"Galegoz hitz egiteko jarrera indartu besterik ez zen egin Bruselara joan nintzenean"

Galizian jaioa, Bruselan egin du kasik laneko aldi guztia. Biologia eta Medikuntza ikasketak eginagatik ere, gisako lanik ez herrialdean bertan, eta bakailao-ontzi batean itsasoratu zen, noizbait, biologo. Europako arrantza ikuskaritzan zen lanean laster. Idazle aipu eta sona handikoa, Euskal Herrian izan dugu berrikitan Euskal Idazleen Elkartearen bidez, eta, ezinbestean, emigrazioaz hasi gara solasean.

Francisco Xavier Vázquez Alvárez. Santiago de Compostela, Galizia, 1957

Xavier Queipo du idazle izena. Literatura genero guztiak ditu landuak, eta hainbat sari irabaziak. Galiziako egilerik ospe handieneko bat genukeen, ez balu bizialdia herrialdetik urrun egin, Bruselan. Oraindik orain, Pasai Donibanen izan dugu, Hugoenea idazle-etxean. Hizkuntzaz, politikaz eta, oro har, bizitzaz jardun du elkarrizketan.

Lanaldiarekin batera, bizialdia egin duzu Bruselan. ‘Galego’ esatea ‘emigratzaile’ esatea omen da.

Baina nirea urrezko emigrazioa izan zen. Alegia, Galiziatik alde egin nueneko, lana nuen erbestean. 1989an ari naiz. Hargatik idatzi nuen saiakera hura, (H)emigración, ((H)emigrazioa), “hemi”-k horixe esan nahi baitu, erdia, adieraziz niri egokitu zitzaidana emigrazioa izanagatik ere, erdizkakoa besterik ez zela izan, ni etxekoekin harremanetan bainintzen, telefonoz bazen ere. Egia da garai hartan ez zela oraingo teknologiarik, ez aplikaziorik, baina bazen urrutizkina, eta, hortaz, nik (h)emigratu egin nuen. Jakina, harrezkero, paradigma komunikatiboa ikaragarri aldatu da. Oraingo egunean, munduan urrutiko lekuan izanda ere, zeure herriko egunkariak irakurri ezinik ez duzu, zu zauden tokitik ehunka kilometrotara dagoen maitearekin zuzenean hitz egin Skype bidez, eztabaidetan parte hartu, eta Pasai Donibaneko Hugoenean egonik ere, Compostelako kaleetan gertatzen ari dena zuzenean ikusi.

Hargatik esan duzu “urrezko emigrazioa”.

Bai, bada! Itsasoz bestaldeko emigrazio noizbaiteko harekin ikustekorik ez zuen izan nik bizi izandakoak. Garai batean, emigratzailea itzuliko zen, edo ez zen itzuliko, ez zegoen jakiterik. Joan zirenen eta tokian jaio zirenen arteko harremana posta bidezkoa zen, onenean ere, eta nekezian heltzen ziren batzuen eta besteen gutunak. Onenean ere, emigratzaileak hainbat urtean behin itzuliko ziren herrira, bisitan, eta dirua zutela erakutsiko zuten, edo auto ederrean ibiliko ziren herrixkako kale meharretan, erbestean ongi baino hobeto bizi zirela erakutsiko zuten, harro…

Orduko eta oraingo emigrazioak…

Garai bateko emigrazioari buruzko diskurtsoak hutsaren hurrena balio du oraingo egunean, nahiz eta orain ere inork ez duen bere gogoz alde egiten herrialdetik. Beti dago premiaren bat, ekonomikoa, edo soziala. Haatik, oraingo emigratzailearen sufrimendua, urruntasuna, eta erdiesklabotza ez dira ordukoak. Emigrazio masibo hura klase menderatzaileek egiten zuten baliabideen gestio txarrari zor zitzaion, goseari, eta lanezari; esplotazio-txanponaren bi aldeei, alegia. Inditexek nahiko balu, inork ez luke emigratu beharko, adibidez.

Bi lizentziaturaren jabe zinela emigratu zenuen: Biologia, batetik, eta Medikuntza eta Zirujia, bestetik.

Oso ume zintzoa izan bainintzen beti, ongi hazi eta hezia! Kar, kar... Aitak, nik Medikuntza ikastea nahi zuen. Nik, aldiz, Biologia ikasi nahi nuen. Eta horra aitak esan zidana: “Nik Medikuntza ikasketak ordainduko dizkizut”. Eta nik: “Ados. Nire kontu Biologiakoak ordaintzea”. Eta halaxe egin genuen. Biak egin nituen. Medikuntza gustatzen zitzaidan, baina ez pazientea atenditzeari dagokionean, gorputzean zer gorabehera gertatzen diren jakite aldera baizik. Nik Medikuntza gustuko, eta kontent, eta aita bera ere pozik, gai guztiak gainditzen bainituen. Berdin, Biologiakoak.

Argazkia: Zaldi Ero

"Hartu ninduten, eta Terranovara bidali ninduten. 1984a zen. Hilean 300.000 pezeta [1.830 euro] ordaintzen ziguten, diru mordoa! Mediku batek baino askoz gehiago irabazten nuen"

Eta mediku hasi zinen, lanean.

Bi lan ere egin nituen garai hartan, bata ordaindua, bestea boluntarioa. 1984an mediku mordoa zegoen lanezan. Astebete toki batean egiten genuen lan, beharbada, eta, hurrena, bi egun, baja bat betetzen, beste nonbait. Oso gauza desatsegina zen, batetik bestera beti, mediku-plaza gabe. Horretan, behin, adiskide batek esan zidan: “Zer habil hor?! Hi biologoa ere bahaiz, eta itsasontzietan baduk aski lan. Behatzaile zientifiko lana, hi!”. Delako lagunak lan hartara bidea egin zidan. Departamentu-zuzendaria bilbotarra zen, baina gaueko adoraziokoa, hortxe-hortxe Opus Deikoa! Garai hartan, hark Pinochet zuen gobernaririk behinena, kutunena! Hortik atera kontuak!

Lanpostuaren jabe egin zinen, hala ere.

Bai, nahi besteko sapientzia erlijiosoa neukan, etxekoa, eta aise limurtu nuen bilbotar hura. Hartu ninduten, eta Terranovara bidali ninduten. 1984a zen. Hilean 300.000 pezeta [1.830 euro] ordaintzen ziguten, diru mordoa! Mediku batek baino askoz gehiago irabazten nuen, baina lana ere heavy-a zen: lau eta sei hilabete artean itsasoan eman behar zenituen, eta ontziko itsasturiek egiten zuten bizimodua egin. Eta, hasteko, Terranovara eta Norvegiara joaten hasi nintzen itsasontzi haietan.

Zein lan egiten zenuen bakailao-ontzian?

Arraina ontzira zetorrenero, neurtu egin behar nuen, pisatu, sexatu, zein eta zein espezie jaso genituen aztertu… Lan gogorra zen, eta ni, berriz, kalekumea nintzen! Hiru hilabete inguru egiten genuen inongo porturik jo gabe. Hortaz, zer egin nuen?, liburu mordoa eraman, eta garai bateko kaseteak, eta asko ikasi. Eta, bestalde, mediku ere banintzen, eta, behin, berriketan, esan egin nion kapitainari; mediku nintzela, alegia. “Bikain!”, esan zion bere buruari, zeren, sasoi hartan, ontzietan, inor gaixotzen zenean, edo min hartzean, itsas-irratiak baliatzen zituzten, zaintzaldiko medikuari kontsultatzeko, eta gaitz arinenak, bederen, osatzeko. Mediku nintzela esan nuenetik, ordea, neu hasi nintzen gaixoak artatzen, gure ontzikoak eta gainerakoetakoak, egun batean peritonitis bat diagnostikatu nuen arte, irratiz. Orduantxe kontuak!

Irratiz diagnostikatu zenuen peritonitisa?

Bai. Ontzietako kapitainek esku-liburu moduko bat zuten, gorputzeko irudiz beteak. Irudi horiek laukietan banatuta zeuden, eta ontzi bateko kapitainak halako orrialdea esan, halako laukitxoko irudia aipatu, eta zaintzako medikuak, beste itsasontzi batetik, zenbait orientabide emango zizkion, irratiz beti! Kasu hartan, irratiz nik, arrantzale hura nahitaez ebakuatu behar zela esan nion harako ontziko kapitainari.

Itsasontzitik itsasontzira ari zineten, bateko kapitaina, hura, eta besteko medikua, zu…

Halaxe! Arrantzale hura artatzeko orientabideak eman nizkion, kapitainak nik esaten nituenak bete, eta, azkenean, hura peritonitisa zela esan nion, eta gaixoa ebakuatu beharra zegoela. Orduan, kapitainak, harako bere ontzitik: “Baina ez daukagu portura joaterik, lau egun galduko genituzke”. Eta erantzun nion: “Hori zeuk erabaki behar duzu, zeu zara kapitaina, baina gaixoa portura eramaten ez baduzu, zure kontrako salaketa jarri beharko dut”. Harako kapitain hark eta gure ontzikoek hitz egin zuten, eta nola edo hala helikoptero bat etortzea lortu zuten. Kanadakoa. Halaxe libratu zen arrantzale hura. Eta orduantxe kontuak berriz ere!

“Berriz ere?” Egin beharrekoa egin zenuen, ala?

Bai, baina, hotsa zabaldu zen, eta, harrezkero, egunero kontsulta irekitzen hasi nintzen, itsasontzian bertan, goizeko zortzietan. “Hemen Virgen de la Barcatik… Hemen Menxueirotik…”, bateko eta besteko ontzietatik hots egiten hasi zitzaizkidan, eta kanpainaren amaieran hainbat telegrama jaso nituen, ontzi-enpresetakoak, Espainiako Estatuko Itsasoko Institutu Nazionalari eskatuz ni medikutzat hartzeko. Mediku baimena nuen, baina garai hartan artean hatzez egiten ziren izendapen asko, eta beste bati hots egin zioten. Eta kito nire bakailao-ontzietako lana. Telegramak gorde nituen, bederen. Poz handia egin zidaten: 27 gutun, 27 opari iruditu zitzaizkidanak. Batzuek, diru-txekea ere bidali zidaten. Harako itsasontzi hari portura bidaia galarazi nion, hiru-lau eguneko bidaia, eta banekien nire diru-txeke hura txiki edo handi izan, haientzat ez zela askorik, askoz gehiago galduko zuketela egun haietan arrainik harrapatu gabe egonda.

Argazkia: Zaldi Ero

"Mediku nintzela esan nuenetik, ordea, neu hasi nintzen gaixoak artatzen, gure ontzikoak eta gainerakoetakoak, egun batean peritonitis bat diagnostikatu nuen arte, irratiz. Orduantxe kontuak!"

Ez zintuzten mediku lanean hartu, eta, dakigunez, Bruselan lan egin duzu zeure aldian, Europako Arrantzako Zuzendaritza Nagusian, ikuskatzailetzan. Nola heldu zinen lan horretara?

Artean bakailao-ontzietako lanean, baina ez mediku lanean, 1986tik 1989ra [Vigo, Galizia] Mariñaseko Ikerketa Institutuan lan egin nuen: Espainiako Estatuaren ordezkaria izan nintzen Artikoko arrantzari buruzko lantaldean. Plaza espezifikoak zirenez, ez zen lehiaketa irekirik, halako ezagutza jakin bat erakutsi behar zen, beste gabe. Behin, Vigotik Kopenhagera itsasontzian gindoazen batean, iragarki bat ikusi nuen El País egunkarian, bi ikuskatzaile-postu betetzeko, Bruselan, eta neure burua aurkeztu nuen.

Eta horrelaxe etorri zen Bruselako lana…

Baina ez unean bertan, zeren gu itsasoan baikinen, Kopenhagera bidean, hantxe jo behar genuen portua. Haraxe heldu arte ezin izan nuen laneko elkarrizketarik egin. Bost elkarrizketa ere bai! Batean ingelesez, bestean portugesez, hurrena gaztelaniaz… garaian hitz egiten nituen hizkuntzak ibili behar izan nituen; geroztik, beste hizkuntzarik ere ikasi dut. 1988ko irailaren amaieran, urriaren hasieran izan zen hori. Gabonetan, telegrama bat jaso nuen, galdetuz ea urtarrilean bertan lanean hasteko moduan nintzen. “Arraioa, badut aurretik konpondu beharrekorik! Otsailean hasiko naiz”, erantzun nien, lainezatuta. Haiek baietz, eta halaxe hasi nintzen, Bruselan, baina lanean batetik bestera nenbilela beti. Batean, Turkian; bestean, Georgian, edo Errumanian, edo Bulgarian… Nonahi. Nire lantokia, nire bulegoa, ibiltaria izan da, egiaz eta begiaz. Bizpalau egun toki batean, eta aire beste batera! Eta idatzi ere, halaxe egin dut, han eta hemen. Nik esatera, gehiago idatzi dut hegazkinetan eta hoteletan, neure etxean baino.

Galegoz idazten duzu, literatura genero guztiak landuak dituzu. Haatik, gaztelaniaz egin zenituen ikasketak, ezinbestean garai hartan, bestela landu behar izan zenuen galegoa…

Landu, eta ikasi, esango nuke. Hiru murgiltze linguistiko egin ditut nire bizian. Batetik, txikitan, urtero, galegoz egiten nuen komunikazioaren laurden bat. Gure aitaita-amamak landa eremuan bizi ziren. Ez ziren laborariak, baina etxaldea zuten, eta lurrak. Errenteroak zituzten, eta ez zuten kolpe zorrik jotzen. Umetan, haraxe joaten ginen senideok, uda pasa. Ekainaren erdialdera amaitu ohi zen ikastaroa, eta, hasi, berriz, urriaren lehen astean-edo. Hiru hilabeteko oporrak genituen, landan, eta, hiru hilabete haietan landako umeak ginen. Aitaita-amamak gaztelaniaz hitz egiten saiatzen ziren, baina nekez lortzen zuten. Galegoz bizi ginen, hirian ez bezala.

Hiru murgiltze, esan duzu.

Bigarren murgiltzea baino lehen, suzedido bat, galegoari tankera txarra emanarazi zidana. Udan galegoan murgiltzen ginen, baina, gainerako bederatzi hilabeteetan gaztelania eredu puru-puruan bizi ginen Santiagon. UBIn [Unibertsitatera Bideratzeko Ikasturtea], literatura irakasle bat izan genuen, galegozko eskolak eman zizkiguna. Baina irakasle hura desastre hutsa zen, oso zen autoritarioa, galegista bai, baina kabroi hutsa: ikasleok umiliatzeko tirria gaiztoa zeukan, oso zen biolentoa, eta, ondorioz, traza onik ez nion eman gure hizkuntzari. Galegoa, hizkuntza, irakasle harekin batera etortzekotan, ez nuen galegorik nahi. Gero, ordea, bakailao- eta izozkailu-ontzietakoan lan egin nuenean, itsasturi denak galego hiztunak zirela, nire bigarren murgiltze linguistikoa gauzatu nuen.

Hirugarrena gelditzen zaigu...

