Enplegu Publikoaren Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak

Europako Batasunetik kanpokoek aukera izango dute Osakidetzan eta Ertzaintzan lan egiteko. EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta sindikatuek salatu dutenez, arauak ez du amaiaraziko behin-behinekotasun handia.

Eusko Legebiltzarrak Enplegu Publikoaren Legea onartu du, Jaurlaritza osatzen duten bi alderdien (EAJ eta PSE-EE) aldeko botoarekin eta PP+Cs koalizioaren abstentzioarekin. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk kontra bozkatu dute, eta gogoratu dute sindikatuen babesik ere ez duela. Lege berriak Euskal Autonomia Erkidegoko administrazio guztietan diharduten 100.000 beharginen jarduna antolatu eta arautzen du —lan eskaintza publikoak, eskalak, enplegu publikoko organoen eta haien eskumenen erregulazioa, eta abar— 1989tik indarrean zegoen araudia ordezkatuko du, aurreko hiru legegintzaldietan legea berritzeko saioek porrot egin ondoren.

Berrikuntzen artean, Europako Batasunetik kanpokoek aukera izango dute EAEko administrazioan lan egiteko. Aurreko araudiak ez zuen horretarako aukerarik ematen. Orain, esparru jakin batzuetan egin ahal izango dute, baldin eta aldez aurretik horretarako «lege sektorial» bat onartzen bada.

Aldaketa horrekin «behar objektibo» bati erantzun nahi zaio, bereziki langileen falta dagoen arlo batzuetan; Osakidetzan, nagusiki. Osakidetzarako ez ezik, informazio eta komunikazio teknologiekin loturiko lanetarako eta segurtasunekoetarako —Ertzaintza eta udaltzainak— aurreikusita dago berrikuntza hori. EH Bildurentzat eta Elkarrekin Podemos-IUrentzat «motz» geratu da legearen puntu hori.

Horrez gain, funtzionarioek administrazioaren barruan aurrera egin ahal izateko prozedura batzuk berritu dira; nagusiena, Zuzendaritza Publiko Profesionalaren figura edo mekanismoaren sorrera. Horren bitartez, zuzendaritza mailako izendapenak prozedura publikoaren bidez eta merezimenduak baloratuta egingo dira. Orain arte, kargu horietako asko modu zuzenean edo lehiaketa publikorik gabe izendatzen ziren.

Legeak, halaber, «genero berdintasunaren printzipioak» txertatzen ditu; adibidez, sexu indarkeria jasan duen funtzionario batek beste herri edo administrazio batera aldatzeko aukera izango du.

Eta «desgaitasun intelektuala» dutenentzat ere berrikuntza batzuk jasotzen ditu: hautaketa prozesu independenteak egin ahal izango dira.

Euskararen «erabilera bermatzea»

Euskararekin loturik, arauak dio helburua dela bi hizkuntza ofizialen erabilera bermatzea administrazio guztien barneko zein kanpoko harremanetan. Horretarako, besteak beste, Eusko Jaurlaritzak dagokion administrazioekin batera zehaztuko du lanpostu bakoitzaren hizkuntza eskakizuna zein den. Hautaketa prozesuetan, euskarak gutxienez puntuazio osoaren %5 balioko du, baina ezingo du %20 gainditu. Derrigorrezkoa ez den kasuetan, meritu gisa baloratuko da.

Legeak PP+Cs koalizioaren abstentzioarekin egin du aurrera. Akordio batera iritsi zen Jaurlaritzarekin Espetxeetako Erakundeetako lanpostuen eskala sortzeko, plaza horiek lehiaketa publikora ateratzeko.

Hori izan da gobernuak onartutako zuzenketa bakarrenetariko bat. Eta hala gogoratu diote EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Biek azpimarratu dute araudi berriak ez duela amaituko administrazio publikoan egun dagoen behin-behinekotasun handia (%30etik gorakoa), eta «pribatizazioaren eta azpikontratazioen» atea zabalik uzten duela.

EH Bilduko Pazis Garciak azaldu du behin-behinekotasunari %8ko muga jartzeko eskatu ziotela Jaurlaritzari, baina ez duela aintzat hartu. Horrekin batera, salatu du lege berriarekin ez dela «funtsezko urratsik» egin administrazioa euskalduntzeko.

Elkarrekin Podemos-IUko Jon Hernandezen arabera, arauak ez ditu langileen baldintzak homogeneizatzen, eta horrek «bidegabekeriak» sortzen ditu, soldatetan eta lan baldintzetan. Era berean, salatu du araudi berriak erabakiguneetan sindikatuek duten parte hartzea murrizten duela eta negoziazio kolektiboa indargabetzen duela.

Hain zuzen ere, administrazioan ordezkaritza duten sindikatu guztiak oso kritiko azaldu dira lege berriarekin. ELAren arabera, Patxi Lopezen (PSE-EE) agintaldian bultzatu baina onartu ez zen legearen «kopia» bat da lege berria. Salatu du sektore publikoak dituen arazo nagusiak betikotzen dituela —«behin-behinekotasuna, pribatizazioa, enpleguaren suntsiketa eta murrizketak»—, eta «interes pribatuen eskuetan» uzten dituela langileak eta zerbitzu publikoak. LABen iritzian, araua Espainiako Estatuaren oinarrizko legediaren «garapen hutsa» baino ez da, «anbiziorik gabekoa», eta negoziazio kolektiboa ukatu eta «inposizio eredua» betikotzen du. UGTren ustez, araudi berria «aukera galdu bat» da.


Tolosaldeko 'ariguneak': Ur mara museoa

2020ko Euskaraldirako Tolosaldean izena eman duten ariguneenekin hainbat bideo egin dira. Horietako bat da hau, Alkizako Ur mara museoa.

TOLOSALDEKO ARIGUNEAK:

1. arigunea: Norantz furgonetak

2. arigunea: Aralar institutua

3. arigunea: Ur mara museoa

4. arigunea: Tolosaldea Garatzen

5. arigunea: Ibarra sokatira taldea


Artea eta kultura, ikuspegi sozialistatik

Zapatuan, urriak 15, Deba eskualdeko Kontseilu Sozialistak Guda Zelaiaren II. Jardunaldia ospatuko du Kartzela Zaharrean. Egun osoko egitaraua antolatu dute, hitzaldi, bazkari, antzerki eta kontzertuekin.

Artearen eta kulturaren auzia ikuspegi sozialistatik landu nahi dute bigarren aldiz, Kontseilu Sozialistako kideek. Horretarako goizeko 11:30ean hasiko den egitaraua prestatu dute zapaturako; Arte sorkuntza eta aurreko ziklo politikoaren amaiera izeneko hitzaldia eskainiko du Ekidak. 13:00etan, dantza ikuskizuna egingo du Moises Aspiazu Dantza Taldeak Munibe plazan.

14:30ean, bazkaria egingo dute Kartzela Zaharrean –sarrerak dagoeneko salgai daude 10 euroren truke Pol-Pol tabernan–, eta, 18:00etan, bazkalosteko kantaldia amaitzean, Ekidak aurten estreinatutako antzezlana, Agirretarren Bandera, egongo da ikusgai San Martin plazan.

Bukatzeko, 19:30ean, Debrass Bandek emanaldia egingo du Bergarako kaleetan, eta, gauean, Berandu Baino Lehen, Inguma eta Erne taldeek eta DJ Aifilek girotuko dute Kartzela Zaharra. Kontzertuetarako sarrerak unean bertan egongo dira eskuragai bost euroren truke.


'Lixura Baztan' garbiketako enpresa publikoak 229.723 euroko aurrekontua izanen du

Guztira bailarako 16 eskola eta 6 mediku-kontsultategi garbitzeko udalaren agindua du enpresak

Ilbeltzaren 1etik Lixura Baztan S.L. udalaren garbiketako enpresa publikoa lanean ari da eta administrazio kontseiluak 229.723,82 euroko lehen aurrekontua onartu zuen, 2022 urteari begira. Enpresa berriak Baztango eskolak eta mediku kontsultategiak garbitzeko udalaren agindua du, guztira 16 eskola eraikin eta 6 mediku-kontsultategi. Enpresak 11 langile ditu eta orain artio ari zirenak subrogatu ditu.

2019an hasi zuen udalak garbiketa zerbitzuak publiko egiteko prozesua eta egin beharreko prozedura juridiko eta administratiboak egin ondotik, azkenean lanean hasi dira. Prozesu honen helburua «zerbitzua eta laneko baldintzak hobetzea» da.

Kudeaketa publikoa berreskuratzeko prozesua

Udal zerbitzuen kudeaketa publikoa berreskuratzeko prozesua hasi du azken urteetan Baztango Udalak. 2012an Giltxaurdi enpresa publikoa sortu zuen udalaren kirol instalakuntzen kudeaketaz arduratzeko, gaur egun 13 langile dituena. Bertzalde, zahar etxea publifikatzeko lanean ari da, Zaintza Lanak Baztan S.L. sortzeko tramite administratibo eta juridikoetan. Honez gain, haur eskolaren kudeaketari buruzko azterketa ekonomikoa egiten ari da, zerbitzua publifikatzekotan lehendabiziko pausua izaten dena.

Enpresa publiko berriaren logotipoa


Beasainen eratu dute Ardi elkarte nazionala, ikerketa bultzatzeko asmoarekin

Igartza Jauregian egin zuten Ardi elkartea eratzeko ekitaldia, atzo. Bittor Oroz Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikagaien Politikako sailburuordea, Andde Sainte Marie Akitania Berriko kontseilaria eta Itziar Gomez Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilaria izan ziren sinaduran; Ipar eta Hego Euskal Herriko hainbat artzain eta Neiker erakundeko ordezkariak ere izan ziren. 75 lagun izan ziren denera, eta batzuk kanpoan gelditu ziren.Beasain hautatu zuten sinadura «lurrarekin lotutako» gune batean egin nahi zutelako. Gainera, Eva Ugarte Neikerreko Ikerketa eta Teknologia alorreko arduradunak nabarmendu zuen Goierrik «lotura handia» duela artzaintzarekin: «Legazpin Artzain Eguna izaten da, Idiazabal bertan dago…», azaldu zuen.Ardi elkartearen helburua Latxa eta Manex ardien kontserbazioa eta garapena sustatzea da. «Ikerketaren bidez Pirinioetako esne-ardien arraza autoktonoen programa genetikoa hobetu nahi dugu, lehiakortasuna handitzeko», azaldu zuen Ugartek. Ez dute esne-ekoizpenera mugatu nahi. Ardi «indartsuagoak» ere lortu nahi dituzte, ingurura hobeto egokituko eta gutxiago gaixotuko direnak.Onurak gizarte osoarentzat izango direla baieztatu zuen Ugartek. Artzainek artaldea zaintzeko eta ekoizpen-sistemarako baliabide gehiago izango dituztela aipatu zuen, eta kontsumitzaileek produktu hobeagoa eskuratuko dutela, ondorioz. «Onura sozialak ere izango ditu: artzainek lan-baldintza hobeak izango dituzte eta sektoreari jarraipena emango dio. Abeltzaintza gure kultura da. Gainera, ekoizpen jasangarriagoa izango da, biodibertsitatea babestuko da, paisaia zaindu…».BateraOrozek «oso proiektu garrantzitsua» dela nabarmendu zuen. Euskal Herriko hiru administrazioak batera aritzea ere aberasgarritzat jo zuen. «Elkarrekin urrutiago iritsiko gara». Sainte Mariek eta Gomezek ere positibotzat jo zuten.


Ia 3.000 pertsona konfinatu behar izan dituzte La Palman zementu-fabrika batek su hartu ondoren

Labak Callejon de la Gatako industrialdea hartu eta porlan lantegi batek su hartu du. Isuri diren gasen ondorioz, badaezpada El Pasoko eta Los Llanos de Aridaneko bizilagunei etxean egoteko eskatu diete.


Dukkha taldea arituko da Zarauzko Arranoko terrazan, ostegunean

Datorren ostegunean ere 'Arranopola' saioa izango da Zarauzko Arrano tabernan. Andoaingo Dukkha taldea igoko da oholtzara, 20:00etatik aurrera.

Arranopola dinamikaren barruan, kontzertua antolatu dute datorren ostegunerako. Oraingoan, Andoaingo Dukkha taldea igoko da Arranoko terrazako oholtzara. 20:00etan hasiko da emanaldia.

Dukkhako kideen arabera, "mantso zein azkar, garbi zein astun jotzea" atsegin dute, "erritmoari garrantzia emanez". "Rocka sentitzen dugun bezala jotzen dugu. Disfrutatzea eta elkarbanatzea da gure helburua", diote. Bigarren lana argitaratzeko bidean da hirukotea.


'Txatillo': "Patroi ohia, ezkertiarra, agnostikoa eta abertzalea naiz"

Esteban Altuna semeak Jose Antonio Altuna. Conversaciones liburua argitaratu du, aitaren bizitzaren errepaso zabala egiten duena. Hori aitzakiatzat hartuta, protagonistarekin elkartu da GOIENA eta askotariko kontuak izan ditu berbagai, bai kameren eta mikrofonoen aurrean, baita horietatik kanpo ere.

1937ko maiatzaren 10ean jaio zen Jose Antonio Altuna Txatillo, Gernikako bonbardaketatik bi astera, Arrasateko Magdalena kaleko 16. zenbakian (egungo Maalako Errabala). Egun, 86 urterekin, eta izen batzuk gogoratzen ez baditu ere, zehaztasun handiz kontatzen ditu urte horietan guztietan bizi izandakoak.

Pozik zaude semeak liburuan jaso duenarekin?

Bai, oso pozik, nire bizitzaren zati bat ahalik eta ondoen kontatzea lortu dudalako, gezurrik gabe. Liburuan esaten ditudan gauza guztiak egiak dira, eta ikusi dut niri interesatzen zaidan jendeak oso ondo hartu duela.

86 urtek askorako ematen dute. Harro zaude egindakoaz?

Gauza batzuetaz bai, eta beste batzuetaz ez. Edozelan ere, ez dut ezer gorde eta nire sentimenduak etorri zaizkidan moduan azaldu ditut, nahiz eta gauza batzuk gogorregiak iruditu. Ezin dut onartu gezurrik esatea. Badakit gogorra izan naizela, baita familiarekin ere, baina nik bizi izandakoa kontatu gura izan dut.

"Nik bizi izandakoa kontatu gura izan dut eta guztia egia da; ezin dut onartu gezurrik esatea"

Nola definituko zenuke zure burua?

Patroi ohia naiz, enpresako nire akzio guztiak semeenak baitira jada. Bestalde, ezkertiarra, agnostikoa eta abertzalea naiz.

JMAra joateko ohiturarik baduzu?

Ez askotan. Gerenteak deitzen didanean edo bisitan. Egia da, berezia den makina berriren bat-edo ekartzen badute, abisatzeko eskatzen diedala. Betidanik izan dut gustuko tailerra eta oraindik ere hala da. Beti ikasten duzu zerbait. Anekdota moduan, garai batean, gure giltzak danbor handi batzuetan batzen genituen, narruarekin eta zerrautsarekin, apur bat leuntzeko. Zarautzen, tailer txiki batean, ikusi nuen obrako oratzailea goitik zulatuta egiten zutela, modu berezi batean, eta hori ere ekarri genuen gurera. Egun, asko modernizatu da guztia.

Inbertitzeak daukan garrantzia nabarmentzen duzu askotan.

