Goñiren oroimenezko txapelketa gaurtik aurrera jokoan Zumarragan

Xabier Goñiren oroimenezko pilota txapelketa gaur hasiko da Zumarragan. Urtero bezala, afizionatu mailako pilotari onenek jokatuko dute. Bi txapelketa egongo dira: gazte mailakoek lau t’erdikoa jokatuko dute eta seniorrek binakakoa. Partidak asteazkenetan jokatuko dira, 18:30ean.

Aurten ere primerako pilotariek jokatuko dute. Zubizarreta ataundarrak, adibidez. Duela bi aste profesionalekin jokatu zuen bere herrian. Erasunek eta berak 22 eta 8 irabazi zieten Alberdiri eta Iturriagari.

Gainontzeko faboritoei dagokienez, Salaberria goizuetarra maila bikaina ematen ari da eta Lezaman sekulako txapelketa jokatu du, Eneko Labaka eta Julen Egiguren DV txapelketa irabazitakoak dira, Julen Alberdik lau t’erdikoa irabazi zuen iaz eta bere jokoak ikusleen miresmena piztu zuen, Iker Mariezkurrena atzelariak sekulako ezkerra du, Iker Elizegi Baiko enpresarekin entrenatzen ari da, Sarasa, Zezeaga eta Uriondok final asko jokatu dituzte…

Bestalde, Balerdik eta Otaduik Zumarragarekin lotura dute eta, beraz, ikusle asko eramango dituzte Beloki pilotalekuko harmailetara.

Gaur, Osak Muruaren aurka jokatuko du eta ondoren Salaberria eta Elizegi, Exposito eta Uriondoren aurka arituko dira. Datorren asteazkenean, Larrazabalek Telletxearekin neurtuko ditu indarrak eta Eneko Labakak eta Balerdik Julen Egigurenen eta Otaduiren aurka jokatuko dute.

Martxoaren 20an, Ruiz de Larramendik Carregalen aurka jokatuko du eta Ioritz Egigurenek eta Sarasak Lerenarekin eta Zezeagarekin neurtuko dituzte indarrak. Final laurdenetako azken bi partidak martxoaren 27an izango dira. Alberdik Agirreamalloaren aurka jokatuko du eta ondoren Julen Alberdi eta Mariezkurrena, Zubizarretaren eta Bikuñaren aurka arituko dira.

Finalerdiak apirilean

Lehen jardunaldiko irabazleak bigarreneko irabazleen aurka arituko dira, eta hirugarrenekoak laugarrenekoaren aurka. Finalerdietako lehen jardunaldia apirilaren 3an izango da eta bigarrena apirilaren 10ean. Finalak apirilaren 17an izango dira. Sarrera doan izango da, finalean ez ezik.

Txapelketa hau Xabier Goñi zenaren oroimenez antolatzen da. Zumarragako pilotari hau 1990ean hil zen. Bere oroimenezko txapelketan afizionatu mailako onenek jokatzen dute. Zumarragan Barriolak, Olaizolak, Martinez de Irujok, Altuna III.ak, Artolak eta Ezkurdiak jokatu dute, besteak beste. Iazko txapelketan parte hartu zuten bost pilotari profesionalak dira jada: Jon Mariezkurrena, Beñat Garmendia, Aranguren, Alberdi eta Oier Etxeberria.


Luzaroan ez ahazteko modukoa

Gipuzkoa Basketek luzapenean irabazi dio Obradoirori (94-97).Ezohiko jokalariek lan itzela egin dute, eta partida ikusgarria izan da

Epikoa, zirraragarria, balentria... miresmen adjektibo guztiak agortu egiten dira Gipuzkoa Basketek atzo irabazitako partida deskribatzeko. Beste guztien gainetik, baina, bat nabarmendu behar da: garrantzitsua.97-94 irabazi zion Obradoirori luzapenean eta, horri esker, Donostiako taldeak bi garaipeneko aldea mantenduko du jaitsiera postuekiko.

Illunbeko zaleek maila berean sufritu eta gozatu zuten. Asko bi aldeetara. Emozio errusiar mendia izan zen, irabazita zuten partida ihes egiten ikusi zutelako, eta galduta zutena berpizten. Arauzko denbora 83-83ko berdinketarekin amaitu zen, eta denbora agortua zegoela Pavel Pumprla Obradoiroko hegalekoak bi jaurtiketa libre huts egin zituen. Aurretik partida bukatzeko bost minutu falta zirenean, GBC bederatzi punturen aldearekin irabazten egon zen, baina errentari ihes egiten utzi zion (73-64). Besteak beste, Taquan Deanek, ilun atzokoan (6 puntu) baloia galdu zuelako etxekoen azken jabetzan.

Dani Diezek, gripeak jota, jokatu ez zuen, Gipuzkoa Basket primeran lehiatu zen. Luzapenekoa, baina, are harrigarriagoa izan zen, ordurako Dean eta David Doblas faltengatik kanporatuta baitzeuden. Orduan agertu ziren, batez ere, Will Hanley eta Jared Jordan, seina puntu sartuta. Biek ala biek partida ikusgarriak jokatu zituzten. Jordanek 21 sartu zituen, bostetik bost hiruko sartuta, eta zortzi asistentzia eman zituen. Hanleyk ere 19 puntu sartu zituen eta bederatzi errebote gehitu zizkien.

Partidako gakoa, dena den, ezohiko jokalarietan egon zen. Jordi Grimauk 41 minutu egin zituen pista gainean eta 21 puntu sartu, eta Iannis Iarochevitchek 20 puntu sartu zituen. Pibot belgikarrak sei hiruko sartu zituen. Partida hiruko jaurtiketa festa izan zen, Gipuzkoa Basketek hamabost sartu baitzituen eta Obradoirok hamabi. Hamabi horietatik zortzi Alberto Corbachok, marka harrigarria. Bere 32 puntuak, baina, antzuak izan ziren. 4.302 ikusle joan ziren Illunbera, ez da kopuru handia, baina atzokoaren ondoren ziur guztiak itzuliko direla. Entretenimendua da zaleentzako amurik onena.

Baskoniak, eroso (89-74)

Laboral Kutxak ere atzo jokatu zuen eta 89-74 irabazi zion Andorrari. Baskonia gorako bidea egiten ari da ligan eta zortzigarren jarraitzen du, kanporaketetan sartzeko postuetan. Atzokoa partida erosoa izan zen Laboral Kutxarentzat, eta hirugarren laurdenean —29-11ko partziala— hautsi zuen. Causeur (20 puntu) eta San Emeterio (16) izan ziren onenak.

Bilbo Basketek, bestalde, gaur jokatuko du ACB ligako 23. jardunaldiko partida. Murtziaren pistan ariko da (12:15, ETB1). Sito Alonsok ezingo du Dejan Todorovic erabili, ACBk behin-behineko zigorra mantendu baitio.


Gasteizko alkateak baztertu egin du Olarizu mendiko gurutzea kentzea

Udalak dio gurutzea herritarrek eraiki zutela, baina frankismoak oroigarria bereganatu zuela, gerran hildako apaiz frankisten izenak bertan idatzita.

Mendiolako kontzejuak Olarizu mendiko gurutzea kentzea eskatu du, Memoria Historikoaren Legearen baitan. Alabaina, Gorka Urtaran Gasteizko alkateak aukera hori baztertu du.

"Udalak ez du gurutzea eraitsiko; 1952an eraiki zen, herritarrek finantzatuta, baina frankismoak bere interesen arabera erabili zuen oroigarria, gerran hil ziren apaiz frankisten izenak bertan idatzita", azaldu du.

Mendiolako kontzejuko administrazio batzordeak -lur-sailaren jabea- gurutzea erretiratzea eskatu du, baina Udalaren asmoa monumentua testuinguruan kokatzeko plaka bat jartzea da.

"Udalaren esku badago, gurutzeak hor jarraituko du, testuinguruan jarrita. Ikusteko dago Mendiolako kontzejuak gurutzea kentzeko eskumena duen ala ez", erantsi du Urtaranek.


Genero indarkeria gaitzetsiz

Gaur, azaroaren 25a, genero indarkeriaren aurkako nazioarteko eguna dugu. Hau gaitzesteko puntu morea marraztu da Udaletxean. Haurrentzako ipuin kontalari saioa ere izan da.

Eguraldiari aurre eginez, herritar eta udal ordezkari talde bat bildu da Udaletxeko harreran eta puxikekin genero indarkeriaren aurkako ikura den puntu morea osatu dute. Puxikekin jolasteko aukera ere izan dute.

Ostean, haur liburutegian Pello Añorga ipuin kontalariak saio berezia eskaini du. Ipuin eta abestien bidez emozio ezberdinak landu ditu eta haurrek adi-adi jarraitu dituzte bere hitzak.

Egitaraua aurrera

Lehengo astean, azaroaren 17an hasi zen jarrera hau gaitzetsi eta herritarrak kontzientziatzeko egitaraua, ‘Diruaren sexu izkutua’ erakusketaren irekierarekin. Erakusketa ikusi ez duten herritarrek bihar arte izango dute aukera.

Ostiralean, berriz, amaituko dira ekintzak. Makelur sexuen arteko bizikidetzarako emakume zentroko interpretazio taldeak bereziki prestatutako ‘9 mosaiko infinitu’ antzerkiarekin.

Manuel Lekuona kultur etxean izango da emanaldia, 19:30ean eta sarrerak 3 euro balioko ditu.


Patri Espinar usansolotarra finalean da Eskuz Binakako Emakume Master Cup txapelketan

Martxoaren 18an, igandez, Eskuz Binakako Laboral Kutxa Emakume Master Cup txapelketaren finalerdiak jokatu dira Oñatiko pilotalekuan. Lehen Mailari dagokionez, Patri Espinar usansolotarrak eta Eneritz Arrieta azkoitiarrak osatzen duten bikoteak finalerako txartela lortu du, Amaia Araiztegi (Mallabia) eta Maddi Mendizabal (Zaldibia) bikotea garaituta (6-18). Finalean Olatz Arrizabalaga (Gernika) eta Leire Etxaniz (Etxebarria) bikotea izango dute aurkari. Finala martxoaren 25ean jokatuko da Eibarko Astelena pilotalekuan.

Hego Uribeko zortzi

Eskuz Binakako Laboral Kutxa Emakume Master Cup txapelketan Hego Uribeko zortzi pilotarik hartu dute parte: zazpi Promozio Mailan eta Espinar bera Lehen Mailan. Promozio mailan aritu direnak izan dira: Irati Ugalde eta Maite Jaio (Galdakao), Izaskun Martin (Basauri) eta Gentzane Alday (Orozko), Ane Fuentes eta Maria Fuentes (Basauri), eta Paula Fuentes eta Marian Trigo (Basauri).


Espainiako Gobernuak lege dekretu bat onartu du RTVE berritzeko

Hilabete bateko epean izendatuko dute presidente berria. PPk helegiteak aurkeztuko ditu

RTVE behin-behinean arautu ahal izateko, eta botere hutsunea egon ez dadin, Espainiako Gobernuak lege dekretu bat onartu du. Berehala jarriko da indarrean, eta, horren arabera, hamabost eguneko epean RTVEko administrazio kontseiluko hamar kide berriak aukeratuko dituzte —sei Kongresuak eta lau Senatuak—. Isabel Zelaa Espainiako Gobernuko bozeramaileak iragarri duenez, kide horiek bi hereneko gehiengoarekin onartu beharko dituzte Espainiako Kongresuan lehen bozketan, eta gehiengo absolutuz bigarren bozketan handik 48 ordura. Haietako bat izango da presidente berria —hilabete bateko epean izendatuko dute—. Jose Antonio Sanchezek atzo utzi zuen kargua, legeak hala aginduta.

PSOEko ministroak, edonola ere, gogoratu du RTVEko presidente berria behin-behinekoa izango dela, eta iazko irailean onartu zen legeak bere bidea egingo duela. Hau da, adituen batzorde bat hautatuko dute, eta lehiaketa publiko bat egongo da hurrengo presidentea aukeratzeko. «Gobernuak hartu duen erabakiarekin, iazko legearen prozesua ez betikotzea nahi dugu. Ezin dugu utzi RTVEk orain arteko kontrol ideologikoarekin jarrai dezan», esan du Zelaak.

Gobernuko bozeramaileak baieztatu du PSOEk Espainiako Kongresuko beste talde politiko batzuen babesa duela. «Sorrerako oinarriak fideltasunez beteko ditu RTVE berriak: pluraltasuna, independentzia, inpartzialtasuna, egiatasuna eta objektibotasuna».

PPko bozeramaile Rafael Hernandok iragarri du bere taldeak helegiteak jarriko dizkiola gobernuaren lege dekretuari, «ahalik eta auzitegi gehienetan». Gaineratu du Espainiako Gobernuaren erabakia «deitoragarria» dela eta RTVE beretzat nahi duela.

Prentsaurrekoaren ostean, Zelaak adierazi du RTVEko presidente berriak ikus-entzunezko munduko pertsona «garrantzitsu» bat izan behar duela: «Eragozpenik eta objekziorik onartzen ez duena».

Ciudadanosek gogor kritikatu du gobernuaren dekretua: «Nahi zuten bakarra Tele PP kentzea zen, Tele PSOE jartzeko».

Podemosen ustez, «ezinbestekoa» zen egungo zuzendaritza kentzea eta Kongresuko pluraltasuna kontseiluan islatzea.

Protestak ez dira amaituko

RTVEko langileek protestekin jarraitzen dute. Bi hilabete dira ostiralero beltzez jantzita ageri direla, kameraren aurrean eta atzean. Batzar batean, langileek erabaki dute «ostiral beltzekin» jarraitzea, RTVEren «independentzia» eta «pluraltasuna» bermatzen dituen konponbide adostu bat lortu arte. Albistegietako kontseiluek bat egin dute erabaki horrekin. Hego Euskal Herriko lau hiriburuetako langileek ere protesta egin zuten atzo.

UGT sindikatuak esan du gobernuaren lege dekretua erabaki «ausarta» eta «beharrezkoa» dela, eta eredu berri bat egonkortu beharko dela, «agintzen duenak aginduta ere».


Edukiontzi batek su hartu du eta bi auto erre dira Donostian

Gertaera 16:15ean jazo da, Iruña kalean, San Sebastian hoteletik gertu.

Auto bat kiskali egin da eta beste batek kalteak izan ditu ondoan zuren edukiontziak su hartuta. Gertaera Donostiako Antiguo auzoan gertatu dan, Herrizaingo Sailak aditzera emandakoaren arabera.

Sutea 16:15ean izan da, Iruña kalean, San Sebastian hoteletik gertu.

Herrizaingo Saila sutea nola eta zergatik sortu zen ikertzen ari da.


Bost hilabete bete ditu Alde Zaharra ibilgailuei zabaldu dien ordenantzak

Herri eta hirietako erdiguneetatik trafikoa ateratzea da udal askoren helburua. Agurainek kontrako joera hartu du, eta aurretik zegoen sartzeko kontrola malgutu du, autoak erdigunean sar daitezen.

Herri eta hirietako erdiguneetatik trafikoa ateratzea da udal askoren helburua. Baina bada, alderantzizko joera hartu duenik ere. Aguraingo kasua da. Udalak, duela bost bat hilabete, herriko Alde Zaharretik ibilgailuak pasatzeko araudia onartu zuen, aurretik zeuden debekuak baztertuz. Herrian aldeko eta kontrako iritziak aurkitu ditugu.