Unibertsitatea, hantxe hasi bainintzen erabat galegoz hitz egiten. Lehenik, Letra Galegoen egunean. Hurrena, lagunartean kanpinera joaten eta alderdi politikoen inguruan militatzen hasi ginenean. Garai hartan, ezker muturreko alderdiak ere, gayak alderditik kanporatzen zituztenak-eta, gaztelaniaz ari ziren. Horretan, 1986an, senar dudanarekin harremanetan hasi nintzen, eta hizkuntza aldaketa gauzatu zen nigan. Senarra Vigoko auzo batekoa da, Grapokoak-eta zebiltzan girokoa. Total, egun batean esan zidan: “Nik etxean galegoz hitz egiten diat, eta lagunartean ere bai. Iruditzen bazaik, guk biok ere galegoz egingo diagu”. Eta halaxe. Eta jarrera hori indartu besterik ez zen egin lanera Bruselara joan nintzenean, 1989an, zeren orduantxe hasi bainintzen idazten, eta galegoz.

Grapo aipatu duzu, eta horrek orduko borroka armatura narama. Vigokoak ziren 1975ean fusilatuetako bi, FRAPeko Xose Luis Sánchez Bravo eta Xose Humberto Baena...

Urte bat lehenago, 1974an, batxilergoa amaitzen ari nintzela, [Salvador] Puig Antich akabatu zuten, garrotean. Ikasturte hartan irakasle batek kazetaritza kluba eratu zuen. Irakasle hura ez zen ezkerrekoa, ez zen Vigoko institutuko Mendez Ferrin bat, adibidez. Ramón Valle Inclán azaltzen hasi zitzaigun, gerra karlistak, hau eta hura, eta bandoen kontua ulertzen hasi nintzen; liberalak batetik, kontserbadoreak bestetik. Behin edo behin, gerra zibilaz hitz egin genuen, baina adoktrinamendurik gabe, ekidistantziatik, nolabait. Horretan, garroteaz hitz egin zigunean, hura aditu nuenean, inor garrotez hiltzea lesa humanitateko delitua iruditu zitzaidan. Ikaragarria.

Kontzientzia hartu zenuen.

Batean eta bestean aditutakoak josi nituen, besterik gabe, eta Francoren erregimena doilorra ez ezik bortxazalea zela, eta odolzalea, jabetu nintzen. Bestalde, banituen lagun batzuk, erregimenaren kontrakoak zirenak. Adiskideak nituen. Eta haiek ere kontatzen zuten: gerrako kontuak, kontzentrazio-esparruak… Gure amak berak ere kontatu izan zuen, baina bestela bezala: “Bai, hementxe bertan, Padrón ondoan, bazen presoen kanpamentu bat. Azukre-fabrika zahar batean zegoen. Hainbeste urte egon ziren han presoak!”. Eta jakin genuen Geometria irakaslea, adibidez, teniente izana zela kontzentrazio-esparru txiki hartan. Edo beste noizbait aitak esan ziguna: “Halakori titulua eman zioten, falangista zelako”. Eta hariak lotzen hasi nintzen. Farmakologia katedraduna, eman dezagun, gerra krimenen ordainetan egin zuten katedradun, matxinatuen –zeren matxinatuak baitziren, ez “nazionalak”–, bandoko teniente edota kapitain izan zelako. Eta halaxe gure kontuak...

"Halaxe esan zidan senarrak: 'Nik etxean galegoz hitz egiten diat, eta lagunartean ere bai. Iruditzen bazaik, guk biok ere galegoz egingo diagu'"

Argazkia: Zaldi Ero

* * *

Egitekoen zerrenda

“Bi lizentziatura ikasi nituen, aldi berean. Eta, gainera, lagunekin irteten nintzen; gautxoria nintzen, alegia. Eta, gainera, harremanak nituen, noizbehinka, ez beti, baina erne ibili behar zen. Eta, gainera, antifrankista nintzen, eta gure ‘lantxoak’ egiten genituen. Gauza horiek denak egiteko modu bakarra dago: denbora baliatzea. Task list, ‘egitekoen zerrenda’, esaten hasi ziren duela hogeiren bat urte... Nik txikitandik egin dut hori! Zerrenda egin, egitekoa bete, eta ezabatu!”.

Dibertsitate sexuala

“Bestelako garaia zen, dibertsitate sexuala ez zegoen boladan, ezta hurrik ere. Nire lagun guztiak ezkerreko giroan zebiltzan, eta ni ere hantxe sartu nintzen, adiskidetasunez eta sinpatiaz. Behin, ezkerreko alderdietako batean, militante bat alderditik kanporatu zuten, gay zelako. Gay izatea burges degenerazioa zen, nonbait. Mugimendu Komunista, ORT [Langileen Organizazio Iraultzailea]... maoistak ziren, baina dibertsitate sexualari dagokionean, eskuinekoak bezain itxiak”.

Liburu beltzetik berdera

“Aurten O libro negro da lingua galega argitaratu du Carlos Callón irakasleak. Liburu hori oso da inportantea, eta Callóni berari esan nion: ‘Lan bikaina. Alde guztietatik eman zigutek egurra, eta hortxe bildu dituk lekukotzak. Orain, berriz, liburu berdea idatzi behar diagu, esperantzarena’. Aurrera jotzeko garaia da, orain arte ez bezala jardun behar dugu, ikusirik gazteek ez dutela galegoz hitz egiten, nahiz eta historian lehen aldiz gazte horietako asko galegoz eskolatuak diren. Liburu berdea behar dugu, eztabaida eragiteko eta, ondoren, liburu zuria idazteko, paradigma politikoa aldatzeko”.

AZKEN HITZA

Hondamendi aberasgarria

“Aitaita-amamen etxaldean hasi nintzen hiztegia osatzen, halako txoriaren izena, halako arbolarena, halako landarearena... ‘Goazen habietara!’, batek esan, eta betikoa: arrautzak hartu, habia alferrik galdu… Ekologiaren ikuspegitik, hondamendi hutsa. Bizitzari dagokionez, guztiz aberasgarria”


Bulgariako Gobernuak zentsura mozioa gainditu du, kaleko protesten artean

Oposizioak ustelkeria leporatu dio gobernuari haren kontrako zentsura mozioa aurkeztu duenean. Kalean, protestak izan dira hamahirugarren egunez jarraian. Gobernu osoaren eta fiskal nagusiaren dimisioa exijitu dute.

Boiko Borisov Bulgariako presidentearen gobernuak parlamentuan duen babesari esker gainditu du oposizioko BSP alderdi sozialistak aurkeztu duen zentsura mozioa. Eskuineko gobernuari sostengua eman diote GERB eta Abertzale Batuak alderdiek. 124 botorekin, baztertu dute zentsura mozioa; 102 parlamentarik egin dute haren alde, eta 11 abstenitu egin dira.

Parlamentuan eztabaidatzen ari ziren bitartean, dozenaka manifestari elkartu dira ganberaren kanpoaldean, Borisoven gobernu osoaren eta fiskal nagusiaren dimisioa exijitzeko. Herrialdean ustelkeria errotuta dagoela salatzen dute, eta erreforma politiko sakonak galdegin dituzte. Goizean dozenaka batzuk elkartu dira, baina, protesta oldeak orain arte iraun duen hamahiru egunetan, mobilizazio jendetsuak izan dira gauetan. Milaka manifestari elkartu dira Sofia hiriburuan eta herrialdeko hainbat hiritan, ustelkeria salatzeko.

Protestak indartu egin ziren duela hiru egun, Poliziak Rumen Radev Bulgariako presidentearen bulegoa miatu ostean. Radev sozialisten hurbilekoa da, eta aurkari du Borisov lehen ministroa.

Manifestariek adierazi dute ez dutela amore emango gobernu osoak dimititu arte. Mafiaren eta herrialdeko oligarkiaren menpeko izatea leporatzen diote.

Borisovek bere gobernuan aldaketak egingo dituela hitzeman du. Aldaketa horiek «bi egun barru» jakinaraziko dituztela adierazi du Valeri Simeonov parlamentuko presidenteordeak. Haren esanetan, ezin da baztertu gobernu eraldaketak lehen ministro karguari ere eragitea.

Bulgarian datorren urterako daude aurreikusita presidentetzarako eta parlamenturako hauteskundeak.


Narrondoko mus txapelketaren irabazleak erabaki dira

Sankristobalak ospatzen ari dira Zestoa eta Zumaia arteko Narrondo auzoan

Narrondoko Gure-Ametsa elkarteko mus txapelketako irabazleak.

Narrondoko Gure-Ametsa elkartea ere festetan da egun hauetan. Elkartean bertan jokatu duten mus txapelketaren irabazleak Jabi Leiza eta Boris Bernal izan dira. Bigarren postuan Romulo eta Mikel sailkatu dira eta hirugarren Ibon Etxabe eta Joxe Mari Etxabe.

Zestoa eta Zumaia arteko Narrondo auzoa sankristobalak ospatzen ari da egunotan.


Melania Trumpek orain arteko diskurtso politikoena eman du

Errepublikanoen biltzarrean, Melania Trump eta Mike Pompeo izan dira protagonistak bart. Donald Trumpeek egindako lana goraipatu dute biek.


Nora gaurkotasunezko filmaren emanaldia

Altsasu. Nora gaurkotasunezko filmaren emanaldia. 19:30ean, Iortia kultur guneko areto handian.


Malekoitik hondarretara erori da furgoneta bat

Duela gutxi gertatu da irudian ikus daitekeena berriro, izan ere, ez da halako zerbait gertatzen den lehen aldia. Banaketa furgoneta bat malekoitik hondarretara jausi da; litekeena da gidariak eskuko frenoa eman gabe utzi izana. Momentuz, Udaltzaingoak azaldu du ez duela gertaerari buruzko bestelako xehetasunik.


Katalina Erauso: dokumentatuta dagoen lehen pertsonaia transa, orain, Bilboko Azkuna Zentroko erakusketan

Cabello-Carceller kolektiboaren erakusketa hori literalegia iruditu zaio,H. Barcenillari, diskurtsoan larregi oinarritua. Ertz asko dituen pertsonaia baita Katalina Erauso. Halere, interesgarria da hari eskainitako erakusketa-performancea.

Irailaren 25era arte dago zabalik Bilboko Azkuna Zentroan Katalina Erausori eskainitako erakusketa-performancea: "Ahots bat Erausorentzat. Trans garai baterako epilogoa". Cabello-Carcelleren erakusketa-performancea da. H. Barcenillaren arabera, interesgarria baina diskurtsoan oinarrituegia. Erauso ertz asko dituen pertsonaia izanda, beste zerbait espero zuen, baina halere interesgarritzat dauka.

Donostian jaioa Katalina Erauso, XVI. mendean. Emakume bezala identifikatua baina gaztetan Ameriketara alde egingo du eta kolonizatzaile odolzale bilakatuko. Han Erregearentzat militar modura arituko da lanean, sarraski handiak gauzatuz, kolonizatzaile gisara. Aita Sainduak eta erregeak, biek, barkatu egingo diote egindako guztia eta Antonio gisa biziko da bizimodu guztian. Horregatik, erreibindikatzeko zaila den pertsonaia dela esan digu Haizea Barcenillak.

Erakusketa ordea, aukera sexual desberdin bat egin dutenei ikusgarritasuna ematen dien aldetik interesgarritzat jo du Barcenillak, baina gogora ekarri dio Euskal Herrian gustura ikusiko lukeen beste erakusketa bat: Erausori buruz Mercedes Azpilicueta argentinarrarena. Oihala landuz Erausoren ertz gehiago biltzen dituen aldetik zaio interesgarri.


Guardia Zibilak Kepa Arkauz, Ekhiñe Eizagirre eta Imanol Jaio atxilotu ditu

Preso ohiak dira Arkauz eta Eizagirre, eta iheslari ohia Jaio. Espainiako Auzitegi Nazionalak agindu ditu atxiloketak, «helburu terroristarekin lehergaiak edukitzea» leporatuta, Ertzaintzak 2019an atzemandako «zulo» batekin lotuta. EH Bilduk salatu du «estatu sakonak» eztabaida politikoa «baldintzatu» nahi duela atxiloketokin. Sarek eta EH Baik atxilotuen herrietan mobilizatzera deitu dute.

Guardia Zibilak Kepa Arkauz eta Ekhiñe Eizagirre preso ohiak eta Imanol Jaio iheslari ohia atxilotu ditu gaur goizean, Espainiako Auzitegi Nazionaleko Ismael Moreno epaileak agindutako operazio batean. «Helburu terroristarekin lehergaiak edukitzea» egotzita egin dituzte atxiloketak, Ertzaintzak 2019an Arraia-Maeztun (Araba) atzemandako «zulo» batekin lotuta. Zuloa aurkitu zutenean hamar urte baino gehiago izanen lituzkeela ondorioztatu zuen Poliziak. Bi bidoi ziren atzemandakoak: bertzeak bertze, amonio nitratoa, amonala, detonagailuak, tenporizadoreak eta baskula bat zituzten barnean.

Arrasaten atxilotu izanen lukete Arkauz, Zarautzen Eizagirre, eta Irunen Jaio (Gipuzkoa). Haien etxebizitzak miatzen ari da Guardia Zibila.

Eizagirre 2017ko azaroan utzi zuten aske baldintzapean, Frantziako Estatuan lau urte preso igaro eta Espainiaratu ondoren. Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz gelditu zen aske, baldintzapean. Arkauz 2017ko irailean utzi zuten libre, espetxean lau urte eginda, hark ere Frantziako Estatuan.

Guardia zibilek Arrasaten atxilotu dute Arkauz. RAUL BOGAJO / FOKU

«Garaiz eta lekuz kanpo»

EH Bilduk atxiloketak salatu ditu: ohartarazi du «garaiz eta lekuz kanpo» daudela eta ez dutela Euskal Herrian «bakea eta bizikidetza demokratikoa eraikitzen laguntzen». Koalizio independentistak gogoratu du ia hamar urte igaro direla «ETA erakundeak indarkeria erabiltzeari uko egin zionetik» eta bertze ia bi urte «ETA desagertu zenetik». EH Bilduren ustez, eta testuinguruari erreparatuta, «estatu sakonak» eztabaida politikoa «baldintzatu» eta «bizikidetzaren eraikuntzan aurrerapausoak ematea eragotzi» nahi du atxiloketa horiekin.

Azpimarratu du ez dela horretarako «garaia»: «Espetxeak husteko unea da, ez betetzekoa. Bakea eta elkarbizitza demokratikoan aurrera egiteko garaia da. Estatuak gure herriaren aurka indarkeria erabiltzeari uko egiteko garaia da». «Bizikidetza demokratikoan oinarritutako Euskal Herriaren eraikuntzan aurrera egin nahi duen euskal gizarteari» atxiloketak salatzeko eskatu die EH Bilduk.

«Iraganari loturiko gertakaria»

Sare mugimenduak ere atxiloketak salatu ditu, eta adierazi du «iraganari loturiko gertakaria» dela, «sufrimendua sortu eta mendekatzea baino helburu ez duena». Sarek adierazi du atxiloketak «onartezinak» direla , eta «atzerapausoa» dakartela: «Erabaki honek iraganean ainguratutako justizia baten jokabidea islatzen du, eta azken urteetan euskal jendarteak, hala nola euskal instituzio, eragile, sindikatu eta alderdi politikoek adierazitako konponbide nahia zapuztera dator; auzi honi aterabidea emateko ordua da, ez korapilo berriak sortu eta sufrimendua areagotzekoa». Hiru atxilotuak askatzea galdegin du Sarek, eta mobilizazioetara deitu du atxiloturikoen herrietan: 19:30ean egin dituzte protestak, Zarautzen, Arrasaten eta Abadiñon.

