Urte «onena» izan du Loiuko aireportuak, baina 2013rako datu txarrak espero dituzte

Azpiegitura handitzeko lanekin jarraitu behar dela nabarmendu du Jon Gangoiti Bilbao Air sozietateko zuzendariak

«Oso urte zaila izan da, eta espero ez genituen emaitzak izan ditugu. Urtarrilean hazkunderik gabeko balantzea sinatzeko prest geunden». Oso pozik zegoela aitortu zuen atzo Jon Gangoitik, Loiuko aireportua sustatzeko Bilbao Air sozietateko zuzendari nagusiak. Ezustean harrapatu baitu aurtengo bidaiari igoerak: aire zirkulazioa iazkoa baino %3,7 altuagoa izan da, 3.901.206 pertsonakoa azaroaren 30era arte; abenduan lau milioiak gainditzea espero dute. «Bilboko aireportuaren urterik onena izan da». 2013rako, ordea, ezkor dago Gangoiti: «Uste dut beherakada izango dugula».

2007an lortutako bidaiari markatik 100.000 lagunera geratuko da Loiuren aurtengo balantzea. Baina, duela bost urteko eta egungo abagune ekonomikoak alderatuta, 2012ko emaitzak bereziki onak direla nabarmendu du, areago ingurura begiratuta: Madrilgo Barajas aireportuan %8,8 egin du behera aire zirkulazioak.

Orduan, zergatik igo da Loiun? Neurri batean, low cost konpainien indartzeari egotzi dio Gangoitik. Urtarrilean jarri du inflexio puntua, Spanair enpresaren porrotaren ostean, halakoek hartu baitzuten Bilbotik bidaiari gehien mugitzen dituzten negozio hirietarako garraioa. Ondorioz, Madril eta Bartzelonarako hegaldiak %4 hazi dira; Loiutik bidaiari gehien jaso dituzten hiriak dira, hirugarrenarekiko alde handiz —Londresera 237.000 lagun joan dira, baina Bartzelonak 560.000 eta Madrilek 780.000 bidaiari izan dituzte—. Vueling bihurtu da pertsona gehien garraiatu dituen aire konpainia: 1.150.714 bidaiari izan zituen azarora arte; bikoiztu egin du zerrendako bigarrenaren kopurua, Iberiarena: 501.312.

Oporrek, behera

Espainia, Galizia eta Herrialde Katalanetarako hegaldiek, halere, behera egin dute oro har. Oporretako hegaldien jaitsieran aurkitu du Gangoitik horren arrazoia: Eivissa eta Kanaria Handia izan ezik, gune turistiko guztiek galdu dituzte bidaiariak, batzuek %20 baino gehiago.

Aldiz, nazioarteko bidaiak %15 igo dira. Geneva, Manchester, Venezia eta Berlinera abiatutako hegaldi berriei egotzi die Gangoitik, baina enpresei ere erreparatu die: «Atzerrira atera dira esportatzera». Nazioarteko datuek ere eragin handia izan dute Loiuren emaitzetan; 2013rako aurreikuspen txarren jatorrietako bat hor dago: «Europako ekonomiak ez du hobera egingo, eta ikusteko dago zer gertatuko den Italiako eta Alemaniako hauteskundeetan, zein politika ekonomiko hartzen duten biek».

Bilbao Airek ez du jaitsieraren zifrarik zehaztu, egoera «oso aldakorra» delako, baina ez du uste datorren urtean aurtengo ezustea errepikatuko denik. Nazioarteko egoerari gehitu dio; adibidez, EasyJet konpainiak Madrilgo egoitza kentzeak Bilbori kalte egingo diola, edota oporretako gastuak ere ez dituztela handituko familiek. «Ezin ditugu azarora arteko datuak joeratzat hartu. Goranzko ziklo honen amaieran egon daitezke».

Dena den, Gangoitik ez du uste aireportuak geldi egon behar duenik. Nazioarteko hegaldiak lotzen jarraituko du sozietateak, eta zuzendari nagusiak aurreratu du herrialde eskandinaviarrak dituztela begiz jota: udan Bilbo-Oslo linea jarriko dute martxan.

Aireportua handitzeko lanekin ere segitzeko beharra adierazi du: «Badakigu ez dagoela dirurik, baina egitasmo hori ezin da bertan behera geratu, bost milioi bidaiari jasotzeko pentsatuta baitago aireportua. Handitze proiektua landu behar da, nahiz eta epe luzeagoetan gauzatu». Aldiz, murrizketak egin beharraz ohartarazi du, baina zehaztu gabe. «Zerbitzu medikoak, adibidez, jarraitu beharko luke; larrialdi batzuek momentuko arreta eskatzen dute. Garbiketa zerbitzua ere ezinbestekoa da, batez ere turismoari begira».

Iberiak ez du grebarik egingo

Iberiaren berregituraketarekin kezkatuta agertu da Gangoiti, Bilboko aireportuari eragin diezaiokeelakoan. Atzo bertan, enpresaren etorkizuna negoziatzea adostu zuten zuzendaritzak eta sindikatuek. Ondorioz, urtarrilean egin beharreko greba bertan behera utzi dute langileek; joan den astean ebatzi zuten Gabon aurreko lanuzteak ez egitea.


Confebaski gutun irekia

Confebaskek ETAren biktima izan diren enpresariei omenaldi bat egingo die ostiralean, eta ez du EH Bildu gonbidatu. Hau izan da eman diguten argudioa: «Ez da une egokia; biktimen denborak errespetatu behar dira».

Eusko Alkartasunako idazkari nagusi bezala, harro sentitzen naiz ETAren biktima izan diren enpresarien alde agertu izan garelako beti, biktima guztien alde egon izan garen moduan, biolentzia nondik zetorren begiratu gabe.

Badirudi, baina, gure babesa ez dela nahikoa izan, EAko kideak ez baikara gonbidatuak izan ekitaldira. Gonbita ez jasotzea ez da arduratzen gaituena, ez baitugu inoren onespena behar jakiteko EAkideok Giza Eskubideen defentsan eman dugun borrokak sekulako balioa izan duela egungo egoerara heltzeko. Arduratzen gaituena da Confebaskek bere gain hartzea biktimen denborak zeintzuk izan behar duten.

Orain sei urte abiarazi genuen EH Bildu, besteak beste, Euskal Herrian bakea eta elkarbizitza lortzeko asmoz, eta horretan gabiltza. Bai EH Bilduk, bai berau osatzen dugun alderdiok argi dugu biktimen denborek errespetatuak izan behar dutela, eta, horregatik, diskrezioa izan da gai hau kudeatzeko giltza. Hemerotekara begiratu besterik ez dugu biktima ezberdinen omenaldiak nola kudeatu diren ulertzeko: pazientziaz, sukalde lanaz eta txingurri pausoz. Garbi dugu baita ere EH Bildu elkarbizitzan lagungarri izango den gune orotan egongo dela, baina laguntza baino galga den lekuan, ez da egongo. Eta lan honetan ere Eusko Alkartasunak paper arduratsua jokatu du.

Horretan bai baitatza kontuak, arduraz eta begirunez, egoerak eta gizarteak eskatzen duen neurrira egotean alegia. Horretarako, diskrezioz lan egiteko prest egon behar gara, zubigintzan tinko, eta jakinik, elkarbizitza erdiesteko, pauso ezeroso baina beharrezkoak eman behar direla hurkoarenganako.

Kontrakoa egitea, gure ustez, konfrontazioa mantendu nahi dutenen lubakietan sakontzea litzateke. Confebaskek gai hau kudeatzeko dituen moduak ikusita, galdetzen diogu geure buruari ez ote den hori izan kontu honen guztiaren helburua.

Nola EAk, hala EH Bilduk ulertzen dugu euskal eragile politiko, ekonomiko eta sozial guztiak beharrezkoak direla benetako elkarbizitza sendo eta iraunkorra erdiesteko, eta Confebask ere asmo berekotzat jo nahi dugu. Izan ere, askotan eseri izan gara mahai inguruan hainbat gai jorratzeko, eta aurrerantzean ere hala beharko du izan. Batzuetan akordiotara helduko gara, besteetan ez, baina elkarrizketari atea ez zaio behin ere itxi behar.

Eusko Alkartasunako kide asko enpresari dira, Confebaskeko kide ere bai zenbait, eta gure larrutan bizi izan ditugu ETAren mehatxuak eta ekinak. Eta horren gainetik, edo akaso horri esker badakigu zein eskuzabala den bizikidetzaren alde lan egitea. Hori egiten dihardugu, eta, horregatik, eskua luzatzen diogu Confebaski, beraien aldetik eta guztion mesedetan, elkarbizitzari ekarpena egiten jarrai dezagun, bakoitzak bere esparrutik, adorez, zintzotasunez, eta bihotz-zabaltasunez.


Herriarentzat hainbertze lan egindako gizona

Tiburtzio ALMENAR

Nork ez zuen ezagutzen Iruritako Almenar, Baztanen eta Baztandik kanpo? Bidaia antolatzailea (Andorra, Lourdes, Portugal, Galizia…), garai batean bandoa botatzen zuena, txistulari dantzariekin, barberoa, etxetresna saltzailea, C.C Iruritako presidentea, Herriko Adoración Nocturnakoa, Gartzain eta Iruritako postaria… Herriko hainbertze gauza eta ekintzen bultzatzailea, Anduezako Xatur El mudoren imitatzailerik hoberena hil egin da. Salvador Martin Lekarozko mediku izan zenak ere, Un viaje al Valle del Baztan liburuan, gizon haundia zela dio. Goian Bego.


Prebentzioa, istripuak saihesteko ahaleginean

Auto istripuak saihestu guran, prebentzio saioekin dihardu herriz herri Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak. Egitasmoak 15 eta 19 urte bitarteko ikasleak ditu erdigunean. Arrasaten eskaini zuten, eguaztenean; gaur, egubakoitza, Eskoriatzan.

Debagoienera iritsi da zirkulazio istripuak saihesteko Zuk ez duzu ordezkorik prebentzio programa. Arrasateko ikasleek eguaztenean izan zuten saioa; eta gaur iritsi da Eskoriatzara. Hain zuzen ere, 15 eta 19 urte bitarteko gazteak ditu ardatz Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak bultzaturiko plangintzak. "Gidabaimena ateratzear dauden horiek ditugu erdigunean, besteak beste, prebentzioaren garrantziaz jabe daitezen. Jakin behar dute, sarri, errepidean ez dela bigarren aukerarik", argitu du Leire Bereikuak, saioaren kudeatzailetako batek. Bada, prebentzio saioetan azaldutakoaren arabera, hiru dira istripuen eragile nagusiak: alkohola, drogak eta distrakzioa –mugikorrari begira gidatzea, esaterako–.

Hain zuzen ere, saioek istripuen biktimen testigantzak dituzte oinarri –zuzenak zein zeharkakoak–. Euren bizipenak dira nagusi. "Finean, eraginkorragoak dira euren bertsioak, aditu baten berbaldi soila baino. Halakoekin errazago hel zaitezke jendearengana", dio Bereikuak. Eta ikusentzunezkoa da dinamizatzaileek darabilten bitarteko nagusia, baina ez bakarra: zuzeneko kontakizuna ere eskaintzen dute zenbait pertsonak, euren bizipenak ezagutaraziz. Besteak beste, Alaitz Arbillak –auto istripuak eraginda, gurpildun aulkian gelditu den neska gaztea– eta dagokion herriko udaltzainek zein suhiltzaileek esku hartzen dute egitasmoan. Eta, tartean, Arbillak gogoan daroa istripuak ekarritakoa: "Kalera joate hutsak ere buruhausteak eragiten dizkit. Istripuaren egunean total irauli zen nire bizi estiloa".

Finean, istripuen eraginak ikusarazi gura dituzte egitasmoaren bultzatzaileek. Eta, horrekin lotuta, heriotza eta elbarri gelditzea eragin dituzten kasuak dituzte oinarri, nagusiki. Gogorarazten dute, tartean, auto istripuak direla gazteen heriotzen eragile nagusi. "Astero hiru gazte hiltzen dira Estatuan zirkulazio istripuak eraginda", diote.

Herriz herri

Gaur arte, hainbat herritako ikasleek ezagutu dute Zuk ez duzu ordezkorik prebentzio programa –hamahirugarren herria da Eskoriatza–, eta hogei bat lagunek ezagutarazi dute euren esperientzia. Ez alferrik: "Asko, hunkituta datozkigu. Beraz, oro har, esan dezakegu lortzen dugula helburua. Gainera, irakasleengan ere badu eraginik". Ikasleek, berriz, aitortzen dute ez dela ustekabeko saioa. "Esan dezakegu beste gorputzaldi batekin goazela etxera. Finean, bortitza da bertan ikusten dena. Gaurkoak eragina izango du guregan", azaldu dute Arrasateko prebentzio saiora joandako ikasleek.

Alaitz Arbilla, bere esperientzia ezagutarazten, Arrasaten.


Oiartzun Irratia: otsailak 19

Gaurko programazioa FM107an:

10:00etan. Bertxoko.


Urdazubiko IX. mendi lasterketa maiatzaren 3an eginen da

Irteera eta helmugako kilometro batzuk zakuarekin egin behar dira

Urdazubiko Salbatore Bestak bertze urteetan baino goizago ailegatuko dira aurten. Apirilaren 30etik maiatzaren 4ra bitarte izanen dira eta aitzineko aldietan hutsik egin ez duen kontrabandisten lasterketa ere eginen da. Bederatzigarren edizioa du aurtengoa eta maiatzaren 3an, larunbatarekin, eginen da. Goizeko 10etan abiatuko da lasterketa eta korrikalariek ibilbideko zati bat zakuarekin egin beharko dute, irteera eta helmugako 400 bat metro, hain zuzen. Parte harte nahi dutenek izena egun berean eman beharko dute, herriko plazan. Bestetako gainerako egitarauaren berri aldizkariaren gehigarrian aurkituko duzue.


Bururaino igo zaio haize guztia

Ihesaldian sartu eta azken unean erasoa jo ondoren, keinu itsusia eginez irabazi du Giroko etapa Stefano Pirazzik

Aldamenetik haizea denean, haize-babesa seguru tropelean; aurrez aurre jotzen duenean, erasoa jotzeko ezina nabarmena; haizea alde denean, batez besteko on-ona lortzeko lan askorik egin beharrik ez; baina haizea burura igotzen denean... Orduan izaten dira komeriak. Eta ez txirrindularitzan bakarrik. Bezperako elurrak, gaizki-ulertuak, ulertu ezinak eta ulertu nahirik ezak ahaztuta, bare antzean egin zuen tropelak Sarnonico eta Vittorio Veneto arteko ibilbide gorabeheratsua. Baina haize giroa nagusitu zen azken metroetan, tamalez.

26 txirrindulariko ihesaldian sartu, bost laguneko mugimenduan azti ibili, eta azken kilometroan erasoa jota garaipenarekin gozatzen ari zela, bururaino igo zitzaion haizea Stefano Pirazziri (Bardiani). Bi besoak altxatuta, hunkituta, Giroko talderik onenen pare jarri zuen italiarrak Bardiani apala. Baina beso bat bestearen aurka astinduz «izorra zaitezte» esanez bezala, keinu itsusi horrekin zikindu zuen bere ibilbideko lorpenik handiena.