Taberna jarriko du sanmigeletan Gazte Ekimenak andramaixetako diru galerei aurre egiteko

Gazte Ekimenak ere girotuko ditu San Migel jaiak, eta bide batez, andramaixetan izandako diru galerei aurre egin gura diete. Gaur, egubakoitza, 18:00etan, zabalduko dute taberna udaletxe zaharrean eta kontzertuak izango dira gero.

Talde bi elkartuko dira han gaur: Zerendepya (19:30) eta Delirium (22:30). Zapatuan, ostera, kuadrillen arteko estropadak egingo dituzte (00:00) Durana kalean. Horrez gain, tonbola, jatekoa eta musika ona iragarri dituzte.


19 Flauta, biola eta gitarra hirukotea

Lasarte-Orian bizi den Carlos Rosat flauta joleak parte hartu zuen ostiralean Danok kidek VI. Musika Topaketaren barruan antolatutako kontzertuan. Brigitarren komentuan hasteko Eduardo Berenzano gitarrajolearekin Carulli-ren Serenata eskaini zuen eta gero Pascal Arnaud biolajolearekin hirukotea osatuz, Molinoren Hirukotea Re Nagusian. Bi musikari italiar hauek Parisen bizi ziren eta ez ziren ondo konpontzen. Atsedenaldiaren ondoren, Matiegka musikagilearen Nocturno Op. 21. jo zuten hiruek.


150 tomate landara eta 294 letxuga landara banatu dituzte Ondarroako II. Konpost Egunean

Ondarroako Udalak eta Lea-Artibai Amankomunazgoak elkarlanean antolatutako II. Konpost Egunak arrakasta eduki du. 11:30ean hasi dira tomate eta letxuga landarak banatzen, eta hasiera baten herritarrak tantaka hurreratzen baziren ere, tarteka jende multzoa batzen zen Alamedako bazter baten ipinitako karpara. Guztira 150 tomate landara eta 294 letxuga landara egon dira banatzeko, eta dena amaitu da. Hori bai, landarak baino garrantzi handiagoa eduki du lurrak. Izan ere, landarak zeraman lurra herritarrek egindako konposta zen. Modu horretara, udalak eta Amankomunazgoak herritarrei hondakinak sailkatzearen onurak erakutsi nahi izan diete.

Azaldu dutenez, zazpi tona konpost sortu dira, eta horren zati bat da II. Konpost Egunean oparitutako landareekin eman dutena. Herritar batzuek, gainera, duela bi urte egindako I. Konpost Egunean etxera eramandako landareagaz edukitako esperientzia ere kontatu diote besteei. Eta nola ez, bi urte atzerago egin modura, aurten ere landare bategaz joan dira etxera.

Ekintza aprobetxatuz, Amankomunazgoak oraindik hondakinak sailkatzeko materiala ez duten herritarrei ere hori jasotzeko aukera eman nahi izan die; Alamedan aparteko karpa baten egon dira horiek banatzen. Azaldu dutenez, oraindik 800 bat ondarrutar dira organikoa sailkatzen ez dutenak. Amankomunazgoko ordezkariak harrituta geratu dira herritarren erantzunagaz. “Uste genuena baino jende gehiago etorri da. 30 kubo ekarri ditugu, eta motz geratu gara. Lankide bat gehiagoren bila joan behar izan da”. Guztira, 53 herritarrek jaso dute organikoa sailkatzeko materiala.


Irurita Elizondo saihesbiderako 4 aukeren artean hautatu beharko dute

Miranda kontseilariaren arabera 2009rako bukatua izan beharko luke

Astelehenean, Alvaro Mirandak, Herri lan, Garraio eta Komunikabideen kontseilariak, Irurita Elizondo saihesbidearen proiektuaren azterketa aurkeztu zuen Baztango udaletxean. Errepide horrekin, Elizondon eta Iruritan trafikoak eragiten dituen arriskuak murriztu nahi dira. Gaur egun, egunero 4.500 dira aipatutako herri hauek zeharkatzen dituzten ibilgailuak, horien artean %5 kamioiak direnean.

Aurkeztutako azterketak 4 aukera bereizi ditu. Lauek aurrekontu bertsua izanen dute, 9,5 milioi euro ingurukoa. Luzetasunean lau aukerek 6 bat kilometro izanen dituzte, Arraiozko saihesbidearen bukaeran hasiko dira, eta Elbeteko irteeran bukatuko, gaur egungo ibilbidearen ezker aldetik pasatuz. Aurreikusten den errepidea 3,5mko bi karrilekoa izanen da, aldeetan 1,5mko bazterbideak izanen dituenean.

Momentuz 4 aukera horien artean bi dira lehen balorazio baten ondotik puntu gehien lortu dituztenak, baina erabakia hartu baino lehen, hemendik hiruzpalau hilabeteren buruan aterako den ingurumeneko txostena itxoin beharko dute. Proiektua ongi joanez gero, lanen adjudikazioa heldu den urteko azken hilabeteetan egin beharko litzateke. Saihesbidea 2009. urteko udan bukatua izan beharko luke kontseilariaren erranetan. Bestalde, asteleheneko bilera aprobetxatuz eskualdeko errepideetako bertze kontu batzuk aipatu zituzten, hala nola, heldu den urte hasieran Azpilkuetako errepidea konponduko dutela, zola berritu eta zabaldu, eta Endarlatsako zubiak ingurumenean izanen duen eraginaren txostena onartu duela Nafarroako Gobernuko Ingurumen Sailak.


Sebastianek EBZren politika 'malguago bat' defendatu du

Halaber, Industria ministroak "harmonizazio fiskal handiagoa" eta Europar Batasuneko agintariek Estatuen politikan "ahalmen" handiagoa izatea eskatu du, Bilboko Kongresuan.

Miguel Sebastian Industria, Turismo eta Merkataritza ministroak Europar Batasunak adostutako erabakiek "zikloen araberakoak" badira, horiek Europako Banku Zentralaren politika "malguago" batekin eta Europako Finantza Egonkortasunerako Funtsaren erabilera "ausartago" batekin orekatu behar direla adierazi du.

Halaber, lurraldeen "fiskaltasunaren harmonizazio handiago" baten alde agertu da eta Europako agintaritzari "Estatu kideen politika fiskalen gainean ahalmen gehiago" ematearen alde agertu da Sebastian. "Koordinazio hutsa ez dela nahikoa izan" frogatu dela azpimarratu du.

Miguel Sebastian Industria ministroak Euskalduna Jauregian egin ditu adierazpen hauek, CEDEren VII. Biltzarrean. Espainiako enpresetako zuzendaritza postuetako 1.200 bat ordezkarik parte hartu dute jardunaldian.


«Eroso eta gustura nago Parisen»

Lyonen aurka partida erabakigarria jokatu bezperan eten zuten Frantziako Liga, baina Irene Paredesek uste du egokia izan zela neurria. Txapeldunen Ligako Zortziko Finala jokatzea espero du.

Urteak dira Irene Paredes Paris Saint Germaineko jokalaria (Legazpi, Gipuzkoa, 1991) ez zela hainbeste denbora etxean egoten. Horretarako aukera eman dio konfinamenduak. «Opari bat izan da, eta etorkizunean gehiagotan behartuko ditut halako momentuak, egunerokoan oso bizkor bizi baikara».

Konfinamenduko lehen egunak Parisen igaro eta gero, Euskal Herrira itzuli zinen. Zer moduz?

Ondo. Hilabete daramat hemen. Liga bertan behera geratu eta esan zigutenean ez zekitela noiz bueltatuko ginen entrenatzera, etxera itzultzea erabaki nuen, familiarekin egoteko. Bidaia nahiko erraza izan zen. Autoz etorri nintzen, eta mugan baino ez ninduten geratu. Baina errolda paperak eta nortasun agiria erakutsi, eta ez zen arazorik egon.

Zer eman dizu pertsonalki konfinamenduak?

Berez azken denboraldietako unerik erabakigarrienak izan behar zutenak unerik lasaienak bihurtu dira. Atseden hartzeko aukera izan dut, eta, batez ere, familiarekin egoteko. Horrekin geratzen naiz, halakoetan konturatzen baitzara zein azkar bizi garen egunerokoan. Halabeharrezko egoera batengatik izan da, baina etorkizunean gehiagotan behartu behar ditut familiarekin eta lagunekin lasai egoteko momentu gehiago. Izan ere, azken urteetan ez dut horretarako aukera askorik izan. Opari bat izan da. Psikologikoki pizgarri handia izan da; energia handiz itzuliko naiz hemendik egun gutxira Parisera.

Gutxienez Frantzian emakumezkoen eta gizonezkoen ligak utzi zituzten bertan behera. Nola hartu zenuten erabakia, kontuan hartuta zuentzat sasoiko unerik erabakigarriena iristen ari zela?

Hasieratik itxaroten egon ginen. Ez genekien zer gertatu behar zuen, eta gure kabuz dezente egon ginen entrenatzen. Izan ere, argi dago denboraldiko une erabakigarrienean geundela. Liga eten eta hurrengo egunean, Lyonen aurkako ligako partida genuen. Txapeldunen Ligako final-laurdenak gertu genituen, eta Kopan segitzen genuen. Egoera horretan, amorrua sentitu genuen hasieran; baina, gero, zer pasatu zen ikusita, uste dut zentzuzkoena izan zela. Une honetan, osasunari begira egin behar dira gauzak, ez interes ekonomikoei begira. Tratua, behintzat, berdina izan zen, eta horrek zerbait esan nahi du. Bi alde horietatik, zentzuz jokatu zutela uste dut, nahiz eta orain batzuk damutzen ari diren. Espainiako Ligan egin dena ez da bidezkoa. Gizonena hasi egin da, eta emakumezkoena, aldiz, eten egin da, jokalarien iritzia kontuan hartu gabe.

Ematen du Frantziako Kopa eta Txapeldunen Ligako Zortziko Finala baietz, jokatuko direla. Noiz zara itzultzekoa Parisera, horri begira entrenatzen hasteko?

Oraindik ez dute datarik jarri bi txapelketak jokatzeko, baina asmoa da ekain amaieran berriro entrenatzen hastea. Ekainaren 25erako Parisen egon behar dut, test fisikoak eta koronabirusarena egiteko.

Orain arte egin dizuete testik? Entrenatzen egon ez arren, baduzue jarraitu beharreko protokoloren bat?

Oraingoz ez digute testik egin. 25ekoa izango da lehenbizikoa. Ez dugu protokolorik. Une oro harremanetan gaude entrenatzaile eta mediku taldearekin, eta, sintomaren bat izanez gero, berehala jarri behar dugu harremanetan haiekin.

Baliteke UEFAk bihar esatea noiz eta non izango den, baina azken egunetan zabaldu da Txapeldunen Ligako Zortziko Finala Anoetan eta San Mamesen joka daitekeela. Berezia litzateke zuretzat hori gertatzea, ezta?

Aukera horren berri izan nuenean, sekulako ezustea hartu nuen. Ederra eta berezia litzateke hala balitz.

Arsenal izango zenukete aurkari lehen partidan. Baduzue aurrera egiteko aukerarik?

Bai, baikor nago. Talde ona dugu, eta izan dezakegu aukerarik. Nahiz eta ez dakigun taldean aldaketak izango diren. Izan ere, hainbat jokalariri ekainaren 30ean amaitzen zaie kontratua, eta ikusi beharko da horiekin zer pasatzen den. Klubaren erabakia izango da.

Alemaniako taldeek, Wolfsburgek eta Bayern Munichek, ez al dute abantaila txiki bat izango, kontuan hartuta ligan lehiatzen ari direla?

Ziurrenik, bai. Alde horretatik uste dut egoera ez dela guztiz bidezkoa izango guztiontzat. Haien egoera ez da berdina, eta lehiatzeko zortea izan dute. Baina ez diogu horri erreparatu nahi. Ziurrenik, Zortziko Finala abuztu amaieran jokatuko da, eta bi hilabete izango ditugu prestatzeko. Nahikoa denbora dugu sasoiko iristeko.

Hainbeste denbora lehiatu gabe egon eta gero, zer kostako zaizue gehiago, arlo fisikoa edo psikologikoa?

Psikologikoki ez dut uste kostatuko zaigunik martxa hartzea, bueltatzeko irrikaz gaude eta. Fisikoki, berriz, kontu handiagoz ibili beharko dugu lesioak saihesteko.

Lehiara bueltatzeak beldurrik ematen dizu?

Ez, beldurrik ez. Lasai nago. Izan ere, PSGn osasun zerbitzu oso ona dugu, eta uste osoa dut egiten ari direna ondo dagoela egina. Ez dut horretan askorik pentsatzen. Baina ulertuko nuke norbaitek beldurra izatea: adibidez, etxean arrisku taldeko baten bat izanez gero.

Ateak itxita jokatu beharko duzue ezusterik ezean. Tokatu zaizu noizbait baldintza horietan jokatzea?

Ateak itxita jokatzea ez, baina bai oso zale gutxirekin. Duela urte batzuk, emakumeen partida askotan apenas egoten zen ikuslerik. Alde horretatik, egokitzapena errazagoa izango da.

Eten zen arte, sasoi oso onean zinen, eta ia minutu guztiak jokatzen ari zinen.

Bai, hala da. Oso ondo sentitzen nintzen, eta taldea ere oso ondo ari zen lehiatzen. Lyon inoiz baino estuago hartzen ari ginen, haien aurkako partida irabazita puntuetan berdinduta geundelako. Helburua zen denboraldiko sasoi erabakigarrian hiru txapelketetan lehiatzen egotea. Liga eten ez balitz, hala izango zen. Beraz, gustura gaude. Gero ikusiko dugu zeintzuk diren emaitzak, denboraldiaren balorazioa horren menpe egoten baita askotan.

Zure kirol ibilbidearen onenean zaudela uste duzu?

Izan daiteke. Oso ondo sentitzen naiz, bai fisikoki, baita psikologikoki ere. Gainera, eskarmentu handiagoa dut. Dena ondo dago. Baina beti dago zer hobetua.

Fisikoki aldaketa handia nabaritu duzu hara joan zinenetik?

Bai, zalantzarik gabe. Hemen arlo fisikoa gehiago lantzen da, eta entrenamenduak gogorragoak dira. Gainera, jokoa eta baloiaren mugimendua oso bizkorrak dira. Horrek aldaketa fisiko bat eragin du niregan. Lehen, sufritzen nuen gauza batzuengatik; orain, ez.

Nolako prestakuntza fisikoa egiten ari zara orain?

Etxera bueltatu nintzenean, pare bat asteko etena egin nuen. Fisikoki eta psikologikoki ondo etorri zitzaidan. Hortik aurrera, pixkanaka lan karga handituz joan naiz. Orain, astean lau-bost entrenamendu egiten ditut. Batez ere korrika egiten ari naiz, eta indar ariketak.

Beste urtebeterako kontratua duzu Parisen. Denbora luzez ikusten duzu zeure burua han jokatzen?

Oraingoz, kontratua amaitu arte bai. Gustura eta eroso nago hemen, eta ez dut harago pentsatu nahi. Momentua iristen denean ikusiko dugu nola nagoen, zer nahi dudan, zer aukera ditudan... Baina nire helburua onenekin lehiatzea da, eta, oraintxe, PSGk horretarako aukera ematen dit.

