Kamera, mundua azaltzen saiatzeko

Maite Hernandez, Unai Beroiz eta Ivan Benitez fotokazetari nafarrek arrazakeriaren aurkako mezu garbi bat zabaldu dute, Nafarroako Gobernuak antolatutako mahai inguru batean. Migrazio prozesuei egin diete so beren lanen bidez: Siriakoari, Mediterraneokoari eta AEBetakoari, bertzeak bertze.

Edurne Elizondo

Nafarroako Gobernuak antolatu du mahai ingurua, Kazetaritza arrazakeriaren aurka izenburupean. Maite Hernandez, Unai Beroiz eta Ivan Benitez fotokazetari nafarrek hartu dute parte, eta mezu nagusi bat jarri nahi izan dute mahai gainean: munduan gertatzen dena azaltzeaz gain, gertatzen den hori zerk eragin duen jakitea ere “ezinbertzekoa” dela. Mundua izan daiteke Siria, Mediterraneo itsasoa, Ameriketako Estatu Batuak edo Iruñeko Arrotxapea auzoa. Toki horietan guztietan egin dute lan Hernandezek, Beroizek eta Benitezek, bertzeak bertze. Migratzaileen errealitateari egin diote so, haren atzekoak azaleratzeko.

Hiru fotokazetari zuri

Nafarroako Gobernuko Migrazio Politiken Zuzendaritza Nagusiak antolatuta egin da, zehazki, arrazakeriari aurre egiteko kazetaritzak zer rol bete dezakeen jorratu duen mahai ingurua. Javier Dominguez kazetariak gidatu du, eta Maite Hernandezek egindako gogoeta bat jarri nahi izan du erdigunean, bertze deus lantzen hasi baino lehen: hiru pertsona zurik hartu dutela hitza arrazakeriaz hitz egiteko.

Gogoeta horri eutsi dio Hernandezek mahai inguruan: “Segur aski, hemen [Iruñeko Kondestablearen jauregian] bat egin dugun guztiok uste dugu ez garela arrazistak. Kontua da, ordea, arrazakeria pertsona zehatz baten kontrako gorrotozko ekintza bat baino anitzez ere gehiago dela. Arrazakeriak zerikusi zuzena du botere egoera eta harremanekin, eta bazterketarekin”, nabarmendu du. Gehiago erran du: “Arrazakeriaz ari gara mintzatzen, arrazakeria sufritzen dutenak ekarri gabe”.

Migratzaileen bideak

Maite Hernandezek Ameriketako Estatu Batuetan eman du azken hamarkada, eta, bertzeak bertze, CNN eta The New York Times hedabideetan argitaratu ditu bere lanak. Bereziki, komunitate latinoamerikarrei egin die so. “AEBetan paperik ez duten 11 milioi pertsona daude. Lan egiten dute; zergak ordaintzen dituzte, baina ez dute inolako onura sozialik jasotzen. Baimendutako arrazakeria instituzionala da”.

New Yorken ezagututako bi migratzaileren istorioak ekarri ditu gogora, pertsona anitzen egunerokoa islatzeko asmoz. “Beren argiak eta ilunak”. Angelo Cabrerarena da bat. Mexikon jaioa da, eta paperik gabe ailegatu zen AEBetara. Supermerkatu bateko sotoan izan zuten zenbait urtez, “esklabo baten gisa lanean”. Ikasketak burutzea lortu, eta unibertsitatean lanpostu bat eskaini zioten: “Mexikora itzuli zen, familia 23 urtez ikusi gabe egon eta gero, baina ukatu egin zioten itzultzeko baimena. Bi urtez gelditu behar izan zuen Mexikon”. Hernandezek argitaratutako argazkiek lagundu zuten Cabreraren aldeko kanpaina pizten, AEBetatik Mexikora lagundu baitzuen. Itzultzea lortu, eta irakasle ari da lanean AEBetan egun.

Bertze istorioa David Gonzalezena da –goiko irudian ageri dena–, Dominikar Errepublikakoa. New Yorkeko eliza zahar batean bizi da, eta eraikuntzan egiten du lan. “Dena utzi du, sorterrian duen familiarentzat dirua lortzeko, seme-alabei ikasteko aukera eskaintzeko”. Dena egiten du haientzat, baina haiekin egon gabe. “Dominikar Errepublikara joan nintzen haren familia ezagutzera. Alaba medikua da; semeak ere ari dira ikasten. Negarrez hasi ziren lehen aldiz aita bideo dei baten bidez ikusi ahal izan zutenean”.

Mexiko eta AEBen arteko mugan bat egiten duten migratzaileak harrapatu izan ditu Ivan Benitezek bere kameraren bidez. Azken urteotan, halere, Siria izan du helmuga, zenbait aldiz. 2008an joan zen lehenengoz, Libanoko errefuxiatuentzako kanpaleku batean Sirian zauritutako bi anaia ezagutu eta

gero. Damaskoko Ghuta auzokoak ziren, eta harat joan zen Benitez, 2008an, haurrek atzean utzi zutenaren bila. 2018an eta 2020an berriz egon da. “Suntsitutako herri bat da Siria; XXI. mendeko giza tragedia nagusia ari da gertatzen han”. Eta gerraren erdian, halere, biziak aurrera egiten du: “Horrek harritu nau gehien; ama bat haurrak eskolatik jasotzen ikusteak, adibidez, hondatutako eraikinen artean”.

Hondatutako eraikinak, eta hondatutako pertsonak. Bai Sirian, bai eta Mediterraneo itsasoaren erdian ere. Hondatutako eta hondoratutako milaka pertsona. Grezian egon zen Unai Beroiz duela zenbait urte, Siriatik ihes egindakoek betetako txalupei so; joan den urtarrilean, berriz, Itsas Salbamendu Humanitarioaren Aita Mari ontzian izan zen. Otsailaren 19an, txalupa bateko migratzaileak erreskatatu zituen gobernuz kanpoko erakundeak: 112 pertsona

zeuden barruan. “Somaliatik ihes egindako gazteak ziren gehienak”, azaldu du Beroizek. Haietako bat zen Mohammed goiko irudian ageri dena: “Hitz egin gabe ibiltzen zen ontziaren alde batetik bestera, begirada galduta; besteek kontatu ziguten Libian egin ziotenaren ondorioz zegoela egoera horretan”.

Irudiak eta testuingurua

Mahai inguruko gidari Javier Dominguezek 2015eko irailean mundu osoan zabaldu ziren Aylan Kurdiren argazkiak 3 urteko ume kurduaren gorpu hila Turkiako kostaldean jarri ditu erdigunean; galdera zuzena egin die fotokazetariei: “Egon behar dute halako irudiek hedabide guztietako azaletan?”.

“Bai, zalantzarik gabe”, erantzun du Beroizek: “Zaplasteko baten modukoak direlako gisa horretako argazkiak guztiontzat. Hori da gertatzen ari dena, eta erakutsi behar dugu”. Fotokazetariak uste du irudi horrek “bereziki” hunkitu zituela herritarrak, haurra zuria zelako, eta mendebaldeko arropekin jantzita zegoelako. “Beltza izan balitz, ez zukeen jaso izanen lortu zuen oihartzuna”. Izan ere, Beroizek saminez salatu du Europa ohitu egin dela “beltzak hiltzen ikustera”.

Benitezek ez du garbi: “Argazki horiek erakutsi behar ditugu, bai, baina haien atzean zer dagoen kontatuta; azaldu behar dugu zerk bultzatu duen haur horren familia ihes egitera”. Pandemiagatik hildako gizon bat galtzontzillotan erakusten zuen bertze argazki bat ekarri du gogora Benitezek, eta garbi erran du: “Arrazakeria hutsa da hori”, gizon zuri europar batekin ez luketelako halakorik eginen.

Sare sozialen eragina aipatu du Maite Hernandezek: “Irudiz inguratuta bizi gara; inoiz baino beharrezkoagoa da egiten ditugun argazkiei dagokien testuingurua ematea”. Denbora behar izaten da horretarako: “Freelance moduan ari garenok izaten dugu denbora, baina dirurik ez; argazkiek ez dute balio gero hedabideek zabaltzen ez badituzte”.

Errealitatea erakusteko eta bidegabekeriak salatzeko beharra berretsi du Beroizek, eta kamera duela hori egiteko tresna nagusi. Kamerarekin mundua azaltzeko, “jatorrira” jo behar dela erantsi du. Eta, bertzeak bertze, agerian utzi du Europako agintariek duten ardura. Hondurasko soldatzaile bat oroitarazi du Benitezek azaleko argazkian harresia gurutzatzen saiatzen ari dena: “Honduras husten ari da, herriko baliabideak nahi dituzten multinazionalen mesederako”. Botere harremanak, erdigunean; AEBetan edo Sirian bezala, baita Nafarroan ere.


«Kostua argitzen duen txostenik ez dago»

Herri galdeketa burutu baino lehen, atez atekoaren alde egiteko deia egiten du EH Bilduk azkenekoz, prentsa-ohar bitartez. «Panorama zein den ikusita» egiten duten eskaera dela diote.

«San Markoko txosten bat egon badago»

Izan ere, EH Bilduk dioenez, «proposatutako sistema definitu ez denez, proposatutako hondakinen bilketa zerbitzuak zenbat kostatuko duen zehazten duen txostenik ez dago». Onartzen dute «San Markoko txosten bat» egon badagoela, baina «ez du zerikusirik Udaletik proposatutakoarekin eta konparazioak egitea zentzugabekeri bat da».

Udal taldeak azaltzen du, besteak beste: «San Markoko txostenean oinarrituko bagina, edukiontzi marroia egunero ez litzake hustuko eta, beraz, organikoa usteltzen izango genuke egunetan edukiontzietan. Organikoarenaz gain, oraindik ez dakigu gainontzeko edukiontziak zenbatero hustuko diren».

«EAJri eskatzen diogu, iruzur egiteari uztea eta zintzotasunez informatzea»

Horrez gain, EH Bilduk eskaera luzatu du: «EAJri iruzur egiteari uztea eta zintzotasunez informatzea eskatzen diogu». Gainera, diote: «EAJk 150.000 euro horien aurrezpenaren atzean zer dagoen argitzeko ausardiarik ez duela argi esan behar da; [...] 3 langile kaleratuta lortuko litzakeela ezkutatu nahi izan du. Oso larria da EAJ aurrezpenaz harrotasunez hitz egiten ikustea. [...] EAJ, enplegua sortu beharrean, suntsitzen ari da».

Bukatzeko, gogorarazi dute «EAJk zerbitzua esku pribatuetara pasa nahi duela».


14 etorkin ito dira, Ceutan sartzeko saiakera masibo batean

400 pertsona inguru Marokotik Espainian sartzen saiatu dira. Horietako askok itsasora salto egin dute, herrialde horretako poliziengandik ihesi.

Gutxienez 14 pertsona itota hil dira gaur goizean, Marokotik Ceutan sartzeko saiakera masibo batean. Hain zuzen ere, 400 etorkin inguru saiatu dira Espainian barrena egiten.

Tragedia 07:00etan gertatu da. Ordu horretan, etorkinak Ceutako mugara hurbildu dira, Marokoko mendietatik, eta herrialde horretako Poliziak horien aurka egin du.

Horren ondorioz, etorkinak hainbat taldetan banandu dira. Horietako asko errepidetik saiatu dira Ceutan sartzen, baina beste askok itsasora salto egin dute, agenteengandik ihesi.

Antza denez, aipatu 14 pertsonak itota hil dira, baina agintariek ez dute baztertzen norbait jende-oldean jasotako kolpeen ondorioz hil izana.

Etorkinek ez dute lortu Ceutan sartzea, Marokoko Poliziak galarazi egin dielako mugan.


Aurrera doaz Urdulizko gazteleku berriaren lanak

Eleizalde kaleko plazatxoko eraikina gazteleku bihurtzeko lanak martxan daude Urdulizen. Lehen, eraikin hori eskola gisa erabiltzen zen, eta, azken urteotan, Udalak antolatutako tailer ugari egin izan dira bertan. Une honetan, beharginak lanean ari dira, eraikina bere zeregin berrira egokitzeko; hau da, Urdulizko Gaztelekua bertan egiteko, tokiko iturriek baieztatu dutenez. Lanen ondorioz, "funtzio asko izango dituen eraikin malgua" lortuko da. Hiru solairu izango ditu, eta gaztelekuak, batez ere, solairu nagusia hartuko du, lehenengoa hain zuzen ere. "Izan ere, eraikinaren prestazioak ahalik eta gehien aprobetxatzeko asmoz, herriko kolektiboek erabiliko duten espazioa ere izango du eraikinak. Dena dela, oraindik ere, espazio horren funtzionamendua definitu gabe dago", udal arduradunek gaineratu dutenez. Neurri handi batean, gaztelekuaren ezaugarriak "Urdulizko gazteen inplikazioari esker" definitu ahal izan direla nabarmendu dute Udaletik. Tokiko erakundeak 514.000 euro (BEZa barne) inbertitu ditu proiektu horretan. Argazkian, gaztelekuko lanak gaur egun / © Urdulizko Udala.

"Izan ere, modu aktiboan hartu dute parte Urdulizen gaztelekua sortzeko asmoz egin den prozesu osoan. Lehenengo, Udalak partaidetza prozesua sustatu zuen duela urtebete baino zertxobait gehiago, eta 60 gaztek baino gehiagok egin zituzten proposamenak, nolako gaztelekua nahi zuten adieraziz. Ondoren, proposamen horiek dokumentu batean jaso ziren, eta proiektuan lan egin duen arkitekto-taldeari eman zitzaion, kontuan hartuak izan zitezen behin betiko proiektua diseinatzeko orduan eta gaztelekuaren guneak atontzeko orduan. Gazteleku berriaren lehenengo diseinua egin ostean, berriro egin zitzaien dei gazteei, proposamena erakusteko. Gainera, lokalaren kudeaketari, erabilerarako ordutegi posibleei eta abarri buruz ere hitz egin zitzaien. Lortutako ulermenari esker, gaztelekua egiteko proposamena zehaztu zen, eta, datorren udatik aurrera, proposamen hori gauzatu egingo da", azaldu dute.

Lau gune handi

Lokal berriak lau gune handi izango ditu: bat, teknologiarekin erlazionatutako gauzetarako (bideokontsolak, ordenagailuak, musika...); beste bat, mahai-jokoetarako eta irakurketarako (liburuak, kartak, damak, monopolia...); beste bat, taldekako jokoak egiteko (ping-ponga, billarra, futbolina...); azkenik, erabilera askotarako gune bat egongo da, eta, bertan, jarduera bereziak egin ahal izango dira: tailerrak, zinema, dantza eta abar. Gainera, Gaztelekuak eskalatzeko boulderra ere izango du aurreko fatxadan.


