Internet erabiltzeak hegazkinen joan-etorriek baino 1,5 aldiz gehiago kutsatzen du

Izan lotura sozialak atxikitzeko edo lana segurtatzeko, internet ukan dugu bide preziatua konfinamendu garaian eta gutxiago ala gehiago, horrela izaten segitzen du deskonfinamenduan ere bai. Alta, hau ere arduratsuki eta modu neurtuan erabiltzea ezinbestekoa da, CO2 isurketen %4a dakarrelako eta bost urtero bikoizten delako isurketa. Trantsizio ekologikorik ez da lortuko, birtuala eta immateriala dirudien sektore hori ez bada kontutan hartzen.

Konfinamendu garaian karbono dioxido (CO2) emisioek azkarki behera egin dute –tartean, Txinan %30 jeitsi dira eta pandemiaren punturik zorrotzenean %27raino apaldu dira Europako isuriak ere–. Apaltzearen %43 lurreko garraioei dagokio, %25 industriari, %19 elektrizitatearen ekoizpenari eta %10 hegazkingintzari. Klima aldaketa mugatzeko ezinbestekoa den bilakaera ekarri digu koronabirusak, bizpahiru hilabeterentzat bakarrik bada ere. Kalkulu zientifikoei segi, mundu mailako CO2 isurketak %7az apalduko dira 2020an. Jakina, horrek ez du ondorio nabarmenik klima aldaketan: Parisko COP21 klima akordioak jarritako helburua betetzeko, hau da, munduko tenperatura 1,5 gradu baino gehiago ez igotzeko, urtero behar genuke gisa horretako murriztea eta hori 2030a arte.

Azkarki gora egin du ordea sektore batek: interneten esparruak, sektore numerikoa ere deituak. Konfinamendu garaian, mundu mailako interneten erabilpena %70az emendatu da telekomunikazioaren eta sare sozialen esparrua aztertzen dabilen Omdia egituraren arabera. Internetek duen kostu ekologikoa ia ez da aipatzen –Big Datako erraldoiek komunikazioaren gain geroz eta kontrol eta botere gehiago ukanki, nonbait ulertzen da isiltasuna; nor ariko litzateke klima hondamendiaren erdian kutsatzaile naiz eta harro nago! oihukatzen?–. Sektore horri begira jarri gara beraz, gure klik bakoitzak eragindakoa hobeki ezagutzeko gisan.

“Kutsadura numerikoa” deitzen zaio interneten gabiltzala eragin kalte ekologiko multzoari. Munduko CO2 isurketen %4 ondorioztatzen du interneten erabilpenak –konparaketa gisa, gure irudimenean sektore kutsakor gisa sailkaturik dugun hegazkingintzak isurketen %1,5 ondorioztatzen du– (Bata eta bestearentzat, konfinamendua hasi aurreko datuak dira). Bai, telelanak, Whatsapp bidezko trukaketek, Facebooken jarritako erreakzioek zein emailen bidaltze eta jasotzeek azkarki kutsatzen dute eta hori ohartarazi behar da, klima larrialdia saihesteko bidean. Hemendik 5 urtera %7,6koa izanen da internetek eragin CO2 isurketen zatia eta logikaz ez bada aldatzen, gora egingo du urtez urte, 2030erako munduko biztanleriaren %85 interneti konektaturik egonen delako –gaur egun %50 pasañok du internet–. Lau urte guztiz bikoizten dira numerikoak eragin CO2 isurketak. Baina zein heinetako eragina du maleziarik gabe egindako klik bakoitzak? Zerk eragiten du kutsadura alimale hori?

Data center hangar kutsakorrak

“Frantses bakoitzak bataz bestean lanerako 58 email jasotzen eta 33 bidaltzen ditu. Egunero bi hartzaileri 1 Mo pisuko 33 mezu bidaltzeak 180 kg CO2 isurpena ondorioztatzen du urtean, erran nahi baitu autoz 1.000 kilometro kurritzearen heina”, Trantsizio Ekologikoaren Agentziaren arabera. Urte batez egunero bidali 33 email horiek autoz Bilbo-Baiona zazpi aldiz egitearen hein bereko kutsadura. Konparaketa gisa, sarean egindako bidalketa bakar batek kontsumo apaleko anpoila baten ordu bateko kontsumoaren heina du.

Kontua da nahiz eta birtuala izan, nonbait metatu behar direla idatzitakoak, bideoak, argazkiak zein soinuak. Ordenagailuz eta zerbitzariez betetako Data Center deitu datu-prozesaketa guneetan metaturik dira datu guztiak. Energia jale handiak dira hangar gisako horiek, batetik tresneriak pizturik behar duelako izan etenik gabe eta gainera, hozketa sistema berezi baten beharra duelako tenperatura hotza mantentzeko –21 eta 23 gradu Celsius artean–, ordenagailu eta zerbitzarietan gain-beroketak sortutako arazoak ekiditeko. Hori horrela, mundu mailako hegazkingintza bezainbat kutsatzen dute hangar horiek. 2016ean demagun Erresuma Batuko elektrizitate kontsumoa baino handiagoa izan zen gune hauena. Internet herri bat balitz, energiaren kontsumoari begira jarriz, hirugarrena litzateke sailkapenean, Txina eta AEBak eta gero.

Internet herri bat balitz, energiaren kontsumoari begira jarriz, hirugarrena litzateke sailkapenean, Txina eta AEBak eta gero

Orotara, 4.500 data center dira munduan barna barreiaturik, datacentermap.com gunearen arabera eta alde ekonomikoaz gain, geopolitikoa ere dela argi geratzen da ikusirik gehienak AEBetan eta Europan direla kokaturik. Horietariko bi Euskal Herrian dira, bata Basaurin eta bestea Donostian. Funtsean, iazko otsailean argiki erran zuen Bruno Le Maire Frantziako ekonomia ministroak “Europako data centers-en harrera lur” izan behar duela Frantziak, “burujabetza numerikoa delako jokoan”.

Konfinamendu garaiak beldurtu zituen guneen jabeak, bat-bateko internet kontsumoaren emendioari egokitu behar izan zutelako azpiegituren aldetik. Mundu mailako elektrizitate kontsumoaren %3 osatzen dute eta hemendik hamar urtera %10era igo behar luke. Energia horren iturriari begira jarriz gero, nahiko kezkagarria da egoera: soilik %25 da energia berriztagarriez hornitua –%35 ikatzetik dator, %23 fracking-a gisako gas naturaletatik, %10 nuklearretik eta %3 petroliotik–.

Kableak, 1,3 milioi kilometroz

Baina hori ez balitz aski bezala, gure smartphone eta ordenagailutik zentro horietara iristeko bidea ere da ingurumenarentzat kaltegarri. Internetek ondorioztatu elektrizitate kontsumoaren %40 da fase horretan kokatzen. Klik bakoitza garraiatzen dabilen auto baten parekoa da azkenean. Bideak ez dira ageri, baina hor dira ozeano eta lur azpian –%1 baino gutxiago da satelite bidez garraiatzen–.

448 kable dira munduan zehar, orotara 1,3 milioi kilometro. Guretik ere bat hasten da, Bilbotik zehazkiago: Marea izenekoa, 2017rako Facebook eta Microsoftek eraikitakoa, mundu mailako indartsuena eta eraginkorrena dena. AEBetako Virginia Beach eta Bizkaiko hiriburua lotzen ditu 6.400 kilometroko zuntz optiko kable honek.

Emendatuz doan interneten erabilpenari aurre egiteko, bide horien eraikuntza ikaragarria da: 2016an 27.000 kilometro eraiki zituzten eta urte bat beranduago hiru aldiz gehiago. Datu asko dituen artikulu honi beste bat gehitu behar zaio bilakaeraz ohartarazteko: 1992an, egunero 100 Go ziren garraiaturik munduan; 2002an segundu bakarrean zen kantitate hori garraiaturik eta 2013an berriz 30.000 Go ziren segunduan bidaliak! Data Center eta kable horien instalazioak internetek eragindako CO2 isurketen 55% osatzen dute. “Jende askok uste du sare horiek hodi ‘pasibo’ batzuk direla, baina ez da horrela, antenaz eta bideratzailez beterik dira” dio Anne-Cécile Orgerie ikertzaileak “Numerikoa, funditze energetiko handia” (Numérique: le grand gâchis énergétique) artikuluan.

Gure etxetik Data Center horietara egindako bideari begiraturik, tresneria gure esku artera heltzeko bideari ere so egin behar zaio, CO2 isurketen beste %45aren iturria delako. Eguneroko objektu bihurtu zaizkigunen baitan diren lehengai mineralen zerrenda luzea da: samarioa, gadolinioa, disprosioa, litioa, germanioa... “Geroz eta metal gehiago dira erabiltzen tresnen ekoizpenerako, 45 orotara, baina kantitate biziki txikian izanki birziklatzea biziki zaila izaten da”dio Laurent Lefevre ikertzaileak.

Sei urtez buruturiko inkestaren emaitza da Guillaume Pitron legelariak idatzitako “Metal urrien gerra” (La guerre des métaux rares) liburua. “Kutsaduraren deslokalizazioa” izena jarri dio egoerari: naturan kantitate mugatuan izateaz gain, hauen ustiapenak sekulako kutsadura dakar. Arroketan kausituriko partikula fin-finak izanki, produktu kimikoak behar izaten dira eskuratzeko eta Mendebaldeko enpresak munduaren beste puntan dabiltza ateratze-lanetan, hots, ingurumenaren babeserako legedia gutxi den herrietan. Ingurumenaren eta herritarren osasunaren aurretik ekonomia kokaturik, Txina da lehen ekoizlea –metalen eskaintzaren monopoloari esker numerikoari dependente den mundua kontrolatu dezakeela dakielako ere–. Metal partikuluak politikoak dira eta biharko gerren iturri bihurtu daitezke, azken hamarkadetan petrolioa izan den gisara. Funtsean, Txina “metalen Saudi Arabia” izendatzen du Pitronek.

Klima aldaketa saihestu nahi baldin badugu interneten erabilpenean ere bideratu beharko dugu aldaketa

Bigarren arazo bat ere planteatzen du legelariak: metal urrien %1 da birziklaturik, bestea naturara jaurtikia da. “Halarik ere, erabilitako metal guztiak birziklatzen bagenitu ere, beti behar lirateke gehiago bilatu, ezin saihestuzkoa da. Gure beharrak %5 emendatzen dira urtero eta ekoizpena bikoiztua da hamabost urte guztiz”. Kontraesankorra iduritzen zaio trantsizioaren diskurtso hegemonikoa: “Trantsizio energetikoa urritasuna predikatzen dabil, baina aurkakoa gauzatuz dabil bideratzen: baliabide gehiago behar ditu eta paradoxazkoa da”.

Trantsizioa, numerikoan ere

Panorama beltz horretan, ezer eginez gero paretaren kontra goazenaz kontziente, aterabideak eta alternatibak plazaratzen dabilen jendea ere bada. “Urritasun numerikoa” zein “trantsizio numerikoa” aldarrikatzen dabiltza ekologista andana bat.

Berantegi izan baino lehen, klima aldaketa saihestu nahi baldin badugu interneten erabilpenean ere bideratu beharko dugulako aldaketa. Sarearen erabilpena hein berean mantenduz, energia berriztagarriek eskaintza ezingo dutela segurtatu dio Matthieu Amiech ekologistak Reporterre komunikabideari egindako elkarrizketan: “Eguzki panelak eta haize-errotak eraikitzeko metal urriak behar dira, gurpil zoro batean sartuak gara eta ezin dugu segitu beti eta gehiago energia erabiltzen, gutxitu behar dugu kontsumoa. Horrek balio du hegazkin eta autoen erabilpenarentzat baina baita interneten erabilpenarentzat ere. Zentzuzkoak izan behar gara, numerikoaren kontsumoan ere zorrotzak izanez”. Zentzu berera doa Garapen Iraunkorrerako Baliabideen Zentroa ere: daukagun interneten erabilpenari begira jarri behar gara. CO2 igorle diren beste aktibitate batzuen eragina txikitu arren –adibidez, paperaren ekoizpena–, CO2 igorle alimalea delako bera ere. Egin daitekeenaren artean horra zerrendatxo bat: sare sozialetan pasatako denbora mugatu, emailen postontzian garbiketa egin, irakurtzen ez diren newsletter edo buletinen harpidetza utzi, G5 sare berria borrokatu, eta abar. Eta orokorki, arduratsuki jokatu, hau da, kapitalismoaren kontrako logikan: gutxitu kontsumoa.

Presio herritarra areagotuz doala, Data Center horietan ere aldaketak bideratzen hasiak dira, tartean, herri hotzetan eraikiz hangarrak, makinek sorturiko berotasuna berrerabiliz inguruko azpiegituren beroketarako edota energia berriztagarrien erabilpena emendatuz. Noski, tresnen –eta programen– zaharkitze programatuarekin bukatzea litzateke bai ala bai hartu beharreko neurria.

Izan zelatatze bidea delako (ikus 2.687 aleko “Big Datako informatikariak izango ote dira XXI. mendeko birologo berriak?” Net Hurbil-a) ala klima larrialdia areagotzen duelako, badirudi geroz eta gehiago keinu ditugula ondokoa ondorioztatzeko: ustez laguna duguna, edonoiz eta edonon gure zerbitzura duguna, lagun arriskutsu bat da eta urruntxago mantentzea hobe.


Maripitxi eta amatxo ipuinaren kontaketa ekainaren 28an


Erizain espainiarraren kasua, nazioarteko hedabideen portadetan

Atzerriko hedabideek Afrikatik kanpo jazotako lehen transmisioa izan dela nabarmendu dute.

Ebolak Espainian hildako bi elizgizonak Madrilgo Carlos III ospitalean artatu zituen erizain batek ebola du. Afrikatik kanpo jazotako lehen transmisio kasua da, hain zuzen ere.

Emakumeak Manuel Garcia Viejo elizgizona hil eta sei egunera eman zien osasun zerbitzuei bere sintomen berri, baina ez zuten beharrezkotzat ikusi bakartzea eta oporretan joaten utzi zuten.

Are gehiago, erizainak hainbatetan ohartarazi zien osasun zerbitzuei ebolaz hildako bi elizgizonekin harremanetan izan dela eta orain bera ere kutsatuta dagoela uste duela. Azkenean, seigarren egunean, atzo, onartu zuten emakumea bakartzea.

Honela islatu dute auzia nazioarteko hedabideek:

- BBC (Erresuma Batua): "Ebola transmisio bat ikertzen ari da Espainia"

- The Guardian (Erresuma Batua): "Erizain espainiar batek positibo eman du Ebola proban"

- The New York Times (AEB): "Ebolak erizain espainiar bat kutsatu du; lehen kasua da Mendebaldean"

- The Washington Post (AEB): "Erizain espainiar batek ebola du; Afrikatik kanpo jazotako lehen transmisioa da"

- Bild (Alemania): "Erizain espainiar batek ebola du!"