Pirazzik Giroko etapa bat irabaztea ez, atzo arte garaipen bakar bat ere ez edukitzea, horixe da harritzekoa —Giroko mendiko sailkapena irabazi zuen iaz; sailkapen horretan bigarren izan zen 2012an; urte berean mendiko sailkapena eskuratu zuen Tirrenon; eta 2011n gazterik onenaren saria Trentinon, eta mendiko sailkapena Reggio Calabrian—. Errepidea tentetzen den bakoitzean, hor hasten da beti erasoka. Behar duenean, eta behar ez duenean. Beti. Ez du asmatzen taldean joaten. Erritmoa bizitu behar horretan geratzen da, gehienetan, ezinean. Baina etengabeko saialdiaak eman zion atzo garaipena. Onerako eta txarrerako, txirrindulari berezia delako italiarra.

Etapa hasi aurretik, bilera

Ibilbidea alde zutela, lehen ordubetean 52,1 kilometro egin berritan gorpuztu zen 26 laguneko ihesaldia —tartean zen Igor Anton (Movistar)—. Berehala antzeman zen tropelak laugarren atseden eguna egiteko asmoa zuela, eta aurrekoen aldea berehala joan zen hamar minututik gora. Omega eta Tinkoffen ekimenez, etapa hasi aurretik bilera egin zuten taldeetako zuzendariek, eta bezperan Stelvion behera izan ziren aldeak bertan behera uzteko eskatu zuten. Txirrindularitzaren Nazioarteko Batasunak (UCI), ordea, ez die egin jaramonik, eta lider sendo izaten jarraituko du Nairo Quintanak (Movistar).

Garaipenaren lehian sartuta, helmugarako 30 kilometro falta zirela jo zuen erasoa aurrean Thomas de Gendtek (Omega), eta Muro di Ca' del Poggio gogorrean egin zuen bat Pirazzik flandriarrarekin. Tim Wellens (Lotto), Jay McCarthy (Tinkoff) eta Matteo Montaguti (Ag2r) bikoarengana iritsita, bost horien arteko lehia izan zen amaieran. Eta Pirazzi ibili zen abilen, azken unean erasoa jota. Bitxikeria gisa, bi besoak altxatuta helmugaratu zen gero Juri Veikkanen (FDJ.fr), seigarren postuan, irabazlea bera zela sinetsita. Tropela, berriz, hamabost minututik gorako atzerapenarekin helmugaratu zen.

Bellunon hasi eta Panarota lehen mailako mendatean amaitu, Giroko hemezortzigarren etapa jokatuko da gaur (171 km). San Pellegrino lehen mailakoa eta Redebus bigarren mailakoa igo beharko dituzte aurretik.


Animaliekin dugun harremanaz, astearteko 'Forum'en

Begoña Zubietak Kepa Lozano Animalien Aldeko Alderdiko kidea eta Toti Martinez de Lezea idazlea elkarrizketatuko ditu

Astearte honetan San Anton eguna ospatzen da, animalien santua, eta horregatik, oso gonbidatu bereziak izango ditu Begoña Zubietak 'Forum'en. Kepa Lozano Animalen Aldeko Alderdiko kidea etorriko da eta berarekin Toti Martinez de Lezea idazlea, animalien maitale sutsua. Totirekin batera Txipi bere txakurra egongo da platoan. Elkarrizketan animaliekin dugun harremanaz arituko dira eta animaliek gure egungo gizartean duten papera aztertuko dute.

'Forum' astearte honetan emitituko da goizeko 10:15etik aurrera ETB-2n.


Petra Lekuonak Urrezko Bikain Euskararen Kalitate Ziurtagiria jaso du

Maialen Mendibill eta Begoña Goialde.

Petra Lekuona Oiartzungo zaharren egoitzak Urrezko Bikain Euskararen Kalitate Ziurtagiria jaso du. Pasa den abenduaren 19an Donostiako Kursaalen egindako ekitaldian jaso zuten ziurtagiri hori Petra Lekuonako Maialen Mendibil eta Begoña Goialdek.

Erakunde edo enpresa batek euskararen presentzia, erabilera eta kudeaketa ziurtatzen ditu agiri horrek. Ziurtagiria jasotzeko ebaluazio bat pasatu behar da, eta Erreferentzia Marko Estandarrean jasotako itemak zein hizkuntzatan eta nola kudeatzen diren egiaztatzen dituzte. Lau ardatz ditu: erakundearen komunikazioa eta irudi korporatiboa; kanpo harremanak; barne harremanak eta hizkuntza kudeaketa.

Agiria, 52 enpresentzako

Abenduaren 19ko ekitaldian 52 enpresek jaso zuten ziurtagiria, hiru kategoriatan banatuta. Hemeretzi entitatek urrezko Bikain, 22k tartekoa den zilarrezko ziurtagiria eta 11k oinarrizko mailari dagokion beltza jaso zuten.


Gure Sustraiak egitasmoan lanean ari diren pertsonak.

Hamabi lagun dabiltza Olloko herrian kooperatibaren bueltan lanean. Horietako bederatzi kooperatibistak dira, gainontzeko hirurak ez. Olloko ibarrean bizi dira denak, proiektua gertutik jarraitzeko.


1500 hektarea labore hondatu ditu kaskabarrak Mendabian

Goiz da kalteak neurtzeko, soroak lehortu arte ezingo dituzte galerak zenbatu. Nolanahi ere, hastear zeuden mahats eta piper kanpainak galdutzat ematen dituzte nekazariek.

Erauntsi eta txingor arriskuaz ohartarazi zuten Nafarroan, eta aurreikuspenak ez du huts egin. Ostiral arratsaldean kazkabarra bota zuen Mendabian, eta 1500 hektarea labore hondatu ditu.

Goiz da kalteak neurtzeko, soroak lehortu arte ezingo dituzte galerak zenbatu. Nolanahi ere, hastear zeuden mahats eta piper kanpainak galdutzat ematen dituzte nekazariek.

Mendabiako ekonomiaren motorra dira mahatsa eta piperra; hartara, galerak herri guztiari eragingo dio.


Tosutik Uribe Kostara

Irailak 10 eta 23 bitartean "Tosutik Uribe Kostara" jardunaldiak. Erdu!


Bi auto erreta agertu dira Berangon, haietako bat bizkartzain batena

Goizeko 3ak aldera Berangoko Basotxu Bidea kaleko bi auto erretzen ikusi du auzokide batek eta suhiltzaileak deituta azken hauek amatatu dute sutea. Eitb24.com-ek zabaldu duenez, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak aitortu du sua hartu duen ibilgailuetariko bat bizkartzain batena dela. Era berean, Ertzaintza ikerketak egiten ari da jakiteko sutea norbaitek eragin zuen ala beste era batez piztu zen, oraindik ez baitute argi. Dena dela, bi autoek kalte handiak izan dituzte. Bestalde, Izaronews.com-ek zabaldu du bizkartzainak Sestaoko PSE-EEko alkategaia, Jose Luis Marcos Merino, babesten zuela. Argazkian, auto bat sutan artxiboko irudi batean / Palos de Ciego.


Maiatzaren 7ko herri galdeketara begira, Girotze Festa egingo dute zapatuan Azkoitian

11 egun falta dira maiatzaren 7ko herri galdeketarako, eta Azkoitian, motorrak berotzen hasteko, Girotze Festa antolatu du galdeketa antolatzearen ardura duen Urrats taldeak. Larunbatean izango da, eta, hainbat ekitaldiren artean, argazki erraldoia aterako dute eguerdian herriko plazan.

Honako hau da zapaturako prestatu duten egitaraua:

12:00. Haurrentzako jolasak plazan.

12:30. Haurrentzat eta gaztetxoentzat pilota jolasak Kontzejupean.

13:00. Argazki erraldoia plazan.

Ondoren, triki poteoa.

18:00. Kantu jira, Eliz ataritik abiatuta.

22:30. Pettiren kontzertua, Plaza Berrian.

Goizean, txosna jarriko dute plazan.


Museko finala gaur

Etxeberri elkarteko mus txapelketako finala jokatuko da gaur elkartean bertan. Jesus eta Cascok, Paco eta Kristobalen kontra jokatuko dute finala.


Hernani Errotzenen ikastaroan, bihar arte izenematea

Euskal Herriaren Historiari buruzko ikastaroa antolatu du Hernani Errotzenek, uztailerako: 15etik 18ra euskeraz, eta 22tik 25era gaztelaniaz, Beñi Agirreren eskutik. Goizeko 10:00etatik 12:00etara izango dira saioak, Biterin. Eta parte hartzeko, izena eman behar da, email bidez: herriaerrotzen@gmail.com. Euskerazkoan, bihar arte eman daiteke izena; eta gaztelaniaz egiteko, 19ra arte.


Pello Urizar, osteguneko 'Egun On Euskadi' saioan

EAko idazkari nagusiak Euskadiko egoera politikoaren gaineko hausnarketa egingo du.

Pello Urizar, Eusko Alkartasuneko idazkari nagusia, osteguneko gonbidatua izango da ETB-2ko ''Egun On Euskadi'' albistegian. Euskadin bizi dugun egoera politikoaren inguruko galderak egingo dizkio Aitzol Zubizarretak. Bestalde, Amaia Artetxe, Alvaro Martinez eta Ana Garbati solaskideak eguneko gairik nabarmenen inguruan arituko dira.

''Egun On Euskadi'' goizeko 8etako albiste aurrerapenarekin jarriko da abian.


Mutualismo berri bat

Normalitate berria deitzen dutenaren makinaria martxan dago, guk erabaki ez ditugun errealitate zahar eta berriak ahalik eta azkarren normalizatu ditzagun gure bizitzetan. Herritarrok jaso dugun lehen kolpearen ondoren etorriko da bigarrena, osasun krisia, zaintza eta eguneroko ekonomiaren krisi bihurtua. Zaila izango da gehiengoarentzat.

Zorpetzea omen da erantzuna. Diru merkearen uholdea datorkigu horretarako, baina merkea izateak ez du esan nahi debalde denik, eta dirua ere merkantzia bihurtu zenetik, zorpetzeak dependentzia dakar. Lanak eta zorpetzeak salbatuko omen gaitu, lotura bikoitz honek, inor ulertzeko gai ez den baina normaltasunez onartzen dugun ezinezko formularekin. Harreman ekonomikoen eta sozialen finantzarizazioa da eskaintzen zaigun bide bakarra, baina ez pentsa ez dakit zein botere urrunen kontua denik; eguneroko urgentziazko erabakietan dator, dosi txiki eta beharrari lotutakoetan, tokiko ekonomia suspertzeko planetan, gure enpresa edo elkarteetan arazoak eta erabakiak atzeratzeko orduan, baliabiderik gabe normaltasun berrira egokitzeko esfortzua egitean. Ordainak, gero.

"Elkar zaintza eta erresilientzia oinarri du mutualismo berri honek, bizigarritasuna eta komunitatea ere. Diru-funtsak, ezagutzak, zaintza eta lana elkarbanatzen hasi gara"

Eta menpekotasun finantzarioa baino gehiago, interdependentzia ekonomikoa balitz bide posible bat? Emantzipaziorako beharrezkoa da bide ezberdinen posibilitatea existitzea, eta, zorionez, datorkigun krisi askotarikoari erantzuteko ere bide ezberdinak badira. Mutualismoa da bide garrantzitsu bat, Euskal Herrian hainbat ekimenetan errotua; laborariek duela ehunka urte uztak eta etxebizitza bermatzeko antolatu zituztenetan, industrializazio garaian harreman komunitarioak galtzean gaixotasuna eta heriotzaren aurrean babestean, edo kooperatibismo industrialak erresilientziarako tresnak sortzean. Orain ere mutualismo berri bat sortzen hasi gara, krisi honi kolektiboan erantzuteko. Elkar zaintza eta erresilientzia oinarri du mutualismo berri honek, bizigarritasuna eta komunitatea ere. Diru-funtsak, ezagutzak, zaintza eta lana elkarbanatzen hasi gara.

Ekonomia sozial eraldatzaileko ekimenak, oraindik txikiak izanik ere, saretzen eta lurraldean zabaltzen doazen moduan, subjektu garrantzitsuak izango dira gure komunitateak eta herrietako ekonomia lurraldetua berreraikitzeko orduan. Jarraituko dut Argiako kideek eskainitako atal honetan proposamenak egin, azaldu eta zabaltzen. Bitartean, eraiki dezagun mundu berri bat, elkartasunean oinarritutako eguneroko (arraro) berria.


Uren azpiegiturak hobetuko dira San Martinen eta Inazio Iriarten

Azkoitiko Udalak bideratuta ditu San Martingo eta Inazio Iriarteko saneamendu eta horniketa sareak berrituko dituen bi proiektuak. San Martin auzoan, Rikardo Otaño, Ama Josefa eta Jose Egino kaleetan egingo dira lanak. Obrak 403.392 euroko -BEZa barne- kostua izango dute, eta udala eta Gipuzkoako Urak arduratuko dira finantziazioaz.

Gipuzkoako Urak arduratuko da lizitatzioez, horiek esleitzeaz eta zuzentzeaz. Joan den astean atera ziren lehiaketara San Martinen egingo diren lanak, eta aste honetan aterako dira Inazio Iriarteko 9 eta 23 zenbakikoak.

Inazio Iriarteko lanen aurrekontua 226.801eurokoa da. Gipuzkoako Urakek jarriko ditu 101.757 euro, eta gainerakoa Azkoitiko Udalak ordainduko du. Rikardo Otaño, Ama Josefa eta Jose Egino kaleetako lanei dagokienez, 176.591 eurokoa da kostua; horietatik 84.943 Gipuzkoako Urak ipiniko ditu, eta udalak beste 94.632 euro.

San Martingo eta Inazio Iriarteko lanak ekainaren erdian hastea aurreikusten dute. Orain, maitzaren 14a arte jasoko ditu proposamenak udalak. Ondorengo hamabost egun beharko dituzte lanak ixteko, eta amaitutakoan hasiko dituzte obrak.

Bi auzo horietako lanen helburu nagusia da hondakin-uren eta euri-uren sareak banatzea, izan ere, bateratuta daude orain. Obrei esker, matxurak murriztuko dira, ur galerak saihestu eta usain txarrak eta filtrazioak gutxitu.

Hobetzea xede

Rikardo Otaño, Ama Josefa eta Jose Egino kaleetan 567 metro lineal hoditeria berrituko dira, eta beste 700 metro Inazio Iriarte auzoan.

Bestalde, lan horiek aprobetxatuko dira Inazio Iriarteko asfaltoa eta Rikardo Otaño, Ama Josefa eta Jose Egino kaleetako espaloiak konpontzeko.

Elkarlan hitzarmena

Azkoitiko Udalak eta Gipuzkoako Urakek elkarlanerako hitzarmena sinatu dute bakoitzaren erantzukizunak zehaztuz. Gipuzkoako Urakek datozen hamar urteetan 1.291.980 euro –BEZa barne– inbertitzeko konpromisoa du. Hala adostu zuten kontsorzioak Azkoitiko uraren ziklo integralaren kudeaketa bere gain hartu zuenean.

