantza Ikasi programaren barnean. Eskolak zuzenduak egongo dira hamasei urtetik gorako gazteei, euskal dantzan ibilbidea dutenak. Urtean zehar hainbat koreografiak ikasiko dituzte ikasleek. Horretarako, sorkuntza prozesuak biziko dituzte eta teknika anitzak landuko dituzte.

Asmo da “Lurraldeko dantzari gazteei motibazioa ilusioa, eta noski, formazioa eskaintzea”. Parte Zaharreko Aiert Beobidek gidatuko du ikastaroa, konpainiako zuzendaria dena, hain zuzen. Beobidek laguntza jasoko du konpainiako beste dantzari batzuen eskutik. Gipuzkoako Dantzaguneak Errenterian duen egoitzan izango dira eskolak.

Ikastaroan parte hartzeko izen ematea egin daiteke jada, Haatik konpainiaren webgunearen bidez. Hilabetean 30 euro ordaindu beharko ditu ikasle bakoitzak. Edozein zalantza edo argibiderako idatz daiteke haatik@haatik.com posta elektronikora.


Arkamurka Natur Taldearen 50. urteurreneko ekitaldia

Aurten 50 urte bete ditu Arkamurka Natur Taldeak, eta ospatzeko ekitaldia egin zuten Modelon asteartean. Elkartearen ibilbidea biltzen duen dokumentala eman zuten bertan, eta Erlo Telebista eta HITZA ekitaldiko protagonistekin izan ziren.


Emakume bat zaurituta, Bilboko etxebizitza batean izandako sutean

Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 06:52an piztu da sua, etxebizitzaren sukaldean. Bertan zeuden sei lagunetatik bat ospitalera eraman dute, kea arnasteagatik.

Emakume bat ospitalera eraman dute gaur goizean Bilboko etxebizitza batean piztu den sute batan kea arnastu duelako.

Bilbon, San Frantzisko kalean, dagoen etxebizitza bateko sukaldean piztu da sua, zazpiak aldera, Segurtasun Sailak jakinarazi duenez.

Bertaratu diren Ertzaintzako agenteek su-itzalgailu batekin egin diote aurre suari eta suhiltzaileak iritsi dira gero. Sei lagun bizi dira etxebizitza horretan eta horietako bat, Basurtoko Ospitalera eraman dute, kea arnastu duelako. Gainerako bizilagunak handik gutxira itzuli ahal izan dira euren etxera.


Espainiako bozek Euskal Herrian agerrarazitakoak aztergai dituzte alderdiek

EAJk aukera estuak ditu gobernu berriarekin negoziatzeko; EH Bilduk aspaldiko emaitzarik apalenak izan ditu; eta, Nafarroan, aldaketak kolpea jaso du.


Espainiako Gobernuaren eskariz ANV eta EHAK "terroristen zerrendan" sartu ditu Europako Batasunak

Hamahiru lagun ere sartu ditu zerrenda berean, haien artean, 18/98 auzian zigortutako zazpi.

ANV eta EHAK alderdiak "terroristen zerrendan" sartu ditu EB Europako Batasunak, Espainiako Gobernuak hala eskatuta. Espainiak legez kanpo utzitako Euskal Herriko beste zenbait alderdi eta erakunde lehenagotik daude zerrenda horretan, honakoak: KAS, Xaki, Ekin, Jarrai-Haika-Segi, Amnistiaren Aldeko Batzordeak, Askatasuna, Herri Batasuna, Euskal Herritarrok eta Batasuna. Uztailaren 15eko berrikuspenean osatu zuten zerrenda hori, eta orain Zapateroaren Gobernuaren eskariz egindakoak ANV eta EHAK erantsi dituzte.

Alderdi horiez gain, 13 lagun ere sartu dituzte zerrendan, besteak beste, ETAko buruzagitzako kide izatea egotzita atxilotu dituzten Garikoitz Aspiazu eta Aitzol Iriondo. ETAko kide izatea egozten dieten Josu Urrutikoetxea eta Jurdan Martitegi ere jarri dituzte zerrendan.