Txupina jaurtiz abiatuko dituzte gaur San Migel auzoko jaiak

Urtero bezala, iraila bukaeran San Migeleko jaiak ospatuko dituzte bertako bizilagunek. Horretarako egitarau zabala antolatu du auzo elkarteak gaurtik igandera bitartean. Hala, gaurko 18:30ean izango den txupinazoa jaien hasiera ofiziala izango da.

Era berean, buruhandiak eta trikitilariak auzoko kaleetan barrena ariko dira arratsaldean zehar. Horren ondotik, pizza banaketa eta hegazti harraparien erakustaldia antolatu du auzo elkarteak, parke berrian. Eguna bukatzeko, Mario Simancas aktore eta musikariak bakarrizketa emango du Alberto Angera plazan, eta ondoren, dantzaldia ere izango da.

Egitarau zabala asteburuan

Bihar goizean goizetik abiatuko dituzte auzotarrek ospakizunak. Antolatutako ekintzen artean petanka eta marrazki lehiaketak, futbol txapelketa, jotak eta bestelakoak daude.

Jaiak bukatzeko, txistulariak, sokatira, toka lehiaketa eta bestelakoak antolatu ditu auzo elkarteak etzirako, eta petardoz lagunduta bukatuko dira aurtengo San Migeleko jaiak.


Zaurgarri

Lau edo bost urte zituen Amaiak telebistari begira lehenengo aldiz negar egin zuenean: adats beltz eta leuneko neska ilaunari muxu eman zion ezpainetan gizon bibotedun indartsuak, aire gozo bat airean zela eta zorion lurrinak pantaila zeharkatzen zuela. Ohartu gabe, malkoak atera zitzaizkion. Negar berri bat zen, ordea. Ez zuen zerikusirik ordu arteko amorru eta premien lantu mingotsekin; aitzitik, malko gozoak ziren, barruari halako betetasun bat ematen ziotenak. Horra hor ia titiko ume bat zela barruan txertatu zitzaion berdinketa: neska zaurgarria + gizon salbatzailea = ezpainetan musua = maitasuna = betetasuna = zoriona.

Horrenbestez, eskasa iruditu zitzaion nerabezaroko lehen musua, parez pare zuen mutikoa bera bezain zaurgarri zelako, airean biolin musikarik zabaldu ez zelako eta esperotako barru betetasunaren lekua askoz ere sentsazio gorpuztiarragoek hartu zutelako. Musu asko joan dira harrezkero, baina kosta zaio ulertzea maitasuna era askotakoa, gorabeheratsua, joan-etorrikoa eta sarritan zamatsua dela; gezurrezko zorion perfektu hartatik oso bestelakoa. Are eta gehiago ari zaio kostatzen beste gauza bat ulertzea: ez dela zaurgarria; are, ez daukala zertan zaurgarri izan. Tarteka, oraindik, gizon bibotedun indartsu batek musu ematen dio ametsetan.


Olinpiar Jokoez, billabonatarrez eta batez ere lagunez hitz egin du Iraitz Arrospidek herriak egin dion omenaldian

Omenaldi beroa egin dio Villabonako herriak Iraitz Arrospideri. Munduko txapeldunak esker oneko hitzak izan ditu Errebote plazara gerturatu diren guztientzat.

Beatriz Unzue, Amasa-Villabonako alkatearen hitzak:


ELAk ez du babestuko Lanbiden sinatutako akordioa

CCOO, UGT eta LAB sindikatuak akordio batera iritsi ziren Jaurlaritzarekin, baina, dokumentua aztertu ostean, ELAk erabaki du itunarekin bat ez egitea, “gatazka behin betiko konpontzen ez duelako”.

Euskal Enplegu Zerbitzuan (Lanbide) atzo UGT, CCOO eta LAB sindikatuek Jaurlaritzarekin lortutako akordioa ez babestea erabaki du ELAk, afiliatuekin batzarra egin ostean.

Itun horretan Lanbideko langileen baldintzak ezartzen dira eta 918 behargin izango dituztela zehazten da. Era berean, ordainsaria bere horretan mantenduko zaie eta enplegu publikoari eusteko bitartekoak eskaintzen dituzte.

Akordioak hiru urteko lan-gatazkari amaiera eman dio.

ELAk atzo iragarri zuen akordioa babestu edo ez erabaki aurretik, dokumentua afiliatuekin aztertuko zuela. Asanbladak egin dituzte eta gehiengoa hitzarmena sinatzearen aurka agertu da.

ELAren esanetan, “langileek hiru urte horietan egin dituzten mobilizazioen ondorioz” lortu dute Eusko Jaurlaritzak jarrera aldatzea, “eta oraindik akordioaren edukiak hobetzeko abagunea zegoen”, deitoratu dute.

Sindikatuak aitortu du itunean “aurrerapausoak” egon badaudela, baina “langileen oinarrizko aldarrikapenek erantzunik gabe jarraitzen dute”.

Ildo horretan, diru-sarrerak bermatzeko errentaren programako 38 lanpostuak bermatuta ez daudela eta kontratu mugagabedun langileek enplegua finkatzeko formula zein den zehazten ez dela kritikatu du ELAk.


Mikel Uriz nafarra fitxatu du Gipuzkoa Basketek

Datorren denboraldirako taldea osatzen hasi da Gipuzkoa Basket. Marcelo Nicola entrenatzaile berria kontratatu eta aurkeztu ostean, bigarren fitxaketaren berri eman dute. Mikel Uriz joko banatzaile nafarra Donostiako taldean ariko da hurrengo sasoian. Davis Rozitis letoniar pibota da saskibaloi taldeak egin duen beste fitxaketa.

1,80 metroko altuera du Urizek eta gaztea izanik ere ibilbidea egina du saskibaloian. Azken denboraldian Frantziako bigarren mailako Saint Thomas Basket Le Havre taldean aritu da. ACB ligan aritzeko aukera izan zuen 2017-18 sasoian Betisekin, eta aurretik Grupo Iruña Navarra, CB Clavijo, Valladolid eta Palman ibilitakoa da, besteak beste.

LEB ligan esperientzia duen jokalaria da, eta 2014-15 denboraldian LEB ligako joko banatzaile onena izan zen. Bere ekarpena garrantzitsua izango da Gipuzkoa Basketentzat.


Iker Zabala: 'Igoerako energiari jarraipena eman behar zaio'

Santurtzi izan da onena Eusko Labeleko play offetan. Ondorioz, datorren urtean onenekin batera lehiatuko da

Santurtzi izan da onena Eusko Labeleko play offetan. Ondorioz, datorren urtean onenekin batera lehiatuko da. 'Hiru Erregeen Mahaia'n esna digu igoerako energiari jarraipena eman behar zaiola.


«Kepak zer erabaki zain gaude»

Josu Urrutiak azaldu du orain hilabete «elkargune» batera iritsi zirela atezainarekin eta haren ordezkariekin, eta «baikor» izan beharra duela jokalariak Athleticekin ez duela berrituko esan arte

Lau egun barru, Kepa Arrizabalaga libre izango da inolako araurik hautsi gabe nahi duen taldearekin negoziatzeko. Athleticekin urtebete baino gehiago darama hizketan ekainaren 30ean amaituko den kontratua berritzeko, baina, gaur-gaurkoz, akordiorik ez dute egin, eta egunek aurrera egin ahala, gero eta zailagoa dirudi 23 urteko atezain ondarroarrak talde zuri-gorrian segitzea.

Beste gairik ez dago Athleticen, eta, horregatik, haren ingurukoek bete zuten atzo Josu Urrutiak bi hilean behin egiten duen agerraldia. «Hamabost hilabete daramatzagu etengabe hizketan. Hasi ginenean, Kepa ez zen titular. Bi aldeek egin dugu aurrera. Uste dut antzeman dugula zer nahi zuen beste aldeak. Orain hilabete elkargune batera iritsi gara, eta orain Kepak zer erabaki zain gaude, ea bai ala ez esaten duen. Ezin zaio klubari eskatu bakarrik dena ordezkatzea. Jokalariak klubaren inguruaren ordezkari ere badira zelaian. Badaude keinuak egiteko moduak, eta Iñaki Williamsek hala egin du, lasai egoteko mezua zabalduz, 'ez dut hemendik mugitu nahi' esanez», azaldu zuen Athleticeko presidenteak.

Urrutiak aitortu zuen ez dakiela zer erantzungo duen Kepak. «Ez dakit gure eskaintzari baiezkoa ala ezezkoa emango dion. Aurretik izandako kasuetan gertatutakoari errepara diezaiokegu. Fernando Llorenterekin, adibidez, denbora asko egon ginen hizketan, eta, azkenean, esan zuen ez zuela berrituko. Ikusiko dugu zer gertatuko den orain. Taldearen goi mailako jokalari batenaren pareko eskaintza egin diogu. Uste dugu eskaintza ona dela, baina auskalo. Ez litzateke izango ezetz esaten diguten lehen aldia».

Atezainak erantzuteko data zehatzik ez dago. «Ez dakit. Bihar [gaur] izan daiteke, edo datorren astean. Fernando Amorebietarekin, esaterako, urtarril amaieran esan genuen ez zuela berrituko. Esan beharreko unea zen. Kasu honetan, zain gaude oraindik».

Hainbat taldek dute begiz joa Kepa, Paris Saint-Germainek, Juventusek eta, batez ere, Real Madrilek. Espainiako taldeak neguko merkatuan bertan haren etete klausula —20 milioi euro— ordain dezakeela argitaratu dute zenbait egunkarik. Horren berririk ez du Atheticeko presidenteak. «Ez jokalariaren gertukoek, ez Real Madrilek ez digu halakorik esan. Athletic ez da klub saltzailea».

Ez du galdutzat ematen. «Badakigu zer esaten den han eta hemen, baina, Athleticekin ez duela berritu nahi esaten diguten arte, baikorra izan beharra dut. Aukera guztiak erabili behar ditugu: Kepa hemen geratzea nahi dugu. Guk gure esku dagoen guztia egin dugu hori hala izan dadin; baldintza onenak jartzen saiatu gara. Ez gara ez azkarrenak, ez inozoenak. Baikorrak izan beharra dugu, eta Kepak zer erabaki zain geratu».

«Taldea goraka doa»

Keparen ingurukoek bete zuten Urrutiaren agerraldia, baina presidentea taldearen jardunaz ere mintzatu zen. Haren ustez, «goraka» doa, baina hobekuntza hori «berretsi egin beharra dago» hurrengo partidetan. «Talde asko gaude tarte txikian sailkapenean. Gure momenturik onena eta erregulartasuna topatzen saiatzen ari gara. Emaitzei dagokienez, konfiantza hartu dugu, eta hobetu ere egin dugu. Geure buruaren eredu izan beharra dugu. Bielsaren azken sasoian ez, beste seietan eman dugun maila ikusi besterik ez dago. Bosgarren urtez jarraian ari gara Europan jokatzen, eta hori ez da batere erraza. Aurten ere lehia horretan egon nahi dugu».

Sasoi honetan sarri egon da zalantzan Kuko Zigandaren gaitasuna. Urrutiak «normaltzat» jo du hori, «batez ere emaitza eta jokoa onak ez direnean». Ziganda «entrenatzaile borrokalaria» dela azpimarratu zuen. «Bielsak eta Valverdek bezala, Zigandak ere badu gaitasuna garai zailetan aurrera egiteko».

Taldearen jokoaren inguruko aspaldiko eztabaidaz ere iritzia eman zuen. «Onena litzateke bikain jokatzea eta emaitza onak lortzea, baina zera da benetan garrantzitsua: taldea, ondo jokatu edo ez, lehiakor izan dadila, aurkaria baino gehiago izan dadila. Talde honek ondo joka dezake, baina, ez duenean hala egin, erakutsi du beste modu batera ere atera ditzakeela aurrera neurketak. Taldea eta entrenatzaile ondo ari dira lan horretan. Uste dut badugula taldea horretarako».

Keparen geroaz ez ezik, bereaz ere galdetu zioten Urrutiari, ea bi urte barru berriro aurkeztekoa ote den. Ez zuen argibiderik eman. «Athletic egunero hobea izateak axola zait bakarrik. Ez naiz erotzen ari aulki batera lotzeagatik».


Infantilak etxean, arratsaldean

Pala eta esku pelotako hiru partidu jokatu zituzten astigartarrek atzo, eta gaurkoan, infantil mailako pelotarien txanda izango da. Oiarpekoen kontra jokatuko dute, 17:00etan hasita herriko frontoian.


23_LAB-ek deituta, manifestazio jendetsua Lasarte-Orian

Jendetsua izan da LAB-ek Usurbil eta Lasarte-Oriarako deituta zuen manifestazioa. Bertan, martxoaren 29ko grebarako deialdia luzatu nahi izan diete herritarrei eta "inposaketa, ukazio eta errepresioaren gainetik", justizia sozialean oinarritutako Euskal Herri burujabe baten aldeko aldarria egin dute.

Jende asko bildu da LAB-ek deituriko manifestazioan, "Inposaketen aurrean, burujabetza" lemapean.

Herriko kaleak kolore gorriz jantzi dira gaur iluntzean. LAB-ek deitutako manifestazioan Usurbil eta Lasarte-Oriako ehundik gora lagun bildu dira langileen eskubideen defentsan. Herriko kaleak zeharkatu ostean, Jon Martin Lasarte-Oriako LAB-eko bozeramaleak hitza hartu du eta grebara joateko arrazoiak azaldu ditu.

Grebarako arrazoiak

Martinen hitzetan, krisia hasi zenetik, diru publikoa bankuei "oparitu" egin zaie, eta oraindik ere hala gertatzen omen da. Bestalde, langileak erreforma eta murrizketak bata bestearen atzetik pairatzen ari direla salatu du eta horrek langabezia hedatu eta "beldurra" zein "ezinegona" zabaldu besterik ez dituela egin esan du. Izan ere, kaleratzeak "merkeagoak" izango direnez, prekarietatea "mugarik gabe" zabalduko denaren beldur dira LAB-eko kideak eta emakumeen eta gazteen kolektiboa kolpatuko omen ditu gogorren.

Kapitalaren helburuak

Martinen arabera, kapitalak hurrengo helburuak markatuta ditu jada: "Babes sozialaren esparrua zein Hezkuntza eta Osasun sistema publikoa ditu begiz jota, baina badakigu kapitala ez dela inoiz konformatzen, badakigu ez dela geldirik geratuko. Beraz, guzti honi aurre egin behar diogu, eta horretarako, martxoaren 29a langileon borrokan mugarri izatea nahi dugu Euskal Herriak ezetz esango baitie inposaketei". Argi dute era berean, Euskal Herriak burujabetza ekonomiko eta politikoa behar dituela, justizia sozialen oinarritutako gizarte bat eraiki ahal izateko.