- Le Monde (Frantzia): "Ebola: lehen transmisioa Europan"

- El Corriere della Sera (Italia): "Ebola: Espainiako erizain bat, Europan lehen kutsatua"


Enrique Taberna omenduko dute Santa Luzia egunean

Zilarrezko Titarea eskuratuko duen bigarren gizasemea da

Abenduaren 13an ospatuko da Santa Luzia eguna eta azken urteetako ohiturari eutsiz, besta eguna antolatu dute Udalak eta Cederna-Garalurrek. Oraindik egitaraua erabat zehaztu gabe baldin badago ere, eskulangileak izanen dira elizatarian eta meza ondotik, Zilarrezko Titarea emanen dio udalak jostun bati. Aurtengoan, Enrique Taberna izanen da omendua. Hain zuzen, sari hau jasotzen duen bigarren gizasemea izanen da. 2000. urtean Patxi Astiz-i eman zioten.


Tapia eta Leturia, bakarlari ere bikote

Estimu handia diote Tapiak eta Leturiak elkarri. Bikote musikaleko harremana ez guztiz duela ia 20 urte bukatu bazuten ere, lagun eta kide segitzen dute. Herenegun Lazkaon izan ziren, Gerriko liburu dendan aurkeztu baitzituen bakoitzak bere azkeneko produktuak. Umorez eta zertzelada mordoa kontatuz, musika-jakintza handia erakutsi dute, hitzez ere.

Joseba Tapiak (Lasarte, 1964) bakarkako ibilian 8. diskoa du Tranpaldoan. Trikitira itzuli da berriro, aurreko lanean gitarra elektrikoarekin gazteengana gerturatzeko saiakeran «rock zaharra» egiten zuela jabetu ostean eta «testuen eta ilustrazioaren» aldiari jatorrizko puntua kontrajarri nahian. «Musika herrikoiaren» alegoria da oraingoa, nonahikoa eta noranahikoa. «Ez daukagu musika popularrik, hau ez da berritzen ari. Estribillodun zenbat kanta neuzkan bila hasi nintzen; ez agian kalerako, baina antolatu behar nuen zerbait herrikoiagoa, duintasun pixka batekin», esan du Tapiak.

Tranpaldoan izenburuak, zuzenekoari egiten dio erreferentzia, oholtzatik egindakoa.

Panderoa, zazpi egunean

Xabier Berasaluze Leturia-k (Villabona-Amasa, 1954), berriz, bereizezin duen panderoa ikasteko metodo «dinamikoa, garbia eta laburra» aurkeztu du, Tarrapatan liburu DVDduna. Nahiz eta Eleuterio Tapiarekin Josebaren osaba trikitia ikasi zuen, panderoaren joa irauli du. Teknika motak, jotzeko erak eta «erraz» ikasteko modua dakar. Liburuaren sarrera, nola ez, Joseba Tapiak idatzi dio, eta Iñaki Telleria idiazabaldar perkusionistak musikatu erritmoak.

1980a jarri du Leturiak mugarritzat, euskal musika aldatu zen urtea. Tapiarekin 1984an hasi zen, eta aurreko 7 urteetan beste trikitilari batzuekin astindu zuen panderoa. Pasarte ugari idatzi ditu liburuan garai hartakoak, Eleuteriok soinu eskoletan istorioak kontatzen zizkien bezalaxe.

Ataungo jatorria dute biek. Leturia larunbatean Ataungo azokan izango da, aurkezten. Lazkaon, Katakrakeko Hedoi Etxarte izango da, gaur 19:30ean.


Goizeko bilerak ez du emaitzarik eman; arratsaldean berriz elkartuko dira Candyko enpresa komitea eta zuzendaritza

Zuzendaritzak ez du proposamen berririk egin goizeko bileran, eta langileek sua piztu dute lantegi sarrerako ate aurrean.

Lantegi sarrerako ateari giltzarrapoa jarri eta 20 bat erruberari su eman diote gaur Candy enpresako langileek. Barrutik jaso dute albistea bi orduz itxaroten egon ostean: zuzendaritzak ez du inolako eskaintzarik egin.

Handik gutxira irten dira enpresa komiteko ordezkariak, eta Ramon Romerok –enpresa komiteko presidentea eta ESK sindikatuko kidea– egin die langileei bileran gertatutakoaren laburpena. "Atzoko bileraren ostean pentsatzen genuen zuzendaritzak, gaur, komitearen eskaeretara gerturatzen den proposamen bat ekarriko zuela, baina horren ordez burla egi digute, berriz. Arratsaldean berriz elkartuko gara zuzendaritzaren. Gaur ez bagara adostasun batera heltzen… bukatu da kontu hau".

Hala, emaitzarik gabeko beste bilera bat izan da gaur goizekoa, eta etorkizuna arriskuan ikusten duten langileen etsipenari nekea ere sumatzen zaie. Kezka handia da.

Atzo, manifestazioa

San Martin plazatik abiatu zen, atzo, manifestazioa. Eta jendetsua izan zen. Candy-ko langileak eskertuta daude herriak erakutsitako elkartasunarengatik. Antolatutako mobilizazio guztietan sumatu dutela diote.

Irtenbidea, ordea, beste batzuen eskuetatik pasatzen da. Romerok azaldutakoaren arabera zuzendaritzak atzo proposamen bat egin zien, guztiz onartezina langileendako. Eta komiteak kontra-proposamena egin zuen. Candy itxiko badute garesti ateratzea nahi dute ordezkariek, eta negoziazio horretan dihardute. Adostutako irtenbiderik topatzen ez badute, epaitegietara jotzea da hurrengo pausoa.

Hilaren 30ean bi hilabete beteko dira Candy lantegiko 150 langile ezjakintasun egoera honetan daudela.


Emakumeenganako indarkeriaren aurkako nazioarteko egunaren harira marrazkiak eta bertsoak

Atzo, azaroak 25, Emakumeenganako indarkeriaren aurkako egunaren harira, hainbat marrazki egin zuten Villabonako pintura tailerreko gaztetxoek eta ikusgai egon ziren Berdura plazan egun guztian zehar.

Gaur, azaroak 26, Zortzi 'mikro-bertso' saioa izango da arratsaldeko 18:00etan Santiago egoitzan hasita:

Argazkiak

azaroaren 26rako 8 ‘mikro-bertso’ saio antolatu dituzte. Lehenik, arratsaldeko 18:00etan, Santiago egoitzara joango bira bertsolariak eta bertan 45 minutuko emanaldi bat eskainiko diete egoitzako aiton-amonei. Ondoren 19:00etatik aurrera, bi bertsolari ibiliko dira 8 taberna desberdinetan 10 minutuko bertso emanaldiak eskainiz ‘emakumeen aurkako indarkeria’ gai bezala hartuta, jendea sentsibilizatzea ezinbestekoa baita arazo honekin amaitzeko.


Prozesuari buruz bi begirada

Sanchezek eta fiskalak talka egin dute Ekonomia Kontseilaritzaren miaketaren egunean gertatu zenaren inguruan. Vila kritiko agertu da 2017ko udazkeneko Generalitatearen kudeaketarekin. Bideoak albisteren barruan.

2017ko irailaren 20an, goizean goizetik, Guardia Zibila miaketak egiten izan zen Bartzelonan, aurreko egunetakoei jarraikiz. Egun horrek, ordea, bazuen berezitasun bat, Kataluniako Gobernua zegoelako jomugan: guardia zibilak Generalitatearen Ekonomia Kontseilaritzan sartu ziren, Oriol Junqueras garai hartako presidenteordeak zuzentzen zuen eremuan; baita Raul Romevak gidatzen zuen Atzerri Kontseilaritzan ere. Gutxienez hamabost goi kargudun atxilotu zituzten, tartean gobernuan pisu handia zutenak. Denera, 40 miaketa baino gehiago izan ziren, kontseilaritza, instituzio eta beste hainbat guneren artean. Miaketa horiei buruzko albistea berehala zabaldu zen lau haizeetara, eta herritarrek protestarako bidea hartu zuten, Biltzar Nazional Katalanak (ANC) eta Omnium Cultural elkarteak Rambletara joatera dei egin zutenean; Jordi Sanchez ANCko presidenteak esan bezala, «modu baketsuan protesta egitera». Urte bat eta bost hilabete pasatu dira protesta horretaz geroztik, eta deitzaile horren errealitatea erabat aldatu da: Sanchezek ANCren buruzagitza utzi zuen, Junts per Catalunyaren (JxC) diputatu da Kataluniako Parlamentuan, eta presidentegai ere izan zen. Baina egun U-1aren kontrako epaiketaren protagonista nagusietako bat da, 2017ko irailaren 20an izan zuen rolagatik: «Ez zen [Ekonomia Kontseilaritza] erasoz hartzeko saiakerarik izan egun horretan. Kontakizun hori faltsua da», ziurtatu zuen atzo Sanchezek.

Hasieratik argi zegoen ANCko presidente ohiak toki berezia, protagonismo berezia izango zuela epaiketan. Ez soilik egotzi dizkioten delituengatik matxinada— eta harentzat eskatu duten zigorrengatik —17 urteko espetxe zigorra eta 17 urteko inhabilita-zioa—, baita auzipetuen artean xingola horia daraman bakarra delako ere. Herri akusazioaren (Vox alderdiaren) abokatuek Manuel Marchena epaimahaiko presidenteari eskatu zioten xingola debeka zezala aretoan, baina ezezkoa jaso zuten, eta Sanchezen irribarre bat ere bai, iristear zegoenaren seinale.

Jordi Turullekin gertatu bezala, ANCko presidente ohiak eta Javier Zaragoza fiskalak talka egin zuten 2017ko irailaren 20an Ekonomia Kontseilaritzaren egoitzaren kanpoan gertaturikoaren inguruan —galdeketaren parte handiena horri buruz izan zen—. Fiskalak estu hartu nahi izan zuen Guardia Zibilaren zazpi autoen egoera aipatzean, baina Sanchezek, xingola horia soinean zuela, zalantzarik gabe erantzun zion ez zela indarkeriarik izan: «Bai, auto horiek kalteak izan zituzten, baina ez genuen guardia zibilen miaketak oztopatzeko asmorik».

Egun horretako protesten irudiaz gain, oihartzun handia izan zuen ere Sanchez bera eta Omnium Culturaleko presidente Jordi Cuixart Guardia Zibilaren auto batera igo ziren uneak. Biek lasaitasunerako deia egin zieten parean zituzten 60.000 herritarrei: «Bai, guardia zibilen auto batera igo nintzen, baina lasaitasun mezu bat adierazteko izan zen. Operazioaren agintea zuen tenientearekin hitz egin nuen hori egin aurretik», azaldu zuen atzo.

Fiskalak baietz, Sanchezek ezetz; horrela aritu ziren biak tarte luze batez 2017ko irailaren 20ko protestetan indarkeriarik izan ote zenaren inguruan. Baina auzipetuak egoerari buelta eman nahi izan zion, eta U-1aren egunean gertaturikoaz galdetzean, hor bai, indarkeriaz aritu zen, polizien indarkeriaz: «Boto emaileek egiazko izuz bizi zuten eguna».

Argudiatze argia zuen prestatua auzipetuak, eta beharrezkoa izan zuen hori erabiltzea, Zaragoza fiskala hura nahasten saiatu baitzen; ANCko presidente ohiak esan ez zituen adierazpen eta egin ez zituen ekintza batzuk jarri zituen auzipetuaren ahoan, haren jarrera desegonkortzeko asmoz. Sanchez ohartu zen horretaz, eta une askotan deseroso sumatu zitzaion.

Ia bost ordu iraun zuen auzipetu horren galdeketak, orain arteko luzeenetarikoak. Haren aurretik, askoz ere tarte txikiagoan, beste auzipetu batek erantzun zien galderei.

Bestelako ikuspuntua

Zer izango du Santi Vilak buruan egunotan? Mugimendu independentistako askorentzat, «traidorea» da, «traizio» egin zien, independentzia deklarazioa baino egun bat lehenago dimisioa eman zuelako, 2017ko urriaren 26an. Beti defendatu omen ditu haren ideiak, eta horien defentsan ez omen dio uko egin talkari, haren gobernukideekin bazen ere, beharrezkoa bazen ere. Ziurrenik, dimititu aurreko egunetan, asteetan, bakarrik sentitu zen, eta ezintasunak bultzatuta hartu zuen erabaki hori.

Vila auzipetuen azken lerroan egon da eserita epaiketa hasi zenetik; dena atzetik ikusi du, keinu bakoitza, esan bakoitza, mugimendu bakoitza. Dimisioa eman zuelako, azken unean atzera egin zuelako, beste ikuspuntu bat zuelako eta, nola ez, Espainiako Gobernuarekin negoziatzen saiatu zelako; hainbat arrazoirengatik zuen berebiziko garrantzia Enpresa kontseilari ohiaren deklarazioak. Finean, beste mota bateko deklarazioa izan zitekeelako. Eta hala izan zen: atzo, Vila epaimahaiaren aurrean eseri zen eta, lehenengoz, gainontzeko auzipetuen aurrean. Atzean zituenen babesa, konfiantza, miresmena al zuen? Haren lankideak izan zirenen agurra, behintzat, jaso du egunotan.

Enpresa kontseilari ohiak ez zuen mugimendu independentistarekin adiskidetzeko asmorik. Nahi zuena, behar zuena, pentsatzen zuena erantzun zuen atzo, eta distantzia jarri zuen: «Erreferenduma mobilizazio politiko erraldoi bat bilakatu zen, nik inoiz erreferendum gisa aitortu ez nuena». Ez zen adierazpen entzutetsu bakarra izan: «Trantsiziorako legea ez luke onartuko ezta Zuzenbideko lehen mailako ikasle batek ere».

Deklarazioaren parterik interesgarriena U-1aren eta haren dimisioaren arteko 25 egunen kontakizuna izan zen. Haren esanetan, independentzia galdeketaren ostean, emaitzak ulertzeko bi joera nagusi bereizi ziren mugimendu independentistan: emaitzei balio loteslea ematen ziena, eta mobilizazio garrantzitsu gisa ulertu zutenena, baina parte hartu ez zuten herritarren kopurua ere esanguratsua zela nabarmentzen zutenena. Vila bigarren joeran zegoen: «Frustratuta dimititu nuen, batzuek pentsatzen genuelako Kataluniako Gobernua herritar guztien gobernua zela».