Haiekin batera, 18/98 auzian zigortutako zazpi lagun ageri dira: Xabier Alegria, Elena Beloki, Miriam Campos, Nekane Txpartegi, Mikel Korta, Mikel Egibar eta Joxe Mari Olarra. Gehienak Xaki atalekoak dira. Halaber, zerrendan sartu dituzte Amnistiaren Aldeko Mugimenduaren kontrako auzian zigortutako Juan Mari Olano eta Iñaki Reta.


Makulu

Adarjotzaileari harpa erakusten dion lagunak, Bengalako banyaz, Ficus benghalensis, ari ginela, galdera luzatu dit: nola arraio liteke zuhaitz bakar batek 20.000 metro koadro itzalpetzea? Hasteko, galanta izanda. Eta segidan, sekula bukatzen ez den hazkundea eraikiz. Zuhaitzaren trikimailua: adarrak zabaldu eta tarteka goitik behera sustraiak luzatu, lurrera iristean itsatsi eta adarra areago zabaltzeko makulu izango diren sustraiak. Sustrai makulu hauei zutabe sustraiak deitzen zaie. Zutabeak adarra bermatzeaz gain jaki berriz hornituko du, adarra nahi ahala hazi eta luzatuko da eta zuhaitzak ikaragarrizko zabalera hartuko du.

Sasoi honetan tankeratsu bermatuta ikusten ditut nik beste arbola batzuk, baita hemengo pikondoak ere, Ficus carica, baina batez ere sagarrondoak, Malus x domestica. Aurtengoa bezalako sagar urteetan sagarrondoen adarrek izugarrizko sagar-karga hartzen dute eta nola-hala ez balitzaie lagunduko eraitsi eta krak, zartatuko lirateke. Belauneko katilua hautsia duenari bezala, sagarrondo zamatuari makuluak eman behar. Txardangoak jartzen zaizkio adarrari, hautsi gabe eutsi eta gero azpian sagarra biltzeko modua izateko. Eusteko soilik izaki, sagarrondoaren adarra ez da askoz gehiago zabalduko, txardangotik elikatuko balitz beste upeleko sagardoa litzateke. Gaztaina (Castanea sativa), haltza (Alnus glutinosa), hurritza (Corylus avellana), eskura dagoenarekin egiten da txardangoa, baina adar bat erditu eta bitan banatzen den urkila berezkoa behar du. Kanaberak, adibidez, ez du balio makulutarako. Dena delakoaren espezieko kanabera izanagatik –kanabera bera, Arundo donax, edo banbuak, Bambusa sp. etab.– ez du txardangorik izango eta ezin euste lanerako erabili. Beste lan batzuetarako, aldiz, paregabea da kanabera. Esate baterako, banya erraldoiaren lurralde haietan aldamio egituretarako darabilte. 40 solairuko etxeei edo forma harrigarriei eusteko bikainak.


San Kristobal gotorlekuari buruzko memoria astea

Txinparta, memoria historiko taldeak antolatuta aste honetan San Kristobal fuerteari buruzko memoria astea ospatzen ari da Antsoainen. Iruñerriko Ezkaba mendian dagoen gotorleku-espetxean gerra zibilaren ondoren gertatutakoak gogorarazteko egitaraua prestatu dute. Hala, igandean, 12:00etan, Ezkabako gotorlekuan bertan preso egon zirenei eta haien senideei omenaldia eginen zaie.

Sakandarrak Ezkaban

Asko izan ziren espetxe hartan preso izan zirenak. Baita han hil zirenak ere. Sakandarrak barne. Manuel Torrano Senar (Dorrao), Vicente Uharte Mercero (Etxarri Aranatz) eta Victor De la Fuente Manzano (Altsasu). Espetxea ezagutu zuten beste sakandar batzuk ere izan ziren: Braulio Itxaso Beraza (Errotz), Jose Abaiza Garmendia (Etxarri Aranatz), Juan Jose Goñi Aristegi (Altsasu), Rafael Lasa Otegi (Olatzagutia) eta Tomas Aramendia San Roman (Olatzagutia). Bestalde, garai haietan soldaduska egitea tokatu zitzaien gazte sakandarren artean Rafael Ijurko Mundiñano etxarriarra zegoen, espetxera soldadu bidali zuten eta ihes handia izan zenean han zegoen, gertakari latzen lekuko izanik.