Amaiera eta deialdiak

"Gora Euskal Herria askatuta!" eta "Gora Euskal Herria sozialista!" aldarriak oihukatuz eta eusko gudariak kantatuz amaitu dute manifestazioa. Horretaz gain, martxoaren 29an goizeko 8:00etan eta arratsaldeko 16:00retan kotxe karabanak antolatu dituztela jakinarazi dute eta bertan parte-hartzeko deialdia luzatu dute herriko LAB-eko kideek.


Euskarari eta Euskal Herriari iruzurrik ez!

Urte hau Korrika urtea dugu. Jakina da Korrika euskararen alde Euskal Herrian egiten den egitasmo jendetsuena eta erraldoiena dela, eta, beraz, helburu dugun Euskal Herri euskalduna lortzeko bidean egitasmo garrantzitsua da.

Azken hamarkadetan, euskalgintzaren, eragile batzuen eta herritarren lanari esker, baita Korrika antolatzeari esker ere, hilzorian zegoen euskara neurri batean berreskuratzea lortu da. Baina indarrean dagoen marko zatikatzailearen araberako euskara berreskuratzeko lanak berea eman du. Bide honetatik ez dugu euskararen etorkizuna ziurtatuko, are gutxiago Euskal Herri euskalduna lortuko. Helburua lortzeko marko demokratikoa behar dugu, Korrikaren ibilbideak ongi marrazten duen lurraldea onartuko duen markoa. Horrez gain, euskararen ofizialtasuna ere beharrezkoa da. Izaera ofizial eta erreal honek euskara Euskal Herriko hizkuntza nazionala, berezkoa eta lehentasunezkoa izendatuko du; eta euskaldunon hizkuntza-eskubideak bermatuko ditu. Bide honetatik, ateak irekiko zaizkio hizkuntza-politika berria ezartzeko aukerari.

Euskal Herriarekin batera euskarak aldaketaren garaia bizi du, eta gure esku dago edozein modukoa ez izatea. Izan ere, sektore erregionalistek aldaketa-premia hau indarrean dauden menpeko hizkuntza-politikak berritzeko baliatu nahi dute, herritarren gogoari eta euskararen beharrei iruzur eginez. Beraz, makina bat lan dugu egiteko Euskal Herria euskalduntze bidean eta guztiok dugu gure tokia eta egitekoa, denon zeregina baita. Zergatik ez bihar 20:30ean Eskuztan korrika eginez, adibidez?


Mikel Martinez de Morentin: "5G teknologiak gizartearen kontrol gehiago ekarriko du"

5G teknologiak telekomunikazioen mundura iralutza ekarriko duela esaten da, hau da, teknologia inalambrikoa, komunikazioa eta Internetera sarbidea, oraingo 4G-aren eboluzioa. Aurrerapen honek abiadura gehiago ekartzen du, baina, Ekologistak Martxan taldeko kideek teknologia "arriskutsua" dela adierazi gura izan dute, eta giza-osasunean eragina izan dezakeela, besteak beste.


Sei erlama elkar ziztaka

Bihar estreinatuko da 'Erlauntza', Kepa Errastik idatzi eta Mireia Gabilondok zuzendu duen obra. Bost egunetarako sarrerak agortu dira Donostian


Irailaren 2an jokatuko da V. Igartzako Mendi Duatloia

KIROLA // Irailaren 2an, Igartza Mendi Duatloiarekin hasiko da Euskal Herri Mendi Duatloien zirkuitua. 9 proba puntuagarri izango dira; Arriaranen (irailaren 30ean) eta Zegaman (azaroaren 5ean) ere jokatuko dira. Izen ematea: www.kirolprobak.com.


Arkonada, Gorriz, Santi Bakero eta aurpegi ezagun gehiago Jesus Mari Larrañaga 'Gindi'-ri egindako omenaldian

Gindin Lagunek, Errealeko beteranoek, Eibarko futbol taldeak eta Bergarako Kirol Elkarteak antolatuta, omenaldi xume baina jendetsua eskaini diote bergarar Jesus Mari Larrañaga Gindi-ri. Agorrosingo futbol zelaian batu dira Realeko jokalari ohiak, Eibar taldekoak eta baita, nola ez, baita Bergarako futbol taldeetako jokalariak ere.

Goizeko 10:00etan ekin diote egitarauari Bergara Kirol Elkarteko lehenengo mailako jubenilak izandako jokalariek jokatu duten partiduarekin eta 11:30ean izan da omenaldia. Txalo artean jaso dute Jesus Mari Larrañaga Gindi eta zelai erdira iristean Agurra dantzatu dio Joxu Aranak. Ondoren etorri dira bestelako eskaintzak; esaterako Bergara Kirol Elkarteko presidente Iñigo Zaitegik kamiseta bat oparitu dio eta Jabi Iñarrak Lasa jatetxean bi pertsonarendako gonbidapena eman dio.

Alberto Gorriz Bixiok, Luis Arkonadak, Expositok eta Santi Bakerok Realeko kamiseta oparitu diote eta Eneko Kortabarriak, berriz, Gindi Lagunak egindako kamiseta berezia. Julen Juaristi Bergara Futboi Taldeko jokalariak eman dio harendako propio egindako bideoa. Gindirendako bakarrik ez, haren emaztearendako ere izan da aipamenik. Jabi Igartzak lora sorta eskaini dio.

Ondoren, Realeko Beteranoek eta A ze flaxa Bergara taldeko kideek partidua jokatu dute. 1-5 irabazi du Realak partidua. Ondoren, bazkaria egin dute Seminarioko karpan. 230 lagun inguru batu dira bertan.


Garapen ekonomikoa eta enplegua sustatzeko estrategia berria jarri du martxan Plentziako Udalak

BOGA! Plentziarako ekonomiaren garapenerako eta enplegua sustatzeko programa bat da; herritar denei zuzenduta dago eta horren helburua da datozen urteei begirako plana martxan jartzeko ideiak batzea.

Plentziako ekonomia garatzeko eta bertako enplegua sustatzeko programa abian jartzeko asmoz, Udalak herritarren iritziak bildu gura ditu, "plentziarrek eurek eurentzat diseinatutako hainbat ekintza garatzeko", arduradunek azaldu dutenez. Horretarako, BOGA! programa jarri dute martxan, "herritarren ideia eta kezkak entzun eta ulertzea funtsezkoa da, lagungarri izango baitira Plentziaren garapen ekonomikorako eta enplegurako konponbideak sortu eta definitzeko".

Nola funtzionatzen du BOGA! proiektuak?

Hainbat pertsonako lantalde bi sortuko dira (herritarrak, bertako merkatariak, elkarteak…). Horiek elkarlanean arituko dira hainbat hilabetez eta 5 saio egingo dituzte denera.

Saio horiek profesional batek koordinatu eta zuzenduko ditu; berak eskainiko ditu ekintza estrategikoak asmatzeko eta diseinatzeko behar diren tresnak. Proiektu berri horiek lagungarri izango dira Plentziak etorkizun itxaropentsu bat izan dezan enpresa arloan.

Proiektuan parte hartzeko interesa dutenek udal-erregistroan izena eman ahal izango dute, www.plentzia.eus webgunean bertan. Bestela, udaletxera hurbildu ahal izango dira, abenduaren 9a baino lehen.


Sound Sisterra gaur Itsaskin

Itsaski tabernan musika saioa izango da gaur arratsaldetik aurrera. Kale Nagusiko Sound Sisterra izango da musika jartzen, 20:00etatik aurrera.


Bakeolak bideratuta, hainbat herritar elkartzen aritu dira herrian

Euskal Herrian horren sustraituta dugun gatazka politikoak eragindako zauria sendatzea du helburu Bakeolak, historian zehar barru-barruko orbain bihurtutakoak azaleratzea eta elkarrizketaren bitartez konponbidea bilatzea. Izenak berak dioen moduan, bakea lantzeko ekimena da Bakeola.

Bakeolak eta Udalak proposatuta, elkartu eta hitz egiteko prest agertu ziren sei lagun, ezberdinen arteko elkarrizketarako prest. 2015ean bildu ziren lehendabizikoz, Jesus Antonio Makazaga Manterola –Orio 1960–, Mari Jose Garate Etxeberria –Orio, 1963–, Iñaki Iturain Azpiroz –Orio, 1956–, Koro Sarasola Aldaz –Orio, 1954–, Eneko Dorronsoro Portularrume –Orio, 1972– eta Mirari Arriola Irizar –Orio, 1990–. Urtebeteren ondoren, beste urrats bat eman nahi dute: egiten dituzten topaketetara herritar gehiago bertaratzea nahi dute. Salatxo aretoko ateak parez pare irekita dauzkate, eta beso zabalik hartuko dituzte joaten direnak.

Taldeak hiru saio prestatu ditu udazkenerako Konponbidean al goaz Orion? izenburupean, hiru ostegunetan, Salatxo gelan. Urriaren 20 eta 27an, zine-foruma: Mujeres en construcción eta Glencree filmak emango dira, ondoren debatea sortzeko; eta azaroaren 4an, tailer bat egingo da: Oriotarron ordua. Herritar guztiak gonbidatuta zaudete.

Zer da Bakeola?

Maider Martiarena–arduraduna–: Aurreko agintaldian hasi ginen harremanetan Udalarekin, orduko alderdiekin. Ohartu ginen garrantzitsua zela bizikidetza plan baten baitan hainbat gai jorratzea, tartean bakearena; eta alor horretan herritarrei ibilbide bat eskaintzea erabaki zen. Seiko taldea sortu zen eta indarkeria politikoak eta terrorismoak eragindako bizipenak elkarri azaltzeko bildu gara. Hitz egiteko. Hildakoak eta haien familiak beti aipatzen dira, eta hori garrantzitsua da, noski; baina indarkeria politikoak baditu beste maila batzuk eta horretaz hitz egitea ere garrantzitsua ikusten genuen, horrek eragina duelako herritarrengan.

Nola askatu daiteke indarkeria politikoak eragindako kaltea?

Koro Sarasola: Kronologikoki hainbat gertakari historiko markatu genituen eta bakoitzak bere begiradatik kontatu zuen horiek gure bizitzan eta inguruan izandako eragina. Batzuk urruti sentitzen ditugu, beste batzuk gertuago. Segun eta minaren zein aldetan zauden, beste aldean dagoenari ez diozu horrenbesteko garrantzia ematen, baina horrelakoetan bakoitzak zer esan baduela ikusten duzu.

Martiarena: Gertaera baten ikuspegi ezberdinak mahai gaineratzen dira..

Sarasola: Baina, tamalez, gure artean ikuspegiak ez dira horren desberdinak. Urrutiago sumatzen dituzun pertsonak bertaratu ez izanak pena eman dit.

Zuk, Mirari, adinagatik besterik ez bada, gainontzekoak baino urrunago sentituko dituzu gertakari horiek...

Mirari Arriola: Gazteagoa naizenez, nik transmisioz jaso dudana kontatzen nuen bileretan. Ez dut besteek bezainbeste bizi. Kanpotik gehiago, eta gertutik azken hamarkada besterik ez. Aldi desberdinak bizi izan ditugu.

Familiarengandik jasotakoa beran ahotik ere entzuteak, beren perspektibatik, baliagarria egin al zaizu?

Arriola: Familian ez da asko hitz egiten horrelako kontuez. Kasualitatez bizipenen bat edo beste kontatzen dute, eta horrela izaten duzu horien berri; baina, oro har,gutxi hitz egiten da. Gune honetan gaiaz lasai hitz egitea lortu dugu, gune askea izatea, eta hori oso lorpen positiboa da.

Sarasola: Bai, bizipenak modu askean kontatzen ditugu. Gutxi edo gehiago, guztiak ondo moldatzen ginen. Aniztasunetik herren gelditu gara, motz, ez dugu asko eztabaidatu.

Baina taldea ez da itxia, ezta?

Martiarena: Ez, ez. Eta beste perspektiba batetik hitz egin zezaketenak gonbidatu ditugu eta batzuk animatu dira, baina agenda arazoengatik ez dute etortzerik izan.

Arriola: Orain bigarren pauso bat eman nahi dugu. Taldea zabaldu eta beste jende batek ere beren esperientzia kontatzea gustatuko litzaiguke.

Zuek, esaterako, nola izan zenun ekimenaren berri?

Sarasola: Guri bezala, beste 20 bat pertsonari bidali zien Udalak gutuna etxera. Nik ez nekien horretan zebiltzanik ere. Bizikidetza kontuak beste tokietan egiten zirela bai, banekien; baina ez hemen, Orion. Pentsatu nuen gune egokia izan zitekeela nik jasandako minaren aitortza eskatzeko eta kalte egin didatenei irekitzeko. Hasieran erreparoa ematen zidan, noski. Ez nekien nor egongo zen. Baina lagun batek esan zidan berari ere iritsi zitzaiola, eta hor egon behar genuela uste genuenez, animatu egin ginen.

Martiarena: Udalean zerrenda egin zen gaiarekin sentsibilizatuta egon zitezkeenena: mutilak, neskak, helduak, gazteak…, ahots desberdinak entzutea oso interesantea da.

Sarasola: Ados, baina berriz diot pena sentitu dudala ez garelako sentsibilitate guztietako jendea elkartu.

Eta, gutuna jaso eta gero, zergatik animatu zineten?

Arriola: Badakizu mina egon dela, jendeak sufritu egin duela. Min horri buelta ematea garrantzitsua da. Gainera, normalean, herriko ekimenetan parte hartzera animatzen naizenez, honetan ere bai!

Sarasola: Gauza bat neukan kontatzeko, nire bizipenak nituen zabaltzeko. Horregatik.

Arriola: Finean, denok jarri beharko dugu gure partetik egoera aldatzeko, aitortza bat emateko bizitakoari.

Eta balio izan du sentsibilitate ezberdinetako jendearen falta sumatu arren?

Sarasola: Guztiarekin ikasten da, baina pluralagoa izatea falta zaio…

Arriola: Akaso, kasu horretan, zailagoa egingo litzaiguke hitz egitea…

Sarasola: Baina horretarako gaude. Badakigu besteak ere sufritu egin duela, sufrimendua ez baita alde bakarrekoa. Arriola: Sufrimendua denontzat berdina izan da, guztiek sufritu dute.

Sarasola: Orio herri txikia da eta arraunagatik bakarrik ia herritik botatzen zaituzte. Gai honekin berdin gertatu zen. Hasierako hauteskundeetan jendea alderdi batekin ala bestearekin lerrokatu zenean, oso gauza itsusiak gertatu ziren.

Zergatik diozu hori?