Ur kontsozioak urtez urte adostuko du inbertsio plana udalarekin. Hitzarmenean adostu dutenez, kontsortzioa arduratuko da aurrerantzean Gipuzkoako Urakek egin beharreko lanak urbanizazio proiektu zabalago batean txertatzen direnez, kontsortzioa arduratuko da prozesuak lizitaziora ateratzeaz, lanak optimizatzeko eta azkartzeko.


Oiartzungo kirol taldeen asteburuko emaitzak

FUTBOLA

Emakumeen Lehen Maila

Oiartzun-Transportes Alcaine: 1-2.

Gizonen Erregional Ohorezko Maila

Oiartzun-Hernani: 2-1.

Gizonen Lehen Erregionala igoera fasea

Armagiñak Jotake-Oiartzun B: 1-1.

ARETO FUTBOLA

Gizonen Euskal Liga

Oiartzun-Tudanca Miranda Bayas: 3-4.

Gizonen Gipuzkoako Bigarren Maila

Power Rangers-Gure Txokoa,: 3-3.

Gizonen Gipuzkoako Hirugarren Maila

Miren Taberna-Goierri KE: 3-2.

SASKIBALOIA

Gizonen Gipuzkoako Bigarren Maila

Oiartzungo Saskilagunak-Oiarso: 55-45.


Bi pelikula, asteburu honetan

Beste behin, bi pelikula botako dituzte asteburu honetan, Biteriko areto nagusian. Haurrentzat Angry Birds jarriko dute gaur eta bihar, arratsaldeko 16:30etan. Helduentzat, aldiz, Florence Foster Jenkins emango dute gaur, bihar eta etzi: gaur, 19:30etan eta 22:30etan; bihar, 19:30etan; eta etzi, ikuslearen egunean, 16:30etan.


Eskualdeko bolatoki guztietatik igaroko da Arabako Txapelketa

Iragan larunbatean Okondon eman zioten hasiera Arabako Bolatoki Txapelketaren 45. edizioari. Maiatza arte luzatuko den norgehiagoka hori Aiaraldeko bolatoki guztiak bisitatuko ditu. Finala Lendoñobeitin jokatuko da maiatzaren 27an.

Martxoaren 10ean, Okondoko bolatokian, abiatu zen Arabako Bolatoki Txapelketaren 45.edizioa. Asteburuz asteburu Aiaraldeko bolatoki guztiak bisitatuko ditu norgehiagokak. Orotara 60 partaide baino gehiagok eman dute izena ekimenean; 54 gizonezkok eta 8 emakumezkok. Guztiek bolatoki guztietan aritu beharko dute sailkapen nagusian puntuak lortzeko.

Aiarako bola-joko estiloan jokatuko da txapelketa; Urduña, San Joan Astobitza, Kexaa, Beotegi, Luiaondo, Laudio, Tertanga eta Lendoñobeitiko bolatokietan. Azken horretan jokatuko da finala maiatzaren 27an. Irabazleak Euskal Herriko Bolatoki Txapelketarako sailkatuko dira.

Lehenengo jardunaldia

Okondoko jardunaldiak, lehendabizikoz elkartu zituen partaide guztiak. Emakumezkoetan Bea Isasi doa buru sailkapenean 76 puntu eskuratu ostean. Gizonezkoetan Luis Miguel Larrazabal izan zen bolo gehien bota zituena, 86 puntu eskuratuz.

Txapelketa bolatokiz bolatoki

Martxoaren 10 eta 11n Okondon aritu ostean, hauek dira hurrengo deialdiak:

Martxoak 24, Urduña

Martxoak 25, San Joan

Apirilak 7, Kexaa

Apirilak 8, Beotegi

Apirilak 14 eta 15, Laudio

Apirilak 21, Gardea

Apirilak 22, Luiaondo

Maitazak 26, Tertanga

Maiatzak 27, Lendoñobeiti


Haurrak solasean hasi aitzinetik eurekin nola komunikatu zeinu bidez

Gurasoak umearekin komunikatzeko 120 zeinu bildu ditu AEBetatik datorren metodo honek

Haurrek ez dute ahots aparatua garatua, eta hasierako hilabeteetan ez dira solasteko gai. Aldiz, besoak mugitzeko eta keinuak egiteko gai badira eta bide horretatik doa AEBetako Baby Sign metodoa, duela gutti Euskal Herrira ailegatu den haurren zeinu hizkuntza. Umeak solasten hasi aitzinetik gurasoak umearekin komunikatzeko aukera ematen du metodo honek.

Duela sei hilabete hasi ziren metodo hau lantzen Nafarroan, eta Mentxu Isturiz aizaroztarra da guraso taldeei ikastaroak ematen dizkiena. Berak azaldu dizkigu ingelesez Baby Sign eta gazteleraz Cincodeditos deitua den metodo honen nondik norakoak. «umeak hitz egiteko ahalmena izan baino lehen, gurasoekin komunikatzeko bidea ematen du metodo honek. Umearen ahots aparatua guztiz osatua egon arte, 18-24 hilabete artean erabil dezaketen zubia da. Naturalki umeek zeinuak egiten dituzte (apatx egin, agur erran...) eta metodo honekin haurrari bere nahiak azaltzeko erreminta gehiago ematen dizkiogu».

Ameriketako Estatu Batuetan jaio zen metodo hau. Gorren hizkuntza abiapuntutzat hartuta, umeentzako moldatutako zeinuak dira. 70. hamarkadan hasi ziren metodo hau erabiltzen eta Isturizek azaldu digunez, «ikerketak ere egin ziren. Metodoaren onura guztiak frogatu ondotik, segituan Europara zabaldu zen».

Erran digunez, «zeinuen hizkuntza 6. eta 9. hilabetean irakasten has daiteke. Lehenagotik ere bai, eta horrela helduak ere ohitura hartuko du, gehienetan hori izaten baita zailena. 24 eta 30. hilabetean beren lehenengo hitzak hasten dira eta umeak naturalki uzten dituzte zeinuak, hitzari bidea utziz». Bitartean, ordea, umearekin komunikatzeko 120 zeinu erakusten ditu metodo honek, haurren egunerokoan erabiltzen direnak, umeak jan nahi duela edo edan, gehiago edo bapo dagoela adierazteko zeinuak, hain zuzen.

Komunikazio arazoak ‘arintzeko’

Umeei zeinu hizkuntzaren bidea emateak haurraren komunikazio arazoak «arintzen» dituelakoan dago Isturiz: «umeak 6 eta 9 hilabeterekin badakite zer nahi duten, baina ez daukate azaltzeko modurik. Gehienetan negarraren eta oihuen bidez saiatzen dira». Gisa berean, «zeinuen bidez komunikatzen den haurrak frustrazio guttiago izanen ditu eta horrekin batera, autoestima haundiagotuko du. Ulertua sentitzen den haurra, beti alaiago sentituko da», dio aizaroztarrak. «Gurasoek intuitiboki egoera batzuetan jakin dezakegu zer nahi duten, baina gehienetan edo etxetik kanpo zaila da umeak buruan duena jakitea».

Metodoaren onurak ikusita, praktikan paratzera animatzeko deia luzatu die Isturizek gurasoei: «umearekin harremana estutzen baita eta gure umeen trebetasunak eta garapena lantzen lagunduko dugu. Eta garrantzitsuena, gure umeekin ongi pasatuko dugula».

Ikastaroak

Ikastaroa hartzeko prest dagoena Isturizekin jar daiteke harremanetan, 676 561705 telefonora deituz edo cinco deditos.navarra@gmail.com helbidera idatziz. Bloga ere badu: signos bebesnavarra.blogspot. com.

Ikastaroa 0 eta 25 hilabete arteko gurasoentzako bideratua dago, baita haurdun daudenentzako ere. Informazioaz gain, 120 zeinuak irudiekin azaltzen diren liburuxka ere banatu ohi dute.

ALDE ONAK

«Metodo honek onura asko ditu, baina zure umeak zer nahi duen azaltzeak ematen duen lasaitasuna da onurarik onena»

NOIZ HASI

«Zeinuen hizkuntza 6. eta 9. hilabetean irakasten has daiteke. Lehenagotik ere bai, eta horrela helduak ere ohitura hartuko du, gehienetan hori izaten baita zailena».

Mentxu ISTURIZ

Zeinu hizkuntzaren irakaslea


Bernardo Atxagaren azken lana, oroitzapenak ardatz

‘Nevadako egunak’ izenburupean argitaratu berri du bere azken lana Joxe Irazu, Bernardo Atxaga idazle asteasuarrak. Liburuaren kontrazalean irakur daitekeenez, atmosfera autobiografikoan murgilduta dago kontakizun osoa.

Egitasmoari ekin zionean, Bernardo Atxagaren asmoa ez zen genero jakin batetik abiatzea, “ezta haren bila joatea ere. Baizik eta beste modu batean antolatzea idazkiak eta testuak. Eta horretan ari nintzela, pentsatu nuen agian liburu hau egin behar nuela Ferdinand Cheval postariak bere palazioarekin egin zuen bezala”, azaldu zuen asteasuarrak liburuaren aurkezpen ekitaldian.

Harriz harri, pasartez pasarte

XIX. mende amaierako postaria izan zen Ferdinand Cheval. Egun batean estropozu egin zuen harri batekin. Harri berezia zela iruditu zitzaion eta erabaki zuen harri hura izango zela bere palazioaren lehen harria. Handik aurrera, hogeita hamar urtez, harriak aukeratzen jarraitu zuen eta eraikuntza bat egiten hasi zen. “Hark harriak bezala, agian nik ere apunteak, oharrak, egunkari artikuluen pusketak..., horiek denak pilatuz joango nintzela pentsatu nuen, eta harri piloekin egiten den bezala nik ere egingo nuela pieza munto handi bat eta gero hasiko nintzela pieza multzo hura antolatzen”, adierazi zuen.

Bernardo Atxagak Estatu Batuetan egindako egonaldi batean jarri zuen martxan liburu berriaren sortze prozesua. 2007ko abuztutik 2008ko ekainera bitarte Nevadan egindako egonaldian hainbat apunte, nota eta artikulu batu zituen. Testu horiek hainbat oroitzapenekin jantzi eta nahastu ondoren sortu zen liburu berria, bere “giza esperientziaren” berri ematen duena.

Pertsonaiak, ideiak

Nevadak berak eragina izan du Atxagaren nobelan. “Bistakoa da edonor leku arrotz batera joaten denean, paisaia du aurrean, jende bat du aurrean, ezezaguna da, ez da bere eguneroko bizitza... Hor halako piztuera bat dago. Egon behar duzu erne, adi, leku arrotz batean zaude eta gehiago entzuten duzu eta gehiago begiratzen duzu. Hori kontzientziarekin egiten duzu baina aldi berean arroztasun horrek zugan subkontzientean dauden kontu asko ernetzen ditu: pertsonak, ideiak, sentimenduak...”.

Zatien arteko loturak

Pieza horiek denekin liburu bat osatu ahal izateko, “bi ardatz erabili ditut orrialdeek batasun bat izan dezaten. Lehena, kronologikoa. Abuztuan joan eta ekainean etorri behar genuen. Hor zegoen denbora bat, egutegi bat, eta horrek narrazioaren alde jokatzen zuen. Hori sekulako abantaila iruditu zitzaidan, nola edo hala batuko ziren testu guztiak”.

Beste ardatzak, pieza ezberdinetan agertzen diren motiboekin du lotura. “Etengabe azaltzen diren elementuak. Bata da desertua. Desertua hor dago beti, txaston bat bezala, ‘hau desertua da, hau desertua da’ gogora ekarriz. Edota zaldiak. Zaldi basatiak hasiera-hasieran daude, baina gero pieza ezberdinetan agertuko dira berriro. Horrek nik uste, trinkotasun handia ematen dio. Liburu hau nire beste nobela batzuk baino trinkoagoa dela esango nuke”.


Bi domina eta zazpigarren postua

Pasa den asteburuan Donostiako belodromoan Euskadiko froga konbinatuetako txapelketa jokatu zen.

Hauek dira Tolosa CFko atletek lortutako emaitzak:

Eunate Martinez de Rituertok jubenilen pentathloiean zilarrezko domina lortu zuen 2.694 puntu eskuratuz. Nabarmentzekoa da altuera jauzian lortutako emaitza: 1,62 metro saltatuz Tolosako errekorretik zentimetro bakar batera gelditu zen.

Laia Ortizek brontzezko domina lortu zuen kadeteen pentathlonean 1.982 puntuekin.

John Cabang zazpigarren gelditu zen kadeteen hexathlonean 2484 puntuekin.


Itsasontzitik salto egin

Hego Euskal Herriko erakundeetako ordezkariak —Nafarroako Gobernua eta Arabako Diputazioa salbu— Espainiako Gobernuak berriki agindutako neurri ekonomikoen aurka agertu dira. Baina, norbaitek zalantzarik bazuen, argi dago zein den itsasontzi honetako kapitaina; nondik bidaltzen dizkioten aginduak; eta zer diren Eusko Jaurlaritza, Nafarroako Gobernua eta hiru diputazioak bidaia horretan. XIX. mendera arte askotan erabili zen foru pasea amets independentista bat baino ez da gaur egun.

Horiek hala, asma daiteke non lehorreratuko den itsasontzia: BEZaren igoera ezarriko da, funtzionarioen soldatak jaitsi egingo dira, langabezia sariak eta mendekotasuneko laguntzak are eta gehiago murriztuko dira eta osasun berrordainketa indarrean jarriko da EAEn ere, Konstituzionalak Madrilen helegitea tramiterako onartu ondoren.

Batzuk etsita daude alternatibarik ezarekin. Irtenbidea gero eta argiago dago, ordea: hondoratzen ari den Espainiaren itsasontzitik lehenbailehen irtetea. Harekin batera ito aurretik.


Ainhoa Urretabizkaia musikan aditua gaur Bixi-Bixi irratsaioan

SEGURA // Segura Irratiko Bixi Bixi saioak euskal musikaren egoera izango du gaur hizpide Ainhoa Urretabizkaia musikan aditua lagun hartuta. Bestetik, Beñat Larroryk Zuberoako Maskaradak zer diren azalduko ditu. GOIERRIKO HITZako Aimar Maiz, Hitz edo Irri elkarteko kideak, Elhuyarreko Aritz Galarraga eta Marijo Etxeberria euskara irakaslea ere gonbidatuko dituzte, 12:05etatik aurrera.


Legealdi hasierako norabideari eutsi zaio

Pandemiak politikan eragin du, baina ez du politika baldintzatu. Txibiteren inbestidura ahalbidetu zuen indar korrelazioa ez da aldatu, eta EH Bildu giltzarri izan da aurten onartu diren bi aurrekontuei bide emateko. Halaber, Navarra Suma betoak ezartzen ahalegindu da berriro ere , baina saioa ez zaio ondo atera.