Jose Maria Arizmendiarrietak beti galdetzen zidan ea enpresako akziodun nagusia zein zen. Nik erantzuten nion nire aita zela, Alejandro, eta zera erantzuten zidan: 'Dibidenduak egonez gero, zure aita ez da izango kobratuko duen lehena, enpresa bera baizik'. Inbertsioei buruz ari zen, noski, eta guk hori ondo ikasi genuen, hitzez hitz hartu izan dugu beti. Inbertitu, inbertitu eta inbertitu.

Arizmendiarrieta aipatu duzu. Ze pisu izan zuen hark zure bizitzan?

Handia. 1941ean iritsi zen Arrasatera, zigortuta. Lovainara (Belgika) joatekoa zen, Gizarte Zientziak ikastera. Baina Lauzurika gotzainak gorriak zigortu gura izan zituen eta, Jose Luis Iñarrarekin batera, Arrasatera ekarri zuten. Beti esaten dut egun hartan Arrasateri loteria tokatu zitzaiola.

"Arizmendiarrieta Arrasatera etorri zenean, herriari loteria tokatu zitzaion"

Haren gomendioak jarraitu arren, bide propioa egin zenutela diozu.

Bide propio hori familia da. Nire aitak 23 urte pasa zituen Union Cerrajeran lanean, leuntzaile moduan, eta familiako lantegian ere zeregin bera hartu zuen. Giltzen gaineko lantegi bat irekitzeko asmotan ari zen, eta, garai hartan, Facundo Uriartek egiten zituen giltzak. Esperientzia handia zeukan. Hala ere, gu, apurka-apurka gure negozioarekin hasi ginen.

Arizmendiarrietari esker murgildu zinen familiako negozioan, Eskola Profesionala utzita.

Bai, hala da. Ni San Viatorren aritu nintzen 14 urtera arte, eta, egunero, ikastetxera joan aurretik, aitak eta anaiak jarritako etxeko lantxo batzuk egiten nituen. Gero, Eskola Profesionalean bi urte egin nituen, baina ikasketak utzi eta Ferixalekuan genuen lantegira joan nintzen.

Zer da zuretzat JMA gaur egun?

Galdera ederra egin didazu. Ez dakit nola esan; bete ditut amets guztiak. Gainera, bide ederrean doa JMA. Lantegi inportante asko ikusi ditut erortzen. Beraz, nire amets handiena da JMAk aurrera egitea, baina ez irauteagatik; baldintza duinetan izan dadila. Arizmendiarrietak hau ere esaten zidan: 'ezkerrekoa izatea partekatzea da'. Eta hori ere hitzez hitz bete dugu. Era berean, Europako lehen enpresa gara giltzen sektorean. Ez dago espainiar bat bera ere guk egindako zerbait ez daukana, eta frantziarrak ere gutxi izango dira. Anekdota bat: gure gerenteari Otalora jauregian esan zioten munduko autoen %10 Mondragon Taldeak egindakoak direla. Gure kasuan, munduan ekoizten diren autoen %30ek guk egindako piezaren bat dute.

Union Cerrajeraren argazki bat aurkituko dugu liburua irekitzean.

Nola ez. Transformadore metalikoen Espainiako lantegi inportanteena izan zen garai hartan. 2.000 langile izan zituen, tren propioa ere bai, Bergaratik Arrasateraino zetorrena, eta ekoitzitako guztia saltzen zuen. Lan asko sortu zuen. Gerra ostean, Mondragoek 9.000-10.000 biztanle inguru zituen, eta nik udaletxea utzi nuenean, 1979an, 26.600 ziren. Egun, 22.000 gara, eta hutsunea migratzaileek bete dutelako da hori; bestela, are gutxiago izango ginateke. Lehen moduan, orain ere derrigorrez behar dugu migrazioa. Garai batean, Arrasatetik autobusak ateratzen ziren langile bila.

Luis Balanzategiri esker hasi omen zinen euskalduntzen...

Elmako guardia zen bera eta arratsaldetan gurera etortzen zen. Elkarrizketa sakonak izaten nituen berarekin, eta euskaraz oso ondo egiten zuen. Nik, justu-justu, kalean ikasi bainuen euskara. Halaber, nik uste nuen euskaraz egiten zuten guztiak EAJkoak zirela, eta berak esan zidan sozialista zela. Asko irakurtzen zuen eta oso gizon zentzuduna zen. Gerrari buruzko azalpen garbi bat eman zidan, besteak beste, eta harekin izan nituen elkarrizketak oso aberasgarriak izan ziren niretzako. Seguruenik, gainera, euskalduna izaten hasteko lehen pausoak hor egin nituen, espainola bainintzen orduko hartan [barreak].

Gurasoek ez zizuten euskara irakatsi?

Alde horretatik, oso haserre nago haiekin. Izan ere, haien artean euskaraz egiten zuten eta anaia nagusiari ere bai. Etxeko beste hiruroi, ordea, gaztelaniaz. Euskaraz eginez gero, gainera, zigortu ere egiten gintuzten. Edozelan ere, banituen euskaraz zekiten lagunak eta lehengusuak, eta kalean ikasi nuen euskara. Nik ere interesa jarri nuen ikasteko.

"Kalean ikasi nuen euskara; gurasoek gaztelaniaz egiten zidaten, haien artean euskaraz egiten zuten arren"

1970ean sartu zinen udaletxean.

Arizmendiarrietak behin eta berriz errepikatzen zigun udaletxean sartzeko. Sinetsita zegoen gauzak aldatuko zirela eta hala izan zen, apurka-apurka, udaletxean sartzen hasi baikinen.

Nola gogoratzen duzu hasiera?

Ilusioz egiten genuen lan. Zoritxarrez, oso garai zailak izan ziren, tentsio handikoak. Gainera, diru gutxi, urik ez… Edozelan ere, jende zintzoa eta langilea izan nuen ondoan.

Ur-hornidura eta ikastola ziren erronka nagusietako bi.

Bai. Arazo handia zen garai hartan. Pentsa, alkate nintzela, udan, egunean ordubetez baino ez neukan ura etxean. Bestalde, demokrazia iristearekin batera, San Viatorko fraideak bidali egin genituen handik eta ikastola ezarri genuen han.

"Ur-hornidura arazo handia zen; pentsa, udan, egunean ordubetez bakarrik neukan ura etxean"

1977an jarri zenuten lehenengoz ikurrina udaletxeko balkoian.

Alkate nintzeneko unerik politena izan zen, amnistiarekin batera. Gerora, ETAren amaierarekin sentitu nuen poza ere halakoa izan zen. Unerik tristeenak, aldiz, bizi izan nituen hemeretzi hiletak, Iñakiren [Etxabe] heriotza, tiroketak eta mehatxuak izan ziren.

Ikurrina, lehenengoz, udaletxean

1977ko urtarrilaren 19an jarri zuten lehenengoz ikurrina Arrasateko udaletxean, besteak beste, Alkateen Mugimendutik egindako borrokaren eta lanaren ondorioz. Alkate zeneko momenturik politenen artean kokatzen du Txatillo-k egun hura, urte berean lortu zuten amnistiarekin batera. Aipatzekoa da, halaber, 1976tik 1979ra, ez zela alderdi politikorik egon ordezkatuta udalbatzan; guztiak herritar independenteak ziren. "Urte haietan, udala alderdi politikoei entregatzea pentsatzen ari ginen, baina herritarren babes zabala jaso genuen eta guk jarraitu genuen agintean 1979ko hauteskundeak iritsi arte", dio Txatillo-k.

Borroka armatuaren aurka egon izan zara beti.

Ez dut inoiz ezkutatu hori. Alkateen Mugimenduaren baitan, Xibertako elkarrizketetan izan ginen eta hamahiru talde ezberdinek osatu genuen mahaia, guztiok euskaldunak. Txomin [Iturbe] beti izan dut lagun eta besteak ere ezagunak nituen. Hasi aurretik esan nien ni borroka armatuaren aurkakoa nintzela eta beti errespetatu izan didate; ez dut inolako arazorik izan. Bilera horiek fruiturik eman ez zuten arren, beste liburu bat idazteko ere ematen dute.

Rodolfo Martin Villa eta Marcelino Oreja Espainiako ministroekin ere harremana izan zenuen.

Bai, eta gerora ere mantendu izan dut. ETAko kide izandako batzuek badakite zenbat mesede zor dieten bi horiei. Egia esan, min handia hartu nuen Arrasateko udalbatzak Martin Villa persona non grata izendatzea onartu zuenean. Udaletxean geundenean, haiek ministro zirela, enkargu pertsonal bat nuen haiengandik. Arazoren bat izanez gero, Guardia Zibileko konfiantzazko hiru pertsonarengana jotzeko eskatu zidaten, beste inorekin ez zirela fidatzen. Nirekin, behintzat, ondo portatu ziren.


«Denda txikietan komunikazioa eskaintzen diegu gure bezeroei»

Non jaio zinen?

Zumarragan, Eitzagan. 1970 arte elizaren parean bizi izan ginen, bota zuten etxean.

Zer ikasi zenuen?

Joxe Mari Iparragirre institutuko lehen promoziokoa naiz. Ondoren, enpresen administrazioa ikasi nuen, Maritxu Peñagarikanorekin.

Nondik nora ibili zara lanean?

Aroztegi bateko bulegoan hasi nintzen. Ondoren, denda jartzea pentsatu genuen. Hiru ahizpok ireki genuen, 1988an: Maitek, Maria Eugeniak eta nik. Beraiek estetikaz eta masajeez arduratzen ziren. Ni, berriz, dendaz. Ikastaroak egin genituen belardendan lan egiteko. Hamar urteren ondoren, Legazpiko denda ireki genuen. Bertan, gure koinata Klotildek lan egin zuen. Maite jubilatu egin zen eta orain ni jubilatu naiz. Maria Eugenia eta nire alaba Idoia geldituko dira.

Zergatik belardenda?

Maiteri belarren gaia asko gustatzen zitzaion eta berak proposatu zuen belardenda irekitzea. Nik liburudenda jarri nahi nuen, baina ez nuen lokal egokirik aurkitu. Elkar argitaletxekoek laguntza eskani zidaten, baina Soraluze eta Legazpi kaleko bi lokalengatik galdetu nuen eta biek ez zutela alokatu nahi esan zidaten. Azkenean, guk belardenda ireki genuen eta liburudenda Jesus Udabek ireki zuen.

Belardenda asko al zeuden Urretxun eta Zumarragan?

Guk belardenda ireki genuen urte berean, Mila Bosquek ere belardenda ireki zuen. Gure aurretik, Belarzaineko Maria Luisa bakarrik zegoen. Konpetentzia izan ordez, konplize izan gara lehen egunetik. Denda ireki genuenean haurrak txikiak ziren eta abuztuan denda ixtea erabaki genuen. Maria Luisari deitu nion, nire bezeroei berarengana joateko esango niela esateko. Ikastaro askotara elkarrekin joaten ginen, nik zerbait ez banuen bezeroari ekarriko nuela edo besteengana joateko esaten nion…

Gustura lan egin al duzu?

Guztiok oso gustura lan egin dugu eta asko gozatu dugu. Jendeak ‘ze ederki!’ esaten dit jubilatu naizelako. Pozik nago jubilaziora osasunez iritsi naizelako, baina ez dut lanaren inongo kexarik. Etxeko guztiok dendaren inguruan egin dugu dena.

Zergatik Bidezarren?

Eitzagakoak gara, baina Bidezarren lan egin izanaz oso harro gaude. Kreditua eskatzera joan ginenean, Kutxakoak denda Elizkalen irekitzea gomendatu zigun: lokalak politagoak ziren, tokia irekiagoa… Bidezarren ere norbaitek zerbait erosiko zigula esan nion. Auzoko denda izan gara, baina herri osora iritsi gara. Jendea oso ondo portatu da gurekin.

Oso harreman ona izan duzue jendearekin.

Jendeak guk ezagutzen ez genituen belarrei buruz hitz egiten zigunean, argi eta garbi esaten genien ez genituela ezagutzen. Bezeroekin oso harreman ona egin dugu: elkarri eman diogu eta elkarrengandik hartu dugu. Hemen belarrez asko dakien jendea dago. Ukenduak nola egiten zituzten, belarrak noiz jasotzen zituzten… kontatzen ziguten eta guk dena apuntatzen genuen. Emakume helduak oso lasai etorri dira guregana. Belarra izan da gure dendako oinarria.

«Gurasoekin etortzen ziren bezeroak egun seme-alabekin etortzen dira»

«Pozik nago jubilaziora osasunez iritsi naizelako, baina ez dut lanaren inongo kexarik»

Zuen ofizioa asko aldatu dela uste al duzu?

Bai. Egun produktu asko daude, propaganda handia egiten da, produktu miragarriez hitz egiten da… Bezeroak ere asko aldatu dira, onerako. Umetan gurasoekin etortzen ziren bezeroak egun seme-alabekin etortzen dira. Horrek sekulako ilusioa egiten dit. Askotan amonak amari ematen ziona gogoratzen dut eta, beraz, badakit amak alabari zer emango dion. Horretaz gain, azken urteetan etorkin asko etorri dira: hegoamerikarrak, arabiarrak… Belarrak erabiltzeko ohitura handia dute eta guk ezagutzen ez ditugun belarren berri ematen digute. Hemengook produktu elaboratuak erabiltzeko ohitura dugu eta beraiek belarrak erabiltzen dituzte oraindik. Marokoarrekin eta hego eta erdialdeko amerikarrekin oso harreman polita sortu dugu. Argentinako lehen krisi handian argentinar asko etorri ziren eta guk mate paketeak jarri genituen erakusleihoan. Ze ilusio egin zien! Argentinar batek hona duela urte asko iritsi zela eta bigarren egunetik nire bezeroa dela esan zidan duela gutxi.

Erretiroa hartu duzu, baina goizero alabari eta ahizpari bisita egiten diezu.

Beti dago zer ikasi. Atzoko [igandea] egunkarian indarkeria obstetrikoari buruzko erreportajea irakurri nuen eta «dendara eramango dut eta Idoiari eta Maria Eugeniari erakutsiko diet» pentsatu nuen. Informatuta egon beharra dugu bezeroei lagundu ahal izateko. Lanean gustura nengoen eta dendara gustura etortzen naiz, baina dagoeneko ez dut hornitzaileei zer eskatu pentsatu behar.

Idoia alabak zure bidea jarraitzea poza emango zizun.

Maria Eugenia masajeez arduratzen zen eta ni dendaz. Telefonoz deitzen zutenei eta dendara etortzen zirenei erantzuteko larri genbiltzan. Norbait hartzea pentsatu genuen eta lehenengo etxean esango nuela aipatu nuen. Nire semeetako bati asko gustatzen zaio dendako kontua, baina beste bide batetik jo du. Hala, biek ezetz esan zidaten. Idoiari esan nion. Orduan Bilbon bizi zen, baina herrira itzultzea pentsatzen ari zirela esan zidan, umeak hemen haztea errazagoa iruditzen zitzaielako. Pentsatzeko denbora eskatu zidan, baina berehala baiezkoa eman zidan. Salbazioa izan da. Irakaslea da ofizioz, baina mundu hau gustukoa du eta bere burua ondo prestatu du. Bestalde, koinata hil egin zen eta Legazpiko dendan ere erreleboa behar genuen. Han beste Idoia bat dugu. Familiakoa bezalakoa da. Bi Idoiak primeran moldatzen dira.