PSG Frantziako klub indartsuenetakoa izan arren, krisiak hari ere eragin dio. Nola bizi izan duzu hori?

Kezkaz. Gu enplegua behin-behinean erregulatzeko txostenarekin egon gara. Hori kendu zuten, eta orain oporretan gaude. Printzipioz, bueltatzen garenean aurreko baldintzekin bueltatuko gara.

Emakumeen futbolari nola eragin diezaioke krisi honek?

Espero dut ahalik gutxien eragitea, eta atzerapausorik ez izatea. Baina, oraindik ere, emakumeen futbola atzetik doa, eta, agian, ekonomikoki hain indartsuak ez diren klubetan eragin dezentekoa izan dezake, eta arriskua dago ligetan aldeak handitzeko.

Euskal taldeen kasuan, izan dira berriak azken asteetan. Damaris Egurrolak eta Maite Orozek Athletic uzteko erabakia hartu dute. Zuk ere hala egin zenuen. Nola egon daitezkeela uste duzu?

Pena da Athleticentzat, baina erronka berriei heltzeko eta hazteko asmoz egin badute, errespetatu egin behar da haien erabakia. Diruagatik egin balute ere, lan munduan egunerokoan gertatzen den zerbait da. Damarisen aurka mezu gogorrak entzun dira, eta ez zaizkit bidezkoak iruditzen. Errazena kritikatzea da. Baina ezin da inor epaitu jakin gabe zergatik hartu duen erabakia, zein den haren egoera pertsonala, zer eskaini dioten... Gauza asko daude halako erabaki baten atzean. Ez dut uste ondo pasatuko zutenik.

Funtsezko bi jokalari izan dira azken sasoietan Athleticentzat. Nola ordezkatu?

Athleticek, duen filosofiagatik, aterako ditu jokalariak harrobitik haiek ordezkatzeko. Oso lan ona egiten ari dira, eta, bere garian Maiteri eta Damarisi aukera eman zitzaien bezala, bigarren taldean egongo dira jokalari onak haien lekua hartzeko. Pazientzia apur bat izan beharko da, baina lortuko dute.

Hain zuzen ere, bigarren taldeko jokalari batek, Amaiur Sarriegik, zuk egin zenuenaren kontrakoa egin dezakeela zabaldu da: Athletic utzi, eta Realera joan. Horrek zer adierazten dizu?

Uste dut seinale ona dela, eta erakusten du Reala ere apustu indartsua egiten ari dela. Jokalari guztiek nahi dute goi mailan jokatu, eta Realean horretarako aukera gehiago ikusten badu, normala da erabaki hori hartzea.

Zuri zer kostatu zitzaizun gehiago: Reala utzi eta Athleticera joatea, edo Athleticetik PSGra joatea?

Biak izan ziren erabaki gogor eta zailak. Batetik, Realetik Athleticera joateak jokalari gipuzkoar batentzat esan nahi duenagatik. Bestetik, Athleticetik joateko arrazoirik ez zegoelako: dena zegoen ondo, liga irabazi berri genuen... Baina ez naiz damutzen hartutako erabakiez, eta hori da garrantzitsuena.

Nahikarirekin zer pasatuko dela uste duzu?

Ez dakit zer egingo duen. Baina, joaten bada, jokalari moduan aurrerapauso bat emateko izango da, oso lehiakorra baita, eta beti nahi izaten du hazi. Kolpe oso gogorra litzateke Realarentzat hura joatea. Baina hori ere gaindituko dute.

Aulkitik hasita, itxura du Realak aldaketa asko egingo dituela hurrengo denboraldian. Natalia Arroyoren apustua zer iruditzen zaizu?

Ez dut ezagutzen, baina apustuak itxura ona duela uste dut. Halako aldaketek erakusten dute Reala hobetzeko eta hazteko ahalegin etengabean dagoela, eta hori da garrantzitsuena.

Are balio handiagoa eman behar zaio orain Granadan lortutako tituluari?

Dudarik gabe. Atletico Madrili irabaztea gutxiren esku dago, eta final batean are gehiago. Halako titulu bat irabazten denean, jendeak uste du hurrengo urtean beste bat irabazi behar dela. Baina ez da erraza. Garrantzitsuena, hazkunde horrekin segitzea da, eta ari da.


Alberto Urberuaga: «Australiako lehenengo euskaldunen artean harmonia handia zegoen»

Azúcar amargo du izena Australiako kaina-ebakitzaileen historia aztertzen duen William A. Douglassen liburuak. Urberuaga, Badiola, Mendiolea... izen nabarmenak dira liburuan...

Badiola hori, Paskual, nire aitaginarreba izan zen. Hortik lotura. Gure herrian, Australian, Ingham-en izan zen. 15.000 laguneko herritxoa da. Kaskoan 5.000 lagun, eta besteak inguruan zabalduta. Lurrez, hala ere, Bizkaia bi halako zen Ingham! Euskaldun gutxi: Badiolatarrak, Balantzategitarrak, Mendioleatarrak -hauek inportanteenak, duda barik-, Alberditarrak... Euskaldun gutxi, eta ezagunak izan behar bada!

Nola egin zenuten harako bidea?

Lehenengo, 50ean, Paskual Badiola etorri zen, andrea eta seme-alabak hartuta. Eta eurekin etorri zen Antonio Mendiolea, ezkongai, hona emakume bila, zeren australiar emakumeei beldur itzela zieten euskaldunek. Rufino eta Antonio Mendiolea, txaparro joan ziren Aulestitik Australiara. Hurrengo anaia, Anizeto, hemen enkargatu eta han jaio zen. Horiek denak handik hona etorri eta hemen bertoko emakumeekin ezkondu ziren. Mendioleatarrek Aulesti erdia eroan zuten hara. Ameriketako bidea amaituta-edo zegoen. 100 bat lagun eroan zituzten Aulestitik. Eta denak kaina-ebakitzaile onak! Kontua da Inghameko kaina-ebakitzaileen elkarteak emigranteak eskatu zituela Camberrara, beharrerako.

Aurretik italiarrek jardun zuten kaina ebakitzen han...

Bai, baina 50eko hamarkadan, Ipar Italian -Lombardia, Piamonte, Venetto eta Milano zentro direla- industrializatzen hasi ziren. Italia iparraldean hegoaldeko langileak hartzen hasi ziren. Eta ordura arte Australiara joaten ziren emigranteak, akabo urte batetik bestera: kaina-ebakitzailerik ez! Italiarrik ez! Ordurako bost edo sei euskaldun koadrila bazeuden Australian kaina ebakitzen. Koadrila bakoitzak sei lagun zituen. Kaina sasoia San Joanetan hasten zen eta Gabonetan amaitu. Sasoi hori amaitzen zenean, tabako batzera joaten ziren batzuk, fruta batzera beste batzuk... Eta gero, atzera kainara etortzen ziren. Urtea joan eta urtea etorri, kaina sasoia joan eta etorri, euskaldunak bueltatu egiten ziren kaina ebakitzera.

Gero eta ebakitzaile trebeagoak, zailduak...

Horixe ba. Euskaldunak atzera etortzen ziren. Ebakitzaileen elkartea horretaz akordatu zen. Izan zen kataluniar bat, Joe Miguel -Joe Maikel zen han-, 1954ko National Geographic bat eroan zuena elkartearen bilera batera. Artikulu bat zen han, The Life in the Land of the Basques. Joe Miguel hark elkarteko idazkariari, Roy Dicksen-i artikulua eman eta esan zion: «Eroan hau etxera eta irakurri. Kaina-ebakitzaileak ekarri behar dira hemendixe, Euskal Herritik, zeren hemen dauzkazu sei euskaldun talde, eta atera kontuak zenbat urtean ari diren kaina ebakitzen hemen!».

Douglassen liburuan irakurria dut lana gogorra zena, klima ere tropikala eta ebakitzaileek sekulako beroak pasatzen zituztena. Zenbaitek lana utzi, hor konpon taldea, eta hanka egiten zuela...

Bai. Sei lagun hasi taldean eta, lantzean, hiruk edo lauk amaitzen zuten! Hori galarazteko, taldeak ebakitzen zuten tona bakoitzeko, hainbeste diru gorde egiten zitzaion taldeari, retention money esaten zitzaion, ez zitzaion ematen. Kaina sasoia amaitzen zenean, eman egiten zitzaion. Baina behargin batzuei diru hark ez zien ardura, nahiago zuten osasun onean bizi, bero hura lepoan hartu baino. Lana amaitutakoan, taldeak jasotzen zuen retention money hura, geratzen ziren langileek hartzen zuten gordetako diru hura.

Zein izan ziren lehenengo euskaldunak Australian?

Lehenengoa, Anizeto Mentxaka. Douglassek dio, bere liburuetako batean, lekeitiarra zela Mentxaka, Ereño jatorrikoa. Esan nion Douglassi behin: «Irakurri dut zuk idatzitakoa, eta oker bat topatu dut: Anizeto Mentxaka ez zen lekeitiarra, ez Ereño jatorrikoa. Mungiakoa zen, Elortza baserrikoa!». Douglassek galdetu zidan, adarrean bezala: «Nola dakizu zuk?», eta nik: «Nire andrearen osaba zelako!». Inghameko euskaldunen katearen lehenengo begia huraxe izan zen: Anizeto Mentxaka. Anizeto Leandra Arakistainekin ezkondu zen, nire amaginarrebaren ahizparekin. Anizeto hona etorri zen ezkontzera, Leandrarekin ezkondu zen, eta gero eroan zituen Julian Arakistain -koinatua- eta Paskual Badiola. Julian eta Paskual etxebizitza biko baserri batekoak ziren, Oletakoak, Amoroton. Hauek biak lagun ziren eta ondo konpontzen ziren. Anizetok biak eroan zituen. Hurrena Mendioleatarrak joan ziren. Horiek hasi zuten euskaldunen katea Inghamen, Ipar Queensland-en, Australian.

Kate horretan non zaude zu?

Paskual eta Julian 1923an edo halakoren baten joan ziren hara. Nik pentsatzen dut euren alabentzako gizon bila etorri zirela hona: eta gizon hori ni izan! Paskualen alaba, Miren Badiola, oporretan etorri zen hona, eta nire arrebaren etxean egon zen. Horrelaxe ezagutu nuen nire andrea izango zena. Ezagutu, nik ikasketak amaitu eta hara joan nintzen. Hortxe hasi zen urberuagatarren saga Australian.

Albaitari ikasi zenuen Madrilen, Australiara baino lehen. Zein lan egin zenuen zuk han, ordea?

Kaina ebakitzen ere bai. Mendiolearenean kaina landatzen zenean, haraxe joaten ginen badiolatarrak, eta aulestiarrak ere bai, mendiko mutilak. Hauek Gino Paris-entzat egiten zuten lan, trenbideko trabesak egiten. Etortzen ginen kaina ebakitzera eta beti arin, beti arrapaladan lanean. Mutil gogorrak, gero! Behin, gomutatzen naiz, lekeitiar bat, maldizioka: «Honek pertsonak, ez dabe ikasi astiro berba! Beti arin eta arin!». Neuk ere, kaina ebakitzen hartu dut bizian hartu dudan traturik txarrena! Ni, gazte, hasi berri. Rufino Mendiolea nuen atzetik, batetik, eta Malaxetxeberria niri bultzatzen bestetik. Biak zailduak, ni hasi berri! Mihia atera zidaten!

Taldeka lan egitea zen kontua, hortaz. Inork atzeratzerik ez zuen...

Inor atzeratzea ez zen ona. Denak atzeratzen ziren eta. Behin, Bengoetxea anaiekin ebaki nuen. Lau anaia. Kortezubikoak, Fragua baserrikoak. Guretik berrehun metrora. Kaina-soroaren ugazabak bost lagun eskatzen zien, gutxienez. Haiek lau ziren. Haien koinatua, Jesus Ansotegi, abuztuan etortzekoa zen. Baina San Joanetan hasi behar zuten lanean, eta langile bat hartu eta, ona bazen, ezin abuztuan taldetik bota! Inork ez zion inori kalterik egin nahi! Orduan, niri esan zidaten. «Etorriko zinateke?», «Ni, bai!». Gure aitaginarrebari esan zioten, eta aurrera. Haiekin lan egin nuen, eta ondo. Karrerak eta dena egiten genituen.

Askok ez zutela sasoi osoan irauten esan duzu lehen...

Kaina ebakitzera joan behar ez zuten asko zegoen han! Nork bere mugak ezagutu behar ditu! Aulestiarrak jende gogorra ziren, baserritarrak, eskulanean zailduak! Sufritzen ohituak! Inork ez zuen huts egiten! Mendioleatarrek, badiolatarrek, balantzategitarrek aukeratutako jendea zen. Urtea joan eta urtea etorri, kaina ebakitzera itzultzen ziren! Horregatik esan zuen kataluniar hark, Miguelek, National Geographic eskutan hartuta: «Hemendik, hemendik ekarri behar dira langileak!», Euskal Herritik ekarri behar zirela esanez. Horixe esan nuen neuk ere. Esan banuen, esan nuen! Patxi Moraza batek, gasteiztarrak, eraso zidan: «Baina zu zer ari zara! Kaina ebakitzen ez dakizu zuk eta!». «Zeeer?», nik. «Bihar bertan!», esan nion. «Mindu egin nauzu, eta bihar soroan ikusiko dugu elkar! Hantxe erantzungo dizut: mihia ateraraziko dizut!». Haren taldeko buruari galdetu nion: «Zer ordutan hartu behar duzue kafea?». «Goizeko 6etan». «Hantxe izango naiz neu ere!». «Benetan ari zara?». «Bai horixe! Gorriak ikusi behar ditu horrek! Egun osoan jardungo dut lanean, eta aste osoa ere bai, behar baldin bada!». Eta hurrengo goizean, kasualitatea! Delako Patxi hori gaixorik! Beragana joan eta esan nion: «Zer dugu, Patxi! Osatzen zarenean, kasu egin, lezio txiki bat eman nahi dizut eta!». Bai, kaina ebakitzen ere badakit. Beste behin, errieta egin nuen aitaginarrebarekin, eta kaina ebakitzera joan nintzen lanera. Ikasi nuen, bai, kaina ebakitzen ikasi nuenez!

Lana, desafioa, lagunartea... Euskal Herri txiki bat zineten Australian. Euskaldunen paraderoa antipodetan...

Esan nion Bill Douglassi ere, bazela han zer idatzia. Historia osoa egin zezakeela Paskasio Gabiolarekin. Okina zen hemen, Lekeition. Pastelak egiten zituen. Muskiz baserrikoa. Han, kaina ebakitzaile handienetako bat izan zen. Hil zenean, apaizak haren gorazarre egin zuen, ohi denez. Besteak beste, zera esan zuen: «Nik jakin dudanez, Paskasio Gabiola Ipar Queensland-eko gizonik indartsuenetako bat izan zen. Eta, hori ez eze, indar horren puska handi bat, auzoei laguntzen erabili zuen!». Halaxe zen eta denbora hartan: ez zegoen traktorerik ez makineriarik; besoen indarra besterik ez zen han! Horregatik zen estimatzeko Paskasio Gabiolaren indarra eta laguntasuna.

Kaina-ebakitzaile italiarrekin italieraz, eta australiarrekin ingelesez baina, dakidanez, euskara zen zuen hizkuntza...

