Euroguneko ekonomia %4 jaitsiko da aurten, Europako Batzordearen arabera

"Bigarren Mundu Gerratik izandako atzerapenik sakonena eta zabalena da hau", esan du Joaquin Almunia Ekonomia komisarioak. Duela lau hilabete baino aurreikuspen okerragoak egin ditu.

Europako Batzordearen arabera, euroguneko ekonomia %4 jaitsiko da aurten eta errekuperazioa ez da hasiko datorren urtera arte. Dena den, 2010ean ere Barne Produktu Gordinak (BPG) behera egingo du: %0,1.

"Bigarren Mundu Gerratik izandako atzerapenik sakonena eta zabalena da hau", esan du gaur Joaquin Almunia Europako Batzordeko Ekonomia komisarioak. Finantza krisia, komertzioaren beherakada eta etxegintzaren arazoa dira krisiaren iturriak, hark ustez duenez.

Duela lau hilabete egindako aurreikuspenek zioten euroguneko euroguneko BPG %1,9 jaitsiko zela aurten eta 2010ean %0,4 haziko zela.

Euroa ez duten Europako Batasuneko beste herrialdeetan ere BPGren jaitsiera %4koa izango da aurten, baita 2010ean %0,1ekoa ere.

Almuniak iragarri duenez, Alemaniako BPG aurten %5,4 jaitsiko da, Frantziakoa eta Espainiakoa %3, Erresuma Batukoa %3,8 eta Italiakoa %4,4. Hurrengo urtean Espainian langabezia %20 baino handiagoa izango da eta Europako beste herrialde handienetan %10 ingurukoa.


Mungiako emakumearen hilketa bihar salatuko du TASek

Txingudi Anti Sexistak (TAS) bihar salatuko du (hilak 19, asteazkena), 19:30etik aurrera eta Zabaltza plazan Andina Pereiraren hilketa Mungian (Bizkaia), Erantzun sexistarik ez erantzunik gabe leloarekin.


Anoetako emakumeen jardunaren aitortza egiteko erakusketa

Martxoaren 4ean inauguratu zuten udal liburutegian eta jende asko gerturatu zen ekitaldira. Ikusgai izango da martxoaren 31ra arte.

'Anoetako emakumeak herriari' izenburua darama erakusketak eta udal liburutegian izango da ikusgai datozen egun hauetan.

Anoetan Aste Morea antolatu du mugimendu feministak eta egitarauaren barruan, beste ekitaldi hauek izango dira:

Martxoak 5, osteguna

18:30. Ana Apika ipuin kontalariaren eskutik Emakumeak=kontatzen saioa eskainiko da udal liburutegian.

Martxoak 6, ostirala

18:30. Zauriak dokumentalaren emanaldia Mikelasagasti auditorioan.

Martxoak 7, larunbata

Arratsaldean. Josi ta Josi Tolosaldeko emakumeen topaketa Anoetako plazan.


Santa Barbara eta Olagane pasarela batekin lotu gura ditu Zaratamoko Udalak

Urtea bukatu baino lehen egin nahi du Udalak Santa Barbarako auzoa eraberrituko duen proiektuaren lehen esku hartzea. Bizilagunen irisgarritasuna hobetzea da lehentasuna.

Urtea bukatu baino lehen eraiki nahi du Zaratamoko Udalak Santa Barbara auzoa Olaganeko parkearekin lotuko duen pasarela: “Pasabide berria Arkotxan dagoen pasarelarekin konektatzea da helburua. Santa Barbarako bizilagunek itzuli handia egin behar dute egun trenbidearen bestaldean dagoen autobus geltokira iristeko. Konexio berri honekin, erdira murriztuko dugu bidea”, azaldu du Jon Ajuria alkateak. Hain zuzen ere, auzoa eraberritzeko aurreproiektuaren lanketan ari da Zaratamoko Udala, Galdakaoko Udala eta Santa Barbarako bizilagunek osatutako batzordearekin batera. “Anbizio handiko proiektua da, eta oraindik ere aurreproiektu fasean dago. Galdakaoko Udalak hobekuntzak egingo dituela jakinarazi du, eta bizilagunek ere hainbat proposamen egin dituzte. Horiek aztertzen ari da arkitektoa, baina pasarelari lehentasuna eman eta urtea bukatu orduko eraiki nahi dugu”, dio Ajuriak. 100.000 euro inguruko inbertsioa aurreikusten du Udalak konexio berriaren obretan.

