Desoreka, errotik moztu nahian

Eusko Legebiltzarrak aho batez onartu du Emakume Nekazarien Estatutua, lehen sektorean emakumeek jasaten duten bereizkeriari aurre egiteko asmoz. «Arau aitzindaria», Jaurlaritzaren esanetan; sekula aplikatuko ez den legea, berriz, EHNEren iritziz.

G enero arteko berdintasunean oinarritzen da atzo Eusko Legebiltzarrak onartutako Emakume Nekazarien Estatutu Legea. Nekazaritzaren sektorean emakumeen estatus juridikoa hobetzea du helburu; profesionaltzat jotzeko eta eurek baserrietan egindako beharra ikusarazi eta aintzatesteko. Lehen sektorearentzat «egun pozgarria» zela nabarmendu zuen Arantza Tapia Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomikoko sailburuak, haren esanetan arau berria aitzindaria baita Europako Batasunean.

Egun seinalatua aukeratu zuten estatutua onartzeko: Emakume Baserritarraren Eguna. Eta aho batez mintzatu zen legebiltzarra. Hala ere, kontrako ahotsak ere entzun dira. EHNEk ozen eta zuzen egin du berba, Maider Aramendiren bitartez: «Ez dakar inolako berrikuntzarik. Ekarpen asko egin genituen EHNEtik estatutua lantzerakoan. Lortu genuen, hasieran, estatutua baserritik bakarrik bizi ziren langileetara mugatzea. Ez dugu nahi landa eremuan orokorra izango den estatutu bat. Baina ikusi genuen borondatea ez zela estatutu bete beharreko bat osatzea. 2005eko Ibarretxeren berdintasun legearen kopia bat egin dute, sekula aplikatu ez den legea».

Era berean, politikariek lehen sektorearekiko duten ezjakintasuna salatu du Aramendik. «Administrazioak eta gobernuak diagnostiko zabal bat martxan jartzea da behar duguna. datutan. Kantitate eta kalitatean. Azpisektoreetako errealitate guztiak mahai gainean jartzea. Behar den tokitik hasi behar dugu eraikitzen etxea, eta ez zerutik, interes alderdikoien arabera. Baserritar langilearen estatutu duina nahi dugu, txukuna, behartuko duena gizartea eraldatzen».

Rosa Aramendik ere parte hartu zuen lege proiektuaren lanketan. Hitzez Baserriko Emakumeen Elkarteko presidentea da. Oraindik lan asko egiteko dagoela aitortu arren, pauso garrantzitsutzat jo du estatutua: «Gure eskubideak baliatzeko balioko du. Izan ere, gure lana ezkutuan geratzen da sarri; batetik, emakumeak garelako, eta, bestetik, baserritarrak garelako». Hain zuzen ere, ezkutuan egiten duten lan hori «ikusaraztea» nahi du Hitzez elkarteko presidenteak, gizartearen aldetik ere euren beharra aitortua izan dadin. «Gure eskubideak aitortzea nahi dugu, ez bakarrik obligazioak izatea».

Emakumeen titulartasuna

Nekazaritzaren sektorean emakumeen eta gizonen arteko desoreka horren adierazlea da gaur egun andreen izenean dauden ustiategi kopurua. Azken datuen arabera (2009), Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ustiategien %32k dute titular emakume bat. Hamar urtetan bost puntu baino ez da igo ehuneneko hori. Estatutuak lehentasunezkotzat jo du desoreka hori arintzea, emakumeen lana ikusarazteko eta lan horren ondorio diren eskubide guztiak lortu ahal izateko. Hala, diru laguntzen arau erregulazioetan emakume nekazarien titulartasunari emango zaio lehentasuna. Era berean, partekatutako titulartasunak arautuko ditu estatutuak. EHNEk, ordea, zail ikusten du neurri horrek fruituak ematea, batez ere 2011n Madrilen onarturiko Titularitate Partekatuaren Legeak erakutsitako «eraginkortasun faltagatik». Aramendik kontuak egin ditu: «Gipuzkoan bi kasu baino ez ditut ezagutzen, eta Espainian ehun bat izango dira».

Sektorean emakumeek duten ordezkaritza ere ez da gizonezkoen parekoa. Jardueraren neurri ekonomikoa zenbat eta handiagoa izan, emakumeek hartzen dituzten erabakien ehunekoa txikiagotu egiten dela nabarmendu zuen Jaurlaritzak lege proiektua aurkeztu zuenean.

Estatutuan jasotako neurrien arabera, administrazioek ez diete diru laguntzarik emango enpresa, sindikatu edo bestelako elkarte eta erakundeei, zuzendaritza-organoetan emakumeen presentzia gutxienez orekatua ez badute. EHNEko kideak harridura azaldu du: «Ez dugu behar sektoreko langileria zigortuko duen estatutu bat. Horretarako ez dugu estatuturik behar. Komisio bat nahi dugu, jarraituko duena administrazioek, elkarteek eta sindikatuek egingo duten guztia. Harria ez diezaietela bota sektoreko elkarte edo sindikatuei bakarrik».


Espainiako Gaixoaren Defentsarako Elkarteak "akatsak" ikusi ditu Jessica Urizarren heriotzean

Diagnosian ez asmatzea eta haurra ospitalera ez eraman izana aipatu ditu elkarteak. Hurrengo egunetan jakingo da autopsiaren emaitza. Horren arabera erabakiko dute familiak eta Kortezubiko Udalak Katalunian artatu zuten medikuen aurka jo edo ez. 11 urteko neskatoa ostiral goizaldean hil zen Cabrera del Marreko (Bartzelona) aterpetxe batean, egun guztian sabeleko min handiekin igaro eta bi osasun zentrotatik igaro ondoren, Arratzuko Ikastolako kideekin txangoan zela. Kortezubi jaioterrian agur jendetsua egin zioten atzo.

Arratzuko (Bizkaia) Ikastolako kideekin Katalunian (Cabrera del Mar, Bartzelona) txangoan zela ostiral goizaldean hil zen Jessica Urizarri egindako autopsiaren emaitzak hurrengo egunetan jakinaraziko dituzte. Espainiako Gaixoaren Defentsarako Elkarteak, dena dela, "akatsak" ikusi ditu haren heriotzean. "Diagnosia egitean akatsa egin zuten medikuek, eta haurrak zeuzkan minekin erietxera eramateko ardurarik ez zuten izan", esan du Carmen Flores elkarteko kideak gaur.

Autopsiaren arabera erabakiko dute 11 urteko neskato haren familiak eta Kortezubiko (Bizkaia) Udalak Katalunian artatu zuten osasun zentroetako kideen aurka jo edo ez. Izan ere, Urizarren heriotza medikuen axolagabekeriagatik gertatu izana posible dela uste dute.

Haurra sabeleko minez izan zen ostegun arratsaldean. Montserrat Santutegira egindako txangoaren ostean hasi zen neskatoa gaizki sentitzen. Sabelean min handia zuen eta botaka egiten hasi zen. Ibilaldian zihoazen irakasleek Olesa de Monterrateko osasun zentrora eraman zuten, baina hango medikuek ez zioten aparteko ezer topatu. Arratsaldeak aurrera egin ahala, sintomek jarraitzen zutela ikusita, irakasleek aterpetxetik hurbilen zegoen osasun zentrora eraman zuten, Vilassar de Marrera. Bigarren mediku azterketa hartan ere ez zuten berehala zerbait egiteko beharrik ikusi.

Hala, haurra aterpetxera itzuli zen. Gauean, bere egoerak okerrera egin zuen; arduradunek anbulantzia bat eskatu zuten, baina berandu heldu zen. Neskatoa ostiral goizaldeko bostak inguruan hil zen.

Hildako neskatoaren ikaskideek laguntza psikologikoa ere behar izan zuten. Hala, Arratzu Ikastolako zein programa berean parte hartzen ari ziren Cadizko (Espainia) eta Valentziako (Herrialde Katalanak) eskoletako 45 ikasleak ostiralean bertan itzuli ziren etxera, behar baino hiru egun lehenago.

Kortezubi, familiarekin

Atzo egin ziren Jessica Urizarren hileta elizkizunak Kortezubin, eta elizak gainez egin zuen. Asko izan ziren barrura sartu ezinik kanpoan geratu behar izan zuten herritarrak. Samin eta hunkidura handiz bizi izan zen hileta guztia. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Tontxu Campos eta Legebiltzarreko presidente Izaskun Bilbao ere izan zen hiletan, gurasoei eta familiari elkartasuna adierazteko.

Kortezubiko Udala, berriz, neskatoaren heriotzagatik zein lege neurri har dezakeen aztertzen ari da. Udal gobernua zer egin hausnartzeko bildu zen larunbatean, baina ez zuen ezer erabaki. Kortezubiko alkate Txomin Bilbaok esan zuenez, "baten batek erantzun beharko du. Bi osasun etxetara eraman zuten, ondo ez zegoelako, baina ez zuten ospitaleratu ere egin, ea zer zuen jakiteko, eta gero gelan hil zen. Gaur egun hori gertatzen bada, zerbait txarto egin dutelako gertatzen da".

Hala ere, alkatearen eta herriaren lehentasuna familiari laguntza ematea dela argitu nahi izan zuen Bilbaok: "Familiaren ondoan egoteko unea da. Gero egongo da denbora behar diren neurriak hartzeko".

Herrian normaltasuna berreskuratu nahian, Jessica Urizar zenaren gelakideak klasera itzuli dira gaur.


Eskubideak ez ezagutzeak dakar esplotazioa, LAB eta Ernairentzat

LAB eta Ernai arduratuta daude gazteek lan eremuan duten egoera dela eta. «Gazteei ahal bezainbeste prestatu behar dutela esan zaie, eta eurek euren zatia bete ondoren sistemak ez die erantzun». Lanik eta aukerarik gabe daudela azaldu du Ainhoa Etxaide sindikatuko idazkari nagusiak. Behar barik, independizatzeko aukera gabe daudela salatu du, eta hala egiten dutenek Euskal Herritik kanpo egin behar izan dutela. «Aukera hori borondatezkoa izan ez bada, inposatu litekeen gauzarik ankerrena da». Une honetan 10.000 gaztek alde egin dutela zehaztu du. Horrez guztiaz gain, Diru Sarrera Bermatzeko Errentarik jasotzeko aukerarik ere ez dute gazteek. Beraz, «lan merkatura sartu nahi duten gazteei aukera bakarra geratzen zaie: prekaritatea». Horregatik, konformismorako bidea hartzen dutela azaldu du, «baina hori ez da bidea, gazteek eskubideen jabe izan behar dute». Eta horretarako sindikatuak eta gazte mugimenduak lan eskubideen gida bat argitaratu dute.

Egungo errealitatearen argazki bat egin baino, langileek dauzkaten eskubideak biltzen dituen gida bat da landu dutena. «Gazteei ez diegu erakutsi nahi enpresetan zer topatuko duten, baizik eta zer dagokien», azaldu du Etxaidek. Abiapuntu horretatik, lan eskubideen alde bi erakundeek elkarlanean jarduteko asmoa azaldu dute. Horretarako beharra ikusten du Irati Sienra Ernaiko kideak ere: «Enpresetara sartu berri diren gazteek askotan ez dakite zein eskubide dagozkien, eta horretaz aprobetxatzen dira enpresariak gazteak esplotatzeko».

Horregatik, bi erakundeek elkarlanean argitaratu duten gidak hainbat alorretako eskubideak aipatzen ditu. Lan merkatura sartu aurretik gazteek jakin beharrekoak, zein kontratu mota dauden, negoziazio kolektiboaren inguruko argibideak, eta kaleratzeetan langileak dituen eskubideak zeintzuk diren argitzen du. Modu horretan, gidak «gazteria mobilizatu eta aktibatu» nahi ditu. Sindikatuek eta gazte mugimenduek, biek dutelako elkarren beharra.

Gidari ahalik eta zabalpen handiena eman nahi diote gazteen artean. Eta horretarako hiru esparrutan zabalduko dute. Batetik lanbide heziketa eta unibertsitateetako ikasgeletara joango dira gazteei euren eskubideak zeintzuk diren azaltzera. Bestetik, euren «eremu naturalean» zabalduko dute mezua. Hau da, kalean. Eta azkenik, enpresetara ere joango dira, nahiz eta oraindik han eramango duten estrategia «zehaztu gabe» daukaten. Eremu horietan guztietan, 12.000 gida banatuko dituzte, «gazteak euren eskubideen jabe izateko».


Itxaropenari ateak irekitzeaz

(...) Heldu da garaia egungo egoeratik ateratzeko, egungo egoera aurrera egiten uzten ez duen kale itsua baita, euskal auziari baliagarria ez zaiona eta autodeterminazioaren kontrarioei mesede egiten diena. Konbentzituta gaude: ezerk ez ditu izutzen euskal auzi nazionalaren kontrarioak hautestontzietako gehiengo sozial batek adina, demokratikoki lortuta betiere. Indarkeriak ez du gizartea batzen, zatitu egiten du. Ez du jendea auziaren edo kausaren alde jartzen, bidezko ideia baten kontra jartzen du jendea. Ez du jendea batzen edo pilatzen, kontrakoa baizik. Indarkeriak ez du inon begikotasunik sortzen, uko egiten diote nonahi (...).

(...)Euskal alderdiei adierazi nahi diegu, besterik gabe, eta batez ere ezker abertzale guztiari, nazionalismo progresistari alegia -aukera zabala eta plurala dela uste baitugu-, berak duela erantzukizun nagusia egungo egoerari etorkizuneko irtenbidea emateko. Orain dauka aukera historikoa alternatiba politiko berri bat mugiarazi eta berorren buru egiteko -taldeko ilusioa baliatuta, euskal gizarte osoa alegia- eta Euskal Herriko askatasunera bidean zubi-lana egiteko(...).


Altuna, Aranalde eta Arietaleaniz espetxean sartu dituzte

Joan den larunbatean Le Cap d'Adgen (Frantzia), Montpellier ondoan, atxilotu zituzten Aimar Altuna, Maite Aranalde eta Iñaki Arietaleaniz euskal herritarrak espetxean sartzeko agindu du Marie-Antoinette Houyvet Parisko epaileak. Altuna Meauxeko kartzelan sartu dute, Aranalde Fresnesen eta Arietaleaniz Osnyn. Erakunde armatuko kide izatea, pistola bat zein agiri faltsuak edukitzea leporatzen diete. Bost egun egin dituzte inkomunikatuta.

Ibarrako (Gipuzkoa) Altunak eta Aranaldek zein Bergarako (Gipuzkoa) Arietaleanizek atzo deklaratu zuten Houyvet epailearen aurrean. Deklarazio hartu ondoren, hirurak espetxeratzea erabaki zuen jujeak.

Askatasunaren arabera, Frantziako Poliziak bortizkeria handiz atxilotu zituen hiru lagun horiek. Halaber, Paris euskal presoen bakartze politika areagotzen ari dela salatu du Askatasunak, izan ere, aurreneko aldiz Meauxeko kartzelan lehendazibizko aldiz sartu dute preso ETAkoa izatea egozten dioten atxilo bat.