Sentimendu horixe genuen. Ni neu, beti izan naiz euskaltzalea. Ez zen nazionalismoa ere, sentimendua baino. Seme-alaba bi izan nituen eta, alaba bakarrik izan zen artean, ez nuen izan problemarik. Aita-amaginarrebak, aitaita-amamak... euskara besterik ez zen egiten han. Gure etxean sekula berba erdi bat ere ez zen egin erdaraz; sekula ere ez! Gero ezkontza ere euskaraz egin genuen, Australian. Alaba jaio eta hiru urtera etorri zen semea, Javier. Eskolara hasi arte ez zen egon problemarik. Baina eskolara hasi zirenean, seme-alabak, biak eskola batera, mojetara, eta semea ingeles ikasten hasi zenean, euren artean ingelesez hasi ziren! Arraioa! Hortxe hasi ginen: «Javier, nik ez dot aditzen hori! Egin niri euskaraz, bestela sekula ez gara adituko eta».

Nola konpondu zineten?

Horrela ibili ginen denboretan. Hazi zenean, behin, kaina soroan gure Javier beste batekin batera lanean aritu ondoren etorri zenean, esan zidan semeak: «Aitte! niri soroan ez ekarri euskaraz ez dakienik, gero!». «Zer pasatu da bada?», nik. Eta berak: «Jose Larrazabalegaz joan naiz kotxean eta hark euskaraz ez dakienez, erdaraz bakarrik, nik æbaiÆ eta æezÆ esaten nion baina ez dakit esan didan æzu inozentea zara!Æ eta esan izan balit, nik æbaiÆ igual esango nion!». Eta, berdin, handik aste batera Jose Larrazabal harekin tokatu nintzenean, honek atzera gauza bera: «Alberto, zure semeak gaztelaniaz badaki?», «Nik dakidala ez!» erantzun nion. «Horixe iruditu zait. Nik hau eta beste esan eta berak æbaiÆ eta æezÆ besterik ez zuen esaten, baina haren erantzunak ez zetozen bat nire diskurtsoarekin». Hori horrela.

Zuen semeak euskarari buruzko jarrera aldatu egin zuen gero...

Bai. Alaba zaharra, Amaia, hona etorri zen 17 urte zituela, 1972an edo. Pentsatu ze mugimendu zegoen orduan hemen gazteriaren artean! Gure alaba hori bete-betean murgildu zen hemengo giro beroan, eta euskarak zelako balioa zuen hemen konturatu zen! Eta aitak zertarako eduki zuen hainbesteko interesa seme-alabek euskaraz ikasteko! Eskutitza ere egin zion gure Amaiak Javierri. Hantxe esaten zion: «Javier, oraintxe konturatzen naiz aittak zer interes eduki zuen gugaz euskaraz egiteko etxean. Mesedez, hona ez etorri euskaraz ondo jakin barik!». Kitto! gehiago ez zen egon problemarik. Nire sermoi guztiak baino, alabaren lerro batzuk gehiago izan ziren!

Bizimodu gaitza zen kaina-ebakitzaileena?

Nire denboran ez. Lehenengoetan zertxobait, baina ez. Gaitza izan zen nire aita-amaginarrebentzat-eta, Mendioleako zaharrentzat-eta. Mendioleako mutilentzat ere bai, Antonio eta Rufinorentzat. Nik badakit horiek ere, eskolara joan baino lehen, zaldian jarri eta txotxopak, kainaren puntak, ebakitzen zituztela. Behar asko egiten zuten. Kainan lan egitea gogorra, jakina gogorra dena. Baina gogorrena, koadrilan beharrean eta, noizik behin entzutea: «Hemen seik kobratzen dabe, baina behar bostek egiten dabe!». Eta denek dakite noren gainean ari diren. Harmonia ez dagoenean da gogorra. Lehenengo emigraziokoen artean harmonia handia zegoen. Ondokoen artean... Anbekotarrek, esate baterako, agure zahar bat, Bereikua, euskalduna, hantxe edukitzen zuten, euskalduna zela eta! Hark berdin kobratzen zuen. Kainan, ahalegina egin behar zen. Norberak ahalegina egin behar zuen. Horixe baino ez zen eskatzen. Baina emigrazio berriek...

Endogamia

«Ahalegina egiten zuten handik etorri eta hemengoekin ezkontzen. Behin esan zidan andaluz batek, lehengusu-lehengusinekin ezkontzen ginela. Esan ere egin nion: 'Begira: ez gara siziliarrak! beti izango dira kasuak, baina zuk esan duzuna ez da egia!'. Elkarrekin gehiago fidatzen ginen. Modan zegoen! Australiako emakumeek behar egiten dute gehienek: independentzia ekonomikoa daukate. Ez badira gizonarekin ondo konpontzen, bigarren urtean edo bigarren hilabetean badoaz, beste batekin, batere problemarik gabe. Australiako gizonak eurak Filipinetara joaten ziren emakume bila: txikitxoak, beltzaranak, otzanak... senarren gustua egiteko listo beti. Australia bertako emakumea ez da horrelakoa. Nire semea ere Montevideon jaiotako batekin bizi da joan den hogei urtean. Neuk ere, egia esateko, nahiago izango nuen bertoko euskaldun batekin ezkondu izan balitz, baina bere gustua egin du eta ez dago problemarik!».

Bertsoa

Doinua: Sustarretik hasita

Euskal Herrian jaio

eta atzerrira,

Australia aldean

urtetako jira.

Berriz itzuli arren

zure sorterrira,

azkenean sustraiak

non gelditzen dira?

Nortasun agiria

Alberto Urberuaga. Kortezubiko Morgota baserrian jaioa, Australiako euskalduna. Emigrazioa galanki probatutako familiako kide. Aita Idahon eta Kalifornian ibilia. Albertoren anaia bat, makina bat urte Venezuelako petroliontzietan egina. «Gernika aldean ez dakit beste inor izango den hark baino urte gehiago egin duenik han». Beste anaia bat, frantziskotarra, mundu osoa ibili duena. Alberto bera, Australian. Arreba dute baserrian, landa-turismoari emana. Duela 16 urte itzuli zen Alberto Urberuaga Australiatik. Gaur egun Durangon bizi da euskaldunen emigrazioari buruzko lehen eskuko jakingarriak dituen gizona.

Bizente Balantzategi

«Gu Australian bizi ginela, Euskaldunen II. Mundu Biltzarra egin zen Parisen, 1956an uste dut. Jose Antonio Agirrek adiskide zuen gure anaia bat, Andres, frantziskotarra. Honek hari esan zion nola zuen anaia bat Australian, ni. Eta idazkia egin zidan Agirrek, biltzarra zela eta gastuak ordaintzeko, Australiako euskaldun bakoitzak libra bat emango ote zuen. Ez zen asko eskatzea! Bat ere ez zen gelditu eman barik. Gehienek, hori baino gehiago. Bizente Balantzategik, gurekin Australian bizi zenak, 200 eman zituen! 50na, senide bakoitzaren izenean: Bingen, Sabin, Miren eta Gotzone. Bizente zen nazionalista, baina benetakoa, eta zintzoa».


Pablo Casado aukeratu dute PPko presidente

3.000 militantek baino gehiagok parte hartu dute Alderdi Popularraren barne bozetan. Mariano Rajoy presidente ohiak uko egin dio bi hautagaien artean aukeratzeari, eta ez du bozkatu.

Lehen emaitzen arabera, 451 botoren aldearekin bereganatu du Pablo Casadok alderdiko buruzagitza, eta presidentetzatik at geratu da Soraya Saenz de Santamaria. PP "bizitzaren eta familiaren alderdia" dela aldarrikatu du Casadok bozen emaitzak jakin aurretik egindako agerraldian, eta iragarri du "batasunaren alde" lanean jarraituko duela.

Santamaria, berriz, kritiko agertu da lehiakidearen jarrerarekiko, eta, lehen itzulian babes handiena jaso duen hautagai izanik, presidentetzari uko egin eta bere zerrendan sartzeko eskatu dio Casadori: "Hala egingo nukeen nik, egoera aurkakoa izan balitz". Ordea, lehen itzulian lortutako hiru puntuko abantaila ez du nahikoa izan Espainiako Gobernuko presidente izandakoak, eta ezta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako popularrek emandako babesa ere.

Eskuina helburu

"Viva España" oihukatuz amaitu du Casadok "bizitzaren eta familiaren" alde egin duen hitzaldia. Bidean, PPren eta estatuaren batasunaren aldeko defentsa egin du, eta baita gogoratu ere iraganean alderdia "handi" egin zuten haien izenak: Jose Maria Aznar eta Manuel Fraga, kasurako.

Lehendik zalantzarik geratzen ez bazen ere, PPko buruzagi berriak berretsi egin du alderdia are gehiago eskuinerantz eramateko asmoa. Besteak beste, "ETAren aurkako" borroka defendatu du, eta iragarri Rajoy bera bezain sendo arituko dela "Kataluniako mugimendu subiranistaren aurka".

Hala, berarekin batera izango dira alderdiko zuzendaritzan Javier Maroto eta Andrea Levvy idazkariordeak, eta Dolors Montserrat, Juan Ignacio Zoido, Rafael Catala eta Isabel Garcia Tejerina ministro ohiak.


Kaosa eta mina

Idazlea: Marguerite Duras. Itzultzailea: Mikel Garmendia. Generoa: Eleberria. Argitaletxea: Elkar.

Aurrera doa EIZIE Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteak sustaturiko Literatura Unibertsala bilduma, eta aurrera doa, orobat, bilduma horren lehen ehun aleak —zeinak ahaztuxe geratu diren 90eko hamarkadan— berreskuratu eta berrargitaratzeko egitasmoa: Urrezko Biblioteka bilduma. Bertan, harribitxi apartak berrargitaratu dituzte orain arte, hala nola William Faulkner, Virginia Woolf eta Jane Austen, eta etorri berri dena ere ez da makala: Marguerite Durasen Maitalea eleberria. Nobela laburra bezain trinkoa dugu, bukatzean irakurlea hatsik gabe uzten duten horietakoa, hain baitago bizitasunez karga-karga egina.

Frantziako letren izen gailenetako bat dugu Duras, eta ez soilik 1984an Goncourt saria irabazi zuelako Maitalea nobela honekin berarekin, ezpada baita haren obraren ugariagatik ere. Gai batzuk etengabe errepikatzen dira haren obra osoan —«amodio ezin eta beharrezkoa, desio debekatu eta absolutu baten bila aritzea, irudiarekiko edo begiradarekiko obsesioa, oihuarekikoa edo isiltasunarekikoa», Rosa de Diegok hitzaurrean dioen bezala—, eta, Maitalea-n, gai horiek bat egiten dute halako karga autobiografiko sarkor batekin. Izan ere, nobelari autobiografia dario, kronika hutsetik haragoko zera bat, ederki jokatzen duena idazle orok (edo fikzio orok) irakurleari proposatzen dion itun narratiboarekin. Honelaxe mintzo zaigu halako batean lehen pertsonako narratzailea: «Nire liburuetan, nire haurtzaroari buruzko kontakizunetan, oraintxe ez dakit zer ezkutatzen saiatu naizen, zertaz hitz egin dudan, esango nuke gure amarengana sentitzen genuen maitasunaz aritu naizela [...]». Nobela egituratzen duen ahotsa pertsonaia narratzaile hutsetik harago dago.

Baina Durasek beste hainbat joko literariotarako abilezia aparta ere erakusten digu nobela honetan. Kontakizun osoan lehen pertsona da nagusi, baina inongo konplexurik gabe egiten du jauzi beste pertsona narratiboetara ere, ia-ia kamera baten zoomarekin aldenduz eta gerturatuz bezala —ez da ahaztu behar Duras zinema zuzendari ere izan zela—. Horrekin batera, ederki asmatzen du begirada moldatzen, behar denean xehetasun edo gogoeta bakan batzuetan arreta jarriz eta, orobat, begirada orokorrago bat hartuz tarteka. Salto kronologikoak ere ugariak dira, eta kasik garrantzia galtzen du argumentuari berari segitzeak. Istorioa bera arindu egiten da, eta irakurleak ez du efektuen itsaso horretan murgiltzea beste aukerarik; ez da samurra, baina ezta alferrikakoa ere.

Hain justu, efektu horiek guztiek kaos sentsazio moduko bat ematen dute; kaos zirraragarri bat, inondik ere, eta igual baita neurtua ere, hemen deskribapen, hemen narrazio, hemen gogoeta, dena nolabaiteko min batean bildurik, bil-bil eginik Durasen douleur horretan. Min kaotikozko jario bat da nobela, etenik gabeko ahots min bat, hasiera-hasieratik bukaera-bukaeraraino.

Azken oharra: nobela hau zaila bada irakurlearentzat, pentsatu ere ez dut nahi zer-nolakoa izan den —zen— itzultzailearentzat, zeinak Durasen ahotsa beretu behar izan duen —zuen—. Ederki beretu ere.


Zazpi bankuren aurkako erasoa gaitzetsi du Durangoko Udalak

Durangoko Udaleko Bozeramaileen Batzordeak eguazten gauean herriko zazpi bankuren aurka egindako erasoa gaitzesi du. "Indarkeriazko ekintza horiek erabat salatzen eta gaitzesten ditugu", azaldu dute EAJk, PSOE-EEk eta PPk sinatutako idatzian. EH Bilduk beste mozio bat aurkeztu du. Azaldu dutenez, "gertaera hauen izaera edo helburuetatik haratago, EH Bilduk bere arbuio argia adierazi nahi du".

Atzo arratsaldeko 19:00etan Durangoko Udalaren Bozeramaileen Batzordeak bilera egin zuen eguazten gauean zazpi bankuren aurkako erasoaren aurrean. EAJk, PSOE-EEk eta PPk sinatutako idatzian "indarkeriazko ekintza horiek erabat gaitzesten eta salatzen ditugu", azaldu dute. Gaineratu dutenez, auzokideei beraien elkartasuna eta gertutasuna adierazten dizkiete. Era berean, kaltetutako erakundeetako beharginei eta zuzendaritzei ere elkartasuna adierazten die. "Espero dugu etorkizunean ere behargin horiek beren lanpostuetan jarraituko dutela eta kaltetutako erakundeek ere Durangon jarraituko dutela". Onartutako idatziak dioenez, "egile materialei eta intelektualei exijitzen die honelako ekintzak berehala eta behin betiko uzteko, euskal gizartearen bake eta elkarkidetza nahien aurkakoak baitira". Bozeramaileen Batzordeak dioenez, "indarkeria-espiral honek beste behin agerian uzten du gure herriaren gehiengo osoaren borondatea mespretxuz, suntsiketa eta larderiaren alde bakarrik egiten dutenen izenaren guztiz galtzea".

EH Bilduren mozioa

Eguazten gaueko gertakarien aurrean EH Bilduk bere mozioa aurkeztu zuen, baina gainerako alderdiek ez zuten babestu. EH Bilduk dioenez, "gertaera hauen izaera edo helburuetatik haratago, bere arbuio argia adierazi nahi du". Idatzian diotenez, krisi sozio-ekonomikoaren harira, instituzio finantzieroek bere sorreran eta garapenean duten arduraren aurrean, pertsona guztien eskubide sozialak errespetatu, aukera berdintasuna bermatu eta sistema ekonomiko eta finantziero guztien kontrola ahalbidetuko dituzten mekanismo demokratikoak ezarri behar dira. Eszenatoki demokratikoak ezarri behar dira". Gaineratu dutenez, "eszenatoki demokratiko hori eraikitzeko orduan eskubide sozialen defentsa soilik bide politiko eta demokratikoen eskutik egin ahal dela deritzogu". Mozioan proposatzen duten puntuak dioenez, "Durangoko Udalak pertsona guztien eskubide sozialak errespetatuta izan daitezen lan egingo du. Zentzu horretan, mota honetako gertaerak bultzatzen dituzten arazo sozialak ekiditeko behar diren neurriak eta ekimenak martxan jarriko ditu".