Auzo barruko irisgarritasuna

Aurreproiektuak bestelako esku hartzeak ere jasotzen ditu. Batetik, eskailerak dauden tokian “arrapala leunak” egitea, adineko jendea errazago mugitu dadin auzoan gora eta behera. Bestetik, kotxeentzako aparkalekuak etxeen aurretik kendu eta izkinetara mugitzea, “ondo bereizitako 138 aparkaleku sortuz”. Umeentzako parkeak eta atseden hartzeko tokiak eraikitzeko asmoa du Udalak, baita oinezkoentzako espaloia zabaltzekoa ere. Bestalde, etxebizitza komunitate bakoitzari aukera emango zaio lehenengoz eskailerak eraikinaren atzeko aldera ateratzeko eta bertan igogailua jartzeko. Hori baina, “atari bakoitzak erabaki beharko du”.


Marianne Vos dauka begiz jota

Italiako Giroa bigarrenez irabazi du Anna Van der Breggenek. Lasterketako txirrindularirik erregularrena dela erakutsi du, eta haren taldeak, Boels Dolmansek, tropeleko indartsuena dela.

Bere herrialdeko txirrindulari onena izatea du amets Boels Dolmanseko txirrindulari Anna Van der Breggenek (Zwolle, Herbehereak, 1997). Baina errealista ere bada, eta badaki horretarako pausoz-pauso joan behar duela. Bide horretan beste urrats bat egin zuen igandean, bigarrenez irabazi baitu Italiako Giroa, emakumeen txirrindularitza lasterketa garrantzitsuena. Hala, begiz jota du Marianne Vos herrikidea, hark hiru aldiz irabazi baitzuen. Elisa Longo Borghinik (Wiggle) eta Annemieck Van Vleutenek (Orica) osatu zuten amaierako podiuma.

Profesionaletara iristea ez zen erraza izan Van der Breggenentzat, eta ziurrenik horrek erakutsiko dio urratsez urrats joaten. 2009an egin zuen debuta profesionaletan, baina hurrengo sasoian afizionatu mailara itzuli zen, ez baitzuten goi mailan aritzeko prest ikusten. Bi sasoi egin zituen bertan. Giroa bigarren aldiz irabazita, Joane Somarribaren, Edita Pucinscaiteren eta Mara Abbotten pare jarri da. Itzuliko txirrindulari erregularrena izan da. Horixe izan da bere garaipenaren gakoa. Lehen egunetako erorikoak eta haize babesak saihestu zituen taldekideek lagunduta, eta ondoren ondo moldatu da erlojuaren aurka eta mendian. Gainera, ez da garaipenekin itsutu. Argi zuelako zein zen lehentasuna: elastiko arrosarekin amaitzea. Aurretik ondo beteta zuen garaipenen zakua, udaberriko klasiko nagusiak irabazi baitzituen: Amstel Gold Race, Fleche Wallone eta Lieja-Bastogne-Lieja.

Vesubion eskuzabal

Ikusteke zegoen Boels Dolmansek nola kudeatuko zuen bi taldeburu izatea, Van der Breggenez gain, taldean baitzegoen Megan Guarnier, iazko Giroko garailea. Baina maisuki egin du. Elastiko arrosa Van der Breggenentzat izan zen, eta Giroko azken etapa —igandean jokatu zen— Guarnierrentzat. Bera izan zen onena Vesuvbon gora. Hor ere eskuzabal jokatu zuen Van der BreggenekNahiago izan zuen taldekiari irabazten utzi, eta hala loria bien artean banatu zuten. Boelsek egun tropeleko talderik indartsuena dela erakutsi du.

Van der Breggenen arerio nagusien artean, Van Vleutenek erakutsitako kemena nabarmendu behar da. Hirugarren postuarekin eta bi etapa garaipenekin doa. Ane Santesteban errenteriarrak (Ale Cipollini) hemeretzigarren bukatu du Giroa.


Puro Relajok mariatxi doinuz beteko du Antzuolako plaza

Nafarroatik datorren Puro Relajo taldeak kontzertua eskainiko du egubakoitz gauean. Betiko mexikar doinuez gain, euskal bertsioak jotzen dituen taldearen musikaz gozatzeko aukera izango da 23:00etatik 01:00etara, herriko plazan.

2013an hasi ziren Puro Relajo taldeko bost kideak herririk herri Mexikoko musikarik onena zabaltzen. Oibar herriko lagun horiek afari batean elkar ezagutu, eta taldea eratzea erabaki zuten. Seigarren diskoa kaleratu berri dute eta aurten bakarrik 90 kontzertu baino gehiago dituzte hitzartuta.

Rantxerak, korridoak, balsak eta latinoamerikar musika dira taldearen espezialitatea, baina, betiko kantu mexikarrak abesteaz gain, euskal klasikoetako asko moldatu eta "sentimendu eta pasioz" eroaten dituzte taula gainera. Publikoak behin eta berriz eskatzen zien euskaraz abestera animatzeko, eta 2016ko abenduan iritsi zen Puro Relajo canta al euskara lana.