EH Baik Ziburun (Lapurdi) deitu du elkarretaratzera: 19:00etan egin dute, Ziburuko biribilgunean.


Herri kantak salbatu nahian

'SOS Kantak Arriskuan' saioa estreinatuko dute bihar ETB1en. Herriz herri ibiliko dira galtzeko zorian dauden abestiak topatu eta salbatu nahian


"Getariak kantatzeko beti izan duen ohiturari jarraipena eman nahi diogu, ez dadila katea eten"

Urteko balorazioa egin du Getariako Salbatore Deuna Abesbatzak, 2017a bukatzera doan honetan

[caption id="attachment_330197" align="aligncenter" width="300"] Getariako Abesbatzako kideak (Salbatore Denauren Abesbatza). [/caption] Salbatore Deuna Abesbatzako kideek urteak eman duenari buruzko "hausnarketa txiki bat" egin dute, herritarrekin partekatzeko. "Getariak behar izan gaituen guztietan erantzuten ahalegindu gara, eta bestalde, poza ematen digu getariarrek badutela non kantatua. Gure herriak kantatzeko beti izan duen ohiturari jarraipena eman nahi diogu, ez dadila katea eten", adierazi dute. Nice M. Cresporen zuzendaritzapean, 40 lagun inguruk osatzen dute abesbatza. Urtean zehar leku eta egoera ezberdinetan kantatu ohi dute; elizkizunetan ez ezik, bestelako ekitaldietan –Salbatore jaietan, Zaharren Omenaldian, San Antonetan txakolinari, Antxuaren Egunean eta Xixili Donearen egunean– eta Getariako auzoetan –San Prudentzion, Askizun, eta Meagan– ere bai. Azken hilabetea "benetan oparoa" izan dutela nabarmendu dute: "Igeldoko Lezkarri Abesbatzarekin batera eskaini genuen kontzertua abenduaren 10ean; herriko haurrekin hilaren 17an, Eguneko Zentroan hilaren 21ean, eta, noski, hilaren 24an kalez kale aritu ginen". Jarduera horiek guztiak egiteko hainbaten laguntza jaso dute, "gure bidea errazagoa egin dutenak". Hori horrela, ondorengoei eskerrak eman dizkiete: Getariako Udala, Kofradia, Eliza, Itsas-Mendi Gutiziak, Txomin Etxaniz txakolina, Txakolinaren Jatorrizko Deitura, Irizabal Arrainak, Viveros San Anton, Elkano Arraindegia, eta Izarri Okindegiari. 2018ari ilusioz begiratzen diote: "Aurten bezalaxe, hainbat ekitalditan parte hartzea espero dugu. Gainera, gutxiagotan izaten dugun aukera datorkigu: Elkanoren Lehorreratzean gure herriko seme haundienetakoaren omenez Gora Elkano kantatzeko aukera izango dugu. Inork gure proiektuaren partaide izan nahiko balu, nahikoa da kantatzeko gogoa izatea".


Bat egin dute larunbateko manifestazio deialdiarekin

Tolosaldeko EH Bilduko alkate eta alkategaiak TOPAren mobilizazioan egongo dira, eta herritarrak bertan parte hartzera animatu dituzte: «Eskualdeko osasun zerbitzua egoera larrian dago».

Andu Martinez De Rituerto Tolosako alkategaiak hitz egin du EH Bilduko kideen izenean, gaur arratsaldeko agerraldian, Zerkausian. Eskualde mailako ospitale publikorik ez duen Gipuzkoako eskualde bakarra Tolosaldea dela gogoratu du. Horrez gain, bertako herritarrek bigarren mailako osasun arreta jasotzen dutela ondorioztatu du: «Klinika pribatu batek asistentzia publikoa ematen du, gainontzeko ospitale publikoen kalitatezko estandarrak bete gabe».

Martinez De Rituertok EH Bildutik azken urteetan esana gogoratu du beste behin ere: «EH Bilduko udal hautetsiok urteak daramatzagu eskualderako osasun sistema publikoa eta kalitatezkoa aldarrikatzen. Azken urteetan, larritasunez eta arduraz bizi izan dugu eskualdeko osasun zerbitzuaren gainbehera ukaezina, eta hau, kalean zein instituzioetan behin eta berriz salatu dugu, eta eskualderako osasun sistema publiko eta kalitatezkoa aldarrikatu dugu».

EH Bilduko kideen esanetan, «hilabete oso erabakigarriak dauzkagu aurretik». Andu Martinez De Rituertok zehaztu duenez, «gure eskualdeko herritarren osasunean eragin izugarria izango duten erabakiak hartuko dira»; tartean, «balizko» ospitale berria aipatu du: «Proiektua mahai gainean dagoen honetan, orain da garaia etorkizuneko osasun sistema publiko baten oinarriak zehaztu eta eskualde mailako osasun estrategia definitzen hasteko. Orain da garaia Tolosaldeko osasun sistema integrala guztion ahotsarekin eta elkarlanean diseinatzeko». Horretarako EH Bilduko alkate eta alkategaiek euren prestutasuna azaldu dute.

Bitartean

Eusko Jaurlaritzari eskari zuzena egin diote EH Bilduko kideek, Asuncion Klinikaren ardura duen enpresa aipatuz: «Eusko Jaurlaritzak Invizarekin duen hitzarmena betetzen den bermatu dezala, langileen formakuntza eta kopurua zein lan baldintza duinak bete ditzala, eta herritarrek legez dagokien kalitatezko osasun arreta jasotzen dutela ziurtatu dezala».

Tolosako alkategaiaren esanetan, osasungintza publikoa indartzeko garaia da, «ez odolusten uztekoa». Horretarako, herrietako lehen arretako anbulatorioetatik hasi eta zainketa intentsiboetaraino joan beharra dagoela esan du Martinez De Rituertok.

Hasieran egin bezala, amaieran ere TOPAk deitu duen manifestazioa izan du hizpide EH Bilduko kideak: «Ez dugu merezi bigarren mailako herritarrak izatea, eta horregatik, dei egiten diegu herritarrei larunbatean Tolosako kaleetan egingo den manifestazioan parte hartzera».


Kaleratzeen kontrako martxa abiatu dute Tubacexeko langileek, Amurriotik Gasteizera

Greba mugagabearen 64. egunean, Gasteizeraino iritsiko den martxari ekin diote Tubacexeko langileek. Ostiral goizean iritsiko dira, eta Eusko Legebiltzarrera eramango dute gauzatutako 129 kaleratzeen aurkako protesta.

Ostegun honetan, Tubacexeko zuzendaritzak 129 langileren kaleratze kolektiboa gauzatu du: nahitaezko 95 kaleratze, 22 pizgarridun baja eta hamabi aurre-erretiro izan dira.

Egun berean, greba mugagabean dagoen plantillako 70 bat langilek enpleguaren aldeko martxa bat abiatu dute Amurrioko lantegitik Gasteizeraino. Ostegun arratsaldean Murgian geldituko dira, eta, ondoren, Gopegira abiatuko dira, bertako kiroldegian gaua igarotzeko.

Arabako hiriburura ostiralean ailegatuko dira, eta, gainontzeko grebalariekin eta Aernnovako langileekin batera, kaleratzeen kontrako protesta eramango dute Eusko Legebiltzarrera, 9:00etan. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailburu Arantxa Tapiak EH Bilduren galdera bati erantzun beharko dio Tubacexen inguruan.

Greba mugagabea, aurrera

Une erabakigarria iritsi da Tubacexera, eta zuzendaritzak badaki. Izan ere, sindikatuek salatu dutenez, langileei banan-banan deitzen ari da enpresa, lanera joan daitezen.

Horren aurrean, enpresa batzordeak kalean geldituko diren lankideei babesa emateko deia zabaldu du, greba mugagabea eten ez dadin. "Denok gaude itsasontzi berean eta helburu berarekin: lanera itzultzea kaleratze traumatikorik gabe", azpimarratu dute. Gainera, deiak grabatzeko gomendatu die lankideei, telefonoaren bestaldeko solaskidea informatuz.


Garingo mendi lasterketan izena eman daiteke

San Sebastian jaien barruan, Beasaingo Garin auzoan, urteko lehen mendi lasterketa jokatuko da urtarrilaren 22an, 12:00etan hasita. 11 kilometroko lasterketa izaten da (574 metroko desnibel positiboa). Dagoeneko izena emateko aukera dago, 15 euro ordainduta. Goierri Kopa Traileko lehenengo proba puntuagarria izaten da.


Kirol merituari zilarrezko domina eskuratu du Alberto Retegi txirrindulari beratarrak

40 urtez Gure Txokoa elkarteko txirrindularitza taldeko arduradun eta txirrindularitza eskola sustatzeagatik zilarrezko domina eman diote.

Nafarroako Gobernuak 2020ko Kirol Merituari Zilarrezko dominak banatu zituen azaroaren 25ean. Denetara 22 zilarrezko domina banatu zituzten eta horietako bat Alberto Retegi Albistur beratarrari eman zitzaion. Tamalez, Covid-19a dela eta ez da ekitaldi presentzialik egin, baina, aitzinerago egitea ez da baztertzen.

Alberto Gure Txokoako Txirrindularitza Saileko arduraduna izan da 1985etik gaur egun arte. Nahiz eta urte batzuetako atsedena hartu, urtero elkarteak antolatzen dituen probetan lagundu du.

Gure Txokoaren Txirrindularitza Eskolan sartu zen 80. hamarkadan, eta handik sortu zen, inguruko klubekin batera (Gure Txokoa, Beti Gazte, Erreka, Baztandarra eta Beratarra) Urtxintxa kluba, kadete eta gazte mailetako txirrindularientzat.

Urteetan zehar, gaztetxoak karreretara eramateaz arduratu zen, talde horretako zuzendari lanak eginez. Eskola horretatik heldu ziren profesionaletara Patxi Vila, Jon Bru eta, urte batzuk geroago, Joseba Larralde beratarrak.

Gure Txokoa Elkarteko Txirrindularitza saileko arduradun bezala, eta teknologia berriak iritsi aitzinetik, inguruko txirrindulari amateurrei fitxak egiteaz arduratu zen, eta oraindik arduratzen da. Eginkizun hau betetzeko Iruñera egin zituen bidaiak ez ziren guti izan,eta beraz; txirrindularitza munduan hagitz ezaguna da.

Gainera, Nafarroako Txirrindularitza Federazioko Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen lau urtez.

Gaur egun Beran, kadete eta gazte mailako txirrindularitza lasterketak egiten jarraitzearen arduradun bera da. Zehazki, Errandonea Memorialak aurtengoa 42. edizioa izan du.

Azken urteotan, inguruko hainbat klubekin batera: Gure Txokoa, Beti Gazte, Erreka, Baztandarra, txirrindularitza eskola sustatzen ari da, herri ezberdinetan hainbat proba antolatuz.


Mendizale federatuek erkidego osoan jardun dezaketela zabaldu du EMFk

Euskal Mendizale Federazioak (EMF) zabaldu duenez, federazioaren lizentzia duten kideek euren mendi jarduera egiteko (ibiltzea, eskalatzea...) Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa artean mugitu ahal izango dira, eremu gorrian dauden herrietan izan ezik.

Jaurlaritzaren azken neurrien arabera, mendi jarduera egitera edozein udalerritara jo dezakete federatu txartela duten mendizaleek, eremu gorrian dauden herrietara izan ezik. Hori bai, Desplazamendu horiek lizentziak jasotzen duen jardueran aritzeko izan beharko dira eta beste jarduera batzuk praktikatzeko, EMFk argitu duenez.

Mendi Federazioak zehaztu du gehienez sei laguneko taldetan egin daitezkeela mendi jarduera horiek, eta segurtasun distantziak eta neurriak hartu behar direla gogoratu. Maskara eremu itxietan eraman beharko da, azaldu duten moduan. Goizeko seietatik gaueko hamarrak arte egin ahal izango da mendi jarduera Jaurlaritzaren azken dekretuaren arabera.


Pandemiari aurre egiteko legea premiazko prozedurarekin bideratuko du Legebiltzarrak

EAJk eta PSE-EEk lege-proposamena aurkeztu dute. “Salbuespen egoeraren” eraginez testuaren tramitazioa “azkartzea” beharrezkoa dela uste dute jeltzaleek eta sozialistek.

Pandemia kudeatzeko legea premiazko prozedurarekin bideratuko dute. Covid-19ari aurre egiteko neurriei “segurtasun juridikoa” eman nahi die Eusko Jaurlaritzak arauaren bidez. Osasun krisiak eragindako “salbuespen egoeraren” ondorioz testuaren tramitazioa “azkartzea” beharrezkoa dela uste dute EAJk eta PSE-EEk.

Jeltzaleek eta sozialistek proposamena erregistratu dute Eusko Legebiltzarrean, ostiral honetan.

Bi alderdiek gainerako indar politikoei “erantzukizuna” eskatu diete, legeak “babes zabala” lortzeko. Hala ere, Eusko Jaurlaritzako kideek gehiengo osoa dute Ganberan.

Legea EAEko eskumenetara mugatuko da. Pandemiari aurre egiteko “esparru ezberdinetan erabilgarri eta tresna praktikoa” izan nahi du legeak, testuaren arabera.

Esan bezala, araua onartuko dute; izan ere, Gobernuko alderdiek gehiengo absolutua dute Legebiltzarrean. Hala ere, Luis Javier Telleriak (PNV) eta Ekain Ricok (PSE-EE) oposizioari babesa eskatu diete: “Birusaren kontrako borrokan guztiak egon behar gara”.

Bilkura-aldia ekainaren 24an bukatu baino lehen legea onartzea espero dute sozialistek eta jeltzaleek.

Legeak zigor erregimen bat, “segurtasun juridiko eta eraginkortasun” handiagoa izateko; bost alerta maila; sei adierazle epidemiologiko eta osasun zein prebentzio neurriak aurreikusten ditu arrisku maila bakoitzarentzako.

Maila baxuena 100.000 biztanleko 60 kasutan kokatuko da, Eusko Jaurlaritzak diseinatutako Bizi Berri egitasmoan jasotako helburua, alegia. Maila horren azpitik neurri murriztaileak indarrik gabe geratuko lirateke.

15 egunik behin Exekutiboak Parlamentuari osasun neurrien eta koronabirusaren bilakaeraren berri eman beharko dio, eta lehendakariak LABI aholku batzordea zuzendu eta izendatuko du.

Arauarekin, Gobernuaren erabakiei babesa emateaz gain, EAJk eta PSE-EEk “autogobernuari etekin handiena atera” nahi diote, eskumenak “birusaren aurkako borrokaren zerbitzura” jartzeko.


Mondratek taldeak aurkeztu ditu

Mondrate areto futbol klubak talde argazkiak egin ditu Monterronen. Arrasatearrek guztira lau talde dituzte: talde nagusia maila nazionalean dago, hirugarren mailan, eta Gipuzkoako bigarren mailako taldea ere badute. Harrobian, berriz, gazte mailako eta kadete mailako taldeak. Guztira 36 jokalari dituzte aurten –argazkian, kategoria guztiak batera–.


