Kaskaroten ohiturak mutikoen artekoa izaten segituko du Uztaritzen

Joan den urriko biltzar nagusian Kaskarotetan neskarik ez sartzea bozkatu zuten Uztaritzeko Errobiko Kaskarotek. Unescok Kaskarotak ondare gisa ezagutzeko txostena lantzen hasia dute

Kaskaroten ohitura egiten ari da inauteri garai hauetan Lapurdin gaindi. Molde desberdinetan egiten da herri batetik bestera. Uztaritzen, aspaldiko eztabaida da Kaskarotez bezti direnak gizonak baizik ez izatea. Ohituraren moldeak “etenik gabe” orain arte iraun duen herri bakarra litzateke adituen arabera. Halere, bada nesken sartzea aldarrikatu duenik, nahiz proposatu neskentzat pentsatu jantzi baten egitea. Joan den urriko biltzar nagusian, eztabaida bozkaz trenkatu zuen Errobiko Kaskarotak elkarteak, aho batez nesken ez integratzea hautatuz, jakinez, aparte, neska pertsonaiak eta dantzak baita mistoak ere plantan eman direla.

Biltzar nagusiko erabakia hala esplikatu du: “Defautez hautu hori egin duten ondoko herrietan [nesken Kaskarotetan sarraraztea] porrotak izan dira. Gainera, usu, ez zen gogo onean hautu hori egina izan, baina mutil eskasagatik”. Beste argudio bat aipatu da: “Uztaritzeko Kaskaroten ohitura Unescoren Kultura Ondare Immaterialean sartzen” ari direla.

Pierre Haira Errobiko Kaskarotak elkarteko kideak azpimarratu du erabakia argia izan dela: “Berrogei bat ginen, nagusiki neskak, eta aho batez erabaki da neskak ez sartzea Kaskarotetan”. Inguruko herri baten porrota ere aipatu du. “Adibidez, Ezpeletan neskak sartu ziren, eta ez da gehiago mutikorik Kaskarotetan; ohitura desagertzen ari da. Ez zuten egin nesken integratzeko nahikariz, baizik eta mutikoak eskas baitziren. Defautez egin zuten”. Zuberoan gauza bera gertatu zela dio, eta Ipar Euskal Herriko dantza talde guzietan arazo bera dela: “Iparraldeko dantzaren egiazko problema ez da neskak sarrarazi edo ez, baina mutikoak eskas direla. Badira dantzak neskek bakarrik ematen dituztenak, eta ez diegu mutikoei galdegiten horietan sartzea”.

Uztaritzen, nesken artean muntatu sorkuntzen hautua egin zen duela zenbait urte inauteriko. Hairak dio hala egokiago dela, Kaskaroten dantzak mutikoentzat pentsatuak baitira: “Mutiko dantzak dira, makil dantzak… Ez dira neskentzat eginak, alo!”. Haatik, onartu du zenbait lekutan egiten dela eta ibiltzen: “Badira lekuak egiten baita, Beskoitze edo Donibane Lohizunen bezala, baina Uztaritzen erabaki da ohitura atxikitzea garbi eta gogor mendeetan egin den bezala. Ez da ez beharrik, ez nahikaririk aldatzeko. Neskek berek nahiago dute sorkuntza bat egin aparte”.

Thierry Truffaut antropologia adituaren lanetan oinarritzen dira Uztaritzen ohitura den bezala mantentzea aldarrikatzeko. Truffautek berak dio nesken integratzea landu izan duela beste lekuetan, konparazione Beskoitzen, nesken arropa asmatuz ere. Baina, Uztaritzen etenik izan ez denez, forma lekukotasun gisa hala-hala atxiki behar dela dio: “Uztaritzekoa interesgarria da hain zuzen lekukotasun mugarria baita. Bertsio zaharrenaren azken prototipoa da; Kaskaroten jatorrizko bertsioaren hondar herexa, emazteen ikustera joaten ziren gizon batzuena. Beraz, ene ustez ongi da lekukotasun bakar horren atxikitzea. Horregatik dut gomendatzen ez mugitzea. Baina ondoan bai sortzea gauza bat neskentzat edo neska eta mutiko, hurbileko beste egun batean”.

Gizartea aldatua denez eta hezkuntzan neska eta mutikoak elkarrekin direnez gaur egun, ados da gauzak berriz pentsatzekoak direla, baina ohitura sexu berekoen artean bizitzeko moldeak baduela munta dio: “Ekintza batek badu zentzua ezberdinki bizi duelakoan egiten duenak. Ez da batere gauza bera bakarrik mutikoen artean bizitzea edo talde mistoetan. Ez da giro bera. Ongi iduritzen zait mutikoen arteko bizipen hori atxikia izan dadin toki batean. Ikusi ditut talde mistoak, bestalde, non memento batez neskek ere gauzak bizitzen baitituzte beren aldetik, eta aldarrikatzen dute”.

Talde mistoan gauzen egitearen aldekoa da Truffaut, baina Uztaritzeren kasuan eztabaida faltsua dela uste du. “Jenatzen nauena da uste dugula [emazteen] emantzipazioa heldu dela mutikoen lekua hartuz, mutikoek egiten dutelakoan. Geldi gaitezen pentsatzetik emaztearen emantzipazioa dela gizonen eskarniatzea. Emaztearen emantzipazioa da berak sortzea berea duen espresio bat eta horren aldarrikatzea. Ez du baimen eskatzerik gizonei, libre da nahi duena sortzeko. Gizonei baimen galdegitea da matxismo arrunta”.

Inauterietako pertsonaien erranahiari garrantzia ematen dio. Zentzugabekeriak ikusten direla dio, Zamaltzainaren adibidea hartuz. Zikitatzearen itxuratzean, maskaradetan dituen erranahiekin, kanorerik gabekoa zaio neska batek egitea. Estetika mailan ere batzuetan kaltegarria dela dio: “Bizkaian ikusten dudalarik neska bat Banako egiten, ez dut ulertzen, ez du zentzurik. Ez dira neskentzat pentsatuak izan diren dantzak. Ikusten direlarik neskak makil dantza bat egiten zaiarekin, makila zaian trebukatzen… itsusia da. Eginarazten dizkiegu gauza batzuk neskei batzuetan ez baitie itxura ona ematen. Baizik eta leku egin behar zaiela, zenbait aldiz, kalte gehiago egiten da”.

Unescori ezagupen eskea

Euskal Kultur Erakundearekin hastapenetan dira inauterietako Euskal Herriko zenbait ohitura Unescok Kultura Ondare Immaterial gisa ezagut ditzan. Lehenik Frantziako Kultura Ministerioko batzorde batek du ikusiko ea Unescori aurkeztuko dizkion ohituren inbentarioan onartzen dituenez. Truffauten arabera, 7-8 urte iraun behar lukeen afera da.

Inbentario horretan aipatzen dena zehaztu du: “Dena aipatzen da: historia, pertsonaiak, nolako bilakaera izan duen denboran, nola ibiltzen den orain, jendeak nola bizi duen, zer bilakaera izan dezakeen… Txosten handia da. Zenbait adituk lantzen dugu, Herri Soinurekin besteak beste. Lapurdiko, 30 bat urtez egin dudan inbentario lana erabiltzen dugu”. Beste txostenak bidean dira Besta Berrirentzat, Kabalkadentzat, Zuberoako dantza maisuentzat.

Baina zergatik halako ezagupen baten galdegiteko beharra? “Mundu mailako ezagupena lortzeko. Balio, nortasun, ohitura baten ezagupena. Jokoan izan daiteke ere turismorako promozioa, eta zenbait bestetan ekonomia biziaraztea. Inauterietako aldaera bat baizik ez da Euskal Herrikoa mundu mailan, beraz, aldaera horren balioaren ezagupena, herri batek duen aberastasuna. Jokoan dena da agerian ezartzea, ez dadin desager eta aitzina egin dezan”.


‘Aita Guria’, herritar askorentzat ezezaguna

Interpretazio zentro bat baino gehiago da baleontzia; hainbat dira bertan antolatzen dituzten jarduerak. Bihartik hasita eta hilabete amaierara arte, gainera, egitarau zabala antolatu dute tailerrekin, dastaketekin eta ipuin kontalariekin.Ez du hasierako itxura deigarria, bai ordea, atrakaleku berdina. Artza frontoiaren aurrean dago atrakatuta Aita Guria baleontzia, eta XVII. mendeko bale arrantzaren interpretazio zentroa da. Herritar guztiek dakite hor dagoela, baina gehienek oraindik ez dute barrutik ezagutzen.Bermeoko Ontzioletan egin zen Aita Guria baleontzia. XVII. mendeko baleontzien erreplika bat da: «tamainaz, ez da erreplika zehatza, arrantza-ontzi baten kroskoa erabili baitzuten baleontzia egiteko», dio Idoia Pertika baleontziko gidarietako batek. Barrutik, aldiz, bai bada erreplika zehatza; «garai hartako euskal baleontzien planoak erabili zituzten hau eraikitzerakoan».Hiru hizkuntzatanBaleontziak lau kubierta ditu. Bisita egiterako orduan, kubiertak banan banan bisitatzen dira biltegira heldu arte. Baleontziek zituzten gela desberdinak ezagutzeko aukera izaten dute bisitariek; kapitainaren gela, sukaldea, tronera gela eta biltegia, hain zuzen ere. Biltegian, gainera, hamabost minutu inguruko erreportajea ikusten dute bisitariek; lehenengo zati batean baleontzien historia kontatzen da, bigarrenean, berriz, Bermeoko ontzioletan baleontzia zelan egin zen ikusi ahal da. Ordenagailuen bidez ere, hainbat informazio jaso ahal dute bisitariek.Bertaratutakoek, gainera, aukeran dute bisita bere kabuz egitea edota bisita gidatua aukeratzea. Bisita gidatua hiru ordu laurden ingurukoa da. «Gehienetan bisita gidatuak nahi izaten dituzte. Hala ere, ume txikiekin bisitan datozen askok beraien kabuz egitea erabakitzen dute», dio Pertikak. Baleontzian dauden informazio panelen bitartez jasotzen dute informazioa, «eta guk hemen, baleontziaren dendan, oinarrizko informazio bat ere ematen diegu, ibilbide batekin». Bisitak euskaraz, gazteleraz eta ingelesez egin daitezke, eta bi gidari arduratzen dira horietaz: Idoia Pertika eta Iraitz Zamalloa .Tamainagatik «harrituta»Bisitarien adinaren arabera, gauza bat edo beste izaten dute gustokoen Pertikaren arabera. Gehienak, hori bai, baleontziaren barruko tamainaz harrituta geratzen direla dio, «kanpotik ez baitu ematen horrelako espazioa duela. Batez ere, biltegira heltzen garen momentuan esaten dute askok, ez duela ematen bisitatzeko horrenbeste duenik. Guretzat desabantaila bat da jendeak pentsatzea ez dela ikusteko askorik egongo. Batez ere, itsasbeheran gertatzen da hori».Kapitainaren gela eta biltegia ere gustoko izaten dituzte bisitariek. Kapitaina bera izaten dute zain haren gelan, eta biltegian, berriz, korta txiki bat dago zenbait animaliarekin. «75 lagun inguru joaten ziren baleontzietan eta bidaia luzeetarako jakiak behar zituzten», azaltzen du Pertikak.Lehengora bueltaItxura aldetik, egungo baleontziak ez du zerikusirik hasierakoarekin. Kolore biziak zituen orduan eta mastapaloek herritarren eta bisitarien arreta pizten zuten. Pertikak azaldu legez, «lehen, itxura ikusita soilik, bisitariek ezagutu egin nahi izaten zuten». Mastapaloak, baina, haize boladek bota zituzten eta kolorea ere ez da lehengora bueltatu. Bisitari kopurua ere, asko jaitsi da lehengoarekin alderatuta; «mastapaloekin datuak hobeak ziren. Urtean, 13.000 bisitari inguru izaten zituen baleontziak mastapaloak zituenean. Egun berriz, urtean 6.000 bisita inguru izaten ditu».Hasierako Aita Guria baleontzira bueltatzeko asmoa izan badagoela dio Pertikak, «proiektua eginda dago, hor dago zain. Hala ere egungo krisi ekonomikoarekin, herrian lehentasun gehiago daude».Urte eta erdian ateak itxita izan ditu interpretazio zentroak, portuko lanak iraun bitartean. Tarte horretan mantenu lanak egin zituzten; elektrizitate sistema aldatu, hezetasunak kaltetutako egurra berritu, eta margoketa lanak egin zituzten, besteak beste. Ondoren, uztailaren 1ean ireki zituen berriro ateak, udaldirako. Urtarrilean eta otsailean, berriro zarratuko dute baleontzia, «ez delako bisitaririk egoten hilabete horietan».Aita Guria baleontzia interpretazio zentro bat baino gehiago da, hainbat dira bertan antolatzen dituzten jarduerak: tailerrak, dastaketak, ipuin kontalariak, hitzaldiak… Urtarrilean berriro ateak itxi orduko, esaterako, hainbat izango dira bertan egingo dituzten jarduerak, abenduan. Bestalde, herritarrak baleontzia bisitatzera eta ezagutzera animatu nahian, abenduaren 20an eta 21ean doako bisita gidatuak antolatu dituzte. Hamalau urtetik behera dituzten gazteek, nagusi batekin joan beharko dute bisitara. Euskaraz eta gazteleraz egin ahalko dira bisita gidatu horiek.


Elkarteko kideen bilera bihar

Santa Barbara elkartean bazkideen urteroko bilera egingo dute bihar. Goizeko 10:30etan izango da, elkartean bertan.


Ostiralean amaituko da Agate Deuna egunerako izena emateko epea

Otsailaren 4an, Sopelako Udalak antolatutako Agate Deuna eguneko koru txapelketan parte hartu nahi duten guztiek, oraindik ere, urtarrilaren 30era arte izango dute izena emateko aukera. Horretarako 944 065 504 (goizez) eta 944 065 519 (arratsaldez) telefono zenbakietara deitzea besterik ez dute.

Parte hartzeko arauei dagokionez, 10 lagunez osatuak egon beharko dira taldeak, guztiak sopeloztarrak eta berdin-berdin jantziak gainera . Izan ere, taldeak janzkera propioa eduki beharko du. Horretaz gain, bost toki zehatz izango dituzte kantatzeko: Urgitxeta enparantza, 'K-Rock' taberna, Iparragirre kalea, Sabino Aranako bus geltokia eta Udaletxeko plaza.

Aurkezten den talde bakoitzak 180 euroko dieta jasoko du.


Lezoko Eskola Agenda 21, aldizkarian

Lezoko ikastetxeetako ikasleek klima aldaketaren eta elikaduraren gaia landu dute aurten Eskola Agenda 21 egitasmoaren barruan. Hezkuntzaren bidez, garapen iraunkorraren alde egiteko egitasmoa da Eskola Agenda 21. Hala, ikasleek urtean zehar zer landu duten jasotzen duen aldizkaria publikatu dute, herriko gazteen ekarpenekin.

Horrez gain, ikasturte honetan lehenengoz, lehiaketa abian jarri dute. Horren helburua izan da elikaduraren eta klima aldaketaren gaian sakontzeko aukerak ematea ikasleei. LHko ikasleek marrazkiak egin dituzte; DBHkoek, berriz, argazkiak.