2017ko urrian Espainiako Gobernuarekin hitz egin zuen goi kargudunen artean zegoen Santi Vila. «[Carles] Puigdemont presidenteak eskatuta, solaskide politikoekin, erlijiosoekin, enpresa mundukoekin eta erakundeetako kargudunekin hasi ginen hizketan. Interesik gabe, eragotzi nahi genuen hori dena gaizki bukatzearen zentzugabekeria». Haren esanetan, saiakerek fruituak eman zituzten, urriaren 25ean Puigdemontek hauteskundeetarako deia egiteko erabakia hartua baitzuen: «Uste genuen lortu genuela. Baina [herritar askok] presidenteari traidore, koldar eta halakoak esan zizkioten hurrengo egunean». Hori izan zen inflexio puntua, Vilaren iritziz. Fiskaltzak 7 urteko espetxe zigorra, 16 urteko inhabilitazioa eta 10 hilabeteko zigor ekonomikoa (egun bakoitzeko ehun euro) eskatu ditu harentzat, desobedientziagatik eta diru publikoa bidegabeki erabiltzeagatik.

Epaiketak datorren asteartean jarraituko du, 09:30ean abiatuta. Cuixarten eta Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente kargugabetuaren txanda izango da; horiek amaitu ostean, lekukoak hasiko dira deklaratzen, tartean Mariano Rajoy Espainiako presidente ohia, Artur Mas Kataluniako presidente ohia eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria.

Disidentzia politikoaren kontrako epaiketa

Bide mozketak, bidea aurkitu nahian


Hizkuntzak on-line eta merke ikasteko aukera ibarrean

Ingelesa, alemana, ingelesa eta italiera on-line ikasteko aukera eskaini du Jaurlaritzak. Internet edo CD bidez egin daiteke ikastaroa, eta izenematea ibarreko hiru zentrotan ere egin daiteke: Aretxabaleta, Arrasate eta Bergarako Lanbide Heziketako Zentroetan.

Ikastaro horiek 23 urte baino gehiago duten lagunei zuzenduta daude, eta Internet edo CD bidez egin daitezke ikastaroak. Ingelesa, alemana, frantsesa edo italiera ikas daitezke. CD bidez ikasi nahi bada, matrikula 45 euro eta materialagatik 29 euro ordaindu behar direla kontutan hartuz, nahiko ikastaro merkeak dira Jaurlaritzak proposatzen dituenak.


Harremanak sendotzeko tresna baliagarria

Pandemia egoerari aurre egiteko, Bidebieta La Paz bizilagun taldeak auzoko azoka birtuala sortzea erabaki zuen. Jarduera sozialik antolatu ezin denez, auzotarren arteko harremanetarako tresna baliagarria izan zitekeela iruditu zitzaien. Azaroaren 16an abiatu zuten azoka Facebook sare sozialean, eta ordutik harrera oso ona izan du. Hasiera batean azokak izandako mugimendua apaldu bada ere, astero salerosketak egiten direla azpimarratu dute.

«Azoka fisikoa izatea zen ideia, baina ez genuen batere argi. Izan ere, horrelako zerbait antolatzeko baimenak eskatu behar dira, eta arau batzuk bete. Bidebietan auzo elkarterik ez dugunez, soilik birtuala izatea erabaki genuen», azaldu du Jon Tamayok, Bidebieta La Paz bizilagun taldeko kideak. Easo plazan antolatu ohi den Donostiatruk azoka hartu zuten eredutzat. «Antzekoa da, baina soilik Bidebietako auzotarrentzat».

Azoka birtuala mota guztietako objektuak eta produktuak salerosteko zein trukatzeko gunea da. «Arropa, etxeko tresneria, ordenagailuak eta baita auto bat ere saldu da azokaren bidez», azaldu du Tamayok. Antolatzaileak ez dira bizilagunen arteko salerosketez arduratzen, baina Interneten eskura jartzen dituzten produktuen «gutxieneko kalitatea» bermatzen saiatzen dira. Parte hartzeko azoka txikiaren Facebook orrian eman behar da izena, eta arau batzuk bete behar dira.

200 erabiltzaile

Azaroan eta abenduan azokak izan zuen arrakasta nabarmendu du Tamayok: «Bi hilabetetan 1.300 euro inguruko diru mugimendua eragin du. Une honetan, 200 bat erabiltzaile ditu azoka birtualak». Saldu, erosi eta trukatzeaz gain, badira produktuak zein objektuak oparitzen dituzten bizilagunak. «Azken batean, solidarioa ere bada azoka. Zenbait bizilagunek sobran dutena gainerako auzotarrei eskaini eta oparitzen diete».


Ordenagailu eramangarriak behar ditu Anelkarrek Senegalerako

Antzuolako Kristina Bakaikoa eta Maite Telleria Senegalen izan dira hiru hilabetez. Liburutegia egiteko proiektua dute Diembering herriko Asseb kanpamentuan. Gazte asko bizi dira bertan eta irakurtzeko materialaz gain, Internet ere jarri nahi dute liburutegi horretan.

Senegalen egin duten azken egonaldian tramiteak egin dituzte liburutegia jartzeko eta lokala ere lortu dute. Mundumiran jasotako diruarekin konponketa batzuk egin eta prest izango da laster liburutegia. Behin liburutegia martxan jarrita bertako bati erakutsiko diote funtzionamendua eta hark kudeatuko du.

Irakurgaiak eta ordenagailuak

Liburutegirako, baina, materiala behar dute eta material hori batzen aritu dira egunotan Antzuolako eskola eta Aiherrako eskolarekin elkarlanean: testu-liburuak, hiztegiak eta koadernoak batu dituzte, besteak beste. Internetera konektatzeko, baina, ordenagailuak behar dituzte eta oraingoz mahai gaineko bakarra lortu dute. Bakaikoak azaldu digunez, bi ordenagailu eramangarri gehiago behar dituzte; norbaitek baldin baditu jar dadila kontaktuan Izar liburu dendako Kontxirekin.

Otsailean Bartzelonatik irtengo den karabana solidarioan joango da batutako materiala.


[IRAKURRIENAK GOGORATUZ] «Zerbait pasa edo nazkatzen baldin badira, akabo»

Naroa Calvo tolosarrak Dubaiko xekearen izena duen 160 kilometroko zaldi lasterketa irabazi du ; bertan lan egiten du munduko zaldi onenekin

Mila gau eta bat gehiagoko pertsonaia ematen du Naroa Calvok (Tolosa, 1998). Oparotasunaren erdian ahizpa Maialenen ametsak betez; bera noiz iritsiko zain. Ohera sartu eta ea dena amets bat ote den galdetzen dio bere buruari. Ametsetan hondarra urre bilakatzen duen efrit edo jenio batekin topo egingo balu, Tolosako lagunekin denbora gehiago egotea eskatuko lioke; basamortuaren erdian egarri hori baitauka Naroa Calvok. Bien bitartean, ametsetako zaldi txuri eta beltzen gainean dabil, ikasketak utzi izanaren «okerra» helmuga pasa ondoren egon daitekeela sentituz. Zaldizko edo Amazona ausarta da, ordea.

Zaldizko eta Amazonen ametsa Dubaira joatea omen da. Zuk lortu duzu.

Nire ahizpa Maialeni beti gustatu izan zaizkio zaldiak. Niri ez horrenbeste, baina nire ahizpa nagusia zenez, jarraitu egiten nion. Duela 3 urte, Kataluniara joan ginen zaldiekin lan egitera.

Zer lan egiten zenuten?

Zaindu, entrenatu eta lasterketa luzeetan parte hartu. Gehienez 160 kilometrokoetan.

Eta horrela hasi zen dena?

Ni ikasketak egiten ari nintzen, eta hara joateko utzi egin nituen. Gaizki egina. Katalunian, beraz, ahizparekin hasi nintzen lanean. Urte t'erdira, Dubaira joateko eskaintza jaso genuen. Ahizpak ez joatea erabaki zuen, eta nik joatea. Zalditegi normal batean hasi nintzen entrenatzen eta lasterketak korritzen. Hilabetera munduko zalditegi onenetik deitu zidaten, eta orain bertan nago.

Atximur egiten al diozu zure buruari?

Gauetan pentsatzen jartzen naiz, neure buruari ea posible den galdezka. Eta bai, egia da. Niri arriskatzea gustatzen zait, eta galtzeko ezer ez nuenez, joatea erabaki nuen, eta ongi atera zitzaidan.

Nolakoa da Dubai?

Telebistan ikusten den bezalakoa. Egia esan, han ez duzu lan asko egiten, dena luxua da; erregina bezala bizi zara. Gainera, korritzen dudan zalditegian munduko zaldirik onenak daude. Lasterketak oso azkar korritzeko aukera eskaintzen dizu horrek, eta irabazteko. Hori bai dela ametsa. Emirerrietan lasterketa bat irabaztea oso zaila da. 300 zaldi ibiltzen dira lehian, eta lehenengoa amaitzea…

‘Lady Naroa txapeldun’. Behin baino gehiagotan idatz zitekeen titular hori. Garaipen baten albistea egitekotan?

Sheik Mohammed Cup esango nuke. Bertako xekearen izena darama, eta 160 kilometroko lasterketa da, oso luzea. Bere historian, lehen aldiz, Lady kategoria sartu zuten, eta irabaztea lortu nuen. Zalditegi berriarekin korritzen nuen lehen lasterketa zen gainera. Hau da, dena oso ondo joan zitzaidan.

Xekea ezagutzeko aukera ere izan duzu, orduan.

Lasterketa guztietara joaten da xekea; autoarekin jarraitzen zaitu batzuetan. Lehen aipatu lasterketa irabazi nuenean, zoriontzera etorri zitzaidan. Horrez gain zalditegira ere gerturatzen da, eta agurtzera etortzen zaizu. Xeke bat izateko oso irekia da. Gure herrialdeko politikariak ikusi eta zaila da ulertzea, baina egia hori da: xekea oso maitatua dela.

Zure lorpenek Dubaiko egunkarietan izan dute oihartzuna. Zerbait aldatu al du horrek?

Ez dut sinistu nahi horrela denik, baina bai, aldatzen da. Agian, jendeak, eman dezakedana baina gehiago espero du.

Nolako lan hitzarmena daukazu?

Denboraldi batekoak egiten dituzte; hiru hilabetekoak. Gero berritzen doaz. Kontua da, han egun batetik bestera dena alda daitekeela. Zerbait pasa edo nazkatzen baldin badira, akabo. Oraingoz dena oso ondo doa, eta beraiek ere gustura daude.

Lehen munduko zaldirik onenak aipatu dituzu. Zer esan nahi du horrek?

Kirol honetan, zaldi sano bat eduki beharra daukazu; errenik ez duena eta abar. Bihotz oso ona eduki beharra dauka. Adibidez, lasterketa batean 40 kilometro egin ondoren, geratu egiten zara errekuperazio gunean. Hor zaldia goitik behera begiratzen dute, eta 64 pultsaziotara jaitsi arte, zaldiari ez diote uzten lasterketara itzultzen. Errendimendu altuko atletak bezala dira, eta kontrol zorrotzak pasa behar izaten dituzte.

Zein arrazatakoak dira zaldiak?

Normalean arabiarrak izaten dira. Abiadura probetan anglo-arabiarrak izaten dira gehienak, baina hemen iraupena denez garrantzitsuena, eta horretarako egokienak arabiarrak dira.

Zenbat diru ordaindu dezakete zaldi batengatik?

Eromena izan daiteke. Lagun bati 350.000 eurotan erosi zioten zaldia; baina zaldi oso ona zen, hurrengo lasterketa irabaziko dizula dakizun horietakoa. Kontua da, Dubaiko mutil hauei buruan zerbait sartzen zaienean lortu arte ez direla geratzen.

Zergatik dute zaldiekin horrenbesteko afizioa?

Batzuentzat zaldiak euren bizitza dira. Diru asko eta abar izanagatik, egun guztia zalditegian pasatzen dute. Familiarekin baina denbora gehiago egoten dira zaldiekin, benetan maite dituztelako. Beste batzuek, aldiz, politikagatik dituzte: xekeari zaldiak gustatzen zaizkiolako. Eta hori egia da. Xekeari asko gustatzen zaizkio zaldiak; bere pasioa da.

Nolakoa da zuen eguneroko bizitza?

Esnatu, goizean bi edo hiru zaldirekin ibili, arratsaldean beste bi edo hirurekin, eta listo. Dubaien ia ez duzu ezer egiten. Prestaketarako eta zalditegien mantenurako mutilak dituzte. Guk hori bakarrik egiten dugu.

Emakumeak nola bizi zarete bertan?

Hori ere telebistan ikusten den bezala da; tapatuta ibiltzen dira. Gurekin, kanpokoekin, irekiagoak dira. Abu Dhabin adibidez itxiagoak dira, baina Dubaien ez. Jendea nahi duen bezala jantzita joaten da.

Orain Ingalaterran zaude, Dubaiko beroaren eraginez.

Han bero handiegia egiten du, eta zaldiak kanpora eramaten dituzte. Kontuan izan haiek zalditegiak mundu osoan dituztela. 32 zaldirekin etorri gara Ingalaterrara. Hemengo bizitza ez da hangoa bezala, lasterketez gain, zalditegiko lanetan ibiltzen gara. Argentinar batzuk daude gurekin, eta hizkuntza aldetik errazagoa denez, elkarren artean giroa segidan sortzen da. Oso gustura gaude, 90 zaldirekin lanean.

Eta gero berriro Dubaira, baina oraingoan, Maialen ahizparekin.

Dubaira joateko aukera izan genuenean bera ez zegoen prest, baina berez, bere ametsa hori zen. Niretzat ez zen amets bat, ero joeratik gehiago zuen. Bera txikitatik amets hori bete nahian ibili da, eta orain, urratsa eman eta arriskatzeko prest dago.

Kirolari guztiei bezala, zuri ere kirol ibilbidea amaituko zaizu. Aurrera begira jarrita, zer daukazu buruan?

Ikasketak utzi izanaren arazoa hori da; gorputzak ezin duenean, ez dakidala zer egingo dudan. Dirua aurreztu eta zalditegi bat irekitzea ondo egongo litzateke, baina hori, oso etorkizun urruneko zerbait izango litzateke. Oraingoz horrela jarraituko dut, Dubaien nagoen lehen urtea besterik ez baita.

Tolosa, familia, lagunak… non geratzen dira?

Hasieran pixka bat gaizki ematen nuen familia urrun izatearena, baina behin baino gehiagotan gonbidatu ditugu hara eta ondo. Tolosara noizean behin joaten naiz, nahiz eta azken aldian gutxiago. Eta lagunak…, hori da gehien faltan botatzen dudana; izugarri, gainera.


Bengoetxea VI.ak eta Beroizek garaipenarekin hasi dituzte finalerdiak

Berasaluze II.ak eta Albisuk ezin izan dute neurketa erabat irauli (17-22), eta partida ikusgarria irabazi du Bengoetxea VI-Beroiz bikoteak.

Bengoetxea VI-Beroiz bikoteak finalerdietako lehenengo garaipena lortu du Eibarko Astelena pilotalekuan, Berasaluze II.a eta Albisuren kontrako neurketan (17-22). Hasierako neurketa irabazita, urrats garrantzitsua eman dute Bengoetxea VI.ak eta Beroizek finalari begira.