Zuen dendek etorkizuna dute, beraz.

Denda txikiak ixtera doazela esaten dute, baina ez dakigu. Guk ditugun produktuak Internetez eskura daitezke. Horretan ez gara bereziak. Baina komunikazioa eskaintzen dugu. Internetez egun batetik bestera bidaltzen dizute, supermerkatuetan denetik dago… Baina kalera irtetea eta jendearekin hitz egitea gustatzen zaion jendea ez dela sekula faltako pentsatzen dugu. Hori aldatzen denean, akabo. Bai supermerkatuetan eta bai hemen dilistak, intxaurrak, ogia edo eztia saltzen ditugu. Baina gurean dilisten prestaketari buruz hitz egiten dugu, Aikurrekoek eztia nola egiten duten dakigu, Agerreko intxaurrak oso onak direla dakigu, Itsasoko okinek garia non erosten duten dakigu…

Goizero dendara etortzen zara, baina lehen baino denbora libre gehiago duzu. Zer egiten duzu egunean zehar?

Lehen arratsaldetan Saber y ganar ikusi, kafea hartu eta dendara etortzen nintzen. Orain, Biba zuek! ikusten dut, biloben bila joaten gara, astelehenetan zinera inongo presarik gabe joaten gara, asteburutan Ezkiora joaten gara, nahi dugunean autoa hartu eta edonora joaten gara… Joan zen astean ‘a ze aste ederra izan dudan!’ esan nion Mikel senarrari: astelehenean zinera joan nintzen Ericeren pelikula ikustera, ostegunean operara joan nintzen… inongo presarik gabe.


Hiru emanaldi asteburuan, dokumentalen zikloa ixteko

Okendo Zinema Taldeak antolatutako Euskal Dokumentalen Zikloaren azken hiru emanaldiak egingo dituzte asteburuan, ostiraletik igandera, egun bakoitzean bat. Gaur iluntzekoa 918 gau izango da: 22:00etan hasiko da proiekzioa, kultur etxean. Sarrerek 6 euro balio dute.

Zumiriki filma emango dute bihar, kultur etxean baita ere, 20:30ean. Oskar Alegria zuzendaria ikus-entzuleekin solastera etorriko da. Los Xey, una historia de película dokumentalak itxiko du zikloa, etzi, 19:30ean. Pelikula hori ere auditorioan proiektatuko dute, eta Eneko Olasagasti zuzendaria gonbidatuko dute antolatzaileek. Bi emanaldi horietako sarrerek 6 euro balio dute.


Baionako hilketa eta Senpereko sexu erasoa salatzeko elkarretaratzeak deitu dituzte

Azkoitian gaur egingo dute, 19:30ean, plazan. Azpeitian, Zumaian eta Zestoan, berriz, biharko egin dituzte deialdiak, 19:00etan eta 20:00etan, hurrenez hurren.

Baionan gizon bat atxilotu eta espetxeratu dute, bere emaztea hil duelakoan. Larunbatean deitu zion hark Poliziari, emaztea etxean hilda aurkitu zuela eta. Ostegunean eramango dute 52 urteko gizona epailearen aurrera; gisa bereko delituengatik aurrekariak ditu atxilotutako gizonezkoak, Berria.eus-en gaur jaso dutenez. Senperen (Lapurdi), berriz, beste gizon bat atxilotu du Frantziako Poliziak 19 urteko neska bati sexu erasoa egiteagatik. Atxilotutako gizonak 47 urte ditu, eta atxilotu ostean, neskari eraso egin ziola aitortu du.

Azken egunetan Lapurdin jazotakoak salatzeko elkarretaratzeak deitu dituzte eskualdean. Azkoitian gaur arratsalderako jarri du hitzordua Sostenipe talde feministak; 19:30ean egingo dute elkarretaratzea, plazan, Erasorik ez erantzunik gabe leloarekin. Azpeitian, Zumaian eta Zestoan, berriz, bihar elkartuko dira. 19:00etarako deitu ditu herritarrak herriko plazara Azpeitiko Basanderiek talde feministak, Emakumeon* aurkako indarkeriarekin amaitu leloarekin; Azpeitiko Udalak ere bat egin du salaketarekin eta deialdiarekin. Zumaian Saregileen plazan elkarretaratuko dira. Zestoan, bihar 20:00etan egingo dute plazan egoera salatzeko elkarretaratzea, Bargaztak talde feministak deituta.


Zinea: 'Hitchcock'

Soreasu antzokian izango da.


Hamaguchi, Alberdi, Kaurismaki eta Trieten lanak Zinemaldiko Perlak sailean

Koreeda, Franco, Haynes, Bayona eta Glazerren lanek ere osatuko dute saila, besteak beste. Guztira hemezortzi film lehiatuko dira Donostia Hiria ikusleen saria lortzeko.

Ibilbide oparoa eta zinemaren munduan sona duten egileen hemezortzi filmekin osatuko du Donostiako Zinemaldiak aurtengo Perlak saila. Gaur jakinarazi dute zeintzuk izango diren zinemagile horiek: Maite Alberdi, Nikolaj Arcel, Juan Antonio Bayona, Stephanie Di Giusto, Michel Franco, Matteo Garrone, Craig Gillespie, Jonathan Glazer, Ryusuke Hamaguchi, Todd Haynes, Aki Kaurismaki, Hirokazu Koreeda, Ladj Ly, Christian Petzold, Celine Song, Warwick Thronton, Justien Triet eta Wim Wenders zuzendarien azken lanak lehiatuko dira Donostia Hiria ikusleen saria lortzeko.

Beste zinema jaialdi batzuetan aurkeztu diren eta oihartzuna izan duten filmen erakusleihoa izan ohi da saila. Eta, hain zuzen ere, Cannesen Epaimahaiaren Sari Nagusia eskuratu ondoren iritsiko da Donostiara Jonathan Glazerren azken lana: The Zone of Interest. Martin Amisen izen bereko eleberrian oinarrituta dago, eta Sandra Huller aktorea du protagonista. Film horrek zabalduko du saila.

Huller bera da Justin Trieten Anatomie d'une chute/Anatomy of a Fall filmeko aktore nagusia ere. Zinemagile frantziarraren filmak Cannesko zinema jaialdiaren sari nagusia eskuratu zuen. Urrezko Palma irabazi duen hirugarren emakumea da Triet.

Aki Kaurismakik, berriz, Epaimahaiaren Saria irabazi zuen Kuolleet lehdet/Fallen Leaves filmari esker, eta Donostia Hiria saria eskuratzeko lehiatuko da orain. 1988an Rocky VI film laburra sail ofizialean aurkeztu zuenetik maiz izan da zuzendari finlandiarra Donostian.

Hirokazu Koreeda egile japoniarraren filmak ere sarritan eman dituzte zinemaldian, lehiaketa barruan nahiz lehiaketatik kanpo. Kaibutsu/Monster filma aurkeztuko du aurten, zeinak gidoi onenaren saria jaso zuen Cannesen. Zuzendari japoniarrak bitan irabazi du publikoaren saria, Soshite chichi ni naru/Like Father, Like Son (2013) eta Umimachi Diary / Our Little Sister (2015) filmei esker.

Donostia Hiria saria eskuratzea zer den ondo daki Wim Wendersek ere: 2014an irabazi zuen The Salt of the Earth filmarekin. Oraingoan, Perfect Days lanarekin lehiatuko da zuzendari alemaniarra. Koji Yakusho antzezle japoniarrak gizonezko aktorerik onenaren saria jaso zuen Cannesen, filmean egindako lanagatik.

May December aurkeztuko du Todd Haynesek zinemaldian.13 urteko ikasle batekin sexu harremanak izateagatik kartzela zigorra bete zuen irakasle baten istorioa kontatzen du filmak, eta Julianne Moore eta Natalie Portman ditu protagonista.

Azkenik, Canneseko Un certain regard sailean aurkeztutako bi film ere Perlak sailean izango dira: Stephanie Di Giusto zinemagile frantziarraren Rosalie eta Warwick Thornton egile australiarraren The New Boy.

Veneziatik datozenak

Donostiako Zinemaldia hasi baino aste batzuk lehenago egingo da Veneziako Zinemaldia, eta han aurkeztu ondoren iritsiko dira Donostiara hainbat film. Ryusuke Hamaguchik bere azken lana aurkeztuko du: Aku Wa Sonzai Shinai / Evil Does Not Exist. Bere ingurumen-ondarea babestu nahi duen landa-eremuko herri txiki baten istorioa kontatzen du filmak

Nikolaj Arcel Bastarden/The Promised Land filmarekin lehiatuko da Venezian, zinemaldian izan aurretik. Mads Mikkelsen aktorea du protagonista filmak; aberastasuna eta ohorea lortu nahian maite duen guztia sakrifikatzeko arriskuan den gizon baten rola jokatuko du.

Veneziako Urrezko Lehoia irabazteko lehian izango da Michel Franco zinemagile mexikarra ere. Memory filma aurkeztuko du sail ofizialean, eta Donostian erakutsiko du ondoren. New Yorken filmatua dago, eta Jessica Chastain eta Peter Sarsgaard ditu protagonista.

1972ko Andeetako tragedia du ardatz Juan Antonio Bayonaren La sociedad de la nieve/ Society of the Snow filmak. Iaz 50 urte bete ziren istripua gertatu zenetik, eta ezaguna da, besteak beste, bizirik atera zirenek hildakoen gorpuak jan behar izan zituztelako bizirik irauteko. Pablo Vierciren izen bereko liburuan oinarritu du filma egile espainiarrak, eta lehen aldiz parte hartuko du Perlak sailean.

Matteo Garronek ere lehenbizikoz aurkeztuko du film bat Donostian: Io Capitano / I'm Capitain lana aurkeztuko du egile italiarrak zinemaldian. Dakar utzi eta Europara doazen bi gazteren istorioa kontatzen du filmak.

Berlinale eta Sundance

Christian Petzordek Roter Himmel/Afire bere azken lana aurkeztuko du zinemaldian. Otsailean, Berlinale zinema jaialdian, Epaimahaiaren Sari Nagusia lortu zuen zinemagile alemaniarrak.

Berlinalen aurkeztu zen Celine Songen lehen film luzea ere: Past Lives. Zinemagile hegokorearraren filmak harrera bikaina izan zuen kritikarien artean, eta laudatua izan zen Sundanceko jaialdian ere.

Hain zuzen ere, Sundancen Epaimahaiaren Sari Nagusia jaso zuen Maite Alberdiren La memoria infinita/The Eternal Memory lanak, World Cinema saileko dokumentalen kategorian. Alzheimerraren aurka borrokan dabilen bikote bati buruzko ez-fikziozko lan bat da.

Torontoko zinemaldian aurkeztu ondoren, Donostian izango da, halaber, Craig Gillespe australiarraren Dumb Money filma. Paul Dano, Seth Rogen eta Shailene Woodley ditu protagonista.

Azkenik, Ladj Ly Les Misérables filmaren egilearen lanberriak itxiko du Perlak saila. Lehiaz kanpo emango dute; beraz, ez du Donostia Hiria ikusleen saria eskuratzerik izango. Sariak bi errekonozimendu egiten ditu: film onenaren saria, 50.000 eurokoa, eta Europako film onenaren saria, 20.000 eurokoa.


Zuhaitzak kendu eta berriak landatuko dira Ave Mariako lizarren basotxoan

Egungo lizarrak gaixorik daude eta, egun haizetsuetan arriskua sor dezaketenez, horiek moztu eta bertako zuhaitzak landatuko dira bihar.

Ave Maria parkeko lizarren basotxoko zuhaitzen azterketa egin du Hernaniko Udalak. Azterketa horretan ikusi da lizar-ale gehienen adaburuak hostorik gabe daudela eta azpian adar zupatzaile asko atera direla. Zuhaitzaren erantzun hori zainetan dauzkan arazoen edo osasun txarraren sintoma argiak direla ohartarazi dute adituek.

Halaber, zuhaitzen adaburuetan adar lehorrak egotea arriskutsua izan daitekeela nabarmendu dute, egun haizetsuetan adar horiek zatitzeko arrisku haundia baitago. Jendea igarotzeko tokia denez, arrisku hori desagerraraztea gomendatzen dute. Beraz, lehentasunezkoa da gaixorik dauden zuhaitzak kentzea eta lurzorua sasiz garbitzea.

Lan horiek asteburuan hastea aurreikusten da.

Moztutako zuhaitzak bertan utziko dira, ekosistemarako balio haundikoak direlako. Izan ere, bertako basoa kontserbatzen laguntzen dute eta, horretaz gain, animalia-espezie askorentzako habitat berezia sortzen dute eta haientzako elikagaia ere bada. Ondoren, eremua baso autoktonoarekin birlandatuko da eta auzolanean egingo da, bioaniztasunaren alde aritzen den Sagarreta taldearekin batera.


Argazkiak / Zeinek prestatu du marmitakorik onena Galdakaoko santakurtzetan?

Galdakaoko jaien azken txanpan gaude. Gaur, irailak 14, Marmitako lehiaketa antolatu dute Iturrondo plazan. Bertan batu dira hainbat kuadrilla marmitakorik onena sukaldatzeko.


Errugbian bultza, emakumeak

Ate irekien jardunaldia egingo dute bihar, emakumezkoak errugbian trebatzeko. Asti kirolguneko errugbi zelaian izango da entrenamendua, 18:00etan hasita.

Astiko errugbi zelaian egingo dute ate irekien saioa, «ariketak egin eta ongi pasatzeko». (Haymar Manzisidor) Utzi beldurrak alde batera eta zatoz probatzera! Zarautz Kirol Elkarteak, Zarautz Rugby Taldeak eta Beltzak-Ostadar taldeak lelo horrekin animatu dituzte emakumeak errugbian trebatzera. Horretarako, ate irekien jardunaldia antolatu dute biharko. Astiko errugbi zelaian izango da topaketa, 18:00etatik aurrera. Duela urte batzuetatik Zarautz Rugby Taldean emakumeen taldea osatzeko «gogoa eta kezka» badagoela aitortu dute. «Azken urteotan gizonezkoen senior taldea oso ongi dabil, badauka izen bat errugbi munduan eta herrian». Nesken kasuan, ordea, «gabezia» dagoela diote. Horren aurrean, errugbiko emakumezko beteranoei berriz ere jokatzen hasteko «harra» sortu zaie, eta entrenamenduekin hasi dira dagoeneko. «Orduan pentsatu genuen saiakera bat egitea neska gazteak erakartzeko eta taldea osatzeko». Errugbi talde bat osatzea, ordea, ez da «erraza». Izan ere, nahiz eta zelaian 15 lagun egon jokatzen, taldean jokalari gehiago behar izaten dira. «20-21 lagun behar dira, gutxienez. Hori hutsetik abiatzea nahiko konplexua da». Hala, uda aurretik hasi dira neskak erakarri nahian, denboraldia hasi baino lehen nahikoa jende biltze aldera. Dagoeneko bost beterano animatu dira, eta beste bost lagun inguru ere bai. Kopuru hori areagotzeko, gaur saio berezia egingo dute. Zehazki, entrenamendu bat izango dela argitu dute, eta bertaratzen direnei kirola egiteko materiala eramateko eskatu diete. «Elkarteko entrenatzaile batzuk etorriko dira, eta ariketa batzuk egingo ditugu. Jendeak errugbia probatzea da helburua, eta ongi pasatzea, noski». Saioa edonorentzat dago irekita: «Inoiz errugbia jokatu ez dutenentzat, bizitzan kirolik egin ez dutenentzat, beste kirol batzuetan aritu eta orain zerbait berria probatu nahi dutenentzat... Edonorentzat».