Argazkien atalean sariak lortu dituztenek bertako produktuekin osatutako saskia jasoko dute; LHko marrazkilariek, berriz, zinemarako sarrerak jasoko dituzte (denek), ez baita irabazlerik izan. Hori bai, osasun egoera apaltzen denean joan ahalko dute zinemara.

Ikasturtean zehar egindako lanekin sortutako aldizkaria ikusteko, klikatu ondoko esaldian: Lezoko Eskola Agenda 21, aldizkaria.


'Zeharo azientifikoa da Tapia sailburuak dieselaz egindako adierazpena'

Petronorren lana eta dieselaren irudia hobetzeko kanpaina ikusten du Jokin Aldazabal 'Ekosfera' ataleko lankideak Arantxa Tapia sailburuaren eta Petronorreko buruen azken adierazpenetan.

Erregai fosilak eta, bereziki, diesela zuritzeko kanpaina abiatu dela uste du Jokin Aldazabal 'Ekosfera' saioko kazetariak, eta asmo horretan kokatu ditu berriki Arantxa Tapia Garapen Ekonomikorako sailburuak dieselari buruz esandakoak. Ikerketan ari zirela eta 2050erako CO2rik isuriko ez duten diesel motorrakizan zitekezkeela iradoki zuen Tapiak. Hori zaila ez, ezinezkoa da Aldazabalek dioenez, ez baitago konbustiorik karbono dioxidorik botako ez duenik horrelako erregaia erretzen denean. Zeharo azientifikoa da Tapiaren adierazpena 'Ekosfera'ko lankidearen esanetan.


Mintzalagun berrien bila

Euskalduna izan eta euskara ikasten ari dena lagundu nahi baduzu, edo euskara ikasten egon eta euskara praktikatu nahi izanez gero, batzuentzat zein besteentzat bada topagunerik Usurbilen; Mintzalagun egitasmoa. Urte osoan zehar zabalik dago, Usurbilgo Udalak, Etumeta-AEK euskaltegiak eta NOAUA! Kultur Elkarteak sustaturiko ekimenean apuntatzeko epea.

Parte hartzeko gonbita bikoitza beraz herritarrei. "Euskara ikasten ari bazara baina hitz egiteko lotsatzen bazara, mintzapraktika taldeetan parte hartu. Gurekin ondo pasatzeaz gain, zure euskara maila hobetuko duzu. Eta den-dena dohainik! ", hala da. Euskara ikasten ari direnek "euskaldun zaharren" laguntza beharrean dira, hemen beraz, bigarren gonbita. "Euskalduna bazara eta ikasten ari denari laguntzeko prest bazaude, astean ordu bete eman dezakezu mintzapraktika egin nahi duten lagunekin, solasean eta giro onean".

Animatzen zaretenok, deitu euskaltegira, 607 609 379 telefono zenbakira, idatzi usurbil@aek.org helbidera edota Etumetara gerturatu; Kale Nagusia, 45 behea helbidera. Eta eman izena. Mintzalagunen berri jaso ahal duzue baita, Facebook-en; Mintzalagunak gara orrialdean. Baita web gune honetan ere: mintzalagun.blogspot.com


Mondragon Unibertsitatetik Saharara, Aste Santuan

Saharako errefuxiatuen kanpalekuetara “bidaia solidarioa” antolatu du Mondragon Unibertsitateko Haima taldeak. Eguenean, apirilaren 21ean irten eta apirilaren 30era bitartean izango dira Afrikan, kanpalekuetako errealitatearen inguruan erreportajea grabatu, laguntza eraman eta bertako familiekin elkarbizitzeko asmoarekin.

Arrasateko NUBI, Aretxabaletako Iesbaa eta Saharako Afapredesa elkarteen laguntzarekin antolatu du bidaia Haima taldeak. Gerran kaltetutakoen zentroa, emakumearen aldeko kanpalekua eta “Sahara bitan banatzen duen lotsariaren horma” bisitatu gura dituzte, besteak beste.

Kontzientziazioa bultzatu guran

MUittu Bizitza Unibertsitarioaren esparruan kokatzen den taldea da Haima, “ikasle kontzientziadun multzo batek” sortutakoa, “pertsona bezala hazteko eta Hirugarren Munduan ekarpenen bat egiteko asmoarekin". Hegoaldeko herrialdeen gaineko formazioa jasota dute taldekideek eta ekintzak ere antolatu dituzte hiru urteotan, ikasle-kideen artean kontzientziazioa bultzatzeko: hitzaldiak, argazki erakusketa, afari solidarioak eta beste.


Lurzoru-klausulak 180 euro suposatzen ditu hilero 162.000 lagunendako

Lurzoru-klausula kenduko balute, EAEn 162.000 lagunek baino gehiagok hilero 180 euro gutxiago ordainduko lukete hipotekarengatik; urtero, 2.160 inguru. Datu horiek eman ditu Interneteko Reclamador plataformak prentsaurrekoan, Donostian. Urtero, denetara 351 milioi euro aurreztuko lirateke horrela.

Reclamador webguneko sortzaile eta zuzendari orokor Pablo Rabanalek eman ditu datu horiek. Erreklamazioak tramitatzen ditu Reclamador webguneak.

EAEn, batez beste, 180.000 eurokoa da hipoteka bat, eta hileroko batez besteko kuota 900 eurokoa da.

Pablo Rabanalek esan duenez, "Gipuzkoako Probintzia-Auzitegiak eta Merkataritza-Auzitegiak agindu izan dute diru-kopuruak bueltatzea, Auzitegi Gorenak eskatzen dituen gardentasun baldintzak bete ez zirelako".

Adibidez, Gipuzkoako Probintzia-Auzitegiaren sententzia batek orain dela gutxi banku bat kondenatu du eskatzaileei kobratu zien diru guztia bueltatzera, eta baliogabetu egin zuen lurzoru-klausula, gardentasun falta iritzita.

EAEn, irizpide desberdinak dituzte Arabak, Gipuzkoak eta Bizkaiak atzeraeraginkortasunaren gainean. Araban eta Gipuzkoan, irizpide "finkatu samar" bat dago eta kontsumitzailearen aldekoa da. Rabanalek gogorarazi zuenez, Arabako Probintzia-Auzitegia izan zen bezeroen alde adierazi zen lehena, 2013an. Bizkaian, ordea, auzitegia eta Merkataritza-Auzitegia lurzoru-klausula baliogabetzeko eskatzearen aldekoak diren arren, orain arte ez dute dirua bueltatzeko agindu.

14 hilabeteko prozesua

Hipotekatik lurzoru-klausula kentzeko erreklamazioa egin daiteke, baina "banketxeek bezeroen kexa ia guztiei entzungor egiten diete, nahiz eta arrazoia izan", ohartarazi du Pablo Rabanalek. Erreklamazio prozesuak 14 hilabete har ditzakeela gaineratu zuen.

Espainiako Bankuaren datuen arabera, Hego Euskal Herriko eta Espainiako hipoteka ia guztiak (%97) tipo aldakorra dute, eta horietatik herenek lurzoru-klausula dute.


Carlos Gimenez eta gerra zibila

80 urte bete dira Espainian gerra zibila hasi zela. Gerrate guztiek ondorio latzak dituzte gizartean, beti. Carlos Gimenez 1941. urtean jaio zen. Komikigile honek goizter galdu zituen gurasoak arrazoi ezberdinak direla eta. Umezurtz-etxe ezberdinetan bizi izan zen 5 urte zituenetik 13 urte bete arte, nahiz eta, noizean behin, familia batek ere etxean jaso. Garai hartan Juan Garcia Iranzo-ren El Cachorro komikia ezagutu eta zaletasuna sortu zitzaion komikien inguruan.

Sarrera honen ondoren errazago ulertzen da Carlos Gimenezek umezurztegien giroa horren ondo deskribatzea. Nire oso gustukoa den Paracuellos komikian, toki hauetako bat fikzio moduan azaltzen da. Kontakizun motz ezberdinen bitartez, zenbait adingabekoen haurtzaroa nolakoa izan zen azaltzen saiatzen da Carlos, ziurrenik berak bizi izan zituen zenbait anekdotaz zipriztinduta, nahiz obra autobiografikoa ez izan.

Pertsonaiak guztiz estereotipatuak agertzen dira. Hala ere, asmatutakoak direnik ezin dut sinistu. Badira bi gauza istorio gehienetan, haur baten ikuspuntutik beti, egileak lehenengo pertsonan guri hitz egiten digula pentsatzeko nahikoak direnak. Kontakizun gordinak dira, baina bakun eta sinesgarriak. Bestalde, beti agertzen da nolabaiteko xamurtasuna orrialde guztietan, nostalgiaz beteriko memoriak bailitzan.

Lehenengo aldiz irakurri nuenean, irakurketak guztiz bahitu ninduen. Liburuaren erdialdera, gogoan dut, nola bi haurrek beraien askaria (ogi koskor bat), ohe azpian gordetzen duten bi aste betez. Beste aste bat pasata, dena batera jan ondoren sentituko duten betekada irudikatzen dute arratsaldero, ogia ezkutatzen dutenean. Irakurleak haurren ilusioa sentitzen du irakurtzen duen heinean. Eta azkenean, apezak ogia aurkitu, eta zaplastako mordoa eman ondoren, zenbait egunetarako askaltzea debekatzen die, eta egunero tripazorriak jota ikusten dute haien lagunek nola jaten duten beraien askaria.

Baditu beste liburu asko argitaratuta ere. Bai gerra zibilaren inguruan –Malos tiempos, 36-39–, edo besterik gabe, gizarteari buruz. Hauen artean Barrio ere oso gomendagarria. Bertan, haurtzaindegitik atera ondoren gerra ostean bizi izan zuen giroa deskribatzen da, auzo pobre batean.

Malos tiempos 36-39, setiatuta zegoen Madril hiriburuan gertaturiko istorioak biltzen ditu gerra zibila bitartean. Zenbait, benetakoak –berari zuzenean kontaturiko anekdotak– eta zenbait eraldatutakoak. Eta Paracuellos komikiaren ideia berdina jarraituz, hiriburuaren deskribapen pseudo-dokumentala egiten du, kontakizun laburrez baliatuta. Egia da alderdi errepublikarrarekiko joera adierazi duela; baina, hala ere, zenbaitetan salatzen ditu komikian ere soldadu errepublikarren ekintzak. Esan bezala, guda batean, gizartea da beti galtzailea.

Ez da bere lana gomendatzen dudan lehenengo aldia, baina oraindik ezagutzen ez baduzu, ez galdu aukera eta bilatu hauetako komikiren bat udan irakurtzeko.


Lopez ere badoa

Hamabi urtez PSEko buru izan da, baina uste du ziklo bat amaitu dela eta alderdiak iraultza behar duela


Gaur aurkeztuko dute lau liburukitako ‘Beasain: Oroimen Historikoa’ lana

Gaur, 19:00etan, Igartzako jauregian Beasain: Oroimen historikoa liburua aurkeztuko du Jon Kortazarrek; 1900 eta 1945 urte bitarteko Beasaingo historia lau liburukitan jaso du: 1900-1931, 1931-1936, 1936-1937 eta 1937-1945 epeetan.

Kortazarren esanetan, lehenengo liburuan, «XX. mende hasieratik 1931 urtera artekoa da, garai horietan hasi baitzen Beasain eraldatzen, eta finean, herri bezala, industria bihurtu zen herriaren oinarri ekonomikoa, honek dakartzan eraldaketa sozialekin».

Bigarren liburukia 1931 eta 1936 artekoa da: «Hor islatzen da garai hartako Beasainen osakera politikoa. Izan ere, Errepublika garaian, Gipuzkoa osoan ezkerreko gehiengo bat zuen udalerri apurrenetakoa izan zen Beasain. Beraz, garai honetan, Beasaingo herriaren parterik handienak bere asmo politikoak bete zitezkeela uste zuen».

Hain zuzen ere, «horrek azaltzen du hirugarren liburukian azalduko duguna. 1936-37 artean Beasainen kolpistak sartzea, egindako sarraskiaren inguruko zergatiak, zehaztasunak eta datuak eta, baita ere, gudako fronteen inguruko informazioa azaltzen ditut. Bertan ikusten dugunola hemen gertatutako aurreko gertakari konkretu bat baino, Beasain ezkerreko gehiengodun herri bat izatea izan zela kolpisten herra sortu izan zuena».

Azkeneko kapitulua 1937 eta 1945 artekoa da, «hau da, frankismoaren lehen urteetan Beasain nola bizi izan zen azaltzen dugu: botere berriaren propaganda saiakerak, gosea, kontrol soziala, euskararen kontrako errepresioa eta abar. Azken liburuki honetan ere, izenen zerrendak izango ditugu».

Ahozkoa eta artxibokoa

Batez ere bi iturritatik jaso du informazioa: «Alde batetik ahozko iturrietatik, 1936ko uztaileko egun beltz hartan gertatu zena kontatu digute, eta frankismoaren urteei buruzko beasaindar arruntaren ikuspegia ere azaldu digute. Kontuan izan behar dugu dokumentu idatzietan normalean pertsona gehienak, populazioaren parterik handiena (politikan parte hartzen ez duena, baina politikak egunerokotasunean eragiten diona) ez dela azaltzen».

Bestetik, idatzizko dokumentuei dagokienez, Beasaingo Udal Artxibategiko eta Ferrolgo (Galizia) Artxibo Militarreko dokumentuak arakatu ditu. «Ferrolen dagoen Artxibo Militarrak epaiketa militarren (guda kontseiluen) inguruko datu anitz biltzen ditu, eta han beasaindar askoren espedientea topatu ahal izan dugu». Kortazarrek aurreratu duenez, batez ere «errepresioari buruzko datu ugari topatu» dituzte Beasainen bertan ere. «Beasaingo udal frankistak bazuen herritarrak zelatzatzeko Batzorde txostengilea; ehunka herritarri buruzko txostenak egin zituen».

Modernitatearen zutarria

Kortazar historialariak nabarmendu nahi izan duenez, «lan hau ez da garai horiei buruz idatzi den lehenengoa, baina bai ikuspegi oso batetik idatzi den lehena. Egia da 1936ko uztailaren 27 eta 28 artean gertatu zena ia beasaindar denek ezagutzen dutela; baina aurreko eta ondorengo urteen ingurukoa lehen aldiz ekarri dugu modu idatzian, beraz, hemen agertzen diren datu asko erabat berriak izan daitezke irakurlearentzat».

Bi adibide ekarri nahi izan ditu gogora. Batetik, «Errepublika garaian Beasain Gipuzkoako modernitate sozial eta ekonomikoaren zutarrietako bat izan zela. 1930ean bi fabrika bakarrik zeuden Gipuzkoan 1.000 langile baino gehiago zituztenak: Arrasateko Union Cerrajera eta Beasaingo CAF. 1936an, Beasainen lau alderdi politiko, lau langile-sindikatu, bi nekazal sindikatu, hainbat aisialdi talde eta abar zeuden».

Eta bigarren adibidea, Arriaranekin lotutakoa da: «Arriaranen Baserri-eskola txikia eraiki zenGipuzkoako Aldundiaren laguntzarekin. Baserri auzoetan bizi ziren umeei eskola eskura emateaz gain, euskaraz irakasteko lehen saiakera sistematikoa izan zen. Gipuzkoan 20 bat eraiki ziren diktadurak proiektua bertan behera utzi aurretik; 100 eraikitzeko proiektua bazegoen arren».