Pablo Berasaluzek egin du lehenengo tantoa, baina laster ireki dute aldea urdinek. Bengoetxea VI-Beroiz bikotearen aldeko tartea gero eta handiago egin da. Urdinek jokoan erakutsitako sendotasunak 8-16ra bidali du markagailua. Oinatz Bengoetxea eta Pablo Berasaluze ondo aritu dira aurrean, baina atzean Mikel Beroizek baino ez du espero genezakeen maila erakutsi.

Neurketaren erdialdean, Berasaluzek urdinen aldeko 0-7ko partziala apurtu du. Ordura arte, aurrelariek zenbaki berdintsuak zituzten eginak. Momentu horretatik aurrera, Pabloren parte hartzea handitu egin da, eta gorrien aldeko 6-0ko partziala egin du aurrelariak. Bengoetxea VI-Beroiz bikoteak urduri jarri dira momentu horretan (sakez falta egin du Oinatzek), eta une oro markagailuaren aurretik mantendu diren arren, berdindu egin da partida.

Azkenean, Albisuk galdutako 10 pilotak gehiegi izan dira Berasaluze II.arentzat, eta 17 tantotan geratu dira gorriak. Mikel Beroizen konfiantzak Bengoetxea VI.aren jokoa berpiztu eta finalerdietako lehendabiziko puntua irabazi dute urdinek.


Kontuz, marrazoa dabil aske

20,6 kilometroko erlojupekoan aurkari guztiak hankapean ibilita, behin betiko kolpea eman dio Vincenzo Nibalik GiroariSaio txarra egin arren, 9. dago Intxausti; dotore hasi eta bukatuta, hamargarren Sanchez

Giroari hozka ari da lehorreko marrazoa. Hori da gosea daukana, hori! «Etapa bat irabazi nahi dut Giro honetan». Hala esan zuen Vincenzo Nibalik (Astana) orain egun gutxi, eta ez du denbora asko behar izan esana betetzeko. Lehorrean arriskutsua da, eta euri jasa hasitakoan, irristan, nahi gabe bezala ibiltzen da igeri. Atzoko etapa da horren erakusgarri. Aldapa handia zeukan Polsako igoerak, baina tarteka zaila izan zen sinestea italiarra %10eko batez besteko aldapak igotzen ari zela.

Cadel Evansen (BMC) aldapek %20ko batez bestekoa zeukatela ematen zuen; Rigoberto Uranen (Sky) lehen zatikoek ere bai —ondo berpiztu zen gero kolonbiarra—; Mauro Santanbrogio (Vini), Beñat Intxausti (Movistar) eta Robert Gesink (Blanco) 9b+ mailako paretak eskalatzen ari zirela zirudien... Eta, gune berean, Nibalik Mark Cavendishen (Omega) esprint bideratzailea ematen zuen. Eguraldiaren baimenarekin, Dolomita erraldoiak falta zaizkio oraindik Giroari, baina akabo lasterketaren xarma. Garailearen kasuan, bai, behintzat. Ez dago zereginik Nibalirekin. 4.02 minutura dago Evans; 4.12ra Uran; 5.14ra Michele Scarponi (Lampre)... Eta atzokoarekin ase ez bazen, datozen etapetan ere hozka jarraitzeko arrisku ederra dauka Siziliako marrazoak.

Nibaliren maisulanak ezerezean utzi zuen gainerakoen saioa. Baina azpimarratzekoa da Samuel Sanchezek (Euskaltel) egin zuen kronoigoera. Italiarra baino 42 minutu lehenago abiatu zen espainiarra, eguraldia bare antzean zegoenean, eta berehala nabaritu zen erritmo dotorean zihoala. Pedalkada bizi-biziarekin, denborarik onenarekin iritsi zen Euskaltel-Euskadiko taldeburua lehen erreferentziara, 9,45. kilometrora: 21.07 minutu. Dario Cataldorena (Sky) baino hamazazpi segundo hobea zen Samuel Sanchezen denbora, eta Damiano Carusorena (Cannondale) baino hemeretzi segundo hobea.

Atzekoen denborak zaintzea tokatzen zen Samuel Sanchezen lana behar bezala epaitzeko, eta Scarponi eta Nibali iritsi artean albisteak ez ziren txarrak izan lehen erreferentzian. Carlos Alberto Betancur (Ag2r) sei segundora; Rafal Majka (Saxo) zazpira; Przemyslaw Niemiec (Lampre) zortzira... Samuel Sanchezekiko 55 segundo galduta zihoan ordurako Intxausti, nahi baino makalago. Hori bai, Scarponik eman zuen lehen kolpe serioa, lan erdietan Euskaltelekoaren denbora zazpi segundoan onduta; eta Nibalik bigarrena, harrigarriena, Lampreko italiarraren denbora onari minutu erdiko hozkada emanda. Evans igaro zen Nibaliren aurretik erreferentzia gune horretatik, eta, erabat makal, minutu eta erdi galduta zihoan australiarra.

Esprint betean, indarrean iritsi zen Euskaltelekoa helmugara, Carusoren denbora 22 segundoan hobetuta. Euria goian-behean, zorua bustitzen, haizea indarrean... Horixe zen espainiarraren helduleku bakarretakoa. Jaitsiera txiki bat bazeukan ibilbideak erdi parean, eta azken metroetan ere deserosoa zen ibilbidea, haize kontran. Ia bi minutu galduta iritsi zen Intxausti helmugara; lan erdietan zazpi segundokoa zen galera 27ra igaro zen Majkaren kasuan; Betancurrek ere sei ez, 34 segundo galdu zituen; Santambrogio euripean ito egin zen —Nibalirekiko 2.33 galdu zuen—; Niemiec 58 segundora; Scarponi, lan erdietan aurretik zuena, 23ra; Uran, berrindartuta, 28ra...

Nibaliren amorru keinua

Itxaropen printza bat piztu zioten denbora horiek Euskaltel-Euskadiko taldeburuari, baina buruarekin ezetz egiten ari zen Nibaliri begira. Ezetz, ezinezkoa zela esanez. 45.27 zen Samuel Sanchezen denbora, eta 44.29 egin zuen Nibalik. Amorru keinuarekin. Erabat nagusi. Giroa poltsikoratuta. Kontrol lanera mugatzea nahikoa du Astanakoak azken etapetan gozatzeko. Bederatzigarren postuan jarraitzen du Intxaustik, 8.36ra, eta hamargarreneraino igo da Sanchez, 9.34ra. Podiuma urruti daukate biek, baina gogorrena falta zaio Giroari.


Zumaiako Surf Txapelketan izena emateko epea zabalik dago

Urriaren 3an eta 4an jokatuko da Zumaiako XVI. Surf Txapelketa, eta irailaren 31ra arte eman ahal izango da parte hartzeko izena, Spot dendan eta Optika Zumaian.

Herriko surflariek hartu dezakete parte txapelketa honetan. Zazpi kategoria jokatuko dira: surf master, surf open, surf junior (16 urtez azpikoak); longboard; bodyboard master, bodyboard open, bodyboard junior (16 urtez azpikoak). Gehienez bi kategoriatan eman daiteke izena, eta izena ematean hamar euro ordaindu behar dira kategoria bakoitzeko.

Txapelketarekin batera, parrillada antolatu du ZISKEk. Tiketak hiru euroan egongo dira salgai (txapelketako parte-hartzaileek doan).


Santakrutzak irudi bidez

Goizean goizetik euria gogotik ari zuen Santa Krutz egunean. 10:30ak baino minutu batzuk lehenago ekin zitzaion Ikurriñaren jaitsierari, ateri zegoen unean bertan.

Ikus argazkiak:Haur pregoia | Txirrindularitza | Erreka jaitsiera | Koadrilen Eguna |Ikurriñaren jaitsiera | Musika topaketa

Goazen, orain ateri dago eta!” eskopeteroen eta alkatearen arteko solasaldia zen hitzordurako minutu batzuk falta zirenean. Euria gogotik goizean zehar eta ateri zegoen aukera hori baliatu behar. Aspaldiko distira galdu du Ikurriñaren jaitsierak, oroimenean geratu dira jendetza erakartzen zuen garai hura. Olajaunan ere ez zen Ikurriña ipini, aspaldiko ohiturari amaiera emanez.

GOIKOPLAZATIK ERMITARAINO

Inor gutxi Goikoplazan, udal ordezkariak eta dozena erdi bat eskopetero. Kalean behera dendariak eta oinezkoren bat edo beste txistularien doinua entzuterakoan jaitsiera ikusteko geratzen zen. Santa Krutz Peña elkartearen ataritik igarotzean dozena erdi bat eskopetero gehitu zen martxara. Alllurraldeko zubira iritsi orduko Santa Krutz ermita erdi betea zegoen. Urtero bezala, txiki geratu zen maiatzaren hiruko mezan.

Udal ordezkari gehienak izan ziren Ikurriñaren jaitsieran. Askorentzat azkena izango da, agintaldia amaitzean ez baitira berriro udal hautetsien artean izango. Horien artean, Mikel Arregi eta Xabier Huitzi zinegotzi abertzaleak, PPko Serafin Torrado edota IUko Manuel Correas. Aurpegi berri asko izango ditu, beraz, 2008ko Ikurriñaren jaitsierak.

Eguraldiak hankaz gora jarri zuen maiatzaren hiruko egitaraua. Txakoli dastaketa Zumea plazako arkupeetan egin zen eta Pirritx eta Porrotx pailazoen emaladia Ikastolako pilotalekuan. Herriko musikarien kalejiraren ibilbidea ere kolokan zegoen.


Bertako ekoizleen eta erabiltzaileen arteko elkarlana indartzeko proiektua abian

Atzo aurkeztu zuten eskualde mailako Urolapiko proiektua, bertako ekoizleen eta erabiltzaileen arteko lankidetza ehuntzeko helburua duena. Egun, Lakari eta Hiritik At kooperatibek, bertako zazpi ekoizlek, Urkomek eta Urola Kostako Udal Elkarteak osatzen dute Urolapiko. Proiektu pilotua martxan da jada, Zumaiena ikastetxeko jantokian.

Atzo aurkeztu zuten Urolapiko proiektua Zarauzko Merkatu plazan. Eskualde mailako proiektu honen bidez, "ekoizleen eta erabiltzaileen arteko elkarlana" sustatu nahi dute, "eta batez ere, Urola Kostako ekoizle guztien arteko elkarlana". Horretarako, lankidetza ehuntzeko sare bat jarri dute martxan, non bertako ekoizle eta transformatzaileak protagonista diren.

Proiektu hau osatzen duten eragile eta sektore desberdinetako ordezkariak izan ziren agerraldian; Arantxa Madariaga (Elika Fundazioko zuzendaria eta Eusko Jaurlaritzako ordezkaria), Miren Prieto (Lakari Kooperatibako kidea), Mikel Eizagirre (ekoizlea), Saioa Sese (EHUko kidea), Karlos Renedo (Hiritik At Kooperatibako kidea), Igor Iturain (Urola Kostako Udal Elkarteko presidentea), Jose Angel Zaldua (Orioko alkatea) eta Yurre Peñagarikano (Urkomeko gerentea).

Madariagak azaldu zuenez, "elikagai industria aukera asko dituen eremu bat da EAE mailan. Egia da osatu dugun kate honetako eragileak oso txikiak garela; horregatik iruditzen zitzaigun hain garrantzitsua gure artean ezagutzea eta gure arteko elkarlana, lehiakorrak izan ahal izateko". "Mundu globalizatu honetan eta komertzializazio ikuspegitik hainbeste aukera egonda, aukera berriak sortu ahal izateko, beharrezkoa da txikiak batzea, denon artean handitzeko eta lehiakorrak izateko", gehitu zuen.

Beraz, Madariagaren esanetan, proiektu honen helburua "txikien artean" elkar ezagutzea eta elkarlana saretzea da, "eta baita eremu publiko eta pribatuaren arteko elkarlana ere. Hori ere oso garrantzitsua da. Eragile publikoak eragile pribatuentzat lanean aritzen gara askotan, baina azken finean, guztiok helburu bera daukagu, eta guztiok egin behar dugu lan, elkarrekin".

Hausnarketa bat abiapuntu

Duela 3-4 urte abiatutako hausnarketa bat izan zen Urolapikoren jatorria. Peñagarikanok honela azaldu zuen ibilbidea: "Nik Lakari proiektua ezagutzen nuen. Elikadura-katea osatzen duten eragile desberdinek elkar ezagutzea eta merkaturatze bide berriak irekitzea beharrezkoa zela ikusi genuen. Horretarako, elkarlana funtsezkoa iruditzen zitzaigun. Hausnarketaren puntu honetan geunden momentuan, Eusko Jaurlaritzatik lankidetza proiektuei diru-laguntzak bideratzen ari ziren, eta eskualde mailako proiektu bat sortzea bururatu zitzaigun". Urola Kostako Udal Elkartearekin harremanetan jarri ziren eta bat egin zuten, eta baita Hiritik At Koopetatibak ere.

Madariagaren ustez, "Proiektua sortu izana oso garrantzitsua da berez. Gero ikusiko dugu nora garamatzan, baina pauso hau eman izana eta proiektu pilotua martxan jarri izana oso garrantzitsua da. Gainera, proiektuak eredu bezala balio dezake, eskualdean bertan edo beste leku batzuetan, beste iniziatiba batzuk martxan jartzeko". Horretarako, prozedura hauek eta emandako eta eman beharreko pauso guztiak sistematizatzea beharrezkoa dela iritzi du Peñagarikanok. Urolapikoren kasuan, Sesek hartu du lan honen ardura.

Bertako produktuak protagonista

Peñagarikanoren esanetan, bertako ekoizle eta baserritarrak funtsezkoak dira Urolapikon; "beraiek gabe ezingo genuke proiektu hau aurrera eraman, eta gainera, hasieratik inplikatu dira asko". "Landa-eremuaren potentzialari eta balio erantsiari ikusgarritasuna ematea garrantzitsua da, eta eskualdean bertan ekoiztutako produktuak balioan jarri nahi genituzke". Bestalde, "komertzializazio bide berriak irekitzea, tokiko garapen iraunkorra bultzatzea eta informazioa eta ezagutza partekatzea" ere helburu gisa identifikatu ditu Peñagarikanok.

Aurkezpenean, Mikel Eizagirre baserritarrak ordezkatu zituen bertako ekoizleak. "Nire ustez, ekoizle bezala, Urolapiko proiektuak bertako ekoizle txikion arteko lotura sortzen du, elkarlan bat bultzatzeko. Hau oso aberasgarria dela iruditzen zait". Bestalde, "aukera bat da gure produktuak jende gehiagori erakusteko eta garai bakoitzean dauzkagun produktuak ezagutarazteko, eta baita gure lan egiteko modua ikusarazteko ere. Bertako produktuak nola ekoizten diren ikus dezake jendeak". Azkenik, proiektuak "salmenta puntu gehiago lortzeko aukera bat" ere eskaintzen diela gehitu zuen Eizagirrek. "Momentuz lan ona ari gara egiten".