«Giro oso polita» Errugbian, gainera, ezaugarri fisikoa dena delakoa izanda ere, postu bat beti dago bakoitzarentzat. Era berean, kirol horrek «harrapatu» egiten duela nabarmendu dute, eta horren inguruan sortzen den giroa «oso polita» dela. «Talde lana denez, harreman oso estuak sortzen dira, eta parte hartzaileek oso ongi pasatzen dute. Edonorentzat da egokia, beraz», adierazi dute. Errugbiak «kirol gogorraren» itxura baduela aitortu dute, baina ez dela beste edozein kirol baino gogorragoa. «Kontaktuzko kirola izan bada, baina ez da inondik inora bortitza. Lesio arriskua ez da futbolean, saskibaloian edota eskubaloian baino handiagoa. Ez da beldurrik izan behar; horrek ez du ezertarako balio», diote. Gogoratu dute Zarautz Rugby Taldean neskak egon badaudela, zehazki, maila txikietan. «Alegia, zenbat eta gazteago, neska gehiago daude. 14 urtez azpiko mailan –datorren denboraldian 16 urtez azpikoen mailan izango diren artean– neska bakarra dago, eta 16 urte betetzen dituenean ezin izango du mutilekin batera jokatu. Pena handia da errugbiaz gozatzen duten neskek maite duten kirola utzi behar izatea, edota beste herri batetara joan behar izatea errugbian jokatzen jarraitzeko». Hori dela eta, gazte horiengatik ere nesken senior taldea osatzea «behar-beharrezkoa» dela azpimarratu dute.


Mendialdeko pilota txapelketako ligaxkako azken partidak asteburu honetan jokatuko dituzte

Gaur Betelun, ostiralean Goizuetan, Leitzan eta Betelun, larunbatean Leitzan eta Aldatzen eta igandean Leitzan jokatuko dituzte Mendialdeko Buruz Buruko III. Pilota Txapelketako partidak. Ligaxkako azken partidak izanen dira. Heldu den asteburuan, urriko aurrenekoan, finalerdiak jokatuko dituzte eta finala urriaren 8an. Ikusi hemen asteburu honetako partidak egunez egun.

Ostegunean Betelun, 18:00etan

Kadeteen bigarren mailan: M. Goikoetxea (Larraun) - J. Arregi (Aurrera).

Kadeteen lehenbiziko mailan: E. Galarza (Larraun) - A. Ijurko (Larraun).

Gazteen mailan: J. Ezkurdia (Larraun) - E. Mateorena (Aurrera).

Gazteen mailan: E. Elizegi (Umore Ona) - O. Goikoetxea (Larraun).

Kadeteen lehenbiziko mailan: J. Sotil (Larraun) - O. Legarreta (Umore Ona).

Ostiralean Goizuetan, 17:00etan

Seinen kategorian: H. Aranberri (Umore Ona) - L. Elizegi (Umore Ona).

Seinen kategorian: M. Seges (Umore Ona) - O. Zabala (Umore Ona).

Seinen kategorian: B. Narbarte (Umore Ona) - A. Olaizola (Aurrera).

Kimuetan: A. Sagardui (Umore Ona) - N. Bengoetxea (Aurrera).

Kimuen hirugarren mailan: M. Zurutuza (Umore Ona) - U. Gereño (Aurrera).

Ostiralean Leitzan, 18:00etan

Kimuen hirugarren mailan: A. Zabaleta (Aurrera) - A. Otermin (Aurrera).

Kimuen bigarren mailan: A. Dorronsoro (Aurrera) - G. Olaetxea (Aurrera).

Kimuen lehenbiziko mailan H. Sagastibeltza (Aurrera) - A. Balda (Larraun).

Kadeteen bigarren mailan: X. Telletxea (Aurrera) - I. Dorronsoro (Aurrera).

Kimuen bigarren mailan: O. Zabaleta (Aurrera) - A. Iturrino (Aurrera).

Ostiralean Betelun, 18:00etan

Kimuen hirugarren mailan: En. Oreja (Araxes) - O. Etxarri (Larraun).

Kimuen bigarren mailan: I. Sotil (Araxes) - B. Legarra (Larraun).

Haurren hirugarren mailan: Eg. Oreja (Larraun) - G. Viana (Larraun).

Larunbatean Aldatzen, 10:00etan

Seinetan: E. Lekuona (Larraun) - A. Alkorta (Aurrera).

Kimuen hirugarren mailan: E. Jaka (Larraun) - A. Goikoetxea (Larraun).

Kimuen bigarren mailan: A. Lekuona (Larraun) - A. Salaberria (Umore Ona).

Kimuen lehenbiziko mailan: A. Ugartemendia (Aurrera) - O. Ijurko (Larraun).

Haurren hirugarren mailan: J. Pitillas (Larraun) - O. Lekuona (Larraun).

Haurren bigarren mailan: E. Larreta (Larraun) - E. Ijurko (Larraun).

Larunbatean Leitzan, 16:30ean

Haurren lehenbiziko mailan: J. Baleztena (Aurrera) - A. Zubillaga (Aurrera).

Igandean Leitzan, 10:00etan

Seinetan: E. Bidart (Aurrera) - J. Larin (Umore Ona).

Haurren lehenbiziko mailan: O. Alkorta (Aurrera) - E. Bidart (Aurrera).

Kadeteen lehenbiziko mailan: U. Ugartemendia (Aurrera) - A. Astiz (Larraun).

Haurren hirugarren mailan: U. Otermin (Aurrera) - A. Iturbe (Aurrera).


Ipuin kontalaria: Lur Usabiagaren Etxean goxo

Altsasu. Ipuin kontalaria: Lur Usabiagaren Etxean goxo. 12:00etan, Iortia kultur gunean.


Mads Pedersenek Vueltako bere hirugarren garaipena erdietsi du, Evenepoelek lider jarraitzen du

Danimarkarrak 19. etapa irabazi du esprintean eta Remco Evenepoelek lidergoari eutsi dio.

Mads Pedersen (Trek Segafredo) txirrindulari danimarkarrak bere aurkari guztiak garaitu ditu esprintean, Talavera de la Reinan hasi eta amaitu den etapako 138,3 kilometroei amaiera emanez. Sailkapen nagusiko gizonek nahiago izan dute larunbaterako indarrak hartzea eta maillot gorriak Remco Evenepoel (Quick-Step) belgikarraren eskuetan jarraitzen du.

Munduko txapeldun ohiak bere hirugarren etapa garaipena lortu du bere ibilbide profesionaleko unerik onenetako bat izaten ari den honetan. Pedersen gai izan da bere taldeak une oro kontrolatu duen jardunaldi bat errematatzeko eta aurreikuspenak bete ditu. Fred Wright britainiarra (Bahrain) eta Gianni Vermeersch belgikarra (Alpecin) gainditu ditu helmugan.

Sailkapen nagusian, Evenepoelek lidergoari eutsi dio, Enric Masekiko (Movistar) 2.07 minutuko aldearekin eta Juan Ayusorekiko (UAE) 5.14ko aldearekin.

Etapa lasai eta azkar egin da, tropelak beti kontrolpean egon den hiru txirrindulariko ihesaldi bakarra ahalbidetuz. Sailkapen nagusirako lehian dauden gizonen artean ere ez da aldaketarik izan, biharko etapan, Itzulia irabazteko azken aukera izango baitute.

19. ETAPAKO SAILKAPENA

1 - PEDERSEN Mads (Trek) 3:19:11

2 - WRIGHT Fred (Bahrain) d.b.

3 - VERMEERSCH Gianni (Alpecin) d.b.

4 - TURNER Ben (INEOS) d.b.

5 - TEUNISSEN Mike (Jumbo-Visma) d.b.

6 - KOCH Jonas (BORA) d.b.

7 - GOLDSTEIN Omer (Israel) d.b.

8 - GARCÍA PIERNA Raúl (Kern Pharma) d.b.

9 - LÓPEZ Miguel Ángel (Astana) d.b.

10 - VAN BAARLE Dylan (INEOS) d.b.

SAILKAPEN OROKORRA:

1 - EVENEPOEL Remco (Quick-Step) 73:18:23

2 - MAS Enric (Movistar) +2:07

3 - AYUSO Juan (UAE) +5:14

4 - LÓPEZ Miguel Ángel (Astana) +5:56

5 - RODRÍGUEZ Carlos (INEOS) +6:49

6 - ALMEIDA João (UAE) +7:14

7 - ARENSMAN Thymen (DSM) +8:09

8 - O'CONNOR Ben (AG2R) +9:34

9 - URÁN Rigoberto (EF Education) +9:56

10 - HINDLEY Jai (BORA) +12:03


Infernuko eraiste lanak berrartu dira etxebizitzak negu honetan eraikitzen hasteko

Infernuko hirigintza proiektuaren behin behineko aldaketa martxoan onartu zen, eta maiatzan Tokiko Gobernu Batzordeak hasierako onarpena eman zion. Infernuko Jarduketa Urbanizatzeko programak hain zuzen, eremu osoa birsortu eta birkalifikatuko du. Donostiako Udalak lanak urte amaiera baino lehen hasiko zirela aurreratu zuen, eta aste honetan, eraisketa lanak berrartu dituzte aurtengo neguan etxebizitzak eraikitzen hasteko.

Une honetan, Plasticas Oramil fabrika eraisten ari dira eta dagoeneko lau eraikin besterik ez dira geratzen zutik. Eraisketa lanak amaitzen dituztenean 540 etxebizitza eraikitzeko lanekin hasiko dira. Hirigintza eremu horretarako berezitako bi eremu aurreikusten dira. Alde batetik, erabilera tertziarioko eremua, Zuatzura eramaten duen Zubiberriko bidearekin lotuta, esparruaren hego ekialdeko muturrean. Bestetik, bizitegi eremua, erabilera tertziarioko gune berriaren eta egun dagoen kontzesionarioaren artean kokatutako lurretan. Bizitegi eremu honetan 540 etxebizitza aurreikusten dira, 270 babes publikokoak eta 270 etxebizitza libre.


Udako zinema: 'Ainbo. Amazoniako gerlaria'

Sanduzelaiko Gortari doktorearen plazan gaueko 22:00etan Ainbo. Amazoniako gerlaria filma eskainiko dute, soan, udako zinema programan.


Aurrena tragedia gisa eta hurrena fartsa gisa

“Hegelek nonbait dio historia unibertsaleko gertakari eta pertsonaia handi guztiak bi aldiz gertatzen direla nolabait. Baina atzendu zitzaion eranstea aurrena tragedia gisa eta hurrena fartsa gisa jazo ohi direla”. Karl Marxen esaldi ezaguna euskaraz dugu azkenean; Idoia Santamaria itzultzaileak (Donostia, 1962) Karl Marxen Luis Bonaparteren Brumairearen hemezortzia lana euskaratu du, Igela argitaletxearekin.

Marxen liburu ezagunetariko bat dugu hau, filosofo alemaniarra kazetari lanetan zebilenekoa. 1848ko Frantziako Iraultza eta bigarren errepublika frantsesean langile matxinadak gertatu zirenean. 1952an ‘Rebelion’ aldizkarian gertakarien berri eman zuen, eta 1869an argitaratu zuen liburu formatuan. Brumairea –edo Laiotea–, Frantziar egutegi errepublikarreko bigarren hilabetea da, hain zuzen, Napoleonen estatu kolpea jazo zen hilabetea.

XIX. mendeko iraultzetatik ikasiz

Gogoeta honetatik abiatuta, XIX. mendeko iraultza saiakerak aztertzen ditu Marxek, eta, honela, iraultzari, estatuari eta historiari buruz dituen ideiak aurkezten ditu, gerora materialismo historiko gisa ezagutuko den metodoa erabiliz.

Marxen iraultzaile sena ezin hobeto islatzen da hemen, aurrekoarekin apurtzearen beharraz: “Gizakiek beren historia egiten dute, baina ez nahi bezala, arbitrarioki, berek aukeratutako zirkunstantzietan, baizik eta lehendik ere badauden eta iraganetik zuzenean heldu diren zirkunstantzietan. Hildako belaunaldien tradizioa mamu bat bezain astuna da bizirik daudenen garunean”.

Irudi dezake duela 150 urte idatzitako kronika liburu batek bere interesa galdua duela. Bada, hain zuzen, harrigarria da nola erabat berria den iraultza saiakera baten bidez [lau urte atzera jazotakoak] kontatzen diren kasik gaur egunerako balio duten gertaera eta irakaspenak. Baita Marxek ordezkatzen duen jarrera etiko berritzaile eta apurtzailea: “XIX. mendeko iraultza sozialak ezin du iraganetik hartu poesia, etorkizunetik baizik”.

Lan honekin Igela argitaletxeak ‘Ordu urdina’ izeneko bilduma berri bati eman dio hasiera. Egitasmo honen baitan literaturaren ertzean geratu ohi diren kronikak, memoriak edota eskutitz trukeak aurkeztuko dira.


Udako udalaren haurrendako aisialdi kanpainan izen ematea zabalik

Udan Euskarazen Haur Hezkuntzako bigarren zikloko 2. mailatik (2017. urtean jaioak) eta Lehen Hezkuntzako 6. mailara (biak barne) ikasten ari diren haurrek parte hartu dezakete. Izen ematea apirilaren 13an despedituko da.

Olatzagutiko Udalak jakinarazi du udan haurrendako antolatzen duen aisialdia programan, Udan Euskarazen, izena emateko epea zabaldu duela. Horretarako, 948 012 012 telefonora hots egin behar da. Aisialdi eskaintza garagarrilaren 27tik garilaren 21era izanen da, astegunetan, 10:00etatik 13:00etara. Hartan D edo B hizkuntza ereduan ikasten ari diren haurrak eman dezakete izena. Olatzagutiko Udalak jakinarazi duenez, beste hizkuntza ereduetan ikasten dutenek parte hartu dezakete, baldin eta gutxienez eredu bereko zazpi haurreko taldea osatzen bada eta antzeko adina badute.

Parte hartzaile bakoitzeko 35 euro ordaindu beharko dira, baina bi anai-arreba edo gehiagok izena ematen badute, guztiengatik ordaindu beharrekoa 58 euro izanen da. Tarifa ordaintzeaz salbuetsita egonen dira, udalean berariaz eskatu ondoren, oinarrizko gizarte-zerbitzuek horretarako egindako txostenaren bidez ekonomia prekarietatea egiaztatzen duten pertsonak. Izen emateagatik ordaintzeko, lehentasunez, 948 012 012 telefonoaren bidez izanen da, bestela, udalaren edozein kontutan ingresatuz. Azken aukera hori erabiltzen duenak ordainagiria udaletxean aurkeztu beharko du izena emateko unean. Izen ematea formalizatzeko, izena emateko epean ordaindu beharko da tarifa.


Santio Jaiak

09:00. Diana, Loatzo Musika Eskolako Txistu Taldeak alaituta.

10:15. XL Herri Krosa Haurrentzat. Zunbeltz elkartearen eskutik, Altzin plazatik abiatuta.

11:30. XL Herri Krosa Helduentzat. Zunbeltz elkartearen eskutik, Altzin plazatik abiatuta.