Sarasola: Nik, nire ikuspuntutik, batzuek gauzak oso erraz izan dituztela ikusten dut. Ez naiz damutzen nire bideaz, baina jende batek ez du barkatzen. Orio zentzu horretan oso herri primitiboa izan da: arrauna, Ikastola/Zaragueta, politika… Zerrenda batean egoteagatik elkarte gastronomikoetatik atera behar izan dute batzuek. Eta gezurrak ere esan dira eta gezurrekin kalte asko egin da. Horregatik entzungo nuke gustura beste alde batetik ikusi dutenen iritzia. Batzuetan kalean, behar ez den tokian, erraztasun handiarekin hitz egiten dute. Gustura entzungo nieke espazio honetan.

Orioko bizikidetza hobetuko litzatekeela uste al duzue elkarri entzungo bazeniote?

Sarasola: Uste dut baietz. Zauri asko irekita daude eta jende batek gatza bota dio zauriari.

Martiarena: Herri guztietan gertatzen da hori. Baina askotan zuk bezala pentsatzen duenak ere bestelako ñabardura edo zertzelada batzuk ikusiko ditu. Zertzelada horiek beste baten ahotik entzuteak, parez pare zaudetela, beste ikuspegi bat ematen dizu.

Sarasola: Kontua da Orion guztiak ezagunak garela, guztiok dakigula zein den bestea. Orduan, pertsona bakoitza pentsaera batekin lotzen dugu…

Baina horiek aurreiritziak dira, ez du zertan zuk uste duzuna pentsatu…

Sarasola: Ez, horregatik gustatuko litzaidake gauzak aurpegira esateko aukera edukitzea. Ezkutuan ibiltzea erraza da, merkeegi atera zaie batzuei.

Eta nola animatuko zenituzkete orain arte parte hartu ez duten horiei?

Arriola: Beste prozesu bat hastera goaz. Prozesu irekia izango da eta beso zabalik hartuko ditugu.

Martiarena: Prozesu honetan zine-forum antzekoak egingo ditugu, adibidez. Eta horietatik abiatuta, ezberdinen arteko elkarrizketak sortzea da asmoa. Esan bezala, ateak zabalik ditugu.


Tokiko fauna-ondarearen defentsari lehentasuna emateko eskatu diote Enrique Ramos Ekologia zinegotziari

Gero eta kaio gehiago hurbiltzen ari omen dira Donostiako zenbait tokitara, batez ere hondartzara, eta udalak jakinarazi du herritar ugariren kexak jaso dituztela. Udalaren arabera, San Markoko zabortegia ixteak eragin du hori, kaioek han baitzuten elikatzeko gune nagusia. Orain herritarrek utzitako zaborren bila jo dute kaioek. Ekologia zinegotzi Enrique Ramosek esan du udala aztertzen ari dela zer egin hegazti horien “ugaritzea” saihesteko. Kaioak uxatzea eta horien zenbatekoa kontrolatzeko sistema bat jarri nahi dute hurrengo udaldirako.

Itsas Enara Ornitologia elkartearen ustez “paradoxikoa” da kaioak “kontrolatzeko” neurri hau Ekologia zinegotziak iragarri izana, eta harridura agertu du: “Ekologia zinegotzi batek basa-animaliarik gabeko hiri-eredu bat sustatu beharrean, fauna-ondarea babesteaz arduratu beharko luke”. Enrique Ramos zinegotziari gogorarazi diote Donostian eraikinetan ugaltzen diren kaio-bikoteak “eskuko atzamarrekin zenbatu daitezkeela” eta euskal kostaldean kaio hankahorien populazioa egonkortuta dagoela, gainbehera luze baten ondoren.

Bestalde, azpimarratu dute Donostia, eta zehazki Urumearen bokalea, Euskal Herriko punturik onenetakoa dela hainbat kaio espezie –horietako batzuk ez-ohiko espezieak izanik– behatzeko eta haiei argazkiak egiteko, eta ornitologo ugari erakartzen dituela. Gainera, Urumearen bokalea kaioen eraztunak irakurtzeko ere bisitatzen dute zaleek, eta horiek Europako eraztun-proiektuetako ikerketa-lanetan laguntzen dute (herritarren zientzia-ariketa nabaria). Bi jarduera horiek arriskuan egongo lirateke tokiko kaioei, edo migrazio-bidaietan Donostian geldialdi bat egiten dutenei, jazartzeko neurriak hartuko balira: “Eta ez genuke ahaztu behar, halaber, Aranzadi zientzia elkarteak kaioen inguruko ikerkuntzari dagokionez sortzen duen ekoizpen zientifikoa, neurri handi batean tokiko populazioetan zentratua”.

Zinegotziari eskatu diote lehentasuna emateko tokiko fauna-ondarearen defentsari, eta ez “erabat alarmistak diren diskurtsoei”, euren ustez, basa-faunarik gabeko hiri baten eredua sustatzen baitute.


Iñaki Gracia kartzelatzeko agindu du epaileak

Iñaki Gracia (Errenteria, Gipuzkoa) presoa Espainiako Auzitegi Nazionalera eraman dute gaur, atzo Frantziak Espainiaren esku utzi ondoren, eta epaileak kartzelan sartzeko agindu du.

ETAko kide izatea egotzita Frantzian ezarri zioten zigorra beteta kanporatu zuten atzo, eta Espainiako Poliziak atzeman egin zuen. Soto del Real espetxean egin du gaua, eta gaur hiru auziren berri eman diote auzitegian.

Amnistiaren Aldeko Mugimenduak (AAM) salatu duenez, Frantziak eta Espainiak ez dituzte bete estradizio prozeduraren arauak. Azaldu duenez, Gracia preso zela, Espainiak estradizio eskaera egin zion Frantziari. Frantziak eskaera ontzat eman zuen, baina Espainiak ezeztatu egin zuen gero eskakizuna. Eskaera ezeztatzen den kasuetan entregatua ez izateko eskubidea izaten da, AAMren esanetan. Hortaz, eskubide hori urratu egin dela salatu du.


Iruñan iragan berri den Ikergazte kongresuan parte hartutako Aitor Plazarekin mintzatu gara irratian berean.


Bakartxo Tejeriarekin elkarrizketa, gaur goizean, 'Egun On Euskadi'n

Legebiltzarreko presidenteak egun eguneko gaiak aztertuko ditu Estepan Aldamiz-Etxebarriarekin.

Gaur goizean, Estepan Aldamiz-Etxebarriak Bakartxo Tejeria Legelbitzarreko presidentea elkarrizketatuko du 'Egun On Euskadi' ETB1eko albistegian, eta egun eguneko politika gaiak aztertuko dituzte elkarrekin. Horrez gain, Mikel Aramendi eta Iñaki Galdos kolaboratzaileek eguneko albiste nabarmenenen inguruko solasaldian parte hartuko dute.

'Egun On Euskadi' astelehenetik ostiralera izaten da ikusgai, 09:00etatik aurrera, ETB1en eta online.


Lan onarengatik bi aipamen Europako Batasunean

Europako Batasuneko Lurraldeen Batzordeak Gipuzkoaren lana aitortu du bere 2011 Krisiaren Aurkako Planean, krisiaren aurkako politikak eta haiek jarraitzeko tresnak egiteagatik.

Adegik, Gipuzkoako enpresaburuen elkarteak, ekimen horietan parte hartu du, eta pozik azaldu da Europako Batasunak egindako aipamen on horregatik.

Mondragon, eredu

Aipamen positibo gehiago izan dira Bruselan. Izan ere, CECOPek –Europako Lan Bazkidetuko Kooperatiben Konfederazioa– Mondragon Taldea eredutzat jarri du krisi ekonomikoaren aurrean bizi-iraupena eta aurre egiteko indarra erakusten duten talde gisa. Joan den eguaztenean izan zen hori.


"Gizon zuriek indiar emakumeen aurka egindako sexu delituak zigorgabe geratzen dira"

Edward Chu (Kaliforniako Santa Rosa, AEB, 1974) mediku eta antropologoak navajo indiarrak artatzen ditu Tuba City (Arizona) hiriko ospitalean, Regional Health Care Corporation-en bitartekaritzaz. Gizarte begirada eta ikuspegi klinikoa uztartuz ehuntzen du bere lana.

Connecticut, Boston eta Baltimore artean hazi eta ikasi zenuen. Baina ia 3.500 kilometrora, AEBetako beste muturrean, Arizonako basamortu erdian lan egitea erabaki duzu, Navajo nazioko kokagune handienean. Zergatik?

AEBetako osasun sistema, herritarrentzat ez ezik, medikuntza soziala egin nahi dugun profesionalontzat ere izugarri frustragarria da. Amerindiarren erreserba batean aritzeak, ordea, baldintza sozio-ekonomikoek hiritarren osasunean duten inpaktua ulertzeko gakoak ematen dizkigu egunero. Komunitate-osasunaren alde eragiteko leku aproposa da.

Zergatik diozu medikuentzat ere sistema atsekabegarria dela?

Imajinatu urgentzietan aritzen zarela, diabetes krisi betean iritsi den gaixoa egonkortzea lortu eta alta emanda etxera bidaltzen duzula. Badakizu egun gutxira ospitalean izango duzula berriz ere, ez duelako dirurik intsulina tratamendua ordaintzeko, ez daukalako asegururik edo ordaintzen duen aseguruak ez duelako horrelakorik barne hartzen.

AEBetako gainerako herritarrekin alderatuta, zer nolako osasunerako sarbidea dute jatorrizko herriek?

Antzeko egoera sozioekonomikoetan bizi diren estatubatuarrekin alderatuta, pribilegiatuak dira; erreserba barruan bizi eta jatorrizko tribu bateko kide direla frogatzerik badute behintzat, zerbitzu medikoa ordaintzetik salbuetsita daudelako. Pribilegioa erlatiboa da noski, Gobernu Federalak jatorrizko indiar hauetako bakoitzarentzat estimatutako aurrekontua ez delako iristen aseguru pribatua duen hiritar estatubatuar arrunt batek horretan inbertitzen duen kopuruaren erdira ere eta, beraz, zerbitzu oso oinarrizkoa jasotzen dutelako. Baina, era berean, eta kontuan hartuta Tuba Cityn adibidez langabezia-tasa %50ekoa dela, salbuespen horri esker ez balitz, populazioaren gehiengoak ez luke inongo estaldurarik izango. Orain egoera askoz kaskarragoan daude hiritartasuna ez duten etorkinak.

Zergatik?

2015ean Obamak derrigorrezko bilakatu zuen hiritar orok osasun asegurua edukitzea, eta honek barne hartu beharreko gutxieneko zerbitzuak ezarri zituen erreforma harekin. Gutxieneko horiek ordaintzerik ez zuten hiritarrei zuzenduriko diru-laguntza sistema oso bat ere jarri zuen martxan. Kanpaina mediatikoak ez zuen kontatu, baina, diru-laguntza horietarako dirua ordura arte GKEetara eta karitate klinika publikoeta bideratzen zela eta, ondorioz, haien onuradun ziren hiritartasunik gabeko etorkinak babesgabe geratu direla.

Ba al dago bestelako mugarik navajoei eta gainontzeko jatorrizko tribuei zuzenean erasaten diena?

Obamaren erreformari lotutako diru-laguntza sistema berriak ehunka mila paziente sartu zituen osasun sistemara bat-batean. Aldiz, gutxienez zortzi urte beharko ditugu sendagile eta erizain berriak formatu eta hauek sistemara gehitzeko. Ondorioz, muga ekonomikoa gainditzea lortu duten gaixo askok ganorazko arreta jaso gabe jarraitzen dute, hain justu, profesionalak falta direlako.

Argazkia: Igone Mariezkurrena

Baina honek zergatik eragiten die indiarrei gainontzeko hiritarrei baino nabarmenago?

Tira, oro har, hiri nagusietatik urruneko nekazalguneetan bizi diren guztiei eragiten die, leku hauetan are larriagoa delako giza-baliabideen eskasia, baita anbulantzia eta bestelako baliabide materialena ere. Baina indiarrak beste inor baino isolatuago bizi dira, Gobernu Federalak jatorrizko tribuei aitortu zizkien eremuak, erreserbak alegia, kasu gehienetan ez daudelako euren berezko lurretan, baizik eta Gobernuarentzat interes handirik ez zuten eremu pobre, antzu eta garatugabeetan. Irisgarritasun eskaseko esparruetara desplazatu zituzten, hiriguneetatik urrun daude, eta osasun sistematik ere bai hortaz.

Zeintzuk dira Tuba City erreserban maizen artatzen dituzuen patologiak eta zer lotura dute navajoen bizimoduarekin?

Gaitz larri gehien-gehienak langabeziak eragindako alkoholismoarekin, sedentarismoarekin eta gizentasunarekin lotutakoak dira: diabetesa, gibeleko patologiak eta kardiobaskularrak nagusiki. Batez ere 20–40 urte bitarteko belaunaldiei eragiten die, zaharragoek dieta tradizionalari eusten diotelako oraindik eta, oro har, bizitza aktiboagoa egiten dutelako, ur bila edota egur bila joatearen ardurari ere eutsi diotelako. Bestalde, indarkeria maila izugarri altua da erreserban, kasik familia guztiek galdu dute kideren bat, eta erailketa horiek ezagunen artean gertatzen dira gainera, bereziki lagun, ahizpa-anaia edo lehengusu-lehengusinen artean, baita bikotekideen artean ere, bi norabideetan. Elkarrekin edateko geratzen dira, mozkortu eta borrokan amaitzen dute.

“Gaitz larri gehien-gehienak langabeziak eragindako alkoholismoarekin, sedentarismoarekin eta gizentasunarekin lotutakoak izaten dira: diabetesa, gibeleko patologiak eta kardiobaskularrak nagusiki”

Sexu indarkeria ere ohikoa al da?

Bai. Hamabost bat urte dituztelarik neskatxak gauez ateratzen hastearekin batera, bortxaketen biktima izaten hasten dira. Erasotzaileak, maiz, erreserba kanpoko gizon zuriak izaten dira. Navajo Gobernuak onartutako legeak navajoengan bakarrik dira aplikagarriak eta, aldi berean, zigor-kode federalak ezin ditu zigortu Navajo Gobernuaren eskumenekoa den eremuan gertatutako delituak. Hortaz, gizon zuriek indiar erreserbetan eta indiar emakumeen aurka egindako sexu delituak linbo legal batean geratzen dira, zigorgabe.

AEBetan nahiko zabaldua den uste batek dio alkoholak eragin azkarragoa eta handiagoa duela indiarrengan, eta arrazoi genetiko berberarengatik menpekotasunerako joera handiagoa dutela.

Uste oso zabaldua da, bai. Baina urtetako esperientziak erakutsi dit hau arazo sozio-ekonomikoa dela, ez kulturala, eta antzeko baldintzatan bizi diren estatubatuar zuriek ere jotzen dutela alkohol nahiz drogetara frustrazioaren aurkako baltsamo gisa. Kontua da Gobernuak eremu bereziki gogorretara desplazatu zituela jatorrizko tribuak, kasu askotan basamortu erdira. Tuba Cityn, esate baterako, supermerkatu bat eta fast food jatetxe bat besterik ez dago. Orain bi urte zine txiki bat zabaldu zuten, baina umeek eta nerabeek ez dute aisialdirako beste alternatibarik.