Andoni Ibarguren: “Pixkanaka-pixkanaka edalontzia betetzen joan da, eta azkenean irauli egin da”

Andoni Ibarguren Aralarreko zinegotzi eta Aralar-Ezker Anitzako bozeramaileak «etapa bat amaitu» dela iragarri zuen atzo goizean: «Zinegotzi kargua uzten dut». Politika talde lanean eta elkarlanean ulertzen duela dio: «Elkarlanean eta norberatik hasita, era eraikitzailean ekarpenak eginez ulertzen dut. Modu horretan bide emankorra egin daitekeela sinetsita nago». Azken urtean, zinegotzi gisa egin duen bigarren legealdian, ordea, ez duela hala ulertu, eta horrek kargua uztea erabakitzera bultzatu duela nabarmendu zuen. Duela hilabete eta erdi hasi zen horren inguruan hausnartzen, «hainbat xehetasun pilatu» zitzaizkiolako. «Pixkanaka-pixkanaka edalontzia betetzen joan da, eta azkenean irauli egin da». Aser Lertxundi zarauztarrak ordezkatuko du. Herritarrei zuzendu zaie Ibarguren: «Herritarrei azaldu nahi diet ez dudala hobeto egiten jakin izan. Zaila da oso proiektuak aurrera eramatea etxe honetan, kontuan hartuta beste lau politiko talde politikoen proiektu ezberdinak daudela, eta askotan ezinezkoa dela norberak herritarrentzat ona edo egokia deritzona bultzatzea». Egoera hori esaera batekin laburbildu zuen: «Posible denaren artea da politika». Pertsona «zoragarriak» Bost urtean «pertsona zoragarriak» ezagutu dituela esanez hasi zuen prentsaurrekoa. «Urte hauetan asko ikasteko aukera izan dute eta esperientzia benetan aberasgarria izan dela aitortu nahi dut». Eskertzeko pertsona asko dituela dio, baina batez ere koalizioko kide eta Zarauzko Udalean urteotan «bere ondoan» egon diren Mariana Aranburu eta Ubaldo [...]

Andoni Ibarguren, atzo goizean egindako agerraldian (Argazkilaria: Amaia Ventas)

Andoni Ibarguren Aralarreko zinegotzi eta Aralar-Ezker Anitzako bozeramaileak «etapa bat amaitu» dela iragarri zuen atzo goizean: «Zinegotzi kargua uzten dut». Politika talde lanean eta elkarlanean ulertzen duela dio: «Elkarlanean eta norberatik hasita, era eraikitzailean ekarpenak eginez ulertzen dut. Modu horretan bide emankorra egin daitekeela sinetsita nago».

Azken urtean, zinegotzi gisa egin duen bigarren legealdian, ordea, ez duela hala ulertu, eta horrek kargua uztea erabakitzera bultzatu duela nabarmendu zuen. Duela hilabete eta erdi hasi zen horren inguruan hausnartzen, «hainbat xehetasun pilatu» zitzaizkiolako. «Pixkanaka-pixkanaka edalontzia betetzen joan da, eta azkenean irauli egin da». Aser Lertxundi zarauztarrak ordezkatuko du.

Herritarrei zuzendu zaie Ibarguren: «Herritarrei azaldu nahi diet ez dudala hobeto egiten jakin izan. Zaila da oso proiektuak aurrera eramatea etxe honetan, kontuan hartuta beste lau politiko talde politikoen proiektu ezberdinak daudela, eta askotan ezinezkoa dela norberak herritarrentzat ona edo egokia deritzona bultzatzea». Egoera hori esaera batekin laburbildu zuen: «Posible denaren artea da politika».

Pertsona «zoragarriak»

Bost urtean «pertsona zoragarriak» ezagutu dituela esanez hasi zuen prentsaurrekoa. «Urte hauetan asko ikasteko aukera izan dute eta esperientzia benetan aberasgarria izan dela aitortu nahi dut».

Eskertzeko pertsona asko dituela dio, baina batez ere koalizioko kide eta Zarauzko Udalean urteotan «bere ondoan» egon diren Mariana Aranburu eta Ubaldo Ortizi eman zizkien eskerrak. «Zuen kidetasun eta laguntzarik gabe, udaleko nire ibilbide motz hau ez litzateke hain aberasgarria. Horregatik, eskerrik asko Mariana eta eskerrik asko Ubaldo».

Horrez gain, udal kudeaketan ardurak partekatu dituzten lagunei—langileei zein zinegotziei—ere eman zizkien eskerrak Ibagurenek, «emandako laguntzagatik». «Aitortzen dut gaizki esanak egon direla, baina hauek baztertzea nahiko nuke oso mingarriak izan ez badira. Hala izan badira, aldiz, bihotzez diotsuet ez zela nire asmoa inor mintzea». Horrekin batera, «ongi esandakoak» gogoratzeko eskatu zien. «Eraikitzailea izatea izan da beti nire nahia».

Hala ere, bost urtean udalaren eta herri kudeaketaren inguruan «zer edo zer» ikasi duela esan zuen: «Udalean lan egiteak bestelako ikuspuntua ematen du. Taldearen interesetatik harago, herritarren ikuspuntutik hartzen dira erabakiak eta oso aberasgarria da hori». Hori dela eta, edonork laguntza behar badu «edozertarako hor egongo» da . Interesa dutenek andibaral@gmail.com helbide elektronikora idatzi diezaiokete.

Ziurrenik, ez da itzuliko

Azken urteotan bere familia «zertxobait baztertuta» izan duela gogoratu zuen. «Orain bikote eta alabarekin egon nahiko nuke». Ildo horretatik, ez du uste politikara itzuliko denik.


Maskara erabiltzera derrigortuko dute Ipar Euskal Herriko enpresetan

Elisabeth Borne Frantziako lan ministroak jakinarazi du maskarak derrigorrez erabili beharko direla enpresetan. Neurria irailaren lehenetik goiti sartuko da indarrean.

Irailaren lehenetik goiti derrigorrezkoa izanen da maskara erabiltzea enpresetan, bakarkako bulegoetan salbu. Elisabeth Borne Frantziako lan ministroak azaldu du erabakia, lan munduko partzuergoekin egin duen bilkura baten ondotik. Bilkuretan eta bulego irekietan baitezpadakoa izanen da, kutsatzea eragozteko. Langileek maskara erabili beharko dute gurutzatzen diren leku guzietan. Maskara «beharrezko osasun tresna» bilakatuko denez, enpresak ditu bere gain hartu beharko gastuak.

Bestalde, Frantziako ministroak telelana berriz hartzea gomendatu du.

Frantziako Osasun Publikoaren Goi Kontseiluak abuztuaren 14an neurriaren aldeko iritzia azaldu zuen, airearen bidezko kontaminazioaren arriskua aipatuz. Frantses Osasun Publikoaren arabera, enpresek kontaminazio guneen %24 irudikatzen dute.

COVID-19aren beste olatu baten beldurrez ezarri ditu neurriok Frantziako Gobernuak. Ipar Euskal Herrian, sasoi turistikoak kasuen emendatzea ekarri du, eta agerraldiak ugaritu egin dira azken egunetan.


Lontxo Santa Kruzek eta Jon Jauregik irabazi dute Gaztetxeko Pilota Txapelketa

Lontxo Santa Kruzek eta Jon Jauregik irabazi dute Gaztetxeko Pilota Txapelketa, Jurgi Mujika eta Koldo Ponce garaituta (22-15). Hirugarren postuan Amonda-Loidi bikotea sailkatu da, Andoniri eta Gaizkari irabazita (22-19).


Goizuetako Fiesten inguruan hausnartzeko bilera, gaur, ganbaran

Aurten lanketa berezi bat eginen dute, fiesten inguruan erabakiak hartu aurretik.

Udan izanen dira Goizuetako Amabirjin Jaiak, abuztuan. Eta fiestak antolatzen hasteko, bilera antolatu dute gaur arratsalderako; 18:00etan hasiko da Goizuetako udaletxeko ganbaran.

Aurten, gainera, lanketa berezi bat eginen dute goizuetarrek, fiesten inguruan hausnartu eta erabakiak hartu aurretik, honako galderak eginez: «Zenbat egun iraun behar lukete fiestek? Zenbateko kostua du ekitaldi bakoitzak? Ekitaldi guztiak beharrezkoak al dira? Zeinek antolatzen ditu fiestak? Zer egin dezakegu antolaketa errazteko?».

Galdera horiez gain, beste hainbat planteatuko dituzte gaurko bileran, eta goizuetar guztiei luzatu diete bertaratzeko deia: «galdera horien erantzunak, iritziak, proposamenak eta kexak botatzeko, zu ere bertan egotea nahi dugu».


Hezegunea baino gehiago

Zarauzko Iñurritza ibaiko paduraren garrantziaz ohartarazteko eta hari balioa emateko asmoz, Zarauzko Hezeguneen Eguna egingo dute bihar, hirugarrenez. Inguru horren garrantziari buruzko erreportajea plazaratu dute gaur Gipuzkoako HITZAn.

Ohikoa da inguruko ibai eta erreketan etxetresna zaharrak, erosketetako orgak nahiz begi bistan geratzen ez diren beste hainbat objektu pilatuta egotea. Hori bera gertatzen da Zarauzko Iñurritza auzoan, izen bera daraman ibaia itsasoratzen den inguruan. Padura dago gune horretan, eta, hain ekosistema berezia izanik, Arkamurka Zarauzko natur elkartea aspalditik kezkatu izan du inguru horren zaintzak.

Duela hamabi urte inguru berreskuratu zuten Iñurritzako biotopoa, eta, Arkamurkako kide Eneko Azkueren arabera, azken boladan “utzita” sumatzen zuten. Kezka horretatik abiatuta sortu zuten duela bi urte Zarauzko Hezeguneen Eguna. “Herritarrak kontzientziatzea eta ingurua apur bat txukuntzea” zuten xede, eta helburu horrekin antolatu dute ekintza hori bera biharko, hirugarrenez.

Azkuek azaldu duenez, errekak menditik behera ekarritakoaz gain, Urola eta Oria ibaietatik etorritakoa izaten da Iñurritzako paduretan pilatzen den zaborra. “Euri asko egiten duenean, ibai horietako ur zikinek Zarautzen egiten dute topo, eta, marea biziak baldin badaude, kanalaren barru-barruraino sartzen dira”. Oriaren kasua “nabarmena” izaten dela dio Azkuek: “Mendi aldetik Zarautzera begiratuz gero, itsaso urdina eta ekialdetik ur marroia zabaltzen ikusten da. Ur hori Igeldo aldera eta Mollarri aldera zabaltzen da, zaborra paduretan metatuz”. Horrelako kasuak urtean “birritan-edo” gertatzen dira, eta zakarra bertan geratzen da pilatuta, ura ez delako berriro ere maila horretara heltzen. “Eta eskerrak hala gertatzen den, horrela aukera edukitzen dugulako zakar hori jasotzeko, itsasora heldu ez dadin”, dio Azkuek. Hain zuzen, besteak beste horixe egingo dute bihar.

Zaindu beharreko gunea

Zaborra biltzeaz gain, Arkamurkako kideen asmoa da herritarrei gogoraraztea hezeguneak oro har eta padurak bereziki zer garrantzitsuak diren ingurumenaren orekarako. Azkuek nahiko luke haien ekintzek balio izatea herritarrak Iñurritzaren garrantziaz ohartzeko. “Azkenean, balioa eman behar diegu herrian geratzen diren padura eremu gutxi horiei, eta jendea ohartu dadin nahi dugu oso toki gutxitan topatzen den ekosistema hauskor bat daukagula etxe ondoan”.

Irakurri erreportajea osorik Gipuzkoako Hitzaren atari digitalean.


Alaphilipperentzat izan dira etapa eta elastiko horia Nizan

Deuceninck taldeko frantziarra Hirschi eta Yates iheskideak baino azkarragoa izan da hiruren arteko esprintean.

Julian Alaphilippe (Deceuninck Quick Step) frantziarrak irabazi du Nizan hasi eta bukatu den Frantziako Tourreko bigarren etapa (186 kilometro), eta, bide batez, liderraren maillot horia ere eskuratu du.

Hiru txirrindulariren arteko esprintean, Alaphilippek 4:55:27ko denbora behar izan du etapa osatzeko, eta haren atzetik helmugaratu dira Marc Hirschi (Sunweb) suitzarra eta Adam Yates (Mitchelton Scott) britainiarra. Hirukoteak helmugatik 13 kilometrora egin du ihes, azken igoeratxoko aldapetan, eta 20 segundoko tartea zabaldu dute.

Helmugara heltzear zirela tropela asko gerturatu zaie, baina Alaphilippek aurkariek baino hobeto jakin du kalkulatzen noiz jo bere azken erasoa. Yates aise utzi du atzean, baina Hirschik ez du amore eman eta gertu izan du frantziarra gainditzea. Alabaina, azkenerako, Deceuninckeko txirrindularia eskuin eskua altxatuta zuela sartu da Nizan.

Sailkapen nagusian, Alaphilippek 3 segundoko aldea du Yatesekiko eta 7 segundokoa Hirschirekiko.

Etapa hasieran, ostera, beste izen batzuk izan dira protagonistak (Peter Sagan, Lukas Pöstlberger, Benoît Cosnefroy, Kasper Asgreen, Toms Skujins eta Anthony Perez eta Michael Gogl). Zazpi txirrindularik kilometro asko iraun duen ihesaldian parte hartu dute, eta hiru minutuko errenta izatera iritsi dira; haatik, amaieratik 40 kilometrora Jumbo-Vismaren lanak ezerezean utzi du haien ahalegina.

Bigarren etapa honetan ere erorikoak izan dira berriro, tartean Daniel Martinez (EF Pro Cycling) Dauphineko irabazlearena eta Tom Dumoulin hautagaiarena, baina, itxuraz, ez dute aparteko eraginik izan.

Astelehen honetan, hirugarren etapa korrituko da, 198 kilometrokoa, Niza eta Sisteron artean.


Iseo etxeko soiltasunean

Lau kanturen bertsioekin osatutako EP bat argitaratu du Iseo musikari nafarrak, lehen aldiz euskaraz: 'Etxean'. Aurreikusi gabe sortu du, eta lotura du bere sustraiekin


Azaroaren 19tik 28ra bozkatu ahal izango dute herritarrek galdeketan

Aurkeztutako 11 proiektuetatik udalak 2022an gauzatuko duena aukeratuko dute 16 urtetik gorako herritarrek; telematikoki eta presentzialki eman ahal izango da botoa

Amasarrek eta billabonatarrek azaroaren 19tik 28ra gauzatuko den herri galdeketan parte hartzeko aukera izango dute. 16 urte beteta dituzten eta Amasa-Villabonan erroldatuta dauden herritar guztiek izango dute bozkatzeko eskubidea eta horretarako bi aukera izango dituzte: azaroaren 19tik 26ra Villabona.eus webguneko azalean jarriko duten bozketa gunean; eta azaroaren 27an eta 28an Gurea zinema aretoko sarreran jarriko duten hautetsontzian, larunbatean 10:00etatik 20:00etara eta igandean 10:00etatik 15:00etara. «11 proiektu hauetatik, 2022. urtean udalak zein gauzatzea gustatuko litzaizuke?» galderari erantzun beharko diote herritarrek.