Musikaz gozatzea helburu

Taldea bi tronpeta jotzailek eta ahotsa jartzeaz gain baxua, gitarra eta akordeoia jotzen dituzten beste hiru lagunek osatzen dute. Kideen hitzetan: "Gehien pozten gaituena da abestea eta taula gainean aritzea; beraz, hori da egiten duguna". Duela bost urte, taldea jaio berri zegoela, ez zuten halako onarpena izaterik espero: "Jendearen erantzuna izugarria izan da. Eskaintzen ditugun kontzertu guztietan, publikoak gehiago eskatzen digu, disko berriak, abesti gehiago. Oso pozik gaude orain arte egindako bidearekin", diote taldekideek.

Azken urteetako egitarauarekin alderatuta, berritasuna dira aurten mexikar doinuak Antzuolako jaietan. Puro Relajoren hitzetan, jendeari asko gustatzen zaio musika estilo hori, joaten diren herri guztietan harrera "oso ona" izan ohi dute eta Antzuolan ere hala izatea espero dute.


Parte hartze ordenantzari forma emateko, herritarrekin bi bilera egingo dira

Herritarren parte hartzea bermatu, sistematizatu eta arautuko duen ordenantza prestatzeko prozesua abian da, udalbatzako alderdi politiko guztien babesarekin. Herritarrei hitza ematea helburu izanda, hauekin batera diseinatuko dute, eta horretarako bi bilera egingo dira: irailaren 26an eta urriaren 10ean.

Batzar parte hartzaile horiek Kulturateko Loramendi gelan egingo dituzte, 18:00etan, eta EMUN enpresak dinamizatuko ditu.

Izena ematea, derrigorrezkoa

Bilera ahalik eta eraginkorrenak izateko, parte hartzaile kopurua aldez aurretik jakitea lagungarri izango da antolatzaileentzat. Izen emate epea gaurtik irailaren 19ra arte egongo da zabalik, eta interesa duten herritarrek eta eragileek BAZera joan beharko dute.

Gutxieneko parte hartzaile kopurua bermatzeko, eta adin eta sexu aniztasuna ziurtatzeko, 18 urtetik gorako herritarren artean zozketa egingo da bihar, eta 14 pertsonek prozesuan parte hartzeko zuzeneko gonbidapena jasoko dute.

Ekimenaren bultzatzaileen nahia da, prozesuan ahalik eta jende gehienek parte hartzea, "elkarrekin parte hartzea nola sustatu eta etorkizunera begira bidea elkarrekin nola jorratu lantzeko".


Udala, Ingemarren etorkizuna bermatzeko plan eske

Hilabete igaro da, enpleguaren alde eta Usurbilgo planta ixtearen aurka, Ingemarreko langileek greba mugagabea hasi zutenetik. Goiz eta arratsalde lantegi atarian bilduta segitzen dute. Bizi duten egoera zailari aterabide bat bilatzen ahalegintzen jarraitzen dute.

Kinka larrian den Atalluko lantegia desagertzeak herri osoarentzako galera litzatekeela eta itxiera arrisku horri “herri gisa erantzun behar diogu” dio, EHBildu udal taldeak aurreko asteko osoko ohiko bilkuran aurkeztu zuen mozioak. Udalbatzak aho batez onartutako adierazpenak, langileei elkartasuna adierazi, laguntza eskaini eta bereziki, enpresako akzionista eta zuzendaritzari arduraz jokatzea eskatzen die. Premiazkotzat jotzen dute lantegiaren etorkizuna bermatu eta langileen baldintzak errespetatuko dituen bideragarritasun-plan sendo bat diseinatu eta aktibatzea.

Langileen esker ona

Udal talde guztiek mozioa babestu eta elkartasuna adierazi zieten langileei, eta orain arte bezala, Xabier Arregi alkateak elkarlanean segitzeko asmoa erakutsi zuen. Ingemarreko lan taldeko bost kide izan ziren udalbatza aretoan. Guztien izenean eskerrak helarazi zizkieten udal ordezkariei. Aurreratu dutenez, inbertsore batekin biltzekoak ziren egunotan, nahiz bizi duten egoera zaila bideratzeko esperantza gutxi duten.

Mozioko eskaerak

1- Usurbilgo Udalak elkartasuna eta animoa helarazi nahi die langileei, eta ahal duen neurrian laguntzeko konpromisoa hartzen du.

2- Agente guztiei eskatzen diegu arduraz jokatzeko, bereziki enpresaren akzionistei eta zuzendaritzari. Inork ezin du bere erantzukizuna ezkutatu.

3- Premiazkoa da bideragarritasun-plan sendo bat diseinatzea eta aktibatzea. Plan horren diseinuan parte hartzeko aukera eman behar zaie langileei, eta beraiekin adostu behar da. Era berean, beharrezkoa da administrazio publikoaren inplikazioa, plan hori aurrera ateratzeko eta inbertitzaile baten bilaketa errazteko.

4- Plan horrek Usurbilgo plantaren etorkizuna bermatu behar du, bertako enpresaren izaera zainduz, eta ez kanpoko interesei men eginez.