12:30. Buruhandi, ipotx eta erraldoien kalejira, Loatzo Musika Eskolako Txistu Taldeak alaituta, Erreboteko plazatik abiatuta.

13:00. Eresargi Gazte Abesbatzaren kontzertua, Berdura plazan.

18:00. Soka dantza, Oinkari dantza taldearen eskutik, Erreboteko plazan. Eguraldi txarra eginez gero, Villabonako Udal Pilotalekuan.

Ondoren. Sari banaketa: Atari Bizi eta programaren portada lehiaketak, Erreboteko plazan.

19:00. Rock emanaldi ibiltaria: Rockalean, Erreboteko plazatik abiatuta.

19:45. Rock emanaldi ibiltaria: Rocklanean, Etxeondo parkean.

20:30. Etxeondo Fest Azokaren amaiera: tailerrak, eskultura, DJak...

22:30. Umore Gaua, Arroako plazan: Jose Cruz Gurrutxaga eta Patricia Sornosa artisten bakarrizketak.


70eko Zarautz, irudiz irudi

Milaka eta milaka argazkiren egilea eta berreskuratzailea da Xanti Iruretagoiena zarauztarra. 1938an jaioa, herriko kronika grafikoa egin du azken hamarkadetan. Orain, udalari eman dizkio argazkiak. Gipuzkoa Hitzan argitaratutako erreportajea da honakoa.

Plaieroak 1980ko hamarkadan; Pagoetako bordaren eraikuntza; Monte Albertiako aterpetxeko gimnastika ikastaroa… Xanti Iruretagoienak (Zarautz, 1938) urte luzez osatutako argazki bildumaren lagin xume bat baino ez da hiru horiena. Garai bateko Zarautzen kronika grafikoa osatzen duten milaka argazkiren egilea da Iruretagoiena, eta baita XX. mende hasierako herriko postalen eta irudien artxiboaren sortzailea ere. Irudi guztiak Zarauzko Udalari eman berri dizkio, “100.000 irudi inguru”, Iruretagoienaren beraren arabera.

Iruretagoiena ebanista izan zen lehendabizi, baina haren lana “aspergarria” zela du gogoan. “Denbora jakin batean pieza berbera errepikatu behar izaten nuen”. Azaldu du asteburuetan egiten zituzten mendi irteeretan ateratzen zituela argazkiak. 39 urte zituela eszedentzia hartzeak bidea zabaldu zion afizio hori gerora ofizio bihurtzeko. “Madrilera joan behar izan nuen argazkilari profesionalaren titulua ateratzera. Eskuliburu batekin argazkilaritzaren ingurukoak ikasi eta gero, bigarrengoan eman zidaten Espainiako bandera luze bat zeraman txartela, eta harekin lortu nuen zaldi lasterketetarako eta beste ikuskizun batzuetarako sarbidea”, gogoratu du.

Ezkontzak, komunioak…

Zarauzko Udalak antolatutako ekitaldietan ibiltzen zen Iruretagoiena erretratuak egiten, baina baita ezkontzetan eta bestelako ekitaldi pribatuetan ere: “Larunbatean ezkontzaren bat baneukan, ostiralean ezin izaten nuen lorik hartu. Eguzkiarekin, itzala; euria ere argazkietarako txarra… Lainoa izaten zen aproposena argazkiak egiteko”. Argazki kamera digitalek ekarritako “abantailak” goraipatu nahi izan ditu zarauztarrak. “Aurrerapen handia da zain egon beharrik gabe argazkia bera ikustea”.

Zarauztar ugariren egongelan daude Iruretagoienak komunio eta ezkontza garaian ateratako argazkiak. Argazkilari profesional ohiak eskarmentuaren garrantzia nabarmendu du argazki mota horietan. “Komunioko argazkietan, adibidez, fokuen argia islatzen zen haurrek zeramatzaten betaurrekoetan. Aurrez optikan kristalak kentzeko esaten nien, isla hori saihesteko”, jarri du adibidetzat.

Kalean bai, baina mostradore atzean ere izango dute akorduan zarauztarrek Iruretagoiena. Izan ere, askok haren argazki dendara eramaten zituzten beren kamera analogikoen karreteak. Azaldu duenez, abuztuan eta irailean izaten zuten lan gehien dendako hiru langileek. Iruretagoienari kezka bat sortu zitzaion, ordea: ohartu zen errebelatu bai, baina karrete berririk ez zutela erosten bezeroek. Opari ematen hasi zen orduan, eta herritar oldea elkartu zuen mostradore aurrean. “Arratsaldean bildutakoak hurrengo goizean ekartzen zizkidaten; goizekoak, arratsaldean bertan; eta horrela aritzen nintzen, etengabe laborategiarekin harremanetan. Argazki asko errebelatuta aurrezten nuenari esker oparitzen nizkien bezeroei karreteak”.

Izan ere, bezeroak zaintzea garrantzitsua izan da Iruretagoienarentzat. Mostradorean bertan gertatutakoak etorri zaizkio gogora arrapaladan: “Gogoan dut bezero bat kexu zela flasha jarrita argazkia atera bai baina ilargia ilun ageri zelako. Erantzun nion ilargia bera argitzen zuen kamera bat bazeukan, berehalakoan erosiko niola”.

Jarraitu irakurtzen Gipuzkoako Hitzaren atarian


Orixeren hitzei doinua jartzen, ahanzturan eror ez daitezen

Donosti Ereski Gregoriar Scholak doinuz josi ditu Orixeren hitzak, eta disko-liburu batean jaso ditu, «herriak kanta ditzan»


Hikaldia egingo dute Goierriko gazteek, Euskaraldiarekin batera

Hikaldia egingo dute udazkenean, Goierrin, eta bereziki Beasainen, hikaren erabilera hauspotzeko. Hala iragarri zuen atzo Patxi Saez Aittu Euskara Elkarteko lehendakariak. Formazio saioak antolatuko dituzte, alde batetik, eta herri txikietako gazteak eredu jarriko dituzte, bestetik. Herri txikietan hika egiteko joera handiagoa dagoelako eta, bide batez, eskualdeko gazteen artean euskarazko harremanak sustatu nahi dituztelako. Gazte Eguna ere antolatuko dute. Bihar egingo dute lehen bilera, 17:00etan, Beasaingo Bake Epaitegian.

Hikaldia, hikak duen berezitasunagatik, gazteei eta familiei bideratuta egongo da. Halere, izena nahi duen orok eman ahalko duela zehaztu zuen Saezek. Euskaraldiaren data berean egingo den arren ekimen solteak dira eta, ondorioz, batean izena emateak ez du besterako balioko.

Euskaraldia azaroaren 18an hasiko da eta abenduaren 2an, amaitu. Helburua, betikoa: bi aste horiek baliatzea hizkuntza ohiturak aldatzeko eta euskararen erabilera areagotzeko. «Hizkuntza bat zuhaitz baten modukoa da. Zenbat eta hiztun gehiago eduki, hosto gehiago dituen zuhaitz bat. Euskararen zuhaitzak azken 30 urteetan ia bikoiztu egin ditu hostoak. Baina azterketek diote hostoak ez direla indartsuak, erabilera apaldu egin delako», irudikatu zuen.

Parte hartzaileen jarreran jarriko dute arreta. Hau da, ahobizi rola hartzen duenak lehen hitza euskaraz egiteko konpromisoa hartuko du, beti. Hartzaileak ulertzen dion kasuetan, nahiz eta gaztelaniaz jarraitu, euskarari eusteko ardura ere badu; belarriprestek, berriz, berari euskaraz aritzeko eskatu behar du. Ariketa ahalik eta eraginkorrena izateko ardurak ahal bezain beste bete behar direla gogorarazi zuen Aittuko lehendakariak.

Norbanakoez gain, erakundeek ere parte hartu ahal izango dute Euskaraldiaren hirugarren edizioan. Ariguneak izango dira. Aittuguneak, Beasainen. Enpresa eta kirol eta kultur taldeez gain, kuadrillei eta familiei batzeko deia egin diete. Euskaraz jakin arren aritzen ez diren horiei, zehazki. Izan ere, Saezek azaldu zuen aurreko edizioa aztertzerakoan jabetu zirela aurretiaz euskaraz egiten zuten taldeek hartu zutela parte nagusiki.

Ordezkaritza zabala

Beasaingo merkataritza, kirol, kultura eta hezkuntza arloko 40 eragilek Herri Batzordea eratu zuten Igartza Jauregian. Beraien ardura izango da, besteak beste, Euskaraldira euren inguruko ahalik eta jende gehien erakartzea. Ariguneek maiatzaren 18tik aurrera eman ahal dute izena eta ahobiziek eta belarriprestek, irailaren 29tik aurrera. Izena analogikoki emateko aukera berreskuratuko dute, eta horretarako boluntarioak behar dituzte. Aurten, aurreko edizioetan izena eman dutenei, prozesua sinpletuko diete. Iraganeko datuak berrestea nahikoa izango da.

Herri Batzordeak sustapen lanak ere egin beharko ditu, «Euskaraldiaren mezua ahal bezain beste zabaltzeko». Esaterako, kartelak jarriko dituzte herriko hainbat puntutan.

Euskaraldiko bi edizioetan 3.000 beasaindarrek baino gehiagok hartu dute parte: lehendabizikoan ia 2.400 izan ziren, eta bigarrengoan apur bat behera egin zuen arren, heren bat berriak izan ziren. «Pandemia garaian motelaldian sartu gara. Aktibatzeko garaia da, ekitekoa», eskatu zuen.

Aurtengo Euskaraldiko leloak ere izpiritu hori jasotzen du: hitzez ekiteko garaia. Leire Artola alkateak ere horri heldu zion, Igartzako errotari keinu bat eginez. «Gurpila martxan jarri behar dugu. Gaur [atzo] lehen bultzada eman diogu».

Elkarte edo norbanako batek lagundu nahiko balu batzordera batzeko garaiz dabil. 688 768 609 telefonora deitu behar du horretarako. Aittu euskara elkarteak lanean aritu diren kideentzat esker oneko hitzak izan zituen eta deialdiarekin bat egin duten eragileen prestutasuna txalotu zuen.


Ukrainak ontzi errusiar bat suntsitu du Itsaso Beltzean, eta Errusiak Ukrainako tropak hornitzeko findegi bat

New York Times egunkariak dio Errusiako tropak Kharkiv eskualdetik erretiratzen ari direla, nahiz eta Errusia han aktibo dagoen. Era berean, Errusiaren kontrolpean dagoen Mariupol hiriko Azovstal lantegitik zauritutako soldadu ukrainarrak ebakuatzeko saiakerek jarraitzen dute.

Errusiako eta Ukrainako indarrek helburu estrategikoei eraso egiten jarraitzen dute, duela 79 egun hasi zen Errusiaren "operazio militar berezian".

Ukrainako armadak ziurtatu du Errusiak Itsaso Beltzean, Sugeen uhartetik gertu, zuen ontzi bat suntsitzea lortu duela.

Itsaso Beltzaren ertzean kokatutako Odesa hiriko Eskualdeko Administrazio Militarreko bozeramaileak Serhiy Bratchukek Telegrameko bere kanalean iragarri duenez, "gure armadaren ekintzen ondorioz, Vsevolod Bobrov ontzi laguntzaileak, errusiar flotako berrienetako batek (2016an uretaratua), su hartu zuen. Dirudienez, oso kaltetuta doa Sebastopolerantz", Errusian.

Errusiako Armadak Luhansk eskualde errusiazalean Rubizhne eta beste herri batzuen erabateko kontrola lortu nahi du, eta, Ukrainako tropen mugimenduak oztopatzeko, Rubizhne Sievierodonetskekin lotzen duen zubia suntsitu du, Ukrainako agentzien arabera.

Errusiako tropen mugimendu berri horien berri eman du gaur Serhii Haidai Luhansk eskualdeko Administrazio Militarreko buruak; lurralde horretan badira agintari errusiazaleak ere, errepublika independente izendatzeko aldebakarreko erabakiaren ondotik.

Are gehiago, errusiarrek eskualde honetan eta ondoko Donetsk eskualdean aurrera egiten ari badira, tropa paramilitar errusiazaleei esker da, bai eta Moskuren babesa duten agintari berrien laguntzagatik ere.

Errusiako Defentsa Ministerioaren arabera, indar errusiarrek Ukrainako tropak hornitzen zituen findegi bati eraso diote Kemenchuken, herrialdearen erdialdean.

Poltava eskualdean dagoen fabrika hori doitasun handiko armak erabili jo dute. "Fabrikako instalazioak eta Ukrainako Armadaren hornidurarako gasolina eta diesel petrolioa zuten biltegiak suntsitu dira", adierazi du ministerioko bozeramaileak.

Era berean, jakinarazi du bi Grad misil jaurtigailu, fabrikazio estatubatuarreko radar bat eta SU-27 hegazkin bat suntsitu dituela Errusiak Jarkóv eskualdean.

Tropen mugimenduak eta Azovstaleko egoera

Errusiarren lorpen horiek ez datoz bat New York Times egunkariak berriki emandako informazioekin. Informazio horien arabera, tropa errusiarrak Jarkov eskualdetik ateratzen ariko lirateke.

Ukrainako eta mendebaldeko aliatuen iturri ofizialak aipatzen dituen kazetak dio Errusiak eremua galdu duela Donbass ondoko eskualde honetan.

Ukrainako agintariek uste dute Kremlinek orain hego-ekialdera zuzenduko dituela tropak; izan ere bertan ari da indarrak jartzen, Iziumen, joan den hilean bere gain hartu zuen hirian.

Kharkovetik bi ordu hego-ekialdera dagoen Izium hiria Errusiarentzat operazio gune erabakigarria bihurtu da; azken asteotan, tropak Ukraina ekialdetik Krimeako penintsularaino mugitzeko aukera emango dien korridore bat ezartzen saiatzen ari da Putinen armada.

Horretarako, areagotu egin du erasoaldia Donbassen, eta Mariupol portu-hiriaren erabateko kontrola lortzen saiatu da. Bertan ukrainar soldadu gutxi batzuk Azovstaleko altzairutegiko instalazioetan daude gotortuta.

Ukrainako agintariek, hain zuzen ere, indar errusiarrek Azovstal planta metalurgikoaren aurka egindako beste eraso bat salatu dute ostiral honetan.

Altzairutegia erabat inguratuta eta blokeatuta daukate indar errusiarrek eta Ukraina bertako milizia separatistek. Azovstalen dauden indar ukrainarrei beren burua entregatzeko dei egin diete, tartean ideologia neonaziko eta Barne Ministerioan integratutako Azov Batailoiko kideei.

Nazio Batuen bitartekaritzaren bidez eta Ukrainarekin eta Errusiarekin akordioa lortu ondoren, joan den astean hainbat ebakuazio egin ziren Mariupoleko borroken ondorioz altzairutegian babesa bilatu zuten ehunka zibil bertatik ateratzeko.

Bestalde, Iryna Vereshchuk Ukrainako Aldi Baterako Lurralde Okupatuak Berrezartzeko ministroak ostiral honetan adierazi duenez, Azovstal ebakuatzeko operazio berezi bat martxan jartzen saiatzen ari dira. Operazio hori larriki zauritutako armadako kideen erreskatearekin hasiko litzateke, eta hainbat etapatan egingo litzateke.

"Orain negoziatzen ari gara soilik larri zauritutako eta ohean dauden 38 soldadu ebakuatzeko. Pausoz pauso ari gara lanean. 38 zauritu horiek trukatuko ditugu, eta gero emango ditugu pauso gehiago", zehaztu du Vereschukek Telegrameko bere kontuan.