Joanes Bakaikoa: “Pixkanaka hobetzen jarraitzeak jarraitzen du nire helburua izaten”

Promesen Buruz Buruko txapeldunarekin solasean izan gara

Profesional mailako lehen txapela lortu du Joanes Bakaikoa pilotari etxarriarrak. “Duela urte t´erdi debutatu nuen profesionaletan. Ordutik Promozioko Buruz Buruko bi finaletara iritsi naiz eta larunbatean lortu nuen nire lehen txapela” esan digu Etxarri Aranazko aurrelariak. Kontentu dago eta gutxinaka hobetzen jarraitzea, bere helburua izaten jarraitzen duela aitortu digu.

Iaz Arteagaren kontra galdu zenuen Promozioko Buruz Burukoa. Aurten arantza atera duzu eta final oso gogorrean Erasuni 17 eta 22 irabazi zenion eta txapela jantzi duzu. Ederki izerditu behar izan zenuen, ezta?

Bai, profesional mailan pilotari guztiek izugarri jokatzen dute eta erraz irabaztea ez da batere erraza. Finala gogorra izan zen, eta irabazita, pozik nago.

Partida alde jarri zitzaizun. Sakeari esker eta zure jokoa eginez 9 eta 18 aurreratu zinen, baina partida izugarri gogortu zen; tanto oso luzeak jokatu zenituzten, nekea nabaritzen hasi zitzaizun eta Erasunek buelta eman zion partidari...

Azken zatia oso gogorra izan zen. Hasieran abantaila dexentekoa lortu nuen eta eskerrak; amaieran nahiko nekatu nintzen, bera gerturatzen hasi zen eta ni presioa sentitzen hasi nintzen. Egia esan, irabazteko gogo handia nuen, presioarekin ez nuen nire mailarik onena ematerik izan, baina nola edo ahala irabazi nuen. Ez nuen igual partida oso ona egin, baina finalak irabazteko izaten dira, ahal bada behintzat, eta irabazita, gustura.

Zer zioen aitak, zure botilleroak?

Nirea egiteko, nirean zentratzeko. Lasai egoteko, partidatik ez ateratzeko eta nirean segitzeko, hala egiten banuen ongi joanen zitzaidala.

Arerioaren horrelako erremontada bat datorrenean, final batean, Labriteko giroarekin... burua hotz izatea zaila izango da.

Bai, azkenean denok egon nahi dugu finalean eta behin iritsita, irabazi. Azkenean presioa pixkat sentitzen duzu, bestea ikusten duzu hurbiltzen, irabazi nahi horrek askotan estutu egiten zaitu. Jakin behar da nola edo ahala aurrera egiten eta buruari gogor eginez lortu nuen irabaztea. Final bat irabazi ondoren ez da momentua akatsak eta beste aztertzeko, pozik egoteko momentua da. Orain bai, hemendik aurrera akats horiek zuzendu eta ahalik eta gehien hobetzen jarraitzea da kontua.

Nola ospatu zenuen?

Partida ondoren oso oso nekatuta sentitzen nintzen eta gorputza ez nuen oso tenple onean. Familiakoekin eta lagun batzuekin Iruñean afaldu genuen, bueltatxo bat eman nuen baina ez nintzen oso berandu etxeratu. Aurrerago beste hitzorduren bat jarriko dugu, gustura ospatzeko.

Etxarritik jende asko joan zen finalera, ezta?

Bai, iaz jende asko joan zen eta aurten ere. Jendea ere ilusioarekin dago, eta hori oso eskertzekoa da.

Garaipen honek eragina izango du berehalakoan? Hemendik aurrera beste jaialditan gehiago programatuko dizute edo epe motzera ez duzu aldaketarik espero?

Ez dakit. Partidak enpresak antolatzen ditu eta pilotariok jartzen digutena jokatu behar dugu. Debutatzerakoan helburua zen pixkanaka hobetzen joatea. Bide horretan nago, lortzen ari naiz, eta pixkanaka hobetzen jarraitzeak jarraitzen du nire helburua izaten.

Hurrengo urtean zu lehen mailako buruz burukoan arituko zara. Ilusioarekin egongo zara...

Bai, dudik gabe. Aurten promozio mailakoa irabazi izanagatik hurrengo urtean lehen mailan jokatzeko aukera irabazi dut. Nik gustura prestatuko dut txapelketa eta ilusio handiarekin jokatuko dut.

Udako torneoak datoz ate joka.

Bai, udan partida asko izaten dira. Iaz dena berria egiten zitzaidan, baina aurten pixka bat ezagutzen dut. Partida asko jokatzen dira, baina gogoz nago. Orain pixka bat deskantsatuko dut, paliza handia hartu nuelako, baina gero gogoekin udako torneoetarako.

Labrit frontoia kuttunenetakoa izango duzu, eta sanferminetako torneoa ere.

Nafar batendako sanferminetan jokatzea egunik hoberenetakoa da. Labrit oso gustuko dut, betidanik etxetik gertu izan dut eta partidak ikustera gehien joaten naiz frontoia da. Sanferminetan egoten den giroarekin jokatzea oso polita da.

Nori eskaini zenion txapela?

Labritera joan zen jende guztiari, animatzen egon ziren guztiei eta batez ere egunerokoan laguntzen didatenei, gurasoei, beti hor daudelako, eta inguruko jendeari.

Igandean maila nagusiko finala jokatuko dute Altunak eta Olaizolak. Nor ikusten duzu txapeldun?

Final erakargarria da, pilotari hoberenetako bat izan denak, Aimarrek, eta jada hoberenetako batean finkatzen ari denak, Altunak, jokatuko dutelako. Ez dut faborito argirik ikusten, egun horretan hobekien dagoenak irabaziko du.


"Izan gira Euskal Herrin rock and rollin" berriz ere entzuteko gertu

Niko Etxartek kontzertua eskainiko du oraingo barikuan, hilak 29, Gorosarri plazan, beste musikari bik lagunduta.

Aspaldian ez da Debagoieneko plazetan aritu Niko Etxart zuberotarra (Altzürükü, 1953). Kontu zaharrak dira dantzaldi formatuan, beti goi mailako musikariz lagunduta, plazarik plaza aritzen zenekoa. Eskoriatzan izango da barikuan, Gorosarri plazan.

"Azkeneko urteotan bagabiltza ahalegin berezia egiten kontzertu ezohikoak, zainduak, ekartzeko Gorosarri plazara. Edozein adin eta gustukoren gozagarri. Oraingoan, Niko Etxartekin akordatu gara". Arantxa Unzueta Kultura teknikariaren berbak dira.

Oparoak eta askotarikoak dira Niko Etxarten musika erregistroak. Gaztaroa Parisen eman zuelarik, han arnastutako eta mamitutako musika joera berriak, rock-and-rolla, euskal kulturarekin uztartzen lehenetakoa izan zen. Euskal rocka Iparraldean sortu zela esan daiteke, Niko Etxarten beraren eta haren Minxoriak taldearen eta Errobiren eskutik, batik bat. 1975 aldean, Frantzian goreneko zerrendetara iritsi zen Euskal rock and roll mitikoa, urte batzuk geroago, 1979an, haren lehen disko luzean argitaratu zena.

Hiruko formatuan

Abestiarekin lortutako arrakastarekin, 1980ko hamarkada izan zen Etxarten urrezkoa euskal plazetan. Gerora, Dominika aitarekin-eta egin izan ditu emanaldiak, soilik ahotsa lagun zuela, eta Debagoienean ere egin zuten geldialdirik aita-semeek. Zuberoako kanta zaharrak ekarri zituzten jendartera.

Barikuan hiruko formatuan helduko da Eskoriatzara. Dominic Earl (gitarra, ahots) eta Kiki Graciet (ahoko soinua) lagun dituela.


Urteko afaria eta mus txapelketako sariak banatuko dira, bihar

Txantxangorri elkartean zuzendaritzako urteko afaria egingo dute, bihar, ostiralarekin. Postreetan, mus txapelketako sari banaketa egingo dute. Afaria gaueko 20:30etan hasiko da.


Marilyn Monroek, bizirik balego, 92 urte beteko zituzkeen gaur

Mito ilehoria 1926ko ekainaren 1ean jaio zen Los Angelesen, Kalifornian.

Norma Jean Mortensen 1926an jaio zen, gaurko egunez. Norma Jean Baker izenez bataiatu zuten gero, amak bere lehen senarraren deitura erabiltzen baitzuen. Baina munduak, Marilyn Monroe baino, ez zuen ezagutu.

Izen-deiturak bezain moldagarria izan zuen bizitza. Modelo lanetan aritu zen Bigarren Mundu Gerran. Hollywooderako saltoa etorri zen gero, baina ordainsari garestiaren truke. Eraldaketa fisikoa, ekoiztetxeek marraztutako ametsetako emakumea, errealitate bihurtzeko, Iratxe Fresneda, ikus-entzunezko komunikazioko irakasleak esan digunez. Fisikoki aparta ez ezik, gizonen mendekoa behar baitzuen, Marilyn Monroek. Emakume desiragarria, zentzu guztietan.

Bere filmografia osoak irudikatzen du hori. Baina bat aukeratzekotan, Tentazioa goian bizi da filmeko eszena ahaztezina aipatuko genuke.

Neska materiala, kantatzen zuen Madonnak, Monroeren mitoan inspiratuta. Marilynek ondo zekien hala ikusten zutela gehienek. Azaleko emakumea, funtsik gabea. Irudi hori aldatzen ahalegindu zen bere azken urteetan.

Alferrik, ordea. 1962ko maiatzean, zorionak zuri kantatu zion, bere maitale izan omen zen John Fitzerald Kennedy presidenteari. Beste irudi ikoniko bat. Ezin mitoari ihes egin.

Bi hilabete pasatxo geroago hil zen, 36 urte besterik ez zituela. Itxuraz, bere buruaz beste egin zuen, barbiturikoak irentsita. Baina hilketaren mamua, Marilyn Monroeren mitoa bezain bizi dago, oraindik ere.


Hasi da Gabonetako kanpaina Azpeitian

Udaleko, Kultur Mahaiko, Bertan Merkatari elkarteko eta Gazteria saileko ordezkariak kanpainaren aurkezpenean (Miriam Tamayo/Hitza)

Bertan Merkatari elkarteak, Kultur Mahaiak eta Azpeitiko Udalak adin guztietako ekintzak antolatu ditu Gabon jaietarako. Iñaki Portilla, Azpeitiko Udaleko Merkataritza zinegotziak adierazi duenez kanpaina honekin “herritarrak herrian geratzea eta herrian kontsumitzea” du helburu.

Bertan Merkatari Elkarteak eta Azpeitiko Udalak hirugarrenez antolatu dute erakusleiho lehiaketa. 24 dendak hartzen dute parte eta abenduaren 20an emango dute irabazlearen izena. Horrez gain, Azpeitiko merkatari elkarteak 2.000 euro zozkatuko ditu Bertaneko dendetan erosten duten bezeroen artean. Sariak 3 egun ezberdinetan banatuko dira: abenduaren 22an, abenduaren 29an eta urtarrilaren 5ean.

Bestalde, haurrentzako haur parkea ere egongo da Gabonetan Izarraitz Pilotalekuan merkatari elkarteak antolatuta. 10 urte bitarteko haurrei zuzenduta dago eta 2 euro ordaindu beharko da. Haur parkea 16:00etatik 20:00etara egongo da zabalik ondorengo egunetan: abenduaren 22an, 23an, 26an, 27an, 29an eta 30ean eta urtarrilaren 2an eta 3an.

Haurrentzat eta gazteentzat aukera

Azpeitiko merkatariekere erosketa bonoa kaleratuko dute. Bonoa astelehenetik aurrera egongo da salgai eta 40 euro ordainduz hamar euroko bost txeke jasoko dira herriko denda guztietan gastatzeko. NKN, Trapos, Kukua eta Martija parafarmazian eta Bertanen bulegoan erosi ahal izango dira bonoak. Herritar bakoitzak 2 bono erosteko aukera izango du.

Gazteria sailetik ere, hainbat ekintza antolatu dituzte eta besteak beste Txuri Urdinera irteera, perkusioa tailerra eta talde jolasak egingo dira. Haurrentzako euskarazko zine zikloa ere antolatu dute urtarrila hasierarako.

Azpeitiko Kultur Mahaiak Badator Olentzero! ikuskizuna antolatu du herriko elkarte ezberdinekin abenduaren 19rako. Saioa Soreasun izango da 19:00etan. Abenduaren 20rako Azoka Herritik egitasmoa antolatu dute Sanjuandegi auzoan I. Kooperazio Astearen baitan.


Allerru-Jaizkibelek 2-3 irabazi du Usurbilen

Allerru-Jaizkibel areto futbol taldeak garaipena lortu zuen joan den larunbatean Usurbilen Pinturas Gorka Makax taldearen kontra jokatutako partidan. Gol bakarreko aldeagatik nagusitu ziren: 2-3. Sailkapeneko bederatzigarren postuan daude, 28 punturekin.


Biziko zazpi kide komisaldegira deituak dira heldu den asteartean

Bizi mugimenduak HSBC bankuan egin zuen ekintzaren ondorioz, taldeko zazpi kide komisaldegira deituak dira heldu den asteartean, martxoaren 17an. Otsailaren 16an jadanik Jean-Noel ‘Txetx’ Etxeberri deitu zuten Baionako komisaldegira, baina ez zuen deus deklaratu nahi izan.

Bizi!-k HSBCren Baionako egoitzatik altzariak eraman zituen. SYLVAIN SENCRISTO

«Taldean eginiko ohointza baten karietara eramana den inkesta» baten ondorioz lirateke, Bizik jakinarazi duenez, talde horren zazpi kideak komisaldegira deituak. Joan den otsailaren 12an Bizi HSBC bankura sartu zen eta aulkiak hartu zituen. Ekintza hori Le Monde egunkariak argitaratu zuen inkesta baten harira egin zuten, banku hori delakoan zerga ihesean gehien laguntzen duen banku frantsesa.

Heldu den asteartean 9:30etan deituak dira talde ekologistako kideak, eta 9:00etan elkarretaratzea antolatu du Bizik, bere kideak sostengatzeko.


Emakumeen eskubideen alde mobilizatuko dira herritarrak martxoaren 8an

Pentsionistak, ikasleak, zaintza, enplegua eta kontsumoa erdigunean jarri zituen iaz Emakumeen Nazioarteko Egunak. Aurten, iraganeko emakumeen lanari balioa eman eta etorkizuneko emakumeen eskubideen alde borrokatzen jarraituko dute emakumeek.

Hori horrela, Euskal Herriko Bilgune Feministak dio, mugimendu feministek alternatibak proposatzen, agenda komuna eraikitzen eta gatazkak azaleratzen jarraitu behar dutela; parean duen horma arrakalatzen, hain zuzen. “Bizitza erdigunean jartzeak batzen gaitu eta horrek iraultza erradikala dakar”, diote. Halaber, gero eta oinarri gehiago dituen trantsizio feminista bultzatzeko eredu berri baterantz abiatzea “ezinbestekoa” dela diote: “Bide horretan, gure herrian bizi dugun defizit demokratikoa gainditu behar dugu. Gure gorputzetan eta lurraldean erabakitzeko burujabetza eta feminismoa behar ditugu. Biak. Errotik, dena aldatzeko”.