Informazio gehiago


300 kiloko erronka gainditu du Inaxio Perurenak

300 kiloko harria bizkarreratuta, aspaldian gainean zeraman zama kentzea lortu du Inaxio Perurenak. Otsailaren 10ean, Leitzako Amazabal pilotalekuan, herritarren babesean lortu zuen erronka. 17,80 segundo behar izan zituen. Gerrira jaso, bulerrera goratu, han hiru bote egin eta berdintzea lortu zuen. Bigarren jasoaldi ere egin nahi izan zuen, baina ezin izan zuen. Pozik agertu zen lortutakoarekin, «Konfiantza galtzen eta beldurtzen hasita nengoen» aitortu zuen. 300 kilokoen multzoan sartu da jada Inaxio Perurena, Iñaki Otaegi Gibitegi, Iñaki Perurena eta Mieltxo Saralegirekin batera. Orain, laster itzuli nahiko luke plazara, beste koska txiki bat igotzeko.


UEUn matrikulatzeko azken eguna

Astelehenean zortzi, uztailaren 7an, hasiko da UEU Udako Euskal Unibertsitatearen aurtengo jarduna. Izena emateko epea, berriz, bihar amaitzen da.

Urtero bezala, UEUren udako ikastaroak bi epetan eta bi gunetan banatuko dira: uztailaren 7an hasi eta 11ra bitartean, Miarritzen egingo dira lehendabiziko saioak. Bigarren txanda, berriz, Iruñean egingo da uztailaren 15etik 19ra.

Matrikula egiteko modurik errazena UEU-ko web orrian egitea da. Programa eta gainerako xehetasunak han ageri dira.


Nevadah eta Magnetico Grupo Robot taldeak ostiralean Arrasateko Gaztetxean

Talde bizkaitarrek maiatzaren 19an emango dute kontzertua Arrasateko Gaztetxean 22:30tatik aurrera. Nevadah taldeak garage doinuak ekarriko ditu Gaztetxera, Magnetico Grupo Robot taldeak berriz, sintetizadorez apaindutako pop-rocka.

Bizkaia aldeko doinuak izango dira asteburuan Arrasateko Gaztetxean. Nevadah taldea Durangaldeatik dator eta ia hiru urteko ibilbidea egin dute jada gazte hauek. Durangaldean ohikoa den punk-rock eskolatik edaten duen taldea da baina blues eta garage doinuetako ñabardurak ere ageri dira beraien musikan. Pleasure Fuckers, NCC eta Tequila ekartzen dute gogora lehen entzunaldian.

Magnetico Grupo Robot aldiz, Bermeotik datorren taldea da. Bertako partaideak ibilbide oparoa izan dute Los Brebes, Eureka Hot IV eta Los Frenos bezalako taldetan eta hortariko proiektu batzuetan bezala, laburtasunaren aldeko jarrera ageri da beraien kantetan eta kontzertuetan. Euskal Devo bezala definitua izan da batzuengandik eta beraien musikan influentzia nabarmena du Devo taldeak, baina baita Nomeansno eta Dead Kennedys bezalako taldeak ere. Buzo zuriz eta robot buruez jantzita agertzen dira eszenatokian eta kontzertu oso laburrak ematen dituzte normalean.

Kontzertua maiatzaren 19an, ostirala, 22:30tan izango da Arrasateko Gaztetxean eta sarrera 3 euroren truke eskuratu ahal izango da bertan.


Afrika eta Europa, hurrean eta urruti

Azken hogei urteetan ia 5.946 errefuxiatu hil dira 14,4 kilometroko itsasartea zeharkatzeko ahaleginean. Afrika iparraldean ehunka lagun daude itsasoratzeko zain, irauten, baldintza gogorretan oso.


Bera, gainezka

Eguraldi ona lagun, jendetza handia bildu zen atzo Beran, Nafarroa Oinezen. Antolatzaileen arabera, ehun mila lagunetik gora izan ziren Nafarroako ikastolen aldeko jaian.

Berako Labiaga ikastolaren zorrak ordaintzeko izango da atzoko Nafarroa Oinezen bildutako dirua; hau da, Nafarroako Gobernuak bigarren hezkuntza legez zemateko baimenik ematen ez ziolako sortutako zorra arintzeko.