«Besteez barre egiteari utzi behar diogu»

Konbentzituta dago Montalvo: arte eszenikoak ikuspegi feminista batetik abiatuz landu behar dira. Umorea feminismoarekin uztartzen duen formakuntza bat aurkeztuko du asteburuan, Ozetan.


Elkarretaratzea deitu dute Gasteizen, Legution enpresa kutsakorrak jartzearen kontra

Uztailaren 25ean, Santiago egunean, egin du herri plataformak hitzordua, 12:00etan, Andre Maria Zuriaren plazan.

Agaleus taldeko Sader enpresa kutsagarria Goiainen jartzearen kontrako mobilizazio gehiago iragarri ditu Legution sortu berri den herri plataformak. Uztailaren 25ean, Santiago egunean, egin dute hitzordua, eguerdian, Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazan.

Ez da antolatu duten protesta bakarra. Uztailaren 8an beste elkarretaratze bat egin zuten Legutioko udaletxe parean; une berean enpresak batzar informatiboa zuen udalerriko Udaleko eta administrazio batzarreko ordezkariekin.

Ageleus taldeak Icoa enpresa zenak Txabolapean dituen instalazioetan agertu du interesa. Plataformatik azaldu dutenez, Legutiora "teorikoki" etorriko litzatekeen enpresak Profersa - Producción de Fertilizantes S.A.- du izena; hondakinen kudeaketaz arduratzen den Sader enpresarekin batera lursaila partekatzen du Zorrotzaurren (Bizkaia).

Herritarren kezka

Plataforma beldur da etorkizunean Sader ere jarriko ote duten bertan: "Enpresaren hasierako planteamendua erraza izan zen. Profersaren jarduera Icoaren instalazioetara eraman nahi dute, besterik ez. Hala ere, oraindik ez dute Saderrerako behin betiko kokalekurik. Erosten dituzten instalazioek egungoak bikoiztuko dituzte. Gure zalantza da beren jarduera handitzeko asmoa izango ote duten, urtegitik 100 metro eskasera", azpimarratu du. Gogorarazi dute Zierbenan (Bizkaia) instalatzen saiatu direla, baina ezin izan dutela, "portu eta itsasotik gertu dagoelako eta inguruan kolektorerik ez dagoelako. Gure kasuan, Euskadi erdia hornitzen duten urtegietatik gertu egoteak ere oztopo gaindiezina izan beharko luke", adierazi du.

Gaineratu du uztailaren 8an egindako bilkuran, proiektuaren "alde onak" azaldu zituztela Agaleus taldeko ordezkariek; tartean, datorren hamarkadan aurre-erretiroak egon daitezkeela eta, horren ondorioz, 10 bat lanpostu sor ditzakeela aipatu zuten batzar informatiboan.

Udalerrian, 12 enpresa kutsagarriak

Herri plataformak, baina, argi du: "Ez gaude horrelako enpresa gehiago onartzeko prest. Legutioko udalerriak jarduera oso kutsatzailea duten enpresa gehiegi ditu. Goiainen ingurumen-baimen integratua duten 12 enpresa daude". Horrekin lotuta, azterlan epidemiologikorik egiteko asmorik ez ote dagoen galdegin du plataformak, "argi dagoelako gizakiak metal astunekin duen kontaktuaren eta osasun arazoen arteko erlazioa".


Zinema bonu berriak eskuragarri gaurtik aurrera

30, 20 eta 10 saiotarako balio dute eta urte amaierara bitarte erabili ahal izango dira.

Gaurtik aurrera jarriko dira salgai bigarren seihilekorako Leidor aretorako zinema bonuak, abenduaren 31ra bitarte erabili ahal izango direnak. Bonuak 30, 20 eta 10 saiotarako balio dute. 10 saioko bonuaren prezioa 30 eurokoa da, 20 saioko bonuarena 35 eurokoa eta 30 saioko bonuarena 40 eurokoa. Bonuak Kutxabank-en sarrera salmenten atalean eskuratu daitezke, eta baita Leidorreko leihatilan ere.

Eszena bonuak

Zinema bonuez gain, Tolosako Udalak arte eszenikoen ikuskizunetarako eszena bonuak ere jartzen ditu eskuragarri. Orain indarrean dauden eszena bonuak ekainaren 30era bitarte erabili daitezke, eta irailean jarriko dituzte bonu berriak salgai.


Elizondoko Recreo Musika Bandak Eguberrietako emanaldi ederra eskaini du

Igande eguerdian Elizondoko plazan egin zuen 25. urteurreneko urtea akitzeko ekitaldia

Elizondoko Recreo Musika Bandak Eguberrietako kontzertua eman zuen igande eguerdian Elizondoko Foruen Plazan. Ez ohiko urtea izaki, ez ohiko kontzertua izan zen, bandako musikariak plazaren erdian, zutik eta covid-19aren ondorioz elkarrenganako distantzia mantenduz aritu ziren beren doinuekin bertaratutakoak alaitzen.

Eguraldi ederra lagun, karrikan bildutako jendeak ederki gozatu zuen Recreo Musika Bandaren emanaldi ederrarekin. Honenbertzez, ez ohiko kontzertu batekin agurtu du urtea bandak; berez ospakizunez beteriko urtea behar zuen, izan ere, 25 urte bete dira aurten Recreo Musika Bandak segidan emanaldiak eskaintzen dituenetik, eta hainbat ekitaldi berezi aurreikusiak zituen arren, pandemiaren eraginez ezin izan ditu garatu.


Hegoaldeko ZIUetan 39 eri daude, kopururik apalena abuztutik


Gure geografia berrasmatzen

Idazlea: Aitzol Lasa. Argitaletxea: Denonartean.


Zerga eta tasen igoera "neurrizkoa" dela adierazi du Udal Gobernu Taldeak

Oro har, %2ko igoera ezarri dute zerga eta tasa gehienetan EAjk eta PSE-EEk. Hala ere, batzuk dauden moduan mantenduko dira, eta beste zerga eta tasak batzuk, ordea, igo egingo dira %5 eta %10 bitartean.

Prentsaurrekoa eskaini du gaur Laudioko Udal Gobernu Taldeak zergen eta tasen ordenantzari buruz aritzeko. Oposizioaren kritiken ostean, Ander Añibarro alkateak, Eva Markinez zinegotziak eta Ander Larrinaga alkateordeak hartu dute hitza hedabideen aurrean euren kudeaketa eredua defendatzeko. Urriaren 5ean egingo den ezohiko udalbatzan onartuko da proposamena.

Hasteko, alkateak argitu du, bere ustez, igoera "neurrizkoa" izango dela, eta udal zerbitzuak matentzeko ezinbestekoa dela erabaki hori hartzea. Añibarrok azaldu du duela 9 urte ez dela egin igoerarik ordenantzan, eta "desfasea" dagoela zerbitzuetan. "Esaterako, zaborren zerbitzuak galerak sortzen ditu", argudiatu du. Horren ardura aurreko udal gobernu taldeei egotzi die.

Horrez gain, gobernuburuak gogoratu du ireki diren hezkuntza zentroen garbiketa udalak hartu duela bere gain: "Lehen Hezkuntzako eta Helduen Ikastetxea irekitzeko 100.000€ gehiago gastatuko ditugu. Horri gehitu behar zaio kiroldegian 5.000€gehiago balioko dutela desinfekzio lanek".

Horrez gain, Arabako Foru Aldundiaren diru bilketak behera egin duenez, Laudioko Udalak 2 milioi euro gutxiago jasoko ditu aurten, ziurrenik, bere finantzaziorako.

Zergen eta tasen igoerak

Testuinguru horretan, Eva Markinezek mahaigaineratu du azken hilabeteotan sailez sail analizatu dituztela zergak eta tasak "ordenantza eguneratuak, orekatuak, ulertzeko errazak eta justuak izateko. Hau da, bakoitzak ordaindu dezan erabiltzen duen zerbitzua".

Gauzak horrela, alkateak azaldu du Arantzar aparkalekuaren prezioa 68 eurotik 145 eurora handituko dela hilero: "Zerbitzuaren kostua 156 eurokoa da hilero, eta laudioar guztiok hartzen dugu gure gain diferentzia. Diru hori autonomo, ostalari eta familiei bideratu nahi diegu, eta ez negozio pribatu bati".

Garraiolarientzako Arantzar aparkalekuko igoera defendatu du Udalak: "Negozio pribatuei ordaintzen diegu herritarrek zerbitzuaren kostua"

Alkateak erantsi du edozein herritarrek ordaintzen duela 65 euro aparkalekua izateko aire librean: "Aparkaleku honek segurtasun pribatua dauka".

Hala ere, Markinezek argitu du Arantzar aparkalekua erabiltzen duten garraiolariek %25eko deskontua izango dutela Laudion erroldatuta badute euren negozioa.

Zergak batzuk izoztuak, beste batzuk %5eko igoera

Markinezek zerga guztien egoera berrikusi du, euren proposamena oinarri hartuta. Alde batetik, Ogasun Higiezin Zerga, Lursailen Gaibalioena eta Jarduera Ekonomikoko Zerga dauden moduan geratuko dira. Bestetik, trakzio mekanikoko ibilgailuen zerga %5 garestituko da; eta obra, instalazioen eta eraikinen zerga %4,5.

Zerbitzuetan %2ko igoera orokorra

Zerbitzuen ordenantzak 34 artikulu ezberdin ditu eta EAJ eta PSE-EEren irizpide orokorra %2 garestitzea izan da kasu horietan. Horren barruan daude estolderia, ura, liburutegia, instalazioen erabilera edota zinema.

Halaber, salbuespen ugari eta nabarmenak daude. Hirigintza baimenek, adibidez, %10eko igoera izango dute eta esparru publikoaren erabilera publikoko zerbitzuak ere. Azken horri dagokionez, Markinezek aipatu du euro bakarreko aldea egongo dela gaurko prezioarekin alderatuta.

Trakzio mekanikoko ibilgailuen zerga %5 garestituko da eta hirigintza baimenak %10

Antzeko iritzia izan du osteguneko azoka postuei buruz. Ezarriko zaien %10eko garestitzeak suposatuko du 2,36 euro gehiago ordaintzea plaza bakarreko postuen kasuan, eta 10 euro plaza bikoitzetan.

Zaborren bilketa

Udalak barne bitartekoak baliatu ditu ordenantzen egokitzapena prestatzeko, salbu zaborren kasuan. Arlo horretan aholkularitza kontratatu dute eta horrek aurten %12ko igoera proposatu die. Hala ere, Udal Gobernu Taldeak %5ean utzi du. "Egun 53,05 euro ordaintzen da, eta zerbitzuak galerak ez sortzeko 82,71 eurora igo beharko dugu", zehaztu du ogasun zinegotziak.

Kanpo aholkularitza zerbitzu batek proposatu die %12 garestitzea zaborren bilketa zerbitzua. Azkenean, %5ekoa izan da Udal Gobernu Taldeak ezarritako igoera

Bide batez, Markinezek onartu du igoera egongo dela hilerriko zerbitzuan ere, eta bertan jarraituko den irizpidea izango dela langileen gastuak betetzea. Izan ere, zinegotziaren ustez, behar ziren zerbitzu guztiak ez dira eskaintzen.

Animali bizien bilketa zigortu dute

Igoerarik azpimaragarria ere gauzatuko du Laudioko Udalak animali bizien bilketan. Hau da, poliziak topatzen dituen txakur edo abereen kasuan. Orain arte, lehenengo aldiz jasoz gero 21,85 euro ordaintzen ziren, bigarrenez 28,80 euro eta hirugarrenez 56,25. Aurrerantzean, aldiz, 60 euro, 150 euro eta 300 euro izango dira.

"Lehenengo aldiz topatzen badu udaltzaingoak litekeena da isunik ez jasotzea, baina arrunta bilakatu da herritar batzuen kasuan txakurrak edo bestelako animaliek ihes egitea behin eta berriro. Horrek esan nahi du ez direla zaintzen behar den moduan. Ondorioz, jarrera horiek zigortuko ditugu" iragarri du alkateak.

Igoeren batezbestekoa

Ander Larrinaga alkateordeak hartu du azkenik hitza, eta ziurtatu du EAEko antzeko tamainako udalerrietan presio fiskala eta zerbitzuen prezioa askoz handiagoa dela, Bergara, Zornotza, Eibar, Amurrio edo Azpeitiako adibideak jarri ditu.

Horrez gain, aldarrikatu du herriak aurrera egiteko eta zerbitzuen kalitatea hobetzeko ezinbestekoa dela diru sarrerak handitzea.


Arkahitzen hirugarren saioa, bihar

Ostiral gauek Arkahitzenak eta bertsozaleenak izaten jarraitzen dute. Bihar, ostirala, Arkahitzak programa bertsozalearen hirugarren saioa egingo da Arkaitza tabernan, 23:00etan. Ohikoa den bezala, lau bertsolarik hartuko dute parte saioan: Andoni Mujika ‘Anatx’, Emaitz Murua, June Aiestaran eta Maddi Agirre. Bertso saioko gai jartzailea Anabel Barcena izango da.


Informatikari lotutako bost ikastaro prestatu dituzte, 55 urtetik gorakoentzat

Izarraitz Lanbide Heziketak eta Azpeitiko zein Azkoitiko jubilatuen elkarteak diren Baigerak eta Plaza Ondok antolatu ditu ikastaroak, eta ikastetxean eskainiko dituzte doako saioak, urriaren 23tik azaroaren 27ra bitartean. Herritarrei informatikako oinarrizko kontzeptuak eta erabilerak irakastea da ikastaroen helburua.

Izarraitz Lanbide Heziketak eta Azpeitiko zein Azkoitiko jubilatuen elkarteak diren Baigerak eta Plaza Ondok informatika ikastaroak antolatu ditu, 55 urtetik gorako pertsonentzat.

Ikastetxeak azaldu duenez, doako ikastaroak dira, eta horien helburua da herritarrei informatikako oinarrizko kontzeptuak eta erabilerak irakastea, egunerokoan izaten diren "oztopoei eta beharrei beldurrik gabe" erantzuteko.

Guztira, bost ikastaro eskainiko dituzte urriaren 23tik azaroaren 27ra bitartean. Honako hauek dira tailerrak:

Internet eta bilatzaileak: zer da eta nola erabili, bai mugikorretan eta baita ordenagailuetan. QR Kodeak.

Emaila: zer da, kontu bat nola sortu, mezuak nola bidali eta jaso. Argazki, datu eta kontaktuen sinkronizazioa sakelako eta korreo elektronikoaren kontuarekin…

Whatsappa eta mugikorretarako aplikazioak: Whatsapp eta Google Maps-en erabilera, toki jakin batera nola iritsi jakin ahal izateko. Wifia eta sakelako telefonoaren datuak erabiltzearen desberdintasunak eta konfigurazioa.

Testu dokumentuak: testu editatzaileekin oinarrizko dokumentuak sortu eta inprimatu. Inprimagailu bat nola erabili.

Osakidetza. Internetez gure medikuarekin zita bat nola hartu. Nire karpeta edo osasun karpetara nola sartu BakQ zertifikatua erabiliz.