Amasa-Villabonan apirilean abiatu zuten herritarren parte hartze prozesuaren lehen fasea amaituta, herritarrek edo herriko taldeek proposatutako 11 proiektuk parte hartuko dute herri galdeketan. Dagoeneko proiektu hauetako bakoitzaren ezaugarri nagusiak biltzen dituen aldizkari informatiboa kaleratu eta zabaldu du udalak, baina horrez gain, proiektuaren inguruan gehiago jakiteko aukera izango dute herritarrek, erakusketa baten bidez. Azaroaren 19tik 21era Gurea zinema aretoko erakusketa gelan egingo dute. Proiektu bakoitzak bere espazioa izango du eta proiektu horietako bakoitzaren proposatzaileak izan diren herritarrek eta taldeetako kideek, beren egitasmoari buruzko azalpenak eman ahal izango dizkiete gerturatzen diren herritarrei.

Amasa-Villabonako Udaleko Herritarren Parte Hartze batzorde bereziko ordezkari politikoek eman dituzte galdeketaren inguruko xehetasunak. Patxi Agirre EAJko ordezkariak azaldu du bozketa sistema: «Gehien gustatzen zaien proiektuari hiru puntu eman beharko dizkiote, bigarrenari bi puntu eta hirugarrenari puntu bakarra. Gehien gustatzen zaiena aukeratu beharko dute behintzat, eta hautazkoa izango da bigarren edo hirugarren proiektuak markatzea».

Puntu gehien jasoko dituen proiektua galdeketaren «irabazle» gisa izendatuko dute eta proiektu hori 2022an gauzatzeko konpromisoa hartu du Amasa-Villabonako Udalak. Beatriz Unzue alkateak azaldu ditu hortik aurrerakoak: «Puntu gehien jasotzen dituen bigarren proiektuaren aurrekontua, irabazle izan den proiektuaren aurrekontuari batuko zaio. Baturaren emaitza 400.000 euro baino txikiagoa bada, udalak proiektu hori gauzatzeko konpromisoa hartuko du. Emaitzak 400.000 euroko kopurua gainditzen badu udaleko Herritarren Parte Hartze batzorde berezian erabakiko da udalak proiektua gauzatzeko konpromisoa hartuko duen ala ez».

Puntu gehien jasoko dituen hirugarren proiektuari buruz ere hitz egin du alkateak eta esan du hiru aurrekontuen gehikuntzaren emaitza 400.000 euro baino txikiagoa bada, udalak hiru proiektuak gauzatzeko konpromisoa hartuko duela.

Xehetasunak ere eman dituzte bozketa moduen inguruan. Azaroaren 19tik 26ra Villabona.eus webguneko azalean jarriko dute bozketa-gunea eta bertan sartu eta bozkatu ahal izateko NAN zenbakia, jaiotze data eta telefono zenbakia jarri beharko ditu herritarrak. Bestalde, azaroaren 27an 10:00etatik 20:00etara, eta azaroaren 28an 10:00etatik 15:00etara Gurea zineko sarreran jarriko dute bozketa mahaia hautetsontzi batekin. Mahai batean bozka paperak eta boligrafoak egongo dira eta sekretuki bozkatzeko eremu bat jarriko dutela ere esan dute udal ordezkariek.

PARTE HARTZEKO DEIA

Alkatearekin batera, EH Bilduko Xabat Laborde, EAJko Patxi Agirre eta PSE-EEko Maria Luisa Arijak hartu dute parte, herri galdeketaren aurkezpen agerraldian. Udalean ordezkaritza duten alderdi politikoetako ordezkariek parte hartzeko deia egin diete herritar guztiei. «Prozesu honek arrakasta izan dezan, oso garrantzitsua izango da parte hartze maila handia lortzea», esan du alkateak.

Unzueren esanetan udalak antolatu duen prozesu parte hartzailea, «mugarri garrantzitsua» izango da, «herritarrak ahalduntzeko eta udal politiketan herritarren hitza eta erabakia kontuan izateko». Demokrazia eredu «zuzen eta parte hartzaileago» bat eraikitzeko pauso esanguratsua izatea nahi dute Amasa-Villabonako udal ordezkariek: «Konbentzituta gaude, aurrerantzean, udal honen gobernantza ereduan, hartu beharreko erabaki garrantzitsuak herritarren zuzeneko erabakiaren esku utziko direla, eta prozesu parte hartzaile honek norabide horretan aurrerapauso sendoa izateko bokazioa du».

HERRI GALDEKETA

Erakusketa

Azaroaren 19tik 21era. Gurea zinema aretoko erakusketa gelan aukeran izango diren 11 proiektuen erakusketa jarriko dute.

Bozketa telematikoa

Azaroaren 19tik 26ra. Villabona.eus atarian eman ahal izango dute botoa herritarrek NAN zenbakia, jaiotze data eta telefono zenbakia adierazita. 16 urtetik gorakoek parte hartu ahal izango dute.

Bozketa presentziala

Azaroaren 27an eta 28an. Larunbatez 10:00etatik 20:00etara; eta igandez 10:00etatik 15:00etara Gurea zinema aretoko sarreran jarriko dute bozketa mahaia eta hautetsontzia.

Kontaketa. Botoen kontaketa 15:00etan hasiko da Gurea aretoan bertan eta ekitaldi publikoa izango da, edonork jarraitu ahal izango du zuzenean.


Hiru pertsona zauritu dira hegoaldeko saihesbidean (AP-8), Trapagaran parean, bi kamioik talka egin ostean

Garabiek ibilgailuak bidetik kendu dituzte jada eta zabalik gelditu da AP-8ko saihesbideko sarrera, 129 puntu kilometrikotik, Irunerako noranzkoan.

Hiru pertsona zauritu dira gaur hegoaldeko saihesbidean (AP-8) Irungo noranzkoan eta Trapagaran parean (Bizkaia) gertatu den istripu batean, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eitb.eus-i jakinarazi dionez.

Ezbeharra 10:15ean jazo da aipatu errepideko 125. kilometroan. Talkaren ondorioz, hiru pertsona zauritu dira, eta horietako bat ibilgailuetako baten barruan geratu da harrapatuta. Suhiltzaileek atera behar izan dute.

Osasun zerbitzuak, Ertzaintza eta Bizkaiko suhiltzaileak bertaratu dira. Garabiek ibilgailuak bidetik kendu dituzte jada eta zabalik gelditu da AP-8ko saihesbideko sarrera, 129 puntu kilometrikotik, Irunerako noranzkoan.


Astelehenean eta asteartean jarriko dituzte salgai merkataritza bonuak

Aurten ere merkataritza bonuen kanpaina abiatu dute Ordiziako Udalak eta Ordizian Merkataritza Elkarteak. Astelehenean eta asteartean jarriko dituzte salgai Ordizian-en bulegoan, Andre Mari kalean, 9:00etatik 19:00etara (jarraian). Bukatzen ez badira, asteazkenean ere izango dute aukera herritarrek bonuak erosteko.

Maitane Alvarez alkateordeak azaldu duenez, pandemia garaian hasi zen bonuen kanpaina, eta merkatarien eskaerei erantzunez, jarraitzea erabaki dute: “Merkatariek baloratu zuten interesgarria zela merkataritza sustatzeko, eta horregatik, aurrekontuan partida bat jarrita, aurten ere bide horretan lan egingo dugu”. 3.000 bonu izango dituzte salgai. Hogei euro ordainduta, 30 euro gastatzeko aukera emango dute. Pertsona bakoitzak gehienez bi bonu erosi ahal izango ditu, baina bonu bakoitzeko NAN ezberdin bat aurkeztu behar da.

Ostalariek eta elikadura saltokiek ere dute aukera parte hartzeko. Parte hartu nahi duten merkatari edo ostalariek izena eman behar dute Ordizian-ekin edo udalarekin harremanetan jarrita. Aurrerago jakinaraziko dute bonuak erabiltzeko aukera eskainiko duten establezimenduen zerrenda.

Kanpainaren helburua da “bertako ekonomia mugitzea eta herritarrei bertan erosteko aukera ematea”.


13 pertsona hil eta hiru zauritu dira Italian, teleferiko istripuan

Stresa eta Mottarone konektatzen dituen teleferikoaren kabinaren kablea apurtu egin da eta bertan zihoazen 13 pertsona hil egin dira. Hiru zauritu daude.


‘Trapu zikinak’ emanaldia, gaur

Trapu zikinak emanaldia eskainiko dute, gaur, Kulturarteko Plaza Feministan, arratsaldeko 19:30etan. Gogoratu doakoa dela.


Leitzaldeko eta Urumealdeko 50 eta 59 urte bitartekoak heldu den asteartean txertatuko dituzte

Arano, Areso, Goizueta eta Leitzako 50 eta 59 urte bitartekoak ere elkarrekin txertatuko dituzte. Maiatzaren 25ean egina dute hitzordua Leitzako kiroldegian. Ikusi hemen lau herrietako txertaketen egutegia.

50 eta 59 urte bitartekoek maiatzaren 25ean txertoaren lehenbiziko dosia hartuko dute.

60 eta 65 urte bitartekoek apirilaren 15ean hartu zuten AstraZenecaren lehenbiziko dosia eta uztailaren 8an bigarrena hartuko dute.

70 eta 79 urte bitartekoak apirilaren 13an txertatu zituzten lehenbizikoz eta maiatzaren 4an bigarren dosiarekin.

80 urtetik goitikoek bi txertoak hartuak dituzte: martxoaren 23an eta apirilaren 15ean hartu zituzten bi dosiak.


Kursaaleko fatxada artelan digital bihurtuko da

Datozen hiru urteetan arte digitalaren sorkuntza eta zabalkundea bultzatzeko lankidetzan arituko dira Kursaal Kongresu Jauregiak eta Tabakalera Kultura Garaikidearen Zentroa. Arte-sorkuntza forma berrien alde egiteko indarrak batu dituzte eta hala azaldu dute gaur goizean Kursaalen egindako prentsaurrekoan. Jon Insausti, Donostiako Kultura zinegotzia, Edurne Ormazabal, Tabakalerako zuzendari nagusia, Iker Goikoetxea, Kursaaleko zuzendari-gerentea eta Jaime de los Ríos artista izan dira bertan. Lankidetza honen bitartez, hiriko ekosistema kulturala aberastu nahi dute, kultura eta artea herritarrengana hurbiltzeko eremu publikoa erabiliz.

Urtero, Medialab Tabakaleran, esperimentazioari eta kultura digitalari eskainitako espazioan, artista bat gonbidatuko dute arte digitaleko pieza bat ekoizteko, Kursaaleko hiri-pantaila handian proiektatua izan dadin. Lehen edizioko kolaboratzailea Jaime de lo Rios donostiarra da. Internetaren aroko artista eta komisario adierazgarrienetako bat da. Artearen mugimendu teknologikoaren oinordekoa da, hala nola, konstruktibismo geometrikoa eta Argiaren artearena. Arteklab Arte eta Zientzia laborategiaren sortzailea ere bada, Arteleku sorkuntza zentroan. Bere artelanak konstruktibistak eta generatiboak dira, etengabe eboluzionatzen ari direnak.

Medialab Tabakaleraren laborategian sortutako Crimson Waves (Ilunabarreko olatuak) lana pintura algoritmikoa da. Higidura eta koloreak geometrikoki eraikitzen ditu, itsasertzeko harkaitz baten gisan, Kursaal eraikinaren arkitekturarekin elkarrizketan. Jaime de los Rios artistak Moneoren eraikineko azal digitala sortuko du, natura eta hiria, olatuak eta islak elkartzen, koreografia hibrido zibernetiko batean. Artistaren hitzetan, eraikinak natura eta hiriaren arteko muga irudikatzen du askorentzat, baina beretzat muga baino fusioa irudikatzen du. Obra konstruktibista den heinean, interpretazio librea duen lana dela adierazi du: “norberak bere narratiba eta poetika sortu dezake lan honetatik”.

Lehen edizioa irailean hasiko da, hileko bigarren asteburuan. Eguzkia sartzen hasten denean, artearen argiak piztu egingo dira, artista donostiarraren obra Kursaaleko fatxadan proiektatuko baitituzte.


Gerraren albo-kalteak

Gerra lehendik ere bazen. Munduko hainbat lekutan, baina Ukrainia eta Errusiaren artean ere bai. Lokalizatua zen, ordea; Donbassen. Urteak daramatzate gerran, zibilak hil dituzte, eta bere garaian hedabideetako lehen lerroan izanagatik, handik gutxira ahaztu zitzaigun hura. Afganistan, Yemen edo Saharakoa bezala.

Egia da ezin dela ukatu gerrak hartu duen dimentsioa, munduko herrialde boteretsu askoren botere politiko eta faktikoek horren aurrean jarrera bat hartu beharra dute, mehatxuak jaurtitzen dizkiote elkarri, hedabide batzuk debekatuko zituela adierazi zuen Von der Leyenek, eta frustagarria da konturatzea norbanakook horren guztiaren mende gaudela.

Kontuz izan behar dugu nondik kontsumitzen dugun informazioa, orain hedabideak polarizatuko baitira, eta Errusia ez da deabrua, ezta Ukrainia santua ere. Orain gertatu dena ulertzeko urteak egin behar da atzera, gatazka guztietan bezala. Eta orokorrean, egoera erdigarria da ikustea nola trajedun gizon batzuek erabakiko duten milioika bitanleren etorkizuna zein izanen den, bizitzak suntsitzea albo-kalte baitira.


Zoruaren mantentze lanak Kaxkoan abuztuaren 16an hasiko dira

Datorren abuztuaren 16an, 17an eta 18an Kaxkoko zoruaren mantentze lanetan hasiko da Udala. Kale Nagusiaren hasieran izango dira lanak, hori dela eta Zinkoeneatik ezingo da Kale Nagusira sartu. Atzieta kalea erabiltzea gomendatzen da eremu hau 24 orduz itxita egongo baita abuztuaren 20ra arte.


Bizum bidez egin daitezke udal ordainketak

Udalaren webguneko Nire Ordainketa atalera jo behar dute herritarrek ordainketa Bizum bidez egiteko.

Udalak zergak, tasak edota isunak Bizum sistemaren bidez ordaintzea ahalbidetu du. Hala, ordainketa modu horretan egin nahi duten herritarrek, udaleko web-orrira sartu eta Nire Ordainketa atalera joan beharko dute. Bertan, ordainagiriaren identifikazio zenbakia idatzi beharko dute eta eskatutako gainontzeko datuak bete gero. Banketxea aukeratzerakoan agertuko zaie ‘Bizum’ ikonoa eta bertan klikatuta telefono zenbakia zehazteko eskatuko zaie. Hori eginda, Bizum sistemaren ohiko prozedimendua jarraituz, mezu bat iritsiko zaie mugikorrera ordainketa egin ahal izateko gakoarekin. Gako hori zuzen sartutakoan amaituko dute ordainketa prozesua dauden lekutik mugitu beharrik gabe.


Haur antzerkia: Kontu kantari

Kontu kantari ikuskizunak oroimenean ditugun kantuak biltzen ditu, hauek beste erritmo batzuetara eramanez; reggae, rap edo blues, esaterako. Protagonista bihurtzen diren txotxongiloen laguntzarekin, bidaia honetan betiko kantuak berrikusiko ditugu, nagusiek ahaztu ez ditzaten eta txikiek ikas ditzaten.

Besteak beste, Txiki txikia, Kanuto, Txantxibiri, Ran Rober Ran, Sorgina pirulina, Itsasontzi baten edo Ez goaz lanera kantuak erakutsiko dizkigute.