5- Plan horretan langileen baldintzak eta eskubideak errespetatu egin behar dira.


«Errefuxiatu dira, ezin direlako etxera itzuli»

Sareek sexu esplotaziorako salerosten dituzten Saharaz hegoaldeko andreengan ipini du arreta CEAR Euskadik. Salatu du erakunde publikoek eta gizarteak, oro har, ez dietela errefuxiatu izaera aitortzen.


Nutrexpa konpainiaren eskuetan geratu da Artiach

Panricok marka saltzea erabaki du, Orozkon duen lantegia barne, enpresa arintzeko prozesuaren barruan

Artiach gaileta marka ezagunaren jabetza eskuz aldatuko da berriro. Nutrexpa izango da Artiachen jabea, Panricori erosi ondoren. Bi konpainiek atzo iragarri zuten akordioa, baina ez dute zehaztu Nutrexpak zenbat ordainduko duen. Akordio horren barruan Artiach gailetak ekoizten dituen lantegia dago, Orozkokoa (Bizkaia).

Ehun urte baino gehiagoz gailetak ekoitzi ditu Bizkaian Artiachek. Azken urteak bereziki mugituak izan dira enpresarentzat. 2006. urtean Kraft Foods multinazionalak erosi zion ordura arteko jabeari, United Biscuits konpainia estatubatuarrari. Bi urte geroago, haatik, desinbertsioak egitera behartu zuten Kraft, Danoneren Lu marka eskuratu ondoren. Operazio horretan Artiach Panricoren esku geratu zen.

Oraingo salmentak ere lehiaren arauak betetzen dituen aztertu beharko du Espainiako Lehia Batzordeak. Artiachek iaz 24.000 tona gaileta merkatura atera zituen, eta 67 milioi euroko fakturazioa izan zuen. Erosketa horri esker, gaileta ekoizle nagusia bihurtuko da Nutrexpa, eta %20,6ko merkatu kuota izango du.

Kataluniako familia enpresa da Nutrexpa. Besteak beste, Cola Cao, Phoskitos eta Nocilla marka ezagunen jabea da. Orain dela lau urte gaileta sektorean sartu ziren, Cuetara erosita. Orain, Artiachek ekoizten dituen markak gehituko dizkio: Marbu Dorada, Chiquilin, Filipinos eta Artinata. Erosketa eskaintza Belgikako Lotus Bakeries taldearekin elkarlanean egin du Nutrexpak. Kasu honetan, Dinosaurus markaren nazioarteko negozioa eskuratuko du, Espainia, Portugal, Maroko, Aljeria eta Mexikon izan ezik.

Etorkizuna argiago

Panricok azkenaldian izan dituen finantza arazoek zalantzan jarri izan dute konpainiaren etorkizuna. Zorra berregituratzeko akordioa lortu zuen Panricok bankuekin, baina enpresaren jabetza Oaktree inbertsio funtsarena da urtea hasi zenetik. Artiachek irabaziak eman dizkio urtero Panricori, baina diru beharrak behartuta salgai jarri zuen orain dela zenbait hilabete. Salmentaren ondoren gaileta merkatua utzi eta betiko negozioak indartzen saiatuko da Panrico, esaterako, Donuts eta Bollycao.

Artiach 1907. urtean sortu zuen Bilbon abizen bereko familiak. 1983ko uholdeen ondoren, jabetza Nabisco konpainiari saldu zion, eta urtebete geroago Orozkora lekualdatu zen, gaur egun ere zabalik dagoen lantokira.


Eskultura berriek Artziniegako kaleak apainduko dituzte

Benjamin Respaldizak bultzatu du proiektua. Artekale kalean jarri dute eskultura eta beste hainbat gehiago jarriko dituzte herriko beste toki batzuetan.

"Herrien mahaia", horrela deitzen da Artziniegako Artekale kalean estreinatu duten eskultura. Lan hori 2019a bitarte herrigune historikoan barrena jarriko diren lau obren arteko lehenengoa da.

Benjamin Respaldiza artziniegarraren ekimenez gauzatzen ari da da proiektua eta herriko beste zenbait auzokidek obrak egiten lagunduko dute. Udalak ekonomikoki babestuko du iniziatiba eskulturak egiteko beharrezkoa den materiala emanez.

Herrien arteko elkargune bat

Lehenengo eskultura honetan herriaren eta herritarren arteko elkargune den mahai bat irudikatu nahi izan dute artistek, "mahaian ogia eta ur trago fresko bat partekatzen da, bere inguruan bizitza partekatzen dugu”.