Joxerra Senar

Ezinbestean, pandemiak politikan eragin du, baina ez du politika irauli. Ez du bederen legealdi hasieratik Nafarroako politikak hartu duen norabidea aldatu. Izan ere, iazko udan akordio programatikoa sinatu zuten lau alderdiak gutxiengoan izanik, parlamentuan gobernuaren egitasmo nagusiak aurrera ateratzerakoan, solaskide nagusi gisa hautatu dute EH Bildu. Koalizio abertzaleak bere ahots kritikoa landu du, baina, aurreko urteetan hartutako ildoan jarraitzen dela ulertu duen heinean, legealdiko bi aurrekontuen onarpenei bide eman die. Horrek ez du esan nahi gobernu barruan zein kanpoan alderdien artean desadostasunak sortu ez direla azpiegituretan, zerga politikan edo euskaran, baina bai egiaztatu da beste errealitate bat: Navarra Suma bakarrik dago, eta ez da gai izan PSN beregana erakartzeko.

Politikoki urtea aurrekontuen onarpenarekin hasi zen, eta 2021eko aurrekontuen onarpenarekin amaituko da. Lehen kasuan, urtarrilaren 24an, akordioa izenpetu zuten Maria Txibite gobernuko lehendakariak eta Elma Saizek, alde batetik, eta EH Bilduko Bakartxo Ruizek eta Adolfo Araizek, bestetik. Gastu muga 16 milioi euro handituta, aurrekontua handitu eta hainbat konpromiso hartu zituen gobernuak, EH Bilduren abstentzioaren truke. Hilabete geroago, otsailaren 27an, lehen aurrekontuak zituen Txibiteren gobernuak. Legealdiaren hasiera hari bultzada emateko ezinbesteko instrumentua zen.

Haatik, bi asteren buruan, paper errea besterik ez zen. Bat-batean agertutako mehatxuaren aurrean, osasun sistemaren hondamendia eragotzi eta gaitz berriak eragin ditzakeen milaka heriotza gerarazteko, alarma egoera ezarri zuen Espainiako Gobernuak. Lehen olatuan, helburu goren hori lortuagatik, Nafarroako ekonomian albo kalte handi bat utzi zuen. Martxoko azken bi asteetako geldialdiak eraginda, ekonomiak %5,2 atzera egin zuen lehen hiruhilekoan, eta %17,8 bigarrengoan. Inoiz ikusi gabeko atzeraldia zen hura, eta, ondorioz, aurrekontuan jasotako aurreikuspen guztiek ez zuten balio.

Horri gaineratu behar izan zaizkio pandemiari berari zein haren kalteei aurre egiteko ezarri behar izan diren laguntzak eta inbertsio gehigarriak. Dekretuz dekretu, parlamentuan gobernuak aurkeztutako bederatzi egitasmotatik zortzi onartu ziren aho batez. Haatik, asteek aurrera egin ahala, kudeaketaren gaineko kritikak entzun ziren. Batik bat, osasun arloko langileen material faltagatik edo zahar etxeetako egoeragatik. Era berean, Maria Txibiteri Pedro Sanchezen erabakiak inertziaz jarraitzea egotzi zioten EH Bilduk eta Geroa Baik. Haatik, salbuespenezko egoera baten erdian izanik, parlamentu taldeak betiere kritika arduratsuaren eremuan mugitu dira. Akaso, gehienetan, Navarra Suma izan da salbuespena, eta ahotsa gehiago altxatu du, gobernuaren kudeaketa auzitan jarriz.

Urtea amaitzeko gutxi falta den honetan, kontuak ez dira erabat itxi. Gobernuak ekain aldera aurreikusi zuen diru sarrerak %18 jaitsi zitezkeela, baina urrira arte, espero baino apur bat hobe joan dira gauzak, zerga bilketa %8 erori baita. Iazko superabiteko diruarekin, zorpetze bidez lortuko denarekin eta Madrilek erkidegoen artean banatuko duenarekin ikusteko dago aski izango den pandemiaren zuloa estaltzeko.

Zaharrak berri

Pandemiak izan du beste eraginik, baina, beste behin, ezer aldatu gabe. Izan ere, UPNk martxoaren 29rako bere 12. kongresua egitea espero zuen, baina COVID-19ak atzeratu egin zuen hitzordu hura; lehenik apiril amaierara eta azkenik ekain amaierara. Bi hautagai ziren aurrez aurre: Javier Esparza eta Sergio Sayas. Esparzak lehengo lepotik burua izatea proposatzen zuen, eta Sayasek ere, antzera, baina beste aurpegi batekin. Azkenean, UPNko militanteek nahiago izan zuten ezagutzen zuten agintariarekin jarraitu, baina emaitza uste baino estuago izan zen. Botoen %58 lortu zuen garaileak.

Ezer gutxi aldatu da, ordea. Duela lau urteko kongresuan, diskurtsoa aldatzeko eta leuntzeko imintzioa egin zuen Esparzak, baina deus gutxi iraun zion ustezko borondate hark. Oraingoan, berriz, ez du keinurik egin. Aurkariak, Sergio Sayasek, Navarra Sumaren apustuaren inguruko zalantza batzuk agertuagatik, ez zuen erabaki haren gaineko eztabaidarik piztu. UPNk transmititu nahi izan du koalizioan galtzeko baino irabazteko gehiago duela, eta eroso dagoela.

Horrek ez du esan nahi geldirik egon direnik. Nafarroako politikan oraingoz eragiteko ahalmen handirik ez dutela ikusita, batik bat Espainiako politikan eraginez, Nafarroa baldintzatzeko partida jokatu du koalizioak. Kongresuan, Ciudadanos izan zitekeen PSOE beregana erakartzeko karta, EH Bildurengandik eta ERCrengandik aldendu nahirik; Nafarroan, berriz, EH Bildu gobernuaren solaskide ez izatearen truke, abstentzioa eskaini zion. Legealdira begira ere, Navarra Sumak identifikatutako gai zehatzetan gutxieneko akordioetara iristeko eskua luzatu zion.

Haatik, eskaintza horri muzin egin zion Nafarroako Gobernuak, eta aurtengo aurrekontuekin gertatu bezala, EH Bildu aukeratu du solaskide nagusi moduan. Geroa Baiko Uxue Barkosek salatu zuen Navarra Sumaren eskaintza “amarru bat” zela, ez baitzuen atzean eduki politikorik.

Negoziazioak diskrezioz egin ziren, eta EH Bilduk aurrekontuetarako proposamenak luzatu zizkion gobernuari. Aurrekontu proiektua parlamentura bidaltzeko atarian, koalizio abertzalearen proposameneko bederatzi milioi euroko diru sailak jaso zituen gobernuak egitasmoan. Akordioari azken ukituak eman ostean, azaroaren 22an ezagutarazi zuten haren edukia. EH Bilduk azpimarratu zuen, politikoki, “norabide onean” doala, eskuinari Nafarroako politikan eragiteko ahalmena kentzen diolako. Aitzitik, era berean, “anbizio falta” egotzi zion gobernuari. Aurrekontuan baino gehiago fiskalitatean egon da korapilo nagusia. EH Bilduk, Ezkerrarekin eta Ahal Dugu-rekin batera, zerga arloan “jauzi kualitatibo” bat ematea planteatzen zuen. Haatik, Txibiteren gobernuak argudiatu zuen ez zegoela halako neurriak hartzeko aukerarik.

Akordioan, konpromiso batzuk jaso badira ere, aldaketa txikiak dira, eta Gutun Sozialeko eragileek hor jarri dute azpimarra, egin dituzten mobilizazioetan. “Ezinbestekoa da premiazko zerga- erreforma bat gauzatzea, zergak zinez igotzeko enpresen etekinei, ondareei eta errenta altuei zein kapital errentei”.

Azaroaren 26an, Parlamentuak atzera bota zuen aurrekontu proiektuaren aurka Navarra Sumak aurkeztutako osoko zuzenketa, eta horren ondotik gainerako taldeek zatikako zuzenketen gaineko akordioa erdietsi zuten: konpromisoa hartu zuten bata bestearen zuzenketak babesteko, eta guztira, 10 milioi euro gehiago izango dira. Behin akordio hori itxita, aurrekontua hilaren 23an onartuko da.

Gorenaren esku dago Aierdik jarraituko ote duen

2015etik 2017ra Sodenak Davalorri emandako 2,6 milioi euroen harira UPNk kereila aurkeztu zuen Manu Aierdi Garapen Ekonomikoko kontseilariaren aurka. Asteon jakin denez, Espainiako Auzitegi Gorenak auzia ireki du eta Andres Palomo del Rio magistratua izendatu du instrukzioa har dezan. Ikertu gisa deituko balu, Aierdik aurreratu du kargua utziko duela, 14/2004 legeak dioena bete asmoz.


Zergak eta tasak igo, baina laguntzak izango dira egoera okerrenean daudenentzat

Egoera ekonomikoak baldintzatutako zerga ordenantzak proposatu ditu gobernu taldeak. Udal zerbitzuaren kalitateari euste aldera, salbuespenak salbuespen, KPIaren araberako (%3) igoera proposatu dute zerga eta tasetan, baina era berean, diru laguntzak izango dira diru sarrera mugatuak dituztenentzat. OHZ Ondasun Higiezin gaineko Zergetara, zaborretara eta urera egongo dira zuzenduta, eta horien batez bestekoaren %70 udalak ordainduko du, eta %30a ordaindu beharko dute. Zehazki, diru sarrerak bermatzeko eta laneko diru sarrerak osatzeko errentak jasotzen dituztenei zuzenduta egongo da.

Gaur aurkeztu diete proposamena Ogasun batzordean gainontzeko udal taldeei, eta hilaren 18an ezohiko batzarra egingo dute proposamena urriko udalbatzarrera eramateko. Ildo horretatik, gainontzeko udal taldeei “oposizio demagogikorik ez egiteko” eta “arduraz” jokatzeko eskatu diete. Udalbatzarrera eraman aurretik, herritarren iritziak ere bilduko dituzte, eta guztiak gonbidatu dituzte hilaren 17an, 19:00etan, Reina aretoan egingo duten bilerara.

Gogorarazi dute krisiak bete-betean eragin dietela proposamena egiterako garaian, eta horrez gain, aurten esperotako diru gutxiago biltzeagatik 2011ko aurrekontuan aurreikusitako diru sarreren zati bat itzuli beharko dutela jakinarazi dute. 2012ko aurreikuspenak ere antzekoak direla iragarri dute.

%3ko zerga igoera ezarriko ez zaien zergak eta tasak:

Zergak:

Ondasun Higiezinaren gaineko Zerga (OHZ): %2 igoko da.

Jarduera Ekonomikoen gaineko Zerga (JEZ): Ez da aldatuko karga tasa.

Trakzio mekanikoko ibilgailuen gaineko zerga: %3 igoko da honako salbuespenekin:

– Turismoak: 14 ccff-tik 15,99 ccff-ra, %5; 16ccff-tik 19,999 ccffea %7,5; eta %20 ccff-tik gorakoak %10.

– Atoiak: 1.000-2.999 kg %5 eta 2.999 kg-tik gorakoak %7.

– Motozikletak: 250 cc-tik 500 cc-ra artekoak %4; 500 cc-tik 1.000 cc-ra %6, eta 1.000tik gorakoak %7.

Eraikuntza, Instalazio eta Obren gaineko Zerga (EIOZ). Ez da aldatuko.

Hiri izaerako lursailen Balio Gehikuntzaren gaineko Zerga: batez beste %10 igoko da.

Tasak

Lurzorua hustiatzea: %3 igoko da 1.1.2 eta 1.1.3 epigrafeak izan ezik. Alegia, kalean mahaitxoak jarri eta bestelakoei dagokiena, horiek %1,5 igoko dira, jarduera ekonomikoari bultzada eman asmoz.

Udal hilerriko zerbitzuaren prestazioa: Zerbitzua esleitzeko baldintza agirietan jasotzen denari erantzungo dio igoerak.

Merkatu txikia: Beraungo merkatuko tarifa bere horretan geratuko da.

Establezimenduak jarri eta irekitzeko lizentzia emateko zerbitzua. Ez da igoko merkataritza jarduerari bultzada emateko asmoz.

Agiria eta bestelako materiala saltzea: %3 igoko da. 17 epigrafea izan ezik, hautaketa prozesuetan parte hartzeko tasari dagokiona, prozesu guztietarako tarifa bakarra 10 eurokoa izango da.

Udalaren aparkaleku zerbitzua: TAOk araututakoaren antzekoak izango dira.

Prezio publikoak

Udalaren garraio zerbitzua: Bidaia bakarreko txartela 1,10 eurokoa izango da (%4,75), hamar bidaiatako bonoa 5,80 eurokoa (%5,45), eta eskolarako bonobusa ez da igoko. Hala ere, txartel bakarra negoziatzen ari dira, eta laster aldaketak izango direla aurreratu dute.

Proposatzen diren hainbat neurri:

Jarduera ekonomikoa sustatzera bideratuak: irekitzeko lizentzia ez igotzea, mahaitxoak jartzeko tarifak %1,5 bakarrik igotzea, eta eraikuntzen, instalazioen eta obren gaineko zergan hobariak ematea, %33ko hobaria merkataritza jarduerei zuzendutako lokalak egokitzeko obrak egiteko.

Tokiko Agenda 21ean ezarritako helburuak betetzera bideratuak: OHZren %50eko hobaria, eguzkitatik datorren energiaren aprobetxamendu termikoko edo elektrikoko sistemak borondatez instalatu dituzten eraikinetan; trakzio mekanikoko ibilgailuen gaineko zergaren %25eko hobaria 120 g/km baino CO2 gutxiago isurtzen duten ibilgailuentzat. Iraupena: 2 urte; EIOZren %33ko hobaria eraikinak guztiz berritzeko eta fatxadak eta estaldura konpontzeko obretarako, beti ere, energia eraginkortasuna hobetzeko sistemak ezarri badira; eta azkenik, zabor bilketaren tasan %20ko hobaria birziklatze programetan modu aktiboan laguntza ematen duten jardueren titularrei.


Galiziako Landrus taldearen kontra jokatuko du Arrasate Errugbi Taldeak, bihar

Arrasate Errugbi Taldeak lagun arteko partidua jokatuko du bihar (16:30, Garagartzan). Denboraldia hasi aurretik talde mondragoetarra Lugon izan zen, eta orain galiziarrei tokatzen zaie Mondragoera etortzea.

Biharko lagun arteko partiduak hainbat helburu ditu. Aspaldian norgehiagokarik jokatu barik egon eta gero, Arrasateko taldeari komeni zaio horrelako norgehiagoka bat jokatzea, Nazioarteko Zazpinako Txapelketa datorren asteburuan jokatuko dute-eta. Horrez gain, talde arrasatearrak goiko mailara igotzea lortu du, eta biharko norgehiagoka aproposa da hori ospatzeko. Datorren urterako Errugbi Federazioak maila berri bat egin du, eta maila horretan egongo da Arrasate: estatuko lehen mailako B multzoan, hain zuzen.

Arrasateren multzoan zortzi talde izango dira: Santanderko Independiente, Zarautz, Bera-Bera, Gernika, Atletico San Sebastian, EHU-Bilbo eta Getxo B. Arrasateko taldeak txapelketa polita izango du datorren denboraldian; maila oneko jokalariak izango dira Garagartzan, eta orokorrean talde gogorren kontra jokatu beharko du Arrasatek. Horrek esan gura du talde mondragoetarrak esfortzu handia egin beharko duela.