Familia osoarekin musikaz eta txotxongiloen mundu magikoaz gozatzeko aukera paregabea.

Taldea: La enana naranja

Egileak: Mikel Pikaza eta Sandra Fdez. Agirre

Musikaria: Roberto Castro Boti

Abeslaria: Sandra Fdez. Agirre

Aktoreak: Itziar Fragua, Iñigo Eibar, Marta Alvarez

Adina: 3 urtetik gorakoentzat Iraupena: 50 minutu


Txertaketa protokoloa aldatu dute, dosien erabilera desegokiak polemika sortu ondoren

Orain sindikatuetako ordezkariak zerrendaren azkenean jarri dituzte, eta gaixotasuna gainditu duten profesionalen txertaketa atzeratu dute.

Osasun zentroetan dosien erabilera desegokia saihesteko txertaketa kanpainaren protokoloa aldatu du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak. Horrela, sindikatuetako ordezkariak zerrendaren azkenean jarri dituzte, eta gaixotasuna gainditu duten profesionalen txertaketa atzeratu dute.

Urtarrilaren 27an aldatutako protokolo berria gaur eman dute argitara. Santa Marinako eta Basurtuko ospitaleetan izandako irregulartasunen ostean, eman dute jakitera. Bi ospitale horietako zuzendariak kargutik kendu edo dimisioa eman zuten. Santa Marinan langile guztiei txertoa eman zieten, sindikatuetako ordezkariak, erlijiosoak, eta kafetegiko, vending enpresa bateko eta posta konpainia bateko beharginak tartean.

Santa Marinako ospitalean, CCOOk bere ordezkaria kargutik kendu zuen. ELAk eta UGTk, ostera, euren ordezkariek dosia hartu izana defendatu zuten.

Kasu horiek errepikatzea saihesteko, sindikatuetako ordezkariak “lehentasun zerrendaren azkenean” izango dira aurrerantzean, baita pazienteak artatzen ez dituzten profesional guztiak ere, protokoloaren arabera.

Bestalde, duela gutxi covid-19 gaixotasuna gainditu duten Osakidetzako langileen txertaketa gutxienez 6 hilabete atzeratzea gomendatu dute, batez ere 55 urtez azpikoen eta arrisku baldintzarik ez dutenen kasuan.

Osakidetzak azaldu duenez, “egungo dosi eskuragarritasunaren” ondorio da erabaki hori, eta kutsatu ostean gehienetan immunitatea lortzen dela “bistakoa” delako.

“Printzipioz, covid-19aren aurkako txertoa eritasuna gainditu edo sendatu direnei emateko kontraindikaziorik ez dago”, Sailak zehaztu duenez. Hala ere, txertaketa atzeratzea beharrezkoa dela uste du.

Osasun zentro batean dosiak soberan daudenean, une horretan arretako lehen lerroan lanean ari direnei emango dizkiete: “berehalako eskuragarritasuna eta boluntarioak daudenean”.

Aldi baterako lanerako ezintasuna, eszedentzia edo beste jarduera etenen bat duten langileei ez zaie txertoa eskainiko. Lanera itzultzen direnean txertoa jarriko diete, gainerako beharginekin jarraitutako ordena errespetatuz.

Erizaintza eta medikuntza ikasleei dagokionez, praktikak egiten ari diren zentroetako lankideekin batera deituko diete.

Txertaketan orain arte atzemandako irregulartasunek polemika eragin dute. Horrela, besteak beste, Debabarrenako ESIko bi zuzendarik dimisioa eman dute, eta Eusko Legebiltzarreko oposizioak Gotzone Sagardui Osasun sailburuaren dimisioa eskatu du.


Haien "egoera eta beharrak" ezagutzeko herriko enpresak bisitatzen ari da Azpeitiko Udala

Udalak adierazi duenez, bisiten helburua da Sustapen Planaren bidez, udalak enpresei eskaintzen dizkien baliabideen berri ematea. Dagoeneko Irurena eta Danona enpresetan izan dira udal ordezkariak, eta haiek esan dutenez bietan "albiste onak" jaso dituzte.

Udaleko eta Danonako ordezkariak, lantegiaren aurrean. (Azpeitiko Udala) Azpeitiko Udala herriko hainbat enpresa bisitatzen ari da egunotan, haien "egoera eta beharrak" ezagutzeko. Eneko Etxeberria alkatea eta hainbat zinegotzi ari dira lantegiak bisitatzen. Haiek jakinarazi dutenez, Udalaren helburua da "kalitatezko enplegua" sortzea, eta bide horretan, "enpresen beharrak eta enpleguaren inguruko kezkak zuzenean ari gara jasotzen". Udal ordezkariek diotenez, beste tresna batzuk badituzte Iraurgi Berritzen garapen agentzian, baina "proiektu konkretu batzuk bertatik bertara ezagutzen ari dira, arazoei elkarlanean aurre egiteko".

Udala hautetsiek "gertu daudela, baina gertuago egon nahi luketeela" esan dute: "Enplegua da gure herritarren lehentasuna, eta gaur egun ditugun tresnak, sustapen ekonomikoa, lur industrialak eta antolamendua ebaluatu nahi ditugu, batez ere". Etxeberriak adierazi duenez, bisiten helburua da Sustapen Planaren bidez, udalak enpresei eskaintzen dizkien baliabideen berri ematea. Izan ere, udalak joan zen urriko udalbatzarrean erabaki zuen kooperatibei Ondasun Higiezinen Gaineko Zergan %50eko hobariak eskaintzea.

Aurreneko bisitak egin dituzte. Irurena eta Danona enpresetan izan dira dagoeneko udal ordezkariak, eta haiek esan dutenez bietan "albiste onak" jaso dituzte. "Bi enpresek inbertsio berriak egin eta enpresa berriak eskuratu dituzte. Irurenak Urnietako enpresa bat erosi eta Azpeitira ekarri berri du, eta enpresa handitzen ari dira. Danona, berriz, urte luzez bizi izan duen egoera delikatuari pixkanaka buelta ematen ari dira; Oñatiko lantokia Azpeitira ekarri dute". Udal ordezkariek esan dute herrirako "apustua indartzen" ari dira bi lantokiak.


Izer eta Alabier igoko dira Aristerrazuko oholtzara, igandean

Bertaratzen direnak dantzan jartzeko prest izango dira Izer eta Alabier, igandean, 18:00etan hasita.

Igandean, hitzordua izango dute erromeria zaleek Aristerrazun. Asteburu honetan, Izer eta Alabier igoko dira Andatza auzoko oholtzara, bertaratzen direnak dantzan jartzeko prest. Ohitura den bezala, 18:00etan hasiko da saioa, eta 21:00ak ingurura arte luzatuko da.


Estatu Batuek euren petrolio-erreserbaren zati bat merkaturatuko dute prezioaren gorakada gelditzeko

Hainbat herrialderen artean koordinatutako mugimendu estrategikoa da. Tartean daude Txina, Japonia, Erresuma Batua eta Hego Korea.

Joe Biden Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak jakinarazi du herrialde horretako petrolio-erreserbatik 50 milioi upel merkaturatuko dituela prezioak murrizteko eta eskariaren eta eskaintzaren arteko desorekari aurre egiteko.

Zehazki, datozen hilabeteetan 32 milioi upel aterako dituzte elkar trukerako mekanismo baten bidez, eta petrolio bolumen hori datozen urteetan jasoko dute bueltan.

Gainerako upelak, berriz, hurrengo hilabeteetan salduko dituzte, Kongresuak aurrez emandako baimenarekin.

Etxe Zuriak ohar batean azaldu duenez, beste hainbat herrialderekin elkarlanean hartutako erabakia da, eta bide beretik joko dute Txinak, Indiak, Japoniak, Hego Koreak eta Erresuma Batuak, besteak beste.

Aukera hori aztertzen ari zirela jakin zenetik, petrolioaren prezioak % 10eko beherakada izan du.

Alabaina, AEBko Gobernuaren iragarpen historikoak ez du esperotako eragina izan merkatuan, petrolioa ekoizten duten gainerako herrialdeen erantzunaren beldurrez.

Hala, upelaren prezioa % 2 garestitu da astearte honetan, asteleheneko prezioarekin alderatuta, 78 dolarretik 81,25era igo baita.


Iruindarren euritakoak dantzan

Iruñean San Saturnino eguna ospatu dute, aterkien azpian. Erraldoirik eta prozesiorik gabeko hirugarren urtea izan da herritarrentzat, baina euriaren azpian kantuan jarraitu dute.


Abesbatzak bizirik eta osasuntsu jarraitzen du

2021. urtean zehar Etxarri Aranazko Abesbatzaren 50. urteurrena ospatzen ari dira

Mende erdi batean Etxarri Aranazko Abesbatzak milaka emanaldi egin ditu: antzoki handietan zein txikietan, hirietan zein herri txikietan; Nafarroan, Euskal Herrian, Estatuko leku askotan, baita atzerrian ere eskaini dituzte emanaldiak. Lehiaketetan parte hartu dute, eta sari garrantzitsuak jaso dituzte estatu eta nazioarte mailan. "Bere lan ona eta hobetzeko grina ibilbide osoan zehar" nabarmendu direla aipatu du Maria Goikoetxea abesbatzako kideak.

Egoera

50. urteurreneko ekimenei abenduan eman zioten hasiera, hamarkada hauetan bildutako dokumentu eta argazkien erakusketarekin. Gainera, urte amaieran kontzertu bat egin behar zuten, urteurrenaren hasiera markatuko zuena. Baina osasun egoera zela eta, bertan behera utzi behar izan zuten. "Abesbatzan, bizitzan bezala, egoera berriei aurre egitea tokatzen zaigu. 2019an 50. urteurrena ilusioz beterik prestatzen hasi ginen: gauza berriak, gonbidatuak, sorpresak… pandemiak beste plan batzuk zituen eta gureak aldatu zizkigun", azaldu du Goikoetxeak. Hortaz, "ahal duguna" egiten jarraitu dute eta ilusioz prestatutako kontzertua eskaini zuten igandean, Etxarriko elizan. "Kontzertu polit bat eskaintzeko momentuan gaude, eta neurriak mantenduz, arriskurik gabe. Oso pozik gaude".

Grandes Hitos proiektuarekin bere ibilbidean "oso une garrantzitsuak" markatu dituen edo urtetan koroaren erreferente izan diren obren errepasoa egin nahi dute. 50 urtetan abesbatzan parte hartu duten koralisten lana omendu nahi dute ere, "baita hura gidatu duten zuzendarien ahalegina eta jakinduria ere". Kontzertua "ilusio handiz, beti bezala", prestatu dute, "eta etxean abesteak asko pozten gaitu". Gogorra ere izan dela aitortu du Goikoetxeak, "etenaldi batzuk egin behar izan ditugulako entseguetan, maskarakin abestea zailagoa delako, entseguen ordutegia eta lekua aldatu behar izan dugulako…". Ez da erraza izan, baina kide guztien lanarekin lortu dutela adierazi du. "Pozik eta harro gaude".

Urteurrena

"Mila ideia polit geneuzkan 50. urteurrenerako, baina pandemiak beste bide batzuetatik eramaten gaitu. Ez du inporta". Mende erdia ezin bada, beraz, 51. edo 52. urteurrenak ospatuko dituztela esan du Goikoetxeak. Pentsatutako proiektu "polit hauek guztiak" aurrerago egitea gustatuko litzaioke, "eta ziur lortuko dugula".

Pandemia hasi zenean eta egoeraren larritasunaz konturatu zirenean "inoiz izan dugun erronkarik bereziena" mahai gainean jarri zutela azaldu du abesbatzako kideak: "Hau dena bukatzen denean Etxarri Aranazko Abesbatza bizirik eta osasuntsu jarraitzea". Oraindik "arazoa ez da amaitu", baina bide onetik doaz.


Poliziak Nicholsi eman zion jipoiak protestak piztu ditu AEBetan

Ostiralean publiko egin zituzten bost poliziak gazte afro-amerikarrari eman zioten jipoiaren irudiak. Grabazioetan ikusten denez, bortizki jo zuten, baita aurre egiteko aukerarik ez zuenean ere


Egun biribila Bahrein taldearentzat

Buitragok irabazi du etapa eta Landak podium-a lortzeko aurrerapausoa eman

Justu doa jendea, baina indartsuenak oso parekatuta. Mikel Landak Carapaz liderra eta Hindley zigortu ditu, baina ezin izan ditu askatu. Almeida, ordea, bai. 1.04 galdu du portugaldarrak helmugan, eta zaildu egin zaio podiuma. Veronako erlojupekoa du aldeko, baina kontra Marmoladako bukaera beldurgarria. Landak eskura du podiumeko hirugarren koska, baina hortik gora egitea kosta egingo zaio. Carapaz eta Hindley bera adina dira, eta bukaeretan beste biak azkarragoak dira.

Bahreinentzat etapa ona izan da, podiumaz gain etapa garaipena lortu dutelako Santiago Buitragorekin. Meritu handiko garaipena kolonbiarrarentzat, garesti egon den ihesaldian sartu, Giovo eguneko bigarren mendatean jausi eta atzetik aurrera iheskide guztiak atzean utzi dituelako.

Bihar atsedena hartuko dute oilarrek, azken borroka baino lehen. Trevison, bukaera, gauzak normal esprintean.


Ainhoa eta Aitzolen estreinako diskoaren inguruko xehetasun guztiak, primizian, “Gu”n

Bikotea estudioan izan dugu, "Ezbaian" izeneko lehen diskoa aurkezten.

Bi aste barru irtengo da Ainhoa eta Aitzolen estreinako diskoa. "Gu"n izan dira, estreinako lan luzean aurkituko duguna hizpide.

Duela urtebete sortu zen Ainhoa eta Aitzol proiektua, bi kideak aspaldiko lagunak diren arren. Donostia, Zarautz eta inguruetan hainbat kontzertu eman eta gero, Ozen estudioarekin harremanetan jarri eta "Ezbaian" izeneko lehen lan luzeari forma ematen hasi ziren.

Erreferenteez galdetuta, guraso musikariak dituztela azaldu digute Aitzolek eta Ainhoak.

Gainera, bikoteak aurreratu digunez, bertsioak eta abesti propioak aurkituko ditugu "Ezbaian" lanean.


Trumpek zalantzan jarri du hauteskunde sistema eta salaketa larriak egin ditu

Trumpek ez du frogarik aurkeztu hauteskundeak "demokraten makina ustelaren" alde egiten ari direla esateko, baina "iruzurra" egiten ari direla azpimarratu du.


Bilera irekia

Greba feminista antolatzeko bilera irekia. Euskal Herriko Mugimendu Feministako kideek erronka bat jarri diote euren buruari: udazkenerako greba feminista orokorra antolatzea, zaintzarako eskubide kolektiboa helburu. Tolosaldean zer egin daitekeen aztertzeko bilera irekia.


Bermeon EH Bilduk hartu du alkatetza, Guzan herri plataformarekin itunduta


Etxerako epaitzak eskatzeko garaia

Eskaerak hilaren 19ra arte egin daitezke.

Arbizuko Udalak jakinarazi duenez, etxeko sutarako egur epaitzak eskatzeko epea zabalik dago. Egur loteren bat nahi duenak udaletxean eman beharko du izena maiatzaren 19a baino lehen. Udaletxetik pasa gabe, 948 460 017 telefonora hots eginez ere eman daiteke izena. Epaitza bakoitzaren prezioa 35 eurokoa da eta dirua ordaintzeko udalak herriko bankuan duen kontu orokorrean sartu behar da dirua.