EGITARAUA HERRIZ HERRI

Martxoaren 8rako, Emakundek Katerik gabe katean leloa aukeratu du. Lelo horregaz, berdintasunaren eta emakumeen eskubideen aldeko lana “atzetik datorren kate bat” dela erakutsi nahi dute. Hala, iraganean eskubideak lortzen eta berdintasunaren aldeko urratsak egiten aritu diren emakume guztiei omenaldi bat egiteaz gain, belaunaldi berriei dei egin nahi diete kateari jarraipena emateko, “emakumeen ahalduntzea indartzeko”. Emakundek argi du transmisioa “ezinbestekoa” izango dela “gizarteak aurrera egiteko eta berdintasun espazioak irabazten jarraitzeko”.

Azken urteetan, masiboa bezain bizia izan da emakumeen aldarria. Mugimendu feministaren indar metaketa, kohesioa eta transbertsalitatea islatu dituzte Euskal Herriko grebek eta V. jardunaldi feministek. “Olatuaren gandorrean egonda, mugimenduaren erraiak ireki ditugu”, esan dute bilgune feministakoek.

Kanpoko botere egiturak aldatzea dute helburu, “barnekoa irauli bitartean”. Hala, konpromiso zehatzak eta integralak hartzeko eskatuko diete agintariei: “Hitz hutsalak baino ez dira konpromiso zehatz eta integralak hartzen, eta horiek diruz hornitzen eta ebaluatzeko irizpideak ezartzen ez diren bitartean”.

Eskualdeko aldarriak. Eskualdeko emakumeek ere bat egin dute bilgune feministakoen deiagaz, eta Lea-Artibai, Mutriku eta Busturialdeko andrak kalera aterako dira, euren eskubideen alde borrokatzera.

Busturialdeko herritarrak Bermeon eta Gernika-Lumon batuko dira manifestazioetan; 12:00etan aterako dira Goiko plazatik Bermeora hurbiltzen direnak, eta 13:00etan Merkuriotik Gernika-Lumora doazenak.

EGITARAUA HERRIZ HERRI

Hurrengo egunetan, emakumeak oinarri dituzten hainbat ekintza egingo dituzte eskualdeotan; besteren artean, zine forumak, mahai inguruak eta liburu aurkezpenak egingo dituzte. Ean liburu eta film laburrak aurkeztuko dituzte, eta Foruan emakume kirolariekin mahai ingurua egingo dute.

Emakumeen Nazioarteko Eguneko ekintzak, baina, lehenago hasi dira Busturialdean. Eguaztenean, Erroxape Bermeoko Emakumeen Elkarteak kontserberetan lan egiten dituzten emakumeen lana goraipatzeko omenaldia egin zuen. Rafi Diaz Rochasek eta Aintzane Larrabaster Mendigurenek hitz egin zuten denen izenean eta lehengo eta oraingo lan egiteko moduak alderatu zituzten, besteak beste.


LOMCEren aurka kalera atera dira Elizalde ikastetxeko irakasleak

Elizalde Herri Eskolako irakasleen elkarretaratzea

Elizalde Herri Eskolako hainbat irakasle LOMCE legearen aurka elkarretaratu dira LOMCEri ez. Guk gure eskola zioten pankartekin. Espainiako Kongresuak gaur onartuko du Espainiako Gobernuaren hezkuntza erreforma PPren botoekin.

Urriaren 10ean onartu zuen lehen aldiz Espainiako Kongresuak Hezkuntzaren Kalitatea Hobetzeko Lege Organikoa, Senatuan onar zezaten. Han ere onartuta, gaur bozkatuko dute behin betiko kongresuan LOMCE legea onartzeko. PPren gehiengo absolutuari esker, lege egitasmoak ziurtatua du onarpena.


Eusko Jaurlaritzak aholkuak zabaldu ditu mendizale, gidari eta etxean geratuko direnentzat

Eusko Jaurlaritzak, Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologia Zuzendaritzaren bitartez, hurrengo aholkuak zabaldu ditu elurrak eragin ditzakeen kaletak ahalik eta gehien murrizteko:

Prebentzioko neurriak:

Bidaiatuz gero:

• Errepideko egoerari eta eguraldiari buruzko informazioa aurretik eskatu.

Euskalmet- era jo, edota deitu Eusko Jaurlaritzako Trafiko Zuzendaritzako

telefonora: 011

• Eguraldia benetan txar-txarra bada, hobe da ez bidaiatzea. Ahal den neurrian, erabili

garraio publikoa.

• Alabaina, bidaiatzea ezinbestekoa baduzu, ziurtatu neumatikoak, galgak eta

izotz-kontrakoa ondo daudela, kateak beti eraman, erregai-tanga bete eta

hartu berokiak. Ahal baduzu, telefonoa eraman beti; are gehiago, bigarren

mailako errepideetan gidatu behar baduzu. Neguko neumatikoak erabiltzea

komenigarria da.

• Poliki ibili, izotz-plakarik balego adi; batez ere, laiotzean.

• Aurreko autoari tarte handia lagata ibili, normalean uzten den tartea baino

handiagoa.

• Ez aldatu noranzkoa tupustean. Bolanteari gozotasunez eragin.

• Izotza dagoen zonaldera sartzean, ez zapaldu galga, utzi ibilgailuari bere

inertzia hutsez aurrera egiten.

• Izotza edo elur gogorra topatuz gero jarri kateak, baita zirkulazioko agenteek

agintzen dizutenean.

• Irratia oso lagungarria izan daiteke une oro ondo informatuta egon nahi izanez

gero.

Mendira baldin bazoaz

• Hobe litzateke mendiko txango eta ibilaldiak bertan batera uztea. Irtenez gero,

nondik nora ibiliko zaren esanda utzi.

• Joan nahi duzun lekurako zer eguraldi-aurreikuspen dauden jakin, eta

kontuan hartu ez dela harritzekoa mendian eguraldia bat-batean aldatzea.

• Eraman ekipamendu eta arropa egokia. Motxilan erretserbako jan-edanak eraman.

• Aukeratu leku egokia, zure sasoiaren, praktikaren eta lekuaren arabera. Ez

eman balio handiegirik zure egoera fisikoari ezta zurekin doazenen egoerari ere

ez, batez ere umeak badira.

• Ahal baduzu ez joan bakarrik, eta ahal izanez gero, eraman telefono mugikorra.

• Aurrez jakizu aterpe edo bordak non dauden, tenperatura asko jaitsi, ekaitza

lehertu edo bestelako arazo meteorologikorik izango balitz ere babestu ahal

izateko.

Etxean:

• Kontuz ibili berogailu lagungarriekin (estufa edo sutontziekin), ezustekoren bat

gerta daiteke eta.

Larrialdietan hartu beharreko neurriak:

Elurretan ibilgailuaren barruan geratzen bazara:

• Ez atera autotik, denboraleak barruan zaudela harrapatzen bazaitu.

• Motorra piztuta eta berogailua jarrita eduki; tarteka, berriztatu airea.

• Saiatu loak ez hartzen. Tapakiren bat eskuratu, eta bero jantzita ibili.


Errelatoa

Desarmatzearen Biktimen Elkartea sortzekotan nabil: sudurra pikillo piper baten kolorekoa dut oraindik, larunbateko Baionako ekitaldi amaigabean eguzkiak erreta. Bistan da asko garela desarmatzeak kiskali gaituena, zentro muturrekoez eta disidenteez harago.

Badakit: txiste merkea da. Alta, halakoak egitea komeni delakoan nago, irudipena baitut errelatoaren bataila bezain latza izanen dela umorearena. Beti gustatu izan zait umore zirikatzailearen ahalmen katartikoa. Beti pentsatu izan dut umorea pentsamendu kritikorako tresna zorrotza dela. Eta umorea kamustu, arautu, zigortu nahi digute.

Norberak bere errelato propioa edukitzeko aukera ere ukatu nahi digute. Bakar batek balio du, dioena hemen batzuek irabazi dutela eta bestetzuek galdu. Garaipena. Porrota. Irabazleak. Galtzaileak. Hitz potolooi —eta Aranbururen Patria-ri— intsumisioa: bidea helburu, desarmerako xendra laket.

Desarmatu nahi zuen erakunde armatu bati bizkarra emanez Espainiako Gobernuak erakutsi itxikeria setatiak —eta munduan parekorik gabeak— justizia poetikoaren bidezidorra zabaldu du: gizarte zibilak amaitu ahal —edo behar— izan du gizarte zibilak berak abiaraziriko prozesua.

Gizarte zibilaren zati batek jarri baitzuen abian ETAren amaieraren prozesua, erran nahi baita ezker abertzale zibilak, armarik gabeak. Prozesua armadunen aitzinean blindatuz. Nola eta zibilak diren militanteei Euskal Herria Zutik agiria bozkatzeko aukera eskainiz, eta hartara erabakimena haiei emanez. Militarrak diren militanteei estatu kolpea —beste behin ere— emateko bidea itxiz.

ETAren amaieraren prozesuan badira, jakina, faktore gehiago; besteak beste, euskal gizarteko gehiengo oso zabal baten aurkakotasuna, presio poliziala eta kalkulu estrategikoak. Baina nago prozesuaren atzeraezintasunaren gakoa horixe izan dela, erabakimena ezker abertzaleko gehiengo zibilaren esku uztea, eta blindatzea, iraganean gailendu izan diren aurkakotasun armatu eta testosteronikoen aitzinean.

Pena lehenago ez egin izana. Bidean askoz gutxiago sufrituko genuen. Denok.

Ez zait atzentzen ETArena ez dela indarkeria bakarra. Badakit indarkeria zuzena ez ezik badirela indarkeria egiturazkoak eta kulturalak ere. Baina horiei guztiei aurre egiteko lanean diharduten talde zibilen gainetik hartu izan ditu erabakiak abangoardia armadunak, horien guztiengan eragin birrintzailea zuten akzio-erreakzio gurpil zoroak eraginez.

Ekarri armak liburu gomendagarrian, Imanol Murua Uriak dio estrategia militarraren baztertzeak politikoki irabazteko aukera ireki diola ezker abertzaleari. Fokuaren jopuntua aldatuta, nago ETAren amaierak justizia sozialaren aldeko borrokan aurrera egiteko aukerak zabaldu dituela. Ahalduntzean, erabakimenean, finean bide demokratikoetan sakonduz gehiengo sozial berriak eraikitzeko beta. Presoen eskubideen aldeko mugimendua barne. Desmilitarizazioaren auzia ahantzi gabe.

Adibide paradigmatiko bat: ardatz soziala izan duen Nafarroako aldaketa instituzionala, ETArekin ezinezkoa zatekeena. Beste bat: ETAren armagabetzea bera. Bakearen artisauen mugimendua. Gizarte zibilaren ahalduntzearen eta ahalmenaren erakustaldi eredugarria, ekitaldi historiko bezain aspergarria gorabehera. Bidean aurrera goaz.


Josu Larizi baimena, orain

Duela hiru urte Argentinara kanporatu, eta orain itzultzeko baimena eman dio Uruguaik Josu Lariz iheslariari.


Peñagarikanoren berpiztea

Partida hasi aurretik bazirudien askok bazekitela zein izango zen emaitza, baina pilotariek mozorroa kendu eta benetako aurpegia erakutsi zutenean aho zabalik utzi zituzten ikusleak.Aritz Lasa orain arteko atzelaririk gabe herren egongo zela ematen zuen. Gainera Zubietaren ordezkoaren ordezkoak jokatzen zuen, Kepa Peñagarikanok. Hilabeteak dira enpresak ez duela Beizamako atzelaria pilota partida baterako hots egiten eta Tintin III.aren eta Merino II.aren mailarekin zalantza gutxi zegoen. Baina ihoteetako magiak bere ondorioak izan zituen eta ezustean Aritz Lasa eta Peñagarikanok 15ean utzi zituzten errioxarrak.Hasieratik Aritz Lasak hartu zuen bikote urdina aurrera eramateko ardura eta gauzak espero bezala joan ziren 5. tantora arte. Orduan Peñagarikano esnatu eta urretxuarrarekin batera sekulako lana egin zuen. Pilota gozatuz 11 tanto egin zituen, eta askotan jarri zion erritmoa partidari: botera, ezker boleaz, besagainez... Eta akaberan atzelaria izan zen protagonista nagusia. Aritz Lasa ere bikain aritu zen. Txapelketan aurrera joan ahala gero eta konfiantza gehiago eta pilotalekuei neurria hartu die eta gero eta joko hobea egiten ari da.Bikote errioxarrak berriz ez zuen ohiko jokoa erakutsi. Partida irabazten hasi ziren, baina 6ko berdinketan beheranzko bidea hartu eta ez zuten altxatzerik lortu. Titinek ohi baino akats gehiago egin zituen eta David Merino defendatzera bakarrik mugatu zen.Garaipen honek albiste ona bat baino gehiago ekarri die irabazleei. Batetik, Kepa Peñagarikanok ziurtatua dauka heldu den asteburuko partidan jokatuko duela eta bestetik, Aritz Lasa eta Zubieta bikoteak azken aldian lortzen hain garesti zen puntua lortu du.


Narbarten ere euskararen alde

Korrikarekin bat eginez, euskararen aldeko lasterketaren lekukoa eraman zuten Narbarteko gaztetxoek.


Irribarrearekin edonora

Budapest Festival OrkestraZuzendaria: Ivan Fischer. Pianojolea: Denes Varjon. Egitaraua: I. Stravinskiren Karta Jokua, B. Bartoken. Pianorako 3. Kontzertua eta A. Dvoraken 8. Sinfonia. Lekua: Donostiako Kursaaleko auditoriuma. Eguna: Abuztuak 20.

Dena ematen, barnea hustu nahian, laneko adiskideak lagun izateraino bihurtzen dira orkestra hungariar honetako musikariak. Ivan Fischer ez da zuzendari, haien lagun baizik, podiumetik musikariak miresten ditu, eta atriletatik zoriona helarazten diote zuzendariari. Ametsetako harremana du Fischerrek bere musika lagunekin, hitza baztertuz haien begirada eta jarrerekin erraz adierazten du urrun dabiltzala Budapesteko orkestrak goi mailako talde batek askotan pairatzen duen aspergarritasunetik. Ez dira munduko hoberenak, baina musikalki gehien adierazten dutenak izan daitezke. Fischer ez da zuzendari tekniko itzela, ez du ezertarako behar, barnean daraman musika irizpideak hain sakon eta garbi adierazteko teknikatik alde egin eta bere erara «erabiltzen» baititu musikariak. Musika ikasgai txalogarria izan zen erakutsitakoa, edozein ñabardura entzuleari oparitzeko argudioak maisuki jorratuz.

Irribarrearekin edonora irits daiteke, eta, honi lan egiteko desioa eta pasioa gehitzen bazaio, binomioa paregabe bihurtzen da. Hamar mila bider jo dute Anton Dvoraken Sinfonia, baina zuzeneko erakustaldian lehen interpretazioetan bizi den grina eta freskotasuna agerian utzi zuten. Beren instrumentuak jotzeko ilusioa dute, edonolako lanetik urrun daude, Fischerren intentzioetan buru-belarri murgiltzen direlako. Orkestra baten zoriontasunaren seinalerik leialenaren adibide dira. Opari honetan, Denes Varjon pianistak Bela Bartoken jolasguran eroso sentitu zen, teklatua jostailu bihurtuz, alai eta dibertigarri une oro. Fischerrek obraren sakontasuna hain ezaguna den Adagio religioso atalean txertatu zuen, hain malgu den orkestra hau intentsitatean errege dela adieraziz. Eskerrik asko hain musika ona, hain ondo eta hain gogotsu interpretatzeagatik, oso noizbehinka sentitzen den emate eskuzabala baita zuek eskaintzen duzuena.