Jende kopuru handia bildu zen, goiz-goizetik, eta giroa paregabea izan zen egun guztian. Milaka herritarren artean, asko izan ziren alderdi politikoetako ordezkariak. Besteak beste, han ziren Carlos Chivite PSNko idazkari nagusia, Uxue Barkos Nafarroa Baiko diputatua, Patxi Zabaleta Aralarreko koordinatzaile nagusia, Rafa Larreina EAko Antolakuntza idazkaria, Pernando Barrena Batasuneko mahaikidea eta CDNko Carlos Perez Nievas. Ohikoa den bezala, UPNko ordezkariak falta ziren. Jaurlaritzako Kultura sailburu eta bozeramaile Miren Azkarate ere han zen.


Patxi Lopez: "Gobernuak HZren zerrendak azter ditzaten eskatuko die epaileei"

PSE-EE idazkari nagusi Patxi Lopezek azaldu duenez, gobernuak HZren zerreda "aztertua izan dadin" eskatuko du. Bere hitzetan gobernuak ez dio "kontra egingo" HZren hautagaitzari, baizik eta "zerrendaren azterketa bultzatuko du".

"Alderdi sozialistak ez du erabakitzen nor aurkezten den hauteskundeetara, lan hori justiziari edo Hauteskunde Epaitegiari dagokie, bai alderdien legea aplikatzea eta bai HZren zerrendaren inguruan erabakitzea", azaldu du gaur Patxi Lopezek prentsaren aurrean eginiko agerraldian.

Lopezen aburuz "logikoa"da epaileek erabaki behar izatea zerrenda legala den ala ez. Era berean HZ-k aurkezturiko zerrenda eta ezker abertzaleak 2003an aurkezturiko hautetsi zerrendetan artean desberdintasun nabariak ikusten dituela onartu du: "Udal hauteskundetako zerrendak Batasunako jendearekin betak zeudela nabaria zen".


Astelehenean hasiko da produktu fitosanitarioak erabiltzeko ikastaroa

Anduaga Pentsuak-ek antolatuta, azaroaren 7tik 11ra bitartean GID (Gestion Integral Denbo) formazio enpresak produktu fitosanitarioen ikastaroa emango du, 15:00etatik 20:00etara bitartean, egunero, kultura etxean.

Gazteleraz emango den kurtsorako 50 debagoiendarrek eman dute izena, eta, teorikoa izan arren, hiru orduko praktika ere izango dute. Hiru formatzaile ezberdinek emango dituzte saioak, eta moduluka emango dituzte, plagak, gaixotasunak, eta abar azalduta.

Beharrezko ikastaroa

Gainera, beharrezkoa izango da kurtsoa ateratzea produktu fitosanitarioak erosi eta erabiltzeko. Anduaga Pentsuak-en Maialen Leteren esanetan: "Badaude hainbat produktu erabili ditzakezunak, baina produktu fitosanitarioek dituzten konposizioak askotan hobeak dira… Orain, legea aldatu egin da, eta fitosanitario kurtsoa aterata ez duenak ezin ditu halako produktuak erabili, eta guk ezin ditugu saldu".


Ekologoen izurritea

Amodioaren arbola eta Judaren arbola, Cercis siliquastrum, arbola beraren izen parea, horixe parea! Makina bat traizio badakar amodioak! Saldukeriaren habia ez al da, bada, Judea? Erlijioen zokoa...

Zurikeriaz gain, erlijioek badute hurkoarekiko errukia, benetako errukia. Juda salduak ere izango zuen herrenen bat... Judaren arbolak behintzat bai. Arbola, landarea izaki...

Sagardi, madaridi, olibadi eta bestelako fruitu arboladietan lankide bikaina izan daiteke Judaren arbola. Hara, bada. Psila izeneko intsektu batek Judarena erasotzeko ohitura du. Psila horrek ekain aldera arte jotzen du, eta udaberria aldera, hura jaten duten Orius, Chrysoperla eta, batez ere, Anthocoris generoetako harrapariak inguratzen dira. Ekainetik aurrera zer janik ez dutenez, aldameneko fruitu arboletan orduan puri-purian dauden beste psilak jatera mugitzen dira. Judarenak beste arbola horietako izurri horren kontrol biologikoa ahalbideratzen du. Psilak ez du ikaragarrizko kalterik sortzen sagarrondo, madariondo eta olibondoetan, baina, haren ninfak iraitzitako melaza edo kaka gozoa onddoei erasotzen diete eta fruituak zikin itxuraz eta likatsu geratzen dira. Itxura ederreko fruitu garbiak izateko Judarena.