Film laburrekin jirabiran

T3. Azpeitiko Zine Klubak, Erabaki Produkzioak-ek eta Sanagustin kulturguneak antolatuta, euskal film laburren bi zirkuituak Sanagustin kulturgunetik pasatuko dira: gaur arratsaldean, Laburbirako ekoizpenak ikus ahal izango dira, eta apirilaren 10ean, berriz, Kimuak ekimenekoak. Erabaki Produkzioak-en Oinaze egoitzak film laburra emango dute gaur iluntzean Sanagustinen, beste zazpi ekoizpenekin batera. (Argazkia: Erabaki Produkzioak) Euskarazko ikus-entzunezkoen produzkioa ezagutarazi eta herrietako kultur eskaintza aberastea du helburu Laburbirak. Saio bakoitzean, 2011n eta 2012an sortutako zortzi ikus-entzunezko labur eskaintzen dituzte, eta, hain justu ere, lan horiek ikusi ahal izango dira Azpeitian. Laburbira zirkuituan eskualdeko bi lan daude. Alde batetik, Erabaki Produkzioak-en (Oihan Amezua, Karlos Ibarbia, Netzer Bereziartua eta Asier Sustaeta) Oinaze egoitzak, eta, bestetik, Telmo Esnal zarauztarraren Hamaiketakoa. Lehen filmak bi pertsonaia bereziren arteko ezinezko amodioa du kontagai, beraien ahuldade eta gabeziak azaleratuz. Bigarrenak, berriz, Antonioren eta Santiren arteko elkarrizketa bereziaren lekuko izango diren hiru emakumeren istorioa dakar. Emananaldian eskainiko dituzten gainerako film laburrak honako hauek izango dira: Carlos Rodriguezen Berriro igo nauzu, Kote Camachoren Elkartea, Koldo Almandozen Deus et machina, Bernues anaien Desentxufatuak, Iñigo Lopezen Tortila eta Ander Mendiaren Beerbug. Guztira, ordu eta laurden inguruko iraupena izango du saioak, eta, besteak beste, sormena, dokumentala, fikzioa zein animazioa uztartzen dituzten ikus-entzunezkoak izango dira ikusgai. Ondoren, Kimuak Aste Santuaren ondoren izango da Kimuak zirkuituko film emanaldia. Azken urteetan Euskal Herrian ekoitzitako bost ikus-entzunezko pantailaratuko dituzte: Isabel Hergueraren Bajo la almohada, Jesus Maria Palacioren Casa vacia, Paul Urkijoren Los monstruos no existen, Martin Roseteren Voice over eta Pello Zazpitaerdiren Abuztua. Gaurko saioa zein apirilekoa 21:00etan izango da, eta saio bakoitzeko sarrerak hiruna euro balio du; Kultur Bonoa dutenentzat doan izango da.


[Erreportajea] ‘Hemen’ eta ‘han’, gogoetagai

Europako Batasunetik kanpoko familia etorkinen seme-alabek identitate ezberdinak nola bizi dituzten ezagutarazteko dokumental bat osatu du SOS Arrazakeriak, Aquí y allí (Hemen eta han). Hilaren 12an Joxepa Antoni Aranberri anitzenean egin zuten proiektuaren aurkezpen ekitaldia.

Dokumentalaren ideia ezustean heldu zen SOS Arrazakeriak Errenteriako Madalen kalean duen bulegora. Uyanga Enkhbold errenteriarra 11 urterekin heldu zen Euskal Herrira. Ordura arte, Mongolian bizi izan zen, aiton-amonekin. Unibertsitatean Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Graduko lehenengo mailan zegoen, eta beka bat eskatzeko laguntza eske heldu zen SOS Arrazakeriara. Euskaraz modu «solte» eta «dinamikoan» azaldu zion Gerar Carrereri bekaren eskaera egiteko zituen arazoak. Une horretan dokumental bat sortzeko gaia bururatu zitzaion Carrereri. Izan ere, gazte horiek nahiz eta euskara ia perfektuan hitz egin, eta nahiz eta Euskal Herrian hezi eta bizi diren, zenbait muga edo zailtasun pairatzen dituzte sarri, muga administratiboak kasu. Ideia horri helduz, egoera partikularretatik abiatuta bertako gazteen ikuspegia ezagutzea zen Carrereren asmoa. «Familia etorkinen seme-alabek identitate ezberdin horiek nola bizi dituzten jakitea interesatzen zitzaigun. Batzuk hemen jaio dira, hemen bizi dira, dena egin dute hemen, eta askotan ez dute beren familien jaioterria ezagutzen ere. Baina hemengoen begirada, askotan, etorkinena da».

Ez da SOS Arrazakeriak dokumental bat egiten duen lehen aldia. Gizartean sentsibilizazio lana egiteko «erreminta polita» dela uste dute. «Zenbait gauza mahaiaren gainean jartzeko, eta protagonistei, etorkinei, ahotsa emateko» baliagarria. Diskurtsoa bera ere «beste modu batera» heltzen da ikus-entzunezkoekin. Hala, David Macian ekoizle eta zuzendariarekin kontaktuan jarri zen berehala Carrere. Elkarrekin, Chica seria y responsable (2019) eta En la calle (2021) dokumentalak landuak zituzten aurretiaz. Macian: «Buruan zuen ideia kontatu eta ea interesgarria iruditzen zitzaidan galdetu zidan [Gerar Carrerek]. Bi aldiz pentsatu gabe baietz esan nion. Izugarrizko gaia iruditu zitzaidan. Gainera, orain arte, kontuan hartu ez den gaia dela uste dut. Nik behintzat ez dut apenas informaziorik aurkitu». Azken horregatik bereziki interesgarria iruditu zitzaion proposamenarekin bat egitea, «zerbait gehitu edo zerbait berria konta nezakeela sentitu nuen».

Gerar Carrere, Sos Arrazakeriako kidea.

Dokumentala sortzen hasi aurretik hainbat erabaki garrantzitsu hartu behar izaten dira, gaiaren enfokea zehazte aldera. Kasu honetan, zein adin tarteko pertsonen testigantzak jaso nahi zituzten zehaztu zuten, fokua nerabeengan jarriz. «Diskurtsoa guztiz osaturik izan ez dezaketen arren, adin interesgarriena izan zitekeela ondorioztatu genuen. Izan ere, gazte hauek bete-betean ari dira errealitateari aurre egiten», nabarmendu du Macianek. Gazteei ahotsa ematea, gainera, garrantzitsua iruditu izan zaie beti SOS Arrazakeriako kideei. Zentzu honako hurrengo datuak eman ditu erakundeko kideak: duela bost urte eskolatutako bost gaztetik bat etorkinen seme-alaba ziren; gaur egun, baina, hirutik bat da etorkinen seme-alaba. Egungo gizartean «kontuan hartu beharreko errealitatea» dela iritzi du Carrerek, «baita etorkizunera begira ere».

SOS Arrazakeriak hiru hamarkada daramatza etorkinei babesa eta laguntza ematen. Etorkinek, adibidez, etxebizitza edota lana lortzeko zailtasunak izaten dituztela ikusi dute. Hortaz, etorkin horien seme-alaben egoera nolakoa den, eta nola integratzen diren ezagutzea garrantzitsua iruditu zitzaien. Baita egun dauden integraziorako erreminten berri ematea ere. Hala nola, eskola, lagunak eta familia. «Gizartean zure lekua ematen dizuten erremintak dira, eta hori hor dagoela azaldu behar da».

Protagonistak

Bost gazte dira dokumentaleko protagonistak: Soukaina el Machhour (Errenteria-Orereta), Lourdes Lagos Velazquez (Donostia), John Keneth Hrasky Castillo (Irun), Uyanga Enkhbold (Errenteria-Orereta) eta Damaris Ivina Nsuruk (Errenteria-Orereta).

Dokumentalean parte hartzea «aukera polita» izan da John Hraskyrentzat: «Nire historia elkarbanatzeko aukera izan dut, eta era horretan, nire adineko gazteak identifikatuta senti daitezke, eta lagungarri gerta dakieke». Uyanga Enkhboldek, bestalde, ez zuen hasiera batean bere historiaz hitz egiteko gogorik sentitu. «Besteekin konparatuta ez naiz hainbeste ateratzen. Orduan, ez dut esperimentatu horrelako desberdintasuna adierazten duen zer edo zer. Hasieran, dokumentalaz hitz egiteko elkartu ginenean, galduta sentitu nintzen. Geroago, bai, hasi nintzen parte hartzen». Azkenean, esperientzia baikorra izan dela onartu du errenteriarrak.

Denen gurasoen jatorria ezberdina da. Honakoa, kontzienteki eginiko zerbait dela azaldu du Carrerek, jatorriak «egoera partikularrak» sortzen dituela iritzi baitute. «Sukaina [El Machhour] familia marokoar bateko alaba da, eta bera musulmana da. Batzuetan hiyab zapia eramaten du, besteetan ez. Baina bere errealitatea da». Faktore identitario ezberdinek «noraino» eragiten duten ikusi nahi zuten.

Dokumentaleko gazteen diskurtsoa, orokorrean, oso baikorra da, eta etorkizuna ere «oso positibo» ikusten dute. SOS Arrazakeriako kidearen ustez, «inportantea» da hori, «baina aldi berean harritzekoa da nolabait. Askotan, diskriminazio kasuak jasan dituztela-eta horrek asko markatu dituela pentsatzen dugu». Baina errealitatea da, kasu horietan behintzat, eta nahiz eta zenbaitetan diskriminazioa sumatu izan duten, «oso enpatikoak» direla. «Damarisek, adibidez, esaten du dokumentalean festara ateratzen denean bere azala, ilea eta estiloa gustatzen zaiela esaten dioten pertsona asko hurbiltzen zaizkiola. Hasieran, bale, baina laugarrenean, pixka bat nekagarria dela. Baina esaten du ere Ekuatore Gineara hemengo norbait joaten bada berdina gertatuko zaiola. Orduan, alde batetik ulergarria da beraientzat». Begirada positiboa izatea familiaren aldetik «oso ondo zainduta» eta «oso babestuta» daudelako dela uste du Carrerek. Azken batean, zailtasun handienak gurasoek pairatu dituztela azaldu du errenteriarrak, «eta aurrera atera dira». Macian zuzendaria ere ohartu da gazteek «garrantzia» kentzen dietela bizitako zenbait egoerari, eta «naturalki» kontatzen dituztela. Haren ustez, baina, urte batzuk barru zenbait gauza «nahiko larriak» direla konturatuko dira, «eguneroko gauzak, zein arazo instituzional eta burokratikoak».

Hizkuntzari dagokionez, euskara integraziorako gakoa izan dela uste du Enkhboldek. Ikaskide zein lagunekin euskaraz egiten du, etxean mongoliarrez. «Euskaraz egiterakoan harro sentitzen naiz, egia esan». Hraskyk, bestalde, kultur aniztasunari egin dio erreferentzia. Irundarraren ama nikaraguarra da, aita berriz, franko-alemaniarra: «Kultura ezberdinak ezagutzeak perspektiba irekiagoa izatea ahalbidetu dit».

Filmaketa

Bi goizetan grabatu zuten dokumentala. Bost elkarrizketaz osatuta dago: zatituta, nahastuta eta muntatuta. Macian: «Nolabait, zati guztien nahasketak diskurtso bakarra osatzen du. Azkenean, batzuen eta besteen bizipenek antza handia dutelako. Baina ezberdinak dira aldi berean, pertsonak eta bizitzeko moduak ezberdinak direlako». Grabazioa bera «oso polita» izan zen zuzendariarentzat. Kameraren beste aldean, Hrasky zein Enkhbold urduri sentitu ziren. Errenteriarra, baina, grabazio taldearekin hitz egin ondoren, zertxobait lasaiago sentitu zela aitortu du. Biak ala biak, pozik geratu dira dokumentalaren emaitzarekin, nahiz eta, Uyangaren kasuan, adierazi nahi zuen guztia ondo ulertzeko diskurtsoaren zati gehiago ikustea gustatuko litzaiokeela aitortu duen. «Baina normala da hori dokumentaletan».

David Macian, dokumentaleko zuzendaria.

Identitateaz, aurreiritziez, hizkuntzez, irudiaz eta etorkizunaz aritzen dira, besteak beste. Irudiak nahiko estatikoak dira, eta lehenengo planoak erabili dituzte. Pantaila ere karratua da, 16:9 formatua erabili dute. Arrazoia honakoa: «Ikusleak pertsonengan eta esanetan zentratzea da helburua, garrantzitsua ez den elementuetan galtzea ekiditeko». Carrere: «Dokumentala laburra da, elkarrizketak bakarrik ditu. Aurrekontua ere ez zen oso handia, baina oso ondo dago». Ez dago ikusgai, baina aurrerago ikastetxeetan zein guraso elkarteekin partekatu nahi dute, baita festibaletan ere.

SOS ARRAZAKERIAK 30 URTE

30 urtez etorkinei laguntzen eta xenofobia borrokatzen aritu da erakundea. Hasiera hartatik, gizartea aldatzen ikusi du Carrerek. Egungo gizartea «nahiko inklusiboa» dela uste du, nahiz eta zenbait «situazio edo jarrera» diskriminatorio izan, etxebizitza edo lana lortzeko zenbait kasutan, adibidez. «Lan egin behar da, eta hortan ari gara». Besteak beste, etxeko langileentzat aholkularitza, Berdin programa, atzeritartasunarekin lana, Bizilaguna iniziatiba, Urretxindorra mentoria, edo Donostiako zen Irungo Harrera Sarearekin elkarlanak egiten dituzte.


Etorkizunik ez zuretzat

Disney Plus plataformak Sex Pistols punk talde mitikoaren inguruko 'Pistol' telesaila plazaratu du. Danny Boylek zuzendu ditu sei atalak


Getaria-Zarautz traineruak bandera irabazi du asteburuan Zumaian

Getaria-Zarautz traineruak bandera irabazi du Zumaian. (Joxemari Olasagasti) Larunbatean Gipuzkoako Emakumezkoen Traineru Ligako estropada jokatu zen Zumaian, eta Getaria-Zarautz ontziak irabazi zuen bandera preziatua. Egun berean Euskotren Ligako traineruek hitzordua izan zuten Pasaian, eta aurkari nagusiak Zumaiako estropadan izango ez zirela jakinda "banderaren bila" atera ziren neskak uretara. Lehen luzea oso ona egin zuen Getaria-Zarautz ontziak, eta "ziaboga primerakoa eman ez arren, 8 segunduko aldea atera genien aurkariei" azaldu du Aizpea Peña arraunlariak. Bueltako luzea ez zen aurrekoa bezain ona izan, baina bandera irabaztea lortu zuen eskualdeko taldeak. "Estropada eremua berezia da, alboko olatua du, baina guk Getarian horrela entrenatzen dugunez, irabazteko kontzientziatuta atera ginen” gehitu du Peñak.


Ukrainako gerra edota Afrikako errealitatea aztertuko dituzte 'Kazetaritza, bertatik bertara' jardunaldietan

Besteak beste, Manu Brabo, Carmen Claudin, Mikel Reparaz, Xabier Aldekoa eta Ana Fuentes kazetariek parte hartuko dute.