Bertako ekoizle eta transformatzaileekin zuzeneko harremana izan nahi dutela adierazi zuen Peñagarikanok; "bertako ekoizleak, bertako ekoizpena eta bertako ekoizpen ohiturak ikusarazi eta ezagutarazi nahi ditugu". Hau honela, "kontsumitzaileek tokiko eta garaiko produktuak eskuragarri izatea lortu nahi dugu, horretarako bideak erraztuz".

Proiektu pilotua abian

Prietok azaldu duenez, hasieran, proiektua sei fasetan banatu zuten, eta lehenengo fasea azterketa izan zen. Ekoizleek (batez ere barazkigileak, frutagileak, okinak, esnekiak lantzen dituztenak eta arrautza ekoizleak) galdetegi batzuk erantzun zituzten, beren lanari, lan egiteko moduari, banaketa moduari, beharrei eta abarri buruzko informazioa helarazteko. Erabiltzaileei (batez ere jantoki handiak eta ostalaritza) ere galdetegi bat zuzendu zieten, beren lan egiteko modua eta tokiko produktuaren erabilpena zein kontsumoa ezagutzeko.

Behin azterketa egitean, ekoizleekin batu zirela esan du Prietok, "beraiek baitira protagonista". "Dinamika batzuk landu genituen, proiektua diseinatzeko eta banaketa kooperatiba integral bat sortzeko". Oraingoz, zazpi ekoizlek osatzen dute Urolapiko, "eta espero dugu pixkanaka-pixkanaka ekoizle gehiago batzea".

Lehenengo proiektu pilotua Zumaiena ikastetxean jarri zuten martxan, duela bi hilabete inguru; "sukalde berri bat ireki dute eta beharrak zituzten. Ez zuten tokiko produktua topatzen, eta Zumaiako Udalaren bidez, beraiekin elkartu ginen", adierazi du Prietok. "Orain prozesuaren erdian gaude; diseinua sortzen eta froga pilotua martxan jartzen, eta gehiago abiatzea espero dugu".

Azkenik, Peñagarikanok deia egin zien erabiltzaile zein ekoizleei, proiektuaren parte izan zitezen; "ateak irekita ditu parte hartu nahi duen edonork, Zumaienan bezala froga pilotuak martxan jartzeko edo ekoizle sarea osatzeko". Interesa dutenak, agerraldian izan ziren eragileekin (Urkome, Lakari, Hiritik At) jar daitezke harremanetan, beren webguneen bidez; edo bestela, urolapiko@gmail.com helbidera mezu bat bidaltzeko aukera ere badute.


Pilota partidak izango dira gaur, Orioko pilotalekuan

Gaur hainbat pilota jardunaldi egingo dira Orioko pilotalekuan. Alde batetik, eskuz binakako nagusien 1. mailako pilota partida jokatuko dute Lertxundi eta Aranalde pilotari oriotarrek, Gazteleku 2 bikotearen aurka. 11:00etan hasiko da norgehiagoka.

Bestalde, arratsalde partean, 16:00tan hasita, Urola Kostako eskola arteko pilota txapelketako jardunaldia jokatuko dute Orion.


Zoru klausula, jakin beharrekoak

Maileguetan zoru klausula duten herritarrek, diruaren itzulketa eska dezakete banketxean. Ainhoa Orrantiak eman ditu azalpenak.

Villabonako Kontsumitzaileen bulegoko ardura du Ainhoa Orrantiak. Azken asteotan, zoru klausularen inguruko zalantzak argitzera hurbiltzen zaio jende gehiena. Mailegu hipotekarioan zoru klausularik baden jakiteko, pista nagusi bat azpimarratu du Ainhoak: “Euriborrak behera egin du azken urteotan. Gure hilabeteroko kuotetan ez badugu jaitsierarik sumatu, posible da zoru klausularen bat izatea”. Hori hala den ziur jakiteko, mailegu hipotekarioaren eskrituretan begiratu beharko litzateke. “Eskrituretan ez ditugu zuzenean ‘zoru klausula’ hitzak topatuko, baina bai hori adierazten duten formula ezberdinak. ‘Gutxieneko interesa, interes tipoaren aldakortasunaren muga’ edo antzekoak”.

Erreklamazioa

Zoru klausula badela ziurtatuz gero, prozedimendu estrajudizialari ekin ahal izango zaio. “Klausula hauen inguruko dekretua onartu zuen gobernuak abenduan. Dekretu horrek jasotzen duenez, komenigarria da zuzenean banketxeei erreklamazioa egitea, epaitegietara jo aurretik. Banketxe guztiek derrigor eduki behar dute erreklamazio horiek kudeatuko dituen departamendu bat, eta baita bezeroari eskaintzeko informazioa ere”.

Erreklamazioa aurkezteko, banketxean bertan eska daiteke formulario edo agiri bat. Garrantzitsua da aurkezten den erreklamazio horren kopia bat etxera eramatea, banketxearen zigilu eta guzti. “Erreklamazio orri hori, betetzeko erraza da. Gure maileguko zoru klausula kentzea, sobera ordaindutako diruaren itzulketa, eta haiengaindiko interesak ere eska dakizkioke banketxeari. Eskaera orria aurkeztu ondoren, banketxeak hiru hilabeteko epea du bezeroari erantzuna emateko”, azaldu du Ainhoa Orrantiak. Erreklamazio bide honek, ez dio bezeroari inolako gasturik suposatu behar.

Epaitegietara gero

Banketxearen erantzuna iristean, banketxeak eskainitakoarekin ados egonez gero, eta hiru hilabeteren barruan dirua itzultzen badute, prozesu estrajudiziala amaitu egingo litzateke. Diruaren itzulketaren ordez, beste konpentsazio moduren bat ere eskain dezake banketxeak. “Posible da, banketxearen erantzuna ez izatea gure gustukoa. Batetik, gerta daiteke guk espero baino kantitate txikiagoa eskaintzea, edo baita legeak eskaintzen dizkion hiru hilabete horietan erantzunik ez ematea ere. Gerta daiteke, bestalde, eskainitakoarekin ados egonda ere, hiru hilabeteren buruan dirurik ez itzultzea. Kasu horietan guztietan, epaitegietarako bideari ekin ahal izango dio bezeroak”.

Ainhoa Orrantiak azpimarratu duenez, ez da komenigarria banketxeari erreklamazioa aurkeztu aurretik epaitegietarako bideari ekitea. “Izan ere, gobernuaren dekretuak jasotzen duenez, bide estrajudiziala agortu gabe epaitegietara jotzen duenak, kostak ordaintzera zigortua izateko arriskua du”.

Hitzarmenak

Zoru klausulen inguruan, kasu ezberdin asko dagoela azaldu du Ainhoa Orrantiak: “Bada dagoeneko banketxearekin hitzarmenen bat sinatua duenik. Hitzarmen horietan, erreklamazio gehiago aurkezteko bidea ixten zien banketxeak bezeroei. Inor ezin da, ordea, etorkizunean izango dituen eskubideei uko egitera derrigortu. Gainerako guztien bide bera egin beharko lukete; bide estrajudiziala lehendabizi, eta horrek fruiturik emango ez balu, epaitegietara jo beharko luke”.

Zoru klausulagatik sobera ordaindutako dirua zenbatekoa izan den jakiteko, kalkulagailu ezberdinak aurki daitezke sarean: “Kontsumitzaileen elkarteek zintzilikatu dituzte. Maileguaren inguruko datu batzuk sartuta, zenbateko bat ematen dute, erreferentzia gisa. Adicae, Asufin, EKA/AKUV… elkarte ezberdinak daude”.

Ainhoa Orrantiak gomendio bat zabaldu nahi du: “Banketxearekin ezer sinatu aurretik, komeni da kontsulta egitea. Kontsumitzaileen elkarteren batean, abokaturen batekin…, ziur egon behar dugu eskaintzen digutena zuzena dela”.


Gazteako DJ lehiaketan entzuleen saria jaso du Inshore abadiñarrak

Haitz Uriartek —23 urteko Inshore DJ abadiñarrak— jaso du Gaztea irratiaren DJ lehiaketaren entzuleen saria: 500 euroko saria.

Badira lau-bost urte Uriarte zaletasun honetan murgilduta dagoena, baina lehenengoz aurkeztu da lehiaketa batera. Gaztea DJ lehiaketako zortzi finalistetako bat izan da, eta saria eskuratzea ere lortu du lehenengo saiakeran. “Nire izena ezagutzera emateko aukera bat izan da Gaztea DJ lehiaketan parte hartzea”, azpimarratu du.

Batez ere house eta deep house doinuak uztartzen ditu Haitz Uriarte abadiñarrak bere saioetan, eta teknoa ere eskaintzen du. Doinu melodikoak bilatzen ibiltzen da.

Inshore izen artistikoagaz Haitz Uriartek egiten duena zuzenean entzun gura duenak hainbat aukera izango ditu datozen asteburuetan: esaterako Lagako hondartzan uztailaren 9an arituko da. “Udako jaiak-eta tarteko, DJentzat zuzenean aritzeko aukera gehiagoko sasoia izaten da uda” azaldu du.

Aitor Pintado herrikideagaz Gau Elektronikoan hasi zen Uriarte DJ gisa jarduten. Bartzelonan produkzio musikaleko ikastaro bat burutu du, bi urtez, eta soinu teknikari ikasketak ere egin ditu.

Interneteko soundcloud eta lehen erabiltzen zuen Jackkin Noise izen artistikoagaz, youtube atarian ere entzungai daude Inshoren saioak.


Igoera eta erorikoa

Badut betidanik asturu txar batek jarraitzen didan sentipena: sekula ez nago behar den tokian. Gertatzen zitzaidan futbol partidetan, baina, batez ere, gertakari historikoekin daukat arantza. Ez nuen —arrazoi biologikoengatik— gizakiaren ilargiratzea ikusteko aukerarik izan; Berlingo Murrua erori eta hogei urtera ikusi nuen estreinakoz; eta uste dut lo nengoela Patxi Lopezek lehendakari kargua hartu zuen egunean. Horrexegatik neukan irrika berezia Felix Baumgartner austriarraren jauziarekin; ikusi behar nuen, kosta ahala kosta bizi nahi nuen momentu historiko hori —edari energetiko batek egoki babestua—. Horregatik eta 20 euro jokatu nizkiolako lagun bati, baietz Baumgartnerrek lur hartu, baina ezetz onik.

Ikusi beharrekoa zen, hortaz, igoera eta erorikoa. Pentsa, lau ziren haustera zihoazen errekorrak: globo batekin inork altuen eginiko bidaia, erorketa libre iraunkorrena, gizaki batek inoiz altuera handienetik eginiko jauzia, eta hotsaren lastertasuna laguntza mekanikorik gabe lehen aldiz haustea. Ufa. Lehen saio bat egin nahi izan zuten gaur zortzi, baina, antza, haizea altxatu zen han goian. S definitiboa, igandean izan zen —ez zuten gaizki aukeratu eguna, futbolik gabeko asteburuan—. Teledeporte-n ikusi nuen oso-osorik.

Luze, oso luze joan zen goranzko bidaia —Baumgartner berak momenturen batean lo kuluxka egiten zuela iruditu zitzaidan—. Narrazio lo eragilea dentista baten itxarongelako —hots, heriotzaren atariko— hari musikalak laguntzen zuen. Tentsioa murtxikatzen zen airean —edo estratosferan, edo nik dakit non—. Azkenik, bi ordu eta erdi luzeren ondoren, gora ta gora, 39 kilometroko altueratik, jauzi egin zuen paraxutistak: 5 minutu eskaseko erorketa —eskerrak ez ninduen komunean harrapatu—. Mexiko Berriko lurra besarkatu zuen, muga pasatzean larrua gorde duen etorkina balitz bezala. Eta horrela bukatu zen igande gogoangarri, ahaztezin, ia perfektua —galdutako 20 euroengatik ez balitz—.

Baumgartnerren saltoarekin jada beteta daukat aste honetarako egun historikoen kuota. Baina igandekoa izan daiteke beste egun historiko bat, sondeo guztien sorpresarako, eta euskal pop banda mainstream batek aurreikusi bezala, Partido Humanistak irabazten baditu Jaurlaritzarako hauteskundeak. Telebista aurrean izango naiz, badaezpada.


Politikarako deia

Puigdemont Generalitateko presidentetzarako proposatu du parlamentuko presidenteak, eta «ezohikotasunaz» hitz egitera gonbidatu du Rajoy. Madrilek ez dio erantzun.


Sauna berria estreinatu dute Arrigorriagako kiroldegian

Kiroldegiko sauna berritu du Arrigorriagako Udalak. INNOVA enpresak jarri du sauna berria eta 11.200 euro bideratu ditu Udalak lanetara. Orain arte bezala, 6 pertsonentzako tokia izango du saunak.

Udal kiroldegikoa sauna berria / A.U

Udala kiroldegia eraberritzeko prozesuan murgilduta dago uda partetik: muskulazio-gela margotu zuen lehenengo eta barruko igerilekuko sabaia aldatu zuen ondoren.


Tabernen Pintxo Lehiaketan izenematea, gaurtik

Bueltan izango da beste urte batez, urria iristearekin batera, Hernaniko Bakailu Astea. Urriaren 8tik 21era antolatu dute aurten, eta beste hainbat ekintzaren artean, ez da faltako Tabernen Arteko Pintxo Lehiaketa ere.

Horretan parte hartzeko, orain dute izena emateko garaia, herriko tabernek. Gaur hasi eta irailaren 12ra arte daukate epea. Hiru bide jarri dituzte aukeran, izena emateko, inskripzioa ordaintzeko eta edozein zalantza argitzeko: Biteriko turismo informazio puntuan, 943 33 70 28 telefonoan, edo turismoa@hernani.eus helbide elektronikoan. Bulegoan zein telefonoz egiteko, astelehenetik ostiralera izan behar da, goizeko 08:00etatik 15:00etara bitartean. Berriak elkarteko bazkide direnek, gainera, elkarteko telefonoan ere egin dezakete: 943 33 30 49.

Jatetxeei gonbitea, menuan edo kartan bakailua jartzeko

Antolatzaileek, gonbitea luzatu diete herriko taberna guztiei, lehiaketan parte hartzeko; eta jatetxeei, bi aste horietan bakailua jartzeko menuan edo kartan. Horretarako ere, orain eman behar dute izena.


Abenduko zubia programazio bereziarekin dator ETB3ra

Abenduaren 6tik 9ra Gabon ukituko filmak ikusi ahal izango dira, 15:30etik aurrera, eta '3txulo' saioa 09:30etan eta 14:00etan izango da ikusgai.