Izarraitz Lanbide Heziketaren arabera, saio guztiak guztiz praktikoak izango dira, eta parte hartzaile bakoitzak norbere sakelako eta ordenagailua eraman ahalko du saioetara. Dena den, norbere materiala eraman ezin duenak ikastetxean bertan izango du praktikak egiteko eskuragarri, praktikak egiteko. Saio bakoitza bi aldiz eskainiko dute, eta beraz, bakoitzak aukeratu ahal izango du zein eta zenbat saiotara joan.

Hainbat modutara eman daiteke izena: formularioa beteta; 08:00etatik 17:00etara artean Izarraitz Lanbide Heziketara deituta (943 85 21 74); eta Izarraitz Lanbide Heziketa ikastetxean (Altamira auzoa z/g) aurrez aurre izena emanda.


Zallako bizilagunak protestan atera dira okupen "mehatxuak eta "irainak" salatzeko

Zallan elkarretaratze jendetsua egin dute bizilagunek, duela 6 hilabetetik okupa familia batek sortu omen dituen elkarbizitza arazoak salatzeko. Egoerarekin nekatuta daude.


Epaiaren zain geratu da Enrichen, Lunaren eta Silvestreren aurkako epaiketa

Enrich eta Luna ez dira espetxera joango, eta barkamena eskatu diote berriro biktimari. Silvestrek, berriz, errugabea dela berretsi du.

Sergi Enrich, Antonio Luna eta Eddy Silvestre futbolarien aurkako epaiketa epaiaren zain geratu da. 2016ko apirilean emakume batekin sexu-harremanak izaten ari zirela bideo bat grabatzeagatik, haren baimenik gabe, eta ondoren zabaltzeagatik auzipetu dituzte.

Ministerio Publikoak eta akusazio partikularrak bi urteko kartzela-zigorra eskatu dute Enrich eta Lunarentzat. Hasiera batean, bost eskatzen zituzten, baina gertakariak aitortu eta biktimari barkamena eskatu izanaren aringarriak ezarri dizkiote. 110.000 euroko kalte-ordaina ere eman diote biktimari egindako kalteagatik, eskatutakoa baino gehiago.

Silvestreren kasuan, Ministerio Publikoak eta akusazio partikularrak bi eta hiru urteko kartzela-zigorra eskatu dute, hurrenez hurren, eta 30.000 euroko kalte-ordaina.

Donostiako zigor-arloko 3. epaitegiko epaiketaren bigarren eguna 15: 30etik arratsaldeko zazpiak arte luzatu da, akusatuek azken hitza hartu duten arte. Luna eta Enrich ez dira kartzelara joango, "baldintzak betetzen direlako eta erantzukizun zibila ordainduta dagoelako".

Enrichek eta Lunak barkamena eskatu diote biktimari. "Gertatutako guztiaz damutzen naiz eta barkamena eskatzen dut berriro", adierazi du Enrichek. Lunak "barkamena" eskatu dio, eta bideoa baimenik gabe grabatzea eta zabaltzea "akats izugarria" izan zela adierazi du. "Berari eta bere ingurukoei eragindako mina sentitzen dut", gaineratu du.

Silvestrek, bere aldetik, "gai honekin asko sufritu" duela esan du. "Biktima ere ulertzen dut, baina nik ez dut ezer egin. Horregatik ezin izan dut akordiorik lortu. Nire egia borrokatuko dut ez dudalako ezer egin eta bizitza osoan jarraituko dut esaten ", gaineratu du.


Eibarrek buelta eman dio 2-0eko markagailuari Zaragoza garaitzeko (2-3)

Bautistak, Stoichkovek eta Aketxek markagailuari buelta eman diote Zaragozan, hiru puntuak eskuratu eta porrotik jaso gabeko zazpi partidako bolada onari eusteko.

Eibarrek meritu handiko garaipena lortu du Romaredan. Bertan, aurkako 2-0ekoari buelta emateko gai izan da, Hypermotion Ligako 12. jardunaldian Zaragoza garaituta, bolada onari eusteko. Ager Aketxek sartutako zuzeneko falta bati esker, talde armaginak zazpi jardunaldi batu ditu galdu gabe, sei garaipen eta berdinketa batekin.

Etxeko taldeak indartsu ekin dio partidari, euskaldunak bere areara bultzatuz; izan ere, lehen minutuetan arazoak izan dituzte baloiaren jabetzari eusteko. Hala ere, talde armaginak arazo larriak eragin dizkio Fran Escribaren taldeari baloia ateratzeko.

Baloia ozta-ozta iristen zen atezainen eremuetara, eta atera egindako lehen jaurtiketa 33. minutuan egin du Jon Bautistak, buelta erdia emanda.

38. minutuan, Maikel Mesak Luca Zidane gainditu du, eta markagailua ireki du horrela (1-0).

Golak Aragoiko taldea astindu du, eta aurkarien nolabaiteko nahasmena aprobetxatuz, 2-0ekoa egin du. Quentin Lecoeuchek egindako erdiraketa bat Jair Amador erdiko atzelariak ukitu, eta Jaume Grauk bigarrena egin du.

Atsedenaldiaren ostean, Eibarko taldea eraginkorragoa izan da, egin dituen lehen bi jaurtiketetan, 62. eta 67. minutuetan, partida berdindu baitu Bautista eta Juan Diego Molina "Stoichkov" armaginen golei esker, Aragoiko taldeak partida kontrolpean zuela ematen zuenean (2-2).

Joseba Etxeberriaren taldeak hori baliatu du azken minutuetan nagusitzeko, eta garaipenaren bila abiatu da.

Hurbilketa horietako batean, 87. minutuan, Ager Aketxek urrunetik maisuki jaurtitako falta bat txokotik sartu du, markagailua irauli eta garaipena lortzeko (2-3).

Fitxa teknikoa

2 - Zaragoza: Cristian Alvarez (Poussin, 70. min); Borge, Lluis Lopez, Jair, Lecoeuche; Maikel Mesa, Marc Aguado (Toni Moya, 75. min), Jaume Grau; German Valera (Bermejo, 70. min), Ivan Azon (Bakis, 65. min) eta Manu Vallejo (Mollejo, 65. min).

3 - Eibar: Luca; Tejero, Berrocal, Arbilla (Venancio, 88. min), Rios Reina; Sergio Alvarez, Matheus; Corpas (Aketxe, 57. min), Mario Soriano (Vencedor, 88. min), Stoichkov; eta Bautista (Quique Gonzalez, 81. min).

Golak: 1-0. 38. min. Maikel Mesa; 2-0. 44. min. Jaume Grau; 2-1. 62. min. Bautista; 2-2. 67. min. Stoichkov; 2-3. 87. min. Aketxe.

Epailea: De la Fuente Ramos. Txartel horia atera die Maikel Mesa, Mollejo, Jaume Grau, Rios Reina, Corpas eta Tejero jokalariei.


Osasungintza indartzeko eskatu dute dozenaka herritarrek Osasun Zentroaren aurrean

Lehen mailako arreta indartzeko eta, oro har, osasungintzan gehiago inbertitzea eskatzeko, dozenaka lagun elkartu dira arratsaldean Zumaiako Osasun Zentroaren aurrean. Eguerdian langileek egin dute protesta, sindikatuek deituta.

Herri eta hiri askotan egin bezala, lehen mailako arreta indartzeko eskatu dute zumaiarrek ere. Eguerdian osasun arloko langileek elkarretaratzea egin dute ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, eta arratsaldean herritarrek egin dute protesta Osasun Zentroaren parean.

"Osakidetza pairatzen ari den kolapsoaren eta utzikeriaren aurrean", osasungintzan gehiago inbertitzea eta baliabideak jartzea eskatu dute dozenaka zumaiarrek.


Mendexako argazki zaharren erakusketarako familia-argazkiak batzen ari dira

Familia gaiari buruzkoa izango da aurtengo Mendexako Gabonetako argazki zaharren erakusketa, eta herritarren argazkiak jasotzen ari dira erakusketa osatzeko. Leixarra Ondarea Babesteko Elkartearen kideek zehaztu dute edozelako familia argazkiak izan daitezkeela: “Ospakizunak, lanean, etxe aurrekoak, estudiokoak, etab”. Beti ere, 1980ra arteko argazkiak izan behar dira.

“Jende nagusia hiltzen ari da, batzuen senitartekoak eta familia batzuk Ameriketara joandakoak dira… Jendeari gustatzen zaio berea eta ingurukoak ikustea eta gogoratzea. Gainera, pandemia luze honetan familiak ez dira hainbeste elkartu, edo kontrara, senitarteko denak baserrietan egon dira. Horregatik ere gai egokia zela iruditu zaigu. Gauza polita izan ahal zela pentsatu genuen. Bestetik, argazki batzuk oraindik ere artxiboan ditugu atera barik, eta gertu zaizkigun argazki berrien artean, batzuk familienak izan dira”, azaldu dute elkarteko kideek.

Non aurkeztu. Udaletxean utzi behar dira edo elkarteko norbaiti eman behar zaizkio argazkiak, kartazal batean sartuta, eta izena eta telefono zenbaki bat ipinita. Elkartekoek kopiak egin eta “ahalik eta arinen bueltatuko” dizkiete.

Aurten ere denen artean erakusketa dotorea egiteko, argazkiak bidaltzera animatu dituzte herritarrak: “Jendea parte hartzera animatu nahi dugu. Aste honetan ere etxe guztietako buzoietan esku-orriak banatu ditugu, gaia gogoratzeko. Jende askok erakusketara bertara ere ekartzen ditu argazkiak, baina nahiago dugu arinago ekartzea. Izan ere, arinago edukitzea hobe da, horrela erakusketa ondo prestatu ahalko dugulako”. Batzuk badituzte, baina badakite familia batzuetakoak falta direla.

Argazki zaharren erakusketa abenduaren 25ean eta 26an eta urtarrilaren 1ean egongo da ikusgai, 12:00etatik 14:00etara, udaletxeko ganbaran.

Elkartearen jarduna. Leixarra Ondarea Babesteko Elkartearen asmoa da herriko ondarea (giza-kultur ondarea zein ondare arkitektonikoa) berreskuratzea eta mantentzea: “Horretan gabiltza urte askotan. Orain arteko lan gehiena argazkiekin egin dugu, eta horrekin gure historia apur bat berreskuratzen joan gara”. Diotenez gero eta zailagoa da argazkiak topatzea: “Badakigu oraindik argazkiak utzi ez dizkigun jendea badagoela, eta eskertuko genieke ekartzea, eta, orain arte parte hartu dutenek ere ekartzen jarraitzea. Edozein gairi buruzko Mendexako argazki zaharrak nahi ditugu gure artxiboa osatzeko. Horiek gure historia osatzen eta ez ahazten laguntzen dute”. Urtez urte egindako bilketa lanari esker, argazki asko dituzte, artxibo handia osatu dute, eta aurrerantzean ere lanean jarraituko dute, askotariko ondarea balioan jartzen eta berreskuratzen.

Hain zuzen ere, ondare materiala berreskuratzeko lanari ere heldu diote: “Badaude jorratu nahi ditugun gai batzuk, eta herrian dauden ondare arkitektoniko batzuk aztertzen ari gara momentu honetan, eta udalagaz batera eta jendearen auzolanagaz, gauzak berreskuratzen joan nahi dugu. Batzuk oso interesgarriak dira. Momentu honetan gauza biak uztartzen ari gara”.


Bizkaiko Txapelketa, bigarrenez Mundakan

Mundakako Isla Kale kiroldegiak bigarren urtez jarraian hartuko du Bizkaiko eskubaloi Txapelketa, emakumezko kadeteen mailan. Asteburuan izango da, eta goi-mailako taldeak elkartuko ditu. Horrez gain, kadeteen Euskal Ligarako play-offak lehiatuko dituzte; hain zuzen ere, parte hartuko duten lau taldeetatik lehen hiruak igoera fasera sailkatuko dira. Lau talde horiek ondorengoak dira: San Adrian Horia, Muskiz Azul, Urdaneta eta etxeko taldea, hau da, Urdaibai Katillotxu.

Txapelketak ondorengo egitaraua edukiko du: zapatuan, 11:ooetan, San Adrian Horia eta Muskiz Azul neurtuko dira; 13:00etan, aldiz, Urdaneta eta Urdaibai Katillotxu. Domekan, 11:00etan, hirugarren eta laugarren postuak zehazteko partidua jokatuko dute, eta 13:00etan, ostera, finala. Urdaibai Katillotxu taldeko ordezkariek adierazi dutenaren arabera, hautagai nagusia Urdaneta da, bere lantaldearen “osotasunagatik”: “Alor guztietan bikain moldatzen dira eta, inongo zalantza barik, talderik orekatuena beraiena da”.

San Adrian Horiari dagokionez, “goi-mailako defentsa lerroa eta atezaina” dutela azaldu dute. Azkenik, Muskiz Azul taldea guztietan “ezezagunena” dela argitu dute, baina, era berean, aurreratu dute azkenengo norgehiagoketetan “emaitza oso aipagarriak” lortu dituztela. Urdaibai Katillotxuko jokalariak, beraien aldetik, “jokatzeko prest” daudela adierazi dute taldetik: “Jakin badakigu goi-mailako taldeen aurka jokatu beharko dugula, baina aurpegia erakusteko eta geure bertsiorik onena emateko prest gaude”.

Helburua, azaldu dutenez, gutxienez partidu bat irabaztea da. “Euskal Ligara igotzeari begira, berdin dio lehenengo, bigarren edo hirugarren postuan sailkatzea; garrantzitsuena partidu batean garaipena lortzea izango da. Horrez gain, polita litzateke Bizkaiko txapeldun bihurtzea”. Iaz ere lehiaketa berbera egin zuten Mundakako Isla Kale kiroldegian, eta jendetza bertaratu zen partiduez eta “bertako giro paregabeaz” gozatzera. Aurten, iazkoak gainditzeko asmoagaz daude: “Sarrera librea izango da kiroldegiaren edukiera bete arte; beraz, jendeari Isla Kalera hurreratzeko deialdia egin gura diogu”.


Unax Ayo Mic Football Txapelketan

Aste Santutako oporretan, Katalunian izan da Realarekin txapelketa jokatzen. Reala fin ibili zen txapelketan, eta finalera ere iritsi zen. Finalean Unax titular bezala irten zen, eta denbora erdia jokatu zuen. Txapelketaren azken emaitza 1 – 0 Realaren alde, eta txapelketa Donostia aldera.

Ondorioz, beste zumaiar bat dominarekin etxera. Zorionak Unax!


Zabalik, San Andreseraino

Zabaldu dute mendirako errepidea, baina San Andreseraino bakarrik. Handik gora autoz jarraitzea debekatuta dago. Halaber, Ezoziko plazatik gora ere itxita segitzen du errepideak.

Atzo iluntzean jakinarazi zuenez, Udalak zabaldu du mendirako errepidea autoendako, baina bakarrik San Andres auzoraino.

San Andres baserriaren parean ipini dute seinalea, esanez handik aurrera bertako edo baimendutako ibilgailuak pasa daitezkeela bakarrik.

Ezozi auzotik gora, berriz, itxita segitzen du errepideak.

Joan den urtarrilaren 5ean itxi zuen Udalak mendirako bidea, elurretara joan ziren zenbait herritarren portaera zela-eta, landa-eremuko hainbat bizilagunen kexuak jaso eta gero.