Ekitaldi ugarirekin bukatuko dute hilabetea Anoetako Gaztetxean

Igandean ‘Tortura en Euskal Herria’ dokumentala eskainiko dute

Anoetako Gaztetxean ekitaldi ugari antolatu dituzte hilabetea bukatzeko. Hasi, dena den, hilabete hasieran hasi ziren lanean, izan ere, Gazte Asanbladako kideak Dantza Soka egunean hartu zuten parte, eta Tolosako Inauterietan ere izan dira euskal mitologiako konpartsarekin. Horiek atzean utzita, hilabetea bukatzeko musika eta zinema eskainiko diete herritarrei.

Torturaren Aurkako Eguna

Tortura gaitzesteko eguna otsailaren 13an izan zen, hain zuzen Joxe Arregi zizurkildarra torturaz hil zutela 34 urte betetzen ziren egunean, eta hori oroitzeko Anoetako Gaztetxeko Gazte Asanbladakoek Tortura en Euskal Herria dokumentala eskainiko dute, igandean, hilak 22, 18:00etatik aurrera.

Hilaren 27an aldiz, ostirala, musika izango da protagonista. Bi Bala eta Zain taldeen kontzertuak antolatu dituzte. 22:30etik aurrera izango dira emanaldiak eta sarrerak 5 euro balio du.

Zain eta Bi Bala

Zain taldea Berrizen (Bizkaia) sortu zen 2005 eta 2006. urteetako neguan, nahiz eta lehen lana 2008an grabatu zuten. Maketa horrekin Gaztea IXI. Maketa Lehiaketa irabazi zuten 2010. urtean. Aurten beraz, 10. urteurrena betetzen dute, eta berriz ere oholtzara itzultzeko gogoz daudela diote Gazte Asanbladako kideek. Maketaz gain bi disko dituzte: 2010. urteko XXI. mendeko piratak eta 2013ko Egunsenti berri baten bila.

Bi Bala egitasmoak, bere aldetik, 2013an du abiapuntua. Urte hartako Bertso Egunean hasi zuten ibilbidea Aitzol Barandiaran eta Iñaki Gurrutxagaren eskutik. Gaur egun, Alegiako Julen Goikoetxea eta Xabi Etxeberriak ere osatzen dute taldea. Laukoteak Wasabi diskoa aurkeztuko du Anoetako Gaztetxean.


Eñaut Lasartek, brontzea

Eñaut Lasarte hernaniarrak hirugarren amaitu zuen Gipuzkoako pista estaliko txapelketan, 1.500 metroko distantzian. Brontzezko domina eskuratu zuen Anoetako belodromoan. Hori larunbatean izan zen eta igandean berriz, Hernaniko 16 lasterkarik Elgoibarko Juan Mugerza Nazioarteko krosean parte hartu zuten, kategoria edo maila desberdinetan.

Aipatzekoa, Anartz Artolak, 20 urte azpikoetan, lortu zuen 17garren postua eta lehenengo euskalduna izan zen helmugan.


Aiztondora eguna, urriaren 21ean Zizurkilen

Euskal preso eta iheslarien aldeko Aiztondora eguna ospatuko dute urriaren 21ean Zizurkilen. Eman dute, dagoeneko, egitarauaren berri:

17:30. Villabonako Errebote plazan brindisa eta Zizurkilgo Erraldoi eta Besamotza taldeko erraldoiekin kalejira Joxe Arregi plazaraino.

18:00. Ekitaldi nagusia Joxe Arregi plazan.

Ondoren. Pintxoak, gaztainak eta sagardoa, zuzeneko musika eta bertsolariekin.


80 lagunetik gora bildu dira ‘Urola ibaia’ dokumentalaren emanaldian

‘Urola ibaia’ dokumentalaren emanaldia, atzo, Soreasun. (Kulturaz)

Jabier Arenasek ondutako Urola ibaia dokumentala eman zuten atzo, asteartea, Soreasu antzokian. Bailara zeharkatzen duen ibaiak daukan aberastasuna agerian utzi du azpeitiar bideoegileak dokumentalean, irudi ikusgarriak bilduta. Umea zenetik lotura berezia du Urola ibaiarekin, eta hura omendu nahian egin du lana. 80 lagunetik gora elkartu ziren atzoko proiekzioan, eta naturaz ikasteko eta kontzientziatzeko balio izan zien haiei emanaldiak.

Ingurumenaz kontzientzia sortzea helburu duen beste film bat emango dute gaur, asteazkena, Soreasun: Cien dias de soledad (Espainia, 2016), 19:00etatik aurrera. Gipuzkoako Foru Aldundiak GNaturaldia topaketen barruan antolatutako egitasmoetako bat da gaurko emanaldia. Gerardo Olivares eta Jose Diaz dira lanaren egileak, eta horiek teknologiarik eta aurrerapenik gabe ehun egunetan bizi izan zituzten esperientziak ezagutu ahal izango dira ikus-entzunezkoaren bidez.