Eta zertaz bizi dira?

Tradizionalki nekazaritza eta abeltzaintza izan dira navajoen ekonomiaren zutabeak. Lurrak Gobernu indiarrarenak berarenak dira, eta bera arduratzen da familia bakoitzari sail bat edo beste egokitzeaz. Ur-iturriren bat duten lursailetan bizi direnek ardiak, behiak, zaldiak... hazten dituzte, eta nahiko ongi bizi dira, alkoholismo arazorik gabe. Baina Gobernu indiarraren barruan ere ustelkeria itzela da eta, beraz, lurren banaketa faboritismotan eta mesede-truketan oinarritu ohi da. Ikatz meategi bat ere badago, baina honek eskaintzen duen lanpostu kopurua txikiegia da 8.500 biztanletik gorako populazio batentzat, eta horregatik askok armadan ematen dute izena, soldata ez ezik hezkuntza ere jasotzeko.

2014an Gobernu Federalak 554 milioi dolarreko konpentsazio-akordioa sinatu zuen Navajo Gobernuarekin, natura-baliabideen kudeaketa txarragatik. Zer gertatu da diru horrekin?

Gobernuak komunitate indigena bati egin dion inoizko konpentsazio ekonomiko handiena izan zen, historikoa. Eta ustez Navajo Gobernuak kobratua du. Baina ez dirudi herritarrengana iritsi denik. Familia asko zolatu gabeko etxeetan bizi da oraindik, argindarrik eta urik gabe; eta honek, jakina, eragin zuzena du euren higienean, osasunean eta bizi kalitatean. Ez daukate zauriak garbitzeko modurik, adibidez. Edo, esate baterako, gurpildun aulkia edota ibiltzen laguntzeko eskorga behar dutenak nekez mugi daitezke kalean zein etxe barruan. Bestalde, nahiz eta egunerokoan navajoek ez duten ez tabakorik ez beste ezer erretzen, pipa zeremonia berezietarako bakarrik gordetzen dutelako, asmadun ume asko artatzen dugu, eta biriketako beste zenbait arazo duten helduak ere bai, su-egurra erabiltzen dutelako sukaldean, etxea berotzeko edota zaborra erretzeko.

Argazkia: Navajo Times

Trump-ek Standing Rock-eko (Ipar Dakota) lur sakratuen barruan eraiki nahi duen oliobidearen aurka altxatu zen Sioux Nazioa 2016an. Beste tribu batzuk ere batu ziren protestetara eta, proiektua geldiaraztea ez ezik, amerindiarren eta hauen eskubideen auzia aspaldiko partez ikusaraztea lortu zuten.

Bai. Ekimen hark jatorrizko herriak ez ezik, ekologistak, politikariak, gerra beterano zenbait eta Hollywoodeko izarren bat ere engaiatzea lortu zuen. Une batez lehen planoan egon ziren, baina azkar erori dira ahanzturan berriro ere. AEBetako hiritar gehien-gehienek ez dakite ezer bertako jatorrizko herrien historiaz, kulturaz, eskubideez ezta gaur egungo bizi-baldintza kaskarrez ere. Gutxiengo txiki-txikia dira, inork ez ditu bere diskurtso politikoan aipatzen. Kirol talde batzuek indiarren irudia maskota bezala erabiltzen dute, eta gainerakoan... kasinoen jabeak direlako ezagutzen dituzte, erreserbetan kasinoak legezkoak direlako.

Nolakoa da medikuntza mendebaldarraren eta navajoen medikuntza tradizionalaren arteko harremana Tuba City erreserban?

Navajoek nahiko indartsu gorde dituzte euren kultura, hizkuntza, usadioak eta baita medikuntza tradizionala ere. Hortaz, erreserbako ospitalean badugu Hogan izeneko espazio bat –Hogan da navajoen etxe tradizionalen izena–, tribuko xamanek bertan egin ditzaten euren zeremoniak, ingresatuta dagoen edozein gaixok hala eskatuz gero. Batez ere birgizarteratze errituak eta kantak izaten dira, navajoek sinesten dutelako gaixoaren eta bere medioaren arteko deskonexio edo oreka falta baten ondorioa direla gaitzak. Zeremonia horietan, normalean, gaixoaren familia osoak ere parte hartu behar izaten du eta, hortaz, medikuntza mendebaldarrak aintzat hartzen ez duen osagai sozialari garrantzia handia aitortzen zaio. Horregatik, alkoholismoaren ondorioz hautsitako familiak sendatzeko oso baliagarria izaten da, adibidez. Bestalde, ospitaleko teknikariak navajoak dira %100ean, eta erizainen %50 ere bai. Izatez, beste lan-irtenbide garrantzitsu bat da ospitalea eurentzat. Medikuak, aldiz, oso gutxi dira oraindik.


Haria jarraituz

Udako abestia zein den jakiteak garrantzia galdu al du? Udan gehien entzuten diren abestiak identifikatzen saiatzen den jendea, egon badago. Baina azken bi urteetan joko batek —Pokemon Go— eta Twitterreko hari batek —Manuel Bartualek kontatutako istorioa— sortu dute nire inguruan udako sukarra.

Azken horiei buruz, zer esan, denbora gutxian istorio laburrak —eta ez hain laburrak— kontatzeko sintesi lan harilkatu garrantzitsu bilakatu dira. Bartualena narratiba berritzaile txukun bat iruditu zait, errealitate-fikziozko ongi pentsatutako lan bat.

Ez da horregatik bakarrik, baina hariei buruz nuen iritzia aldatzen ari naiz. Guztiz kontrakoa ez naiz izan, baina oraindik ere iruditzen zait gaizki erabiltzen direla. Gaizki zer den definitu ezin dudan arren, efimeroak ez diren edukiek beste toki bat merezi dutela uste dut. Nire iritzia oraindik horixe da: hariak egin bai, baina zenbait eduki blog edo webgune batean hobe leudekeela.

Hala ere, esan dut, iritzia aldatzen ari naiz. Hari horiek gehiago interesatzen hasi zaizkit, nahiz eta uste dudan Twitterrek ez duela asmatu horiek ikustarazteko mekanismo txukun bat oraindik. Sintesi gaitasun batekin istoriak kontatzeko, arreta mantentzeko eta elkarrekintza posible egiten duten mekanismo politak dira hala ere. Transmediari buruz asko hitz egin, baina praktikan, ezer gutxi erakustekorik bada, hari horiek transmedia narratibentzako esplorazio bide bihurtu direla, alegia.

Twitterrek berezko du sintesia eta horrek muga bat ezartzen du. Kontakizun bat 140+ karaktereko mezuetan kontatzeak, aldiz, arreta eskuratzeko gaitasun itzela du. Egunkarietan bezala, titularrek dute indarra, eta Twitterreko txio bakoitza titular bat da. Twitter harietan, titular horiek ondo aukeratzeaz gain, beharrezkoa da istorio bat harilkatzeko ondo lotzea eta adarkatzea; bai eta multimedia osagaiekin aberastea ere.

Benetako arrakasta irakurle eta eduki sortzaileak batzen dituen gune baten berrerabilera izan da. Twitterreko erabiltzaileek #traolekin gerta bezala, mutazio berri bat, espero gabeko erabilera bat egin dute, sare sozialari balio erantsia emanez. Ez digute/diete ordainduko. Hedapenagatik ordaindu beharreko kostua, aldiz, betikoa izango da: edukia Twitterren tripetan gelditzea, betirako?


SUKIA ERRUGBI ESKOLA

200 gaztetxo inguruk parte hartu dute Durangon ospatutako jardunaldian


Durangoko PPko zinegotziaren kontrako pankarta ipini dute Leioako campusean

"Ez deitu 'eraso-saiakera' erasoa denean! PPko zinegotziari inpunitaterik ez!" lema erabiliz, Francisco Garate udal-ordezkari durangarraren kontrako aldarria zabaldu du Madamak taldeak, sare sozialetan. "Patriarkatua akatu! Francisco Garate erasotzaile!" irakur zitekeen pankarta ipini du Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateko talde feministak, egun hauetan, Leioako campusean.

Francisco Garate Durangoko PPko zinegotziaren kontrako salaketa artxibatu zuen epaile batek, orain dela hiru egun. Etxeko langile bati sexu-abusuak egitea egotzita atxilotu zuten, baina epailearen aurretik igaro ostean karguakaz aske gelditu zen.

Durangoko Plataforma Feministak ohar baten bidez jakinarazi duenez, "egoeraren larritasunaz jabetuta eta Ertzaintzak (Francisco Garate) azkar atxilotu zuela ikusita" ulergaitzak dira auzian eman diren hurrengo pausoak; izan ere, karguakaz aske gelditu eta ordu gutxira kasua artxibatu zuen Durangoko 4. Instrukzio Epaitegiko epaileak.


Nafarroa: lurraldea, estatua eta hizkuntza

Asier Garcia Uribarri

Ebrotik Garonara. Horiek ziren baskoien mugak Ptolomeo, Estrabon eta Julio Cesar historialari klasikoen arabera. Geroztik, euskaldunen mugak aldatuz joan dira, 1814an egungo Nafarroako mapa ezarri zuten arte. Eneko del Castillo historialariari ezinegona sortzen diote Nafarroako historia gaur egungo maparekin ilustratzen duten liburuek. Horregatik, garaian garaiari egokitutako mapak publikatzen hasi zen Nabarlur blogean. Hainbat historialarik mapak eskatu zizkioten euren liburuetarako. Hori ikusita, erabaki zuen azken bi mila urteetako Nafarroako lurraldetasunak izan dituen aldaketak biltzea Atlas Histórico de Navarra (Nafarroako atlas historikoa) lanean.

“Historian adituak ez direnei begira egina da liburua, baina baita historia ikasten edota beste historia liburu sakonagoak irakurtzen ari direnei begira ere. Irakurtzeko oso erraza da, testuak ez baitira oso zabalak eta ez baitut gehiegi sakondu. Horretarako badaude beste liburu batzuk”, azaldu du Del Castillok.

Pello Eltzaburu Pamiela argitaletxeko editoreak hori bera nabarmendu du: “Autorea oso modu hurbilean eta didaktikoan gerturatu da Nafarroa deitu den eta deitzen den horretara. Irakurle askok ezustekoak hartuko dituzte”.

Liburua hiru ataletan banatua dago. Lehena Baskonia zaharraren ingurukoa da. Geografo klasikoen lehen lekukotasunetatik Iruñeko erreinua sortu arte. Del Castillok lehen geografoek deskribatutako mugen mapa eraman du liburuaren azalera. Garai hori hiru zatitan banatu du egileak: Baskonia erromatarren inperioaren garaia, barbaroen inbasioak eta Baskonia Akitaniako dukerria. “Gaur egun ezagutu duguna baino askoz lurralde zabalagoa zen. Ebrotik Garonara hartzen zuen. Gero Frankoak iritsi ziren, Orreagako gudua, eta Iruñeko erresuma sortu zuten”, azaldu du Del Castillok.

Iruñeko erresumaren sorrerarekin hasi eta gaur egun bukatzen da bigarren atala. Bertan Nafarroak izandako estatuaren eta horren lurraldeen garapena aztertu du Del Castillok. Kapitulu horretan ere irakurleak ezusteko ugari hartuko dituela uste du autoreak. “Nafarroako erresuma ez zen egungo Foru Komunitatea. Izen horrekin ezagutzen zen lurraldeak Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Errioxa eta mugaz besteko lurraldeak hartzen zituen”. Hala ere, gaztelar eta frantsesen konkistak Nafarroako lurra mugatuz joan ziren.

“Publikazio askotan, garai oso zaharrak aurkezten dira gaur egungo maparekin. Hori erabat ilogikoa da”, kexatu da Del Castillo. Haren arabera, egun, Antso Azkarraren garaiko mapa da ezagutzen den bakarrenetarikoa. Haren aburuz, ez dira historiari lotutako mapak zabaldu “historiografia ofizialaren aurka” egiten dutelako. Arrazoi beragatik uste du Del Castillok asmatu zutela mendebaldeko lurraldeen euskalduntze berantiarraren teoria. “Gaur egun, teoria hori ezeztatu egin da. Frogatua baitago VI. mendearen aurretik bazirela euskaldunak han”.

Atlasaren hirugarren atala euskararen lurraldeari eskaini dio. “Euskara da herri honen hizkuntza. Erromatarrak heldu zirenean latina ekarri zuten, eta euskaldunek erromantzeak izan zituzten baita ere: aragoiera eta gaskoia”. Euskararen atzerakada eta berreskurapena jaso ditu Del Castillok.

Hala ere, erromantzeei ere tarte bat eskaini die. “Iruditzen zait euskara mantendu izanaren arrazoietako bat foruak direla. Lege propioak izan ez dituzten lurraldeetan ia galdu dituzte berezko hizkuntzak, adibidez, aragoiera eta gaskoia”.

Lan zaharrei begira

Atlasa osatzeko, XX. mende bukaerako hainbat lan aztertu ditu Del Castillok. “Nafarroako mapa historikoen lehen lanak 1970, 1980 eta 1990eko hamarkadetan egin zituzten, besteak beste Gregorio Berak, Artetak eta Jose Maria Lakarrak. Mapa horiek eta haien eguneratzeak oinarri hartuta garatu dut nire oraingo lana. Kontuan izan ditut, gainera, historialari garaikideek egindako lanak”.

Liburua bukatzeko kronologia txiki bat eta Nafarroako eta inguruko erreinuaren genealogiak aurkeztu ditu autoreak. “Irakurleak laguntzeko jarri ditut. Dibulgazio lana baita atlasa. Uste dut elementu horiek lagungarriak izan daitezkeela”. Horiekin batera bibliografia espezializatua ere proposatu du. “Gaian gehiago sakondu nahi duenarentzat”.

Nafarroako lurraldetasunaren inguruan egin den lanik zabalena da Del Castillok osatutakoa. Historia artxibo zaharretatik berreskuratu eta interesa dutenek mapa errealagoak eskura izan ditzatela izan du helburu.


Oarsoaldeko ondarea familian ezagutzeko ibilaldiak proposatu dituzte

11 ikastetxe 11 tontor iniziatibaren baitan iber3 proiektua jarri dute martxan, Oarsoaldeko ingurune hurbila, herri ondarea eta historia ezagutzeko. Helburua da, koronabirusak eragindako mugikortasun mugen gainetik, haurrek eta familiek jarduera aktiboak egiten jarrai dezaten etxe alboan dutena ezagutu eta horrekin gozatuz.