Beste musikal bat egingo dute aurten Bergaran: 'Peter Pan'

Bergarako herriak musikal berria izango du laster: Peter Pan. Bertan parte hartuko dute herriko musika eskolako ikasle gazteek eta antolatzaileek espero dute ikuskizuna urte honetan aurkeztea herritarren aurrean. Olentzero & Co! musikal arrakastatsuak azkeneko emanaldiak egin ostean hasiko dira Peter Pan musikalerako entseatzen Bergarako abeslari gazteak. Valen Moñux (argazkian) da musikal berriaren arduraduna.

Olentzero & Co! musikalaren emanaldi sorta amaitu da dagoeneko. 2010ean Eibarren, Arrasaten, Donostian eta Bergaran izandako arrakastaren ondoren, 2011ko abenduan beste bi hiriburutan eskaini dute ikuskizuna Olentzero & Co! musikalean parte hartzen duten 200 lagunek.

Bilbon bi emanaldi egin dituzte Campos Eliseosen, eta Iruñako Baluarten emanaldi bat eskaini zuten. Bi aretoak bete egin ziren eskaini zituzten emanaldietan; Bilbon 1.200 ikus-entzulek gozatu zuten musikalarekin eta Iruñan 1.300ek. Antolatzaileak oso pozik gelditu dira musikalak bi hiriburu horietan izandako harrerarekin.

Baina dagoeneko iritsi dira musikal horren ibilbidearen amaierara eta penaz agurtu dute Olentzero & Co! musikala.

'Peter Pan'

Hala ere, Bergarako Musika Eskolak badauka etorkizunerako beste proiektu bat eskuartean: Peter Pan musikala. "Protagonistak herriko musika eskolako abeslari txikiak izango dira eta Peter Pan lanaren ingelesezko bertsio bat euskaratu dugu horrekin orain lanean hasteko" esan digu Valen Moñux Olentzero & Co! musikaleko zuzendari artistikoak.

Dagoeneko, beraz, lanean hasteko gertu daude. Olentzero & Co! musikala baino muntaia txikiagokoa izango da Peter Pan, xumeagoa. Hala ere, herritar ugarik hartuko dute parte eta bertako protagonista izango diren gaztetxoek oso pozik hartu dute berria.

Antolatzaileen asmoa da ahalik eta azkarren hastea lanean Peter Pan ikuskizunarekin eta urte honetan bertan estreinatzea.


Palestinak independentzia deklaratuko du Israelek anexio plana betetzen badu

Xtayyeh PANeko lehen ministroak Tel Avivi zigorrak jartzeko eskatuko dio EBri. Alemaniako Atzerri ministroa Israelgoarekin bilduko da gaur


Pili Zabala, bakegintza eta bizikidetza erreferentea

Lehendakarigaiak, besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Adi-Adian programan, Lokarriren 'Hitzorduak' egitasmoan eta Eraikiz kolektiboaren adierazpenean parte hartu du.

Pilar Zabala Artano Tolosan (Gipuzkoa) jaio zen, 1968an. Hala ere, Zarautzen bizi da. Biktimen arteko adiskidetzean erreferente bat da. Joxi Zabala ETAko kidearen arreba da. Joxi Zabala Jose Antonio Lasarekin batera bahitu zuen GALek. Bien gorpuak kare bizian lurperaturik agertu ziren urte batzuk geroago.

Podemoseko lehendakarigaiak, besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Adi-Adian programan, Lokarriren 'Hitzorduak' egitasmoan eta Eraikiz kolektiboaren adierazpenean parte hartu du. ETA, GAL eta Poliziaren biktimek “blokeoak gainditzea” aldarrikatu zuten manifestuan. “Hiltzea gaizki dagoela eta zegoela” esateko eskatu zieten alderdi guztiei.

2015ean Gazte Riole Model saria jaso zuen, Sara Buesa ETAk hildako legebiltzarkide sozialistaren alabarekin batera. Odontologia lizentziaduna da EHUn, 2004tik lanbide-heziketako irakaslea da zentro publiko batean eta bi seme-alaba ditu.

Politika “gizatiartu” nahi du Zabalak. Euskadin pertsona eta proiektu guztiek leku bat izatea lortu nahi du. Euskal politikagintzan ezezaguna zen alderdi moreko zuzendaritzak hautagaitza eskaini zion arte.

Esan bezala, bizikidetzan lan egin du; izan ere, Jose Ignacio Zabalaren arreba da. ETAko militante gaztea Jose Antonio Lasa lagunarekin batera bahitu zuen GALek Baionan (Lapurdi), 1983ko urrian.

Anaiaren desagerpen traumatikoaren ondoren, lehendakarigaiak bakea, bizikidetza eta giza eskubideen defentsan lan egin zuen Euskadin. Anaia desagertu zenean 15 urte zituen. 1996an Zabala eta Lasaren gorpuak agertu ziren Alacanteko hobi batean, kare bizian lurperaturik.

Munduko herritarra

Ez du bere burua “abertzale” bezala ikusten, munduko herritar gisa baizik. Hala ere, sentimendu independentista handia du. Europeista, baina munduarekin kritikoa da. Nazioartean gertatzen ari diren eskubideen urraketarekin kezkaturik dago.

Lurralde eredua “zaharkitua” dagoela uste du Zabalak. Euskal herritarrek nahi duten eredua eztabaidatzearen alde dago. Azken erabakia herritarrek izan behar dutela uste du.

Hala ere, lehentasun nagusia “politika gizatiartzea” da eta Euskadi barnerakoi bat lortzea, pertsona guztiek aukera berdintasuna izateko. Gazteek zein pertsona helduek lanpostu bat bermaturik izatea nahi du, eta erakundeak herritarrengana hurbiltzea.

Gorpuzkera txikia du, baina aiurri sendo eta segurukoa da. Emakume ekintzailetzat du bere burua. Enpresa mundua ezagutzen duela uste du; izan ere, 24 urterekin bere hortz klinika zabaldu zuen. Gainera, hezkuntzan eta Osakidetzan 12 urte lan egin ditu.


Eskualdeko biderik erabilienak ekarri dituzte argitara mapa batean

Strava aplikazioaren bidez kontsultatu daitezke mundu osoko bide erabilienak.

Kirol jarduerak jasotzen dituen aplikazioa da Strava. Urte gutxian milioika erabiltzailek deskargatu dute programa, eta Aiaraldeko kirolariek ere bete-betean egin dute bat mundu mailako fenomeno bilakatu den tresna honekin.

Bizikletaz, korrika, oinez, igerian… orotariko ibilbideak erregistratzen dira Stravan. Guztira 31 kiroletako markak elkarbanatu daitezke, bitxienen artean yoga edo eskia daudelarik.

Kirolariei, ibilbide berriak ezagutu, distantziak alderatu edota elkarren artean denborak konparatzeko aukera eskaintzen die mugikor aplikazio honek. Era berean, sare sozial formatuan, kirolarien arteko harremana estutzeko tresna da Strava. Jatorriari dagokionez, 2009an sortu zen eta 8 urteko ibilbidean milioika lagunek baliatu dute euren kirol jardueraren berri emateko.

Urduñako eta Barrerillako mendateak dira txirrindulari gehien erregistratu dituzten errepideak

Eskualdean ere ehunka kirolarik erabili dute lanabesa.Enpresak “bero-mapa” interaktibo bat kaleratu du mundu mailan erregistratutako ibilbide guztiak erakutsiz. Aiaraldean ere Strava fenomenoa nabaria da, eskualdeko hamaika bide eta errepide agertzen baitira erregistratuta.

Programan ikus daitekeenez, Urduñako errepideka dira txirrindularien gogokoenak. Izan ere, Urduñako portua eta Barrerillako mendateak dira bizikleta jarduera gehien erregistratu dituzten errepideak. Korrikalarientzako aldiz, Ellakuriko atletismo zelaia da kirola praktikatzeko lekurik kuttunenetarikoa. Hori adierazten dute, behintzat, Stravaren mapako argiguneek.

Nerbioiko Parke linealean

Nerbioiko Parke Linealak ere jarduera ugari pilatu ditu, bereziki oinezko eta korrikalarien artean. Mendiei dagokienez, Stravako datuen arabera Txarlazo da eskualdeko igoera gehien jaso dituen gailurra.


Amak

Amak dira hotza sentitzen dutenean umeari jertsea jazten dioten pertsonaia bitxi horiek. Eta denek barre egiten dute. Ama bakarra, eta eskerrak. Eta barrez jarraitzen dute.

Amei buruz egin litezke txisteak. Nahi adina. Amari buruz ez. Ama, norberarena, ukiezina da. Sakratua. Berezia. Bizitza zor diozu. Zure zorionak egiten du zoriontsu, zure zorigaitzak zoritxarreko. Zugatik kezkatzen da. Zaren bezalakoa zarela ere maite zaitu. Inork baino hobeto ezagutzen zaitu. Badaki noiz ari zaren egiatan, noiz gezurretan. Zure begiak irakurtzen ditu beste inork ez bezala; zure ahotsaren ñabardura guziak entzuten. Liluratzen dute berak beste inork ikusten ez dituen zure dohainek, barkatzen ditu beste inork baino lehen ikusiak dituen zure akatsak. Eskertuko dizu, eta apenas eskatu. Eman, daukanetik; baita, behar izatera, ez daukanetik ere. Berea dena zure. Txikitan erakutsi zizun, eta babestu, eta lasaitu, eta animatu, eta kontsolatu. Eta handitan ere bai. Eta maite. Beti maite. Baldintzarik gabe.

Edo ez.

Ama guztiak ez dira, ez gara berdinak. Seme-alabekin dituzten hartu-emanak ez dira berdinak. Ama batzuk goxoak dira. Besteak ez. Batzuk babesleak, besteak beldurtiak. Ama batzuek gozatzen dute ematen; beste batzuek, jasoko duten zain. Ama batzuek lasaitzen dute; beste batzuek urduritu. Ama batzuek eskertzen dute. Beste batzuek, eskatu. Ama batzuek dohainak asmatzen dituzte, beste batzuek akatsak gogorarazi etengabe. Ama batzuk harro daude euren seme-alabez. Beste batzuk ez hainbeste. Ama batzuk erditu dira zugatik. Beste batzuk, ez.

Gauza bakarra zalantzan jarri ezina: amak maite zaitu. Eta zuk ere bai ama. Zure erara, jakina. Eta berak berera. Maitatzeko era asko dago. Pertsonak (ama izan edo ez) adina. Eta ez. Ez da haserretuko gaur oparirik egiten ez badiozu.

Edo bai. Baina hori zuk jakin behar duzu. Zure ama da.


Iritzia: Ehizeko trofeoa

Idurre Eskisabel

Hasteko aitortu behar dut gaur ekarri dudan irudiak utzitako gorputzaldi txarra ez zaidala pasa oraindik. Herenegun gauean zenbait komunikabideren webguneetan ikusi nuen bideo bat da. Ertzainak ageri dira irudietan -bideoa bera ere Ertzaintzak egin eta zabaldutakoa da pantailaren ezkerraldean ageri den zigiluari erreparatuz gero-. Ertzainak, bai, baina guardia zibilez mozorrotutako ertzainak, jantziz zein jarreraz.

Jantziz diot, bideoko irudi ilunetan ez baita Ertzaintzaren kolore gorriaren zantzurik ikusten; berdez ageri dira denak, esperantzarekin inolako zerikusirik ez duen guardia zibil koloreaz. Jarreraz ere bai: hortzetaraino armatuak eta tropelean sartu baitira ilupean isilik eta lasai dirudien portalera. Kameraren mugimendu arraroak gero, ETAko kide bat gordetzen den etxeko atea botatzen dutenekoak omen. Eta, ondoren, ustezko etakidearen irudiak: indarrez ohean etzanik ahospez, eta ertzainak eskuburdinak jartzen.

Ez da argi ikusten ustezko etakideak pijama edo azpiko arropa erabiltzen duen lotarako; bai, ordea, izarek marrazkiak dituztela eta ustezko etakideak eta haren ohekideak almohada bana erabiltzen dituztela. Bukatzeko, ustezko etakidea izan daitekeen zerbait lurrean etzanik eta gainean ertzain bat hura menderatua duela adierazten. Ehizeko trofeoa.

Ziurrenera gardentasunaren izenean erakutsi digu hori guztia Jaurlaritza berriak. Atxiloketak ere normaltasunez egiten dituztela erakusteko. Baina ez digute erakutsi etxe horretan Ibon Iparragirre atxilotuarekin batera bikotekidea eta bost hilabeteko alaba zeudela. Eta ez dizkigute erakutsi eta ez dizkigute erakutsiko Iparragirreri eta harekin batera atxilotutako lau lagunei inkomunikazio aldiko interrogarioetan grabatutako irudiak.


Gorostiaga ez da iritsi emaztea bizirik ikustera, baimenarekin bidean zen arren

Judith Uriartek urte eta erdi zeraman senarra ikusi gabe, eta atzo hil zen. Etxerat-ek espetxe politika "ankerra" salatu du.


Gatibuk jarraitzaileen laguntza behar du bideoklip baten grabaziorako

"Gabak zerueri begira" kantuaren bideoklipa grabatzeko laguntza eskatu du talde gernikarrak. Maiatzaren 12an bukatuko da irudiak bidaltzeko epea.

"Gabak zerueri begira" kantuaren bideokliparen grabazioa hasiko du aurki Gatibu taldeak. Horretarako jarraitzaileen laguntza eskatu dute gernikarrek.

Hain zuzen ere, Gatiburen kantuekin dantzatzen ikusi nahi dituzte bideoklipean parte hartuko duten gazteak: Gatiburen musikarekin muxu ematen, zoratzen, barre egiten, maitemintzen edota beste edozertan azaldu daitezke parte hartzaileak.

Bideoak We Transfer bidez igo behar dira, gernikawetransfer.com helbidera, eta parte hartzaile bakoitzak bidalitako bideoek zein irudiek gehienez bi minutuko iraupena izan behar dute.

Maiatzaren 12ra arte jasoko dituzte bideoak.


«Prozesua babestu eta bultzatu behar dugu»

GERNIKAKO akordioaren aldeko Manifestazioa egingo da bihar Bilbon, 17:30etan eta Hernaniko eragile politiko, sindikal eta sozialek deia egin diete herritarrei parte hartzera, tartean Aralarreko E. Merinok, Erabakiko J. Uzkudunek, Ezker Abertzaleko A. Ezpondak eta Lokarriko T. Elorzak. Azaldu dute euskal herritarren gehiengoak konponbidea, bakea, normalizazio politikoa eta giza eskubide guztiekiko begirunea nahi duela: «aspalditik ezagutu ez dugun bake egoera iraunkorra nahi dugu, eta hori lortzea ezin dugu inoren esku utzi. Herritarrok hartu behar dugu parte prozesu honetan, babestuz eta bultzatuz». E. Merino- Aralar: Inoiz baino gehiago babestu behar da Gernikako akordioa. Bakerako eta normalkuntza politikorako bide bakarra da. Horren erakusle dira sinatu zenetik emandako pausuak´ J. Uzkudun- Erabaki: Gizarteak momentuhonetan mugitu beharra dauka. Gernikako Akordioaren bidea indartu behar da, bakea eta konponbidea indartzeko´ A. Ezponda- Ezker Abertzalea: Gizarteari dagokio hurrengo pausua ematea, orain arte alderdi politiko, sindikatu, elkarte eta eragile sozialek eman dute. Gizartea da normalizaziorako eta bakerako motorra´ T. Elorza - Lokarri: Gernikako Akordioa oinarrizkoa da gure auzi hau konpontzeko. Biharko manifestaldirako animatu nahi dut jendea: manifestatzera eta Akordioaren puntuak barneratzera´


«Enpatia besteari eman aitzin, neure buruari eman behar diot lehenik»

‘Komunikazio ez bortitza irakaskuntzan’ ikastaroa ematen dabil Etxart, UEUren udako ikastaroetan. Nabarmendu du irakasleak ikasleekin duela boterea, eta ez ikasleengan.