Plastikoak itsasoan sortutako kutsadura aztertuko dute ‘Moby Dick’-en azken saioan

Plastikozko itsasoak: kutsaduraren arazoa gaur izenburupean solasaldia eskainiko dute Greenpeace erakundeko Lorea Floresek eta Aztiko Oihane Cabezasek. Leire Cano ariko da bertan moderatzaile lanetan, eta plastikoak itsasoan eragindako kutsaduraren arazoa izango dute hizpide.

Herman Melville idazlearen jaiotzaren urteurrenaren harira antolatutako Moby Dick zikloaren azken solasaldia izango da ostegunekoa. Hala, Hondarribiko Udal Liburutegian finkatu dute hitzordua, 19:00etan abiatuta.


Nafarroaren konkistari buruzko hitzaldia

Aurten 500 urte bete dira Gaztelak Nafarroa inbaditu zuenetik, eta Altzora Sondikako euskara elkarteak hitzaldia antolatu du urteurrenaren haritik. Hitzaldia apirilaren 27an, 19:30ean, izango da Kultura Etxean. Patxi Abasolo Lopezek emango du hitzaldi hori. Abasolo 1512-2012 Nafarroa Bizirik ekimeneko kidea da. Elkarteak Konkistak 500 urte, deuseztatu ezin izan duten oroimena liburua eman du argitara, eta lan hori hizpide izango dute hitzaldian.


[Erraldoiketako dokumentala] Erraldoiketako after movie + dokumentalaren spota

Urrun ikusten genuen abuztuaren 16a atzean utzi dugu aspaldi. Erraldoiketako lantaldeko kideok lanean jarraitzen dugu.


Geologia eta mendiak ardatz hartuta ikastaroa eskainiko du Geoparkeak Donostiako Miramar jauregian

EHUren udako ikastaroen baitan, ostegunean hasi, irailak 1, eta larunbatera bitartean, Geoparkeak “Mendiak eta geologia: paisaia menditsuen eta alpinismoaren gaineko begirada desberdin bat” ikastaroa eskainiko du.

“Mendiak eta geologia: paisaia menditsuen eta alpinismoaren gaineko begirada desberdin bat” izenburupean, ikastaroak mendiko profesionalen, adituen eta mendizaleen arteko topagune izan nahi du. Paisaia menditsu ezagunenak interpreta ahal izateko ezagutzak eskainiko dira ikuspuntu desberdin batetik, hauen jatorria, bilakaera eta gordetzen duten informazio piloa aintzat hartuz. Halaber, erliebe handi hauen ezaugarri geologikoen eta eskaladarako eta alpinismorako dituzten berezitasunen arteko lotura aztergai izango da.

Geoparkeko Zuzendari Zientifikoak, Asier Hilariok, zuzenduko du ikastaroa eta irakasleak geologia eta alpinismoaren eremuan entzute handiko adituak izango dira: Jeronimo Lopez ikertzailea eta alpinista, Jose Carlos Tamayo alpinista, Luis Carcavilla geologoa eta alpinista, eta Sobrarbe Geoparkeko zuzendaria, Anchel Belmonte. Gaztelaniaz izango da.

Lehen bi egunetan alderdi teorikoa landuko dute. Besteak beste, munduko zein Pirinioetako eta Euskal Herriko mendi nagusien jatorria eta bilakaera emango dira ezagutzera eta Himalayako zortzimilakoak eta munduko mendi ikusgarrienetako batzuk ardatz harturik, geologiaren eta alpinismoaren arteko lotura izango da aztergai. Halaber, mendi hauen estetikaren kontzeptua eta geologo eta alpinisten atentzioa pizten duten bereizgarriak mintzagai izango dira mahai-inguru batean.

Larunbatean, hilak 3, irteera egingo dute parte-hartzaileek Euskal Kostaldeko Geoparkera, flyscha gertutik ezagutzeko helburuarekin.

Argazkian, Ordesa eta Perdido Mendia / Anchel Belmonte, Sobrarbe Geoparkea.


Vendetta, Hesian eta McOnak, 40 Minutu Rockeko aurreneko gonbidatuak

Durangon otsailaren 27an egingo duten jaialdirako hiru iragarpen egin dituzte. Dena den, oraindik ere, hainbat talderen zuzenekoak baieztatu behar dituzte.

Otsailaren 27an hartuko du Durangoko 40 Minutu Rock jaialdiaren edizio berri bat, eta urtero bezala talde garrantzitsuak igoko dira Landakon jarriko duten agertokira.

Aurten, Hesian taldeari egokitu zaio jaialdiaren abestia egitea. Gauzak horrela, aipatu abestia aurkezten, eta taldearen kantu mitikoenak taularatzen izango dira sakanarrak.

Horretaz gainera, duela ordu batzuk eman dute jakitera, Vendetta ere Durangon arituko dela. Bi zuzeneko horiek McOnak talde lekeitiarraren emanaldiari gehitu behar zaizkie. Azken horrek Galarrena diskoko kantuak eramango ditu 40 Minutu Rock jaialdira.


Maria Txibitek EH Bildurekin ere hitz egingo du aurrekontuez

Gobernuburuak Navarra Sumari eta biei gutun bana igorri die hizketan hasteko, bietako baten beharra baitu. Taldeek prestasuna azaldu dute

Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak asteon hasi nahi ditu 2020ko aurrekontuei buruzko elkarrizketak, eta gutun bana bidali die Navarra Sumari eta EH Bilduri hizketan hasteko. PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak ez dutenez gehiengo osoa Nafarroako Parlamentuan —50 aulkietatik 23 dituzte—, gobernuak Navarra Sumaren edo EH Bilduren babesa edo gutxienez abstentzioa beharko du. Navarra Sumak hogei parlamentari ditu; EH Bilduk, zazpi. Bi taldeok prestasuna agertu dute biltzeko.

Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak gehiengoa EH Bildurekin osatzeko eskatzen dute, baina, jendaurrean, PSNk ez du baztertzen Navarra Suma ekuazioan sartzea. PSNk gobernua osatzeko negoziazioetatik kanpo utzi ostean —hango idazkari nagusia ere bada Txibite—, EH Bilduk bilera bat egin nahi du lehendakariarekin. Hala ere, oraindik ez dute gobernuaren proposamenaren edukiaren berri eman. Aurreproiektua ez du onartu gobernu kontseiluak, eta denbora badoa.

Bi taldeek ontzat jo dute

Jose Suarez Navarra Suma parlamentarioak esan du «borondaterik onenarekin» joango direla Txibiterekin negoziatzera, baina «harrituta» agertu da hark eskua luzatu diolako EH Bilduri ere. «Harritzen gaitu ikusteak gobernuko presidenteak Pedro Sanchezen bestelako ikuspegia duela, hura ez baita EH Bildurekin esertzen». Suarezen arabera, Navarra Sumak aurrekontuetan zein zerga arloan esateko asko dauka, parlamentuko aurreneko indarra eta gizartearen sektore handi baten ordezkari den heinean.

Bakartxo Ruiz EH Bilduko parlamentarioak azaldu du «gobernuarekin hitz egiteko eta negoziatzeko prestasun osoa» dutela. Haren irudiko, emaitza «oso diferentea» izango da akordioa EH Bildurekin lortzen bada, Navarra Sumarekin lor daitekeenaren aldean. «Beharrezkoa da jakitea aurrekontuek zer ildo hartuko duten. Ezkerrera begiratu nahi badu, soilik EH Bildurekin lor dezake akordioa».

Ramon Alzorriz PSNren eledunak txalotu egin du Txibiteren pausoa. «Ona da elkarrizketarako bidea zabaltzea». Uxue Barkosi (Geroa Bai) «zentzuzkoa» iruditu zaio gobernuburuak beste taldeekin hitz egitea.


HIZPIDEA: Emakumezko langileen soldata arrakala

Estatistikako Institutu Nazionalak argitaratu duen Soldata Egiturari buruzko Inkestak adierazten duenez, Hego Euskal Herriko emakumezko langileek, batez bestez, 7.710 euro gutxiago irabazten dute urtero. Hortaz, emakumeen bataz besteko soldatak %33,6an handitu beharko luke gizonenarekin parekatzeko. Inkesta honen datuak aztertu ditugu Izaskun Garcia LAB sindikatuko zuzendaritzako kidearekin batera.

https://bilbohiria.com/docs2/2016/hizpidea/160712_hizpidea_izaskun.mp3

Deskargatu hemen.


Retabet Bilbao Basket-Lietuvos Rytas Vilnius, ETB1en eta eitb.eus-en, zuzenean

Eurokopako seigarren jardunaldiko partida 20:30ean hasita izango da ikusgai.

Gaur, Retabet Bilbao Basket eta Lietuvos Rytas Vilnius taldeek saskibaloiko Eurokopa txapelketaren seigarren jardunaldiko norgehiagoka jokatuko dute.

Partida Bilbao Arena pabiloian izango da, 20:30ean, eta ETB1ek eta eitb.eus-ek zuzenean eskainiko dute, Xabier de la Fuente, Josean Aldalur eta Xabier Ormazabal esatarien kontakizunarekin.


Alebin eta infantil mailako bina partidu, gaur

Lau pelota partidu jokatuko dira gaur Hernani, bi alebin mailakoak, eta beste bi infantil mailakoak. Gaueko 21:00etan hasita, alebin mailakoak izango dira aurrenekoak: batetik, Beñat Garmendiak jokatuko du Intzaren kontra, eta bestetik, Noblek Jaboga Erdoziaren kontra. Ondoren jokatuko dira infantil mailako bi partiduak: Iker Loiartek Hondarribia izango du aurrean, eta Suharri Rodriguezek Añorga.


Orioko Udala, Arrantzaleen Kofradia eta Dikeko lur jabeak adostasunera iritsi dira

Orioko kofradia zaharra.

Azken urtetan Orioko Arrantzaleen Kofradiaren eraikinaren egoera txarrak zeresana eman du herrian, baina badirudi gaiari irtenbidea emateko adostasun batera iritsi direla Orioko Udala, Orioko Arrantzaleen Kofradia eta Dikeko lur jabeak.

EH Bilduk, Orainek eta PSE-EEk eskatuta, hiru aldeak ados jarriko zituen hitzarmena idazteko lanean hasi zen Udal Gobernua. Horretarako, Udalbatza osatzen duten alderdietako, Arrantzaleen Kofradiako eta Dikeko lur jabeen ordezkariek hainbat bilera egin dituzte azken hilabetetan; besteak beste, bertan parte hartu du Orioko alkate Joxe Angel Zalduak, EAJren izenean. Egindako ahaleginak emaitza eman du; izan ere, adostasunera iritsi dira hiru aldeak, eta hurrengo urtetan Orion landuko den hirigintza proiektuaren oinarriak zehaztu dituzte.

Hitzarmenaren oinarri nagusiak.

Orioko Udalak eta Kofradiak 2005ean hitzarmena sinatu zuten, eta bertan zehaztu zuten eraikinak 2.570 metro koadro zituela. Horiek Kofradiaren orubean exekutatu ezin direnez, eskubide urbanistiko horiek Dikeko planera pasatuko dira, eta horrela jaso dute hitzarmen berrian.

Bestetik, kofradia zaharra bota, eta bertan 2.000 metro koadroko eraikin berria egitea da asmoa. 1.500 metro koadro ekipamendu publikora bideratuko dituzte, eta gainontzeko 500 metro koadroak Orioko Arrantzaleen Kofradiarentzat izango dira, bertan egoitza soziala ezarri dezan. Eraikinaren kostua Dikeko lur jabeek eta Kofradiak bere gain hartuko dute, baina Udalari utziko diote eraikina dohainik ekipamendu publikorako erabili dezan.

Horrez gain, Dike eremuan bizitokietara bideratutako 24.000 metro koadro eraikitzea aurreikusi dute hitzarmenean. Horietatik, 3.898 metro koadro babes ofizialekoak izango dira, eta 1.513,5 metro koadroetan etxebizitza tasatuak egingo dituzte. Gainera, 3.000 metro gordeko dituzte hirugarren sektoreko lokalak kokatzeko, eta berdeguneak eta oinezkoen alderdiak ere izango ditu eremuak. Bestalde, hitzarmenean zehazten da 900 metro koadroko lursaila emango zaiola Udalari, nahi izanez gero etorkizunean bertan eraikin publiko bat egin dezan.

Irailaren 17an egindako bileran, gaiak duen garrantzia kontutan hartuta, erabaki zuten urriko lehen astean abiatuko dutela hitzarmenaren tramitazioa. Ildo horretan, Dikeko lur jabeen eta Orioko Kofradiaren bozeramaileek aurreratu dute, aurreikuspenak betetzen badira, hitzarmena sinatu eta urtea amaitu aurretik kofradia zaharra bota ahal izango litzatekeela; modu horretan portuan egin beharreko lanak erraztuko lirateke.


Brasilgo hautagai sozialista hil da, hegazkin istripu batean

Hauteskunde kanpainako ekitaldi batera zihoan Campos. Urrian egingo dira Brasilgo presidente berria aukeratzeko hauteskundeak.

Eduardo Campos Brasilgo Presidentetzarako hautagai sozialista hegazkin istripu batean hil da bart. Santos hirian izan du istripua hegazkinak, eta Camposekin batera beste sei pertsona hil dira, haren emaztea tartean.

Brasilgo presidente berria aukeratzeko hauteskundeak urrian egingo dira, eta Campos hauteskunde kanpainako ekitaldi batera zihoan.

Inkesten arabera, Dilma Rousseff Brasilgo egungo presidentea da hauteskunde horietako faboritoa, botoen % 38 eskuratuko baititu. Bigarren lekuan Aecio Neves hautagai sozialdemokrata geratuko omen da, eta hirugarren tokia Campos sozialistak eskuratu behar omen zuen.

Brasilgo Aireko Armadak eta Poliziak ikerketa abiatu dute istripua zerk eragin duen argitzeko, eta, hautagai sozialistaren heriotzaren aurrean, Rousseff eta Neves hautagaiek bertan behera utzi dute kanpaina.


Enologia ikastaroa, Kamioren eskutik

Enologia ikastaroa emango du Xabier Kamio enologoak, maiatzaren 31n, Hernaniko AEK euskategian. Goizeko 09:00etatik 11:00etara izango da ikastaroa, eta bertan ardoa egiteko prozesua azalduko du, ardoa nola dastatu behar den eta dastatzeko aukera ere izango da. Izena emateko AEKtik pasa (Larramendi 11) edo bertara deitu (943 55 78 79).