Buddleja davidii zuhaixkak, Daviden budleia edo tximeleten zuhaixka deituak, antzeko lana egiten du. Baratze eta fruitu arboladi ertzetan aldatzen da. Uda partean loraldi ikusgarria du, kono-itxurako lore multzo handiak irekitzen ditu, nektarrez eta usainez gainezka, eta haietara milaka tximeleta inguratzen dira. Era berean, kanabera formako adarrak ditu, barrutik hutsak. Tarte hori liztor onuragarri askok bere habiak egiteko erabiltzen dute. Liztor horiek izurriteak sortzeko gai diren intsektu ugariren beldarrak akabatzen dituzte. Zuhaixka inbaditzaile izendatu dute eta zenbait biologok eta ekologok ezin dute begien bistan ikusi ere egin. Gerra santua deklaratu diote. Lur sail abandonatuak harrapatu eta bertakoen garapena eragozten iaioa bada ere, mesedeak egiten badaki. Zein jakintsuk du bere burua landare bat “judatarra” den edo ez izendatzeko gai? Eta Biologo eta ekologoen izurritea nork eragotziko du?

Gudan tximeleten zuhaixka akabatzen badute ere, banbuek bezala kanaberak (Arundo donax), intsusak (Sambucus nigra), deutziak (Deutzia gracilis) eta abarrek prest dituzte antzeko adar hutsak liztor mesedegarriak apopilo hartzeko.


Bertsolaria

I

Gazte berri bat sartzen denean

bertsoaren zerbitzura,

lehenengo langa aurkituko du

entzulearen zentsura,

esaten dena, kantaera ta

jende aurreko itsura,

izarretara gidatuko du

edota bota putzura.

II

Lehenengo koska gainditzeko gai

bada landare berria,

saio batzuek eskaintzen ere

hasiko zaio herria,

baina aldiro eman nahi badu

eskatzen zaion neurria,

eguneroko lana ta lana

izango du oinarria.

III

Herriak berak gidatu arren

landaretik izarrera,

une batean ezin du ahantzi

prestakuntzaren jarrera,

bestela berriz aurkituko du

entzulearen barrera.

Amaitzen ez den ikasketa da

bertsolarien karrera.

IV

Gerora ere entzulegoa

beti epaile serio,

ordura arte egindakoak

ia ez dio balio.

Aldi oroko sorpresa nahi du,

gehiago eskatzen dio,

horregatikan saio bakoitza

bihurtzen da desafio.

V

Hanka puntetan gabiltza beti

ez zaigu uzten pausatzen,

etenik gabe geure buruak

eta bertsoak osatzen,

munduko kirol aberatsena

ari baikara gauzatzen,

hizkuntzarekin jolas eginez

goza araziz gozatzen.

VI

Kirol horretan etenik gabe

banatzen dira sariak,

une oroko estimu gozo

eta txalo ugariak,

beraiekiko ditugun zorrak

hain direnez nabariak,

mundu horrekin ez inoiz ahaztu.

Animo bertsolariak!


Artayorran #180: Igor Arzuaga,Experience.

Igor Arzauaga etorri da Bilbo Hiria Irratira bere azken lanaz berba egiteko, Gaztelupeko Hotsak zigilupean atera duena. Oso elkarrizketa interesgarria!

DESKARGATU HEMEN


«Kultura gutxietsi, murriztu eta leuntzeko modu asko asmatu dira historian»


Hondakinak, adostasunak, talantea, desobedientzia zibila, etab.

Beste ezer esan baino lehenago, oso garbi utzi nahi dut birziklatzeko...

... modu onena atez atekoa dela, zalantzarik gabe. Hau baieztatzeko, ez dugu Catalunyara joan behar, hemen, Euskadin ere, badaukagu horretarako aukera.