Maialen Etxart Salaberri. Irakaslea

Maialen Etxart Salaberri (Izturitze, Nafarroa Beherea, 1978) haurdun zegoelarik hasi zen komunikazio ez-bortitzaren gaian interesatzen, eta Arberoako ikastolako irakasle gisa ikasle eta irakasleen artean ikusten zituen «injustiziei» aurre egiteko baliatu du. Haren irakasle praktiken aldatzera eraman du Marshall Rosenberg psikologo estatubatuarrak sortu zuen prozesuak: komunikazio ez-bortitzak.

Sariak eta zigorrak, aginduak… normaltzat hartzen dira. Komunikazio bortitza normalizatuta dago?

Komunikazio ez-bortitzaren ikuspegitik, pertsona bat ona sortzen da, eta gure egiteko ohituretan gehiago kontsideratzen da pertsona bat sortzen delarik norbait hezi behar dela, behar zaiola erakutsi: «hau txarra da, hau ongi da…»; koadro horretan handitu behar duela. Ondorioz, koadro horretan sartzen dira zigorra, saria eta beste, horiek baitira pertsona on bilakatzen lagunduko diguten tresnak. Komunikazio ez-bortitzaren ikuspegitik, pertsona berez ona da, eta, urruntzen bada tarteka on horretatik, enpatiak lagunduko dio berriz bestearengana irekitzen eta besteari konektatzen.

Eguneroko ogia da irakaskuntzan?

Beharbada, irakaskuntza eremu bat da non beste ikuspegia oraindik gehiago zabaldua den. Erran nahi dut: ikastetxeetan uste da berez ikasleak hezi behar direla, ikasi behar dutela hau edo beste egiten gelara eta ikastetxera egokitzeko; errespetarazten den barne araudi bat egiten da… Beharbada, biziki urrun gara beste ikuspegitik, non sinesten dugun ikasleak berez onak direla, besteen ongizatea nahi dutela… Hori ahazten dugu.

Enpatia aipatu duzu. Nondik dator besteenganako enpatia falta?

Hasteko, ttipi bat behatuz gero, ikus daiteke berez enpatikoa dela, eta, hortaz, badira ikerketak. Berez, ttipi batek maite du laguntzea; beste bat negarrez ikusten badu, urdurituko da, edo negar eginen du. Horrek frogatzen du zinez sortzean badugula enpatia hori jendearen artean. Gero, zergatik urruntzen da? Nik uste dut ongia eta gaizkia zer diren irakasten digutelako dela, eta, haurrei irakasten diegularik egin dutena gaizki zela, orduan ez du enpatia gehiagorik merezi. Nolabait, beste pertsona baztertu egiten da, eta txarra bilakatzen denetik ez dugu enpatia ukaiterik beretzat. Enpatia, besteari eman aitzin, nire buruari eman behar diot lehenengo, eta uste dut hori ikastekoa dugula.

Zer hezkuntza eredu proposatzen du komunikazio ez-bortitzak?

Ikasle bakoitzaren harrera segurtatuko duena. Harrera erran nahi dut ikaslea pertsona oso gisa onartuko duena zinez, hau da, pertsona hori bere sinesteekin, bere bizipenekin, bere usteekin, bere beldurrekin, bere plazerarekin… Pertsona oso gisa hartuko duena.

Eman dezakezu adibide bat?

Egunerokoan, maite dut eguna hastea lehenik pertsonekin konektatuz, eta ez ikasleekin. Lehenik eskatuko diet «nola zaudete aste honetan?», eta horrek forma anitz hartzen ahal ditu, baina hasteko da ematea tarte bat bakoitzak azaldu ahal izateko nola den.

Zein da irakasleen egitekoa?

Maite dut erratea, Rosenbergek erraten zuen bezala, komunikazio ez-bortitzean bestearekin dugula boterea; orduan, gelan, irakasle batek boterea du ikasleekin, eta ez du boterea ikasleengan.

«Bizitzan oinarrizko hautu bat egin behar da: zoriontsu izan edo arrazoia ukan», zioen Rosenbergek.

Goizean esaldi hori atera dut, eta eztabaida sortu da taldean; batzuentzat, hori ez da entzungarria, edo ez berehala. Niretzat, erranaldi hori askatze bat izan da. Gaztetan, nik banekien zer zen egia, ona, eta denbora pasatzen nuen argudiatzen, hori inposatzen besteei, eta horrek nigan estresa sortzen zuen. Erranaldi hori hitzaldi batean entzun nuen lehen aldikotz; idatzi nuen, eta geroztik hari bat bezalakoa bilakatu da niretzat. Nik ez dut nahi arrazoia ukan; nik badakit zein diren nire balioak, zer maite dudan, eta ikasi dut partekatzen ahal nuela besteak konbentzitzen saiatu gabe.

Nola uztar daiteke gizarteak daraman bizitza azkarra komunikazio ez-bortitzarekin?

Lehen urratsa da ikastea orainean egoten, behatzen nola garen gorputzean, bihotzean, buruan, eta hori etengabe egun osoan, nonbait gure ongizatea zaintzen. Nik uste dut horrek berez eramanen gaituela erritmoa mantsotzera.

Entrenamendu asko eskatzen du?

Teoria laburra da, eta intelektualki fite ulertua eta ikasia da; ez du inongo zailtasunik. Gero, aldiz, bizitzeko bizi osoko bidea dela uste dut.


Kontseiluak kontuak eskatu dizkio Nafarroako Parlamentuari, Euskararen Legearen inguruan

Kritiko agertu da Paul Bilbao laukoak sortutako batzorde bereziarekin, eta salatu du exekutiboak ez duela inolako informaziorik eman haren lanari buruz.

Larunbatean beteko dira 32 urte Nafarroako Euskararen Legea indarrean sartu zela. Agintaldi honetan hura aldatzea izan da laukoaren helburu nagusietako bat. Kontseiluak kritikatu du, ordea, lgealdia amaitzear izanik, Nafarroako Parlamentuan lege berriaren oinarriak jartzea helburu duen batzorde bereziak ez duela inolako azalpenik eman egiten ari denari buruz.

"Atzerapenez bada ere, ekin zion batzordeak lanari, sei hilabeteko epean proposamena aurkeztu behar zuelakoan. Baina gaur da eguna zeinean ez dakigun zer gertatzen den batzorde horretan", adierazi du Paul Bilbaok.

Bilbaok gogorarazi du azken urteetan Kontseiluak hainbat proposamen helarazi dizkiela gobernuari eta parlamentuari, besteak beste, euskararen lege berri baten "ardatz nagusiak" non egon beharko liratekeen adieraziz. "Iruñerrian eta Lizarraldean ehunka heritarren bizipenak jarri ditugu parlamentarien esku. Orain, beraz, galdera bat besterik ez zaigu geratzen: ba al goaz aurrera? ".

Hala, Kontseiluak eskaera egin dio beste behin parlamentuari, indarrean den Euskararen Legea alda dezan: "Hori zor zaigula uste dugu. Finean, guk jarraituko dugu hizkuntza eskubideen, justiziaren, kohesioaren eta berdintasunaren afera erdigunean jartzen, harik eta hizki larriz idatzitako aldaketa erdietsi arte".


Mus eta patata tortilla lehiaketa Bedaioko Artubi elkartean

Bedaioko Artubi elkartean biltzeko aitzaikia izan zuten larunbatean mus txapelketa, patata tortilla lehiaketa eta gaztainak tarteko. Mus txapelketan 10 bikote aurkeztu ziren eta Zugastibarreneko Miel eta Alaitz atera ziren garaile. Arkume eder bat izan zuten saritzat. Ondoren patata tortilla lehiaketan haur, gazte eta helduek izan zuten sukaldeko trebeziak erakusteko aukera, eta guztietatik Bedaio Bitarteko Ana Jauregi, Aitor eta Igor bere bi semeekin izan ziren garaileak. Saria, bi pertsonentzako afaria Abaetxe jatetxean. Ondoren, bertara hurbildu ziren guztiek lehiaketako tortillekin eta gaztainekin afari eder bat egiteko aukera izan zuten.


‘Bi izarren kalenturak’ gaur, kultur etxean

Maila haundiko aktore ezagun bat, eta antzerki zuzendari eta idazle famatu bat. Aspaldiko partez egingo dute topo berriro, obra baten aurreneko entsaio egunean.

Bi emakumeren arteko maitasun-gorroto harremana eta lehia kontatzen du Bi izarren kalenturak antzezlanak, antzerki munduari buruzko satira umoretsuan. Eta gaur eskainiko dute, Astigarragako kultur etxean, 20:00etan. Komedia onenaren Moliere saria jaso zuen, antzezlanak.

Sarrerak, ordubete lehenago

Saioa ikusteko sarrerak, salgai egon dira astean zehar, kultur etxean bertan edo interneten. Eta gaur, sarrerarik geratzen bada, ordubete lehenago jarriko dituzte salgai, kultur etxean: helduek 6 euro, adin txikikoek 3 euro.


Agurtu dituzte San Andres jaiak

Zaindariaren eguna ospatu zuten atzo ormaiztegiarrek, eta jaietako azken eguna izanik, datorren urtera arte agur esan zieten San Andres festei.

Goizean goiz Gaixoa ni abestia kantatu zuten udaletxe aurrean, eta bi ordu geroago Txindata musika eskolako txistulariak ibili ziren herriko kaleetan zehar, giroa jartzen. Meza nagusiaren ondoren, berriz, urteroko moduan, Ormaiztegiko Udalaren eskutik hamaiketakoa egiteko aukera izan zen. Barduliarrak elkarteko kideak aritu ziren jana zerbitzatzen: salda beroa, odolkia eta txorixo egosia.

Ordu batean herri kirol jaialdiari ekin zioten, plazako karpa jendez beteta zela. Aizkolarien zein harrijasotzailearen saioaz gozatzeko aukera izan zuten bertaratutakoek. Aurkezle lanetan Juanjo Sagastibeltza aritu zen.

Aizkoran, Fausto Mugerzak eta Iñaki Azurmendik Unai Otaño eta Javier Elorriaga izan zituzten aurkari. Lehendabiziko proban zutikako egurra eta etzandakoa ebaki behar izan zituzten. Unai Otañok eta Jabier Elorriagak osatutako bikoteak 3 minutu eta 45 segunduko denbora behar izan zuten lana osatzeko. Fausto Mugerzak eta Iñaki Azurmendik berriz, 4 minutu eta 12 segundu.

Bigarren proban, kanaerdiko lau enbor eta 60 ontzako beste lau zeinek azkarrago ebaki jokatu zuten. Otañok eta Elorriagak 18 minutu eta 4 segundutan jada lana bukatuta zuten. Gehiago kostatu zitzaien beste biei, 19 minutu eta 30 segundu behar izan baitzituzten. Otañok eta Elorriagak ateratako aldeari buruz galdetuta Iñaki Azurmendik esan zuen bigarren egurra oso txarra tokatu zitzaiela. “Hor atera digute aldea, eta ezin izan dugu diferentzia hori murriztu. Dena den, aitortu behar da zorte apur bat izan dutela egurrekin, zozketa egiterakoan”, gehitu zuen Arriarango kirolariak.

Aizkolarien saioarekin txandakatuz, Mieltxo Saralegik erakustaldia egin zuen harriekin. Lehendabiziko proban, 100 kiloko harriari hamar jasoaldi egin zizkion 48 segundutan. Bigarren proban, 200 kiloko harri angeluzuzenarekin aritu zen, eta lau jasoaldi egin zizkion 2 minutu eta 10 segundutan. Azkenik, saioari bukaera emateko 100 kiloko bolarekin erakustaldia egin zuen. Plazaren lau alderdietara agurra egin zuen, bertaratutakoen txalo zaparrada eraginez.

Arratsaldean bertso jaialdia

Arratsaldean, Onintza Enbeitarekin, Unai Iturriagarekin, Arkaitz Estiballesekin eta Beñat Iguaranekin bertso jaialdia ziren egitekoak, Zubipe kiroldegian.


Orioko EH Bilduk bilerak egingo ditu herriko eragileekin

Orioko EH Bildu herriko eragileekin bilduko da, arlo bakoitzeko beharrak zeintzuk diren identifikatzeko, eta alderdiaren eta eragileen arteko zubiak eraikitzeko. “Hitzordu horiek lehen gerturatze bat egiteko balioko dute. Hala ere, datorren agintaldian eta aurrera begira, elkarte eta kolektiboekin harremanetan jarraitzeko era elkarren berri izateko asmoa du EH Bilduk”, azaldu dute koaliziotik.

Orioko EH Bilduk bileretan parte-hartzeko deia egin die herriko eragileei.

Bileren egutegia:

Apirilaren 4an, 15:00etan:Merkataritza eta Turismo arloko eragileak

Apirilaren 4an, 19:00etan:Kultur eragileak

Apirilaren 11n, 15:00etan:Ongizate, Osakidetza eta Hezkuntza arloko eragileak.

Apirilaren 11n, 19:00etan:mugikortasun arloko eragileak


Emakumeak martxan

Errenteriako auzoetako emakume elkarteek ekintza ugariz beteriko programa osatu dute ikasturte honetarako, Emakumeok martxan leloa jarri diote.

11 auzo eta emakume ugari antolakuntzan, 100 bat ekintza auzo eta ordu desberdinetan. Aukera badago, begiratu, aukeratu eta izena ematea besterik ez dago. Iaz guztira 1341 emakumek parte hartu zuten elkarrekin egon eta jendartean parte hartzea helburu duen programa honetan.

Aurten ere yoga, zumba, euskal dantzak, oihal birziklapena, eskulanak, memoria lantzeko ariketak, aretoko dantzak, hip-hopa, mahai jokoak, oleoa, marrazketa, sevillanak, elikadura, gimnasia, kultur arteko sukaldaritza, ukenduak, medizina naturala, antzerkia eta informatika egongo dira, besteak beste. Ordutegi eta ekintza guztiak eskuorri honetan bildu dituzte.

Izen ematea elkarte bakoitzean egin beharko da, kuota ere haien araberakoa baita. Irailaren 18, 19 edo 20an, 17:00etatik 19:00etara egongo da hori egiteko aukera.