Hasi dituzte festak Zestoan

Zestoan hasi dituzte dagoeneko festak, eta igandera bitartean ez du etenik izango. Gaur koadrilen arteko paella lehiaketa izango da, eta eguerdi aldetik aurrera hasiko dira herritarrak paellak prestatzen. Ohi bezala, arratsaldean jolasak egingo dituzte koadrilek, eta gauean profesionalen arteko pilota jaialdia izango da. Hasiera batean Xalak eta Merino II.ak jokatu behar zuten partida, baina horioen lesioen ondorioz, ez dira izango Zestoako frontoian. Merinoren ordez Aitor Zubieta izango da, eta Xalaren ordez Oinatz Bengoetxea. Hori hala, Lasak eta Ceciliok Ezkurdia eta Peñagarikanoren aurka jokatuko dute; ondoren, Titin III.a eta Zubieta eta Bengoetxea eta Laskurainen arteko norgehiagoka izango da.

Atzo hasi ziren ofizialki Zestoako amabirjinak. Zestoako Herrira plataformak bota zuen suziria, plaza herritarrez beteta zela. Taldeko kideek presoak euskal herriratzeko aldarrikatu zuten, antzerki baten bidez. Ondoren, herriko banda, buruhandiak eta txistulariak ibili ziren kalejiran. Gauean, berriz, dozenaka lagunek preso eta iheslarien omenez afaria egin zuten, eta bide batez senideei omenaldia egin zien.


«Mundua bukatuko da akaso, baina Tolosako Inauteriak inoiz ez»

Mundua bukatuko da akaso, baina Tolosako Inauteriak inoiz ez. Lelo horixe aukeratu du aurten, Tolosako Udalak, 2012ko Inauteriak aurkezteko. Izan ere, Maiek aurten mundua bukatuko zela iragarri zuten, baina Inauteriak behintzat, ospatu ospatuko direla dirudi. Aldaketei dagokionez, udalak egitarauan QR kodea jarri dutela, eraso sexistak salatzeko gunea jarriko dutela, eta zezen plazako edukiera errespetatzeko neurriak hartuko dituztela nabarmendu dituzte. Hala ere, aipatu behar da Aurrera elkarteko kideek Ostegun Gizeneko danborrada 20:00etara aurreratu dutela –nahiz eta erreginaren parodia 19:45ean hasiko duten–, eta 2012ko Inauterietako Ostegun Gizenean konpartsa berri bat izango dela. Era berean, bigarren Inauterizale Kuttun saria Eduardo Chocanok jasoko du, Ostegun Gizenean.

Egitaraua eta xehetasun gehiago biharko HITZAn.


Errigorako kaxen zozketako irabazleak: Joxe Irure eta Rafael Manterola

Gaur goizean egin dugu erredakzioan zozketa: Joxe Irure eta Rafa Manterolari tokatu zaizkie Errigorako produktuen bi kaxak, zorionak! Zozketa KARKARAko laguntzaile diren lagunen artean egin da; halako zozketetan parte hartu nahi baduzu, edo beste hainbat abantailez gozatu, egin zaitez KARKARAko laguntzaile karkara@karkara.com e-postara edo 688 857 305 zenbakira Whatssap bidez idatziz, edo 943 83 15 27 telefonora deituz.

30 urte beteko ditugun ikasturte honetan, egin ditzagun 31a eskutik!


Gobernu Batzarra bilduko da gaur Udaletxean

Gobernu Batzarra bilduko da gaur Udaletxean, arratsaldeko 18:00etan. Zenbait egitasmoren behin betiko kitapenak izango dituzte mahai gainean: Gay Murreko etxeak botatzeko egitasmoa; Elizatxo auzoko berrurbanizazioa; Zikuñagako plazako berrurbanizazioa eta Leokako berrurbanizazioa. Horrez gain, auzoetako haur tailerren egitarau aldaketa eta Biteriko zenbait ikastaroetako egitarauari dagozkion bi gai ere badituzte eztabaidarako.


Otegiri galderak egiteko aukera izango dute herritarrek egubakoitzean

Ekainaren 3an, egubakoitza, EH Bilduk antolatuta Hobetzeko entzuten zikloaren barruan Arnaldo Otegi Arrasateko Uarkapen izango da, 19:00etan. Ekitaldi irekia izango da eta herritarrek galderak egiteko aukera izango dute.

Antzuolako EH Bilduk herritarrei dei egin die ekimenean parte har dezaten. Antolakuntza lanak errazteko, joateko asmoa duten herritarrek antzuola@ehbildu.eus helbidera idazteko eskaera egin dute.


Oraingoz 13 gazte hartu ditu Marlaskak, eta bi baino ez ditu aske utzi

Oihana Fernandez eta Raul Iriarte dira aske utzi dituztenak. Inkomunikatuta ari dira deklaratzen, eta abokatuei ez diete auzitegira sartzen ere utzi. Atxilotuei buruzko informaziorik apenas ari diren ematen.


«Lan eta aukera berrien bila etorri ziren gehienak»

Benito eta Asier Giraldok Extramadurar sustraiak dituzten aita-semeak dira, eta Hernanin bizi dira duela askotik. Euskal Herrian 60ko hamarkadan sortu ziren lan aukerek bultzatuta etorritako horien ondorengoak dira. Extremadurako XXII. Jardunaldiak direla eta, Benitok bere bizi esperientzia kontatu digu

Noiz etorri zinen Hernanira?

Oso gaztetxoa nintzela iritsi nintzen Euskal Herrira. 1960ko hamarkadan etorri nintzen nire gurasoekin eta hasiera batean Ergobian bizi izan ginen. Garai hartan Cacereseko jendeak beraien etxeetan egiten zien harrera etorri berriei, eta gu haietako batzuk izan ginen. Ondoren, zortzi urte nituela Hernanira etorri ginen, eta gaur arte hemen bizi izan gara. Nire aita izan zen etorri zen lehendabizikoa, eta bateria elektrikoak egiten ziren fabrika batean egin zuen lan, Florida auzoan. Handik hilabete batzuetara ama eta senideak etorri ginen.

Zeintzuk izan ziren gurera etortzeko arrazoi nagusiak?

Gu izan ginen emigratu genuen lehenetarikoak eta etortzearen arrazoia berbera zen guztiontzat; lan bila etorri zen jendea, etorkizun hobe baten bila, alegia. Cacerestik hamabost bat kilometrora dagoen herri batean bizi ginen, Torreorgazen. Nekazaritzan eta abeltzaintzan oinarritutako ekonomia zen hangoa, eta Euskal Herriko industria arloan lana zegoenaren berria berehala zabaldu zen. Familia ugari euren sorterria atzean utzi, eta Hernanira etorri ziren. Asko dira Torreorgazen familia duten hernaniarrak.

Nola egokitu zineten egoera berrira?

Esan bezala, nire aita lanean hasi zen iritsi bezain laster eta familia sostengatzeko behar genuen dirua lortzen genuen. Ondoren, nire amak mertzeria bat ireki zuen Zikuñaga auzoan eta aurrera egin genuen. Nire kasuan, Biteri eskolan hezi nintzen lehenik eta ondoren institutura joan nintzen. Baina hamabost urterekin ama gaixo jarri eta bere ardura nik hartu behar izan nuen. Gaur egun negozioarekin jarraitzen dugu.

Gaur egun ez, baina garaian langileen behar handia zegoen. Kontaiguzu nolakoa zen egoera?

Nik, esaterako, eskola eta lan orduak uztartu behar izan nituen hasieran eta gogorra zela onartzen dut. Ez zegoenez lan faltarik, jendeak lan bat baino gehiago egiten zuen, eta egunean hamalau orduko lanorduak egitera ere iristen ziren batzuk.

Nola aldatu da Hernani ordutik hona?

Gauzak asko aldatu dira. Garaian etorritako asko herrian integratu dira eta gure kasuan bezala seme alabak izan dituzte. Beste asko ordea, jubilatu eta sorterrira itzuli dira. Gaur egungo krisiaren ondorioz, lan aurkitzea ez da lehen bezain erraza eta beharbada gure seme eta ilobek atzerrira joatea besterik ez dute izango.

Zer iritzi duzu Extremadurako Jardunaldien inguruan?

Oso egokia iruditzen zait urtean behin gure sustraiak aldarrikatu eta festa giroan ospatzea. Extremaduran dauden gauza on guztiak jendeari ezagutaraztea interesgarria eta beharrezkoa ikusten dut.


Jende oldearen zain, zabaldu ditu ateak Durangoko Azokak

Euskal liburu eta diskoen Durangoko Azokak atzo goizean zabaldu zituen ateak, eta aurtengo literatura eta musika berrikuntzak bisitarien eskura jarri zituzten stand ugarietan. Larunbata izanagatik, ez zen jende pilaketarik izan Durangon. Gaur, igandearekin, jende oldea espero da, eta asteazkena bitartean izango da aukera Azoka bisitatzeko. Atzo, Gerediaga elkarteak gorazarre egin zion Txillardegiri: Durangoko Argizaiola saria eman zioten, euskararen alde eta idazle gisa eginiko ekarpenagatik.


Sortzaileen topaleku

Joan den barikuan zabaldu zituen ateak ‘Emakume Artean’ erakusketak, arrakasta handiagaz. Bitxiak egiteko teknika berezia erakutsiko du bere baitan Areli Egia diseinatzaileakBitxiak soutache teknikagaz zelan egin ikusteko eta ikasteko aukera eskainiko du Areli Egiak, gaur, 18:00etan, Emakume Artean erakusketaren baitan. Artibai kalean, udal arraindegi aurrean dagoen Oruetako etxean ezagutzera emango du Areli Egia diseinatzaileak teknika berezia.Joan den barikuan zabaldu zituen ateak Emakume Artean erakusketak, ekitaldi jendetsuagaz. Diziplina ezberdinetako Markina-Xemeingo hamabi emakume sortzaile ditu protagonista erakusketak, eta egiten duten lana sortzaileen euren eskutik ezagutzeko aukera egon zen.Erakusketako protagonistetako bat da Egia. Bertan dauka ikusgai gaur bertan erakutsiko duen teknikagaz egindako lepokoa eta belarritakoak. Soutache uniforme eta garaiko jantziak apaintzeko aintzina erabiltzen zen teknika bat dela azaldu zuen diseinatzaileak.AurkezpenaEmakumeen lana plazara atera behar dela adierazi zuen Iratxe Ibarrak inaugurazioan. Erakusketako protagonistetako bat da, eta bertsotan egin zuen aldarrikapena. Erakusketa horretarako lehen pausoa izango da: emakume artista eta sortzaileen erakusleihoa.Horrela izan zen inaugurazio egunean bertan ere; Maddi Txurruka musikariaren eta Edurne Egia soprano lirikoaren lanagaz zuzenean gozatzeko aukera izan zuten bertaratutakoek. Txurrukak tronpetagaz eta Egiak kantuagaz liluratuta utzi zituzten aretoa guztiz bete zuten entzuleak. Bitxiak, ikus-entzunezkoak, jantziak, koadroak, bertsoak… era askotako lanak mirestu daitezke martxoaren 21era arte zabalik egongo den erakusketan.


Lekaixokako hiru kide, hirugarrenez 'Martxoan bertsoa'-ra

Hirugarrenez 'Martxoan bertsoa' umore eta jolas giroko bertso lehiaketan hartuko dute parte Lekaixoka bertso-eskolako kideek. Aurten, leku berezian egokitu zaie saioa: Ezkio-Itsasoko Igartubeiti baserri-museoan. Bihar, larunbata, izango da saioa 18:30ean.

Lekaixoka bertso-eskolako Mikel Mendiaraz, Martin Berrizbeitia eta Aitor Lizarazu kideek Martxoan bertsoa umore eta jolas giroko bertso lehiaketan hartuko dute parte bihar, larunbata, Ezkio-Itsason (18:30). Zumarraga-Urretxuko bertso-eskolak antolatu du hamairugarrenez lehiaketa berezia, eta hirugarren urtez jarraian hartuko du parte Lekaixoka bertso-eskolak bertan. Aurten, gainera, lehiaketak duen zitarik berezienean egokitu zaie saioa: Ezkio-Itsasoko Igartubeiti baserri-museoan. Lehiaketako gainontzeko saioak gauez egiten dira tabernetan. Azken urteetan legez, egun horretan irekiko dute Igartubeitiko dolarea, eta bertako sagardoa dastatzeko aukera izango da.

Lehiaketako ariketa bereziei tonua hartzeko, asteon zenbait prestaketa saio egin dituzte Mendiarazek, Berrizbeitiak eta Lizarazuk. Besteak beste, gainontzeko taldeek egingo duten bezala, hasierako agur berezia prestatu dute, euren buruak eta asmoak umorez, zirtoz, antzezpenez eta mozorroz aurkezteko. Ingurukoek ez ezik, Lekaixokako hainbat kide ere hurreratuko dira Igartubeitira saioaz eta giroaz gozatzera.


Iragarki instituzionalak jasotzeko bidea itxi die Maiak euskal hedabideei

EH Bilduk eta Geroa Baik gaitzetsi dute «euskarazko komunikabide guztiak kanpoan utzi» nahi izan dituela. Hekimenek salatu du udalak ez duela asmorik euskaldunen hizkuntz eskubideak errespetatzeko


Anexioak hauteskunde lehiara

Benjamin Netanyahu lehen ministroak kanpainan hitzeman du bozak irabaziz gero Zisjordania Israelen parte bihurtuko duela ofizialki. Tel Avivek 1967tik okupatuta du palestinarren lurraldea.


Gose grebari utzi dio Paul Asensiok

Paul Asensio Algortako semea eta Barrikako auzokideak utzi egin dio irailaren 1ean Ocaña I espetxeko beste euskal preso politikoekin batera abiatutako gose grebari. Presoek ostiraleko gauean ekin zioten berriro elikatzeari, espetxeko bizi baldintzak eta komunikazioak hobetzeko zuzendariak hartutako konpromisoaren ostean. Presoek hainbat arazok bultzatuta hasi ziren protesta, besteak beste: aurrez aurreko bisita intimoak eta elkarbizitzakoak asteburuetan debekatuak izatea, lan egiten duten presoen senideei bisita horiei ezinezkoak eginez; preso gaixoek manta elektrikoak eta botika nahikorik; ziegako kalefakzioa behar dutenean piztu ahal izatea eta ez soilik eguneko bi orduz egun bezala; lanak direla eta gimnasioa itxita dagoen bitartean bestelako jarduerarik ahalbidetzea. Bestalde, AAMk nazio manifestazioa deitu du urriaren 4arako, "salbuespen egoerari erantzuteko". Hitzordua Bilboko Aita Donostia plazan jarri dute, 17:30ean . Argazkian, egunotan eskualdea zeharkatzen dabil UK Martxako hainbat kide Paul Asensioren eta beste preso batzuen erretratuak daramatzatela.


Dinamizatzailea KZ Gunean egongo da, astelehenean

KZ Guneko dinamizatzailea bertan egongo da astelehenean, 09:00etatik 13:00etara. Baita hilaren 16 eta 30ean ere. Dena dela, ordenadoreak eta internet zerbitzua erabiltzeko moduan izango dira Gazteen Informazio Guneko ordutegian.


Erantzuna oinean, galdera jolasa, 8.astea

Araban egun hauetan bertso eskolak, hezkuntza arautuko klaseak, epaileen arteko bilerak, gai jartzaileen bilerak, bertsozaleak asetzeko saiok, bestelako bertso saioak... normaltasunez burutuko ez direnez, hemen proposamen atsegin bat.

Informazio gehiago hemen


Neska-mutikoak hasita daude San Juan sua egiteko materiala batzen

Atzo lanpetuta ibili ziren, eta egur eta kartoi pilo polita egin zuten.