20 euroan salgai

Beasain: Oroimen Historikoa liburu bilduma 20 euroan jarriko dute salgai bihartik aurrera. Mirentxu liburu dendan, Jon Aranburu egunkari saltzailearenean eta udaletxeko Kultura Sailean.


«Zein zaila duen egun norbanakoak denbora presenteaz jabetzea»

Film onenaren Urrezko Hartza irabazi du aurten Berlingo jaialdian 'Teströl és lélekröl' lanarekin; bi arima bakarti eta bakartu, amets berberak batuak. Ametsa, leku komunetarako bidaiaren abiapuntu.

Behi hiltegi bateko finantza arduraduna da gizonezkoa; lantegiko kalitate inspektore berria emakumezkoa; enpresako mediku azterketa batean jakingo dute, ia kasualitatez, amets berbera izan dutela gau berean —baso elurtu batean bi orein izango dira, errekasto batean ura elkarrekin edango duten bi orein—. Bakardadea uxatzeko modua izango dute amets hori hezur-haragitan bizitzea. Ildiko Enyedi hungariarraren (Budapest, 1955) zortzigarren filma da Teströl és lélekröl (On Body and Soul). Perlak atalean dago ikusgai filma. Enyedik «edukiz betetako» istorio poetiko ondu du.

Nola bururatu zitzaizun nork bere aldetik amets bera izan duten bi pertsonen istorioa?

Galdera ohikoena da hauxe, eta ez dauka erantzun erraza. Besterik gabe burura etorri zitzaidan, eta film bilakatzea erabaki nuen. Nire filmetan, eta baita nire pentsamenduan, ia obsesiboki errepikatzen den ideia da jendea bere erosotasun gunetik ateratzea. Eta ametsek askotan hori islatzen dute: norberak eraiki duen, edo eraiki dioten, erosotasun horretatik kanpoko eremu hori. Bi pertsonaia horiek amets partekatu horren bitartez ateratzen dira euren erosotasun eremutik, eta horrek batzen ditu.

Pertsonen arteko egiazko komunikazio falta dago filmaren oinarrian? Hori du gaitz egungo gizarteak?

Bueno, arazo mordoa dugu, egia esan, eta komunikazio falta horietako bat da, zalantzarik gabe. Baina, horrekin lotuta, batez ere nabarmenduko nuke zein zaila duen norbanakoak, gaur egun, unean uneko bizian presente egotea. Denbora presenteaz kontziente izatea, uneaz jabetzea.

Gizarte erabat automatizatu honetan, denbora abiada bizian doala, ametsak dira denbora presente horri eusteko modua?

Bai, hori da. Ametsetan ez duzu beste aukerarik; amesten, hau da, bizitzen ari zaren une hori bete-betean bizitzea baino ez. Egoera horretan presente egotea. Horregatik filmean azaltzen den behi hiltegia oso antolatua da, oso modernoa, sailka egituratua. Dena prest dute beti. Ez nuen basakeria gordinki azaldu nahi. Basakeria erdi gordean dago, lantegi horretako bakoitzak erakutsi nahi duen profesionaltasun hotz horretan. Langileek arazoak konpondu nahi dituzte aldi oro, modu efizientean lan egin nahi dute. Horregatik esaten dut arduratuagoak gaudela etengabe arazoei konponbidea aurkitzen, unea bizitzen baino.

Psikoanalisia interesatzen zaizu?

Ez dut egin nahi izan erabat jungarra den filma [Carl Gustav Jung psikologo eta idazlea izan zen (1875-1961)]. Baina, aitortzen dut inkontzientearen gaiak eta Jungek ametsei buruz idatzitakoek asko eragin didatela film honetarako. Ametsen bitartez oso zuzenean konekta gaitezke inkontziente kolektiboarekin, inkontziente komunarekin. Ez soilik norbanakoaren ikuspegi eta bizipenekin loturik, baizik eta genero, arraza edo klaseaz harago, pertsonok dugun bizipen kolektiboarekin. Kasu honetan, bakardadearen esperientzia kolektiboa dago ardatzetako batean.

Hori edukiari dagokionez. Estetikoki, oso film landua ematen du; enkoadre zainduak, argazki sobrio urdinduak, paisaia naturalak zein hiltegi barrukoak... Estetikari edukiari adinako garrantzia ematen diozu?

Nire taldearekin filma lantzen hasi nintzenean, ez nuen erabaki estetikoetan indarra jartzerik nahi, ez nuen alde estetikoa buruan. Dena prestatu genuen lanketa dramatikoaren ikuspegitik. Pertsonaien arlo psikologikoa landu genuen batik bat. Egia da, baduela estilo bat, baduela lengoaia estetiko bat, baina istoriora ez ginen talaia estetikotik hurbildu.

Aki Kaurismakik jaso zuen atzo Fipresci saria Zinemaldian. Hark esan zuen egungo Europa zabor pilo bat dela. Beste metafora bat eginez, esan liteke egungo Europa hiltegi bat dela?

Hara! Asko gustatzen zaizkit Kaurismakiren filmak, eta pertsonaiak nola eraikitzen dituen; izan dezakete parekotasunik nire filmeko pertsonaiekin. Europak itxura batean oso leku erosoa eman dezake, elkarrizketa oso sotilez eraikitako eremua. Esan nahi dudana da Europan krudeltasuna erdi gordean dagoela, baina badago. Egunerokoan dago gainera. Esate baterako, ospitaleak leku antolatu, efizienteak dira. Gaixoak izaten dituzte, eta haiek sendatzen jartzen dute esfortzu guztia, baina beti modu eraginkor bati begira. Gaixoa hilzorian badago, mundu arraio honi agur esan nahi badio, ez du hartarako leku egoki bat. Ez dugu maite dugunari agur esateko leku egokirik. Eraginkortasunarekin zerikusi gutxi baitu horrek. Eta hori erdi gordean dagoen krudelkeria ez bada, zer da?

Filmeko protagonistak antzezten dituzten bi aktoreek lan aparta egin dute. Bakartiak dira bai gizonezkoa eta bai emakumezkoa. Ia autismotik gertukoa bigarrena. Amets batek batzen ditu, eta pixkanaka sentiberatasun zantzuak... ñabarduretan oinarrituriko lana da.

Izugarria da Morcsanyi Gezak eta Alexandra Borbelyk egiten duten lana. Filmaren lehen zatian keinuak, mugimenduak, aurpegikerak oso dira sobrioak, ia hieratikoak; eustea dagokie. Izaki robotizatuak dira ia. Gero, pixkanaka azalduko dira bizitza arrastoak, irribarre bareak, sentsualtasun ezkutuko bat... Eta kontraste hori pixkanaka garatzea oso da zaila. Gainera, esaterako, Alexandra, pertsonaiaren guztiz bestelakoa da; alaia, mugitua... baina primeran egin zuen.

Kaurismakiz gain, zein beste zinemagile duzu gustuko?

Gaur egunekoen artean asko maite dut Ruben Ostlund suediarraren lana [haren The Square ikusgai dago Zabaltegi Tabakalera sailean]. Haren aurreko lanak ere asko gustatzen zaizkit, Force Majeure eta Play, esaterako. Eta klasikoen artean, nire erabateko erreferentzia Akira Kurosawa da. Zinemagile interesgarria ez ezik, pertsona gisa ere apartekoa iruditzen zitzaidan.


Donamaria-Gazteluko Kulturaldia maiatzaren 14tik 18ra ospatuko da

‘Ondoko hilobiko tipoa’ antzezlana ikusgai izanen da larunbatean Jauregian

Donamaria-Gazteluko Kultur Aldia maiatzaren 14tik 18ra ospatuko da, egitarau zabalarekin.

Donamaria-Gazteluko Kulturaldia maiatzaren 14tik 18ra ospatuko da, egitarau zabalarekin.

Maiatzak 14, asteazkena

• 17:00etan sukaldaritza tailerra haurrendako erabilera anitzeko gelan.

Maiatzak 15, ortzeguna

• 17:00etan haurrendako tailerrak (panpinen jantziak, bestetarako apaingarriak, birziklapenarekin jolasean, jaurtigailuak…).

Maiatzak 16, ortzirala

• 19:00etan talo tailerra eta ondotik berendua izanen da nahi duten guztientzat frontoian. Gure esku dago informazio mahaia ere paratuko da.

• 22:00etan mus txapelketa Herriko Ostatuan.

Maiatzak 17, larunbata

• 12:00etan Mendaur trikitixa eskolako haurren emanaldia plazan.

• 12:30ean Nabarra osoaren ikurrari goratzarre parkean.

• 18:00etan Txalo Producciones taldearen Ondoko hilobiko tipoa antzezlana Jauregian, Iker Galartza eta Aitziber Garmendia aktore ezagunekin, Begoña Bilbaoren zuzendaritzapean.

• 21:30ean sagardotegi-afaria Herriko Ostatuan.

Maiatzak 18, igandea

• 11:00etatik 13:30era argazki zaharren erakusketa erabilera anitzeko gelan.

• 19:00etan Gazta zati bat dokumentala eskainiko da erabilera anitzeko gelan.


"Kultur eredua aldatzen saiatzeko balio behar du proiektuak"

Hamabost urte bete eta gero, Oreka Tx taldea denbora batez uztea erabaki du Otxoak, Donostiako Europako kultur hiriburutzaren bulegoan lanean aritzeko.


Txernobilgo hondamendia gogoan

Gaur 20 urte, 1986ko apirilaren 26ko gauean, Txernobilgo (Ukraina) zentral nuklearreko erreaktore atomikoetako bat lehertu zen, inoizko hondamendi nuklear zibil handiena eraginez. Ezbeharraren ondorioz zenbat lagun hil diren ez dago argi: NBEk egindako ikerketa baten arabera 4.000 dira; 93.000, ostera, Greenpeacen arabera, eta 60.000 Erresuma Batuko ikerlari talde batek egindako azterketak agerian utzi duenez.

Nolanahi ere, kutsatutako eremuan minbizia eta tankerako gaitzen kopurua normala baino askoz ere handiagoa da. Era berean, lurrak eta urak kutsatuta jarraitzen du, eta horrek zailtasun handiak eragiten ditu eguneroko bizimoduan. Horren guztiaren ondorioz, inguruko biztanleen artean gaitz mentalek asko egin dute gora.

1986an istripu handi hori gertatu arren, Txernobilgo zentrala ez zuten erabat itxi 2000. urte arte. Gainera, erreaktore hondatuaren kutxak han jarraitzen du, eta adituen arabera, arrisku faktore oso handia da.


«Gure apustua ELArekin aliantzan sakontzea da»

Garbiñe Aranburuk (Legorreta, 1973) 1997an eman zituen lehen urratsak LAB sindikatuan Arrasate eskualdean. Donostia eta Tolosa-Goierri eskualdeetan aritu ondoren, 2004an, Rafa Diezen garaietan, «exekutibora salto egin» eta 2008az geroztik Ainhoa Etxaideren zuzendaritzan egon da. Momentu honetan Ekintza sindikaleko eta negoziaketa kolektiboko arduraduna da. Hilaren 25eko eta 26ko IX. Kongresuaren ondoren, LABeko Idazkari Nagusia izango da.

Ilusioz eta gogotsu al zaude erronka berriari ekiteko?

Ilusioa eta gogoa bai, eta bertigoa ere bai pixka bat! Hankak lurrean ere bai.

Izan ere, LAB sindikatuko Idazkari Nagusia izango zara datorren astetik aurrera.

Gurea bezalako proiektu batean pertsona bati tokatzen zaio aurpegi ematea, edo aurrera urrats bat egitea. Kasu honetan niri tokatu zait, baina guretzat oso garrantzitsua izaten da talde lana, taldearen funtzionamendua eta talde izaera hori indartzea. Denon artean halako ariketa bat egin genuen, zein profiletako jendea gauden, bakoitzaren profilak nola osagarritzen ditugun, eta horren arabera, ni naiz hautagaia.

Bigarren emakumea izango zara.

Bai, ni hautagai izate horretan horrek ere badu bere balioa eta bere pisua. Guretzat oso garrantzitsua da. Sindikatu honek batez ere 2000. urtetik hona, emakumeen berdintasunaren edo parekidetasunaren aldeko hainbat urrats egin ditu, aitzindariak izan gara lehenengo idazkari nagusia emakumea izaten. Zuzendaritza parekidea daukagu, baina zuzendaritza parekideak ez du bermatzen politika feministak egiten direnik. Gure erronketako bat da praktika feminista horretarako urratsak egitea eta horretarako erabaki berriak hartuko ditugu ponentzia politiko sindikalean eta antolakuntzan ere bai.

Zeintzuk izango dira LABen proiektu edo lan ildo nagusiak?

Eztabaidagai jarri ditugun ponentziatan, lehenik eta behin testuinguruaren azterketa egin dugu, testuinguru ekonomiko eta soziala; eta langileen ikuspegitik egoera oso latza da. Eredu kapitalista basati baten baitan gaude, politika neoliberal hutsak inposatzen zaizkigu. Gaur egungo eredu ekonomiko eta sozial hau ez da jasangarria, ez da bizigarria. Guk lehenik eta behin egiten duguna da kapitalismoarekin daukagun talka berrezaugarritu; hau da, betiko kapital-lan eskema klasikoetatik, kapital-bizitza terminoetan hitz egin behar dugula.

Zer esan nahi duzu horrekin?

Lehenik eta behin garbi dagoena da, sistema kapitalistak langileongandik plusbalia ateratzeko daukan elementu edo bitarteko nagusiena lan harremanen prekarietatea dela, soldatak eta lan baldintzak kaskartuz. Horrezaz gain, lan guztien aitortza ez da berdin egiten, lan produktiboak eta lan erreproduktiboak bereizten dira. Horrek esan nahi du, zaintza lanen zama oraindik ere emakumeon eskuetan dagoela. Gainera, emakumeak lan mundura sartu garenean bigarren mailako langile bezala sartu izan gara; prekarietate tasa altuagoak dauzkagu, soldata bajuagoak… lan baldintza askoz ere kaskarragoak. Lan munduan ematen den prekarietatearekin gainera ez dago babes sozial sistema egokirik garatuta. Beraz, langileria txikituta dago eta gure ekintza sindikala pixka bat berritu nahi dugu, ez bakarrik momentu honetan soldatapekoak diren langileei egoerari erantzuteko, baizik eta langile kolektibo guztiei (langabeak, pentsiodunak, etxez etxeko langileak, autonomo faltsuak…) erantzuteko. Langile klasearen berrosaketa gure lehentasunezko ardatzetako bat da.

Egoera horretatik ateratzeko zein irtenbide proposatzen duzue?

Ezinbestekoa da beste eredu ekonomiko eta sozial bat. Gaur egungo eredu honen barruan, lau gauza aldatuta ezinezkoa da langileontzat onura asko ateratzea; horretarako bitarteko juridikoak eta politikoak behar ditugu, erabaki ahalmen osoa gure eskuetan eduki behar dugu. Azken batean, estatu propio bat behar dugu. Eta hori ibilbide baten emaitza izango da; burujabetza prozesu bat martxan jarri beharko dugu horra iristeko.

Ibilbide horretan, ELArekin aliantza estrategikoren bat egitea aurreikusten duzue?