Burdinbidearen Euskal Museoaren estatutu berriak onartu dituzte

Azpeitiko Udalak museoa tokiz aldatzearen inguruan egindako proposamena onartu dute

Hori estatutuen laugarren artikuluan jasotzea ere lortu du udalak

Azpeitiko trenaren museoa kudeatzen duen fundazioaren estatutu berriak onartu dituzte. Joan den ostegunean, urtarrilaren 12an, egin zuten fundazioko partaideek batzarra, eta han onartu zituzten estatutu berriak.

Horiek onartuta, Burdinbidearen Euskal Museoaren Fundazioan dirua jartzen dutenek hartuko dute parte. Era horretan, hainbat enpresak bertan parte hartzea sustatu nahi dute fundazioaren jabeek.

Azpeitiko Udalak estatutuen alde bozkatu zuen. Izan ere, alde bozkatzeko baldintza onartu egin zuten trenaren museoko fundazioko parte-hartzaileek. Hau da, Azpeitiko Udalak trenaren museoa herrian mantentzearen alde egin du. Horretarako, museoa tokiz aldatzea erabakitzeko fundazioko parte-hartzaileen adostasuna beharrezkoa izatea eskatu du. Eta hori estatutuen laugarren artikuluan jasotzea ere lortu du udalak. "Fundazioko kideek hori kontuan izatea onartu dute", azaldu du Eneko Etxeberria Azpeitiko alkateak fundazioaren bilera eta gero.

Azpeitiko Udalaren azken osoko bilkuraren akta (joan den urtarrilaren 3koa) eraman zuen alkateak trenaren museoaren fundazioko kideek ostegunean egin zuten batzarrera. Aktan estatutuen inguruan udal agintariek hartutako erabakiaren berri jasotzen da. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzak eta Eusko Trenek Juanjo Olaizola trenaren museoko zuzendaritzatik kentzea erabaki izanarekin udal ordezkariak ez datozela bat ere jasotzen du dokumentuak.

Azpeitiko Udala Burdinbidearen Euskal Museoaren Fundazioko kideetako bat da. Baina parte-hartze txikia du udalak; %1. Beraz, udalaren aldeko botorik gabe ere estatutu aldaketa onartzeko aukera zuen fundazioak. Eusko Tren garraio baltzu publikoak du fundazioan pisu handiena.


Iñigo Aranbarrik saiakera liburua aurkeztu du

KULTURA // Txanton Garrote agertokitik jaitsi zen eguna saiakera liburua aurkeztu zuen atzo, Iñigo Aranbarri idazleak. Donostiako Udal Liburutegian egin zuen Pamiela argitaletxearekin kaleratutako liburuaren aurkezpena, eta jada salgai da liburua 12 euroren trukean. Azkoitiko bi gertaera hartu ditu abiapuntutzat idazleak bere azken lanean.


Telleriak irabazi du Itzurungo zaldi lasterketa


Interneten saltzaileak batzuetan erakusleiho hutsa

Bigarren eskuko produktuen erosketen igoerak era berean partikularren arteko salmentetan bitartekaritzat jotzen duten internet atariak gehiagotu ditu. Artikulu motak ehunka daude, 6 euro baino gutxiagoko Playmovil basetxe batetik hasita 180 eurotako pertsiar katu bat arte.

Hala ere, batzuetan atariaren ospea dela eta kontsumitzaileak euskarri fidagarria dela pentsatzen du, eta errealitatean beti horrela ez den segurantza bat sortzen du. Praktikan, web hauek askotan bitartekari hutsak izaten dira, eta ez dute haien gain inolako erantzukizunik hartzen partikularrek elkarren artean egiten dituzten erosketetan.

Hain zuzen, kontsumitzaileak erabilpen baldintzak begiratzen baditu, horrelakoak irakur ditzake, adibidez, enpresa “ez da erantzule, ez zuzenean ezta bigarren mailan, ataria erabili eta honen bidez besteekin kontratatutakoekin gertatzen diren kalte-galeragatik” edo erabiltzaileak onartzen duela webak “ez duela inolako erantzukizunik”.

Gehien gertatzen den iruzurra hau da: saltzaileak dirua jasotzen du, baina produktua ez du eskura ematen eta desagertzen da. Hori gertaru zitzaion Carlosi, txirrindula batengatik seiehun euro ordaindu zituen, baina ordaindu eta gero txirrindula ez zuen inoiz jaso.

Produktua ez jasotzeaz gain, batzuetan arazoa da etxera heltzen den artikulua kontsumitzaileak erositakoaren ezberdina dela edo kaltetuta dagoela. Ez da erraza partikular batekin egindako salmenta akastun bat zuzenaraztea. Beharrezkoa da beti transakzioa frogatzen duten dokumentuak gordetzea.

Nolanahi ere, ondo berezi behar da bitartekari huts bezala aritzen diren orriak eta bereak diren produktuak merkatarazten dituztenak.


Gehiegizko lurzoru klausula, aztergai

Hipoteketan aplikatu izan diren lurzoru klausulez hitz egingo dute bihar, 19:30etan, Biterin.


Ukrainan 19 lagun hil dira bainuetxe batean izandako leherketan


Funtsezkoak ez diren jardueretako langile asko lanera bueltatuko dira gaur

Funtsezkoak ez diren jarduera batzuetan ere lanean hasiko dira gaur Hego Euskal Herrian. Industria eta eraikuntza dira martxan jarriko diren bi sektore nagusi. Erabaki hori, baina, ez da denen gustukoa izan eta iritzi kontrajarriak sortu ditu.

Alarma egoera eta konfinamendua apirilaren 26ra arte luzatu du Espainiako Gobernuak baina hainbat sektore ekonomikoetako -industria eta eraikuntza, adibidez- langilea asko lanera itzuliko dira gaur Hego Euskal Herrian. Itzulera honek, baina, iritzi kontrajarriak ekarri ditu, osasuna, segurtasuna eta ekonomia arrazoi hartuta.

Segurtasun protokoloak zorrotz bete

Eusko Jaurlaritzak, esaterako, adierazi du "lehentasuna" birusaren hedapena eragoztea dela oraindik ere, eta, aldi berean, jarduerari berrekiten zaiola; "beraz, telelanaren edo urrutiko lanaren gomendioak mantentzen dira, baita lanpostura joan behar duten pertsona guztientzako babes- eta higiene-neurriak ere". Jaurlaritzak gogorarazi du segurtasun-protokolo bat dagoela jarduera ekonomikoetarako eta berretsi egin du "Segurtasun Protokoloa zorrotz betetzearen garrantzia enpresetan".

Jarduera industrialak egingo duen bezala, obra publikoak ere gaur ekingo dio bere jarduerari, martxoaren 30etik geldirik egon ondoren, Jaurlaritzak esan bezala. Hain zuzen ere, "ETSren, Euskal Trenbide Sarearen, obra guztiak" gaur berrabiaraziko dituzte. "Donostian Topoaren lanak, bai tunelean, bai lurrazalean, Euskal Y-aren Abiadura Handiko Trenaren lanak, baita tranbia- eta trenbide-sareko hainbat obra ere. Portuko eremuan ere obra ezberdinak berrezarriko dituzte: Ondarroako arrantzaleen lonja eta kaien konponketa".

EH Bilduk dio osasuna ez dagoela bermatuta

EH Bilduk uste du ez dagoela baldintzarik lanera buelta segurtasunez egiteko: "Uste dugu lanera joango diren milaka euskal langileen eta beraien sendien osasuna ez dagoela bermatuta", esan du Arnaldo Otegik, EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. Otegik adierazi du esentzialak ez diren jardueretara bueltatzeko erabakia Confebaskek eta CEOEk hartu dutela, baina Sanchezek, Chivitek eta Urkulluk "ez dutela arduraz jokatu". Erabakiak "bigarren konfinamendu bat" ekar dezake Otegiren ustez, "eta hori kolpe latza izango litzateke osasunarentzat eta ekonomiarentzat".

Erabaki honen aurrean ELA sindikatuak dio "lehentasun nagusia langileen osasuna bermatzea" dela. "Eta, hala ere, hainbat enpresatan jarduera berreskuratuko da. Guk jarduerak berreskuratzeko baldintza batzuk eskatu ditugu, baina Jaurlaritzak aurrera egin du". LABek ere adierazi du Jaurlaritzak ez duela "sindikatuaren ekarpen bat bera ere jaso" eta "enpresetan sindikatuekin prebentzio plan bat adostu ezean, jardueraren abiatzea saihesten saiatuko gara, langileak plantora deituz".

ESK sindikatuak ere langileen segurtasuna "ez dagoela bermatuta" uste du, eta "interesak osasunaren gainetik" jarri dituztela: "Pandemiaren okerrena gainditu ez arren, nahiz eta osasun publikoa topera egon babesik gabe lanean eta adituek gogorarazi "hibernazio" horren mantentzearen beharra behingoz birusarekin bukatzeko, Kapitalak beste behin ere bizitzaren gainetik ezarri ditu bere interesak. Neuri honek ez dauka zerikusirik osasunarekin, osasunarengatik izan balitz umeak etxetik ateratzen utziko lukete, edota behar bereziak duten pertsonak,...".

Aurreko egoerara buelta

Apirilaren 9an amaitu zen Espainiako Gobernuak funtsezkoak ez diren jarduerei geratzeko duela bi aste eman zuen agindua, eta gaurtik egoera berriz izango da martxoaren 14tik aurrera izan zena.

Garraioa eta maskarak

Garraio publikoaren erabiltzaileei maskarak banatuko zaizkiela ere eman du aditzera Jaurlaritzak. Segurtasun Sailak horien banaketa koordinatuko du. Banatuko dituzten maskara "higienikoak" erabilera bakarrekoak dira, "erabili eta bota" beharrekoak. Datozen bi egunetan egingo da banaketa, eta Gurutze Gorriak eta DYAk Euskadiko Tren, Metro eta autobus geltoki nagusietan banatzeko duten aukera aztertzen ari dira.


Baztanek ezin izan du irabazi Giltxaurdi futbol zelai berrituan

Baztanek 2 eta 3 galdu du Elizondon San Juanen aurka. Azken partidaren nondik norakoa eta taldearen egoera hizpide izan ditugu Taldeko Asier Lizartzarekin egindako solasaldian.


Berton Bertokoa: "Ikasitakoak jantoki eredua aldatzen segitzeko indarra eman digu"

Eskola elikadura osasungarriari eta iraunkorrari buruzko nazioarteko topaketak izan ziren pasa den astean Bilbon, eta han parte du Durangaldeko Berton Bertokoa mugimenduak. Eskozia, Italia, Kanariar uharte edo Valentziatik etorritako eragileegaz batera, eskola jantokien esperientziak elkartrukatu dituzte.

Topaketetan ikasitakoak "jantoki eredua aldatzen segitzeko indarra" eman diela azaldu du Zabalarra eskolako Berton Bertokoa elkarteko kide Iolanda Azkaratek. "Ikusten ari gara gizarte mugimenduetan, eskoletako guraso elkarteetan, elikadurak, gero eta kezka zein inplikazio handiagoa sortzen duela". Jardunaldietan ikasitakoaren adibide modura ipini dituzte, besteak beste, Aragoi eta Valentzia. Lehehengoaren kasuan 11 jantoki berri eraiki dira eskoletan aurten, guraso taldeen eta gobernuaren akordioagaz. Valentziari dagokionez ere, eskola jangeletan ematen den elikagaien %40 bertakoa izan behar dela diote legeek. “Esperientzia batzuetan gobernuak doaz aurretik. Beste batzuetan herri mugimenduak. Gu, nolabait, erdian gaude. Oraindik ez dugu gure eskoletan sukaldeak jartzea lortu, baina gauzak pil-pilean daude. Gure politikarietako batzuk jardunaldietan parte hartzen ikusi ditugu”.

Aurrerantzean, tokiko eskola elikadura balioan ipintzen jarraituko dutela adierazi dute. Elikaduraren pedagogia bat behar da", diote. Zabalarra eskolaren kasuan, nekazariak eraman gura dituzte eskolara hitzaldiak ematera. Elikadura eskolagaz segitzeko asmoa agertu dute.


'Metropolis' filmaren estreinaldia, Europako Zinema Asteari ekiteko

Estatu mailan lehen aldiz izango da ikusgai filmearen bertsio osoa. Bertan izango dira Patxi Lopez, Cristina Garmendia, Blanca Urgell eta Alex de la Iglesia, besteak beste.

Larunbat honetan, Europako Egunaren bezperan, ''Metropolis''&' || 'nbsp; filmearen bertsio osoa estreinatuko dute Gasteizko Principal Antzokian. Estatu mailan lehen aldiz izango da ikusgai osorik film luze ezaguna. Gainera, lanaren jatorrizko partitura zuzenean joko du Bilbao Philarmonia orkestrak.

Emanaldi berezi hau izango da Europako Zinema Astearen inaugurazio galaren oinarria. Europar&' || 'nbsp;Batasunaren Espainiar presidentzia dela-eta antolatu dute ekitaldia, eta bertan izango dira, besteak beste,&' || 'nbsp;Patxi Lopez lehendakaria, Cristina Garmendia Zientzia eta Berrikuntza Ministroa, Blanca Urgel Kultura sailburua eta Alex de la Iglesia Zinema Akademiaren zuzendaria. Arratsaldeko 19:00etan hasiko da ekitaldia.

Mundu mailako ondare dokumental izendatu zuen UNESCOk Fritz Langen film luzea, eta lehena izan zen izendapen hori lortzen. 2008an, Buenos Airesen, pelikularen negatibo ezezagun bat aurkitu zuten, ordura arte ezagutzen ez zen pelikularen ordu erdiko zati batekin. Zati berri horrekin pelikula zaharberritu dute, eta joan den otsailaren 12an egin zuten lan osoaren estreinaldia Berlingo Brandemburgo atean. Berlinale Berlingo Nazioarteko Zinamldiaren 60.urteurrena ospatu zuten filmaren bertsio osoaren estreinaldiarekin. Orain, zaharberritutako lan hori Espainian izango da ikusgai, eta estatu mailako estreinaldia Gasteizen egingo da, Principal Antzokian.

Europako 20 filme, Euskadiko zinema aretoetan ikusgai

Metropolis filmearen proiekzioarekin ekingo diote Europako Zinemaren Euskadiko Asteari. Maiatzaren 10etik 15era bitartean, Europa mailako 20 filme proiektatuko dituzte hiriburu ezberdinetako zinematan. Ikusgai izango dira, besteak beste, Amarcord (Fellini),&' || 'nbsp;Una Jornada Particular (Ettore Scola) edo In the Loop, britainiarra (egokitutako gidoi onenaren oscarra lortzeko izendatua.

Donostiako Principe, Gasteizko Florida eta Bilboko Multi eta Renoir zinema aretoetan izango dira emanaldiak. Sarreren prezioa, aldiz, 4 eurokoa. Kultura Bonuaren aktibazio berezia egingo du Eusko Jaurlaritzak sarreren prezioan.


Motxilak prest, ikasturte berriari ekiteko!

Bukatu dira oporrak, eta iritsi da ikasturte berriari heltzeko garaia. Astigarragako, Ereñotzuko, Goizuetako eta Aranoko neska-mutilek hasi dute ikasturtea; Hernanin, aldiz, Urumea ikastolako ikasleak bakarrik bueltatu dira eskolara.