Gerra dialektikari lotuta

Ukrainako Gobernuak eta oposizioak adostutako su-etenaren ostean, orain arteko jarrerari eutsi dio alde bakoitzakMendebaldeko ordezkariek gogortu egin dute Janukovitxen kontrako erretorika

Urakanaren erdigunea pasatuta, gatazkaren eta konfrontazioaren testuingurura itzuli da Ukraina. 24 orduko su-etena adostu zuten gobernuak eta oposizioko alderdiek «irtenbide baketsu bat» negoziatu ahal izateko, baina bakerik gabeko barealdia izan zen. Izan ere, iluntzera arte tiro edo granada hotsik entzun ez zen arren, alde bakoitzak bere diskurtsoari eutsi zion atzo, eta negoziazioak ez du fruiturik emanoraingoz. Tentsioa nabaria zen bi aldeen artean, eta kaleetan, su-etena errespetatu bazen ere, barrikada gehiago eraikitzeko baliatu zuten denbora protestariek.

Oposizioko ordezkariek, berriz, diskurtso bikoitza izan dute: alde batetik, erasorik ez egiteko eskatu diete matxinatuei; bestetik, gogortu egin dute Viktor Janukovitxen gobernuaren aurkako jarrera, gerra terminologia ere erabiltzeraino. «Bala eta tiro hotsen artean kalera atera behar badut, aterako naiz. Eraso egin behar dugu. Presidenteak ez badie gure nahiei erantzuna ematen, elkarrekin eginen dugu aurrera. Buruan tiro bat sartzen badidate ere, ez zait inporta», esan du UDAR Erreformarako Aliantza Demokratiko Ukrainarreko buru Vitali Klitxkok.

UDARekin batera, protesten alde egiten ari dira Batikvstxina eta Svoboda eskuineko alderdiak ere. Batikvstxinako alderdikoa da Julia Timoxenko lehen ministro ohia, eta kartzelan dagoen arren botere gehiegikeriagatik kondenatua, gobernuaren kontrako adierazpenak egin ditu bere webgunean: «Ez dago beste aukerarik: matxinadari ekin, diktaduraren kontra». Iragan den asteazkenean Kieveko istiluetan izandako hilketen erantzukizuna Janukovitxi leporatu dio lehen ministro ohiak, haren esanetan, presidenteak eman baitzuen tiro egiteko agindua. «Gure mutiletako hiru hil ditu, eta, beraz, aurrerantzean ezin da Ukrainako presidente izan. Hiltzaile bat da».

Timoxenkok, gainera, «laguntza» eskatu die Europako Batasuneko gobernuei eta AEBei, «diktadura agintetik kentzeko», eta, dirudienez, gobernu horiek aintzat hartu dute eskaera. Azken egunetan, gogortu egin da Mendebaldeko agintarien erretorika Janukovitxen eta Ukrainako Gobernuaren kontra.

Bruselak, adibidez, berretsi egin du asteazkenean Europako Batzordeko presidente Jose Manuel Durao Barrosok esan zuena. «Ukrainako egoera baretzen ez bada, herrialdearekiko harremanak berraztertu beharko ditu Europako Batasunak», adierazi zuen atzo EBko bozeramaile Oliver Baillyk. Europako Batzordeko kide Stefan Fulle Kieven izanen da gaur, gobernuarekin, oposizioarekin eta gizarte zibileko ordezkariekin solastatzeko.

Bruselak, izan ere, berebiziko interesa du Ukrainan, eta Moskurekin lerratuegi ikusten du egungo presidentea. Interes horren adibide da Catherine Ashton diplomaziaburuak iragarri duen elkarrizketa sorta. Heldu den astean izanen da, «egoera hurbiletik jarraitzeko eta, arazoari irtenbide politikoa emate aldera, EBren ahaleginak indartzeko».

Europako gobernu indartsuenek ere badute zeresana auziaren inguruan. Poliziaren indarkeriagatik «izularrituta» dagoela esan du, adibidez, Alemaniako kantziler Angela Merkelek, eta «manifestarien oinarrizko eskubide zibilak errespetatzeko» deia egin dio Janukovitxen gobernuari. Frantziako presidente François Hollandek, berriz, «gaitzetsi» egin zuen atzo «manifestazio baketsuen kontrako indarkeria».

Errusiako Gobernuko bozeramaile Dmitri Peskovek, aldiz, kezka adierazi du, «atzerriko gobernuak etengabe ari baitira Ukrainako barne aferetan eskua sartzen».

Gobernuaren etorkizuna

Egungo krisi politikoari erantzuna emateko, bilkura berezia eginen du Ukrainako Rada Gorenak (parlamentua) heldu den astean. Beste zenbait punturen artean, Nikolai Azarov lehen ministroa buru duen gobernuaren etorkizuna erabakiko da saio horretan. «Bilkura aretoetan ebatzi behar dira halako gaiak, eta ez kalean», adierazi du legebiltzarreko presidente Vladimir Rybakek.


'MICE', Miren Narbaizaren bakarkako estreinaldia

Napoka Irian hainbat urtez aritutako Miren Narbaiza abeslariak bakarkako ibilbideari ekin dio, 'MICE' proiektua lagun.

Miren Narbaiza bakarkako ibilbidean murgildu da, hainbat urtez proiekturik proiektu ibili ostean. Hala, MICE izenpean argitaratu zortzi kantu jasotzen dituen estreinako diskoa.

Bertan, orain arte egindako bideak emandako uzta ez ezik, gaur egun arte erakutsi gabe zeukana islatu du kantari eibartarrak.

Ekoizpen lanetan Joseba Baleztena (Sexty Sexers, Joseba B. Lenoir, Sumision City Blues) izan du gidari. Gainera, abestiak moldatzeaz gain, gitarraren, baxuaren eta teklatuaren hotsak gehitu dizkio grabazioari. Bateriaren ardura, berriz, Ilargi Agirre zarauztarrak hartu du, bestek beste, Perlak taldean eta Joseba B. Lenoirrekin aritutako musikariak. Bukatzeko, soinu lanak Iñigo Irazokik egin ditu.

Narbaizari dagokionez, aipatzekoa da, Ander Mujikarekin batera, Napoka Iriaren parte izan zela. Harrezkero, Perlak, Joseba B. Lenoir eta Dual Split taldeetan hartu du parte, baina talde-lanak denbora batez alde batera utzi eta, bakarkako bidaia abiatzeko ordua iritsi zaio.

Kontzertuak

MICEk hainbat kontzertu iragarri ditu hurrengo hilabeteetarako. Abenduaren 2an, adibidez, Donostian abestuko du, eta hilaren 5ean Durangoko Plateruena Kafe Antzokian.

Urtarrileko lehenengo hitzordua Amurrion dauka hilaren 12an. Horixe da, gainera, oraingoz urtarrilerako lotu duen kontzertu bakarra. Otsailean, ostera, hiru emanaldi eskainiko ditu: 1ean, Bilboko Kafe Antzokian; 4an, Durangoko Plateruena Kafe Antzokian, eta 22an, Gasteizko Eskilarapeko Soinuaken.


Tren Berdea gaur hasi da martxan, doan

Hirugarren urtez, Tren Berdea jarri dute martxan udalak, Arma Plaza Fundazioak eta Behemendik, Guadalupe fortea barrendik bisitatzeko. Larunbatero —irailera arte— erabili ahal izango dute herritarrek eta bisitariek, hiru eurotan. Gaur lehen eguna izanik, ordea, doan eskainiko dute zerbitzua. San Juan de Dios kaletik ateratzen da trena, 10:00etan, 12:00etan, 16:00etan eta 18:00etan.

Bestalde, fortea bisitatzeko aukera izango da, irailera arte, larunbatetan eta igandeetan. Larunbatetan goiz eta arratsaldez izango dira bisitak, eta igandeetan goizez (eta trenik gabe).


"Lehen, bigarren eta hirugarren mailako minen liga antolatzea anti-terapia da"

Zarauzko postalak. 36ko gerra. Herri hori bera du aztergai liburuak, baina fronte gunerik izan ez zuten herri askok pairatu zuten bidegabekeriaren ispilua ere bada. Hildakoak, iheslariak, ekonomikoki itoak, esklaboak, espetxetik etorri berritan jipoituak, langabeziara kondenatuak, diziplina militarrean hezitakoak, herritik kanporatuak, ezer barkatu ez zutenei barkatu beharrean hazitakoak… Horiek denak duindu ditu Amagoia Gurrutxaga Urangaren ahaleginak. Bildu dituen testigantza mordoa eta garaiko testuingurua fin-fin harilkatu izana, egin duen lan eskergaren seinale ditugu.

Ezagun da urtetako ahalegina dagoela liburuan. Zein izan zenuen abiapuntua?

Kazetaritzan hasi eta berehala, 1936ko gerrak gurean utzitako arrastoen bristadak ikusten hasi nintzen adin batetik gorako ia elkarrizketatu guztien kontakizunetan, eta gaiaren garrantziaz jabetzen hasi nintzen. Jende edadetuari entzuteko zaletasuna ere badugu. Jon Benitok ere, esaterako, bazuen interesa gaiarekiko, eta 2002ko bukaeran hasi ginen herriko jendeari elkarrizketak egiten. Testigantza liburu bat egitea genuen asmoa, baina asmo hori bazterrera utzi genuen. Aldiro, elkarrizketekin segitu nuen. Eta gaiari buruzko liburuak irensten. Zarauzko Udalaren enkarguz Euskal Memoria Fundazioak gaiari heldu zionean, liburua egitea proposatu zidaten.

Horrela sartu nintzen bigarren aldiz gerraren gurpil zoroan. Elkarrizketa gehiago egin eta entzun, liburu gehiago irakurri, egunkari zaharrak begiratu, artxibategietan arakatu... eta liburua hiru zatitan banatzea erabaki nuen. Lehena, altxamendu aurreko errepublika urteak; bigarrena, altxamendua gertatu eta frankistak herrira sartu bitartekoak; eta hirugarrena, faxisten menpeko lehen urteak.

Hari nagusiaren ondoan, testu lagungarriak ageri dira. Eta Maritxoren postalak.

Maritxo urteotako elkarrizketatuen memoria osoa da, anonimoki jende askok emandako benetako informazioa zabaltzeko fikzioko bitartekaria, postaletako Zarautzek ezkutatu izan duen Zarautz gordintasunean erakusteko.

Emaizkiguzu liburuaren datuak zifratan.

Dagoeneko aldatzen ari dira. Erreke eta falangistek herria hartu berriko egunetan Zarautzen desagerrarazitako bost pertsonaren izen-abizenak bagenituen, baita herriko kanposantuan exekutatu zuten miliziano ezezagun baten berri ere, baina toki eta modu berean beste hiru lagun hil zituztela jakin dut gerora. Orioko gainean hildakoak hiru zirela uste nuen, bost ote ziren esan didate duela egun batzuk. Epaiketa sumarioetan hiltzera zigortu zituzten seiren berri jaso dut, horietako bat garrotatu egin zuten. Eta herritik kanpo epaitu gabe exekutatutako zazpirena ere bai. Eta frontean, espetxean edo erbestean hildako 40tik gorakoena ere bai. Eta badakit ez daudela denak. Galtzaileen arteko bajez ari naiz, jakina, irabazleena ondo goratua eta zabaldua izan baitzen frankismo urte guztietan.

Beste zifra batzuk ematearren: erreketeak eta falangistak herrira sartu aurretik Zarauztik alde egin zuten 300dik gora herritarren izen-abizenak, 1937ko otsailaren 13an herritik bidali zituzten 63 emakume eta haurren zerrenda, Francoren kartzela eta esklabo sarean harrapatutako 200 inguru zarauztarrena... Esan behar da zerrenda horiek osatzeko lanaren parte handiena gerra galtzaile batzuek duela 35 urte egindakoa dela. Galtzaileen bizipenen nolabaiteko notario akta jaso zuten haiek. Eta zerrenda horretan erantsi beharreko izenak agertzen hasi dira.

Herriak terapia kolektiboa behar duela esan izan duzu. Nola egin liteke hori?

Ez dakit, ez bainaiz terapeuta. Dakidan gauza bakarra da herri honek gerra anker bat bizi izan zuela 1936ko uztailaren 18tik aurrera, eta 40 urteko diktadura etorri zela gero. Francok sobera denbora eduki zuen bere menpekoen pentsamendua moldatzeko. Eta kolaboratzaile andana, ez litzateke zaharrez hilko bestela. Francok nazional-katolizismoan zentzatutako haien bilobak eta seme-alabak gara, gutako asko haren hezkuntza sistemaren balioetan haziak eta heziak dira, izango ahal dugu zerbait aztertzeko, gure egungo gizartearen ajeak ulertzeko! Gure historia kolektiboa Espainiako 1978ko Konstituzioarekin hasi izan balitz bezala jokatzen dugu, ordea, aurreko krimenak, kriminalak eta minak existituko ez balira bezala. Minak azaleratzeko, ezagutzeko eta elkarri onartzeko garaia heldu dela errepikatzen ari garen garaiotan ere bai. Erabat inkoherentea da batzuen minak beste batzuenak baino gehiago merezi duela esatea. Lehen, bigarren eta hirugarren mailako minen liga bat antolatzea, nire ustez, anti-terapia da. Mina areagotzen du.

Zer esaten dizute zarauzterrek, liburua ateraz geroztik?

Denetarik. Askok, bazela garaia. Batzuek, ea zergatik ez dudan halakoren izena jarri. Besteek, kolaborazionisten eta Francoren jazarpen egituretakoen izen-abizenak jarri gabe ere azal zitekeela orduko giroa. Ezagutzen ez ninduen jende batek barre txikia egiten dit orain kalean, beste batzuek ez dakite ezer liburuari buruz eta, garrantzitsuena dena, informazio gehiago biltzeko ate txiki batzuk ireki zaizkit. Gustuko ez dutenek ez didate ezer esan.

Nolakoa zen Zarautz altxamendua baino lehen? Egizu postala.

Bost mila biztanleren bueltako herria. Nekazaria, kale baserriz betea baina altzarigintzan espezialdutako industriagatik ere ezaguna. Euskalduna eta kulturzalea, baina eskoletako eraztunaren zigorra bere buruari ematen ziona. Karlisten eta abertzaleen arteko lehia bortitzak markatua, baina integrismoan bat egina. Espainiako elite ekonomiko eta politikoko kideen uda leku; jauntxoen menpekoek altxatutako kostako herri.

Lekukotzak biltzen segitzeko webgunea ere zabaldu zenuten. Zertan da?