Azkeneko urteetan urruntze bat egon da, oso estrategia desberdinak eraman izan ditugu ELAk eta guk. Baina ezinezkoa da lan harremanetan ematen diren prekarietate egoera horiei guztiei aurre egitea eta eraldaketa soziala egitea, aldaketa politikorik gabe. Burujabetza prozesu bat behar dugu. Gure apustua da ELArekin aliantza horietan sakontzea, eta ponentzietan ere horren aldeko apustua egiten dugu.

LABen berrikuntzen artean, egitura sozialeko ardura sortzea dago. Zergatik?

Langileria zatituz eta ahulduz joan da, gero eta prekarietate gehiago dago, eta sindikalgintza inoiz baino beharrezkoagoa denean, sindikatuak inoiz baino bitarteko gutxiago dauzkagu errealitate horri aurre egiteko. LABen birpentsatze prozesu oso bat egin dugu, errealitate horri aurre egiteko eredu sindikalik eraginkorrena zein den ikusteko. Gaur egun, joko arauen mugetara mugatzen baldin bagara, hortik bakarrik soldatapeko langile jakin batzuei eskaini ahal diegu irtenbidea. Horregatik egin dugu gure ekintza sindikala berritzeko apustua, kolektibo guztietara zabaltzeko. Kongresu honetako berrikuntzetako bat egitura sozialeko ardura sortzea da, kolektibo horiengana guztiengana iristen saiatzeko. Ez bakarrik maila diskurtsiboan, baita ere antolakuntzako marko berriak eskainiz.

Krisi ekonomikoa atzean geratzen ari dela diote ahots batzuek.

Guk ez dugu inondik inora irakurketa hori partekatzen; gertatzen ari dena da, langileen kontura eta lan eta bizi baldintzen kontura, prekaritatearen kontura, ematen ari dela balizko hobekuntza hori. Datu makroekonomiko batzuetan nolabait hobekuntzak egon daitezke baina errekuperazio hori prekarietate prozesuaren kontura da. Zerbitzu publikoen merkantilizazioa eta pribatizazioak bere horretan jarraitzen du, edo areagotzen ari da; babes soziala, RGIa suntsitu edo murrizten ari dira; lan baldintzen prekarietateak bere horretan jarraitzen du edo areagotzen ari da… Horrezaz gain, kapitalaren pilaketa bat ematen ari da, errenten pilaketa bat gero eta esku gutxiagotan, geroz eta desoreka sozial handiagoak ematen ari dira, langile pobreetaz hitz egin beharra dago, pobreziaz hitz egin behar da Euskal Herrian ere. Beraz, hazkunderik ez dago gehiengoarentzat.

«Ilusioa eta gogoa badaukat, eta bertigoa ere bai pixka bat! Hankak lurrean ere bai»

«Langile klasearen berrosaketa gure lehentasunezko ardatzetako bat da»

«Adierazle guztiak kontuan hartuta, Europarekin alderatuz askoz ere okerrago gaude»

Prekarietatea al da krisitik ateratzearen prezioa?

Langabezia datuak gutxitu direla saltzen da baina horren atzean zer dagoen aztertu behar da: inaktibitate handiagoa jendeak erretiroa hartu duelako eta jende gutxiago dagoelako aktiboan edo denbora luzea daramalako langabezian eta desmotibatu delako eta ez dena apuntatzen lan bila… Edo bestetik, langabezia jaitsiera horren atzean dagoena da lanaldi partzialen igoera, sortzen diren lanak gainera oso-oso iraupen motzekoak dira, gehiengo zabal bat behin-behinekoa, soldatak gero eta murritzagoak, langile pobreak kategoria bezala aipatu behar da, 1.200 eurotik beherako soldatekin langileen laurdena baino gehiago dago…

Europara begiratuz gero, zure ustez, nola dago kokatuta Euskal Herria?

Batez ere hemen ari da ematen errealitate hori, Estatu Espainiarrean eta Estatu Espainiarreko politika ekonomiko berdinak aplikatzen ari garelako, beraz, baita Euskal Herrian ere. Batzuek saltzen digute hemen ere askoz ere hobeto bizi garela, beti Espainiarekin alderatzen gaituztelako; hori da EAJren politika, behin eta berriz Espainiako datuekin alderatzea. Baina Europako datu makroekonomikoekin alderatzen bagara, langabezia kopuruari begiratzen badiogu, soldatek zein pisu daukaten barne produktu gordinean, zein izan den guzti horren bilakaera, zein den lan baldintzen egoera, presio fiskala… adierazle guzti-guztietan ikusten da Espainiarekin alderatuta, Espainia baino hobetoxeago gaudela, baina Europarekin alderatuz askoz ere okerrago.

Goierri ere irla bat dela esan izan da sarritan.

Beste eskualde batzuek bizi duten egoerari erreparatzen badiogu, Goierriko egoera arinagoa dela esan daiteke, enpresa oso garrantzitsuak daudelako. Baina nik uste dut horrek ezin gaituela irakurketa konplaziente batzuetara eraman. Hemen ere bilakaera ez da positiboa izan, hemen ere lanpostuak suntsitu dira, hemen ere badago prekarietatea…

Zein dira kargua uzten duzunerako lortu nahiko zenituzkeen helburuak?

Egia esanda ez naiz gehiegi jarri horretan pentsatzen. Sindikatua jaio zenetik hazten joan den proiektu bat da, momentu honetan, bigarren sindikatua gara, CCOO gainditzea lortu dugu. Gustatuko litzaidake joera hori mantentzea eta distantzia horiek areagotzea. Proiektu sindikalak ikusita guk ikusten dugu badaudela horretarako baldintzak, ez dela momentu koiuntural batean eman den egoera bat, baizik eta egonkortuko dena dela. Bestetik, gustatuko litzaidake hemendik bost urtera herri honek bere burujabetza bidean urrats garrantzitsu batzuk emanak izatea, konbentzituta gaudelako langileen egoera hobetzeko, neoliberalismo fase honi buelta emateko biderik eraginkorrena estatu propioa dela, egitura propioak edukitzea dela. Hemen erabakitzen badugu askoz ere aukera gehiago ditugulako beste politika ekonomiko eta sozial batzuk egiteko, eta langileon egoera hobetuko du.


Ahalduntze eta bioenergetika tailerra antolatu dute Leitzaldeko Gizarte Zerbitzuek

18 urtetik gorako gizon-emakumeei zuzendua, urriaren 16an abiatuko da Leitzako kiroldegian

Leitzaldeko Gizarte zerbitzuek ahalduntze eta bioenergetika tailerra antolatu dute, gizon eta emakumeei zuzenduta dago. Urriaren 16an, ostiralean hasi eta datozen hilabeteetan emanen dituzte saioak, 09:30etik 12:30era Leitzako kiroldegian.

Tailerraren helburua gorputza bakoitzaren onurarako lantzea da, etekin handiagoa ateratzeko: gai sentitzeko, disfrutatzeko, mugak jartzeko, tentsioak askatzeko edo emozioak antzemateko. Talde batean parte hartu, momentuan dugun hori konpartitu, konfidentzialtasuna gorde eta konprometitzea. Gorputza, oinetatik bururaino, askatzen eta indartzen ikastea da asmoa. Parte hartzeko, 18 urtetik gorakoa izan, gizarte zerbitzuetan izena eman eta hilabetean 2 euroko kuota ordaindu behar da.


Herritarren eskariz, Espainiako II. Errepublikako bandera ipiniko du Ondarroako Udalak apirilaren 14an

1936an Berriatuko Udalean zegoen bandera

II. Errepublika aldarrikatu zen egun berean ipiniko da bandera, Musika Plazan. “Errepublika haren inguruan gauza asko eztabaidatu ditzakegu. Batez ere, euskaldunon eskubideak berandu eta mugatuta onartu zituela aipatu beharko genuke”, adierazi du Ondarroako Udalak. “Baina ezin dugu ukatu urte haietan espainiar estatuan aurrerapen sozial handiak eman zirela: hezkuntzan, lan eskubideetan, kultur eta erlijio aniztasunean… Balio haietako askorekin bat egiten dugu gaur egun ere”, nabarmendu dute udal ordezkariek. Gogoratu dute frankismoak eten egin zuela esperientzia hura, “altxamendu militar faxistak eten ere”, eta Errepublika hura eta Euskal Estatutua defendatu zuten Ondarroako abertzale, ezkertiar eta errepublikar asko zigortu edo hil egin zituztela Francoren aldekoek. “Saturraranen ehunka ume eta emakume hil zituzten, eta gaur da eguna han hildako askoren gorputzak non dauden ez dakiguna. Trantsizioak frankismoa zigorrik gabe laga zuen. Diktadurako urte haietan lortutako pribilejioak mantendu egin zituzten elite ekonomiko, politiko, militar eta erlijiosoek”.

Autodeterminazio aldarrikapena

Espainiako Estatuan jende askok ez zuen onartu trantsizio hura. II. Errepublikako balore eta ikurrekin bat egin zuen, eta haustura demokratikoa aldarrikatu zuen. Urte hauetan guztietan, errepublika zale horiek behin baino gehiagotan babestu dituzte euskaldunon aldarrikapenak. Errepublikaren aldeko manifestu guztietan argi eta garbi azaltzen dute espainiar estatuko nazioek autodeterminaziorako eskubidea daukatela.

“Beraz, herri honen eskubideak aitortzen dituzten milaka espainiar errepublikazaleen omenez, balio aurrerakoi eta demokratikoen alde hil ziren gudari eta boluntarioen izenean eta Saturraranen hil zituzten ume eta emakume guztiengatik, bandera errepublikarra eskegiko dugu Musika Plazan. Herrien arteko elkartasunaren, aurrerapen sozialaren eta autodeterminazioaren alde!”.


Sei lanen arteko bozek erabakiko dute Beterriko Liburuaren irabazlea

Aranbarri, Artola, Cano, Irigoien, Lertxundi eta Mendiguren dira galbahea pasatu duten liburuen egileak

Iaz argitaratutako liburu guztien arteko sei geratu dira Beterriko Liburua saria irabazteko lehian 111 Akademiako kideen lehen bozketaren ondotik, bakar batek ere ez dituelako bozen %30 jaso: Iñigo Aranbarriren Zamaontzia, Xabier Artolaren Argi-itzalen neurria, Harkaitz Canoren Twist, Joan Mari Irigoienen Ur arreak, ur garbiak, Anjel Lertxundiren Etxeko hautsa eta Xabier Mendiguren Elizegiren Sakoneta. Martxoaren 18ra arte dago zabalik sei horietako bati boza emateko epea.


50. aldiz eta 35 urtez jardun bat elikatzen

EIZIEren 'Senez' aldizkariak 35 urte bete, eta 50. zenbakia kaleratu du. Ofizioaren garapenean eta euskararen normalizazioan izan duen garrantzia nabarmendu dute

Irailaren azkena, Itzulpengintzaren Nazioarteko Eguna zen atzokoa, eta eguna baliatu nahi izan zuen EIZIE Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteak Senez aldizkariaren zenbaki berria aurkezteko. Zenbaki borobil bi dakartza, gainera, argitalpenak: 35 urte bete ditu, eta 50. zenbakira heldu da. «Gure jarduna ikusezin xamarra da, eta horrelako egunek balio dute gure lanbidea ikusgarriago egiteko eta aldarrikatzeko mundu global honetan ezinbesteko jarduna dela gurea; mundu hau hamaika ertzetatik saretuta dago, eta jostura lan horiek ezinezkoak lirateke gure zubi lana gabe», nabarmendu zuen Itziar Diez de Ultzurrun EIZIEko lehendakariak.

Euskaraz itzulpengintzari buruz dagoen agerkari bakarra da Senez. Itzulpengintzaren eta euskararen ardatzen bueltan, garaian garaiko eztabaidak plazaratzeko gune bat izan da urte hauetan guztietan, eta hala da zenbaki berria ere —hasierako garaietan, urtean zenbaki bat baino gehiago kaleratzen zituzten, baina, azken urteetan, zenbaki bakarra kaleratzen dute; horregatik ez datoz bat urteak eta zenbakiak—.

Karlos del Olmo aldizkariaren zuzendariak gogora ekarri zuenez, 1984an, Senez sortu zenean, euskara batua «trebatzen» hasita zegoen oraindik, eta itzulpengintza eta terminologia lantzen hastea izan zen agerkariaren lehen asmoa. Martuteneko Itzultzaile Eskolak jarri zuen martxan, eta tartean izan ziren Elhuyar eta UZEI ere. Del Olmoren esanetan, euskarak emandako aurrerapausoen lekuko eta eragile izan da aldizkaria: «Egungo euskara ez litzateke gaur dena itzultzaileengatik, interpreteengatik eta zuzentzaileengatik izango ez balitz; ezinbestekoa izan da haien lana».

Izet Sarajlicen poema sorta euskaratu batek irekitzen du zenbaki berria. Ondoan, iaz hildako Xalbador Garmendia, Euxebe Portugal eta Maritxu Urreta itzultzaileei eskaini dieten In memoriam atala. Ezohikoa dena, elkarrizketa bi dakartza zenbakiak: Idoia Santamaria eta Maialen Berasategi Catalan itzultzaileei batera egindakoa bata, eta Ramon Etxezarretari egindakoa bestea.

Askotariko gaien inguruko artikuluak dira gainontzeko idatzi gehienak. Horien artean, Itziar Murgiondok narratiba lanen itzultzaileen azterketa bat egin du, genero ikuspegitik; Josu Zabaletak euskal itzulpengintzaren historia landu du; eta Xabier Olarrak eta Olatz Unanuek argitaletxeen inguruan idatzi dute. Interpretazioaz, ikusizko itzulpenaz eta itzultzaile automatikoez ere aritu dira dira, besteak beste. Del Olmo: «Kanpotik begiratuta, oso teknikoa eman dezake, baina, lanbidekoa izan ez arren, interesa duen jendeak beti aurkituko du zer ikasia». Ez da agerkari zientifiko bat; zuzendariaren hitzetan, «aldizkari erdi profesional-erdi amateurra» da, nahiz eta unibertsitatean ofizioari lotutako ikasketak sortzeak izan duen eraginik aldizkarian: «Nahasketa polita ari gara lortzen langileon gogoeta praktikoen eta ikertzaileek ekartzen dizkiguten azterketen artean». Juan Azpeitiak egin ditu irudiak, eta, orain arteko zenbaki guztiekin egin bezala, 50.a ere sarean jarri dute kontsultagai.

Urriaren 16an, ospakizuna

35 urteko ibilbidea eta 50 zenbakiak ospatzeko, ekitaldi berezi bat antolatu du EIZIEk, urriaren 16rako. Donostiako Viktoria Eugenia antzokian izango da, eta zuzeneko saioak, musika eta gai ugariren gaineko solasaldiak uztartuko dituzte. Anjel Lertxundi izango da «gonbidatu berezia».


Aguxtin Alkhat Gaztelupeko terrazan

Gaur, eguena, iluntzeko 20:00etan, Aguxtin Alkhat abeslari heletarrak kontzertua eskainiko du Gaztelupeko terrazan.

Alkhatek bere musikarekin 70ko hamarkadako AEBtako rock eszenari egiten keinu dio, folk tradizionala eta rock kutsuko kantagintza uztartuz. Azken urteotan, zuzeneko kontzertu asko eskaintzen dihardu, Anari eta Gorka Urbizu moduko musikariekin batera. Bi disko ditu kaleratuak ‘Haizeen meneko’eta ‘Ihes egin’.