Guztira, 3.000 bat haur eta gaztek ikasiko dute 2018-2019 ikasturtean zehar Urumea Bailarako derrigorrezko hezkuntzan, aurrematrikulazio datuak kontuan hartuta.

Atzokoa aurreneko eguna, batzuentzat

Horietatik, 1.700 inguruk, erdiak baino gehiagok hasi zuen ikasturtea atzo. Hernanin, Urumea Ikastolako haur hezkuntzako 128 ikasleek, eta lehen hezkuntzako 287k; eta Hernani BHIko, DBHko 603 ikasleek, baita batxilergoko beste 223k ere.

Astigarragako Herri Eskolako ikasleek ere, atzo egin zuten eskolara buelta. Aurtengoan iaz baino ia 40 ikasle gehiago izango ditu eskolak; denera 611 izango dira (iaz 572 izan ziren). Aurten, 276 ikasle ariko dira Haur Hezkuntzan, eta 335, Lehen Hezkuntzan.

Antzeko datuekin bueltatu ziren, baita ere, Ereñotzun, (74 ikasle), eta Goizuetan (70 ikasle). Xalto ikastetxean elkartzen dira goizuetarrak aranoarrekin; 58 izango dira aurten, Goizuetakoak eta 12, aldiz, Aranokoak.

Lanbide Heziketan ere, hasiak dira

Aurreneko eguneko aurkezpenekin atzo hasi zuten ikasturtea, baita ere, Gizarte Berrikuntzako Lanbide Heziketako ikastetxean, Karmelo Labakan.

Gainontzeko eskolatan, astelehenean

Hernaniko gainontzeko eskolatan, aldiz, astelehenean hasiko dute ikasturte berria; hortaz, udarako azkeneko asteburua izango dute Elizatxo, Langile eta Inmakuladako ikasleek. Etzitik, beraz, Urumea bailarako ikasle guztiak lanean ariko dira, hasiera batean, goizeko ordutegiarekin.

Ondoren, urria gerturatu ahala, goiz eta arratsaldeko ordutegiari ekingo diote Haur eta Lehen Hezkuntzako ikastetxeetan.

Astigarragan ikasle kopurua, gora

Aurreko urteetako datuekin alderatuta, Astigarragako herria oso azkar haunditzen ari dela oso nabaria da, baita eskolako datuetan ere. 580 ikasle izan zituen eskolak 2016; 2017an, zertxobait jaitsi zen, 572ra; baina aurten, berriro ere, gora egin du, 611 izango dira.

Helduen Hezkuntzako ikastetxean, izenematea

Bestalde, Hernaniko Antziola auzoan Helduen Hezkuntzako Ikastetxea (EPA) dago, 18 urtetik gorakoentzako, eta aurreneko lauhilerako matrikula epea ireki du, hilaren 30era arte: 943 33 53 18.


Israelek 55 palestinar atxilotu ditu Zisjordanian

Su-etena indarrean jarri aurretik Gazatik jaurtitako misil baten ondorioz, soldadu israeldar bat hil da

Israelek eta Hamasek hitzartutako su-etena hasi, eta ordu gutxira, palestinarren aurkako operazio bat egin du Israelek Zisjordanian. Talde terroristekin lotura izatea egotzita, 55 lagun atxilotu ditu sarekada batean: «Azkenaldian Zisjordanian izandako ekintza terroristak direla eta, eremuan lasaitasuna eskuratzeko atxiloketak egitea erabakia dugu». Israelgo armadak, inteligentzia zerbitzuek eta Poliziak elkarlanean egin dute operazioa.

Israelgo irrati publikoaren arabera, atxilotuen artean milizia palestinarretako buru «nabarmenak» daude. Maan berri agentziak baieztatu duenez, atxilotuen artean daude Hamaseko, Jihad Islamikoko eta Palestina Askatzeko Herri Fronteko ordezkariak. Ramallahen eta Jeninen Jihad Islamikoko bi kide atxilotu dituzte eta Nablusen Hamasek hiri horretan duen ordezkaria. Beste hainbat hiritara eta herrietara ere zabaldu dute operazioa.

Segurtasunerako Oinarria, Israelek lehengo astean Gazan abiarazitako operazioaren oihartzuna Zisjordania ere iritsi da aste honetan. Gazako herritarrei elkartasuna adierazteko protesta ekintza ugari egin dituzte. Israelgo Poliziaren eta manifestarien artean izandako istiluetan bi palestinar hil ziren astelehenean. Lehena, Ramallahen. Manifestazio bateko borroketan zaurituta lurrean zegoen gizonezko bati tiro egin zion polizia batek. Bigarrena,berriz, Hebron hiritik gertu hil zuen Israelgo armadak.

Herenegun, su-etena iragarri aurreko orduetan ere borroka gogorrak izan ziren Zisjordaniako hainbat lekutan. Ilargi Gorriak jakinarazi duenez, gutxienez 70 palestinar zauritu zituzten; horietako bat oso larri dago, gainera. Istilu larrienak Ramallahen izan ziren, 63 palestinar zauritu zituzten bertan. Hebronen ere liskarrak izan ziren manifestarien eta polizien artean.

Soldadu israeldar bat hil da

Hain justu, su-etena iragarri aurreko orduetan Gazatik jaurtitako suziri baten ondorioz, Israelgo soldatu bat hil zen atzo. Hori horrela, dagoeneko sei dira Tel Avivek Segurtasunerako oinarria operazioa martxan jarri zuenetik hildako israeldarrak. Beste aldean, berriz, gutxienez 163 palestinar hil dira; horietatik asko haurrak. Gazan su-etenaren albistea pozik hartu duten bitartean, Israego herritar gehienek ez dute begi onez ikusi akordioa. Israelek etxera bidali ditu mobilizatutako 57.000 erreserbistak. Hainbat soldaduk Benjamin Netanyahu lehen ministroaren jarduna gaitzetsi dute. Horren erakusle da atzo sare sozialetan zabaldutako irudi bat: hainbat soldadu lurrean etzanda Benjamin, galtzailea idatziz. Israelen argitaratutako inkesta baten arabera, herritarren %84 Gazako herritarren aurkako neurriak gogortzearen alde daude.


Urte hasieratik maileguen eskaria handitu egin dela dio Kutxabankek

Urteko lehen hiruhilekoan %42 handitu ditu irabaziak bankuak, eta %50, berriz, bezeroei eman dizkien hipotekakEnpresa txiki eta ertainak batik bat diru gehiago eskatzen ari dira, inbertsioetarako

Enpresa batzuetara ez ezik, kredituetara ere iristen ari da zuzpertze zantzuak. Kutxabankek azaldu duenez, aurtengo lehen hiruhilekoan ugaritu egin dira maileguen eskariak, bai etxebizitza erostekoak, baita kontsumorako edo enpresek beren eguneroko beharrak astebetetzeko eskatzen dituztenena ere. Giro baikorrago horretan bere irabaziak handitzea lortu du Kutxabankek, modu nabarmenean gainera: urtarrilaren 1etik martxoaren 31ra 48,1 milioi euro irabazi ditu, iaz epe berean baino %41,2 gehiago —praktikoki iazko lehen erdian irabazitakoa (48,3)—.

Herenegun zabaldutako zabaldutako buletinean ohartarazi zuen Espainiako Bankuak kredituen merkatua biziberritzen ari zela, azken sei urteotan ia etenik gabe jaisten aritu arren. Egun horretan ere INEk esan zuen hipoteken kopurua aurtengo martxoan iazkoan baino %2 handiagoa izan zela. Halako igoerarik ez dago Hego Euskal Herrian, iaztik hona %20 gutxitu direlako emandako hipotekak.

Baina estatistiken bestelako datuak eman ditu Kutxabankek, haren bulegoetan iaz baino %50 hipoteka gehiago eman baitituzte. Egia da Mario Fernandez buru duen bankuak arlo hori indartzeko eskaintza sorta egin duela azkenaldian, «malgua tasetan zein epeetan». Ofentsiba hori merkatu kuotari eusteko edo handitzeko egin du Kutxabankek. Gaur egun, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan ematen diren hamar hipotekatik ia lau ematen ditu kutxen bankuak.

Baina mailegu eskaera berritua etxebizitza erostetik haruntzago doa. Kontsumoari lotutako kredituak %44 handitu ditu Kutxabankek urteko lehen hiru hilabeteotan. Horretan zeresana izan du 1,25 milioi bezerori aurretiaz onartutako mailegua eskaini izana. Halaber handitu dira enpresei beren kapital zirkulatzailea finantzatzeko maileguak, lehen hiruhilekoan (%18), zein azken bi hilabeteotan ere. Inbertsioak finantzatzeko eskaerak ere ugaldu dizkiote enpresek, txikiek eta ertainek batik bat.

Kapitala %12,3ra iritsi da

Mailegu eskaeraren zuzpertzean ez bezala, berritasun gutxi dago Kutxabanken emaitzen beste atalen azalpenean. Azken urteotan bezala, dirutza baztertu beharrean dabil bankua bueltan jasotzeko aukera gutxi duen kredituak estaltzera. Urteko lehen hiruhilekoan 134 milioi euroren hornidurak eta saneamenduak egin ditu, iaz baino %33 gehiago. Iaz 470 milioi hornitu behar izan zituen.

Maileguen berankortasun mailak goian jarraitzen du (%8,9, CajaSur zenbatu gabe), eta bereziki higiezinetan dago kontzentratua.

Handia da Kutxabanken kaudimena ere: %12,3ko core tier kapitala du, 2013 amaitutakoan baino 0,3 puntu handiagoa, eta Europako bankuen artean onenetakoa. «Baliabide propioak sortuz eta arriskuen zorroa arrazionalizatuz» lortu du kapitala handitzea.

Diruaren prezio merkearen ondorioz, interesen marjinak jaisten jarraitu du. Banku negozio arruntak (dirua bezeroei uztea, haren truke pagatutakoa baino interes handiagoan) 152,3 milioi eman dizkio Kutxabanki, iaz baino %23,8 gutxiago. Irabazi txiki hori zerbait konpentsatu ahal izan du komisioak ia %9 handitu dituelako, Kutxabanken esanetan, azken hilabeteotan inbertsio eta pentsio funtsetan hazkunde garrantzitsuak izan dituelako. Bezeroen 50.405 milioi kudeatzen ditu bankuak, 2013ko garai berean baino %3,3 gehiago.


Prozesua, emakumeen begietarik

Euskal Herrian abiaturiko bake prozesuan emakumeek duten tokiaz hitz egiten egon dira Hazparnen, Miren Legorburu, Ixabel Etxeberria Miren Aranguren eta Maite Goihenetxe.

Herri libre bat ezin liteke pertsona zapalduen gainean eraiki; horregatik dugu helburu Euskal Herri burujabea, sozialista, euskalduna eta feminista», Miren Legorburu ezker abertzaleko kidearen hitzetan. Feminista hitzari eman zitzaion garrantzia herenegun Hazparnen antolatu hitzaldian. Nola eraiki Euskal Herri feminista hori? Abiatua den bake prozesuan zer heinetaraino da agertzen emakume eta gizonen arteko berdintasuna? Zer-nola txertaturik dago edo egon beharko litzateke feminismoaren aldarria konponbidearen bidean egindako urratsetan? Eihartzea eta Emazteek Diote elkarteek gomitaturik, horretaz hitz egiten egon ziren Legorburu, Maite Goihenetxe eta Ixabel Etxeberria ezker abertzaleko kideak eta Miren Aranguren Bilgune Feministako kidea, Arantxa Idieder Euskal Irratietako kazetaria zutela solasaldiaren animatzaile.

Prozesu honetan giltza herritarrek dutela azpimarratu zuten guztiek, eta, hari horri jarraikiz, emazteei eman behar zaien tokia ezinbestekotzat jo zuten. «Dena egin behar dugu prozesu hori bururaino joan dadin; hori gure esku da, gizon eta emazte, herriaren esku da», Goihenetxeren hitzetan.

Are gehiago, «hitza benetan herriarena izateko mekanismoak sortu behar dira, eta dagoen desoreka amaitzeko neurri bereziak ere hartu behar dira», Arangurenen ustez. Prozesua hasi denetik, kameren aitzinean edota atzean egindako urratsei begira egon eta ondorio gisa hori atera zen; emazte anitz dabil lanean, baina emandako pauso aipagarrietan gizonak dira nagusi. Aieteko bake konferentzian edota Amaiur koalizioak lortu diputatuen artean emazte urriegi izatea deitoratu zuten. «Begirale lana» ere egin beharra dagoela uste du Arangurenek, «Aietekoaren gisako irudi bat berriz agertzen baldin bada gure desadostasuna erakusteko».

Oztopo andana bat bidean

«Zergatik ez den emazte gehiago ageri politikan? Hori arazo unibertsala da», zioen Etxeberriak. Eta hori esplikatzeko hamaika arrazoi badira ere, nagusia da oso erroturik dagoela generoaren araberako ardura banaketa: «Sistema osoak horrela hezi gaitu; milaka urteko antolaketa era dago atzean», Legorbururen hitzetan. Ardura politikoak hartzeak «antolaketa aldetik indar handiak eskatzen ditu, oraindik familia emaztearen esku gelditzen delako», Etxeberriak zioenez. Bestalde, emakumeak bidean aurkitzen dituen trabak ere gaitzetsi zituzten. Haratago joan zen Aranguren: «Nik ez ditut emakumeak nahi botere guneetan; nik feministak nahi ditut».

Nolabait agerian diren postuetara emazteei joatea proposatzen bazaie ere maiz emazteak berak errefusatzen duela zioen Legorburuk: «Emakumeak dio ez duela horrentzat balio; gizonak, berriz, ezetz, lanpetuta dagoela». Nolabait, emakumeak bere buruari jartzen dizkion mugak edo trabak ere agerian utzi zituen. Ideia hori azpimarratu zuen Arangurenek ere: «Gure eskubideen jabe ez garenean, iruditzen zaigu gure hitzak eta iritziak ez dutela garrantzirik; mailaketa horiek puskatu behar ditugu».

Ipar Euskal Herriari doakionez, feminismoaren aldarriak 80ko hamarkadan presentzia handia zuen, baina bigarren mailako bihurtu zela azaldu zuen Etxeberriak: «Feminismoari buruzko eztabaidak desagertuz joan ziren, beste lehentasun batzuk aurkitu genituelako». Ikastolen eraikitze lana eta GALen garai gogorrak eman zituen adibidetzat. Gaur egun, bortizkeria sexistaren gisako arazo larriak eta belaunaldi berriek dituzten aldarriak direla-eta mugimendua «berriz pizten» ari dela zioen. Dena dela, azpimarratu zuten asko lortu dutela gizon eta emakumeen parekidetasunari begira, nahiz anitz izan egiteko. Arangureneke azaldu zuen Bilgune Feministak prozesuan parte hartzeko «apustua» egin zuela ikuspegi feminista konponbidean txertatua izan dadin. «Guk badakigu prozesu honek ez duela, seguruenik, sistema patriarkala suntsituko, baina iruditzen zaigu, ezinbestez, emakumeon zapalkuntza aitortu behar duela eta etorkizunean interes konfrontazio horiei aterabide bat ekartzeko ateak ireki behar dituela», Arangurenen hitzetan.