Webgunea informazioa osatzen segitzeko eta zabaltzeko tresna gisa planteatu dugu. Duela bi aste aurkeztu genuen liburua, pixkanaka joango gara hangoak eta liburuan sartu ezinda geratu zaizkidanen zatiak horra ateratzen. Duela hamar urte egindako hainbat elkarrizketa luze lantzeko ditut oraindik; aurkezpenaren ondotik egin ditut pare bat elkarrizketa; agiri batzuk jaso ditut eta gehiago etorriko dira. Hau ez da nire ogibidea, lan honi ezin diot nahi nukeen denbora guztia eskaini, baina ahal den neurrian egitea da asmoa.

Galtzaileen eta biktimen kasuan argiago dago, baina zein da hainbesteko bidegabekeria entzun eta jaso izanaren konpentsazioa zuretzat? Zein du alde txarra?

Gertatu zenaren puzzlearen ahalik eta piezarik gehien batzeak obsesionatu nau. Sinetsita nago beraien iragana eta neure, geure orainaldia erabat lotuta daudela, iragan horren oinordeko ere sentitzen naiz. Gure etxean bada birraitona karlista bat, bada fusilatu baten biloba, bada abertzalea zela ezkutatzen bizi izan zen aititea, bada tiroa aldenik alde buruan jo eta herriko plazan ikusgai utzitako makis gaztearen irudia ahaztu ezinda hazi zen gurasoa... Uste dut guztien zergatiak ulertzeko gogoak ekarri nauela liburu honetara, beste hamaika elkarrizketetara eta irakurketetara eraman nauen modu berean. Terapia osasungarria izan da alde horretatik niretzat, aberasgarria da hainbeste pertsona eta bizipen ezagutzea.

Pieza batzuk betirako galdu direla eta inoiz ez ditugula jasoko onartzeak, berandu ailegatu naizeneko pentsamendua uxatzeak, gure memoria ezabatzeko mekanismoak oraindik ere oso indarrean dauela irensteak, horrek eman dizkit lanak batez ere. Exekutatu baten ilobak ez zekien hil zioten osabaren izenik ere. Nire adinetik beherako zarauztarrei galdetu, eta ia denek esango dizute herrian ez zela ezer gertatu 36ko gerran eta ondorengo urteetan. Hori da gerra irabazleen garaipen nagusia: horren kontzientzia ezabatzea.

Iraganaz hainbeste gauza ikasi eta gero, nola ageri zaizu orain zure bizilekua, Zarautz? Zer balantze egiten duzu gaurko egoeraz, ikuspegi horretatik?

Hondartzako postalari begira segitzen du, neurri batean; eta kanpotarrei hain harrigarria egiten zaion euskalduntasunak gerra aurreko euskaltzaleen oinordekotza parte bat ere baduela uste dut. Oraingo egoeraren balantzeari buruz, lehen esan dut puzzlea osatzeko ahalegina dela liburua. Puzzle horretan zauri erraldoi bat ageri da, eta bada garaia zauriei garbitzen eta arnas hartzen uzteko. Ezin dugu Franco hil osteko akats bera errepikatu, ezin dira justizia eta egia batzuentzat bakarrik eskatu.

Daukazun esperientzia kontuan hartuta, egingo ote zenuke antzeko lanik beste herriren batean?

Oraintxe bertan, egia esan, ez dut halakorik buruan. Liburuaren azken idazketa, familia eta lana uztartzea oso zail egin zait, eta oraindik neke puntu bat ere badaukat. Egun osoko lanean ari naiz Berria-n, webgune bat daukat elikatzeko eta bi ume ere bai. Denbora behar da herri arrotz batean kokatzeko, jende interesgarria identifikatzeko eta gertukoen bitartez elkarrizketak lortzeko. Eta denborak urre gorriak baino gehiago balio du lan hauetan, zuzeneko lekuko oso gutxi geratzen delako bizirik eta ahalik eta azkarren egin behar zaizkielako elkarrizketak. Uste dut herri guztietan hasi behar luketela testigantza bilketa lanetan, ahalik eta azkarren. Gero gerokoak. Dagoeneko hasi dira herri askotan, eta hori da bidea.


Eskoletan ilunpean dagoen ikasgaia

Gure eskoletan sexu heziketa oso mugatuta dago. Ordu kopurua mugatua da, instituzioen parte-hartzea ere bai eta legeriak ere ez du laguntzen mugak gainditzen, alderantziz. Sexologoek ahal dutena egiten dute, baina garbi dute zer egin nahi duten: haurrak sexuetan hezi.

Mugaz alde batean zein bestean, sexu heziketa mugaz inguratuta dago. Frantziako Estatuan eta, beraz, Ipar Euskal Herrian, sexu heziketa eskola curriculumaren parte da 1973tik. Baina, orotara, ikasleek 30-40 orduko prestakuntza jasotzen dute derrigorrezko hezkuntza osoan. 2013ko irailean gobernu zentralak les ABCD de l’égalité (Berdintasunaren ABCD) programa abiarazi zuen eskolan genero estereotipoak ahultzeko asmoz. Dena den, ez dirudi iritzi publikoa sexu prestakuntza indartzearen alde dagoenik. Duela zazpi urte Parisen ZiziSexuel erakusketa zabaldu zuten lehenengoz, haurrei zuzendutako sexuari buruzko ekimen didaktiko interesgarria. Ia Europa osoa ibili du erakusketak eta berriki Parisera itzuli denean duela zazpi urte baino polemika handiagoa sortu du; hasieran zenbait elkarte katolikok eta kontserbadorek 8.000 sinadura jaso zituzten erakusketaren aurka eta itzuleran 40.000ra iritsi dira.

Eta hala ere, sexu heziketaren egoera hobea da Hego Euskal Herrikoarekin alderatuta, ofizialki behintzat. Espainiako Estatuan sexu heziketa 1990ean azaldu zen lehenengoz (LOGSE), Osasun Hezkuntza zehar lerroko ikasgaiaren baitan. 2006an LOEk ikasleek gizarte bizitzarako gaitasunak jasotzea proposatzen zuen, baina ez zituen sexu heziketari buruzko eduki espezifikoak jasotzen Herritartasunerako Hezkuntzan planteatutakoez harago. 2010eko sexu eta ugalketa osasunari buruzko lege organikoak dioenez, botere publikoek informazio eta heziketa afektibo-sexuala bermatuko dute hezkuntza sistemaren eduki formal guztietan. Baina legearen alderdi hori ez da garatu eta orain LOMCEk sexu heziketaren arrasto urri guztiak ezabatzen ditu hezkuntza curriculumetik.

Ikastetxeen erabakiz

Ondorioz, Harremanak taldeko Olatz Berastegi sexologoaren arabera, “sexu heziketa ikastetxeen esku dago eta gehienetan beraiek erabakitzen dute prestakuntza hori nola egin”. Sexu heziketa eskaintzea erabakitzen dutenek kanpoko sexologoak kontratatzen dituzte 6-8 orduko ikastaroak eskaintzeko. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako hiru ikasturteetan, guztira, 30 ordu eman ohi dituzte eta, zenbaitetan, Lehen Hezkuntzan beste 6 ordu. Hortaz, derrigorrezko hezkuntza osoan 0-36 ordu bitartean eskaintzen zaizkio. Espainiako Estatuan 15 eta 24 urte arteko gazteei egindako inkestan, soilik %46k erantzun zuen ikastetxean sexuari buruzko informazioa jaso zuela. Hego Euskal Herriko datu espezifikorik ezean, Olatz Berastegik dio EAEko egoera Estatuko gainerako lurraldeetakoa baino hobea dela; Nafarroari dagokionez ez da hain baikorra.

Instituzioak ere beren hondar alea ekartzen hasi dira: “Gehienbat Gipuzkoan berdintasunaren gaiak indarra hartu du eta udal askok herriko eskolei ikastaroak eskaintzen dizkiete. Baina nagusiki berdintasunaren eta indarkeriaren prebentzioaren inguruan jarduteko”.

Eta oro har gero eta ikastetxe gehiagok erabakitzen du sexu heziketako programak kontratatzea. “Baina maiz egiten dutela esan ahal izateko kontratatzen gaituzte”, dio sexologoak, “eta batzuek ordu gutxitan eta are diru gutxiago ordainduta gauza asko ematea nahi dute”. Horrek konkurrentzia ekarri du, eta ez beti leiala. “Zenbaitek prezioak asko jaisten dituzte eta doako orduak eta bestelako eskaintza bereziak proposatzen dituzte. Horrek, azkenean, gure lanbideari eta, oro har, sexu hezkuntzari kalte egiten dio”.

Nahi eta ezin

Ikastetxeek sexologoei programak eskatu ohi dizkiete beren zerbitzuak kontratatzerakoan zer eduki emango dituzten jakiteko. Baina ordu kopuru mugatua izanik, “askotan urgentziazko gaietara mugatu behar dugu eta eduki asko alde batera uzten ditugu. Sexologoek garbi dugu zer landu nahi dugun, baina ez da erraza”.

Material didaktikoari dagokionez, gero eta iturri gehiago dago: sexologia elkarteak, telebista saioak, unibertsitateak… etengabe eduki didaktikoak sortzen ari dira. Baita bestelako elkarteak ere; 2014an, esaterako, Stee-Eilas sindikatuko LGBTI taldeak sexu aniztasuna lantzeko unitate didaktikoa prestatu du, eskoletatik homofobia uxatzea helburu. “Gero, noski, guk eman beharreko edukiak adinaren arabera prestatu edo egokitzen ditugu”, dio Berastegik.

Arazoa ez dago sexuari buruzko ikas material espezifikotan, gainerako ikasgaietan erabiltzen direnetan baizik. Sexu heziketa oso kontzeptu zabala da (praktikan era mugatuan landu arren) eta ikasgai gehienak ukitzen ditu. Esaterako, “matematikako testuliburuetan, problemak planteatzerakoan, generoari dagokionez oso adibide estereotipatu eta desegokiak erabiltzen dituzte maiz”. Hortaz, nahiz eta gero eta material berezi gehiago dagoen sexu ikastaroak eta tailerrak prestatzeko, gainerako ikasgaietako materialak, maiz, desegokiak dira sexu hezkuntzarako eta “irakasleak ere, oro har, ez daude horretarako behar bezala prestatuta”.

Sexologoen prestakuntzari dagokionez, esan beharra dago sexologiako goi mailako ziklo osoa Europako unibertsitate bakarrean eskaintzen dela, Lovainan (Belgika). Hau da, sexologiako karrera egin nahi duenak hara (edo Quebecera) joan behar duela. Bestela psikologia, pedagogia, antropologia edo dena delako karrera egin eta gradu ondoko ikasketak erantsita jasotzen dute prestakuntza sexologoek. Esan beharra dago, gradu ondoko ikasketa horien aukera gero eta zabalagoa eta hobea dela, eta ondorioz eskoletan sexu heziketa eskaintzen dutenen prestakuntza, sortzen dituzten materialak… ere hobetzen ari direla.

Eredua iristeko dago

Hego Euskal Herrian sexu heziketaren egoera kaskarra dela ikusi dugu. Ipar Euskal Herrian ere ez da askoz hobea. Orduan, ba al da herrialderik sexu hezkuntza eredugarria eskaintzen duenik? Alde handia dago herrialde batetik bestera. Portugalen, esaterako, biologiari lotutako curriculumaren baitan dago nolabait. Finlandian ere gai sexualak biologiari lotuta daude Lehen Hezkuntzan, eta aurrerago edukiak zabaldu arren, osasun gaietara mugatuta daude. Alemanian derrigorrezko sexu heziketak eduki zabalagoak jasotzen ditu eta zenbait elkarte erlijiosok horren aurka egindako salaketak atzera bota zituen, lehenik Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak eta, ondoren, 2011n, Europako Giza Eskubideen Auzitegiak.

Sexu heziketa programarik egokiena aurkitzeko Suediara jo beharko genuke. Eskandinaviako herrialdeko eskola hezkuntzan sexu heziketa 1956tik da derrigorrezkoa. Haurrak 7 eta 10 urte bitartean hasten dira sexu eskolak jasotzen eta derrigorrezko zikloak amaitu bitartean eskaintza zabaldu egiten da. Hainbat ikasgaitan txertatuta dute sexu heziketa, eta ez soilik biologiari edo osasun kontuei lotuta; historian ere sexuaren gaia lantzen dute.

Alde handia dago herrialde batetik bestera. Baina alde are handiagoa sexu heziketa gaur egun denaren eta izan beharko lukeenaren artean. Sexologoek sexuen hezkuntza baitute jomuga. Gaur egun, eskaera mugatuak hala aginduta, gaixotasunen nahiz tratu txarren prebentzioan edo praktika sexualetan oinarritzen dira edukiak. Ondorioz, sexologoak dio: “Sexuaren inguruko mezu ezkorra helarazten zaie haur eta gazteei: arriskutsua dela, kontuz ibili behar dutela…”. Jakina, lege babesa lortuta, ordu kopurua handituta, material didaktikoak (guztiak) hobetuta eta irakasleak ondo prestatuta, aurrerapauso nabarmenak emango lirateke.

Baina gakoa oinarrian dago, sexuaren kontzeptu hertsi hori aldatzean datza. Sexuen hezkuntza kontzeptu osoago horrek utopikoa dirudi, baina Olatz Berastegik argi pixka bat erantsi dio sexu heziketaren argazki ilunari: “Mugak muga, azken urteetan sexuen hezkuntza pixkanaka zabaltzea lortu dugu, neskez eta mutilez hitz egiten hasi gara, identitateaz, gure arteko harremanez”.

«Bakoitza gustura bizi dadila emakume edo gizon gisa»

Efigenio Amezua (Palentzia, Espainia, 1941), Sexologian doktore da 1971tik. Titulua, jakina, Lovainan (Belgika) eskuratu zuen, oraindik ere Europa osoan sexologiako karrera eskaintzen duen unibertsitate bakarrean.

Espainiako Estatuko sexologiako profesionalen jardunaldi batzuetan Amezuak emandako hitzaldiaren zati batzuk jaso ditugu: “Sexu heziketaz ulertzen denaren egungo egoera orokorraren azterketak oinarrizko akats bat du euskarri: giltzarri gisa sexua erabiltzea eta, hala, sexualtzat jotzen den guztia genitalari buruzkoa da.

(...) Garrantzitsua da zuhaitzek ez dezatela basoa ikustea eragotzi eta, halaber, genitalaren zuhaitza basoarekin berarekin ez nahastea.

(...) Sexu heziketa sexuen heziketatzat dut. Sexuena, pluralean eta ez sexuarena, singularrean, genitalaren sinonimo gisa. Sexu heziketa, niretzat, beste ezer baino lehen, subjektuen identitatearen heziketa da: bakoitza gustura sentitu eta bizi ahal dadila emakume eta gizon gisa. Horixe litzateke muina. Gainerakoa hortik abiatuta soilik uler daiteke. Inbaditzen gaituen sexu heziketa delakoaren zati handi bat brikolaje hutsa da. Baliozko muin nagusitik etengabe arreta galaraztea. Huskeriatan behin eta berriz galtzea, nagusiena hondakinen artean utzita.