ETB3k programazio berezia prestatu du abenduaren 6, 7, 8 eta 9rako. Izan ere, ume eta gaztetxo askok opor egunak eta “zubiak” izango dituzte egun horietan.

Horrela, bada, abenduaren 6tik 9ra bitartean “3TXULO saioa 09:30etan eta 14:00etan izango da ikusgai, asteburuetako ordutegian, alegia. Tarte horien ondotik, ‘Zuhaitz etxeko istorioak’ ipuinetan oinarritutako marrazki bizidunak izango dira nagusi etxeko txikienentzat.

Horrez gain, 15:30etatik aurrera honako pelikula hauek izango dira ikusgai:

- Abenduak 6: ‘Jelly T’ eta ‘Olentzero eta iratxoen jauntxoa’

- Abenduak 7: ‘Yugo eta Lala’ eta ‘Olentzero eta amilaren sekretua’

- Abenduak 8: ‘Doraemon gladiadorea’ eta ‘Olentzero eta Gabonetako ipuina’

- Abenduak 9: ‘Pixi post eta opari emaileak’ eta ‘Olentzero eta subillaren lapurreta’


Epsiloneko akusatutakoentzat 8 urteko kartzela eskatu du Fiskaltzak

Ahozko epaiketa zabaltzea eskatu du: delitu sozietarioa eta zigortzeko moduko kaudimengabezia delitua leporatu dizkie fiskalak Epsiloneko administradore ohiari eta finantza zuzendaria izandakoari.

Joan Villadelprat eta Phillip Mark Payne 'Epsilon auziko' bi akusatuentzat zortzina urteko kartzela zigorra eskatu du Arabako Fiskaltzak, delitu sozietarioa eta zigortzeko moduko kaudimengabezia delitua leporatuta. Merkataritza erakundeak kudeatzeko inhabilitazio berezia eta 7.300 euroko isuna ezartzea ere eskatu du Fiskaltzak. Gainera, bi akusatuek ia 900.000 euroko kalte ordaina ordaindu beharko dute, eragindako kalte ekonomikoengatik edota Epsiloni dirua itzuli beharko diote.

Villadelprat Episolen Euskadi SL.-ko administradore izandakoari eta Payne enpresa horretako finantza zuzendari ohiari akusazio idatzia igorri die gaur Fiskaltzak. Episilon enpresaren ondarea 'iruzurra eginez' bereganatu dutela jasotzen du testuak.

Lehiarako autoak sustatzeko helburuarekin sortu zen Epsilon Euskadi. 50 milioi euro jaso zituen diru-laguntzetan, tartean, Eusko Jaurlaritzak emandakoak. 2011ko otsailean aurre-lehiaketa eskatu zuten enpresarentzat eta urte horretako uztailean hartzekodunen konkurtsoan sartu zen, Caja Vitalek eta Kutxak emandako maileguei aurre egin ezinda.

2013an Gasteizko Merkataritza Arloko epaitegiak Epsilon Euskadiren porrotaren errudun Villadelprat jo zuen, eta 3 urteko inhabilitazioa eta 900.000 euroko isuna ezarri zizkion.

Akusazio idatziaren arabera, 'enpresaren kaudimen ezaren jakitun zirela', Villadelprat eta Paynek 'iruzurra eginez' eta 'zegokiona baino prezio askoz baxuagoan' saldu zituzten Epsilon Euskadiren aktiboen % 80.

Kronologia

Fiskaltzak emandako datuen arabera, 2011ko martxoaren 2an Epsilon Euskadiren administratzaileak hartzekodunen aurre-lehiaketan sartzeko eskaria aurkeztu zuen epaitegian, enpresa kaudimengabezia egoeran zegoela argudiatuta. Handik 14 egunera eta 'aurrez hitzartutako plana' jarraituz, Epic Racing sozietatea sortu zuen Paynek.

2011ko apirilean, Villadelpratek eta Paynek, Epsilon Euskadi eta Epic Racing enpresen administrari bakarrak izanda, salerosketa kontratua izenpetu zuten; hain zuzen, Epsilonen automobil adarraren aktiboak salerosi zituzten.

Fiskaltzaren arabera, automobil adarra zen Epsilonen 'arima', 'balio ekonomikoa' zuen adar bakarra zelako eta horri esker lortzen zituelako enpresak 'sarrera gehienak'.

Peritu txostenean jaso dutenez, saldutako aktiboen balioa milioi bat eurokoa zen. Salerosketa operazioan Epic Racing enpresak 200.000 euro ordaindu behar zituen kontraprestazio modura, baina ez zituen inoiz ordaindu. Operazioan, halaber, ezarri ziren baldintzak oso garestiak zirela dio txostenak, 'salerosketa inoiz gauza ez zedin'. Hala, Epsilon Euskadik hartzekodunen konkurtsoa eskatu zuen 2011ko uztailaren 2an.


Karrikak konpondu eta aparkalekuak egin

Nafarroako Gobernuak dirulaguntza berria emanen dio Udalari, eta subentzio horrekin karrikak moldatu nahi ditu Herriko Etxeak. Baina horrekin batera, karrikak konpondu bidenabar, aparkalekuak egitea da Udalaren nahia. Herrian dagoen aparkalekuaren arazoari aterabidea emanen litzaioke horrela.


Kale borrokagatik auzipetutako zazpi gaztek bake bideen alde egin dute

Lekeition kale borroka ekintzak egitea leporatuta dauden zazpi gaztek gertaerak aitortu dituzte Auzitegi Nazionalean, eta “indarkeria metodoak” errefusatu dituzte Euskadin independentzia lortzeko.

Lekeition (Bizkaia) ‘kale borroka’ egintzak egiteagatik auzipetuta dauden zazpi gaztek gertaerak aitortu dituzte Auzitegi Nazionalean, ostegun honetan, eta “indarkeria metodoak” errefusatu dituzte Euskadin independentzia lortzeko. Halaber, “bide demokratikoen, baketsuen eta politikoen” alde egin dute.

Zigor arloko lehenengo salan egindako epaiketan, fiskala eta abokatua akordio batera heldu dira, gertaerak aitortu izanagatik, ondorioz, Rosana Lledo fiskalak kartzela-zigorra eskaera bi urte eta erditik urtebetera pasatu du.

Gazteek, antzarren egunean ‘kale borroka’ ekintzetan parte hartu izana aitortzeaz gain, etxeetan, lokaletan eta bulegoetan eragindako kalteak konpontzeko hitza eman dute, hau da, 33.360 euro ordaintzekoa.

Fiskalak esan duenez, talde horretako kideek euren aurpegiak tapatu zituzten “bake publikoa era larrian asaldatzeko eta herritarrak ikaratzeko”, Ertzaintzaren ordezkaritza bati eraso egin ziotelako eta edukiontziak erre zituztelako, “ibilgailuetan, merkatuetan eta etxeetan” kalteak eraginez.


Greba

Ekonomista hiperaditu bat ari zait irratitik, Espainiako progresiaren kate barru zuritik. Nola ez, krisia izendatu duten horretaz ari da, zehazki, defizita mugatzeko premiaz: pentsioak jaisteaz, erretiro adina luzatzeaz, gizarte babesak eskasteaz... Laburbilduz, murrizteaz, murrizteaz eta murrizteaz. Eta zera erantsi du: Europan gauzak gaizki egin ditugula —bai, horrela, Guk: zuk, nik, Urkulluk, etxea garbitzen dizun andreak, Merkelek, CANeko dieta kobratzaileek, Diako langileak, banku ustelen kudeatzaileek eta EBZko buruek, hein eta ardura berean—. Europan gauzak gaizki egin ditugula, begiratzeko bestela Ameriketara eta Asiara, han hazkundean direla, haiena dela eredua. Alegia, beste era batera esanda, borroka askoren lorpen diren eskubideei eta ondasunen gutxieneko partekatzeari uko egitea dela irtenbidea, herritarrez mozorrotutako esklabotzara atzera bidaia egitea.

Mirenen telefono deiak eten du ekonomista hiperadituaren diskurtsoa. Sekulako disgustua daukala dio: piketean ibili dela eta Arantxarekin sekulako kalapita izan duela, okindegia ixteko esan diotenean. Uste duela betiko galdu duela lagun mina.

Enpresaburuen buruaren —hori buru bikoitza— adierazpenak hurrena irratian: gaur atzo baino pobreago garela... grebagatik.

Ez du atertzen.


Etxebizitza eraikinetan otoizlekuak debekatu ditu Bilboko Udalak

Erlijio askatasuna urratzea eta gutxiengoak baztertzea leporatu diote udalari neurriaren kontra daudenek.

Bilboko etxebizitza eraikinetan ezingo da otoizlekurik ezarri. Gurtzarako zentroak irekitzea mugatzeko, HAPN Hiri Antolamendurako Plan Nagusiko puntu bat aldatzea onetsi du gaur Bilboko Udalbatzarrak. Iñaki Azkunaren itzulerarekin bat egin du neurriak: alkatearen gaixoaldiaren ondorioz, maiatzetik ari ziren eztabaida atzeratzen, haren botoa behar zutelako aldaketa onartzeko. Izan ere, EAJren hamabost ordezkariek baino ez dute neurria babestu; PPren seiak abstenitu egin dira, eta Bilduren laurek zein PSE-EEren laurek aurka bozkatu dute. Hainbat komunitate erlijiosok egindako salaketak ere ez dituzte aintzat hartu. Zazpi alegazio ere egin dizkiote EAJren ekimenari. Auzia epaitegietara hel daitekeela ohartarazi dute kontra egin dutenek.Udalak “hirigintza araudiaren aldaketa” soila ikusten duen lekuan, “erlijio askatasunaren urraketa” ikusi dute Bilduk eta PSEk. 2010ean hasi zen gurtzarako zentroei buruzko eztabaida, hiriburuan bi meskita irekitzeko baimen eskaerek bizilagunen kexak eragin zituztenean. PPk ordenantza bat galdegin zuen, otoizlekuei eman beharreko baimenak berariaz arautzeko; udal gobernua ez da bat etorri, eta horregatik abstenitu da PP.Aldiz, kultu zentroak martxan jartzea zaildu du udalak, HAPNan eginiko aldaketaren bidez: praktikan, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetako lokaletan jarri izan dituzte meskitak, baina aukera hori ezingo dute erabili aurrerantzean. Bilboko “periferiara” jo beharko dute, eta erdigunean geratzekotan, alokairu garestiak dituzten eraikinetan baino ezingo dituzte gurtzarako guneak ezarri.Ibon Areso alkateordeak argudiatu du ez dagoela diskriminaziorik, araua “konfesio guztiek” bete beharko dutelako. Ana Etxarte Bilduko zinegotziak gogora ekarri du Miribilla auzoan eliza katoliko bat eraikitzeko lursail publiko bat eman zuela udalak, “ikastetxe nahikorik eta osasun zentrorik egon ez arren”.Bizkaiko SOS Arrazakeriak udalaren jarduna kritikatu du: araudia “gutxiengoak baztertzeko” erabiltzea leporatu dio. HAPNan eginiko aldaketa justifikatzeko erabilitako argudioak ez daude datu bidez egiaztatuta, elkarte horren iritziz, udalak ez baitu jakinarazi zenbat kexa eta eragozpen aurkeztu dituzten bizilagunek meskiten auzian.


«Gero barregarri geratu ordez, hobe ikuspegi batzuk birpentsatzea»

Parlamentuko presidente kargugabetuaren legelariarentzat, Espainiak badaki subiranistek Estrasburgon «irabaziko» dutela kasua. Epaiketan azpimarratuko du legebiltzarrean edozeri buruz eztabaidatu daitekeela.


San Sebastian kofradiako kideek kontuak eguneratu dituzte

Errege katolikoen garaitik datorren ohiturari eutsita meza, batzarra eta bazkaria izan dituzte gaur, hilak 20, San Sebastian kofradiako Elgetako eta Uberako kideek.

Ia guztiak elkartu dira, 24 noble, eta hildakoen omenez esandako meza bukatutakoan egin dute batzarra sakristian; azken kontuen berri eman eta altak eta bajak eguneratu dituzte. Hain zuzen, bi baja izango direla jakinarazi du kofradiako idazkari den Juan Ramon Irazabalek, eta ez dela horien ordez inor sartuko: "Sasoi batean 60 bat ziren Uberakoak eta beste horrenbeste Elgetakoak, baina poliki-poliki gutxitzen goaz; batzuek ez dutelako atzetik inor eta beste batzuek ez dutelako erreleborik hartu gura".

Bizkor bukatu dute ekitaldia eta txikiteoa egin eta gero kiroldegira jo dute bazkaltzera.


Erregearen bedeinkazioarekin

Pedro Sanchezek ikur erlijiosorik gabe eta Espainiako erregearen begiradapean egin du gobernuko presidente karguaren zina. Datozen egunetan hautatuko ditu ministroak

Espainiako Gobernuko presidente da jada Pedro Sanchez PSOEko idazkari nagusia. Herenegun Mariano Rajoy gobernuburu ohiaren aurkako zentsura mozioa onartuta, Sanchezek atzo egin zuen karguaren zina, Espainiako Errege Etxearen jauregian. 11:00etan, Espainiako Konstituzioaren ale baten aurrean, agindu zuen «gobernuko presidente karguaren betebeharrak betetzea, erregearekiko gidel, eta konstituzioa betetzea eta betearaztea estatuko oinarrizko arau gisa».

Izan zen berritasun bat, aurreko gobernuburuen zinekin alderatuta: ez zen izan bibliarik ezta gurutzerik ere. 2014ra arte, bi ikur horiek karguaren zina egiteko ekitaldietan egon ohi ziren derrigorrez mahai gainean, baina hautazkoak dira orain. Atzoko ekitaldian, aretoan zeuden Felipe Borboikoa Espainiako erregea, Rajoy bera, Ana Pastor Kongresuko presidentea, Pio Garcia Escudero Senatuko presidentea, Carlos Lesmes Botere Judizialeko Kontseilu Nagusiko presidentea, Juan jose Gonzalez Rivas Auzitegi Konstituzionaleko presidentea eta Rafael Catala jarduneko Justizia ministroa. Frankismo osteko zazpigarren gobernuburua da Sanchez, eta, hauteskundeen ondoren karguari eutsi ezean, bi urteko agintaldia izango du gehienera ere.

Ministro dantza

Atzotik, beraz, PPko jarduneko ministroz osatutako gobernua du oraingoz Sanchezek. Espero da datorren astetik aurrera jakinaraztea nortzuek beteko dituzten ministerioetako buruzagitzak, baina ez du epe zehatzik horretarako. Mozioa aurrera atera zen unean bertan hasi zen ministro izan daitezkeenen izen-abizen dantza, baina gauza bakarrak dirudi ziurra: gobernua PSOEko kideek baino ez dutela osatuko, eta, beraz, ez dela Podemosekorik egongo. Hala adierazi zuen Margarita Robles PSOEko Espainiako Kongresuko bozeramaileak, baina erantsi, edozein gisaz, erabaki hori Sanchezi dagokiola.