Arrasaten lortutako akordioa oso ona dela pentsatzen dugu, bai helburuei dagokienez, baita prozedurei dagokienez; jakina, gero denborak esango digu aproposena izango den ala ez. Lehen urratsa egin dugu, eta guk uste dugu oso positiboa izan dela, lortu dugulako ikuspuntu desberdineko pertsonak eta erakundeak elkartzea geuk eragiten dugun arazoa konpontzeko.

Bestalde, STOP PaP eta PSOEren jokabidea, nire iritziz, ez da izan oso mesedegarria Arrasaterentzat.Horrexegatik, gogoratu nahiko nuke erakunde hauek lehenengo eta bakarra izan zen bilerara joan zirela eta baldintza politikoak jarri zituztela mahai horretan egoteko; eta hori guztia gutxi izango ez balitz, ez zutela nahi izan ekologistok han egon gintezen. Norbaitek beste inori parte hartzeko betoa egiten badio, erakunde horren eskubideak murrizten ditu. Gero, demokraziaz lezioak eman nahi dituzte?

Zoritxarrez, Euskadin politika ustelduta dago. Hemen, batzuek ez dute aurkariekin argazki berean atera nahi, ez du inporta adostasun batera ailegatzen diren ala ez. Catalunyan, PSOE atez atekoaren alde dago eta parte hartzen du 100 herri baino gehiagotan. Zoritxarrez, politikari batzuek jauntxoen gisa jokatzen dute, eta hauek norbanakoen interesei lehentasuna ematen diete herriaren interesen aurrean.

Bukatzeko, aipatu nahi dut hondakinen mahaiaren garaipen handienetariko bat izan zela helburuei moduari baino garrantzi handiagoa ematea. Denok ados geunden: gaur egungo egoera eutsiezina zen, elkarrekin zerbait egin behar genuen. Izan ere, Eskoriatzan, Bergaran edota Legazpin gertatzen dena ez da zuzena, diktadura edo estatu-kolpe baten aurrean desobedientzia zibilerako deia egitea normala da, baina hemen gertatzen dena, uf! Norbaitzuk burutik jota daude.

----------

Piter Encinas

(Arrasateko Ekologistak Martxan taldeko kidea)

Arrasate


Liburuaren eguna: haurrentzako proposamenak

Liburuaren egunaren harira, bazterretik sailean Sakanako liburutegiek egindako proposamenak berreskuratu ditugu

Bonobo betaurrekodunen egiazko historia. Pamiela, 2014

TURIN, Adela, idazlea; BOSNIA, Nella, ilustrazailea

Bonobo arrak, emeak eta haurrak oihan batean bizi dira. Egun batean 4 bonobo ar Belfastera joaten dira ingelesa ikastera eta handik bueltan, ingelesa irakasten diete gainontzekoei. Ongi egiten duenari betaurreko moreak ematen dizkiote. Emeak ere saiatzen dira ingelesa ikasten eta baita lortu ere; baina betaurrekoak janzterakoan bonobo arrek iseka eta irri egiten diete, emeek buruan zapia eraman nahi dutelako. Emeak beste oihan batera joaten dira eta beren bizimoduarekin jarraitzen dute, haziak eta fruituak biltzen. Bonobo arrek arboletatik jaitsi behar izaten dute janari bila, gose baitira. Emeak eta kumeak dauden oihanera joaten dira zenbaitzuk beren bizimodu berria ezagutzera. Utziko al diete?

Zopak erre egiten du. Txalaparta, 2018

Albo, Pablo eta Letria, Andre

Egunerokoan, helduei huskeriak iruditu arren, haurrek hamaika erronkari aurre egin behar diete; kasurako, ipuin honetan, zopa pentsaezina den tenperatura batean hartzea. Desafio horiei aurre egitea ikasketa eta hazkunde-prozesuei lotuta dagoen errealitate bat da, eta haurraren imajinazioa da horretarako armarik onena.

Koala ahaltsua. Ibaizabal, 2018

Rachel Bright, Jim Field. 0-7 urte

Kevin koalak dena beti berdin egotea nahi du. Baina egun batean ustekabea izan, eta Kevinek ikusiko du bizitza desberdina eta zoragarria izan daitekeela. Marrazki zoragarriez lagundutako istorioa.