Bailarako herri bakoitzerako hiru paseo mota diseinatu dira: ibilaldi neurtuak, ibilaldi interaktiboak eta orientazio ibilbideak. Horien bitartez, ingurua ezagutzeaz gain, bideetan zehar aurki daitezkeen elementu natural zein historikoekin elkar eragingo dute ibiltariek.

Egitasmoaren barne antolaturiko askotariko jarduerak honako esteka honen bitartez kontsulta daitezke. Besteak beste, jarduera hauek jasoko dira:

Ibilaldi neurtuak. Herrian zehar edo landa edo mendi ingurunean zehar diseinatutako ibilbide jakin batean, puntu batetik bestera eta, orokorrean, zehaztutako erritmoan oinez, korrika edo bizikletan osatu beharreko ibilaldiak izango dira.

Ibilaldi interaktiboak. Herrian zehar edo landa edo mendi ingurunean zehar diseinatutako ibilbide jakin batean, inguruarekiko informazioa eskuratu edo harekin elkarreraginez galdetegi bat osatzean oinarrituko dira ibilaldiak.

Orientazio ibilbideak. Herrian zehar edo landa edo mendi ingurunean zehar diseinatutako ibilbide jakin batean, mapan zenbakiz adierazitako puntuak dokumentu berean azaltzen diren hizkidun argazki edo irudiekin zuzen erlazionatzean oinarrituko dira ibilaldiak.

Jarduerak era egokian burutu diren ziurtatzeko ibilaldi neurtu eta orientazio ibilbideetan jasotako emaitzak norberaren ikastetxeetako Eskola Kiroleko koordinatzaileari helarazi beharko zaizkio. Ibilaldi interaktiboetan, ordea, galdetegiak erantzun besterik ez dira egin beharko, bertako informazioa zuzenean iritsiko baitzaio koordinatzaileari.


Zaharrentzako Intxaurrondoko etxeak, udazkenerako prest

Kostata, baina Intxaurrondoko Pablo Sorozabal plazako eraikin berria eraikita dago jada, eta, udalaren arabera, argindarraren instalazioa egitea eta erabilera baimena izateko ikuskapenak egitea falta da. Horrela, Nekane Arzallus Hirigintza zinegotziak azaldu duenez, “dena ondo badoa, udazkenerako etxebizitzak prest egongo lirateke han biziko diren pertsonak hartzeko”. Hain zuzen, zaharrentzako 55 apartamentu ditu eraikinak, 43,40 eta 65,85 metro karratu artekoak. Horretaz gain, beheko aldean Hego Intxaurrondoko zahar etxe berria egongo da, 250 metro karratu ingurukoa. Intxaurrondoko IZBEauzo elkarteko Josean San Romanek nabarmendu du oso beharrezkoa zela zona horretan zahar etxe berri bat egitea: “Gaur egun, Intxaurralde elkarteak Txaran dauka lokala, baina ez nahikoa, oso txikia baita. Orain lokal berri hori eman diete, eta askoz hobeto. Izan ere, Txarako zona nahiko berria da, eta oraindik ez dago horrenbeste jende heldu; gehienak Zarategitik beherako zonan daude”.

Mons eta Zarategi pasealekuen arteko 1.570 metro karratuko lursail batean egin dute eraikina, eta 4.500 metro karratu erabilgarri ditu. Etxegintzak kudeatuko ditu etxebizitzak, eta Arzallusek azpimarratu du “bakarrik bizi diren eta diru-sarrera eskasak dituzten adineko pertsonak hartzeko” etxebizitzak direla. “Pertsona horiek, gehienbat, emakume alargunak dira, eta euren beharretara egokitutako etxebizitzak behar dituzte. Horretaz gain, Donostiako gainerako 280 adinekoentzako etxebizitzetan bizi diren petsonekin gertatzen den moduan, komunitate sarea sortu daiteke”, gaineratu du zinegotziak.

Ildo beretik, IZBEko Begoña Altzagak adierazi du espero dutela etxebizitzak adjudikatzeko garaian auzoko zaharrek “lehentasuna” izatea: “Euren etxebizitzetan irisgarritasun edo mugikortasun arazoak dituzten bizilagun asko daude Intxaurrondon, eta non pasako dute hobeto euren bizitzaren azken zatia auzoan bertan baino? Lizarditik bera dauden eraikin gehienetan, esaterako, irisgarritasun arazoak daude”.

55 apartamentuak baremazio sistemaren bitartez adjudikatuko dituztela azaldu du Arzallusek –Txomiñeneko babes ofizialeko alokairuko 162 etxebizitzekin egin duten moduan–, baina adinekoek euren etxebizitza zaharrak gazteentzako uzteko aukera aztertzen ari direla esan du. Eusko Jaurlaritzak Morlansen eta Loiolako Erriberan eraikiko dituen zaharrentzako 180 etxebizitzetan, esaterako, adineko pertsonek euren etxe zaharrak Alokabideren Bizigune programari utziko dizkiote, gazteei alokatzeko.

Atzerapen ugari

Intxaurrondoko eraikinaren proiektua, ordea, aspalditik dator, 2013an onartu baitzuten estreinakoz etxebizitzak eraikitzeko 3.750.000 euroko kreditu eragiketa, Juan Karlos Izagirre alkatearen legealdian. Eraikuntza baimena 2014an onartu zuten, baina lanak ez ziren 2016ra arte hasi. Arzallusen arabera, 2014an “hainbat arazo” antzeman zituzten proiektuan, eta “aldatu behar izan zen, horrek dakarren atzerapenekin”. 3,8 milioi euroko aurrekontua zuen orduan proiektuak –2,7 milioi 2017an gastatzeko eta 1,1 milioi 2018rako–.

Eraikinak prest egon behar zuen 2018ko udaberrirako, baina zimendu sistemarekin arazoak izan ziren, eta lanak eten egin ziren 2017ko uztailetik 2018ko ekainera. “Lanak hasi eta berehala antzeman zuten lurrak ez zirela proiektuaren azterketa geoteknikoak zioen modukoak, eta ondorioz, zimendu sistema aldaltu behar izan zen. Horrek gainkostu bat ekarri zuen, orduan indarrean zegoen legeak baimentzen ez zuen gainkostua. Ondorioz, udal gobernuak kontratua bertan behera utzi eta lizitazioa hasietarik egin behar izan zuen”, azaldu du Arzallusek. Azkenean, 4.767.538,85 euroko kostua izan du eraikinak, eta IZA enpresak egin du.

San Romanek gogoratu du proiektua blokeatuta zegoenean zona hori arriskutsua zela: “Lanak geldirik zeudenean arriskua zegoen, hesi guztiak bere horretan utzi zituztelako. Azkenean, mugitu behar izan zituzten, oinezkook ez genuelako ikusten ibilgailuak zetozen ala ez”.

Auzo elkartearen beste eskaera batzuk

IZBEkoek ontzat jo dute proiektua, “interesgarria” eta “positiboa” dela uste baitute, “euren etxebizitzetan irisgarritasun arazoak dituzten pertsonentzako azpiegitura handi bat” delako. Hala ere, lursail horrekin beste zerbait ere egin zitekeela azaldu du Altzagak: “Auzoko anbulatorioak oso irisgarritasun txarra dauka, eta kexa ugari aurkeztu ditugu udalean. Horregatik, gure ustez, lursail hori anbulatorioko irisgarritasuna hobetzeko erabili behar zen. Gainera, ez zen bateraezina adinekoentzako apartamentuak egitearekin”. Anbulatorioa bera leku txarrean dagoela gogoratu du San Romanek, eta aspalditik ari direla eskatzen lekuz aldatzeko. Horrez gain, Larrotxene Kultur Etxea handitzeko beharra dagoela nabarmendu du: “Inauguratu zutenetik txikia gelditu zen. Mons pasealekutik beherako auzoa hiltzen ari da. Horregatik, fundamentuzko ekipamenduak egin behar dira auzo bizitza sustatzeko, eta kultur etxe on bat oso onuragarria da horretarako”.


EAJko bost diputatuk eta PSEko hiruk osatuko dute Olanoren gobernua

Denis Itxaso sozialista izango da ahaldun nagusiordea. Ahaldun nagusi izendatu eta biharamunean, datozen lau urteotan Gipuzkoa zuzenduko duen taldea aurkeztu du Markel Olanok.

Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusi berriak EAJ eta PSE-EEren arteko koalizio gobernua aurkeztu du gaur. Foru Gobernu berrian EAJko bost diputatu eta PSE-EEko beste hiru izango dira.

Hala, Denis Itxaso PSE-EEren Gipuzkoako idazkari nagusia Kultura, Turismo, Gaztedia eta Kirol diputatu izango da. Zientzia politikoetan eta Administrazioan lizentziatua, masterra du Enpresen Kudeaketan eta Zuzendaritzan. Gipuzkoako batzarkide da eta San Markos mankomunitateko presidente. Gainera, Donostiako Udaleko zinegotzi izan da 2003tik 2015era.

Jose Ignacio Asensio Tolosako zinegotzi ohia Ingurugiro eta Lan Hidraulikoetako diputatu izango da. Iñaki Arriolaren taldeko kide izan zen PSE-EEren Gipuzkoako idazkari nagusia Patxi Lopez lehendakariaren garraio sailburu izan zenean. Euskotrenen zuzendari izan zen hain zuzen ere. Zaragozako Unibertsitateko irakasle izan zen, eta Zientzia Ekonomikoetan eta Enpresan lizentziaduna, eta masterra du enpresen eta finantza publikoen kudeaketan.

Marisol Garmendia Donostiako zinegotzia Mugikortasun eta Lurralde Antolaketa diputatua izango da. Odon Elorza alkatearen garaian sartu zen Donostiako Udalean, eta kabineteburu izan zen. 2005ean presidentzia ordezkari izendatu zuten. Bi legegintzalditan egon da PSE-EEren zinegotzi gisa hainbat ardura bere gain hartuz. Donostia kulturaren hiriburu izateko hautagaitzaren zinegotzi izan zen, eta bere zeregina hautagaitza sustatzea izan zen.

Javier Larrañaga Garmendia Ogasun eta Finantza diputatu izango da. Informatikan lizentziatu zen Deustuko unibertsitatean, eta Kutxaren masterra du Finantza Erakundeen kudeaketan eta Zuzendaritzan. 2012tik Kutxabankeko langile da, Gipuzkoako Enpresen Banka zuzendaria.

Imanol Lasa Zeberio Gobernantza eta Gizartearekiko Komunikazio diputatu izango da. Deustuko Unibertsitatean Zientzia Politikoetan eta Soziologian lizentziatua, kargudun publiko izan da hainbatetan, azkena Zarauzko Turismo zinegotzi gisa.

Maite Peña, Gizarte Politiketako diputatu berria, zuzenbidean da lizentziatua, EHUn, 1999tik. 2000. urtean kolegiatua, gaur egun arte jardun du lan horretan. 2003tik EAJren taldeko bozeramaile da Errenteriako Udalean.

Ainhoa Aizpuru Murua izango da Ekonomia Sustapen, Nekazaritza eta Lurralde Orekako diputatua. Gabiriako alkate izan zen 2007-2011 legegintzaldian, eta enpresa ikasketak egin zituen Deustuko unibertsitatean.

Aintzane Oiarbide Azpiegitura diputatu izango da. Filosofian eta Euskal Filologian lizentziatua, hainbat ardura izan ditu alderdian eta eginkizun publikoetan, eta azken legegintzaldian jeltzaleen bozeramaile izan da Bergarako Udalean.

Eman beharreko pausoak

Foru Aldundiko prentsa aretoan aurkeztu dute Gobernu berriaren osaketa Markel Olano ahaldun nagusiak eta Denis Itxaso ahaldun nagusiordeak. Diputatuak ostegunean jabetuko dira karguez eta ostiralean hasiko dira hurrengo legealdiko kudeaketa plana lantzen.

Aurkezpenean Joseba Egibar GBBko presidentea eta Iñaki Arriola Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia izan dira, besteak beste.

Markel Olanok azpimarratu duenez, EAJren eta PSE-EEren artean ?agerikoak? diren ezberdintasunak daude, baina helburu ?komun? batek elkarrekin gobernatzera eraman ditu. ?Gipuzkoa indartsu, solidario eta kementsu? baten alde lan egingo dute jeltzaleek eta sozialistek Gipuzkoan.

Akordioan jeltzaleen eta sozialisten ?borondate eta egitasmoak? islatzen direla azaldu du Denis Itxaso sozialistak. ?Denentzat? gobernatuko dutela agindu du, azken legealdiko ?ataskotik? ateratzeko lan eginez.


Karpa, magiaz gainezka

Gure Zirkua herriz herri dabil, ilusioz eta artistaz betetako karpa ibiltaria; ekain amaieran ekin zion udako birari, eta, Gipuzkoako hainbat herri bisitatu ondoren, Bizkaira iritsi zen herenegun: Ondarroan dago egunotan, eta Gorlizera joango bi aste barru.

Gure Zirkua heldu da, Gure Zirkua herrian baita», halaxe dio karpa ibiltariaren abestiak. Alanbre gainean dantzan, trapezioan edo teletatik zintzilik, hauts magikoak botatzen, eskujokoak aireratzen, barreak eragiten, musika tresnak astintzen eta abarretan ari dira artistak haren azpian. Herriz herri dabiltza, zirkua biziz eta biziaraziz.

Duela hilabete eskas ekin zion udako birari zenbait artista euskaldunek osatutako zirkuak: hain justu, Amezketan (Gipuzkoa) egin zuen lehenengo geldialdia. Ordutik, Aian, Zumaian eta Ordizian (Gipuzkoa) ere izan da; herri bakoitzean bospasei emanaldi egin eta denetan karpa jendez lepo bete ostean, Bizkaira iritsi da orain: Ondarroan egongo da abuztuaren 5era arte, eta handik Gorlizera joango da.

Krispeta usainak, musikak, jende ilarak eta urduritasunak inguratu dute karpa gorri-horia Ordizian, emanaldiaren aurreko minutuetan; ostiral arratsaldea da. Inguruan dabiltza artistak, kamiseta zuri-gorriak soinean, baita laguntzaileak ere, haiek elastiko beltzarekin. Ohartzerako bete dira agertokiaren aurreko sei ilaratako eserlekuak; erdikoak hartu ditu jendeak lehenengo, ikuskizunaren xehetasun guztiak begi-belarriekin harrapatzeko asmoz.