Podemos, ordea, ez dator bat, eta leku bat nahi du gobernuan, «etorkizuneko erronkei aurre egiteko». Pablo Echenique Podemoseko Antolakuntza idazkariak atzo esan zuenez, Sanchezek «aukera historikoa» du «politika egiteko modu berri baterantz» pausoak emateko, PSOEren eta Unidos Podemosen arteko koalizio gobernu bat osatuta. Izan ere, Echeniqueren iritziz, PSOEren kolore bakarreko eta 84 diputatuko gobernu bat ezegonkorragoa da beste indar politiko batzuk biltzen dituen gobernu bat baino».

Izen-abizenik filtratu ez bada ere, Espainiako hedabide ugarik ziurtzat ematen zuten atzo gobernuan ardura esanguratsuak izan ditzaketela Jose Luis Abalos PSOEko Antolakuntza idazkariak, Adriana Lastra PSOEko presidenteordeak eta Roblesek berak; funtsean, PSOEko zuzendaritzan konfiantzazkoak dituenek eta independente batzuek osa lezakete gobernua. Apustuen artean daude euskal herritarrak ere: nagusiki, Patxi Lopez. Atzo, Odon Elorza diputatuak esan zuen Lopez «oso egokia» litzatekeela ministro izateko, politikan duen esperientzia dela eta. Elorzaren hitzetan, Lopezek «esperientzia handia du horrelako egoeretan, halakoetan beharrezkoak baitira gai diren ministroak, badakitenak zer den elkarrizketa eta negoziazioa». Halere, azaldu zuen ez dakiela «ezer» Sanchezen asmoen inguruan, eta orain arte zabaldutako izen-abizenak «zurrumurruak baino» ez direla: «Pedro diskrezio handiarekin lantzen ari den gaia da».

Presidente karguaren zina egitetik ministroak izendatzera, ohi baino egun gehiago beharko ditu Sanchezek, hauteskunde batzuen ostean baino azkarrago heldu denez gero presidentetzara. Aldiz, gobernua osatzeko lanak haren agenda berriarekin uztartu beharko ditu. Moncloaren webgunean ere Sanchez da jada presidente —euskarazko bertsioan, Rajoyren soslaia dute oraindik—, baina haren agenda hutsik ageri da oraindik. Bestalde, litekeena da bihar bertan egitea bere lehen ekitaldia presidente gisa: Petro Poroxenko Ukrainako presidenteari harrera.

Hain justu, nazioartetik ere hasi zaizkio Sanchezi zorion mezuak iristen; Theresa May Erresuma Batuko lehen ministroarena, esaterako. Bi estatuen arteko «harreman estuari» eusteko asmoa azaldu du Mayk.


Bilbao Basket-Elan Chalon, zuzenean, ETB1en eta eitb.com-en

'Gol Festa' saioak, berriz, Realak Manchesterren aurka jokatuko duen partidaren laburpena eskainiko du.

Gaur iluntzean, Eurokopako partida bat izango da ikusgai ETB1en eta eitb.com-en zuzenean. Bilbao Basket eta Frantziako Elan Chalon taldeen arteko partida 20:30etik aurrera izango da ikusgai, Bilbao Arenatik. Asier Arangurenek eta Josean Aldalurrek egingo dute horren kontakizuna.

Bestalde, 'Gof Festa' saioak, 23:20an hasita, Realak Anoetan Manchester Uniteden aurka jokatuko duen Txapeldunen Ligako neurketari tartea egingo dio. Txemi Galarragak eta Xabier Anduezak egingo dute partidaren analisia.


NBEk Siriaren kontrako salaketa onartu du

Trantsizioari ekitea exijitzen diote bertan. Ebazpenak kontrako 12 boto jaso ditu, tartean Errusiarena, Txinarena, Iranena eta Ipar Korearena.

NBEren Batzar Nagusiak ''Siriako gobernuak sistematikoki egiten dituen giza eskubideen urraketak' salatzen dituen ebazpena onartu du ostegun honetan. Ebazpen horretan, Liga Arabiarrak proposatutako trantsizio planari ekiteko eskatzen diote Siriari.

Salaketaren testuak aldeko 139 boto jaso ditu. 17 herrialdek ez dute botorik eman, eta beste 12k kontrakoa eman dute. Errusia, Txina, Irain, Bielorrusia, Zimbabue, Ipar Korea, Kuba, Nikaragua, Venezuela, Ekuador eta Bolivia izan dira kontrako iritzia agertu dutenenetako batzuk.

"Askatasuna eta demokrazia lortzeko Siriako herriak duen aukera bakarra da Liga Arabiarraren proposamena'', esan du Egiptoko enbaxadoreak.

''Atzerapenik gabe Siriako herritarren aurkako indarkeria ekintza guztiak bukatzeko eta bere herria defendatzeko'' exijitzen dio testuak Al Asaden gobernuari. Era berean, ''berriki gertatu diren istiluetan arbitrarioki atxilotutako pertsona guztiak'' aske uzteko eskaria ere egiten zaio bertan Siriako gobernuari.

Ban Ki-moon NBEren idazkari orokorrak Siriara ordezkari berezi bat bidali dezan ere proposatu dute, krisiari 'irtenbide baketsua' eman diezaion.

Abstentzioaren ondoren, kontrako botoaErrusiak eta Txinak ez zuten botorik eman NBEren azken Batzar Nagusian, baina, ostegun honetan, ebazpenaren kontrako jarrera agertu dute.


Bando bat kaleratu eta adierazpena egin du Lurgatz talde feministak

Joan den abenduaren 14an ekintza burutu zuen Lurgatz talde feministak eta bando bat itsatsi zuten herriko atari guztietan.

Aurtengo Martxoaren 8ko bueltan eta feministen deiari erantzunez, emakume talde bat asanbladak egiten hasi ginen MARTXOAREN 8ko ekintzak eta ospakizunak antolatzeko gogoz.

Emaitzak ikusirik, biltzen jarraitu genuen eta maiatzaren 20an ospatu genituen Amasa- Villabonako lehenengo jardunaldi irekiak, non taldearen oinarriak finkatu eta izena aukeratu genuen: Lurgatz talde feminista.

Une horretatik aurrera garbi ikusi genuen lokal baten premia genuela, herriko emakumeontzat erreferente izango zena, ekimen eta proiektu desberdinak aurrera eramateko, emakume orori laguntza eskaintzeko, geure materiala gordetzeko...

Udalarekin harremanetan jartzea izan zen beste pauso bat, baina EAJ eta PSOE alderdiek gure eskaerari muzin egin eta herri honetako emakumeon eskubideen gainetik jarri ziren, gure helburuak gutxiesteko saiakera gogor bat eginez. Beraien hitzetan lagundu nahia entzun arren, praktikan ez da horrela izan. EH Bilduk, berriz, hasieratik ulertu eta babestu zuen gure planteamendua.

Ez omen zeuden udal lokal hutsak. Guk bat ekarri genien gogora: Kale Nagusiko 38an dagoena. "Ez dago baldintza egokian" izan zen erantzuna. Goiko aldean etxebizitza bat dago eta behealdean Gaztetxea. Hain baldintza kaskarretan egonda... hustu behar ote dituzte bi planta horiek?

Aipaturiko lokal hutsa auzolanean guk moldatu eta prestatzeko asmoa eta gogoa genuela azaldu genien. Lokal pribatu bat udalak alokatzeko alternatiba ere azaldu genuen; "ez dago dirurik" erantzun zuten. Gainera, beren egin beharrak bete gabe, guri IZOa exijitzen egon zaizkigu legal egoteko eta dagoeneko entregatu diegu. Argudio, behar, eskubide, alternatibak... guztiak hankaz gora bota dizkigute.

Egin ahalak egiten jarraitu dugu: behin baino gehiagotan herriko plaza "okupatu" eta bertan bilerak egin, lokal falta salatuz; mozio bat aurkeztu eta eztabaida antzuak pizten saiatu dira gaia desbideratu nahian. Azaldu ginen azkeneko udal bileratik hanka egin behar izan genuen jasanezina egin zitzaizkigulako gaia nahasteko egin zituzten saiakerak, bertan gezurrak eta guzti entzunaz.

Orain, bando antzeko bat kaleratzea otu zaigu, herritarren arreta lortzeko eta egoeraren berri izateko

Lokal ezaren gainetik (eskerrik asko Onddo Gazte Asanbladari), ez dugu etsi eta oztopo guztien gainetik lanean jarraitu dugu. Hots, herriko jaietako eraso sexisten aurkako protokoloa osatu eta zabaldu genuen, Emagin ideia udalari eskaini diogu, eta azaroaren 23 eta 25ko ekintzak antolatu ditugu, herritarren parte hartze eta erantzun positiboarekin (mila esker gurekin egon zineten guztioi).

Hau guztia kontuan hartuta eta Martxoaren 8a atarian dugula jabeturik, udal gobernuari lokalari buruzko premiazko erantzuna exijitzen diogu eta dagokion erantzukizuna bete dezala aldarrikatzen dugu. Datorren abenduaren 20an arratsaldeko 19:00etan Udal Plenora joango gara eta emakume orori, bertara joateko zein jarraian egingo den bilerara agertzeko deia egiten dizuegu. Emakumeok egunerokotasunean ditugun beharrak helarazteko, ezinbestekoa zaigu ahalik eta gehien bertaratzea.


Elkarrizketek "gobernuen artekoak" izan behar dutela ohartarazi du ERCk

Astelehenean erabakiko dute Esquerrako militanteek Sanchezen inbestiduraren aurrean zein jarrera hartuko duen alderdiak.

Hainbat komunikabidek zabaldu dutenaren arabera, Kataluniari buruzko "elkarrizketa mahai bat" zabaltzea adostu zuten ostegunean PSOEko eta ERCko kideek. Bi aldeek, ordea, ukatu egin dute halakorik. Esquerrako eledun Marta Vilaltak zehaztu du "gobernuen artekoa" behar duela izan elkarrizketak, nahiz eta bilera horietan jorratu beharreko puntuak aurrez alderdien artean hitzartu ahal izan. Horretarako, baina, lehen urratsa sozialistek eman behar dutela ere nabarmendu du, "eta oraingoz ez dute argi esan hitz egiteko prest daudenik".

Alderdi Sozialistako idazkariorde Adriana Lastrak ere ukatu egin du ERCrekin inolako bilerarik adostu dutenik, baina gogorarazi du eurak eta Podemos izan direla "akordioetara heltzeko borondatea" erakutsi duten bakarrak. Hain zuzen ere, PSOEko militanteek gaur zuten berrestekoa sozialistek eta Podemosek gobernua osatzeko adostutako akordioa.

Koalizio gobernuak aurrera egingo badu, ordea, babesak behar dituzte eta horietako bat litzateke Esquerrakoena. Militanteek astelehenean dute erabakitzekoa Sanchezen inbestidura babestuko duten edo ez. Dena den, Pere Aragones alderdiko koordinatzaile eta Generalitateko presidenteordeak iragarri du alderdiak Sanchezen aurka bozkatuko duela, hark elkarrizketaren aldeko apusturik egiten ez duen artean. "Elkarrizketa mahai bat osatu behar da gatazka konpontzeko, ez jendea entretenitzeko edo denbora galtzeko".


«Palestinarren begiek jasotako irudiak dira»

Nolatan iritsi dira Zumarragara Palestinako argazkilari talde batek egindako argazkiak?Oiartzungo (Gipuzkoa) idazle eta poeta talde batek ekarri du bilduma Euskal Herrira. Nazioarteko artista ugarirekin hartu emana dute, eta Palestinako kideei argazki sorta bidaltzea eskatu zieten inspirazio iturri gisa erabiltze aldera.Palestinari buruz asko idazten da hemendik; ez da horren ohikoa, ordea, bertakoen testigantzak zuzenean jasotzea. Argazki hauek palestinarren begiek jasotako irudiak dira.Argazki guztiek Palestinan nozitzen duten gatazka irudikatzen dute.Bai, samina agerian uzten dute. Argazkilari gehienak Gazakoak dira, baina Zisjordaniakoak ere badaude. Israelek Gazan egindako azken eraso bortitzak utzitakoa islatzen dute argazki gehienek, Zisjordaniako check point-ak ere [Israeleko poliziaren postuak] ikus daitezke.Tartean zulatutako arbela baten aurrean eskolak ematen dituen andereñoaren argazkia dago, baita bonbek utzitako hondakinen gainean irakurtzen ari den neskatilaren argazkia ere. Horrenbestez, samina agerian dago, baina itxaropena ere bai.Egunotan Jerusalemgo mezkiten zabaldegian gatazkak eztanda egin du. Badago hirugarren Intifada datorrela dioenik.Musulmanentzat Mecaren (Saudi Arabia) ondoren, Jerusalem da hiririk inportanteena. 60 urtetik gorakoak baino ezin dira otoitz egitera mezkitara sartu, eta horrek hautsak harrotu ditu. Israelek, horrez gain, harri bat botatzeagatik hogei urteko kondena automatikoa ezartzen duen legea onartu berri du.Edozein kasutan, orain urte batzuk ere hirugarren Intifadak eztanda egingo zuenaren beldurra hedatu zen. Ez dakit…Egoerak ez du inola ere hobera egin.Mahmud Abbas Palestinar Aginte Nazionaleko buruaren jarrerarekin nekatuta dago jendea honezkero, gero eta lurralde gehiago dago okupatuta eta kolonoen jarrera bortitzagoa da, blokeoa apurtuko zutenaren promesa iruzurra izan da eta, besteak beste, Gaza berreraikitzeko lanak hasi ezinda daude.Etenik gabeko zapalkuntza horren aurrean, palestinar askok eta askok ez dute sinesten jada erresistentzia baketsuaren bidean.Mezuak idazteko koadernoa jarri duzu erakusketan.Bai, koadernoan mezuak idatzi, eta mezu horiek guztiak Palestinara bidaliko ditugu.


Bertan behera geratu da Su ta Gar taldearen kontzertua

Vendetta taldeak joko du talde eibartarraren ordez.

Aitor Gorosabelek atzamar batean duen lesioaren ondorioz, Su ta Gar taldeak ezingo du Santio Jaietan jo. Talde eibartarraren ordez, Vendettak eskainiko du kontzertua. Villabonako Udalak prozesu parte hartzaile bat jarri zuen martxan, eta Su Ta Gar taldeak lortu zituen puntu gehien.


Lourdes Colomok Hernaniko Azeri Bila lasterketa irabazi du

Larunbatean Azeri Bila lasterketa herrikoia irabazi zuen zizurkildarrak; bigarrenari minutu eta erdi pasatxoko tartea atera zion.