Azken hilabeteetan arreta bereganatu duten gatazketan fokua jarriko dute aurtengo Kazetaritza, bertatik bertara jardunaldiek. Abuztuaren 29tik irailaren 2ra, gaurkotasuneko gaiak mahai gainean jarriko dituzte ibilbide luzeko profesionalek, eztabaida eta hausnarketarako espazioa sortzeko helburuarekin. Manu Brabo, Maria Garcia de la Fuente, Carmen Claudin, Mikel Reparaz, Xabier Aldekoa eta Ana Fuentes kazetariek parte hartuko dute horietan.

Europa Biltzar Jauregian, Florida zinemetan eta Aihotz Plazan egingo dira jarduerak. Hitzaldiak eta mahai-inguruak 12:00etan eta 19:00etan izango dira, eta sarrera librea izango da, edukiera bete arte. Egun bakoitzaren amaieran, gaueko ordutegian, egunean zehar landutako edukiekin lotutako filmen ziklo bat egingo dute. Emanaldi horiek Florida zinemetan egingo dituzte, eta sarrerak 3 euro balioko du.

Berritasun gisa, irailaren 2an, 21:30ean, Play Gasteizekin elkarlanean, Los archivos del Pentágono pelikula eskainiko dute Aihotz Plazan, aire zabalean. Steven Spielbergek zuzendutako filma da, eta Meryl Streep eta Tom Hanks dira protagonistak.

Jardunaldiek barne hartzen dute Manu Brabo fotokazetariaren Black butterflies argazki-erakusketa. Kalean bertan jarriko dituzte ikusgai argazkiak, Errusiak Ukrainaren aurka egindako erasoa bistaratzea helburu dutenak. Gasteiz Hiribidean egongo da ikusgai erakusketa, Europa Biltzar Jauregiaren alboan, abuztuaren 12tik irailaren 4ra.


Nafarroan 3.589 lanpostu publiko egonkortuko dituzte

Plaza horietatik, % 80,5 merezimenduko lehiaketaren bidez esleituko dituzte eta gainerakoak lehiaketa-oposizio bitartez. Sindikatuek ohartarazi dute kopuru horrekin ez dela behin-behinekotasun tasa % 8ra murriztuko.

Nafarroako Gobernuak 3.589 plazako eskaintza publikoa egingo du Osasungintzan, Hezkuntzan eta Administrazio orokorrean, lanpostu publikoak egonkortzeko eta behin-behinekotasun tasa murrizteko 20/2021 legearen baitan. Gaur bertan argitaratu dute dekretua Nafarroako Aldizkari Ofizialean.

Plaza horietatik, 2.890 (% 80,5) merezimenduzko lehiaketaren bidez esleituko dituzte eta gainerakoak (699) lehiaketa-oposizio bitartez.

LAB, AFAPNA, CCOO eta ELA sindikatuek lanpostu publikoak egonkortzeko Gobernuak egin duen eskaintza kritikatu dute, besteak beste, "eznahikoa" dela iritzita.

Hala, LAB sindikatuak ohartarazi du eskaintza horrekin "ezinezkoa" izango dela legeak ezarritako helburua betetzea, hots, behin-behinekotasun tasa % 8ra murriztea.

"Europako agindua betetzeko itxurak egiten ari dira, Bruselak iragarritako diru-laguntzak eskuratzeko asmoz", erantsi du.


Oreka TX taldearen emanaldia

Koklea da azken bost urteetako ibilbide musikalaren emaitza. Emanaldia basteroko auditorioan izango da eta sarrerak 12 euro balioko ditu. Gazteek, berriz, 3 euro.


Larrabetzuk eskola-garraioaren gatazka lehenbailehen konpontzeko eskatu dio Hezkuntza Sailari

Larrabetzuko Udalak jakinarazi duenez, Eusko Jaurlaritzaren eta eskolara joateko autobus-zerbitzua ematen duten enpresen arteko gatazkak eragina du herriko 60 ikaslerengan baino gehiagorengan. “Institutua herritik 10 kilometrora dago, eta ikasle batzuek orain Bizkaibusean joan behar dute institutura, edo gurasoek eramaten dituzte horrek dakarrenarekin. Gainera, Morgatik Larrabetzuko eskolara etortzen diren umeek ere ez dute autobus-zerbitzurik”. Udalak gutuna bidali dio Jokin Bildarratz Hezkuntzako sailburuari, egoeraren berri emateko eta “gure seme-alabentzako doako garraio-zerbitzu faltaren arazoa lehenbailehen konpon dezan” eskatzeko.

Ikasturtea joan den eguenean hasi zen, eta hainbat ikaslek ez dute ikastetxera joateko autobus-zerbitzurik. Izan ere, autobus-enpresa batzuek zerbitzurik ez ematea erabaki dute, ez daudelako ados Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak ezarritako baldintza ekonomikoekin. Alde biak ez dira ados jartzen, eta ondorioz, ehunka ikasle daude zerbitzu barik; Txorierrin 302 ikasle inguru dira.


Sorginola maiatza baino lehen bota gura dutela salatu dute

Sorginolako Asanbladak prentsa ohar baten bidez jakinarazi du Eusko Jaurlaritzak "maiatza baino lehen" bota gura duela eraikina. Iazko udan, Jaurlaritzaren Sprilur S.A. enpresa publikoak Fundifes inguruko lursaila erosi zuen, Maristak ikastetxeak, etorkizunean, bere egoitza berria bertan eraiki dezan.

Sorginolako kideen iritziz, Durangok gaztetxe baten "beharra" dauka, eta proiektua geldiarazteko edo alternatiba bat eskaintzeko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari, Durangaldeko Mankomunitateari "bereziki", eta baita Durangoko Udalari ere. "Gure etxea saldu dute barruan gaudela, eta beste behin argi uzten dabiltza noren interesen alde gobernatzen duten. Gaztetxea botaz gero, gazte askorentzako erreferentzia izan den espazio bat botako dute. Artea eta kultura sortzeko espazio bat. Aisialdi eredu alternatibo bat; antolakuntza politikorako tresna bat, Durangoko eragileentzako eraikin bat; bizi eredu askatzaileak imaginatzeko proiektu bat. Sei urtetan ehundaka eskuk eraikitako amets bat", azaldu dute Sorginolako kideek oharrean.

Maristak Berria

Iazko ekainean, Eusko Jaurlaritzaren Sprilur S.A. enpresa publikoak Fundifes izandakoaren lursailak erosi zituen lurrak deskontaminatu, berreskuratu eta "goi-mailako heziketa beharrizanei" erantzuteko. "Lankidetza publiko-pribatu" bat hasi zuten, Maristak ikastetxearen eraikin berria lursail horietan kokatzeko.

Bestalde, ANBOTOk jakin ahal izan duenez, Sprilurrek eraikina "ruina" egoeran dagoela dioen ziurtagiria eskatu dio Durangoko Udalari.

Sorginolako kideek aurreratu dute datozen egunetan ekimenak egingo dituztela.


Beasaingo Udalak Goxararekin duen hitzarmena urtebete luzatu du

Beasaingo Udalak Goxararekin etxez etxeko laguntza zerbitzua emateko duen kontratua urtebete luzatu du, orain arteko baldintza berdinekin. EAJren botoekin egin zuen proposamenak aurrera; EH Bildu eta PSE-EE aurka agertu ziren.Goxarako langileak udaletxe aurrean protestan ari ziren bozketa egiten ari ziren bitartean. Beraien oihuak nabariak ziren udaletxeko areto nagusitik. «Udaletxe aurrean protesta egiteagatik erabaki desberdinak hartu behar ditugu?», galdegin zuen Malu Valles ongizate saileko zinegotziak. «Langileen lan baldintzak ez dira onenak izango. Baina beste herrietako kontratuak aztertuta ez dut ikusi nola hobetu», esan zuen. Langileak kexu dira ordu solteetan egiten dutela lan eta horrek soldatan eragiten diela. Vallesek erantzun zien lanaren ezaugarri- etako bat dela, laguntza une jakin batzuetan behar izaten delako bereziki; halaber, beharginak kexu dira oinarrizko langileak izan arren babesgarririk ez dutela. Vallesen arabera afera hori gaindituta dago, babesgarrien falta eskasia orokorra zenean besterik ez zelako gertatu.Vallesek gaineratu zuen ez dagoela arrazoi nahikorik kontratua eteteko. Baldintzak aldatzeko aukerarik ez dagoela esan zuen, legediak jarraikortasuna ematera behartzen baitu.Beasaingo Udalarentzat kontratua berritzea erabaki garestia dela nabarmendu zuen. «Zerbitzu honek kostu handia du Beasaingo herriarentzat, bai pertsonala bai ekonomikoa. Beasaingo Udalak erabiltzaileei gehienez hamasei euro kobratzen dizkie orduko. Udalari 23 euro aste barruan eta 27 asteburuan kostatzen zaio, BEZa kontua hartu gabe. Aldea gure gain hartzen dugu. Beasaingo Udala zama ekonomiko handia hartzen ari da», bota zituen zenbakiak.EH Bilduk zerbitzua publiko bihurtzeko aukera mahai gainean jarri zuen. Gutxienik, langileen lan-baldintzak kontrolatzea eskatu zuen Nerea Manzisidor bozeramaileak. «Ez dela aldaketarako momentua diozue. Zergatik ez da momentua badakigunean arazoak hor daudela? Atera ditzagun pleguak benetan langileen baldintza duinak bermatuko dituena».Eva Alvarez sozialisten bozeramaileak ere gogor egin zuen akordioaren aurka. «Zerbitzua ez da zuzena eta luzatzearekin ez gaude ados». «Beraien eskariei erantzuna eman behar diegu. Ez dute asko eskatzen. Egia da enpresari dagokiola langileen lan-baldintzak ezartzea, baina udalak esku-hartzeko gaitasun nahikoa badu».Kontratuaren azken luzapena izango da. 2016an ateratako pleguen arabera lau urteko kontratua eta urtebeteko bi luzapen eskaintzen ziren. Bigarren luzapena da oraingoa. Leire Artola alkateak hitza eman zuen, luze gabe. eragile ezberdinekin bilduko direla datorren urterako plegu berriak prest izateko.Mobilizazioak utzi gabeGoxarako langileek mobilizazioei eutsi diete. Atzo ere udaletxearen aurrean kontzentrazioa egin zuten.


Monarkia eta errepublikaren arteko herri galdeketa txalortu dute Ahal Duguk eta Ezkerrak

Errepublikaren aldeko botoa eman dute bi alderdietako parlementuko ordezkariek. “Errepublikazaleek parte hartu dute gehien bat”, zehaztu du Ahal Duguko Mikel Buil eledunak.

Monarkia eta errepublikaren artean erabakitzeko herri galdeketa egin zen larunbatean, Nafarroako 30 herrietan. 40 hautestontzi baino gehiago ezarri zituen galdeketa antolatu duten Espainiako Estatu mailako plataformak. 13.437 boto zenbatu zituzten, Nafarroan; eta horietatik %97 errepublikaren aldekoak izan dira. Ahal Dugu eta Ezkerrako ordezkari politikoenak izan ziren horien artean.


Ostiralean hasiko da Mugikortasunaren Europako Astea

Ostiral honetan hasiko da Mugikortasunaren Europako Astea, “Konbinatu eta mugitu!” lelopean, eta beste behin Hondarribiko Udalak ekimenarekin bat egingo du. Gaur goizean datozen egunetan egingo diren jarduerak aurkeztu dituzte Juan Luis Silanes zinegotziak, Manu Eizagirre Balaztako kideak eta Anais Mitxelena Aranzadiko kideak.

16an hasi eta 22ra bitarte iraungo du Mugikortasunaren Asteak eta hainbat ekintza antolatu dituzte Balazta elkartearekin batera. Bizikletan parte hartzeko ekintzez gain, bestelako ekintzak ere egongo dira, hala nola, ‘Jaizkibelgo landareak Talaia bidea jarraituz’ liburua aurkezteko ibilaldia.

Egitaraua

Ostirala 16:

‘Bizikleta eta osasuna hitzaldia’. Kepa Lizarragak hitzaldi bat eskainiko du. bizikletak ekar ditzaken onuren inguruan mintzatuko da, bai eta bizikletaren paperaren inguruko hausnarketa egin ere. 19:00etan Hondarribiko Kultur Etxean.

Larunbata 17

Bizikleta festa. San Pedro kalean 10:30etik aurrera izango da. Bizikleta ardatz izango dute Balazta elkarteak antolaturiko ekimenek. Hori dela-eta, nork bere bizikleta eramateko deialdia egin dute. Festaren ondoren, erabiltzen ez diren bizikletak jasoko dituzte, edozein bizikletak balio duela azaldu du Manu Eizagirrek “berdin du nola dauden”. Irunen kokaturik duten tailer kolaboratiboan dena aprobetxatzen baitute, piezak ere bai.

Igandea 18

Bizikleta martxa. 10:30ean abiatuko da bizikleta martxa Gernikako Arbola plazatik. Ibilbidea betikoa izango da: Kostako errepidetik Amute eta Mendelu igaro eta Zubimuxun elkartuko dira irungo taldearekin. Elkarrekin Letxunborro hiribidea egin eta berriro eta Hondarribira itzuliko dira. Alamedan amaituko dute ibilbidea. Martxaren ondoren Balazta elkarteak bizikleta zaharrak jasoko ditu.

Village Vélo ekitaldia. Kasino Zaharren lorategian patzuergoak antolatutako Village Vélo ekitaldia egongo da, 11:30-14:30era.

Astelehena 19

Talaia bidea jarraituz ibilaldia. Jaizkibelgo natur ondarea ezagutzeko eta landareekiko errespetua bultzatzeko ibilaldia da. Gehienez 25 pertsonentzako lekua egongo da eta aldez aurretik izena eman beharko da Aranzadiren webgunean. Ibilaldia ‘Jaizkibelgo landareak Talaia bidea jarraituz’ liburua aurkezteko baliatuko dute. Anais Mitxelena Aranzadiko kideak azaldu duenez formatu “txikia” duen eta “xinplea” den liburuxka da, FEDER diru laguntzarekin eta Aranzadirekin batera osatu dena. Bertan, Talaia bidean zehar ageri diren 30 landare, zuhaitz, zuhaixka eta liana landu dituzte. Liburuaren xedea Jaizkibelgo itsaslabarrak “paisai polit bat baina gehiago izan badela” erakustea da. 16:00etan egitekoa zen ibilaldia 17:00etara atzeratu dute.

Asteartea 20

Nagusikleta. Zaharren egoitzetako kideak bizikletan ibiltzeko aukera izango dute. Eizagirrek Donostiko Bizikletaz Adinik Ez elkarteari eskerrak eman nahi izan dizkio trizikloak uzteagatik.

Asteazkena 21

Mugikortasun mahaia. Juan Luis Silanes zinegotziak mugikortasun mahaia deituko dutela azaldu du. Asteazkenean 18:30ean izango da.

Osteguna 22

Bizibusa. Kotxerik gabeko egunarekin bat egin eta bizibusaren beste deialdi bat egingo da Maiatzaren 3an eta ekainaren 1ean egin ziren bezala, dinamika honi jarraipena emango diote. Guraso elkartearen eta Balaztaren laguntzarekin. Talaia Bordari ikastetxeko haurrak, elkarrekin eta bizikletaz, eskolara joateko dinamika.