Goiz hasi dira aurten San Juan sua egiteko piloa egiten. Atzo, eguraldi ona zegoela baliatuz, buelta bat baino gehiago egin zuten industrialdean dauden enpresetara egur eta kartoi bila. Taldeka, hamabost bat neska-mutiko ibili ziren atzera eta aurrera bi karrotxoren laguntzarekin.

Domeka da aurten San Juan bezpera —ekainak 23—, eta ilundutakoan piztuko dute sua Bolatokiko kantxaren aldamenean. Maala Guraso elkarteak ogitartekoak banatuko ditu 20:00etan. Inork sutarako materiala gehiago balu umeek egindako pilora bota dezake.


Irakurle Kluba: 'Nevadako egunak' Bernardo Atxaga

'Kronika da hasieran, eta bukaeran nobela. Bere pieza guztiak bereziak dira, baina motiboak eta pertsonaiak, beti berberak. Obabakoak bezain aldakorra da, eta Soinujolearen semea bezain trinkoa. Ez dago orrialde berdinik, ezta orrialde solterik ere.' ...

Noiz? MARTXOAren 27an, ostegunean, 20.00etan

Non? IGNACIO ALDECOA kultura etxean

Liburua: Nevadako egunak, Bernando Atxaga. Pamiela (2013)

Gasteizko Irakurle Klubeko 13/14 ikasturteko egitaraua

... Liburuaren atmosfera nagusia biografiarena da. Bere orrialdeetan azalduz doazen pieza guztiek giza esperientzia dute abiapuntu. Egileak bere berri ematen du haietan, zer bizi izan zuen, zer pentsatu eta imajinatu zuen Estatu Batuetako Nevadan pasatutako denboran, 2007ko abuztutik 2008ko ekainera; baina beste pertsonaia batzuk ere hartzen ditu aintzat, hurbilekoak eta arrotzak, lehengoak eta oraingoak. Lekuek ere badute garrantzia, eta batez ere desertuak.


Maddi Oihenart gaur Milagrosan, sokak lagun

SokaHots Orkestra lagun duela kantatuko du gaur Maddi Oihenart abeslariak, 19:00etan Milagrosan. Sarrerak erosteko aukera izango da oraindik han bertan, 7 eurotan.

Itxaro Borda eta Leire Bilbaoren poesiak

Maddi Oihenartek eta Jeremie Garatek osatu dute Doi diskoa, «artisauen moduan». Hala ere, beste artista batzuen kolaborazioak izan dituzte.

Batetik, Itxaro Borda eta Leire Bilbaoren poesiak: maitasuna, deserria, euriari eresia, biziari agurrak, ipuin bat... izango dituzte ahotan. Garatek, berriz, apainketak egin dizkie kantuei, txeloa, gitarra, kontrabaxua eta ttunttunarekin, eta gaurkoan, Jimmy Arrabit eta Pascal Humber izango dituzte lagun, arrabita eta kontrabaxuan.


Boko Haram: fundamentalismo islamistaren benetako aurpegia

Mundua orain arte ohartu eta jabetu ez bada ere, aspaldi hasi ziren horrelakoak egiten.

Boko Haram talde jihadista nigeriarra aspaldi hasi zen giza eskubideak sistematikoki urratzen. Orain atentzioa deitu du mundu osoan ia 300 neskato batera bahitu dituelako, baina orain baino lehen ere antzeko ekintzak egin izan ditu askotan.

Ehunka edo milaka pertsona ere hil izan ditu tiroka eta lehergailuak jarrita. Boko Haramek lortu nahi duena da Nigerian estatu islamikoa ezartzea, eta guda erlijiosoa hasi du hori lortzeko.

Bere helburuetako bat eliza kristauak dira. Iazko eguberri egunean ehun pertsona baino gehiago hil zituen hainbat elizatan lehergailuak zartarazita. Kristau guztiak desagerrarazi nahi ditu Nigeriatik, eta horretarako egiten ditu erasoak merkatuetan, futbol zelaietan eta jende asko elkartzen den edozein tokitan.

Talibanek Afganistanen eta Pakistanen bezala, Boko Haramek ez ditu emakumeak gizartean agerian ikusi nahi; Corana ikastearekin nahikoa dute. Horregatik jotzen dute sarritan neskak ikasten duten eskolen kontra, edo oraingoa bezalako bahiketak egiten dituzte.

Eta mundua orain arte ohartu eta jabetu ez bada ere, aspaldi hasi ziren horrelakoak egiten.


Zumarraga ere lanbrotzear da

Arcelor Mittalek behin-behinean etengo du Zumarragako lantegiko ekoizpenaren atal bat.325 langileak lekualdatzeko asmoa agertu du.Multinazionalak merkatu ahulari leporatu dio egoera.Jaurlaritzak, aldiz, kargu hartu dio altzairugileari, konpromisoak uxatu eta maila ez emateagatik

Baten faltan, bigarrena. Bi hilabete eskasean ezinegonak ugaritu zaizkio euskal altzairugintzari. Sestaoko ACBren behin-behineko itxieraren ekaitza baretu ez dela, Gipuzkoako industriaren beste ikur bat dago ezbaian: Arcelor Mittalen Zumarragako altzairutegia, Esteban Orbegozo izandakoa. Bideragarritasun arazoak argudiatuta, zuzendaritzak atzo langileei esan zien ez duela jardueraren zati bat «aldi baterako» etetea beste biderik. Merkatu ahulari eta argindar garestiari leporatu die egoera multinazionalak.

Bi asteko negoziazio prozesua irekiko du orain, eta beste lantoki batzuetara lekualdatzeko parada emango die langile guztiei; negoziazioaren arabera erabakiko du zer jarduera mantendu Zumarragan. Egoerak, ordea, ez du itxura onik. Behin betiko itxieraren mamua hurreratzen ari dela gaztigatzen hasi dira sindikatuak. Altzairugileak, ordea, mundu osoan egiten ari den berregituraketaren barruan kokatu du erabakia.

Zumarragako fabrika historikoak altzairuzko hariak eta barrak ekoizten ditu; batez ere, eraikuntzarako eta ontzigintzarako erabiltzen dira altzairu horiek. 325 langile ditu gaur-gaurkoz, eta urteotan hainbat gorabehera izan ditu. Argindarraren prezio altua da altzairugilearen buruko min handietako bat, Alemanian eta Iparraldean baino dezente garestiagoa baita Hegoaldean. Kontrako aldagai bat ere badu Zumarragako altzairutegiak: bakarrik labe elektrikoak dituela, eta txatarra erabiltzen duela altzairua sortzeko. Ekoizpen kostuak nabarmen garestitu, eta bete-betean eragin dio horrek lantegiaren egonkortasunari. «Urte ugari daramatza merkatuko baldintza nekezei aurre egiten. 2012tik galera handiak pilatu ditu, %20 baino gehiagokoak», azaldu du enpresako ordezkari Pascal Genestek agiri batean, langileen «esfortzua» txalotuta.

Eusko Jaurlaritzak «drastikotzat» jo du iragarpena, eta ezinegona helarazi dio. Ekonomia Garapen eta Lehiakortasuneko sailburu Arantza Tapiak kargu hartu dio multinazionalari, erantzukizunez jokatu ez duelakoan. «Jakina zen altzairuaren eta korrugatuen gehiegizko ekoizpena, eta lehenago egin behar zitzaion aurre, baina ez dio usainik ere hartu: ez da gai izan garaiz esku hartzeko». Ekoizpena handitzeko hainbat neurri ezarri arren enpresak ez duela maila eman dio Tapiak.

Gogorarazi du, halaber, 2013an enpresaren iraupena bermatzeko adosturiko hitzarmenean soldatak %12 apaltzea eta lanaldia luzatzea onetsi zutela langileek, baina enpresak ez dituela konpromisoak bete. Gogor eta kritiko solastatu da multinazionalaren aurka: «Ez du erantzukizunez jokatu, ez du inbertsiorik egin makineria puntuan jartzeko, ez ditu produktuak dibertsifikatu eta ez du apustu irmorik egin produktua hobetzeko eta berritzeko». Horrek ekarri du, Tapiaren hitzetan, lantegia aldi baterako ixtea. Oraindik atzera egiteko astia duela dio, ordea: beharginekin erretiroak, lan utzialdiak eta lekualdatzeak adostu ditzan galdegin dio.

Sindikatuek ere kopetilun hartu dute behin-behineko itxiera. Behin betiko itxiera baterako lehen urratsa izan daitekeelakoan, multinazionalaren asmoa arbuiatu dute denek. ELAk, adibidez, salatu du zuzendaritzak zuhurtziaz eta «behin-behinean» proposatu duena behin betiko itxiera ezkutua dela. «Langileentzako banakako irtenbideez harago, Urola Garaiaren ezinbesteko proiektu industriala dago jokoan, Zumarragaren heriotza industriala».

Ingalaterran eta Eskozian zenbait altzairutegi itxi ostean, Euskal Herrira ere ailegatu dira Txinako altzairu inportazio merkeen kalteak. Sestaoko ACBri egokitu zitzaion aurrena, hura baita kalteberena kostu azpiko inportazioen parean, eta Zumarragako altzairutegiari heldu zaio orain txanda.

Soka luze baten azken hari muturra da. Arcelor Mittalek berak Bergarako lantegiko zati bat itxi zuen 2009an, eta ekoizpena Zumarragara eraman zuen. Sestaoko ACB altzairutegia ere aldi baterako itxi zuen 2011n, eta sei hilabeteren buruan zabaldu; antzeko egoeran dago otsailaren 4az gero.

700 langiletik gora, kolokan

Azken adibide horri tiraka, euskal altzairua «kolpe batez» suntsitu nahi izatea egotzi dio CCOO sindikatuak Arcelor Mittali. «Bi lantegien artean, 700 behargin baino gehiago daude kolokan». Multinazionalaren iragarpena beharginekiko begirune eta gardentasun faltaren «ondorio» dela uste du. Jaurlaritzari gaztigatu dio, orobat, erabakia salatzea ez dela aski: berehalako neurriak exijitu dizkio.

ELAk ez du horrelakorik espero, Eusko Jaurlaritzaren industria politikak hondoa jo duela iritzita: «Hamarkadatan egin ez dituzten politika industrialen isla da gaur egungo itxieren bolada. Industria sailburuek pozik hartu izan dute euskal industriaren aleak multinazionalei saltzea, erabakiguneak milaka kilometrora utzita, eta ondorioak pairatzen ari gara».

LABen ustez, agerian gelditu da Jaurlaritzak multinazionalekiko daukan «menpekotasuna», eta haien «mandatuak» bazter uzteko sasoia dela esan dio: «Ez dugu sinesten erabakia inprobisatu dutela. Aurrez atondutako plan bati erantzuten dio: edo Eusko Jaurlaritzak bazekien zein zen Arcelor Mittalen asmoa, edo Arcelorrek barre egin dio Jaurlaritzari eta, hortaz, gizarteari». Gipuzkoako ahaldun nagusi Markel Olanok, berriz, jarduera industriala berreskuratzeko «plan arduratsu bat» eskatu dio multinazionalari; baita UGT sindikatuak ere.


Memoria guztiona delako

Gotzon Aranbururen argazkia

Pasa den larunbatean, 1936ko Gerran fusilatutako bederatzi herritar eta euren senideak omendu zituzten Urretxun eta Zumarragan. Pasa den urriaren 20an 75 urte bete ziren Hilario Aranburu, Hilarion Arzelus, Jose Becerra, Angel Belaustegi, Hilario Gabilondo, Ildefonso Orcajo, Angel Zabaleta, Venancio Eguren eta Francisco Pompeyo fusilatu zituztenetik. Zapatukoa, 75 urtetan senitartekoek jaso duten lehen aitortza ofiziala izan da.

Omenaldi xumea baino goxoa izan zen; txikia eta hunkigarria. Urretxuko udaletxeko atarian egin zuten, bizilagunen babes handiarekin. Omenaldian herritarrek ere hartu zuten parte: Antxiñe Mendizabal idazleak, bi herriotako dantzariek, Urretxuko txistulari taldeak, Secundino Esnaola musika eskolako irakasleek eta Gorka Azkarate bertsolariak. Aretoa txiki gelditu zen.

Argazki proiekzio batekin hsi zuten ekitaldia. Hemen, gerran ihesi joandako herritarren irudiak, gudarienak edota gudan hildako herritarrenak ikus zitezkeen. Oroitzapenen eguna zen larunbata, memoria egiten laguntzeko horietakoa. Antxiñe Mendizabalek gidatu zuen ondorengo ekitaldia. Ipuin moduan jantzi zuen historia. «Bazen behin erreka bat, bere ertzeetan bi herri zituena» hasi zuen kontakizuna. Pertsonaiak fusilatutakoak ziren, eta narrazioa, berriz, gertatutakoa. «Kontakizun bat idaztea beti da zaila» esan zuen, baina hitzak modu hunkigarrian josi zituen atzetik, oroitzapenak kontakizun, eta istorioak historia bilakatuz. Etorkizunik izan ez zuten pertsonen historia kontatu zuen, izenei oroitzapenak eta izanak emanez. Eta kontatu zuen, nola, «amaiera zoriontsua izan zitekeena, tragedian bilakatu zen. Norbaitek gure protagonisten etxeetako ateak bortxatu zituen eta azalpenik eman gabe eraman zituen. Euren senideek, bizirik edo hilik ikusi zituzten azken aldia izan zen».

75 urtez senitartekoek ez dute haien berririk izan. Agiri ofizialetan desagertutzat jotzen dituzte, ez baitituzte gorpuak aurkitu. 75 urtez oroitzapen bat izan dira, «baina agian, iritsi da historia hau kontatzeko garaia» jarraitu zuen Mendizabalek. «Bi herriotako bizilagunek partekatu ahal dezaten eta bata bestearengandik gertuago senti daitezen. Eta batez ere, adi egon daitezen, berriro ere halakorik gerta ez dadin, inoiz».

Antxiñe Mendizabalek jasotako argazkia

Sei fusilaturen senideak izan ziren omenaldian, eta zazpirek hunkituta jaso zuten larunbatean Urretxuko eta Zumarragako alkateen besarkada. Lehen aldia zen udal ordezkariek, publikoki, euren mina partekatzen zutela. Lehen aldia, jendaurrean euren senideengatik negar lasai egin zezaketena. Mina arintzeko pausu txiki bat izan zen larunbatekoa, baina beharrezkoa. Xumea, baina goxoa eta sentitua.

Bederatzi dantzarik dantzatu zuten aurreskua. Fusilatutako bakoitzagatiko batek. Gorka Azkaratek bi bertso kantatu zituen eta txistulariek Agur Jaunak joaz itxi zuten ekitaldia.

Amaieran, besarkadak, malkoz bustitako irrifarreak eta etxera bidean, lasai hitz egin dezakeenaren lasaitasuna, lasai negar egin dezakeenarena. Memoria indibiduala memoria kolektibo bihurtzeko lanean, pausu garrantzitsua izan zen Urretxurentzat eta Zumarragarrentzat.

[Goierriko Hitzak euskaratua]

Baziren behin erreka batek banatzen zituen bi herriotako

Kontakizun hau beste modu batera has liteke:

baziren behin, erreka batek batzen zituen bi herri

Niri, gehiago gustatzen zait hirugarren bat:

Bazen behin erreka bat, bere ertzeetan bi herri zituena.