Esan dut sexu heziketaren funtsezko erreferentzia subjektuen identitatea dela eta horri buruzko baieztapen batzuk nabarmendu nahi ditut. Lehenik, identitate hori subjektua maskulinotzat edo femeninotzat biografikoki –eta ez soilik biologikoki– egituratzen duten sentsazioen, emozioen, sentimenduen, afektuen bidez –hau da, bizipenen bidez– taxutzen da. Horrek esan nahi du identitatea, halabeharrez, sexuduna dela. Edo, bestela esanda, sexualitatea identitatearen beraren parte dela.

Bigarrenik, identitate horrek ezin du generikoa edo generokoa izan, indibiduala eta konkretua baizik, hau da, norbanakoarena. Norbanakoa espezie generiko edo gizarte baten parte izanik, rol, funtzio eta estereotipo generiko eta publikoak egokituko dizkiote; baina haren identitatea ez da eztabaida publikokoa, intimitatekoa baizik.

Eta, azkenik, identitate horren muin intimoenean kokatzen da bere sexualitatea. Garbi dago intimitatearen kutsu moral eta konduktualaz abusatu dela. Egiten dena izaerari eta bizipenei gailendu zaie. Praktikak (gehienetan genitalak edo perigenitalak, sexuarekin obsesionatutakoen irizpideei dagokien moduan) gehiegi nabarmendu dira eta sexu identitatea intimitatez hustu da.

Zenbait sektoretan erro sexual hori saihesteko eta generoaren erroaz ordezkatzeko joera dago egun; alderdikoia izateaz gain, identitateentzat arriskutsua ere izan daiteke hori.

Azaldutakoak adierazten duenez, sexu heziketak, hau da, sexuenak, ia ez du zerikusirik gaur egun inbaditzen gaituenarekin. Gaixotasunen prebentzioa, haurdunaldiak saihestea eta antzekoak osasun edo gizarte ekintzak besterik ez dira, merituzkoak eta beharrezkoak, baina zerikusi gutxi dute subjektuen errealitate sexualarekin.

Beharbada horregatik sexu heziketa moden eta larrialdien arabera balantzaka dabilen efemeride gorabeheratsua besterik ez da. Heztea, funtsean, balioak aurkitzeko subjektuek dituzten gaitasunak bultzatzea, piztea eta akuilatzea baldin bada, horra hor balio bat: sexuen egintza. Eta balio horrekin bat egitea garrantzitsua bada, sexual abizena duena heziketak berez dagokion balio espezifiko horrekin bat egin beharko luke. Bestela, besterik gabe, osasun edo gizarte heziketaz hitz egin genezake.

(...) Heziketa ororen xedea maila igotzea da, zuhaitzek basoa ikustea eragotzi ez dezaten. Informatzea testuinguruan kokatzea da. Eta genitalak subjektuen osotasunean kokatzea, eta subjektuak beren sexuetan kokatzea, sexu heziketa egitea da, hau da, sexuen heziketa.

(...) Genitalak basoko zuhaitzak dira, ez basoa bera”.

Hitzaldia 1995ean eman zuen Amezuak, hau da, duela ia 20 urte, baina haren hitzek ez dute gaurkotasunik galdu. 20 urtetan gizarteak eta hezkuntza sistemak, oro har, ez dute diskurtso hori barneratu, eta sexu heziketaren hutsune nabarmenak bere horretan daude. Hala ere, sexologoak, denbora eta baliabide urriek uzten dieten neurrian, sexu heziketaren egungo zirrikitu estua baliatzen hasiak dira sexuen heziketa, Amezuak aldarrikatzen duen hura, pixkanaka ikasgeletan txertatzeko.


Larri zauritu da txirrindulari bat Oñatin, autobus batek harrapatuta

Istripua San Prudentzioko biribilgunean jazo da. Zauritua Gasteizko Santiago ospitalera eraman dute. Zornotzan ere beste istripu bat izan da, eta bi lagun zauritu dira.

35 urteko txirrindulari bat larri zauritu da astearte arratsaldean Oñatin (Gipuzkoa), autobus batek harrapatua, Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakitera eman duenez.

Iturri horren arabera, ezbeharra 17:00ak aldera jazo da, GI-2630 errepidean, San Prudentzioko biribilgunean; bertan, autobus batek zikloturista bat harrapatu du, eta ibilgailuaren azpian geratu da berori.

Anbulantzia bat bertaratu da, eta zauritua artatu dute, oraindik autobusaren azpian zegoela; izan ere, askatzeko lanak zailak izan dira.

Azkenean, suhiltzaileek lortu dute biktima ateratzea eta ez dute erabili behar izan askatzeko material berezirik. Gerora, zauritua larri eraman dute Gasteizko Santiago ospitalera.

Beste istripu bat, Zornotzan

Bestalde, arratsaldeko bostetan ere, beste istripu bat jazo da N-634 errepidean, Zornotzan. Renault Kangoo batek eta Toyota Auris batek elkarren aurka egin dute talka, zuzen-zuzenean; ikertzen ari dira zergatik.

Talkaren ondorioz, bi gidariek, 38 eta 47 urtekoak eurak, zaurituta daude, eta Galdakaoko ospitalera eraman dituzte anbulantziaz.

Biktimak artatzen zituzten bitartean, ibilgailuak errepidetik kentzen ari zirela, Ertzaintzako agente batzuk zirkulazioaz arduratu dira; Donostiarako erreia itxita zegoenez, beste bide batetik joateko esaten zieten gidariei.

Ezbeharrak hainbat auto-ilara eragin ditu, ibilgailuak errepidetik irten eta errepidea garbi egon arte.

Ilarak, Irunen

Gainera, zirkulazio-maila handiak, batez ere kamioienak, ilarak sortu ditu AP-8 autobidean, Irunen, Biriatoun, Ipar Euskal Herrirako noranzkoan. Bost kilometroko ilarak ere izan dira.


Elkarrizketa irekia

Galdera Batzordeko kideak aurkeztu genituen Zumarragan otsailaren 13an egindako aurkezpenean. Izaera, adin eta ezaugarri anitzetako 27 kidek osatzen dute galdera erabakitzeaz arduratuko den batzordea. Euren lana oinarritzeko, bideari lehen bultzada emateko, elkarrizketa irekia egin genuen otsailaren 27an Idiazabalen. Bertan bildutako 200 lagunek eztabaida irekia egin zuten taldeka, eta talde bakotzean akta jaso zuten, parte- hartzaileek esandakoaren mamia laburbiltzeko. Egun horretan jasotako 16 aktak Galdera Batzordeak eskuratu ditu eta kontuan hartuko dute ekainean egingo den galdera adosteko. Apirilaren 9an jakinaraziko dugu zein izango den galdera. Argi dugu, dena den, galdera eta erantzuna baino askoz aberasgarriagoa dela Idiazabalen eta Galdera Batzordearen barruan izandako eta izango diren elkarrizketak. Elkarrekin era irekian hitz egitea, elkarbanatzea, adostea; elkarrekin egitea bidea.


“Ezker abertzaleak eskatuta, hainbat gauza egin ditugu Madrilen"

Diputatu jeltzalearen arabera, herritarrek ulertu egin dute EAJk PPrekin Madrilen eginiko akordioa. Alor ekonomikoan lorturikoaz gain, uste du ateak zabal ditzakeela "beste gai batzuetan ere" urratsak egiteko.

Hona hemen BERRIAk bihar argitaratuko duen elkarrizketaren pasarte batzuk:

“Uste dut, oro har, euskal gizarteak ondo ulertu duela zer egin dugun, akordioak neurri oso onuragarriak dituelako Euskadirentzako. Hori edonork ikus dezake”.

“Hainbat arlotan diferentzia handiak dauzkagu; bakegintzan, adibidez. Eta ez dut uste gai horietan akordio zabal baterako lekua dagoenik; ez, behintzat, gaur egun”.

“Niri hemen PDCAT eta ERCko parlamentariek zorionak eman dizkidate, eta akordioa ulertzen dutela esan didate. Kritika batzuk ez ditut oso ondo ulertzen. Kataluniaren arazoa diru kontu bat da ala naziotasun arazo bat? Bigarrena, ezta?”.


Xabier Olanok eta Garazi Iturraldek Udalaren omenalditxoa jaso dute

NOAUA!ko Kulturaldiaren harira, hitzaldia eskaini dute gaur Sutegin Xabier Olanok eta Garazi Iturraldek. Duela gutxi, Munduko Txapeldun izan dira Euskal Herriko selekzioarekin. Hori dela eta, Udalak oroigarri bana eman die. Mertxe Aizpuruak eskerrak eman dizkie herriaren izenean. 2011ko azaroaren 11n.


Aukerak eta baldintzak

Erraztik dioenez, elkarrizketa mahaia eratzeko ez da beharrezkoa indarkeria ez egotea, baina bai akordio garairako.


Erostarbe Promozio txapelketako ligaxkara sailkatu da

Xabier Erostarbe pilotari urretxuarra eta Ugalde Promozio txapelketako ligaxkara sailkatu dira. Dario eta Irustarekin berdinduta gelditu dira, baina beraien arteko partida irabazi zutenez, sailkatzea lortu dute. Beraiekin batera, Agirre-Iturriaga, Etxeberria-Jaunarena eta Peña II-Erasun bikoteak sailkatu dira.


Rufinori berriz:

( Joxan Rekondo, Alkatea. ) 2003ko oharkizunaren esanahia -politikariak agertu ez zitezena pelota finalean- guk eman dioguna ez bada, inork ez digu oraintsu arte hori azaldu. Zalantza haundiak ditut, gainera, polemika hau denik 2003ko oharkizun hura indargabe uzten duzula esateko modurik egokiena. Orduan, mezulari ezberdinak bidali bazenizkidan ere, zu zerorri etorri zinen neregana mezua aurrez aurre esatera. Nere ustez, bide bera erabili behar dugu gauzak bere onera ekartzeko. Ez al gara gauza izango ba gizalegez ulertu- ezintasun hau konpontzeko?


Irudietan: Atzoko ilunabarra

Lorentxo Portularrumek kolore gorriko Zarautz eta Getaria aldea harrapatu ditu kamerarekin astelehen ilunabarrean.


«Nafarroa Arenako frontoiak ezin dio kalte egin Labriti. Final formatuak bilatuko ditugu Arenarako»


Asteburu honetan emango diete hasiera Euskal Jaiei Ordizian

Gipuzkoako Aldundian gaur goizean egin duten agerraldian erakundeetako ordezkariak. Janire Arrondo

Bihar hasi eta hurrengo igandera bitarte Euskal Jaietan murgilduko da Ordizia. Aurreko urteetan bezala, egitaraua oparoa izango da, udala eta herriko elkarte zein eragileen artean osatua.

Bihar arratsaldeko 17:30etatik aurrera Plaza Nagusian kuadrillen arteko herri kirol lehiaketa egingo da Emaneurrek antolatuta eta egun osoan zehar burruntzian erretako “txerri jana” 21:00etako finalaren ondoren. Gauean 23:00etatik aurrera Gozategi taldea arduratuko da festa giroa jartzeaz. Igandean berriz, Jubilatuen Eguna ospatuko dute egun osoko egitarauarekin.

Asteazkenean, egun handia

Zalantzarik gabe asteazkena hilak 11 izango da egunik handiena; aparteko azoka eta latxa ardiaren esnez egindako gazta-lehiaketa izango dira eguneko ekitaldirik garrantzitsuenak.

Gipuzkoako Aldundiaren egoitzan emandako prentsaurreko batean egin dute Euskal Jaien aurkezpen ofiziala erakundeetako ordezkariek. Bertan bildu dira Ordiziako alkate Igor Eguren, Aldundiko Nekazaritza eta Landa Garapen diputatu Koldo Lizarralde; Idiazabal Gazta Jatorri Izendapeneko presidente Jose Mari Uztarrotz; Kutxabankeko Gizartekintzako ordezkari Mikel Mendarte; eta gazta lehiaketaren epaimahaiburu Juan Mari Arzak.

Latxa ardien esnez egindako gaztaren XL. lehiaketa izango da aurtengo azokan egingo dena. Uztarrotzek berak azaldu duen bezala «gaztagileen ametsik handiena da Ordizian podiuma egitea». Idiazabal Gazta Jatorri Izendapeneko presidenteak nabarmendu du aurtengo udaberriko «giro kaskarrak» kalte egin diela artzainei; «sei hilabete euritan emanda ardiei etxean eman behar izan zaie jaten eta jatekoa neurtu beharra dago dituen prezioak direla-eta», esan du. Lehiaketa, berez, goizeko 10:30ean hasiko da. Juan Mari Arzak lehendakari dela, hainbat sukaldarik, gastronomia-adituk eta kazetarik osatuko du epaimahaia. Eguerdiko 13:30ak aldera jakingo da artzain irabazleak nor diren eta, ondoren, saritutako gazten enkantea egingo da. Beti-Alairen ondoko pilotaleku txikian, 2003. urteaz geroztik gazta-lehiaketan irabazle izan diren artzainen gaztak jarriko dira salgai.

Azokan bestelako lehiaketak ere antolatu dira: fruitu eta barazki lehiaketa, Gipuzkoako piriniar arrazako behi-azienda lehiaketa eta Plaza Nagusian astero postua jartzen duten baserritarren Aipamen Berezia. Aldi berean, hainbat erakusketa izango da: perretxikoak, euskal oiloa eta nekazal tresneria zein makinaria. Ordiziako Euskal Jaiei buruzko informazio osoa www.ordiziakoazoka.com web orrialdean dago.


Elkarbidean programan izena emateko aukera ostiralera arte

Urtero bezala, Elkartu (Gipuzkoako Gutxitasun Fisikoa duten Pertsonen Federazio Koordinatzaileak) 2013. urterako Espainiara opor bidaiak antolatu ditu, Gipuzkoako Aldundiko Gizarte Politikarako Departamentuarekin batera.

Maiatzetik irailera arte, Salou, Benidorm edo Teneriferako opor bidaiak antolatu dituzte Elkartu eta Aldundiak elkarlanean, gutxitasun fisiko, organiko edo sentsoriala duten pertsonentzat. Programa honetan ezintasunen bat duen 16 urtetik gorako pertsonek har dezakete parte.

Behar berezi edo gutxitasun handia jasan eta mugikortasun arazo larriagoak dituztenek, edo behar bereziak dituztenek, lehentasuna izango dute. Eta oinarrizko beharrak betetzeko beste pertsona baten laguntza behar dutenek, laguntza hori emango dion pertsona baten izena eman beharko du.

Programa honen inguruko informazio gehiago nahi izanez gero www.elkartu.org webgunera jo daiteke, 943 31 67 70 telefonora deitu, elkartu@elkartu.org e-postara idatzi edo Zumaiako Udaleko Gizarte Zerbitzuetara jo (Branka).


Haritz Arrizabalaga: “Zubietarren proposamenak entzun nahi ditugu”

Herri bilera egingo dute hurrengo astean Zubietan. Haritz Arrizabalaga alkateak azaldu digunez, “herritarrekin batera zehaztu nahi ditugu hurrengo urteetarako egitasmoak”.

NOAUA! Udaberrian osatu zen egungo Herri Batzarra. Nolakoa izan da lehen hilabete hauetako martxa?