Karpa gorri-horia urdin bihurtzen da barra sartzean, magia datorren seinale. Magia horren bila datozen ikusleek bete dituzte harmailak. Zaratak hartu ditu eserlekuak: txutxu-mutxuak, barreak, joan-etorriak eta abar entzuten dira. Agertokia, ostera, isilik eta ilun dago oraindik: alanbre batek zeharkatzen du alderik alde, zutabeetara lotuta daude trapezioa eta tela laranja, eta musika tresnak, berriz, izkina batean daude jarrita, norbaiten zain baleude bezala. Argiak itzali, fokuak piztu eta musikariak sartu orduko aldatu da isiltasuna bandoz. Hasi da zirkua, lehertu da magia.

Aho zabalik utzi ditu ikusleak Garazi Pascualek, horretarako ahorik zabaldu ez badu ere: alanbre gaineko bidaia egin du, aurrera eta atzera, motel hasieran, bizkorrago gero; urratsak, jauziak, dantza, luzatzeak... denetik egin du. Musikarien melodiak gidatu ditu haren pausoak, eta publikoaren begiek jarraitu dituzte haren mugimenduak, baita esku zartek ere. «Horrela ikusita erraza dirudi», esan du ahots batek atzeko ilaratik.

Ustekabean harrapatu ditu ikus-entzuleak Don Martinek. Zirkuaz hizketan sartu da, txapel beltza eta jaka gorria soinean; fokuek argitu dute aurkezlea: arte eszeniko zaharrenaren historia izan du mintzagai, eta ikuskizunean murgiltzera gonbidatu ditu haurrak eta helduak, ilusioen eta magiaren munduan; baiezko ozen baten oihartzuna zabaldu da karparen luze-zabalean.

Publikoa ere bidelagun

Ohartzerako, Poxpolo, sudur gorri eta ile berdedun pailazoa, elkartu zaio Don Martini aurkezle lanetara; bikote xelebre bezain barregarria osatzen dute, eta haiek gidatu dute ikuskizuna: abestiak, dantzak, txisteak eta abar tartekatu dituzte, eta une oro publikoari barrea eragin diete. Eurak arduratu dira harmailetatik boluntarioak ateratzeaz ere, eta ustekabeko oparitxoren batzuk ere egin dizkiete publikoko lagunei.

Haurrak eta gaztetxoak dira nagusi eserlekuetan, krispetak ahoan eta gurasoak eta aitona-amonak alboan. Txiki zein handi, ikusminez begiratu diete guztiek trapezioari eta telei karpara sartu bezain pronto, eta halaxe egon dira Irati Gonzalez, Koldo Arakistain eta Iraitz Lizarraga haien gainean ibili direnean ere. Besoak luze, oinak zut, bakarka, elkarri helduta, eserita, buruz behera, zintzilik... Mugimendu ikusgarriak egin dituzte, airean eta lurrean.

Zirkuak ez du adinik, ezta akrobaziak ere; horregatik, akrobata helduak ez ezik, gaztetxoak ere badira Gure Zirkuan. Elenek eta Beñatek osatu dute bikotea, eta aise mugitu dira biak agertokian, trapezioaren eta koltxonetaren gainean. Zirku tailerretan ikasitakoa plazaratu dute bi gaztetxoek —udaberrian egin zituen Gure Zirkuak, Tolosan—. Harridura eta zirrara aurpegiak nagusitu dira ikusleen artean, eta gogotik jo diete txalo haiei ere.

«Zirku klasiko bateko saioek osatzen dute Gure Zirkua», azaldu zuen Galartzak zirkua aurkeztu eta udako birari ekin ziotenean; eta, jakina, magorik eta malabaristarik ere ez da falta zirku klasiko batean. Bada, Gure Zirkuan, Asier Kidam da magoa, eta Ekain Ibarguren, berriz, malabarista. Kidamek hauts magikoak, sokak eta globoak izan ditu eskuetan, besteak beste; jakin-mina ez ezik, ikara ere sortu dute momenturen batean haren trikimailuek. Ibargurenek, berriz, pilotak, uztaiak eta mazoak izan ditu lagun; hegan ibili ditu objektuak, eskuak, oinak, lepoa, sorbalda eta abar erabilita. Publikoaren begiradek jarraitu dute haren mugimendu bakoitza.

Emanaldien aurreko lana

Hamar artista aritu dira agertokiaren erdigunean, bakarrik batzuk, taldean besteak. Sartu-irtenean ibili dira, agertokia bakoitzaren beharretara egokituz eta elkarri txanda hartuaz eta emanaz. Bada, ordea, artista gehiago Gure Zirkuan: Ibonek eta Unaik osatutako bikote musikala arduratu da ikuskizuna girotzeaz, agertokiaren ertzetik; haizezko tresnak eta perkusiozkoak astindu dituzte.

Arte adierazpide ugariak landuagatik, talde oso bat da Gure Zirkua, eta horren isla izan da ikuskizunaren bukaera ere: artista guztiak elkarrekin atera dira agertokira, publikoa agurtzera. Txaloka agurtu dituzte ikus-entzuleak, ilusio aurpegiak disimulatu ezinik eta izerdi tantak bekokian. Modu berean erantzun dute haiek ere, zutik zenbaitek.

Ikus-entzuleek karpatik atera orduko topatu dituzte artistak atarian; izan ere, artistek hartu dute tartetxo bat haiekin bizpahiru hitz egiteko eta argazkiren bat ateratzeko. Ez luzerako, ordea, bigarren emanaldira sartzeko jende ilara osatzen hasia baita berriro.

Dena ematen dute artistek emanaldian, hasi eta buka, baina ez dira geldirik egoten aurreko eta hurrengo egunetan ere; izan ere, entseguak egiteaz gain, eurak arduratzen dira karpa muntatzeaz eta jasotzeaz, ingurukoen laguntzarekin. Emanaldiak hasi baino hiruzpalau egun lehenago ekiten diote muntaketari: Gure Zirkuaren furgonetaren, kamioiaren eta karabanaren babesean altxatzen dute karpa, eta barrua atontzeari ekiten diote gero.

«Harmailak muntatzea da zailena», azaldu zuen Joseba Usabiagak, Ordiziako muntaketa bete-betean. Garagardo batekin deskantsatzeko eta beroari aurre egiteko tartetxoa hartu arren, buru-belarri ari ziren lanean Usabiaga, Galartza eta lagunak; zirkua prestatzen ez ezik, telefono deiei erantzuten ere bazuten nahikoa lan, besteak beste, datozen emanaldiak lotzen ari baitziren.

Lau herritan egon da Gure Zirkua hilabete eskasean, eta egonaldi laburrak egin ditu haietan, lauzpabost egun ingurukoak. Horrek lana areagotzen du, Usabiagak azaldu duenez: «Muntatu, emanaldiak egin, eta berriro dena jaso behar dugu egun gutxitan, hurrengo herrira abiatzeko». Nekea sumatzen dela aitortu du, baina pozik dago jasotako erantzunarekin.

Ate joka du Gure Zirkuak biraren bigarren hilabetea, eta ekin die jadanik Bizkaiko emanaldiei. Usabiagak esan duenez, bestelakoak izango dira datozen geldialdiak; izan ere, egonaldi luzetxoagoa egiten ari dira Ondarroan, bi aste ingurukoa, eta halakoa izango da Gorlizkoa ere. Halaber, «etxetik urrunago» ere badabiltza, artistak gipuzkoarrak baitira, Usabiagaren esanetan. Horregatik, orain arte ez bezala, artistak elkarrekin bizitzen ari dira egunotan, zirku tradizionaletako artisten moduan: «Hogei pertsona egongo gara hilabetez elkarrekin bizitzen: bazkaltzen, afaltzen, emanaldiak prestatzen eta egiten...».

Badator eta badoa ikuskizuna, halakoxea da Gure Zirkua; ibilbidea egiten ari da pixkanaka, herri bakoitzean zerbait utziz eta herri bakoitzetik zerbait jasoz. Gipuzkoatik abiatu zen, eta Bizkaian lur hartu du orain, baina bidaia ez da hor amaituko; honela azaldu zuen Galartzak: «Albiste ona jaso dugu gaur, Arabatik deitu baitigute»; Ordiziako muntaketaren erdi-erdian jaso zuen deia. Ipar Euskal Herrira ere joango direla aurreratu zuen, baita Gipuzkoara itzuliko direla ere.

Ilusioz ekin zioten bideari artistek, eta ilusio hori kutsatu nahi diete haur, heldu eta adinekoei, ikuskizunaren bidez. Ilusioa eta magia, horixe baita zirkua, Galartzak azaldu duenez: «Ilusioa bizitzen eta sortzen den espazio bat da zirkua; badu zerbait erakargarria hitzak berak, oso ondo azaltzen ez dakidana». Barrea, zirrara, oilo ipurdia... sentimendu ugari bizitzen baita karpa gorri-horiaren barruan.


Herritarren txalo artean agurtu zuen atzo Udal gobernu taldeak ohiko osoko bilkura

Agintaldiko azkena izan zen. Herritarren esker hitzak jasotzearekin batera, eskerrak eman ere egin zituzten gobernu taldeko kideek. Saio benetan hunkigarria izan zen.

Hunkigarria izan zen atzo, astelehena, iluntzeko ohiko osoko bilkura. Agintaldiko azkena zen eta herritar ugari batu zen Udal gobernu taldeari agur esan eta eskerrak emateko.

Hain justu, esker hitzak izan ziren batez ere atzo iluntzean entzundakoak. Eta Iñigo Iñurrategi Aralarreko zinegotziak egin zituen lehenengoak, bertsotan, gainera. Iñurrategik esker hitzak izan zituen zinegotzi guztiendako.

Ondoren Agurne Barrusok hartu zuen hitza eta gainerako zinegotziei zuzendu zitzaien lehenengo: "Osoko bilkura hau osatzen dugun gehienok (13) hurrengo agintaldian ez gara hemen izango, arrazoi desberdinak tarteko. Batzuek zuek hala erabakita utziko duzue kargua, beste batzuek herritarrek horrela nahi izan dutelako eta Ezker Abertzaleko zinegotziok gaur egun oraindik ere eta batzuek ezkutatu nahi duzuen arren, herri honetan pertsona askoren eskubide zibil eta politikoak urratuta daudelako".

Ezker Abertzalea eta Aralar: elkarlanaren eredu

Agintaldiari errepasoa ere egin zion Barrusok eta 2008 urteko mozio etikoa eta "herriko sei lagun euren lan politiko hutsagatik kartzelaratu izana" gogora ekarri ostean, Ezker Abertzaleak eta Aralarrek "Bergararen onerako egindako Gobernu Ituna" aipatu zuen; "oraindik orain Euskal Herrian bi alderdiok adostasunik lortu ez dugun arren, herri mailan elkarlanerako eredu izan dena". Eta gehitu zuen: "Aberatsa izan da Aralarreko zinegotziekin bizi izan dugun elkarlana.Taldea osatu dugu bi alderdi desberdinetatik etorri arren. Elkarrekin hausnartu dugu, eztabaidatu dugu eta garrantzitsuena, elkarrekin eraiki dugu. Eskerrik asko, hau horrela izan dadin egin duzuen ahaleginagatik".

Horrez gain, Ezker Abertzaleak eta Eusko Alkartasunak lortutako akordio estrategikoa eta Bilduren sorrera bera ere aipatu zituen: Horiek eman digute aurrera pozez eta ilusioz begiratzeko indarra".

Herri mailan egondako harriak

Hauek aipatu zituen: "Permutaren inguruan oposizioko alderdi nagusiak, EAJk, erakutsi duen egoskorkeria; gobernuaren elkarlanerako eskaintzen aurrean erakutsitako ausardia falta; eta ezin ahaztu pasa berri den hauteskunde kanpainan gure gestioaren inguruan EAJk esandako gezur eta faltsukeriak".

Horrekin guztiarekin ere, Barrusok agintaldiko alderdi hauekin geratuko direla azpimarratu zuen: "Jose Luis etxera ekartzeko ia-ia hautetsi guztiak batu izana; herritarrek udal gestioan inplikatzeko izan duten jarrera ezin hobea; laguntza eta aholku-eske joan garenean herritarrengandik jaso dugun harrera; eta Plan Estrategikoa egiterakoan norbanakoek izan duten ardura eta inplikazioa".

Bihotzetik egindako hitzak

Lagun eta familiakoendako esker hitzak ere izan zituen alkateak eta horietxek izan ziren saioko unerik hunkigarrienak, malkoak ere eragin zituztenak.

Batetik, Jesus Mari Garitanorendako esker hitzak izan zituen: "Bihotz-bihotzez eta gogo biziz aipatu nahiko genuke Jesus Mari Garitano. Ondoan izan dugu agintaldi osoan eta baldintzarik gabe. Bere jubilazioak ondo bizitzeko ematen zion aukera baztertu eta zinegotzi talde berri honen alde bolkatu da oso-osorik; ohorezko zinegotzia izan da. Kargurik eta hautetsi aktarik gabe erantzukizun osoz jardun duena lau urte hauetan. Gari zu gabe ezingo genukeen egin eta posible izan bada, zati handi batean, zuregatik izan da. Milesker zaren modukoa zarelako".

Bestetik, familiakoak ere izan zituen gogoan : "Polita izan da gobernuko lana. Norberaren herriaren alde lan egin ahal izatea ederra da benetan. Guretzat polita izan bada ere, gogorra izan da gure etxekoentzat eta gure azken pleno honetan gogora ekarri nahi ditugu. Badakigu lau urte hauetan gure bikotekide izatea ez dela erraza izan. Ondoan izan zaituztegu eta hala sentitu zaituztegu. Eskerrik asko. Zuena ere bada meritua".

Pozik doazela esan zuen

Eta bukatzeko esan zuen: "Bueno, iritsi da bukaera. Aberatsa, gogorra, polita… izan da. Pozik goaz. Etxeko lanak eginda izatearen sentsazioarekin. Zorte on hurrengo agintaldian hemen jarraituko duzuen lau zinegotzioi. Batez ere Lauriri oposiziotik gobernurako urratsa emango duzulako. Eta zorte on zuen bizitzan ekainaren 11n etapa berri bat hasiko duzuenoi. Guk gure aldetik herrigintzan jarraituko dugu; ireki den eskenatokiak guztion ahalegina eta lana eskatzen du eta orain ez gara etxera joango".

Herritarren eskerrak jaso zituzten

Pleno aretoan batutako herritarrek txalo artean hartu zituzten jarduneko alkatearen hitzak eta lau urteotan egindako lan ona azpimarratu zuten. Batek zera esan zion Barrusori: "Seguruenik Agurne, eman den eskubide urraketa gertatu ez balitz zu izango zinatekeen berriz alkate. Eskerrik asko herriaren alde egindako lan guztiagatik. Eta ezker abertzaleko militante moduan esan nahi dut, ohore bat izan dela zuek sei zinegotziok hor egotea".