Ertzain

Azken hilabeteotan irrati eta egunkarietan nonahi entzun eta ikusi ditugu ertzain bilakatzeko gonbidapenak. 500 postu aterako ditu laster Eusko Jaurlaritzak —azken hogei urteotako deialdirik handiena— eta gazteoi hautu paregabe gisa saldu digute lanbidea. Bizi dugun prekaritate eta aukera gabeziatik ihesi, lanpostu duin eta egonkor bat. Esaldi hauekin deskribatzen zuen ofizioa urtarril bukaeran euskarazko kazeta batean leitu nuen publizitateak: «Aukera eta soldata berdintasuna. Herritarren zerbitzu hurbila. Lan eginkizun interesgarriak. Egonkortasun eta garapen profesionala». Eta, goian, letra larriz: «Zure neurriko lanbide bat».

Soldata eta egonkortasunarena egia izanen den ez dakit, baina nire neurria behintzat ez diot inondik ikusi deialdiari. Gutxiago zerbitzu hurbila, ez bada soilik borrekiko distantziaz, eta lan eginkizun interesgarriak, niretzat behintzat, ez dira. Azkenaldian ikusi izan baititut, bertzeak bertze, gazteleraz egitera behartzen lagun bati, eta euskaraz egiteagatik gaizki erantzun eta 600 euroko isuna jartzen —baita horren berri eman zuen kazetari bati ere—. Ikusi izan baititut eraso sexista baten salaketa jartzeko unean emakumeen hitza zalantzan jartzen. Eta azken aste honetan, Madrilen aginduak betez, gure lagunen etxeko ateak goizeko lehen orduetan ostikoz botatzen, oraindik argi ez dakigun arrazoi batengatik espetxera eramateko. Ahantzi gabe duela ez hainbeste torturatu ere egin dutela (1982tik 2014ra 336 kasu, Eusko Jaurlaritzak berak agindutako ikerketaren arabera), eta Iñigo Cabacasek haiengandik jaso zuela heriotzaraino eraman zuen buruko kolpea.

Zaintzaren (eta herriaren) ulerkera ezberdina izango dugu agian, baina askorik ez da gogoetatu behar ondorioztatzeko herriaren zaintzan behintzat ez dabiltzala. Eta miseria gorrian egonik ere, ez dela gazteontzako neurrirako lanbide bat.


"Azken bidaia", zinea euskaraz igandean Sutegin

Usurbilgo Udalak negu parterako antolatu duen euskarazko zine zikloaren baitan, “Azken bidaia” ikusteko aukera egongo da igandean, abenduak 8, 18:00etatik aurrera Sutegin. Duela 60 urte baino gehiago, gau batez izandako zorigaiztoko gertaera bat azaltzen du dokumentalak. Pirinioetatik gertu kokaturiko baserri batean sei pertsona atxilotu zituztenekoa. Lagun hauen eta II. Mundu Gerran Cometè Ihesbide Sarea osatu zuten ehunka pertsonen historia kontatzen du filmak. Kulturaldian Udalarekin elkarlanean proiektatu genuen Zumetaren sortze lanari buruzko dokumentaleko zuzendarietako bat dugu, film honetan postu berean; Enara Goikoetxeaz ari gara. Iurre Telleriarekin batera gauzatu du proiektu hau. “Azken bidaia” ikusteko sarrerak egunean bertan jarriko dituzte salgai, 5 eurotan.

Beste sei proiekzio, martxora arte

Igande arratsalde ilun eta hotzak, Sutegiko auditorioko goxotasunean, butaka erosoetan eseri eta zinea euskaraz ikusiz, gozatuz igarotzeko aukera izango da martxora arte. Izenburuok osatuko dute Sutegiko film saila, hurrengo hiru hilabeteotan:

HAURRENTZAT:

-"Kiriku eta basapiztiak".

-"Malutatxo".

-"Ahmed, Alhanbrako printzea".

HELDUENTZAT:

-"Mugaldekoak".

-"Sukalde kontuak".

-"Zorion perfektua".


Modaz jantzi zen atzo Laudio, herriko merkatarien eskutik

Laudio Moda desfilea antolatu zuen atzo APILL Laudioko Merkatarien Elkarteak. Herriko komertzioek neguko denboraldirako arropak eta tendentziak aurkeztu zituzten ehunka lagun elkartu zituen desfilean.


Bi lagun atxilotu dituzte Bilbon, San Inazio auzoko taberna batean beste bati eraso egitea egotzita


Eukaliptoen landaketa salatzeko horma-irudi bat margotu dute

Busturiko Auzholan elkarteak eukaliptoen landaketa salatzeko horma-irudi bat margotu du.

Urtarrileko azken asteburuan egin zen U30 Aldaketaldia izeneko ekimenaren baitan margotzekoak ziren horma-irudia, baina ezin izan zuten egin, eta orain dela egun batzuk egin dute lana.

Axpe auzoa aukeratu dute horma-irudia egiteko; hain zuzen, errepide nagusiaren pareko horman egin dute.