Haritz Arrizabalaga: Samurra ez da izan. Gai hauetan ez dugu inolako eskarmenturik eta oraingoz ikasten ari gara. Ikasten eta eguneroko beharrei erantzuten. Batzarrean sartu ginenetik hona, martxan zeuden proiektuak kudeatzen jardun dugu. Azken uneko beharrei erantzuten aritu gara hilabeteotan. Orain, aurrera begira jarri eta lanean hasi nahi dugu.

Gainera, hautatuak izan zineten guztiak lehen aldiz ari zarete batzarkide lanetan, ezta?

Bilera batzuk egin genituen aurreko batzarkideekin eta asko lagundu digute, baina egunerokotasunean bakarrik gaude. Usurbil eta Donostiako Udalekin harremantzeko garaian ere berdin gabiltza, ikasten.

Usurbilgo Udalarekin akaso errazagoa da, udal txikia izanik harremanak gertukoak direlako. Donostian aldiz, burokrazia gehiago dago eta edozein mugimendu txiki egiteko ere, gehiago kostatzen da.

Hasi berri dugun urteari dagokionez, zeintzuk dira burutu nahiko zenituzketen egitasmoak?

Ideia batzuk baditugu lehendik. 2017an, EMUNek partaidetza prozesu bat gidatu zuen Zubietako herritarrekin batera. Txosten horretatik ideia eta egitasmo batzuk errekuperatu ditugu. Otsailaren 25eko bilera, hain zuzen, horretarako propio antolatu dugu: Zubietaren inguruko diagnosia egiteko eta azken urteotan sortu diren beharrak zeintzuk diren zerrendatzeko. Behin hori eginda, herritarrekin batera zehaztu nahi ditugu aurtengorako egitasmoak.

Udaletxeetan bezala, Herri Batzarrean ere lau urtekoak izaten dira legealdiak. 2019-2023 epean, zeintzuk izango dira erronka nagusienak? Hori ere datorren asteko bileran landuko al duzue?

Hori da gure asmoa. Datozen 3-4 urteei begira, zubietarrek dituzten beharrak zerrendatzea, eguneratzea eta adostea.

“Komunikazioa hobetzeko bideak adostu nahi ditugu”

Etorkizuneko Zubietaz hitz egiteko herri bilera iragarri duzue. Otsailaren 25ean asteartea, arratsaldeko 18:30ean Kaxkapen.

Elkar ezagutu nahi dugu. Hori ere bada datorren asteko bileraren helburu garrantzitsu bat. Herri Batzarraren eta zubietarren artean egon litekeen distantzia ahalik eta gehien murriztu nahi dugu. Komunikazioa hobetu eta arintzeko bideak adostu nahi ditugu.

Bilera partehartzailea izango denez, hurbilduko direnek pentsa dezatela Zubietaren etorkizunerako zer nahi duten. Guk gure asmoak zeintzuk diren aipatuko ditugu. Dena den, zubietarren proposamenak entzun nahi ditugu. Legealdiko erronka nagusiak denon artean zerrendatu nahi ditugu. Behin hori eginda, 2020rako premiak eta lehentasunak zehaztuko ditugu.

Iazko udaberrian hautatuak izan ziren kide guztiak lehen aldiz ari dira Zubietako Herri Batzarrean lanean. Otsailaren 25ean asteartea, 18:30ean batzeko deia egin dute. Kaxkapen elkartuko dira.


Master30 kategorian Espainiako Orduko errekorra egiten saiatuko da Ibon Urtiaga

Ekainaren 6an Valentzian du hitzordua Transbidasoa taldeko txirrindulari beteluarrak

Afizionatu mailako Transbidasoa txirrindulari taldean ari den Ibon Urtiaga, 39 urteko beteluarrak erronka handia jarri dio bere buruari. Hain zuzen, ekainaren 6an, Valentziako Luis Puig Belodromoan, Master30 kategoriako Espainiako Orduko errekorra gainditzen saiatuko da. Gaur egun errekorra 43,078 kilometrotan dago. Info +


Abiadura handia eta kalitatea, palisten arteko partidan

Martxoaren 8arekin bat egin da, pasa den igandean, emakumeen gomazko paleta partida jokatu zuten Agustina Otaola pilotalekuan. Partida bizia, abiadura handikoa eta maila altukoa igandekoa, Galdosek eta Mendizabalek Irazustabarrena eta Arrietaren aurka jokatu zutena; markagailua 24-30 gelditu zen, azkenean, bigarren bikotearen alde.

Pilotaren Txokoa Torneoko finalean berriz, txapela lortu zuen larunbatean EPLEko Mikel Aranguren pilotariak Senior Mailan Xabi Sancho usurbildarrarekin bikotea osatuta; 22-6 utzi zuten markagailua Exposito eta Irazustabarrenaren aurka jokatutako partidan.

Gipuzkoako Trinkete txapelketako finalean, berriz, ez zuten lortu EPLEko Azpiroz eta Chiapuso manistek txapela etxera ekartzea. 31-40 amaitu zuten partida Iruran Hernaniko Alvarez eta Pagolaren alde. Borroka gogorra izan zuten partida osoan zehar, baina ez zuten garaipena lortu. Txapeldunorde izanik, asteburuan datorren denboraldirako lehen mailara igo edo ez erabakiko duen promozio partida bakarra jokatu beharko dute EPLEkoek.

Chiapuso eta Azpiroz partida ostean.


Auzo bat antzerkiarentzat

Lautan Hiru antzerki laburren jaialdia egingo dute Bilboko Zazpikaleetan. Euskaltzaindiak, Cafe Bar Bilbao tabernak, Bira kulturguneak eta Zazpi Katu gaztetxeak antolatu dute. Hilaren 31n hasiko da


Sentitu ahala idatzitakoak

Marisa Arruabarrenak sentimendu biziz bete du gaur kultur etxeko aretoa, eta sentimendu biziz bete ditu bere aurrenengo liburuko orriak ere, Elene Tamayoren marrazkiekin jantzita. Gaur aurkeztu du Ezkutuan dagoena olerki liburua jendaurrean, eta gertukoez gain, ondoan izan ditu Lucien Etxezarreta Maiatz argitaletxeko koordinatzailea eta Auxtin Zamora Hatsaren Poesia bildumaren arduraduna.

“Hau naiz ni, ama, emaztea, irakaslea, alaba, izeba, ahizpa eta, noizean behin, halako lamiren bat gurera etortzen denean poeta, idazlea”, dio Arruabarrenak liburuaren azalean. Hunkituta azaldu du “ondo kostata” erdietsi duela lan hau. “Nire esperantza da, agian, nire obra ere hor nonbait ezkutatuta egotea eta agian, behingoz, nire hitzak norbaitek irakurriko dituela eta grabatuta daudela”, esan du olerkigileak, liburuaren izen berdina daraman olerkian esandakoak oinarri hartuta. “Amestea libre” izanik ere, oraingoan bere “ametsak egi bihurtu” dituelakoan dago oriotarra: “Horren adibide da esku artean duzuen liburu emea. Hamahiru urteko haurdunaldiaren ondoren, kostata, baina erditu dut azkenean”. “Nire hirugarren alaba eramango duzue esku artean. Zaindu zuena balitz bezala”, gaineratu du, bihotz-ukituta.

Barneko sua

Ainara Maia Urroz olerkigilea ezin izan da aurkezpenera bertaratu, baina grabaketa bidez, bere hitzak ekarri dituzte gaurkoan, eta Arruabarrenari zuzendutako idatzi bat entzuteko aukera izan da. “Ezkutatutakoak azaleratzeko behar bat da liburua, sentitu ahala idatzitakoa, erraietatik izkiriatutakoa, makillajerik eta metaforarik gabe”, zioen Maiak.

Arruabarrenak kaleratu duen lehenengo lana izanik, Zamorak nabarmendu du “lehen pausoak direla garrantzitsuenak”; “lehen orroa”, alegia. Urteak dira elkar ezagutzen dutela, eta senperetarrak ziurtatu du Arrauabarrenaren “sutasuna” ez dela “apaldu” ezagutu zuenetik. “Urtero atsegin zait ikustea bere barneko su hazi hori bere olerkietan”.

Poeta herri bat

Baionako Maiatz etxearekin eman du argitara Ezkutuan dagoena Arruabarrenak. Argitaletxeko kide Etxezarretak balioan jarri du “euskarazko liburu baten argitalpena”: “Euskara ez da soilik mintzatua, idatzia ere bada”. Eskerrak eman dizkio oriotarrari, “lan handia baita liburu baten sorkuntza”. “Urte askotako lanen bilduma bat da Ezkutuan dagoena, eta lan horretan bere bihotza, bere sentimenduak, bere bizitza sartu ditu”, azaldu du. Hala, zoriondu egin du Arruabarrena, baina baita Orio osoa ere: “Marisa pertsona bat da, baina Orioko bizitzari lotua da. Norberak ekartzen du bere pertsona, bere mundua, bere herria, bere familia, eta orduan, elkarlan bat da liburu bat”, azaldu du Etxezarretak.

Bestalde, Arruabarrenarena poesia liburu bat dela ekarri du gogora, eta hortik abiatuta hainbat hausnarketa egin ditu: “Herri poeta bat da Euskal Herria, eta beharbada, ez gara ongi konturatzen. Mendeak igaro ditugu poesiarekin eta euskararekin, eta luze iraungo dugu hala, bistan da”. “Poesiarekin mundua apaintzen da, hizkuntza aberasten, sentimenduak indartsuki agertzen”, dio.


Nazioarteko estatuburuek Peresen irudia goratu dute

Nazioarteko estatuburuek Shimon Peres Israelgo presidente eta lehen ministro ohia omendu dute. Bat etorri dira haren irudia goratzeko orduan, eta urte luzez Peresek "bakearen alde" egindako lana txalotu dute.

Barack Obama AEBetako presidenteak hitzeman du israeldarren eta palestinarren arteko bake akordioa sustatuko duela, "Simon Peresen irudiaren ordainetan". Obama esker oneko mintzatu da, Peres "lagun gisa" deskribatu ahal izan duelako. "Bere irudia omentzeko egin diezaiokegun omenaldirik handiena da berak sinesten zuen bakearen aldeko konpromisoa indartzea", aldarrikatu du. "Israel oztopo handiak gainditzen ikusi zuen, eta agian horregatik Simonek inoiz ez zuen baztertu bakerako aukera, israeldarrak, palestinarrak eta Israelen mugakideak bakean bizi zitezen".

François Hollande Frantziako presidenteak deitoratu du Israelek "estatugizon ospetsuenetako" bat galdu duela. "Bakeak ere bere defendatzailerik sutsuena galdu du; Frantziak, lagun leiala". Gaur goizean kaleratutako komunikatuan Hollandek nabarmendu du Peres sinetsita zegoela palestinarrek eta israeldarrek "baliabideak eta teknologia" partekatu behar zituztela, eta bide berriak zabaldu behar zituztela bi herriak elkarrengana hurbiltzeko. "Joan den martxoan izandako elkarrizketan ikusi nuen bere ideiek berdin jarraitzen zutela".

Vladimir Putin Errusiako presidenteak ere atsekabea agertu du. "Gizaki zoragarri horrekin hitz egiteko zortea eduki dut. Beti miretsi izan dut bere ausardia eta abertzaletasuna, jakinduria eta zorroztasuna. Baita bere abilezia arazorik korapilatsuenetan ere sakontzeko". Putinek Moskuren eta Tel Aviven arteko harreman onak goraipatu ditu. "Gure herriak beti gogoratuko du egin zuen lana, Errusiaren eta Israelen arteko harremanak lagunartekoak izan zitezen. Bi herrialdeen arteko kooperazioa sendotu zuen".

Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahuk nabarmendu du Peresek ez ziola "sekula utzi bakean sinesteari", eta azpimarratu du Israelek izan duen "lider handienetako bat" joan dela. "Isarelen segurtasunaren alde egindako guztiarekin batera, Peresek sekula ez zion utzi arraun egiteari bakera iristeko".


GAURKO EGITARAUA

10:00-18:00. Haurrentzako barrakak, Urdaneta kalean.

10:30-12:30. Jolas eta kirol tailerrak, Katalunia plazan.

11:00-14:00 / 16:00-20:00. Puzgarriak, Aitzol parkean.

11:00-13:30 / 17:00-19:00. Haurrentzako tailerrak, Kursaaleko terrazan.

12:00-16:00. Waterpolo erakustaldia eta tailerra, Nautikoko terrazan.

12:30-14:00. Bertsoak, Easo plazan.

16:00-18:00. Aste Nagusiko XXIV. Esku Pilota Txapelketa: finalerdiak, Trinitate plazan.

17:30-19:00. Haurrentzako aerobika, Katalunia plazan.

17:30-19:30. Bizikleta festa, Bulebarrean.

18:30-20:30. Erraldoiak eta buruhandiak, Alfonso XIII. plazatik.

18:30-20:30. Deiadar txaranga, Amara Berrin.

19:00-20:30. Miarritzeko banda, Bulebarrean.

20:00-21:30. Goizaldi dantza taldea, Konstituzio plazan.

20:00-21:30. Bola bai ikuskizuna, Aitzol parkean.

22:45. Su festa: Peñarroja su etxea (Castello, Herrialde Katalanak).

23:15. Zinema, Ondarretan: Simbad y la princesa.

23:30. Zezensuzkoa.

23:30. Noa Elvis & The Wooden Hearts, Bulebarrean.

23:30-01:00. Ondorengoak zirkua, Gipuzkoa plazan.

23:30-03:30. DJ Gaua, Kursaaleko terrazan.

23:45. Gozategi, Saguesen.

Piraten gaurko egitaraua

10:00. Hockey tailerra, Trinitate plazan.

11:00. Ospitalerako bisita.

12:30. Gaiteroekin kalejira, La Flamenkatik hasita.

16:00. Kuadrillen arteko jolasak, La Flamenkan.

17:00. Parkour ikastaroa, Urgullen.

19:00. Apirileko feriya ta ole!, Lasta gunean.

19:00. Txaranga, La Flamenkatik hasita.

19:00. Sonakay taldea, Lasta gunean.

21:00. Afari musikatua, Trinitate plazan.

22:00. Sardiñerria festa, Guardetxean.

23:00. Bertso musikatuak, Trinitate plazan.

23:05. Las Tea Party Woman Powah, La Flamenkan.

23:30. DJ Keko eta DJ Pari, Lasta gunean.

23:30. Tajon Prieto y los Kuajalotes, Trinitate plazan.


Urrutikoetxea, Aretxabaleta, Olaizaola II.a eta Larunbe irailaren 18an Galdakaon

Arretxe II.a, Apraiz, Elezkano II.a eta Iza ere arituko dira Galdakaoko frontoian. Oraindik sarrera batzuk salgai daude.

Urtero bezala, Galdakaoko jaietan profesional mailako esku pilota partidua izango da. Hitzordua irailaren 18an, ostiralez, izango da udalerriko frontoian eta Urrutikoetxea-Aretxabaleta eta Olaizola II.a-Larunbe bikoteak lehiatuko dira 20:30etik aurrera. Aurretik, bikote hauen arteko partidua jokatuko da: Arretxe II.a-Apraiz eta Elezkano II.a-Iza.

Adiskide elkarteak adierazi duenez, “oraindik sarrera gutxi batzuk salgai daude Kurtzea pilota-lekuan, 18:00etatik 20:00etara“. Sarreren prezioa 25 eurokoa (eserita) eta 15 eurokoa (zutik) da.