Groenlandiako izotz geruzako lekurik gorenean euria erregistratu dute aurrenekoz

Toki horretan, tenperaturak nabarmen egoten dira 0 gradutik behera. Abuztuaren 14aren bueltan, eta hiru egunez, ezohiko tenperaturak neurtu zituzten Groenlandian; urteko sasoi honetan ohikoak direnak baino 18 gradu beroagoak zenbait tokitan.

Ezohiko fenomeno bat gertatu da Groenlandian. Izan ere, uhartearen %80 inguru estaltzen duen izotz geruza erraldoiaren tokirik gorenean, 3.216 metrora, euria erregistratu dute aurreneko aldiz. Normalean, tenperaturak 0 azpitik beherakoak izaten dira han, nabarmen; horrenbestez, prezipitazio horiek klima larrialdiaren adierazle garbi bat dira, adituen arabera.

AEBetako Zientzien Fundazio Nazionaleko zientzialariek ikusi zuten euria ari zuela abuztuaren 14an, baina ez zeukaten gailurik erortzen ari zen ura neurtzeko, gertaera ustekabekoa izan baitzen. Groenlandian pentsatzen dute 7.000 milioi tona ur erori zirela. Abuztuaren 14aren bueltan, eta hiru egunez, ezohiko tenperaturak neurtu zituzten Groenlandian; urteko sasoi honetan ohikoak direnak baino 18 gradu beroagoak zenbait tokitan. Horrek euria ekarri zuen, eta, beraz, Erresuma Batua halako lau den zati bat urtu zen Groenlandian.

CNN hedabideak gertatutakoaz galdetu dio Ted Scambosi, Coloradoko Unibertsitateko Elurraren eta Izotzaren Datuen Zentro Nazionaleko zientzialariari: «Gertatzen ari dena ez da bi hamarraldi epel tokatu direla nora gabe dabilen klima eredu batean. Honek ez du aurrekaririk. Eta hau ez da aldatuko aireari egiten ari gatzaizkiona doitu arte».

Joan den maiatzean zientzialariek ohartarazi zutenez, inflexio puntu batera hurbiltzen ari da Groenlandiako izotz geruza; behin horretara helduta, berotze globala etenda ere, urtze azeleratua ezingo litzateke eragotzi.

Urteko bigarren urtzea

Uztailean ere beste urtze bat gertatu zen, abuztukoa eragin duen fenomeno berarengatik: aire beroa Groenlandiara heldu zen, eta han gelditu. Adituen esanetan, «blokeo» horiek ez dira ezohikoak, baina gero eta larriagoak bihurtzen ari dira.

Azkeneko 30 urteotan lau urtze orokor erregistratu dituzte Groenlandian: 1995ean, 2012an, 2019an eta aurten. Adituen arabera, azken 12.000 urteotan inoiz ez bezala urtzen ari da Groenlandiako izotza, azkarrago: 2019an, gutxi gorabehera milioi bat tona izotz galtzen zen minutuero uhartean. Eta horrek, noski, itsas mailari eragiten dio. IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldearen azken txostenak argi utzi zuen: herrialdeek euren konpromisoak bete eta mende amaierarako karbono neutraltasuna lortuko balute ere, itsasoaren mailak 28 eta 55 zentimetro egingo luke gora.


Barikutik 86 positibo detektatu dituzte Durangaldean

Barikutik Durangaldean 86 PCR positibo detektatu dituzte. Horietatik 31 Durangon, 21 Zornotzan, 8 Zaldibarren, 7 Abadiñon, 5 Berrizen, launa Mañarian eta Iurretan, 3 Elorrion eta bana Atxondon, Izurtzan eta Mallabian.

Barikutik hona EAEn detektatutako positiboen berri eman du Osasun Sailak. Barikutik Durangaldean 86 positibo atzeman dituzte. Horietatik 31 Durangon, 21 Zornotzan, 8 Zaldibarren, 7 Abadiñon, 5 Berrizen, 4 Iurretan, 4 Mañarian, 3 Elorrion eta bana Atxondon, Izurtzan eta Mallabian.

Azpimarratzekoa da, Osasun Sailak markatzen duen intzidentzia tasaren semaforoen ereduan, Durango zona gorritik laranjara jaitsi dela 489,20ko intzidentzia tasagaz. Orain, Abadiño eta Zornotza dira gune horretan gelditzen diren eskualdeko bi herriak.


Maria Teodocia Juncay: "Patriarkatuak bertakoei ez bezala eragiten digu migratuoi"

Bergarako Jabekuntza Eskolaren Zaintza lanak eta ekintzailetza emakume migratuentzat izeneko bigarren saioa gidatu zuen Maria Juncayk urtarrilaren 16an. Ekuadortik migratu ostean, 1999an Bilbora iritsi zen, eta, ordutik hona, urte luzez aritu da mendekotasun egoeran dauden adineko pertsonak etxe barruan zaindu eta artatzeko lanetan. Jabekuntza Eskolako hurrengo saioa Olatz Salvador musikariak zuzenduko du, hilaren 29an.

Hain zuzen ere, Bilboko Udalak Emakume Ekintzailearen Saria eman zion 2021eko martxoaren 5ean, SINA (Laguntza Berriko Zerbitzu Integralak) elkartea sortu izanagatik.

Zein izan zen hilaren 16ko Jabekuntza Eskolarako saioaren helburua?

Nire esperientzia kooperatibista eta emakume migratuok egunero bizi dugun errealitatean oinarritutako nire esperientzia aktibista partekatzea. Bertaratutakoak oso pozik irten ziren, eta oso indartuta irten ginen.

Zein da emakume migratuek, oro har, bizi duzuen errealitatea?

Emakume migratu eta arrazializatu guztiak sistema eta gizarte arrazista, matxista eta klasista baten mende gaude, eta hortik askotariko indarkeriak sortzen dira: politikoa, ekonomikoa, lanekoa, gizartekoa, tratu txarrena... Horregatik ez dugu beldurrik izan behar egoera aldatu arte altxatzeko; legeak dio atseden hartzeko, gure zereginak antolatzeko eta zortzi lanordu egiteko eskubidea dugula. Nagusiek denbora gehiago eskatzen badute ordu presentzialetan, ordain dezatela. Lehen pertsonan bizi izan dudan adibide bat: 40 orduko kontratua sinatu arren, lan egiten duzun pertsonarekin bizi zara, eta ez da langileak sabaia edo janaria behar duelako, baizik eta astean zazpi egunez 24 orduko arreta, zaintza, behaketa eta laguntza zerbitzua eskatzen delako. Idatzita dagoen hori betearazi dadin eska dezagun denon artean.

"Gure borrokak ikusarazi behar ditugu erabateko aldaketa bultzatzeko"

Ze ondorio nagusi atera zenituzten?

Lehenik, espazioak eta laguntza eskatu behar ditugula, baliabideekin, emakume migratuak antolatu ahal izateko eta instituzioak elkarrekin lanean hasteko. Bigarrenik, emakume migratu eta arrazializatuok kontzientzia hartu behar dugula, euskarri garelako zainketen krisia arintzeko; ez bakarrik EAEn, baita Estatu osoan ere. Hirugarrenik, etxe barruko zainketa lana deuseztatu egin behar da, migratutako gorputzen esplotazio sakonaren nitxoa delako eta botere arrazistak bere botere guztia gauzatzen duen testuingurua delako. Laugarrenik, mendekotasun-egoeran dauden pertsonak zaindu eta artatzeko langile guztiok eskubide eta betebehar berberak ditugu, paperak izan ala ez. Bosgarrenik, atzerritartasunari buruzko legea aldatu edo eguneratu egin behar da, gure gorputz migratuak esplotatzen jarraitzeko lehen mailako konplizea delako, etxeko enpleguaren erregimenean erabateko zabarkerian bizitzera behartuz; gainera, profesionalizazio sozio-sanitarioa eskatzen digute, eta esan nahi diegu ez dela gauza bera pertsona zaurgarrien bizitzak artatzea edo objektuak garbitzea. Uste dugu erregularizazio-saria eskuratzeko baldintza bakarra lan-kontratu justua eta duina dela. Seigarrenik, hitzarmen edo lege-dekretu bat sortzea eskatzen dugu, migratutako eta arrazializatutako emakumeek egiten dugun ordaindutako zainketen lana profesionalki aitortzeko. Izan ere, guztiok bezala lan egin eta kotizatu nahi dugu, eta eskubide berberak izan, hala nola lan-osasuna eta langabezia-prestazioa. Gaur egun, zaintzako langileok ez ditugu eskubide horiek guztiak.

"Erregularizazio-saria eskuratzeko baldintza bakarra lan-kontratu justua eta duina da"

Zer egin daiteke egoera hobetzeko?

Erakundeek beharrezkoak diren baliabideak jartzea ezinbestekoa izango da, eta ezkutuko errealitate hau bistaratzerako eta sozializaziorako proiektuak sortu behar dira. Gure borrokak eta erresistentziak ikusarazi behar ditugu, eremu politiko eta sozial guztietan erabateko aldaketa bultzatzeko. Patriarkatuaren ondorioak emakume migratuok bertako emakumeek ez bezala pairatzen ditugu, migratuoi gehiago eragiten digu. Horrez gain, Gipuzkoan emakume migratu eta arrazializatuak antolatzeko eta ahalduntzeko erreferentziazko gune bat sortu beharko litzateke. Antolaketa eta borroka komunitarioa behar dugu.

Bergarako Jabekuntza Eskola moduko ekimenekiko ze iritzi duzu?

Oso interesgarriak direla. Ekimen honi esker nago ni hemen, eta ahalduntzeaz harago prestakuntza ere eman behar zaie, eta ez bakarrik sozio-sanitarioa ateratzeko, baita lan, ekonomia eta gizarte eskubideetan eta hemengo pertsonentzat prestakuntza emateko ere, eskola bat, gu ongi tratatzen ikas dezaten.

Antolatzen hasita zaudete, ezta?

Bai, baina bide luzea dugu aurretik. Autoeratze feministaren eta arrazakeriaren aurkako borrokaren aldeko apustua egiten dugu, eta pribilegio zuriak behar den moduko sakontasunarekin aitortzea nahi dugu. Soilik orduan irtengo gara egun bizi dugun egoera lazgarritik; gure borroka eta erresistentzia onartzea besterik ez dugu eskatzen.

Beste deirik egin nahiko zenuke?

Bai. Gure ahizpa migratu guztiei dei egiten diegu gurekin antola daitezen. 200 emakumek osatutako kolektibo bat da zaintzako langileak batzen dituen. Honako telefono zenbaki honetara whatsapp mezua bidali dezakete: 630 05 47 95. Estatu osoko emakumeak gaude kolektibo horretan.


Birusa goraldian da oraindik ere: 519 kutsatu atzeman dituzte

Nafarroan izan da igoerarik nabarmenena: aurreko eguneko datuak ia bikoiztu egin dituzte herrialdean. Osasun sistemek adin tarte gazteetan atzeman dituzte kutsatze gehienak


Emakumeen irudimenak sortua

Sarah Polley kanadarrak kolonia menonita bateko emakumeak hizketan jarri ditu bere azken film luzean: 'Women talking'. Bizitza aldatuko dien erabaki bat hartu behar dute


Uztailak 2, azken festa gaua, Gozategiko musikariak


Aberri Eguna ospatuko da igandean


Larunbat arratsaldera arte iraungo du bero sapak

Araba erdialdean eta hegoaldean egingo du bero handiena. Onintze Salazar meteorologoaren arabera, hainbesteko beroa «ez da ohikoa»


Abiatu da denboraldi berria

Astelehen honetan hasi eta datozen hamar asteetan Egunean Behin lehiaketa martxan izango da.

Astelehen honetan, urtarrilak 31, abiatu da Egunean Behin lehiaketa ezagunaren 9. denboraldia. 10 asteko lehia izango da, eta “Aiurri” taldeko partaideen artean sagardoa zozkatuko da. Zorte on!

'Aiurri' taldean parte hartzeko aukera zabalik dago. Nola parte hartu?

Egunean Behin APPa deskargatu behar da parte hartu ahal izateko.

'Aiurri' taldean parte hartzeko ESTEKA hauxe da.

Taldera batu eta joka ezazu, animo.

Aiurriko taldearen xehetasunak horiexek dira. Baina Codesyntaxek bere aldetik lehiaketa orokorraren informazioa zabaldu du.


Bestondoa

Bukatu da. Orain bestondoa pasatzea tokatzen da, baina pasatutakoa ahaztu gabe. Apirilaren 10ean Korrika Donostiara ailegatu zen. 2.575 kilometrotan Euskal Herri osoa zeharkatuz, elur, kazkabar, euri eta eguzki artean, gau eta egun euskararen alde korrika eginez, hamar mila «ero» zoragarrik Remigio Mendiburuk egindako lekukoa eskuz esku pasatuz.

Duela 42 urte lehenengo Korrika Oñatitik abiatu zen eta Bilbon bukatu zen. Garai haiek ez ziren gaur egungoak bezalakoak. Gizartearen egoera politikoa ezberdina zen; muga fisikoak bizirik zeuden, oztopoak ikaragarriak, AEKko egoitzak, kasu gehienetan, oso zaharrak… eta traba guztien gainetik, alfabetatze eta euskalduntze irakaskuntzan buru-belarri ziharduten irakasle boluntario asko jo eta ke lanean.

Korrikako prestakuntzan familia guztiak hartzen genuen parte, dirulaguntzak dendaz denda biltzen, tokatzen zitzaigun tartea antolatzen, aurretik egiten ziren ekitaldietan lagunduz…. Txiki-txikitatik bizipen zoragarriak ditut. Askotan pentsatzen dut zein ote den momenturik politena, eta dudarik gabe, momenturik hunkigarriena muga pasatzea izaten zen. Iparraldera pasatzeko Espainiako poliziaren eta Frantziako jendarmeen presentzia egunero jasan behar izaten genuen, pasaportea erakutsi beharra eta beraiek nahi zutena egin beharra. Muga pasatzeko eta askatasunean aurrera jarraitzeko oztopoa apurtzea Korrikak soilik lortzen zuen. Mugaren alde batekoak baita bestekoek ere, askatasun horretaz gozatzen genuen Korrikan. Pentsa zein den euskarak duen indarra, bertako harresia gainditzea lortzen baitzuen!

Gaur egun ere, badaude mugak. Nafarroan ezohiko toki zoragarrietatik Korrika egitea tokatu zaigu baimenak aitzakia. Baina hala eta guztiz ere, Korrikak aurrera egin du. Ez gaituzte geldituko.

Karmele Jaioren hitzak zoragarriak izan dira. «Euskara eztarritik ateratzen den irrintzia» dela esan digu. Euskara oso merkea dela, izan ere, «debalde hartzen dugulako herriaren ahotik eta debalde ematen diogulako herriaren belarriari».

Eta sinistu beharreko zerbait ere esan digu; «euskara ez dela daukagun zerbait, garen zerbait baizik». Eta aurtengo Korrika ikusi ondoren, sinisten hasiak garela iruditzen zait.

Ez ditzagun ahaztu bizitu ditugun hamar egun hauek, eta 2024. urteko Korrikarako Karmele Jaioren hitzak betetzeko konpromisoa har dezagun!

Lerro hauek eskerrak emateko ere erabiliko ditut. Eskerrik asko euskara hiltzen uzten ez duzun horri. Jarraitu horretan, buru-belarri, gero eta gehiago izanen garelako.

Zorionak Korrikako antolatzaileei, laguntzaileei, korrikalari guztiei eta euskaldun eta euskaltzale guztiei!

Bejondeigula!