Zaleen filma gustukoenak bilduko ditu Ikusmirak ziklo batean

‘La Haine’, bozkatu daitekeen filmetako bat

Ikusmirak bozketa abiatu du, eta zine zaleen pelikula faboritoak bildu nahi dituzte. Hasiera batean hamar pelikula adostu dituzte, eta horien artean zabaldu dute bozketa: Lau bozkatuenak Ikusmirako ziklo bat osatuko dute”. Bozka ematen dutenen artean “kalitatezko 50 pelikula” ituen 32 Gb-eko pen drive bat zozkatuko dute.

Ostiralero antolatzen dute Ikusmira zine foruma Puntaleko eskola zaharrean, 22:00etan. Antolatzaileek azaldu dutenez, ekitaldi irekia da, eta zine zale guztiak gonbidatzen dituzte bertaratzeko: “Ikusmiran lanean gabiltza zinema onena pantaila handian eskaintzeko eta gure proposamena lan hau zurekin batera egitea da, zinema publiko, doako eta parte hartzailea aldarrikatzeko”.

Ikusmirari buruz eta Gazte Xaiak antolatzen dituen ekintzei buruz gehiago jakin nahi duenak, gaztexaia.tk webgunea jarrai dezake.


Simpson sendiak Coca Cola iragarri du Super Bowleko finalean

Burns jauna iragarkiko protagonista da eta bere zentral nuklearrak porrot egin du.

Simpson familiak, Springfieldeko sendi ezagunenak, Ameriketako Estatu Batuetako Super Bowleko finalean Coca Cola iragarri du.

Iragarkian, Burns jaun dirudunak bere zentral nuklearra galdu eta kalean gelditu da.


Nazioarteko krisia

Emmanuel Macronek Amazonian gertatzen ari dena Miarritzeko eztabaida mahaira ekarri nahi du, deforestazioari «nazioarteko krisia» deritzolako. Baina baso soiltzea, besteak beste, abeltzaintzaren eta soja landaketaren ondorioa da. Europan eta AEBetan salduko den haragia ateratzen da sojaz elikatzen diren behi horietatik, eta aurreikuspenak ez dira batere lasaigarriak: izan ere, horrela jarraituz gero, haragi kontsumoa bikoiztu egingo da munduan datozen hogei urteetan. Jair Bolsonarok argi berdea emana die, nekazaritza eta abeltzaintza lobbyei ez ezik, baita legez kanpo basoak ustiatzen dituztenei ere —Frantziako eta Espainiako enpresak tartean—, edota meatzaritza eta proiektu hidraulikoei.

Ideia ona izan du Macronek gaia bere bilerara ekartzerakoan, mundua begira daukanean. Baina hartuko al dute neurririk deforestazioaren atzean dauden multinazionalen jarduera gerarazteko? Macronek Bolsonarori ohartarazi dio jarrera aldatzen ez badu arriskuan dagoela Mercosurrek eta Europako Batasunak hartu-eman ekonomikoak hobetzeko akordioa. Baina inork itzali al du deforestazioa gerarazteko motor ekonomikoa? Mugarik gabe ekoitzi eta kontsumitzekoa? Ikusi beharko da non geratzen diren ohartarazpenak, G7ak berea eman duenean. Macron espezialista baita marketinean.


80.000 pertsona bildu dira Iruñean, Altsasuko gazteentzako justizia eske

"Ez da Justizia, #Altsasukoakaske" irakur zitekeen manifestazio buruko pankartan. Nafarroako hiriburuan inoiz egin den manifestaziorik handiena izan da, apirileko mobilizazio historikoa ere gaindituz.

Milaka lagunek bat egin dute larunbat honetan Iruñean, Altsasuko auziaren epaia salatzeko eta zortzi gazteen askatasuna exijitzeko egin den manifestazio historikoan.

Zortzi gazteen senideek deitu duten mobilizazioa Sadar estadioaren kanpoaldetik abiatu da 17:12 aldera, Iruñeko erdialdetik igaro da eta Askatasunaren plazan amaitu da 19:00ak jota zirenean.

"Ez da Justizia, #Altsasukoakaske" irakur zitekeen manifestazioaren buruan eraman duten pankartan eta "Altsasukoak aske" izan da lelorik errepikatuena. Antolatzaileek jakitera eman dutenez, 80.000 pertsona baino gehiagok hartu dute parte (30.000 udaltzaingoaren arabera), eta Nafarroako hiriburuan inoiz egin den manifestaziorik handiena izan da, beraz. Hala, apirileko mobilizazio historikoa ere gainditu dute larunbat honetan. Orduko hartan, 38.000 lagun inguru elkartu ziren.