Lourdes Colomo zizurkildarrak 32 minutu eta 11 segundo behar izan zituen helmugara iristeko, 9 kilometro egin ostean. Nerea Mujika Arregi zarauztarra bigarren izan zen, 00:33:51ko denbora eginda. Hoki Gerrero Moriana hernaniarrak osatu zuen podiuma, Mujika baino bi segundo geroago helmugaratuta.

Bestalde, Iosune Alberdi Urrutia berrobitarra zazpigarren izan zen sailkapen nagusian, 00:35:31ko denbora eginda.

Gizonezkoen mailan, Martin Amilibia Aranburu zumaiarra izan zen azkarrena, 9 kilometroak 00:26:30ean eginda. Ibai Alba hernaniarra izan zen bigarren, eta Victor Madejon irundarra hirugarren. Eskualdeko lehena Dani Eloikili zizurkildarra izan zen, hamargarren, 00:29:31ko marka eginda.

Argazki galeria, Urumeako Kronikaren webgunean


11 Ispilu: I say a little prayer (Dionne Warwick) #bertsioak

Gaurko bertsio saioan I say a littel prayer kantua zian du hizpide, Rafa Ruedak. Marie Dionne Warrick (East Orange, New Jersey, 1940ko abenduaren 12a) estatubatuar abeslaria da. DEE Dee Warwicken arreba, Cissy Houstonen iloba eta Whitney Houstonen lehengusina. Gaur entzun ditugun bertsioak Arteha Franklin, Al Green, Martha and The Vandrellas, Diana King eta Mary Black.

https://bilbohiria.com/docs2/2020/11Ispilu/11_%20Ispilu_162_I_%20say%20_a%20_little%20prayer.mp3

Deskargatu hemen.


Bizilagunak errespetatuz, txotx denboraldiaz gozatzeko deia

Joan den asteazkenean hasi zen ofizialki Astigarragako txotx denboraldia, eta horri buruzko prentsa oharra helarazi du Astigarragako talde sozialistak.

Bertan, alderdiak herritarrak eta bisitariak gonbidatu nahi ditu «sagardoaz eta sagardotegiez gozatzera», baina aldi berean eskatzen du «errespetatzeko elkarbizitzarako oinarrizko arauak eta bizilagunen atsedena». Eskatzen die «ostalari eta bisitariei herriko kaleetan zaratak, gertakariak eta baldarkeriak saihesteko».

Turistak erakartzeko, garrantzitsua

Astigarragako PSE-EEko bozeramaile Mikel Duranek aurtengo denboraldia «oso positiboa izatea» espero du, eta azpimarratu du txotx denboraldia oso garrantzitsua dela «bai Astigarragan eta baita bailara osoan turistak erakartzeko».


Marcos Moralesek domina bi irabazi ditu AEBetan, Munduko Indoor Arraunketako Txapelketan

Marcos Morales Raspas Arraun Elkarteko entrenatzaile eta arraunlariak irabazi du Munduko Indoor Arraunketako Txapelketa, 43 eta 49 urte bitarteko Master kategorian. Urrea lortu du 2.000 metroko distantzia estandarrean eta brontzea 500 metrokoan.

Domekan, hilak 6, jokatu zen txapelketa Long Beachen (Kalifornia, AEB) eta mundu osoko ehunka kirolari bildu zituen, hainbat mailatan. Morales izan zen garaile 2.000 metroko distantzia estandarrean, 06.01eko markagaz. 500 metroko distantzian, ordea, brontzezkoa irabazi zuen (1.20).


«Gehiago behar dira»

Babesik gabe dauden umeak hartzeko aski familiarik gabe jarraitzen du Bizkaiko Foru Aldundiak. Kanpainaren harira, 440 dei jaso dituzte

«Beharra iraunkorra da, eta oraindik ere familia gehiago behar dira». Bizkaiko Foru Aldundiko ordezkariek agerian utzi dute nahi eta ezina: ez dute herrialdean babes gabe dauden haurrak hartzeko aski familiarik. Oraintxe, kontzientziazio kanpaina bat egin dute gizartea arazoaren larritasunaz ohartarazteko, eta, horren harira, 440 telefono dei jaso dituzte informazio eske. Baina harrera familia izateko urratsa egiten duten sendien zifra apalegia da oraindik. Aurten 159 pertsonak hartu dute parte informazio bileretan, eta 26k ebatzi dute harrera familia izateko balorazio prozesua abiatzea. Oro har, foru erakunde guztiek egiten dituzte harrera familiak eskatzeko kanpainak, eta guztiek onartzen dute behar baino gutxiago daudela; Bizkaian, esate baterako, onartu izan dute 3 urtetik beherako umeak ere harrera zentroetan dituztela zenbaitetan —kasu bakanak izaten direla diote—, eta legez dago ezarrita haurrik txikienek familietan egon behar dutela beti.

Prentsa ohar baten bidez, atzo aldundiak azaldu zuen 440 telefono deiak hilabeteren buruan jaso dituztela, eta jendearen elkartasuna eskertu nahi izan zuen era horretan. Deien %76 Bilbo eta inguruetatik jaso dituzte, eta Euskal Herritik kanpokoak ere izan dira. Deitzen duten guztiek ez dute erabakitzen, hala ere, harrera familia izatea, eta hautu hori egiten duten denek ezin dute nahi bezain bizkor etxean ume bat hartu: aurrena balorazio prozesu bat gainditu behar izaten dute, eta gero aldundiko teknikariek adingabe bakoitzaren premiei tentuz erreparatzen diete zer familiatara joan daitezkeen erabakitzeko. Harrera familiek argi ulertu behar dute, gainera, haurrarentzat komenigarria bada, sustatu egin behar dutela hark jatorrizko familiarekin harremana izatea.

2016 amaieran aldundiek eta Nafarroako Gobernuak emandako datuak zenbatuta, 2.220 haur eta nerabe zeuden erakunde horien tutoretzapean. Gurasoei tutoretza erretiratzeko, adingabe horiek babesgabe daudela frogatu behar da. Datu horien arabera, 992 adingabe zeuden harrera familiaren baten abaroan. Hainbat, larrialdiko egoeran, tutoretzari buruzko ebazpenaren zain.


Hiru kide berri Erretiratuen Elkarteko batzordean

Joan den zapatuan egin zuten urteko batzar orokorra herriko Erretiratuen Elkartean. Batzordeak proposatutako puntu guztiak onartu zituzten.

Hemen onartutako puntu garrantzitsuenen azalpena:

Batzordekideen iraupena 4 urtetik 3ra aldatu da.

Batzordean 8 kide beharrean 9 izango dira aurrerantzean.

Urtero 3 batzordekide irtengo dira eta 3 berri sartuko dira. Angelita Ena eta Mari Aguadok laga dute batzordea eta hauek dira batzordekide berriak: Pilar Agirrezabal, Carmen Egaña eta Francisco Moreno.

2009ko akta eta 2010eko memoria eta diru-kontuak onartu zituzten. 12.000 eurokoa izan zen 2010eko aurrekontua. Bideberriko diru-laguntzekin eta bazkideen kuotekin finantzatu zen iaz aurrekontua.

Aurtengo ekintzen programaren aurrekontua azaldu eta onartu zen, bere finantzazio iturriekin.

Antzerkia

Apirilaren 13an, eguaztena, antzerki emanaldia egongo da Torresoroan, 17:00etan, Erretiratuen Elkarteak antolatuta. Herritar guztiei zabalduta egongo da emanaldia. Oñatiko erretiratuek Problemas de pareja, soluciones aquí izeneko antzezlana taularatuko dute.


Ezkongabeen, pixaren eta askatasunaren gaineko zergak

Erroma, K. a. 357. Manlio Capitolino kontsulak Vicesima Libertatis zerga ezarri zuen; esklabo bat askatzean esklabo horren balioaren hogeiren bat ordaindu behar zen. Tito Livioren (K.a. 59-17) hitzetan: “Kontsul horrek ez zuen ezer aipagarririk egin, aurrekaririk gabeko berrikuntza bat izan ezik: esklabotzatik askatzearen gaineko ehuneko bosteko zerga proposatu zuen. Senatariek, legeak funts eskaseko altxorrari sarrera oparoak ekarriko zizkionez, onartu egin zuten”. Bide batez, diru sarrera gehigarriak patrikaratzeaz gain, Manlioren asmoa askatutako esklaboen (libertoen) kopurua mugatzea zen, Erroman zerbitzuen eta lurren eskaerak gora egin ez zezan.

Tito Livioren esanetan erabakiak ez zuen aurrekaririk, bai ordea ondorengo mordoa. Batzuk bitxi askoak, gainera. Vectigal urinae edo pixaren gaineko zerga Vespasianok kobratu zuen lehenengoz; kontuan hartu behar da gernua ez zela hondakin hutsa, besteak beste detergente modura erabiltzen zuten salgaia baizik. Aes Uxorium delakoak, aldiz, adin jakin batera ezkongabe iristen ziren gizonezkoak zergapetzen zituen; gaur egun ere ezkontzeak zerga-onurak dakartza.

Portorium merkatariek produktuak saldu ahal izateko ordaintzen zuten zerga zen, hirietan sartzean, portuetara iristean eta mugak zeharkatzean kobratzen zietena.

Vectigal Rotarium ibilgailuen –kasu honetan, gurdien– zirkulazioaren gaineko zerga zen. Galtzaden erabilera zergapetzen zuten, egungo autobideetako ordainsariek bezala, eta bildutakoa galtzada horien mantentze lanetara bideratzen zuten.

Oinordetzaren gaineko Vicesima Hereditatum zerga Augusto enperadoreak sortu zuen. Diru kutxa publikoan hildakoak utzitako ondarearen %5 sartu behar zen, hileta gastuak kenduta, hiletengatik bildutakoa legioetako beteranoei erretiroa ordaintzeko erabiltzen baitzen. Gaur egun bezala, salbuetsitako gutxieneko bat zegoen, Augustoren garaian 100.000 sestertziokoa.

Centesima rerum venalium edo Vectigal rerum venalium zerga ere Augustok ezarritakoa da. Lurren, etxebizitzen, animalien... salmenta-prezioaren %1 biltzen zuten, nagusiki gastu militarrei aurre egiteko. Esklaboak salgai bereziak ziren, nonbait, eta prezioaren %4 ordaindu behar zen.

Erroman justizia ez zen unibertsala, ezta doakoa ere. Auziaren edukia eta prozesuaren kostua balioztatzen zuten, eta kopuruaren berrogeirena Quadragesima Litium zergaren bidez jasotzen zuten.

Benjamin Franklinek ederki esan zuen: “Ez dago ezer ziurrik, heriotza eta zergak izan ezik”.


2010, urte borobila?

ASTELEHENEKO GOIENKARIA 2010-01-11

2010. Urte berria

eta entzun dugun izena: Jose Ignacio Munilla. Gipuzkoako gotzain berria. Bitxiena: elizak hainbeste

titular izatea. Granadako artzapezpiku Francisco Javier Matinezek merezi du, baina, titularra; ia atxilotzen duten behingoz,

era honetako astakeriak esateagatik: “Si la mujer aborta, el varón puede

abusar de ella”. Nola daiteke elizak era horretako “gizonak” izendatzea

sinisdunen bidea zuzentzeko?

2010. Obamak bakearen nobel saria merezi duela erakutsi beharko du;

Yemen erasotzea erabakitzen ez badu. 2010. Basagoitik Lopezekin atzera

hitzarmena berretsiko du; ez bada Raxoik hauteskundeak irabaz ditzakeela sinesten duela eta gure herrian,

eurek “ezberdina” dela erakutsi diguten herrian, beste zerbait egitea adosten

dutela.

2010. Zapaterok Europan aginduko duen urtea. Ia ikasten duen Iparraldeko

herrialdeen fiskalitate progresiboagoa aplikatzen; ez dezala behintzat ikasi

Danimarkako atxiloketa eta inkomunikazio teknikarik. Baina zertaz nabil?

Greenpeaceko kide Lopez de Uralderi aplikatu dioten atxiloketa sistema bera jasan beharrean dira-eta

geroz eta euskal herritar gehiago!

2010. Zorte on!


A ze plana!

Iruñeko kultur egoera dugu mintzagai udaberri hasierako lehorte garai hauetan. Adituek diotenez, kultura eskaintza gutxi, desorekatua eta zentralizatua dugu iruindarrok. Azken lau urte hauetan, %30 jaitsi da kultur ekitaldietarako aurrekontua; eskaintza kulturalari dagokionez, Mendillorri, Txantrea edo Arrosadia bezalako auzoak galtzaile ateratzen dira eta –erraz asmatu duzuen bezala, lagunak– euskara da arlo guztien arteko partidarik kaltetuena.

Aurkeztu berri den Iruñeko Bizkortasun Diagnostikoari esker, datu hauek guztiak eta beste hainbeste ezagutu ditugu. Hirian ematen den kultura eskaintza “koordinaziorik gabekoa” da eta “ez da berritzailea”. Gainera, adituen %90ek uste dute Iruñeko Udalak ematen duen eskaintza ez dela “nahikoa”. Horiek adibideak. Egia esan, hau guztia ondorioztatzeko ez dakit holako ikerketa bat beharrezkoa zen. Kultura Plan Estrategikoa deitzen dute eta martxan dago pasa den ekainaz geroztik. 2010eko urrian, Donostiak irabazi zuen 2016ko Kultur Hiriburu Lehiaketan galdu eta gero –Iruñeko Udalak UPN eta Yolanda Barcina buru zituela–, lanari jarraipena emango ziotela hitzeman zuten serio demonio, eta horretarako aipatutako Plan Estrategikoa eratuko zutela, falta gabe. Aurrekontua osatu, lana lehian jarri eta KEN izeneko publizitate enpresak eraman zuen, 2011ko abenduan diagnostiko, ondorioak eta plana bera aurkezteko konpromisoarekin. Baina datu falta, denbora gutxi eta parte-hartze eskasa argudiatuz, diagnostikoa besterik ez omen dute epean entregatu; ondoren, UPNk kontratua eten egin du eta Plana bertan behera uztea erabaki. Gaizki hasitakoa –hedabideetan ateratzeko soilik–, gaizki eramana eta bukatu gabeko Plana –deitutako 200 eragiletik, 80k baino ez zuten erantzun–.

Itxura guztien arabera, buruhausteaz askatzeko bidea aurkitu du Fermin Alonso Kultura zinegotziak. Ez oso modu elegantean, baina hiritarren babesik ez zuen ekimenaz libratzeko modu bat da.

Total, zer dira gastatutako 30.000 eurotxo horiek? Txanpon txiki bat udalarentzat eta hil ala biziko zenbakia ixteko zorian dagoen ENT bezalako antzerki eskola edo ito larrian dabilen IPES bezalako institutua eta emakumeen liburutegiarentzat. Iruñean kultura letra larriz egiten urteak daramatzaten bi adibide besterik ez aipatzeagatik.

Ez dakit Plan batek lehorte kultural hau konponduko lukeen... Baina planik gabe ere, a ze plana gurea!