Edozein kontakizun idaztea beti da zaila. Hitzak ondo aukeratu behar dira. Are gehiago historiaz ari garenean, herri baten historia ofizialaz, adibidez, errealitateari eta egiari erantzuten diona. Eta ez dut nik esaten. Atzo bertan entzun nion kontalari handi bati, Mariano Ferreri, alegia, zein zaila den gertaera historiko batetik kontakizun arruntak egitea, ikuspuntu desberdinak dituzten bi alde daudenean. Eta hala ere, berak zioen, ez zegoela beste biderik aurrera egiteko.

Gaur, kontakizun txiki hau kontatzea pentsatu dut. Agian ez dio gertatutakoen errealitateari erantzuten, baina gertakizun errealetan oinarrituta dago, oso errealetan. Bi Herri izena eman diot.

Bazen behin erreka bat, bere ertzeetan bi herri zituena. Haien igaroan, bazen, aspaldiko garaietatik, egurrezko zubi txiki bat, herritarrak batetik bestera joateko balio zuena.

Orduan jendeak ez zuen gaur egun bezainbeste zirkulatzen eta bizilagunak gutxitan igarotzen ziren batetik bestera. Euren herrian behar zuten guztia zuten. Bakoitzak bere komunitatea modu desberdin batean ulertzen zuen, baina hori inoiz ez zen izan elkarrekiko errespeturako oztopoa. Besteen gainetik indartzen ziren baloreak zeuden.

Herritarren artean maitasuna, zoriontasuna, esperantza eta elkartasuna ziren nagusi, beldurraren, gorrotoaren, inbidiaren eta berekoikeriaren neurri berean. Hau da, leku guztietan bezala.

Bizilagun onak ziren, eta ia herri guztietan gertatzen den bezala, euren artean lehia handia zuten. Batzuetan, ordea, magiaz bezala, euren bizilagunen artean pasioz betetako maitasuna sortzen zen. Kasu horietan gogo handiz ospatzen zuten, ospakizunen lekua batean eta gero bestean tartekatuz.

Hau da gertakizunen lekua. Eta protagonistak bederatzi gizon dira.

Errekaren ertzeetako batean, musika bereziki gustoko zuen gizon bat zegoen. Txistua eta danbolina jotzen zituen, bertako festak eta jaiak girotuz. Horrez gain, udalaren pregoiak irakurtzearen ardura zuen. Bizilagun guztiek maite zuten, bere musikarekin transmititzen zuen poztasunagatik. Hilario Aranburu Unanue zuen izena.

Bazen beste bat, hariarekin eta jostorratzarekin zuen abileziagatik ezaguna zena. Jostuna zen. Bere joste tailerrean, soineko eta traje ederrak lantzen zituen, bere bizilagunak elegante joan zitezen. Artista bat baitzen. Bere denbora librean, antzerkian ere aritzen zen. Guztiek maite zuten, herriaren bizitza edertzen saiatzen zelako. Hilarion Arzelus Agirre zuen izena.

Bazen ere mutil gazte bat, futbolagatiko zuen afizioagatik ezaguna zena. Futbola zen bere pasio handia. Horregatik, lehen mailako futbolari izatearekin egiten zuen amets. Lan egiten zuen lantokiko taldean jokatzen zuen, Esteban Orbegozon. Oso harro zegoen talde hartakoa izateaz, La Pinchadakoa. Inork ez bezala sentitzen zituen koloreak. Horregatik herrian guztiek asko maite zuten. Ligako txapeldun izatearekin amets egiten zuen. Jose Becerra Narvaiza zuen izena.

Hurrengo protagonistak planta serioko eta formaleko mutil bat zen. Ikasle ona izatearen aurpegia zuen, bazen eta. Herrian guztiek uste zuten abokatu handi bat izatera iritsiko zela. Zuzenbidea ikasten zuen, eta horretarako kanpora joan zen, urruti, bere gurasoen hizkuntza ere hitz egiten ez zuten lekura. Bizilagunek egunen batean alkate on bat izan zitekeela uste zuten. Udaletxean bertan bizi zen gainera, bere aita udaletxeko idazkaria baitzen. Argi dago guztiek maite zutela, eta gainera, noizbait bizilagunen bizitza hobetzeko lege justuagoak egingo zituela espero zuten. Angel Belaustegi Otamendi zuen izena.

Angelengandik gertu, ezkondutako gizon bat bizi zen, bi seme-alaba zituena. Gizon sortzailea zen, eta bizilagunekin konprometitua, inoiz lanik gabe egon ez zitezen arduratzen zena. Lanik gabe, ez zegoen mantenua irabazteko modurik. Eta horregatik, beste lagun batzuekin batera, forja tailer bat sortu zuen. Garrantzitsu itxura zuen izena jarri zioten: Alcorta Mendizabal eta konpainia. Horregatik guztien errespetua eta miresmena irabazi zituen. Bere izena Hilario Gabilondo Ugalde zen.

Ildefonso Orcajo Orcajo ez zen gure errekaren bazterretako herriren batekoa. Beste lurralde ez hain aberats batzuetatik iritsi zen, trenez, beste hizkuntza eta kultura batekin. Ordura arte bere bizitza izan zen guztia atzean utzi behar izan zuen, lan bila. Laster integratu zen eta bizilagun berriek egin zioten harrera onagatik esker ona agertzen zuen. Hauek harrituta entzuten zizkioten leku haietako istorioak. Pentsio batean bizi zen, gizonentzako pentsio batean -ohitura oneko herri bat zen- eta han bere kideak konbentzitzen jarduten zuen, berdintasunean, askatasunean eta justizian bizitzea zein ona izango zenaz. Ameslari handi bat zen, eta matraka xamarra izanagatik ere, guztiek maite zuten. Nola ez maite, hain amets ederrak izanda!

Bazen beste mutil bat, familia ezagun batekoa, izan ere, familia honek herriko tabako denda zuen. Hau ez zen txikikeria. Zer nolako plazerra zigarro on bat lagunen artean erretzea, mundua konpontzen saiatu bitartean! Gazte hau familia honetako zortzi seme-alabetariko bat zen. Batez ere, baina, bere erlijio debozioagatik zen ezaguna. Apaizekin ikasten zuen, orduan gizatiarraz eta jainkotiarraz gehien zekitenak haiek baitziren. Ez zen zaila Angel Zabaleta Aranburu maitatzea, zena bezalakoa izanda.

Oraindik beste bi pertsonaia ditugu aurkezteko. Hauek errekaren bestaldeko herrian bizi ziren.

Lehenak, Venancio Eguren Mendiak, Hilario Gabilondorekin egiten zuen lan. Gogoratzen duzue: bi seme-alaba zituen aita gazte hori, inor lanik gabe egon ez zedin tailerra ireki zuena. Anaiarekin bizi zen, eta ez zitzaion bere lana ondo egiteaz bestelako gogorik ezagutzen. Neskalaguna izateko denborarik ere ez zuen! Hain lankide ona izanik, bizilagun guztiek maitasuna irabazi zuen.

Gure azken pertsonaiak Francisco Pompeyo Pompeyo zuen izena. Ezkonduta zegoen eta hiru seme-alaba zituen. Rojo y Zaldua enpresaren eta bere etxearen artean igarotzen zituen egunak, ia itsatsita baitzeuden hauek. Lantokiko jabeak auzo oso bat eraikiarazi zuen bere langileentzat. Francisco trenbidearen ondoan bizi zenez, suposatzen dut bidaiekin eta ezagutzera joateko leku ezezagunekin egiten zuela amets; berak eta bere emazteak ez bazen, bai bere seme-alabek behintzat. Horregatik, asko saiatzen zen bere lanean.

Udazkeneko egun batean, baina, tragedia handi bat bi erori zen herri hauetako biztanleen gainera. Jendea erotu egin zen, eta arrazoiamena galdu zuen, eta are okerragoa: gizatiartasuna. Bi herrietako kaleetako bakea pistola eta fusilen tiroengatik ordezkatu zen. Bonbak entzuten ziren, eta beldurrak eta gorrotoak biztanleen bihotzak bildu zituzten.

Ez zen antzekorik ezagutzen. Bizilagunek entzunak zituzen zaharrenen antzeko istorioak, baina beti uste izan zuten umeak beldurtzeko ipuinak zirela. Eta ez zuten jakin zer egin. Haietako askok, sinpleki, ihes egin zuten, eta haien ihesaldian bi herriak batzen zituen zubia bota zuten, haietako bakoitza bakanduta eta bakarrik geldituz, beldurra bizilagunen hezurrak pipiatzen.

Gure bederatzi gizonek ez zuten ulertzen zer egin zuten gaizki ihesi joan behar izateko.

“Nik musikarekin bizilagunengana poztasuna eraman besterik ez dut egin” zioen Hilariok zur eta lur.

“Nola joango naiz ni? Nor arduratuko da herri honetako jendeak eder eman dezan?” esaten zuen Hilarionek, bere atsekabetasunean ez zen jostorratzean haria sartzeko edo puntada bat ondo emateko gai.

Josek uko egin zion bere futbol taldea uzteari. Bere taldearen koloreak goreneraino eramateko helburua zuen. Izatez, arrakastaz betetako denboraldi bat zeramaten.

Angelek, benetan arduratuta, zuzenbide apunteak atera eta “legerik ez dugu urratu-eta!” zioen.

Hilariok ez zuen bere forja tailerra ezergatik utzi nahi. Bizilagunak lanik gabe geldituko ziren eta gosez hilko ziren.

Ildefonsok haserre zioen: “ez dago eskubiderik, ez dago eskubiderik, ni ez noa. Hau nire herria da” eta bizilagun guztiei batzeko eta irtenbide bat bilatzeko galdegiten zien.

Angelek jainkoari erregutzen zion, bizilagunak zain zitzan. Hain zen eskuzabala, bere etsaiengatik ere erregutzen zuela.

Venanziok pentsatzen zuen: “orain errekaren bestaldeko neska hori begiz jo dudala, ni ez noa, ezta pentsatu ere”

eta Franciskok, ez zuen bere etxea utzi nahi, besterik gabe. Zaindu eta elikatu beharreko familia bat zuen, eta ez zituen zoriaren esku utzi nahi.

Baina gertatu zen, inoiz imaginatu gabeko zerbait gertatu zen. Eta amaiera zoriontsudun ipuin bat izan zitekeena, tragedia bilakatu zen. Norbaitek gure protagonisten etxeetako ateak bortxatu zituen, eta azalpenik gabe eraman zituzten.

Euren senideek bizirik edo hilik ikusi zituzten azken aldia izan zen.

Ordundik, eta urte luzez, euren senideak penaz makaldu ziren, desagertutako euren senideengatik.

Egunak igaro ziren, lorik hartu ezineko gau latz haiekin, eta egun batean, zurrumurrua zabaldu zen errekaren bi ertzeetan: Hilario Aranburu, Hilario Arzelus, Jose Becerra, Angel Belaustegi, Hilario Gabilondo, Ildefonso Orcajo, Angel Zabaleta, Venancio Eguren eta Francisco Pompeyo fusilatuak izan ziren.

Kontakizunaren amaiera.

Gehitu nahi nuke, kontakizun hau oroitze hutsak pena eta min handia sortu zuela denbora askoan bi herri hauetako bizilagunen artean, eta horregatik hamarkada askotan ixilduarazi egin zen. Duela gutxira arte, inor ez da kontatzera ausartu. Nik zubiak eraikitzeko bokazioa zuen bizilagun baten eskutik jaso nuen, Juanjo Arozena izena zuena. Kontakizunak ere gustoko zituen.

Baina agian, iritsi da historia hau kontatzeko garaia, bi herriotako bizilagunek partekatu dezaten, eta bata bestearengandik gertuago senti daitezen. Eta batez ere, adi egon daitezen, berriro antzekorik gerta ez dadin, inoiz.

Kontakizun honekin, gaur, haragi eta hezurrezko, eta ez paperezko, bederatzi pertsona hauek omendu nahi ditugu, kontakizun hau egitera eraman nautenak. Izan ere, herri hauetan gaur egun ez dira falta txistulari alaiak, jostun onak, futbolari hobeak, izen oneko abokatuak, konprometitutako enpresariak, politikariak edota emakume alkateak, gure arima zaintzen duten eliztarrak, langile ondratuak eta familietako aitak; baina hala ere, herri hauetan bizitza ez da gauza bera izan bederatzi pertsona hauek falta direnetik.

Eta horregatik, gaur, erreka inguratzen duten bi herrietako bizilagun guztiek, hemen bildu diren familia hauei memoriaren ahotsa eskaini nahi diete, zorretan zegoen aitortza, eta gure sentitze sakonena, pergamino baten eta bi herrietako alkateen besarkada baten forman.

Urretxu, Antxiñe Mendizabal Aranburu, 2011ko urriaren 22an

Antxiñe Mendizabal idazlearen kontakizun osoa irakurri [gaztelaniaz]

Gaiari lotutako Goierriko Hitzaren artikuluak:

• Armada osatzeko joan beharra

• Francisco Etxeberria: «Bada aparteko motibazio bat gai honetan: ahaztuak dira»

• Etorri ez zen udaberria

• «Nire egiak baino haien gezurrak gehiago balio zuela esan zidaten»

• Izenak, izanak eta izan zirenak

• Gogoratzearen garrantziaz


Hiru ume ospitaleratu dituzte Lizarran etxe batean izandako suteagatik

Antza, gurasoek bakarrik utzi zituzten umeak, giltzapetuta. Hiru, bost eta zazpi urteko anai-arrebak dira gurasoak saltoki batera lanera joanda etxean bakarrik gelditu zirenak.

Hiru adingabe ospitaleratu behar izan zituzten atzo, Lizarrako etxebizitza batean izandako sute baten ondorioz. Antza, gurasoek bakarrik utzi zituzten umeak, giltzapetuta.

Hiru, bost eta zazpi urteko anai-arrebak dira gurasoak saltoki batera lanera joanda etxean bakarrik gelditu zirenak.

Sua piztu zenean, umeak balkoira atera ziren, garrasika, laguntza eske. Oihuak entzun zituzten bi guardia zibilek erreskatatu zituzten umeak.

Suhiltzaileen arabera, sua entxufe batean piztu zen.


Puntako erremontistak Irurtzunen

Ezkurra II.a-San Migel / Uterga-Endika partida jokatuko da bihar, 20:00etan

Irurtzungo festek ekitaldi berezia ekarriko dute gaur larunbatean. 20:00etan abiatuko da Nafarroako Foru Komunitateko Erremonte Torneoa-Magna 2014 Sari Handia.

Torneoa zabalduko duen partida ikusgarria izango da. Koteto Ezkurraren iloba den Josetxo Ezkurrak San Migelekin osatuko du bikoa, Utergaren eta Endikaren kontra jokatzeko. Aurretik, afizionatuen mailako pilota partida jokatuko da.

Txapelketan hasieran final laurdenetako ligaxka jokatuko da. Puntuazio sistema ere berezia izanen da. Partida bakoitzeko irabazleak 4 puntu lortuko ditu eta galtzaileak, lortutako puntuen araberako puntuak. Ondoren, finalerdien txanda helduko da ea, bukaeran, finala. Erremonteaz gozatzeko aukera eskaintzen du, bada, Irurtzunek.


Iragan berri den Amaiurko Artzai Egunari buruz Koldo Goienetxerekin elean.