Uztailean poesia eta musika

Uztailerako programatu dituzten beste bi emanaldietan poesia eta musika uztartuko dira, sortzaile gazteen eskutik. Uztailaren 7an, eguenean, arratsaldeko 20:00etan herriko sortzaile gazteek osatutako Mantazpitik poesia eta musika ikuskizuna eskainiko dute eta uztailaren 17an, domekan, eguerdiko 13:00etan Izaro Andres, 21 urteko abeslari mallabiarrak kantatuko du.


Juaristi eta Etxeberria III, Agirresarobe eta San Miguelen aurka, gaur Galarretan

Galarretan jaialdia izango da gaur, 16:30etatik aurrera. Juaristi-Etxeberria III eta Agirresarobe-San Miguel izango dira aurrez aurre estelarrean (2. partidua). Gainerako bi partiduak: Matxin VI-Agirrezabala/Zulaika-Barrenetxea IV; eta Uterga-Gaztelu/Matxin III-Aizpurua II.


«Senidetzeak tresna bat dira Euskal Herria herri gisa eraikitzeko»

‘Senidetze’ hitza entzunda, nazioarteko hirien arteko hitzarmenak datoz gogora maiz, baina, Xebax Christyren ustez, Euskal Herri barruan, elkar ezagutzeko eta erlazioak estutzeko «tresna interesgarria» izan daitezke.

Xebax Christy. Udalbiltzaren Hurbiltzen egitasmoko ordezkaria

«Senidetzeak bereziki aberasgarriak dira». Xebax Christy (Aiherra, Nafarroa Beherea, 1979) Hazparneko zinegotzi eta Hurbiltzen batzordeko kideak uste du herrigintzan funtsezkoa dela elkar ezagutzea, eta horretan erreminta interesgarriak direla senidetzeak. Hain zuzen ere, Udalbiltzak senidetzeei buruzko jardunaldiak egin zituen hilaren 10ean, Uharten (Nafarroa). Udaletako ordezkari eta eragileen artean, 30 lagun inguru elkartu ziren. Bertan parte hartu zuen Christyk, eta dei egin die herritarrei zein hautetsiei gogorik izanez gero herrien arteko senidetzeak abiatzera.

Zer balorazio egiten duzu jardunaldioz?

Balorazio biziki ona egiten dugu. Egun aberatsa izan zen, bai esperientzien trukatzeko, bai praktika onen identifikatzeko; bereziki, interesa duen jendea ezagutzeko parada egokia izan da.

Hurbiltze plana aurkeztu zenuten Uharten. Zertan datza?

Udalbiltzak sortu duen programa bat da, Euskal Herrian, herrien mailan eta herritarren artean ere, loturak sortzeko, gizarte kohesioa lortzeko. Senidetzeak tresna gisa ikusten ditugu harreman horien azkartzeko eta garatzeko.

Zergatik dira garrantzitsuak?

Garrantzitsuak dira, zeren eta herrien eta herritarren artean luze irauten ahal duten harremanak sortzen ahal dituzte, eta, beraz, elkar bizitzeari buruz. Badute alde ofizial bat, udalen arteko hitzarmenak, baina senidetze batek ongi ibiltzeko eskatzen du hortik harago joatea eta herri mailan ere harremanak izatea. Euskal Herrian badugu elkar ezagutzeko beharra

Senidetzeez hitz eginda, denoi datozkigu burura oso urruneko tokiekin udalek egiten dituzten hitzarmenak. Alderantziz jokatu nahi duzue?

Hain justu, beste zentzu bat eman nahi diogu. Ez dio batak besteari kontra egiten, baina beste zentzu batean ulertzen ditugu. Aipatu ditugun senidetzeak dira Euskal Herri barnean herrien eta herritarren arteko loturak sortzea eta azkartzea. Ez bakarrik Iparraldearen eta Hegoaldearen artean. Izaten ahal da Nafarroako herri baten eta Bizkaiko herri baten artean ere.

Zer beste adibide duzu?

Euskal Herrian baditugu lau herri Uharte deitzen direnak. Nafarroan, Uharte eta Uharte Arakil. Iparraldean, Uharte Garazi eta Uhartehiri. Lauren artean proiektu bat muntatzeko gogoa badago, lau herri horiek Done Jakue bidearen barruan baitira. Ez da bi herriren arteko zerbait, eta hala ere bada manera senidetzea egiteko.

Diagnosi bat egin duzue. Zer ondorio atera duzue?

30 senidetze identifikatu ditugu Euskal Herri barnean. Ohartzen gara anitzetan jende pixka bat edo dinamika landu dela, edo gelditzen dela zerbait hitzarmen ofizial batekin, baina gero, urtean behin, egun batez, topaketa egiten da. Hortik kanpo usu ez da ezer egiten. Jardunaldien helburua zen ikustea nola gauza horiek gertatzen diren eta zer egin daitekeen senidetzeak azkartzeko eta errotzeko gehiago herrien artean.

Oztopoak badaude?

Bai, senidetzea udalen artean baizik egiten ez bada, eta ez badago oinarririk herrian, arriskua da politika mailan aldaketa izaten bada, edo pertsona aldaketa bat, horrek senidetzeari kalte egitea. Ikusten dugu inportantea dela ofizialtasuna izatea eta udal mailan zerbait egitea, baina, era berean, biziki inportantea da herrietan, ahal dela, batzordeak izatea herriko elkarteak eta enpresa mundua biltzen dituena eta senidetzeaz arduratzen dena, epe luzeagoan sortzeko eta lantzeko.

Horretarako, garrantzitsua da herritarrek onurak ikustea?

Bai, Antzuolako auzapezak argiki azaldu zuen: senidetze batean parte hartzen duzularik, anitz ematen diozu zure herrirat heldu denari, baina zuk ere anitz errezibitzen duzu. Pertsonengan, adiskidetasuna eta sortzen diren harreman horiek biziki aberatsak dira. Helburua da senidetzeak harreman natural batean izatea, eta orduan biziki aberasten zaitu.

Onura ekonomikoaz harago, onura pertsonala.

Bai, segur da. Onura ekonomikoa izaten ahal da bai laborantzan, bai industrian, saltzeko ekoizpenen aterabideak baldin badira beste herrian, eta horren inguruan zerbait planteatzen bada. Baina inportantea harreman mailan zerbait eraikitzea da. Senidetzeak tresna bat dira Euskal Herria herri gisa eraikitzeko, eta hori ez da soilik ekonomia mailan egin behar.

Zer irizpide eduki beharko lituzkete senidetzeek?

Azkenean, irizpideak baino gehiago, praktika onak edo aholku gisa erabili ahal diren gauza batzuk identifikatu nahi ditugu. Ohartu gara gauzak ez direla mekanikoki egiten ahal, eta agian bi herrien artean ibiltzen ahal den zerbait beste herri batean moldatu behar dela haien errealitatera. Adibidez, herrian batzorde bat izatea komeni da, baina, Antzuolaren eta Aiherraren kasuan, Antzuolan ez dute batzorde berezirik, eta beti eraman du senidetzea.

Zein da helburua?

Gogoetatik atera dena da aholkularitza eta esperientzien kontaketa egin behar duela Udalbiltzak. Herri batzuk interesatuak badira, lagundu ahalko ditugu; horretan identifikatzen dugu gure eginbeharra.


Adarkatu bat izan da San Domingoko aldapan

Korrikalariak ezkerreko hankan hartu du adarkada. Zezenek 02:18an egin dute bidea. Hainbat zezen erori dira, eta korrikalariek ere eroriko ugari izan dituzte.

Hasieratik izan ditu arrisku uneak aurtengo sanferminetako seigarren entzierroak. Nuñez del Cuvillo ganadutegiko zezenak oso azkar irten dira San Domingoko aldapan, joareak aurretik zirela. Lehenengo metroetan, korrikalari bat lurrera erori da eta zezen batek harekin egin du estropuz. Erortzerakoan, zezenak korrikalari bat adarkatu du ezkerreko hankan. Zauritua 57 urteko Cascanteko (Nafarroa) bizilaguna da. Zezena taldearengandik banandu da eta inguruko korrikalariei eraso egiteko prest agertu da tarte batez. Zorionez, azkar egin du bat taldearekin, eta bidean zuzen jarraitu du.

Udaletxeko plazan eta Mercaderes kalean, eragozpenik gabe egin du aurrera entzierroak, abiaduna handian. Estafeta kalean, ordea, eroriko gehiago izan dira. Bi zezen erori dira lehenengo, eta zezen taldean beste eroriko bat izan da metro batzuk aurrerago. Ondorioz, sakabanatu egin dira animliak eta korrikalariek zezenen aurrean korrika egiteko metro batzuk izan dituzte. Korrikalari ugari ere erori dira, ordea, Estafeta kalearen amaieran, eta hor ere arrisku uneak izan dira. Plazarako sarreran ere korrikalari ugarik egin dute estropuz.

Azkenean, bi minutu eta 18 segundo iraun du entzierroak. Entzierro azkarra izan da, beraz, aurtengo guztiak bezala. Hiru korrikalari artatu dituzte Nafarroako Ospitale Guneko larrialdi zerbitzuetan. Horietako bat, San Domingoko aldapan adarkada hartu duena da. Beste bat, bular aldean kolpe handia hartu duen lasterkari bat. 28 urte ditu eta Barañaingoa (Nafarroa) da. Hirugarrena, Martzillako herritar bat da, 59 urtekoa. Ezkerreko belaunean min hartu du.


Igoera lortu gabe bukatu dute denboraldi bikaina Erreka eta BKTko eskubaloi talde nagusiek

Doneztebeko mutilak Zarautzen eta Baztango neskak Bartzelonan aritu ziren

Azken txanpan sartua da denboraldia. Eskubaloian, Erreka eta BKTko talde nagusiek lehen maila nazionalera igotzeko faseak jokatu dituzte, Zarautzen Doneztebeko mutilek eta Bartzelonan Baztango neskek. Errekakoek garaipen bakarra lortu zuten eta BKTkoek hiru partidak galdu zituzten, baina harrotzeko moduko denboraldia osatu dute. Areto-futbolean, Aurrerako infantilek eta alebinek kopako finaletarako sailkatzea lortu dute. Futbolean, Doneztebeko talde nagusiak garaipena lortu arren, ez du igoera faserako sailkatzea lortu. Jubenilek, berriz, lehen mailara igotzea lortu dute. Baztanek, Beti Gaztek eta Gure Txokoak mailari eutsi diote.

FUTBOLA

Nafarroako hirugarren mailan

Baztan 2 (Javi Urrutiaren golak) – CD Cantolagua 1

Gipuzkoako Ohorezko mailan

Hondarribia 1 - Beti Gazte 3 (Igor Gurrutxaga, Jon Ubiria eta Mikel Arriola)

Gipuzkoako Gorengoen mailan

Gure Txokoa 2 (Jon de la Cruz, Aimar Lekuona) – Astigarragako Mundarro 2

Nafarroako Preferente mailan

Doneztebe 5 (Xabier Erasunek 2, Irail Zestau, Borja Arregi eta Adrian Goñi) – JD San Jorge 1. Azken partida irabazi arren, ez dira igoera faserako sailkatu.

Nafarroako emakumeen ligan

CD Kirol Sport 3 – Baztan 1 (Olaia Mendiburu)

Gipuzkoako emakumeen Gorengoen mailako txapeldunen fasean

Beti Gazte 3 (Idoia Garde, Paula Artieda eta Olaia Telletxea) – Hernani 1

Jubenilak Kopa Nazionalean

UDC Txantrea A 5 – Baztan 0

Nafarroako jubenilen bigarren mailako igoera fasean

Rotxapea CD 0 – Doneztebe 4 (Aimar Jabalerak 2, Enaitz Iriarte eta Aimar Latxe. Lehen mailara igo dira doneztebarrak, jardunaldi baten faltan.

Gipuzkoako kadeteen lehen mailako igoera fasean

Billabona A 4 - Beti Gazte 1 (Jonan Berrozpe)

Gipuzkoako kadeteen lehen mailako kopako final zortzirenak

Gure Txokoa 0 – Internacional CD 0. Penaltietan Gure Txokoak irabazi eta final laurdenetan izanen da.

Nafarroako kadeteen bigarren mailan igoera fasea lehen kanporaketa

Baztan 1 (Angel Telletxea) - AD Mendillorri 1

Gipuzkoako infantilen lehen mailako kopa final zortzirenak

Ostadar A 3 - Beti Gazte 1 (Josu Etxepeteleku)

Nafarroako infantilen lehen maila

SD Lagunak 3 – Baztan 2 (Miguel Castillo eta Imanol Goienetxe)

CD Gares 1 – Doneztebe 7 (Ekaitz San Martinek 2, Oihan Elizondok 2, Eki Erasun, Joritz Iribarren eta Aitor Agesta)

Nafarroako infantilen bigarren mailan

Baztan 1 – CD San Adrian 3

ARETO-FUTBOLA

Kadete mutilak txapeldunen fasea

Aurrera 0 – CAD Irabia 4

Mutiko infantilak txapeldunen fasea

AD San Juan B 4 - Aurrera A 3

Mutiko infantilak kopako finalerdiak

Aurrera B 1 – CFS Ribera de Navarra 1. Penaltietan 3-1 irabazi leitzarrek eta finalean izanen dira.

Mutiko alebinak kopako finalerdiak

Aurrera 7 – CD El Redin B 1. Alebinak ere Tafallan jokatuko diren finaletan izanen dira

ESKUBALOIA

Mutilak seniorrak lehen maila nazionalerako igoera fasea Zarautzeko Aritzbatalde kiroldegian

Erreka 25 – Quesería La Fuente Pereda (Santander) 26

Erreka 32 – Leche Mesenor Malonmano Nava (Segobia) 30

Txikipolit Zarautz 29 – Erreka 24

Emakume seniorrak lehen mailarako igoera fasea Bartzelonan

Gavá (Bartzelona) 29 – Baztango BKT 16

Baztango BKT 14 – Agreda (Aragoi) 25

Baztango BKT 17 – Ribera Alta L’Alcudia (Valentzia) 31

Neska infantilak

BM Lizarreria A 21 - Baztango BKT A 22

SASKIBALOIA

Kadete neskak bigarren mailan

Toki Ona Bortziriak 60 – IES Valle Ebro Genesis 56

Infantil neskak bigarren mailan

Toki Ona Bortziriak 55 – Jesuitinas 15

Aurreinfantil mutikoak

Toki Ona Bortziriak 68 – Sagrado Corazon Liceo Monjardin 52

Minibasket neskak

Toki Ona Bortziriak 27 – Protesalpic CB Olite 43


Brontzea lortu du Jon Azkuek Eskubaloiko Europako Txapelketan

Seigarren aldia da Azkuek junior selekzioarekin maila internazionalean jokatzen duela, eta azkena, azken hilabeteetan Austrian jokatu den Eskubaloiko Europako Txapelketan. Partidu berdindu baten ostean, Espainiako Junior Selekzioak Danimarkakoa garaitu zuen abuztuaren 3an, eta brontzezko domina irabazi. Jarraitu irakurtzen Karkara.com webgunean.