(BIDEOA) Araoz Gaztetxoa abesbatza eta Txori Txiki Musika Eskolako kantu korala

Araoz Gaztetxo abesbatza donostiarra Komentuan izan da gaur arratsaldean kontzertua eskaintzen. Txori Txiki Musika Eskolako kantu koraleko haurrek beraiekin parte hartzeko aukera izan dute bi abestitan. Hauxe duzue Naohimo Terashimoren Akai Hana-Japo abestia.


Torturaren ikurra

Antonio Gonzalez Pacheco 'Billy el Niño' torturatzaile frankista hil da. Koronabirusak jota zendu da, 73 urte zituela, eta domina guztiak soinean. Euskal herritar ugari torturatu zituen frankismoan eta trantsizioan

«Sarri askotan, galdeketetan, gure atzean jartzen zen, eta kolpe handiak ematen zizkigun garondoan. Edozein unetan, ihes egiten bazion, hantxe lepo hezurra hautsita gera gintezkeen sentipena izaten genuen, eta horrek eragiten zuen zinez larritasun handia». Jose Luis Uriz PSNko parlamentari ohiak duela zenbait urte BERRIAri emandako testigantza da, Antonio Gonzalez Pacheco Billy el Niño polizia frankistaren torturei buruz kontaturikoa. 1969 eta 1970 artean torturatu zuen Gonzalez Pachecok Uriz, bertze hainbat poliziarekin batera. «Etenik gabeko galdeketak egiten zizkiguten, eta kolpeka eta ostikoka ibiltzen zitzaizkigun ia beti. Erotzekoa izaten zen hura». Urizenak dira hitzak, baina Billy el Niño-ren eskuetatik pasaturiko edozeinenak ere izan zitezkeen. Frankismoan eta trantsizio garaian atxiloturikoak tartean euskal herritar ugari torturatzeagatik baitzen ezaguna Gonzalez Pacheco Billy el Niño (Aldea del Cano, Espainia, 1946 - Madril, 2020). Atzo goizean zendu zen, 73 urte zituela, koronabirusaren ondorioz, Madrilgo ospitale batean. Ohean hil da torturaren ikurra, epaiketarik izan gabe, eta frankismoko dominak soinean.

Francisco Francoren diktadura garaian sartu zen Gonzalez Pacheco Espainiako Poliziara, eta Brigada Politiko-Sozialeko Roberto Conesa komisarioaren bigarrena izatera heldu zen. Atxilotuei eginiko torturengatik egin zen ezaguna, baina horrek ez zuen bere ibilbidea eten: 1977. urtean Rodolfo Martin Villa Espainiako Barne ministroak poliziaren merituaren domina eman zion. Ohiko prozedura izan zen torturekin lotutako poliziak saritzea, ohorez eta diruz: haren ibilbide profesionalean lau domina eman zizkioten Billy el Niño-ri, eta horiek %50 handitu zioten pentsioa.

Trantsizio garaian gisa berean ekiten jarraitu zuen, haren eskutik torturak jasandako Mikel Kortak BERRIAri adierazi dionez. «Gu atxilotu gintuzten 1978ko azaro bukaeran, konstituzioaren erreferenduma egin baino lehen, eta askatu gintuzten abenduaren hasieran, erreferenduma eta gero». Bederatzi egunez jasan zituen torturak Kortak, eta uste du data esanguratsua dela: «Adierazten du nola torturatu egiten zen demokrazia baino lehen, eta gero». Ez da bereziki poztu haren heriotzaz, uste baitu «ikur» bat baino ez dela Gonzalez Pacheco. Hainbertze urtetan tortura erabili duen Espainiako sistemaren bertze katebegietako bat: «Askoz gehiago gustatuko litzaidake jakitea behingoz hil dena tortura eta inpunitatea bermatzen duen egitura legal, juridiko, mediatiko eta politikoa dela».

1981ean, Espainiako Polizia Judizialera pasatu zen Billy el Niño, eta urtebete geroago polizia izateari utzi zion. Harrezkero, hainbat enpresa pribatutan aritu izan da segurtasun arduradun gisara, tartean Espainiako Renaultentzat. Urte hauetan guztietan egindako torturengatik ez du erantzun behar izan, eta barkamen eskerik ere ez diote eskatu.

Frankismo garaiko biktimek amorruz eta etsipenez hartu dute Billy el Niño-ren heriotzaren berri, epaiketarik jaso gabe joan baita. Andoni Txasko Martxoak 3 elkarteko bozeramaile eta krimen frankisten aurkako plataformako kideari justiziarik egin ez izana dolutu zitzaion atzo. «Heriotza honek berriz ere erakusten digu inpunitatea dela nagusi Espainiako Estatuan. Jende hau guztia ohean hiltzen ari da, lasai-lasai, epaitua izan gabe, inpunitate osoan. Senideek izan dezaketen mina errespetatuta, baina guri gogoeta hori baino ez zaigu etortzen burura: kriminal horiek guztiak eta egindako ekintza kriminalak ez direla epaitegietatik igaro».

Espainiako Gobernuko presidenteorde Pablo Iglesiasek ere «demokraziarentzako lotsagarri» iritzi zion Gonzalez Pacheco sarituta hil izanari, emandako dominak zendu aurretik kendu gabe, «epaitua izan gabe, bere domina eta pribilegio guztiak ukitu gabe». «Barkamena eskatzen diet bere biktimei, demokraziaren eta justiziaren aldeko borrokalariei. Izan zinetelako gara», adierazi zuen atzo Twitter bidez.

Madril, ikertzearen kontra

Gonzalez Pacheco epailearen aurrera eramateko borroka nekeza izan da. Hogeita hamar kereilatik gora aurkeztu dituzte haren aurka, baina 2019an onartu zuten lehenengoa, «gizateriaren kontrako krimenengatik», haren eta bertze lau polizia frankistaren aurka. Halere, epaiketarik egin gabe zendu da; besteak beste, Espainiako botere exekutiboak eta judizialak oztopatu egin dituztelako haren aurkako ikerketak.

Nazioartean, krimen horiek ikertzen ari den Maria Servini Argentinako epaileak 2013an eman zuen Billy el Niño atxilotzeko nazioarteko agindua, Jesus Muñecas polizia ohiarenarekin batera. 1971. eta 1975. urteen artean hamahiru pertsona torturatzea leporatzen dio epaileak. Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratu zuen Gonzalez Pachecok, Muñecasekin batera, baina auzitegiak estradizio eskaera atzera bota zuen, argudiatuz tortura delitu horiek iraungita daudela.

Dominak ere ez dizkiote kendu urteotan guztietan. PSOEk eta Unidas Podemosek 2018ko aurrekontu akordioan jaso zuten polizia ohiari dominak kentzeko konpromisoa, baina, bi urte igarota, Espainiako Gobernuak ez du pauso hori eman. Areago, Unidas Podemosek eta PSOEk Billy el Niño-ren zerbitzu orria ezagutaraztearen aurka egin zuten Espainiako Kongresuan aurtengo otsailean, EH Bilduren eskaera bat ezetsita. Haatik, Pablo Echenique Unidas Podemoseko bozeramaileak zehaztu zuen «zalantza juridikoak» zituztelako eman zutela kontrako botoa, eta, horiek argituta, gaia berriro aztertzearen aldeko botoa emango zutela.

Poliziatik ez da erabat aparte egon urteotan ere: besteak beste, Espainiako Poliziaren Eguneko ospakizunetan izan zen 2018ko urrian, Ciudad Linealeko polizia etxean. Jose Manuel Mariscal de Gante komisarioak gonbidatuta joan zen, eta, Mariscal de Ganteri diziplina espedientea zabaldu zioten. Isabel Zelaa Espainiako Gobernuaren orduko bozeramaileak esan zuen Gonzalez Pacheco «herritar librea» zela eta eskubidea duela gonbidatzen duten tokietara joateko.

Biktimei «irain»

Jose Luis Uriz torturatu eta PSNko politikari ohiak salatu du Espainiako Gobernuak «irain» egin diela Gonzalez Pachecoren biktimei: «Sozialista izanik, pena da, orban bat herri honen ezkerrean, medailak jarrita hil izana. Biktimei egindako irain bat da, Pedro Sanchezek eta Pablo Iglesiasek kontuan hartu beharko luketena: zor digute. Ez dakit nola konpentsa dezaketen hori, jada hila baitago, baina modu batera edo bestera eman beharko lukete erreakzioren bat gobernu gisa».

Argentinako kereilaren babeserako Ceaqua plataformak ere Espainiako Gobernuak polizia ohiari urteetan emandako sostengua salatu du: «Espainiako Estatuak une oro eskaini dion babesaren pean zendu da Billy el Niño». Elkarteak gaitzetsi duenez, «kriminal frankista baten konplize aktibo» den Madrilgo gobernuak «babestu, bultzatu eta saritu» egin zuen Gonzalez Pacheco: «Estatuak berrogei urtez artikulatu eta indarturiko inpunitate politikek galarazi egin dute Espainiako auzitegiek Billy el Niño-ren ekintza kriminalak ikertzea eta epaitzea». Argentinako kereila babesten duen taldeak gogoratu du «diktadura odoltsu haren aurka ekiteagatik Brigada Politiko-Sozialak atxiloturiko pertsona oro bortizki eta krudelki» torturatzen zuela Billy el Niño-k, baina Espainiako Auzitegi Nazionalak hura estraditatzea ukatu zuela 2014an: «Torturengatiko haren aurkako hemezortzi kereila kriminal ere bota dituzte atzera Espainiako auzitegiek». Hilda dagoenez gero, Billy el Niño-ri ezingo diote ardura kriminalik egotzi jada, baina gogoratu dute kereilen prozesuak aurrera jarraituko duela bertze torturatzaile batzuen aurka: «Lanean jarraituko dugu kriminal frankista guztiak ikertuak izan arte, babes judizial eraginkorrerako eskubidea ukatzen duten Espainiako Estatuko politika zikin eta maltzurrei bukaera emateko». Euskal Herriko Foro Sozialeko Agus Hernanek ere erantzunkizunez jokatzeko eskatu dio Espainiako Gobernuari: «Egindako minaren aitortza ofiziala egin beharko luke estatuak, luzamendurik gabe».


Oyarzabali laguntzeko, Hernasax taldeak emanaldia eskaini zuen atzo Kaxkoko kaleetan

Erramun Oyarzabal Musika Eskolako saxofoi irakasle izandakoak ‘ictus zerebral’ bat izan du eta errehabilitaziorako dirua biltzen ari dira. Bi kontu zenbaki zabaldu dituzte.

Orain dela aste batzuk Erramun Oyarzabalek ictus zerebral bat izan zuen; Hernani Musika Eskola Publikoko saxofoi irakasle izandakoak eta Hernasax taldekoak. Hori horrela, ondorioetaz errekuperatzeko, zentru pribatuetan egin beharko duen errehabilitaziorako dirua biltzen ari dira senide eta lagunak. Atzo bertan, Hernasax taldeak emanaldi bat eskaini zuen Kaxkoko kaleetan zehar. Helburu berarekin, Txaranga eguna 2009 ospatu zen Tolosan, joan den igandean.

Bi kontu korronte Norbaitek diru laguntza eman nahi izanez gero, bi kontu korronte zabaldu dituzte:

Kutxa, Erramun Oyarzabalen Lagun taldea - 2101.0022.04.0127112951

Laboralean ere bai, 3035.0026.26.0261119578.


33 taldek hartuko dute parte I. Play-Eruak Txapelketan

Larunbat eta igande goiz-eguerdian jokatuko dituzte partidak; lehen egunean ligaxka eta bigarrenean kanporaketak.

Plaieroetako antolakuntza taldeak I. Play-eruak Hondartzako Futbol Txapelketa antolatu du asteburu honetarako, DBHko ikasleei zuzenduta. 12-16 urtekoen adin tartean zegoen hutsuneari erantzutera dator txapelketa; izan ere, "gaztetxo horiek ez zuten orain arte plaierotan jokatzeko aukerarik". Halaxe azaldu zuten antolakuntzako kideek astearte eguerdian ZKEko egoitzan eginiko aurkezpen ekitaldian.

Txapelketa antolatu aurretik, udaleko kirol teknikariari eta ikastetxe guztietako kirol koordinatzaileei azaldu zieten ideia, eta jasotako harrera ona ikusita, aurrera jarraitzea erabaki zuten. "Lehen pausoa adin tarte horretako ikasle guztiei inkesta bat helaraztea izan zen, non txapelketaren ezaugarriez galdetu genien. Beraiek nahi zuten moduko txapelketa antolatu nahi genuen, lehen unetik bertatik parte hartzaile sentitu zitezen", kontatu zuten. Inkestak ere harrera oso ona izan zuela nabarmendu zuten, 600dik gora ikaslek erantzun baitzuten. Informazio horrekin zehaztu dituzte asteburu honetako txapelketaren oinarriak.

Izen-emate epea abenduaren 15a bitartean egon da zabalik, eta guztira 33 taldek –350 gaztek baino gehiagok– eman du izena: mutilen 18 taldek, nesken 8 taldek eta 7 talde mistok. Alde horretatik, antolatzaileek eskerrak eman nahi izan zizkieten kirol koordinatzaileei, "berebiziko lana egin dute eta izen-ematea horren altua izan dadin lortzeko".

Txapelketaren dinamika

Txapelketa larunbata eta igandean jokatuko da: lehen egunean ligaxka moduan, eta bigarrenean, berriz, kanporaketa gisa. Talde guztiek jokatuko dute bi egunetan, inor ez baita lehen egunean kaleratu izango. Bi kategoria nagusi egongo dira, infantilak eta kadeteak, bai nesketan, bai mutiletan eta baita talde mistoetan. Talde bakoitza zazpi jokalariz osatuta egongo dira, eta nahi adina aldaketa egiteko aukera izango dute partidan zehar. Norgehiagokak 10 minutuko bi zati izango ditu. Berdinketarekin bukatuz gero, hiru penalti jaurtiko dituzte garailea erabakitzeko.

Larunbatean, 09:30ean izango da harrera ordua, Gurutze Gorriaren ondoko plaieroetako lokalaren kanpoaldean. Partidak 10:15ean hasiko direla aurreikusi dute antolatzaileek, eta 13:00ak aldera bukatu. Txapelketan parte hartu ahal izateko, talde guztiek jostailuak eman beharko dituzte: erabiltzen ez dituzten jostailuak, baina egoera onean daudenak.

Behin jostailu bilketarekin bukatuta, Gurutze Gorriaren bitartez behar gehien duten familiei bideratuko zaizkie, Gabonak direla aprobetxatuz. Edozein herritarrek izango du aukera larunbatean zein igandean nahi dituen jostailuak bertan uzteko. Ekarpen guztiak ongietorriak izango direla aditzera eman zuten.

Azkenik, antolatzaileek azaldu zuten txapelketaren eremuan gune ezberdinak egongo direla: sariak erakusgai egongo diren postua, jokalarientzat freskagarriak eta txokolate beroa banatzeko gunea, jostailuak biltzeko gunea...Arraio irratiko kideek txapelketa bozgorailutik emango dute, giroa jarriz.