Deserosotasuna

Elkarte desberdinen grebek eta manifestazioek, alderdi politikoen arteko haserreek, sindikatuen etengabeko kezkek eta abarrek gaurko gizartearen bizi deserosoa adierazten dute. Pakean, lasaitasunean, neurri handi bateko segurtasun, askatasun eta bizi maila izatea ez dira nahikoa gaur egungo gizartea konformatzeko.

Ez du balio munduko lurralde gehienetan baino hobeto bizi garela jakitea. Beti nahi dogu gehiago. Bizitzaren legea da. Inoiz baino hobeto bizi gara, baina ez daukagu sentsazio edo irudipen hori. Inoiz baino baliabide hobeak dauzkagu hotzaren eta beroaren kontra. Inoiz baino hobeto jaten dogu. Inoiz baino mediku hobeak dauzkagu geure osasuna zaintzeko. Lanerako inoizko baldintzarik hoberenak dauzkagu. Bidaiatzeko ere samurtasunak eta errestasunak. Etxeko butakatik munduko bazter guztiko berriak eta ekintzak ikusi eta gozatu bai, baina baita sufriarazi ere egiten digute. Besteen ezbeharrak guregan ere eragina dute.

Aldaketa harrigarriak ezagutzen ari gara, teknika mailan batez ere. Eta gaur eguneko haurrak eta gazteak ezagutuko duten bizitza, oraindik harrigarriagoa izango dela esaten dute jakintsuek, zientziak daraman martxa gero eta bizkorragoa dela ikusita. Hau horrela izango dela sinistea ez da zaila. Adin batera heldu garenok ere, aldaketa harrigarriak ezagutu ditugu geure bizitzan, eta datozenak oraindik harrigarriagoak izango direla ez dago zalantzan jartzerik.

Adimen artifiziala nagusituko dela esaten dute adituek. Bera izango dela gure bizitzaren jabe. Berak jakingo duela gure gorputzari buruz geure medikuek baino gehiago. Hala eta guztiz ere, deseroso eta kexu askorekin bizi da gaurko gizartea. Aldaketa guztiek moldaketa bat eskatzen dute gure aldetik, eta gehienetan, nahiz eta hoberako izan, horrek deserosotasuna ekartzen du. Gure egunetara arte, langile bat lan baten trebatzen zen, eta lanbide horretan jarraitzen zuen jubilatu arte. Hemendik aurrera, esaten dutenez, edozein langilek ia etengabe eguneratu beharko du bere jakinduria, zientziaren abiadurari egokituz.

Beste aldetik, asko hitz egiten da teknikaren ondorioz lanpostu asko galduko direla; robotak gizakia gero eta gehiago ordezkatzen duela. Urte batzuk pasatu dira horrelako esamesak, zurrumurruak entzuten hasi ginenetik.

Gaur egun ere, asko dira horrela pentsatzen dutenak. Baina oraingoz iragarpenak ez dira bete. Egia da robotak gero eta gehiago ordezkatzen ari direla gizakia, eta zer esanik ez iraganean ordezkatuko dituztenak zenbat izango dira. Horrek ez dauka atzera bueltarik. Jakintsu askoren esanetan, etorkizun ez hain urrutikoan makinak egingo dituzte gaur egungo lan gehienak,. Baina, orain arte, langabeziari buruz askok egin dituzten aurreikuspenak ez dira bete. Beste lan mota asko sortzen ari dira eta langabezia ez da gehitu. Azken baten, makinak beti egongo dira gizakiaren menpe, haren zerbitzurako.


HIZPIDEA: BIDEGI auzia eta Bilduren akusazioa

BIDEGI auzian berriak izan dira aste honetan, EH Bilduko lau batzarkide akusazio pertsonal gisa aurkeztu baitira. Iban Asenjo Gipuzkoako batzarkideak afera nondik nora doan azaldu du: errepide baten lanetan (Gipuzkoa eta Araba artean), Arabako zatia ordainduta zegoela, orduko Aldundiak (EAJren esku) Arabako zatia ordaindu zuela esan zuen. Gaurko testuingurua, hauteskundeak laster, aipatu ditu Ibanek, auziak daraman geldotasuna azaltzeko. Bukatzeko, eskatutako Ikerketa Batzordea seguru aski atzera botako dute EAJk zein PSEk, inolako interesik ez dutelako.

https://www.bilbohiria.com/docs/podcast/hizpidea/151029hizpideaibonasenjo.mp3

Deskargatu hemen


Gau lasterketa antolatu du lehen aldiz Manttalek

7,4 kilometro luze eta 300 metroko desnibel positiboa izanen du

Berako lehenengo Gau lasterketa eginen da abuztuaren 1ean, ortziralarekin, Manttale mendi lasterketa taldeak antolatua. Lasterketa herrikoiak 7,4 kilometro izanen ditu eta 300 metroko desnibel positiboa, eta Berako karriketatik eta inguruetatik pasako da ibilbidea. 22:30ean emanen zaio hasiera probari, Gure Txokoak antolatutako herri dantza ekitaldiaren ondoren.

Bi kategoriatan banatuko dira sailkapenak, (gizonezkoen absolutua eta emakumezkoen absolutua) eta gainera, bertze sailkapen bat izanen da peña edo koadrillentzako. Hauek hiru pertsonetako taldeak aurkeztu beharko dituzte eta lehenengo hiru koadrillek sariak izanen dituzte. 5 euro izanen da parte hartzearen prezioa eta egunean bertan eginen da.

Ibilbideak errepidea eta Bera inguruko bidaxkak hartuko ditu eta hurrengo hau izanen da: Altzateko Parkea (irteera), Altzate karrika, Mukixu, Julio Caro Baroja karrika, Ugalzubia, Matzada, Illekueta, Altzateko plaza, Altzate karrika, Legia, Herriko etxea plaza, Gernikako arbola karrika, Xubixabal, Bidasoa karrika, Espidobaita (Kaxernara eskilaretatik igo), Kaxerna, Garmendiko Borda, Mitxinborda, Egurregi, Garakoetxeko Borda, Sarron, Lamixene, Illekueta, Altzateko Parkea (helmuga). Guztira 7,4 kilometro izanen dira, 300 metroko desnibel positiboarekin.

Manttale Taldeak 100 pertsonetan jarri du parte hartzaileen muga. Horretaz gain korrikalariek frontala eraman behar dute derrigorrez, nahiz eta ibilbidea ongi seinalizatuta egonen den argi eta zinta fluoreszenteen bidez.


Urrezko Aizkolarien Kopa Nazabalendako

Floren Nazabal etxarriarra txapelak pilatu eta pilatu dabil. Duela aste batzuk Urrezko Aizkolari Txapeldunen Liga eskuratu bazuen, atzo Urrezko Kopa irabazi zuen, Bilboko La Esperanza pilotalekuan jokatutako finalean. Primerako giroan, Nazabal, Arrospide, Larretxea eta Juanjo Lopez Azpilikueta izan ziren lehiatu ziren aizkolariak, Urrezko Aizkolari Txapeldunen Ligan sailkatu ziren lehen lau aizkolariak, hain zuzen. Laurek 36 enbor moztu behar izan zituzten 5 modalitate ezberdinetan: 45 ontzakoa kolpeka moztu; 45 ontzakoa erlojuz contra moztu; bi 45 ontzako, bat zutik eta bestea etzanda moztu, 60 ontzakoa moztu, eta lan luzeena, bi kana-erdiko eta bi 60 ontzako moztu. Proba guztiak kontuan hartuz azkarrena Nazabal izan zen, 15 minutu eta 15 segundotan gelditu baitzuen erlojua, bigarrena sailkatu zen Arrospideri 43 segundoko tartea atereaz (15:58). Arrospiderekin lehia bizia izan zuen Nazabalek, eta aurreko lau proben ondoren biak zeuden pareko. Beraz, Kopa azken lanean erabaki zen, eta Etxarrikoak ordura arte sufritu behar izan zuen garaipena lortzeko. Nolanahi ere azken proba luzean lan bikaina egin zuen Nazabalek, erraz irabaziz. Larretxea hirugarrena izan zen (16:28) eta Lopez Azpilikueta laugarrena (17:12). Esan beharra dago hirugarren lana arte aurrean izan zirela Larretxea eta Lopez, baina laugarren proban behera egin zuten. Saio berezia izan zen, Nazabal ez baitzen hasieratik nagusitu eta azken probara arte ez baitzuen txapela ziurtatu, eta lau aizkolariak ongi aritu zirelako. Euskal Herriko txapela, hurrengo erronkaUrrezko Aizkolari Txapeldunen Liga, Kopa eta Nafarroako Lehen Mailako Aizkora Txapelketa irabazi eta gero, Floren Nazabalen hurrengo erronka Euskal Herriko Lehen Mailako txapela irabaztea izango da. Aipatu proba azaroaren 23an jokatuko da Amurrion, 12:00etan. Juan Jose Lopez, Luis Txapartegi, Iñaki Azurmendi, Josemari Olasagasti eta Daniel Vicente izango ditu aurkari Etxarrikoak.Bestalde, Egur Sport enpresatik azaldu dutenez, Urrezko Aizkorako Binakako Txapelketa abenduaren hasieran abiatuko da Lizarran.


Hiru lagun zauritu dira Corella sarreran izandako errepide istripuan. Bi autok talka egin dute


Datorren urtera arte agur esan diete Antxon sanferminei

Gaixoa ni abestuz agurtu zituzten sanferminak Antxon, herenegun gauerdian. Nekez, baina penaz, etxeetako balkoietatik botatzen zituzten ur zorrotadei ihesi ospatu zuten antxotarrek jaien bukaera. Sanferminetako asteburua oso jendetsua izan da. Inguruko herrietako jende asko bildu da festetara. Ostiraleko gaueko kontzertua ehunka gazte erakarri zituen. Larunbatean baia arratsaldez, baita ere gauez, lepo izan ziren barrutiko kaleak, eta igandean azken minutura arte aprobetxatu zituzten jai ekimenak antxotarrek. Eguerdian haurrek eta gurasoek, denek pasatu zuten primeran Txabol Sotoan. Bandak urteetan bere zuzendari izandako Ramon Rodriguez ‘Puccini’-ri omenaldi hunkigarria eskaini zion, Bandaren betiko zale fidelak zumardian zirela. Konpartsen desfileak ere bisitarien arreta bereganatu zuen, eta bertsozaleek, luxuzko saioaz gozatzeko aukera izan zuten Azokan, Sustrai Kolina, Igor Elorza, Unai Iturriaga eta Iker Zubeldiarekin.

Sanferminak 2011, Ramon Rodriguezi omenaldia


Berraztertzeko aukera

Irmoa da 'Bateragune auziaz' Europak emandako epaia. Defentsak Gorenera jotzeko eskubidea du, kasua mugarik gabe planteatzeko

Defentsak hala erabakitzen badu, Espainiako Auztegi Gorenak berraztertu egingo du Auzitegi Nazionalak 2011n Bateragune auziaz emandako zigor epaia, eta aukera bat litzateke baliogabe geratzea sententzia. Auziko bost zigortuek dagoeneko beteak dituzte, osorik, kartzela zigorrak, baina haien artean Arnaldo Otegik oraindik ere indarrean dauka 2021eko otsailera arteko inhabilitazioa. Espainiako Estatuaren Abokatuak Giza Eskubideen Europako Auzitegiak iazko azaroaren 6an emandako epaiaren aurka helegiterik ez aurkeztu ostean sortu da Gorenera jotzeko eskubidea, Europaren sententzia irmoa baita jadanik. Estrasburgoko auzitegiak ebatzi zuen bost lagunek ez zutela bidezko epaiketa izan Auzitegi Nazionalean.

Otegi, Rafa Diez, Miren Zabaleta, Arkaitz Rodriguez eta Sonia Jacintoren defentsa abokatuek urtebeteko epea daukate Gorenera jotzeko. Egunotan dira biltzekoak aukera aztertzeko. Tramitazioak bi fase izango lituzke: lehendabizi, defentsak auzitegiari baimena eskatu behar dio helegitea aurkezteko; eta, ondoren, auzitegiak baimena emanez gero —abokatuen ustez, baldintza guztiak betetzen dira horretarako—, bi aste izango dituzte helegitea aurkeztu ahal izateko. Ondoren, Gorenak ez luke epe zehatz bat izango ebazpena jakinarazteko.

Espainiako Estatuan 2015ean Prozedura Kriminalaren Legean egindako aldaketa baten arabera, Europatik bueltatutako halako kasuetan estatuaren zigor epaian oraindik indarrean dauden neurriei bakarrik erreparatuko lieke Gorenak. Bost lagunen kasuan, gaur egun Otegik baino ez du zigorra: inhabilitazioa. Baina, halaber, lege berriak jaso zuen 2015etik aurrerako auzietan soilik ezarriko dela aldaketa, eta Bateragune auzia, 2009ko urrian hasi zen, operazioa izatean. 2015eko aldaketaren aurreko legea ez zegoen arautua horrelako kasuetarako, eta uler daiteke defentsak orain aukera lukeela ez soilik inhabilitazioa bertan behera uzteko eskatzeko, baizik eta kasua modu zabalagoan planteatzeko.

Auzitegi Nazionalak 2011ko irailean eman zuen zigor epaia, ETAko kideak izatea leporatuta; estrategia berria aurrera eramateko haren aginduetara ari zirela zioen epaiak. Gorenak 2012an epaia berretsi egin zuen, kartzela urteak pixka bat jaitsita —inhabilitazioak ez—, eta Konstituzionalak 2014an berretsi zuen Gorenarena. Sei urteko espetxe kondena osorik beteta, Zabaleta, Jacinto eta Rodriguez 2015eko urriaren 11n geratu ziren libre; eta, sei urte eta erdiko zigorraren ondotik, Otegi 2016ko martxoaren 1ean atera zen eta Diez 2017ko abuztuaren 17an, aurrez hamazazpi hilabetez baldintzapean aske egon zelako.

Beste bide bat

Inhabilitazioaren ondorioz, Otegik ezin izan zuen Eusko Legebiltzarreko 2016ko iraileko bozetan EH Bilduren hautagaia izan. Haren inhabilitazio kasuaz badago beste ate bat zabalduta: Konstituzionalak iazko abenduan tramiterako onartu zuen Iñigo Iruin abokatuak neurriaren aurka aurkeztutako babes helegitea. Konstituzionalak jarrera aldatu zuen Europaren azaroko epaiaren ondoren, hautagai izatearen «oinarrizko eskubideaz» doktrina ezarri gabe daukala onartuta.

Otegiri 2011n kargu publikoetarako inhabilitazioa ezarri zion Auzitegi Nazionalak, baina zehazteke zein karguri eragingo zion, eta, Iruinek azaldu izan duenez, estatuko jurisprudentziak esaten du zehaztu ezean ezin dela ezarri kargu publikoetarako inhabilitazioa. Gainera, Iruinen arabera, zigor hori Otegi kartzelatik irtetean amaitu zen.