Zerga eta tasa hobariak eskatzeko epea zabalik

Tolosako Udalak zerga eta tasen hobariak eskatzeko epea zabaldu du. Laguntza hauek eskatzeko asmoa dutenek ezinbestekoa izango dute epea amaitu aurretik eskaerak aurkeztea: Ondasun higiezinen zerga hobaria familia ugarientzat, hilaren 29a arte; ibilgailuen zerga salbuespena minusbaliotasunagatik: hilaren 15 arte, eta hondakinen tasa hobaria: martxoaren 30a bitartean luzatuko da.


Aretxargi, blog komertzial berria

Aretxargi enpresa Aretxabaletan dago eta mota guztietako instalazio elektrikoak egiten ditu. Enpresaren eskaintzaz gain, erabiltzailearendako interesgarria den informazioa biltzen dute blogean.

Aretxargi enpresak eraikuntza mota guztietan egiten ditu elektrizitate instalazioak; etxebizitzak, merkatal guneak eta bestelako erreformetan:

Instalazio elektrikoak

Alarmak eta seguritateko ekipoak

Argiztapena

Soinua / TB

Irekigailu automatikoak

Kontrol sistemak

Orain, bezeroentzako gune berria dute Goiena.net-eko blog komunitatean: www.goiena.net/blogak/aretxargi

Blog Komertzialak

Blog komertziala, Interneten publizitatea egiteko bide erraz eta eraginkorra da.

Goiena.net-eko blog komertzialen kopurua haziz doa. Dagoeneko 30 komertziok badute berea. Gainera, beste blog asko laster izango dira on-line. Animo! Bidali mezu bat azabarte@goiena.com helbidera eta zure neurriko blog komertziala egingo dizugu.


Valdes: 'Ez dut Cesc zuriz jantzita imajinatzen'

Informazio batzuen arabera, Real Madril 60 milioi ordaintzeko prest dago.

Real Madrilek Cesc Fabregas fitxatzeko asmoa duela publikatu dute hainbat hedabideek. Informazio horien arabera, talde zuria 60 milioi ordaintzeko prest egongo litzateke.

Bartzelonako Victor Valdes prentsaurrekoan agertu zen ostegunean eta ez duela Cesc "zuriz jantzita imajinatzen" adierazi zuen. ''Nik dakidanez Bartzelonara itzultzea da haren asmoa. Baina hori ez dago nire esku'', esan du.

''Cescek gure estiloa ondo ezagutzen du eta hemen bikain egongo litzateke. Gure nahia Barçan ikustea da'', gaineratu du.


"Jarduera armatuaren amaierak garai politiko berri baten hasiera ekarri behar du"

ELA: Mikel Etxebarria

ETAk jarduera armatua behin betiko eta era atzeraezinean amaitzeko erabakia berebiziko albiste ona da. Iragarpen hau gizarteak urte askoan adierazi izan duen borondatearekin bat dator, eta ilegalizatutako ezker abertzaleak azken aldion egin duen hausnarketari dagokion erabakia da. ELArentzat gaur oso pozik egoteko eguna da.

ELAren ustez, jarduera armatuaren amaierak garai politiko berri baten hasiera ekarri behar du, non hainbat gairi heltzeko aukera izango den.

Lehenik –urriaren 17an Nazioarteko Konferentziaren amaierako Adierazpenak zioen legez– Espainiako eta Frantziako gobernuek “soilik gatazkaren

ondorioez aritzeko” elkarrizketei ekin behar diete.

Bigarrenik, ELAren irudiko urrats esanguratsuak egin behar dira giza-eskubideei dagokienez. Lehenbailehen egia argitu behar da, biktima guztiei konpentsazioa eta laguntza eman, eta bermatu beharra dago etorkizunean eskubiderik ez dela berriro urratuko. Gure ustez atal honetan sartzen da espetxe-politika aldatzeko exigentzia, hots, presoen sakabanatzea amaitzea, gaixo daudenak kaleratzea eta Parot doktrina berrikustea.

Hirugarrenik, espainiar estatuko gabezia demokratiko larriak konpondu behar dira, nola trantsizio delakotik datozenak, hala PPk eta PSOEk sinatu eta espainiar zein frantses sindikatuek berretsi zuten itun antiterroristaren baitan egindakoak ere. ELAk besteak beste galdegiten du hamarkada honetan legez kanpo jarri diren antolakunde guztiak legaliza ditzatela, baita militantzia politikoa medio errepresaliatu guztiak berehala kaleratzea ere.

Bestalde, ELAk espero du ezin premia handiagoko arazo sozialak, esaterako langabezia, pobrezia edota krisia, eztabaida politiko eta sozialean merezi duten garrantzizko tokian kokatuko direla, eta ez direla balizko akordio politiko edo instituzionalak medio bigarren edo menpeko mailan jarriko, hauek oso beharrezko edo zilegi izanagatik ere.


'Cambiadas al nacer' minisaila, igandean, ETB2n

Benetako gertaera batean oinarritutako istorioa da, eta jaio berritan trukatuak izan ziren Floridako bi nesken bizitza kontatzen du.

Cambiadas al nacer minisail estatubatuarra eskainiko du igande honetan, ETB2k. Benetako gertaera batean oinarritutako istorioa da, eta Floridako bi nesken bizitza kontatzen du. Jaio berritan trukatuak izan ziren ospitalean, eta bata bestearen familiarekin hazi zen. Hala ere, urte batzuk geroago, haietako bat gaixo ipintzen denean, analisiek egia azaltzen dute, eta gurasoak bere alaba biologikoa bilatzen hasten dira.

Waris Husseinek zuzentzen du lana, eta Bonnie Bedelia, Brian Kerwin eta Ed Asnered dira protagonistak. 1991an, Emmy sarietarako hautagaia izan zen, minisail edo telefim onenaren mailan.

Cambiadas al nacer igandean emitituko da, 16:15tik aurrera, ETB2n.


Argia moztuko dute barikuan Aramaion

Bihar, azaroak 5, mugaren zonaldean egin beharreko lanak direla eta, transformadoreei egin beharreko aldaketak direla medio, argia moztuko dute Aramaio guztian, auzoak barne. Goizeko 10etatik eguerdiko 12ak arte ez da argirik izango. Eguerditik aurrera, abisu barik, argia bueltatuko dela esan dute lanetako arduradunek.


Kalera atera dira beste behin herriko dendak

Jende asko ibili da goizean zehar herriko hamar saltokik Balda plazan jarritako postuetan.

Eguraldia lagun, ehunka herritar eta bisitari gerturatu da gaur, zapatua, Balda plazan Herrixen merkatari elkarteak eta Udalak elkarlanean antolatutako Beherapen Azokara. Dendariak kalera irten dira beste behin herriko merkataritza aldarrikatzeko. Goizean goizetik herritar ugari ibili da posturik postu. Guztira herriko hamar saltokik parte hartu dute: Yoko kirolak, Aitzaki kirolak, Maina, Trukebai, Aingeru loradenda, Munibe, Pitxin, Iroa, Lirain eta Arrospide Oinetakoak.

Haur eta gaztetxoek ere gozatua hartu dute, puzgarriak eta tailerrak jarri baitituzte; jauzika zein jolasean ibili dira ilada luzeak sortzen ziren bitartean. Zakelmariak ere kalerik kale ibili dira herritarrak agurtzen eta gozokiak banatzen.

100 euroko bonuen zozketa

Bestalde, egunean zehar erosketak egiten dituzten herritarrek zozketan parte hartzeko aukera izango dute. Erosketak egiterakoan papertxo bat bete behar izan dute erosleek beren datuekin, eta postuetan zeuden kutxetan sartu dituzte; izan ere, arratsaldean 100 euroko bi bonu zozkatuko dituzte herriko dendetan gastatzeko.


Atletico Madril, Europako Superkopako txapeldun

Jose Antonio Reyesek 62. minutuan eta Kun Aguerok 83.ean sartutako golek eman diote titulua UEFA Europa Leagueko txapeldunari.

Atletico Madrilek irabazi du Europako Superkopa Minakon jokatu den finalean Internazionale Milan taldeari 0-2 irabazita.

Partida hasi eta lasterrean eduki du Interrek markagailuan aurrea hartzeko aukera, baina Sneijderren errematea langa urratuz kanpora joan da. Ondorengo minutuetan Inter izan da nagusi, baina Atletico Madril ondo ibili da defentsa lerroan. 28. minutuan Samuelek italiarren lehen gola sar zezakeen, baina bere burukada gutxigatik kanpora joan da. Atletico Madril lehen zatiko azken minutuetan esnatu da eta 42. minutuan Kun Aguerok gol aukera izan zuen, baina ez zitzaion jaurtiketa ondo atera. Ondorioz, 0-0eko emaitzarekin bukatu ziren lehen 45 minutuak.

Bigarren zatian Atletico Madril jaun eta jabe izan zen. Inter ez zen baloia ondo mugitzeko gai izan eta espainiarrek hori aprobetxatu zuten italiarrei min egiteko. Horrela, 62. minutuan Jose Antonio Reyesek 0-1ekoa sartu zuen Atletico Madrilentzat. Merezitako gola. Gola sartu ondoren ere Atletico Madril zen nagusi zelaian eta 83. minutuan Kun Aguerok partida erabakita utzi zuen 0-2koa sartuta.

Interrek ez zuen ia gol aukerarik sortu bigarren zati osoan, baina 88. minutuan epaileak penaltia adierazi zuen Milangoen alde. Diego Militok jauti zuen eta De Geak erantzun bikaina eman gola eragotziz.

Azkenean, Atletico Madrilek 0-2 irabazi zion Interri eta Europako Superkopako txapeldunak dira madrildarrak.

Fitxa teknikoa:

0 – Internazionale Milan: Julio Cesar; Maicon, Lucio, Samuel, Chivu; Zanetti, Cambiasso; Stankovic (Pandev, 66. min), Sneijder (Coutinho, 77. min), Eto''o; eta Milito.

2 - Atletico Madril: De Gea; Ujfalusi, Perea, Godín, Domínguez; Reyes (Fran Merida, 67. min), Assuncao, Raúl García, Simao (Camacho, 90. min); Forlan (Jurado, 82. min) eta Kun Aguero.

Golak: 0-1, 62. min: Reyes. 0-2, 83. min: Aguero.

Epailea: Massimo Busacca (Suitza).


Bilbao Basket-Telekom Belgrado, zuzenean, ETB1en eta eitb.com-en

Realaren eta Bartzelonaren arteko Errege Kopako partidaren laburpena ere eskainiko da.

Eurocup txapelketaren barruan, Bilbao Basket eta Telekom Belgrado taldeek gaur gauean jokatuko duten partida zuzenean izango da ikusgai ETB1en eta eitb.com-en 20:30etik aurrera. Asier Arangurenek, Josean Aldalurrek eta Jokin Etxebarriak egingo dute kontakizuna zuzenean Bilbao Arenatik.

Bestalde, Realak eta Bartzelonak Anoetan jokatuko duten Errege Kopako partida erabakigarriaren karietara, 'Gol Festa' saio berezia izango da ETB1en 23:55ean hasita. Jon Elortzak, Xabier Anduezak, Txemi Galarragak eta Loiola Altunak finalerdiko itzulerako neurketaren azterketa sakona egingo dute, eta protagonisten hitzak bilduko dituzte.


21_Saharar herriarekiko elkartasuna adierazi zuen Udalak

Azken Udalbatzarrean Saharar herriaren egoera azaltzen zuen mozioa atera zen aurrera alderdi guztien onespenarekin. Lasarte-Oriako Udalari eta alderdiei eskerrak emateko Lasarte-Oriako Saharar herriaren lagunak elkarteak eta Saharar herriarekin lotura duten hainbat herritarrek prentsaurrekoa eskaini zuten asteartean. Honetan, mozioa azaltzeaz gain, otsailaren 27an egingo diren ekimenak jakitera eman zituzten.

Saharar herria Aljeriako Tindouf-eko kanpamenduetan herbesteratuak edo Mendebaldeko Sahara okupatuan bizi da duela 36 urtetik hona. Otsailaren 27an, Saharar Errepublikaren aldarrikapenaren urteurrena dela etea, Euskal Herriko Lagunak Mendebaldeko sahararekin bat elkarteak hainbat herrietara mozioa bidali zuen.

Honekin bat egin zuten Lasarte-Oriako Saharar herriaren lagunak elkarteak eta Bilduko zinegotziek Udalbatzara aurkeztu zuten. Aho batez onartu zen.

Horregatik asteartean Saharar herriaren lagunak elkarteak eta Saharar herriarekin lotura duten hainbat herritarrek prentsaurrekoa eskaini zuten batzari eskerrak eman eta mozioan agertzen diren bi ekintza jakitera emateko.

“Aurrerapausu handia da Udal batek horrelako mozioa onartzea,” adierazi digute Saharar Heriaren lagunak taldeko kideek eta “eskerrak eman nahi dizkiegu Bilduri Udalbatzarrean mozioa babesteagatik eta alderdi guztiei”.

“Ongi dator Sahar herriaren egoera gogoratzen duen edozein ekintza egitea,” azpimarratu dute. “Gaia ez da ahaztu behar errefuxiatuek Aljeriako basamortuan daude eta Mendebaldeko Saharako egoera ere ez da erraza,” aipatu digute.

Errefuxiatu kanpamenduei dagokionez, “urtean behin janaria karabana egiten da, baina kontuan izan behar da basamortuan bizi direla eta haien bizitzeko baldintzak ere ez direla egokienak,” jakitera eman digute.

Saharar Errepublika

Gauzak honela, hurrengo astelehenean, otsailaren 27an, Saharar Errepublika Arabiar Demokratikoa aldarrikatu zeneko urteurrena ospatuko da.

Lasarte-Orian 36. urteurren hau ospatzeko mozioan agertzen diren bi ekintza egingo direla aurreratu digute. Batetik, Mendebaldeko Saharako bandera zintzilikatuko da egun osoan zehar Udaletxeko balkoian.

Eta bestetik arratsaldeko 19:30ean, “Maroko Saharatik at, autodeterminazioa eta independentzia Mendebaldeko Sahararentzat” lemapean Udaletxe aurrean egingo den elkarteratzea dago.

Saharar herriaren lagunak taldea deialdia egiten die herritarrei bertan bildu daitezen.


Haranburu, Esnal eta Ion eta Unai Parot askatzeko eskatu dute hamar elkarretaratzetan

Preso dituztenetik 30. urtea dute aurten, eta Bagoaz mugimenduak antolatu du mobilizazioa. 250 bat lagun bildu dira. Maiatzaren 7an Senperen biltzera deitu dute, Haranbururen askatasuna galdegiteko.

Apirilean sartzearekin batera, Xistor Haranburu, Jakes Esnal eta Ion Parot eta Unai Parot euskal presoek 30. urtea hasi dute espetxean. 30 urte! Aski da lelopean, Bagoaz mugimenduak hamar elkarretaratze egin ditu Donibane Lohizune eta Baiona artean. Antolatzaileek azaldu dutenez, 250 bat lagun elkartu dira bilkura horietan: 70 Donibane Lohizunen, 45 Angelun, 30 Getarian, 45 Miarritzen, 50 Baionan...

Frantziako Estatuko espetxeetan diren hiru presoen kasuan —Ion Parot, Esnal eta Haranburu; Unai Parot Espainian dute—, baldintzapean aske geratzeko orain arte egindako eskaera guztiak ezeztatu egin dizkiete. Aske uzteko garaia badela aldarrikatu du Bagoaz mugimenduak.