Pintto. Ttarttalo

Magali Le Huche

Txikienendako Pintto eta hainbat musika motarekin lotuta argitaratu dituzten bost ipuin interaktibo edo elkarreragile: Pintto eta orkestra, Pintto eta fanfarrea, Pintto eta rocka, Pintto eta musika Afrikarra eta, momentuz azkena dena, Pintto eta opera.

Zergatik elkarreragile? Bada, liburu bakoitzean Pinttoren bizipena kontatzen digun bitartean, agertzen diren 16 instrumentuak entzun ahal ditugulako bozgorailuaren marrazkia sakatuz. Soinua kalitate oso onekoa da, eta horrek egiten du erakargarri bai haur, bai ez hain haur, bai helduendako.

Bizenta txiki. Denon artean, 2018

Yolanda Arrieta

Ilustrazio liburua da eta, ustez, euskarazko lehen emakume idazlea izan zen “Bizenta txiki”-ren bizitza erakusten digu. Yolanda Arrietak idatzi du eta marrazkiak Enrique Morenterenak dira. Euskal Herriko emakume interesgarriak ezagutzeko aukera ezin hobea.


Gizon bat atxilotu dute bikotekidea jotzeagatik Donostian

Erasoa Alde Zaharrean gertatu zen. Lekukoek Ertzaintza ohartarazi zuten eta agenteek 53 urteko erasotzailea atxilotu zuten.

Ertzaintzak gizon bat atxilotu du Donostiako Alde Zaharrean bikotekideari eraso egitea leporatuta. Lepotik helduta, iletik tira egin zion eta aterkiarekin jo zuen.

Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, gertakariak joan den asteartean jazo ziren, 19:30 inguruan, San Juan kalean. Gizonak emakumea nola jotzen zuen ikusita, lekukoek Ertzaintza ohartarazi zuten.

Agenteak bertaratu zirenean 53 urteko erasotzailea atxilotu egin zuten, indarkeria matxista delitua egotzita. Datozen orduotan utziko dute epailearen esku.


Motorrek hartu dute herria

Motorren burrunba, erregai usaina, neumatikoen kea, kolore guztietako vespak eta lambrettak... Bi gurpildun ibilgailuek hartu dute gaur Lasarte-Oria. Scooter Club Euskadik antolatutako rallyaren egun garrantzitsuena da. Gauean jarraituko du festak, Buenetxea tabernako musika emanaldiekin

Bi gurpileko ibilgailu motordunak dira Lasarte-Oriako errepideen jaun eta jabe gaur. Vespa eta lambrettez bete da Okendo plaza eguerdian, eta Hipodromo etorbidea geroxeago. Scooter Club Euskadi elkartea rallya ospatzen ari da asteburu honetan; hemeretzigarren edizioa da aurtengoa. Egun garrantzitsuena da gaurkoa. Festak gau partean jarraituko du, Buenetxea tabernan: Logroñoko Stupiditos taldeak joko du aurrena; gero, festa luzatuko dute Magri SV eta Koko Txanel DJek.

Lasai esnatu da herria. Motorzaleak apurka-apurka iritsi dira Okendora. Ibilgailuak aparkatu eta Artizar tabernara joan dira, hamaiketakoa egitera. Konbinazio ezin hobea: sagardo freskoa eta pintxoak. Pontxo Morales eta Tomas Arrutik egin diete ongietorria, txalapartarekin. Eguerdia iritsi ahala gero eta motor gehiago elkartu dira plazan. 12:30ean hasi dira burrunbak: Antonio Mercero gunetik atera dira ehun gidari inguru. 85 kilometroko ibilbidea egin dute. Ikusgarriak izan dira Hipodromo Etorbideko lehenengo metroak: vespa eta lambrettak elkartu dira Harley Davidson eta antzeko motorrekin. Wheels and Waves jaialdia Hipodromora etorri da gaur. Motorzaleak errepidearen bi zentzutan. Orro egin du asfaltoak.

Zumaburuko Andapa plazara iritsiko dira rallyko parte-hartzaileak hemendik minutu gutxira. Erakusketa egingo dute han, eta gauerako indarrak berritu. Parranderoenek gaueko ordu txikietara arte luzatuko dute festa.