Euskalmeten arabera, giro eguzkitsua izango da gaur nagusi. Tenperatura maximoak 30 graduren inguruan ibiliko dira


Mendi eskolak ikasturte honetako ibilaldiei ekin die

Mendiko Lagunak taldeak, Arabako Mendizale Federazioaren eta Foru Aldundiaren laguntzaz, orain dela hiru urte sortutako Mendi Eskola 2010-2011 urtean zehar egingo dituzten ibilaldiekin hasi zen larunbatean.

Aurtengo ikasturtean, Amurrioko Aresketa Ikastola, Virgen Niña, Lucas Rey eta Zaraobe ikastetxetako eta Aiarako Etxaurren Ikastolako 122 ikaslek izena eman dute kirol- eta natura-jarduera arrakastatsuan. Eskola kiroleko jarduera honetan 8 eta 16 urte arteko gazteek parte hartzen dute, eta eurekin batera mendi taldeak jarritako begirale esperimentatuak doaz.

Ikasturtean zehar Arabako mendi tontor esanguratsuenetan 12 ibilaldi egingo dituzte. Ibilaldien helburuak, gure eskualde eta herrialdeko leku paregabe eta ikusgarriak ezagutzeaz aparte, honako hauek dira: ikastetxe ezberdinetako gazteek elkar ezagutzea, ingurumenarekiko errespetua sustatzea eta mendian autonomiaz eta segurtasunez trebatzea.

Larunbatean, ikasturte honetako lehendabiziko irteera egin zen, eta Zuiako Ganalto mendira (900 m) igo ziren. Bost begiraleren laguntzaz, Aperregi herritik lainopean irten, tontorrera heldu eta Badaiako ipar magalean zehar Domaikia herriraino heldu ziren, han bueltako autobusak hartzeko. Guztira, 68 ikaslek parte hartu zuten lehendabiziko irteeran.

Mendi taldeko begiraleen esanetan “aparteko giroa eta eguraldia izan genuen. Partaideen jarrera, giroa eta erritmoa paregabea izan zen”. Hurrengo irteera Beotegi eta Soxo inguruetako Peregaña eta Zaballa mendietara izango da, datorren azaroaren 6ko goizean.

Aiaraldean, Goikogane Mendi Taldeak ere, eskola kirola programazioaren barruan, mendi ibilaldiak antolatzen ditu. Udaleko Euskara Sailak laguntza ematen du eta Julen Reketa mendizale ospetsua dute gidari, Laudion ere jarduera arrakastatsua izanik.

Mendiko Lagunak M.T. eskola-kirola mendi ibilaldiak 2010-2011 kurtsorako behin-behineko egutegia:


Domekan jokatuko dituzte Bergaran Gipuzkoa Sariko finalak, erremontean

Finalaurrekoak Zestoan eta Lazkaon jokatu ostean, domekan (12:00) jokatuko dituzte Bergarako frontoian Gipuzkoako Foru Aldundiko Sariko finalak, 6. Erremonte Kopa.

Jaialdiko lehenengo partidua erakustaldi partidua izango da, eta bertan –30 tantotara– Ansa II.ak eta Otanok Barricarten eta Martirenaren kontra jokatuko dute. Eta ondoren jokatuko duten finaleko partiduan –40 tantora– Zeberio II.ak eta Jonek Utergaren eta Agirrezabalaren kontra neurtuko dituzte indarrak.


'Hizkuntzen gaineko eztabaidak' kritikatu ditu Mariano Rajoyk

Espainiako Gobernuko presidenteak esan duenez, hezkuntzari dagokionez, hizkuntzen gaineko eztabaidetan ibili beharrean, hobe da "digitalizazioan inbertitzea".

Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidenteak larunbat honetan defendatu duenez, etorkizuneko lana alor digitalean dago; hori dela eta, ekoizpen ereduaren digitalizazioa sustatzearen alde egin du. Hori lortzeko, hezkuntza-sistema "eskumen digital berriekin" indartu behar dela gaineratu du, "hizkuntzen inguruan eztabaidak sustatzen ibili beharrean".

Elxen, Alacanten, ekintzaileekin izandako topaketan Rajoyk adierazi duenez, "benetan sinestezina da, jendeari gauzak ezartzen ibiltzea, hizkuntzen gaineko eztabaidak aurrerapenaren aurka doaz, eta iragan okerrenean kokatzen gaitu".

Horren aurrean, Espainiako Gobernuko buruak esan duenez, "hezkuntza-baliabideak zuzendu behar ditugu mundu osoan izaten ari den iraultza digitalera, gazteak horretan hezitzeko, alegia".

"Hori izan behar da gaur eguneko hezkuntza-politika", azpimarratu du, "eta gakoa da azken urtean sortu ditugun 475.000 lanpostuak". "Etorkizuna geldiezina da, eta horrelako kasuetan aurrenean kokatzea da onena, bestela, beste batzuk jarriko dira eta arazoak izan litezke", ondorioztatu du.


Motozale bat hil da Muniosoroko bidegurutzean

Ostiral arratsaldean (17:05) gertatu zen istripua: Suzuki markako moto batek eta Renault Megane batek talka egin zuten Muniosoroko bidegurutzean, Oikian. Ondorioz, 43 urteko motozalea hil egin zen.

Larrialdi zerbitzuak bertaratu zirenean motozalea –azpeitiarra zen– hilik zegoen. Donostiara eraman zuten gorpua, autopsia egitera. Ertzaintzak ikerketa zabaldu du istripuaren nondik norakoak jakiteko.


‘Bikote bat’ diskoa aurkeztuko du Jabier Muguruzak, bihar

Jabier Muguruza musikariak Bikote bat disko berria aurkeztuko du bihar, Lakaxita gaztetxean, 20:00etan. Muguruzak, 2011n grabatu zuen diskoa, El Vendrelleko Auditorioan (Tarragona, Herri Katalanak) eta Katarain Estudioetan (Azkarate, Nafarroa), zein Groove Masters Estudioetan (Santa Monica, AEB).

Bestalde, Anarkherria 1986-2011 liburuaren azken edizioa aurkeztu zuen Jakue Pascua egileak atzokoan, Lakaxitan bertan. Egilearen arabera, “Anarkherria testu erreferente bat izan zen, eta izaten segitzen du”.


Txinpartak itzali, suak ez pizteko

Edurne Elizondo

Zaratak iragarri du Miluzeko parkean suhiltzaileak bueltan direla. Abisua jaso dute Zangoza ondotik; norbaitek kea ikusi omen du. Deia jaso, eta berehala abiatu da helikopteroa; barruan dira pilotua, lau suhiltzaile eta haien kaboa. Basoko esku hartze azkarreko brigada osatzen dute. “Ez zen suterik; irteera baliatu dugu, halere, ariketa bat egiteko”, azaldu du Kike Arizaleta kaboak, itzuli direnean. Aurizko parkeko kide da Arizaleta, baina udako kanpainarako Miluzera mugitzen da.

Sute bat pizten denean, basoko esku hartze lasterreko brigadetako kideak dira tokira ailegatzen lehenak. Helikopteroak ematen die inor baino azkarrago iristeko aukera. Haien helburu nagusia da ahalik eta lasterren hastea lanean, sua zabal ez dadin. Txinpartak itzali, suteak ez pizteko. Arizaleta buru duen brigadak ekainarekin batera hasi zuen udako kanpainako bere lana; atzo, berriz, bertze bi hasi ziren lanean, bertze helikoptero batekin. Bi brigada horietako bakoitzean emakume bana dago.

Ohi baino goizago jarri da martxan aurten suteen aurkako udako kanpaina, aurreratzea erabaki baitu Nafarroako Gobernuak: batetik, bereziki herrialdeko hegoaldean dagoen lehorteagatik; bertzetik, laboreen uzta ohi baino lehenago hasiko dutelako; eta, hirugarrenik, datozen hilabeteotarako bero handia eta euri gutxi espero delako. “Pentsa daiteke basoko sute handi bat izan dezakegula aurten ere”, azaldu du Juantxo Cisneros sarjentuak.

Miluzeko parkean 11 orduko lanaldia dute udako kanpainarako kontratatu dituzten suhiltzaileek. Zangozatik itzuli eta gero, zain gelditu dira. Zain, baina adi. Bero handiko eguna da, eta, lurraren hezetasuna kontuan hartuta, edozein momentutan piztu daiteke sute bat eraginen duen txinparta. “Gauez hobera egiten du egoerak, baina, egunez, nabarmen egiten du behera lurraren hezetasunak”, azaldu du Arizaletak. Uzta garaian laboreak biltzeko erabiltzen dituzten makinek sortzen dituzte, kasu anitzetan, gero suteak eragiten dituzten txinpartak. Larreak erretzeko ohiturak ere eragiten ditu suak, haizearen eraginez, adibidez, egoerak kontrolari ihes egiten dionean.

Suteren baten berririk ematen duen deirik ez, oraingoz, Miluzeko parkean. Han, Tafallako iazko sua dute denek gogoan. Azken urteotako handiena izan zen. Suak 3.500 hektarea hartu zituen abuztuan. “Azken urteotako joera da sute handi bat gertatzea udan”, azaldu du Cisnerosek. Iaz, hagitz lehorrak izan ziren udako hilabeteak, eta larreak ahitu egin ziren herrialde osoan. Tenperaturari buruzko datuak jasotzen direnetik, iazko abuztua izan zen inoizko beroena.

Iazko udako kanpainan, denera, 516 sute izan ziren herrialdean; 4.600 hektarea erre zituzten su horiek. 198 hektarea baino ez ziren erre 2015. urtean, eta 894, berriz, 2014ko udan. 218 hektarea hartu zituen suak 2013. urtean, eta, 2012. urtean, berriz, 1.297. Urte hartan, 621 sute gertatu ziren Nafarroan, udan, hain zuzen ere. Iparraldean, neguan gertatzen ohi da sute gehien. Klimaren aldaketaren ondorioak gero eta nabarmenagoak direla argi dute suhiltzaileek.

“Lan teknikoa”

Basoko esku hartze lasterreko brigadako kideen lana “oso teknikoa” dela nabarmendu dute kideek. Helikopterotik jaisten direnean, aizkora, pala edo arrasteluaren gisako tresnak dituzte suari aurre egiteko. Bizkar zorroan 20 litro ur badituzte. Gehiago ez. Helikopteroak, halere, badu ura hartu eta botatzeko poltsa. “Suhiltzaileok beti gara helikopteroarekin harremanetan; ura non bota esaten ahal diogu; pilotuak, halaber, toki txarrean bagara, ohartarazten ahal gaitu”. Bai eta lagundu eta diren tokitik atera ere, arriskuak gora eginez gero.

Helikopteroak du, finean, sutearen irudirik argiena. Horregatik, basoko esku hartze azkarreko brigadako kideen lana funtsezkoa da, lurretik ailegatzen diren lankideek ezin baitute izan sutearen irudi orokor bat. Kamioiak ailegatzen ez diren tokietara iristen ahal dira, gainera.

Aurtengo udan, denera, ohiko taldeko 400 suhiltzaileekin ariko dira kanpainarako kontratatutako bertze 150. Nafarroako Gobernuak azaldu du 140 suhiltzaile boluntario ere ariko direla lanean, bai eta Ingurumen Departamentuko 109 basozainak ere. Suhiltzaile boluntarioei buruz, Arizaletak argi utzi du ezin direla sartu suteak itzaltzeko moduan direnen taldean. “Boluntarioak dira; horrek esan nahi du sua pizten denean, akaso, lanean edo oporretan direla; hasierako esku hartzerako ez dira prest izaten”. Lan egiteko moduan direnean, halere, haien parte hartzea eskertu ohi dute suhiltzaileek, tokia ongi ezagutzen dutelako.

Nafarroan, suhiltzaileen taldeak zerbitzu integrala eskaintzen du. Hau da, edozein motatako suteen kontra egiten dute lan. Hainbat tokitan, basoko suteetan aritzen diren suhiltzaileek talde berezia osatzen dute. “Hemen ez, baina ohiko taldea ez da nahikoa udako eta neguko kanpainei aurre egiteko”, salatu du Arizaletak. Horregatik kontratatu behar dituzte suhiltzaile gehiago suteen aurkako kanpainetan aritzeko. 150, aurten. Basoko suteetan aritzen dira bakarrik.

Gobernuak, zehazki, suhiltzaile laguntzailetzat ditu langileok. Haiek ez dira kontent. “Egiten dugun lanari ez diote duen balioa aitortzen”, erran du Iñigo Lasheras suhiltzaileak. “Gehiago profesionalizatu beharko lukete”, erantsi du Toño Jasok. Izan ere, kanpainarako kontratatzen dituzte; hau da, hainbat hilabetez, eta, ondorioz, bertze lanen bat bilatu behar izaten dute, egunerokoari aurre egin ahal izateko. Egoera horrek zerbitzuari kalte egiten diola uste dute suhiltzaileek: “Udako eta neguko kanpainak egiten badituzu, gehienez zazpi hilabetez egiten duzu lan; jende berria etortzen da, bertze lan batzuk bilatu behar dituzulako. Formakuntzari egiten dio kalte egoerak”, erran du Jasok.

Segurtasuna

Lasheras duela bederatzi urte hasi zen suhiltzaile lanetan. Lehendabizikoa du aurtengoa Miluzeko parkean. Rafa Aullo, berriz, esperientzia handiko suhiltzailea da. 1983. urtean hasi zen udako eta neguko kanpainetan lan egiten, eta Miluzeko parkean da 2007. urtetik. “1982an hasi nintzen berez, baina hilabete bat pasata bota ninduten, 17 urte baino ez nituela konturatu zirenean”, gogoratu du Aullok. Sumatzen zaio suak itzaltzeko lanak betetzen duela. Horregatik, inorentzat baino mingarriagoa da beretzat iazko Tafallako sutearekin oroitzea, hangoa baita.

2004an jarri zuten Miluzeko parkean martxan basoko esku hartze azkarreko brigada. Geroztik, gauzak anitz aldatu direla uste du Aullok. “Orain, protokolo gehiago dugu, adibidez, geure burua zaintzeko; hasieran, esperientzia gehien zuenak erraten zuenari egiten genion kasu”.

Hala eta guztiz ere, oraindik ere zer hobetu badela nabarmendu du Arizaletak. Basoko esku hartze lasterreko brigadak helikopteroak duen tokia baino ez du bere materiala garraiatzeko; toki mugatua da, alegia. Jasoren lana da, hain zuzen ere, errepidetik joatea, helikopteroan sartzen ez den materialarekin. Suari basoan aurre egiteko, partikula solidoen kontrako maskara baino ez dute. “Ez gaude behar bezain ongi babestuta”, erran du Arizaletak. Etxebizitza bateko sutera joaten den suhiltzaileak erabiltzen duen maskarak babes handiagoa ematen du, baina Arizaletak onartu du basoan halako batekin lan egiteko zailtasun handiak izanen lituzketela. “Jende gehiago beharko genuke txandak osatzeko; edonola ere, babestuta lan egiteko dugun eskubidea aldarrikatu behar dugu”.

Solastatzeko gairik ez da falta Miluzeko parkean, surik ez dagoenean. Lasheras, Aullo eta Jasorekin batera, Luis Elizegik eta Enrique Martosek osatzen dute Arizaletaren brigada. Basoko suhiltzaileak direla nabarmendu dute, administrazioak izen hori onartzen ez badie ere. Adi dira. Prest. Suak itzaltzeko prest.


EAJk onartu egin ditu EAren baldintzak Gipuzkoako Aldundiari begira negoziatzen hasteko

EAk gaur esan du astelehenetik “lehentasuneko negoziazioak” abiaraziko dituela EAJrekin Gipuzkoako Foru Aldundian gobernua osatzeko bidean, jeltzaleek EAk negoziaziorako jarritako baldintzak onartu eta gero. Hala ere, EAko Gipuzkoako presidente Iñaki Galdosek argitu duenez, horrek ez du esan nahi PSE-EE baztertzen dutenik, ezta sozialistekin abiaturiko prozesua itxita dagoenik ere. Izan ere, “PSE-EErekin bat etortze handia” dutela adierazi du EAko buruak.

“Ñabardura batzuekin”, EAJk EAk negoziatzeko jarri dizkion “ezinbesteko baldintzei” men egin diela uste du Galdosek. “Kudeaketa argi eta zintzoa” bermatzeko neurriak proposatu ditu EAk. Horien artean dago Ogasun eta Finantza Saila EAJk ez kudeatzeko baldintza. Orain arte alderdi jeltzalearen eskuetan izan da hori.


Musika, afizio eta ofizio izan zuen kantaria

Afizio eta ofizio izan zuen musika Xabier Madinak (Bilbo, 1945), nahiz eta 1980ko hamarkadaren hasieran oholtzak utzi, eta orduz geroztik kantuarekiko harremana lausoa izan zuen. Baina 1970eko hamarkadan bakarlari nahiz taldeetan aritu zen, baita oihartzuna eta arrakasta lortu ere. Xabier Madina atzo goizean hil zen Azpeitian (Gipuzkoa), txikitatik bizitoki izan zuen herrian.

«Idazten ikasi baino lehen» hasi zen musika ikasten Madina, 2008an Uztarria aldizkariari adierazi zionez, nahiz eta bere ibilbidean besteen kantuak abestu zituen beti. Lehenengo zuzeneko agerraldia Bergaran (Gipuzkoa) egin zuen 1967an, euskarazko abesti bat eta frantsesezko beste bat abestuz —gerora ere euskara eta gaztelania tartekatu zituen diskoetan nahiz zuzenean—, eta festibala irabazi egin zuen. Baina pauso garrantzitsuena 1969an eman zuen, Luis Iriondo ekoizlearen eskutik. Iruñean Espainiako Kantu Txapelketa jokatu zen, eta han arrakasta handia lortu zuen Madinak euskaraz abestuta. Bigarren postua eskuratu zuen, Victor Manuel kantari asturiarraren atzetik.

El Trio Belter hirukoan aritu zen, eta gero taldea osatu Jose Luis eta Alberto Frantzesena anaiekin eta Xabier Saldiasekin: Javier Madina y su conjunto. Gerora Egan izango zenaren ernamuina izan zen hura. 1975ean, berriz, Akelarre taldean sartu zen, eta 1982ra arte aritu zen han. Urtero 200 dantzaldi inguru egitera iritsi zen garai hartan. «Gazte izanda, erraza egiten zitzaigun martxa hartan irautea»

Madinaren hileta elizkizuna gaur izango da, 19:00etan, Azpeitiko Soreasuko Sebastian Donearen parrokian.


Minotauroaren erresuman

Ez nintzen berehalakoan ohartu martingalaz. Beharbada supermerkatuko kutxa ondoan paratzen dituzten txipi-txapetan du sorburua, zain gaudela begien aurrean jarri ohi dizkiguten amuotan, izan hauek pila, goxoki zein umeentzako kromo koloretsu. Piezak biltegitik norberak hartu eta etxean batbederak muntatu beharreko trasteen errepublika independentekoa izan nuen, baina, lehen abisu serioa: ez dio ardura zein den zure asmoa, nahi duzuna nahi duzula, ezinezkoa baita zuzenean produktua dagoen tokira heltzea aurretik kilometro eta erdiko ginkanatik igaro gabe. Labirintoa da, Kretakoaren aldean gaiztoa, beren-beregi diseinatua bost minutuko erosketa arratsalde pasako esperientzia ezinago akigarri bilaka dadin. Teseoren mataza ez duzu beharrezko. Berek lagunduko dizute irteerara iristen, han duzulako Minotauroa zain. Larunbat arratsaldea ebatsi dizu, baina premiazkoak dituzun trepetak inork behartu gabe erosi dituzula sinetsita zoaz etxera.

Gaur egun, ez dakit aireportu handirik dagoen hegazkinetik jaitsi ahala zuzenean ategabeko denda artetik pasarazten ez zaituenik. Gasolindegietan sartzeak beldurra ematen du. Nahi duzu urdaiazpikorik, bost litroko olio poterik? Ofertan dauzkagu. Ez zaude behartuta, librea zara. Esan gabe doa, esango ez dizulako, Minotauroa bihotza eskatzen ari zaizu.

Asko zor diete demokraziaren apostoluek marketing teknika iraultzaileoi. Kontsumitzaile huts bihurturik, geure orgatxoarekin karrajoan barrena goazela, gero eta tentagarriagoa da Minotauroak eskaintzen digun produktu sorta, Europar Batasunaren bermetik hasi eta hamaika enpresa handiren txantajera, dena benazko estatu baten abaroan libre kontsumitu eta askatasunean bizi garela sinestearen truke.

Hortik landara, ziurtasun ezaren basamortua eta larritasunaren gar betierekoa.

Inkisizio txit santuak menderik mende egin izan ohi duena, alegia.


BIDEOA: San Fermin txikiko entzierroa egin dute gaur Zumaian

Udaleku irekietako ekintzen barruan, San Fermin egunarekin bat eginda, San Fermin Txiki entzierroa egin dute gaur LHko ikasleek. Zezenaren aurrean aritu dira korrika Beheko Plazara heldu arte.


Nafarroako Haur Hezkuntzaren errealitatearen inguruko adierazpena

Eskola, heldu askoren eta haur gehiagoren artean partekatzen diren bizi eta harremanetarako toki gisa ulertzen dugu, zeinak, geroz eta gehiago, gizarte modernoa zaurgarritzen duen bakardade, indiferentzia eta biolentziari aurre egiten laguntzen dion. Aldi berean, sostengu sozialerako iturri ere bada, elkarrekikotasuna, konfiantza, kooperazioa eta solidaritatea sustatuz», (Loris Malaguzzi)

Nafarroako Haur Hezkuntzako lehen zikloan gure lana profesionalki garatzen dugunok kolektibo pribilegiatua garela uste dugu, egunerokoan gure lanera joaten garenean 0-3 urte bitarteko haurrek duten aberastasuna ikusteko aukera dugulako; pribilegiatuak gara haurren hazkuntza fisiko zein emozionalaren bidelagunak izan gaitezkeelako; pribilegiatuak gara, gure bokazioari jarraituz, maila pertsonal zein profesionalean hazi garelako eta hazten jarraitzeko aukera dugulako; pribilegiatuak gara, haurrei espazio hezigarri eta emozionalik hoberenak eskaintzeko ahaleginean, egiteko modurik egokienak ikertzen eta aurkitzen goazelako, eta horrela, hezkuntza komunitatea -familiak, haurrak eta langileak- osatzen dugun guztion gaitasunak garatu eta norberak bere buruaren bertsiorik hoberena eskaintzea ahalbidetzen dugulako.

Kolektibo gisa egiten ari garen lanarekiko gure benetako pasioa eta ilusioa behin baino gehiagotan adierazi eta aldarrikatu dugu. Formatzen jarraitzeko eskaintzen zaizkigun aukeren aurrean gogotsu erantzun dugu beti; ikertuz, esperientziak partekatuz eta haurren prozesuen bidelagun izateko lanean baliabide berriak bilatuz.

Jarrera arduratsu eta konprometitu horri esker, guretzat zirraragarriak izan diren esperientzia eta teoria anitz ezagutu ditugu. Egun, haurrei ematen dizkiegun errespetuzko zaintzei benetako garrantzia aitortzen diegu. Adin tarte honetan izaten diren prozesu kognitiboak ezagutzen ditugu, zeinetan garuna zenbait ezagutza jasotzeko eta barneratzeko prest dagoen. Baina batez ere, badakigu, horren oinarria, segurtasuna eta konfiantza eskaintzen duen lotura emozional sendo bat dela.

Sakonean ikertu eta hausnartu dugun beste gai garrantzitsu bat, giroa eta materialari dagokiona da, eta urteetan zehar, inolako beldurrik gabe, hamaika aldaketa txertatu izan ditugu arlo honetan. Haur bakoitzaren garapen unearen arabera, espazio eta material egokienak aukeratzen benetako adituak bihurtu gara.

Egun, neurozientzia arloan egin diren ikerketei esker, badakigu edozein ekintza aurrera eramaterakoan benetako gogo bizia neurona loturak egiteko eragile garrantzitsuenetako bat dela, eta lotura horiek, etorkizuneko garapenerako oinarri izango direla. Bada, gogo bizi honek berak eta ilusioak eraman gaitu urteetan lan honetan jarraitzera eta pertsona gisa eta profesional gisa haztera.

Baina horrekin batera, neurozientziak ohartarazten digu ezen estres-egoerek neurona-loturak egiteko daukagun gaitasuna blokeatzen dutela. Frogatuta dago, epe luze zein laburretan, etengabeko estres-egoeren menpe egon diren lagunek ez dituztela emozionalki orekatuak izateko beharrezkoak diren neurona-loturak sortzen.

Baina formakuntza esperientziatan ikasi dugun bezala, hezitzaile bakoitzak zaindu beharreko haur kopurua murriztu den egoeretan (matrikulazio jaitsiera, inklusio moduluak ezarrita hezitzaile gehiago izatea, eta abar) hezitzaileon jarrera eta haurrekiko begirada aldaketak eta haien erritmora egokituta bidelagun izateak onurak ekartzen ditu. Argi ikusten dugu haur bakoitzari behar duen denbora eskaintzen zaionean, gutxitu egiten direla «egokiak ez diren» portaerak, agresibitatea, haur «ikusezinak»... Haurren beharrak maitasunez eta lasaitasunez asetzeko aukera dugunean giroa errotik aldatzen dela ikusten dugu, eta haurrek barruan dituzten gaitasun eta hizkuntzak loratzen direla.

Ondorioak: aurreko guztia ikusita, zintzoak izan behar dugu geure buruarekin, eta argi eta garbi esan behar dugu gure gogo bizi eta ilusioarekin bakarrik ez dela nahikoa... Ilusioa eta grina ez zaizkigu falta, baina Nafarroako Gobernuak inposatzen dituen ratioak lotsagarriak direla ere salatu nahi dugu. Baldintza horiekin ezin dugu gure lana behar bezala egin.

Haurrei, haurtzaroari eta gure lanari zor diogun errespetuagatik, ez dugu gure eskoletan bizi dugun egoeraren konplize izan nahi.

Badakigu zein den bidea: talde txikiekin lan egin, haur zein helduentzat atseginak diren eskolak eraiki, familiekin egunerokoan harreman estuak eraiki, modu kontziente batean entzun eta arretarako denbora eskaini...

Gure lana maite dugu... baina ditugun baldintzetan inkoherentzia dago: denborak bizkortzen dira, erritmo indibidualak ezin dira errespetatu, ezin diegu haurrek dituzten 100 hizkuntzei behar bezainbesteko denbora eskaini... Horregatik, egin dezagun bultza denon artean egoera hau aldatzeko. Koherentzia bila dezagun, pentsatu, sentitu eta egin dezagun!

ARTIKULU HAU HONAKO HAUEK SINATZEN DUTE: Edurne Lekunberri Urmeneta, Eduardo Cuesta Santos, Lurdes Garmendia Lakuntza, Saioa Tapiz Ezpelta eta Garikoitz Torregrosa Armendarizek.


Emakume Cup sariko final handia, eguerdian, ETB1en eta eitb.eus-en

Horrez gain, Altsasun jokatuko den Eskuz Binakako Txapelketako partida eskainiko da.

ETB1ek eta eitb.eus-ek zuzenean eskainiko dute, gaur, Larrabetzun jokatuko den Emakume Cup txapelketako final nagusia. Emanaldia 'Oreka' saioaren barruan izango da ikusgai, eguerdiko 12:00etatik aurrera, eta Sara Gandarak eta Iñigo Aiestaranek egingo dute kontakizuna.

Bi final jokatuko dira: lehendabizi 2. mailakoa, Lutxi Fonseca-Iratxe Ibarra eta Paula Iturbide-Arrate Gaztelu bikoteen artean. Lehen mailakoan, Nerea Sagarnak eta Nagore Bilbaok, Irati Etxebarriaren eta Patri Espinarren aurka neurtuko dituzte indarrak.

Bi partiden artean, Donostiako Lilatoiaren laburpena eskainiko da.

Eguneko bigarren zuzeneko emankizuna Altsasutik egingo dute ETB1ek eta eitb.eus-ek. Bertako jaialdia eskainiko du 'ETB Kantxa' saioak, 17:00etatik aurrera. J. Retegi-Martija / Jaunarena-Urruzola partidak zabalduko du jaialdia. Ondoren, txapelketako norgehiagoka jokatuko dute Bengoetxea VI-Untoria eta Ezkurdia-Barriola bikoteek. Amaitzeko, Gorkak eta Tolosak Arteagaren eta Imazen aurka neurtuko dituzte indarrak. Xabier Euzkitze, Joxan Tolosa eta Elena Azpeitia izango dira esatariak.

Pilotaren aurretik, 16:00etan, herri kirolen tartea zabalduko du ETB1ek, Goma Gaineko Munduko Sokatira Txapelketako elkarteen lehia eskaintzeko. Juanan Legorburu arduratuko da kontakizunaz Jose Luis Garaiar aditua lagun duela.

Bestalde, ETB4n bi kirol emankizun eskainiko dira: 14:00etan, errugbiko Ohorezko Mailako Ampo Ordizia-Bizkaia Gernika partidaren berri emango du Jon Ander Gorospek Aratz Gallastegirekin batera. Hau amaitutakoan, 15:30ean, Asteasun jokatutako Aiztondo txirrindularitza probaren laburpena egingo du Fermin Aramendik.


Jipoia erietxetik bueltan

Erietxera azterketa bat egitera eraman ostean Poliziak jipoitu egin duela salatu du Naiara Mallabia presoak.


Baztango udalak euskararen egunari buruzko adierazpena onartu du

UPNk ez bertzerik, udalean ordezkaritza duten alderdi guztiek euskararen aldeko idazkia babestu dute

Azaroaren 24an egin zen ohiko osoko bilkuran Baztango udalak Euskal Herri osoko erakunde eta eragile herritarrek adostutako “Zer egin dezaket nik euskararen alde” agiria onartu zuen. EH Bilduk, Ezkerrak, Geroa Baik eta Baztan Auzolaneanek adierazpenaren alde egin zuten, denera 9 bozka. UPNk, berriz, abstentziorat jo zuen.


‘DJ Talo’k gaur azkeneko saioa

Gaur, 13 urteren ondoren, azkeneko saioa egingo du musika jartzen DJ Talok Apeadero tabernan. Urte hauetan jarritako musika eskainiko du. 23:30etatik aurrera.