Goizean goizetik hasierako eta amaierako guneak prestatzen aritu dira antolatzaileak. Espainiako estatuko 150 udalerritatik (besteak beste, Madrildik, Valentziatik, Galiziatik...) joan dira autobusak eta lehenak, Kataluniatik etorriak, goizean bertan iritsi dira Nafarroako hiriburura. Hain zuzen ere, kataluniar ugarik parte hartu dute manifestazioan, kamiseta horiak jantzita eta esteladak eskuetan:

Sare sozialetan ere #Altsasukoakasko traola bolo-bolo ibili da, manifestazioaren irudiak, bideoak eta sentsazioak zabalduz. Zigortutako gazteen senideek ere bide hori erabili dute jendearen babesa eskertzeko:

Gaurko protestak Nafarroako 50 bat eragile politiko, sindikal eta sozialen atxikimendua jaso du. Epaia "bidegabea" dela iritzita, Foru Gobernuak ere ordezkaritza bidali du.

Maria Solana Nafarroako Gobernuaren bozeramaileak manifestazioa hasi aurretik azaldu du gaurkoan "justizia justu bat eta proportzionaltasuna" aldarrikatuko direla eta Nafarroako Gobernua bezalako instituzio batek aldarrikapen horretan parte hartu beharra daukala "justizia eta proportzionaltasuna oinarrizko printzipioak baitira, eta oinarriak, gainera, elkarbizitzarako".

EH Bildu, EAJ eta Nafarroako Podemoseko ordezkariek ere justizia eta proportzionaltasuna aldarrikatu dituzte.

Arlo sindikaletik, Igor Arroyo LABeko idazkari nagusi albokoak esan du manifestazio honetan parte hartu beharra dagoela "justizia eskatzeko Altsasuko gazteentzat, Altsasuko herriarentzat eta Euskal Herriarentzat. Baita demokrazia aldarrikatzeko ere".

Txiki Muñoz ELAko idazkari nagusiak, berriz, salatu du PPren agintaldian, "Espainiako botere judizialaren barruan sare bat antolatu" dutela, "honelako gauzak gerta daitezen. 'Karroñerismoarekin' zerikusia duten gauzak egiteko, normalizazioa bultzatu beharrean".

Elkartasun keinu horiei guztiei erreferentzia egin die Bel Pozuetak, Altsasuko ametako batek, manifestazioaren hasieran. Babes hori "ordainezina" dela esan du, ez dakitela nola definitu ere. "Bide hau luzea da, aurrerago ere beharko zaituztegu baina gaur, hemen, kaleak txiki geratuko dira, gure kasuarekin egiten ari diren injustiziak askatasunaren, demokraziaren eta zuzenbide estatuaren muga guztiak gainditzen baititu", esan du.

Amaierako ekitaldia

Jon Maia bertsolariak hasi du ekitaldia segidilla bat abestuz, eta Altsasuko gazteei eskainitako jota bat abestu dute ondoren: "siete jóvenes de Altsasu condenados sin razón hasta cuando aguantaremos esta injusta situación" zioen letrak.

Kartzelan diren zazpi gazteei erreferentzia egin diete ondoren: "500 kilometrora zaudete, baina zuekin gaude eta ez zaituztegu bakarrik utziko". "Borroka honek bere fruituak emango ditu eta egoera hauek posible ez diren gizarte bat lortuko dugu. Utzi Altsasu bakean" esan dute.

Gotzon Urrizola eta Bel Pozueta gurasoek hartu dute ondoren hitza: "Mendeku gose nabarmena" dagoela esan dute, eta "neurri legalak" eskatu dizkiete agente politiko eta sozialei "hau berriz ere gerta ez dadin". Eta hori lortzeko, "demokrazia erregeneratzeko eta eskubide eta eskatasunak berreskuratzeko mahaia" eskatu dute.

Estik, Mikel Markezek, Jon Maiak eta 'el Drogas'ek 'Aurrera Altsasu' abestia elkarrekin kantatuz amaitu da ekitaldia.

2 eta 13 urte arteko kartzela-zigorrak

Azkenean terrorismo delitua egotzi ez bazieten ere, Auzitegi Nazionalak bi eta hamahiru urte arteko kartzela-zigorrak ezarri zizkien zortzi auzipetuei, 2016ko urrian Altsasuko Koxka tabernan bi guardia zibilekin eta haien bikotekideekin izandako liskarragatik.

Gazteetako bat soilik dago aske, bi urteko espetxealdia ezarri ziotelako. Gainerako guztiak kartzelan daude, eta horietako hiruk urtebete eta erdi baino gehiago daramate preso.

Auzitegi Nazionalak ebazpena ezagutarazi zuenean, gazteen gurasoek berehala salatu zuten zigorra "neurrigabea" eta epaia "politikoa" zela, "mendekuan oinarritutakoa" eta errekurtsoa jarriko zutela iragarri zuten.

Halaber, "injustizia honen aurrean erantzun irmoa eta argia" emateko unea iritsi dela azpimarratu zuten eta, horrenbestez, larunbat honetan Iruñeko kaleak betetzeko deia egin zuten.

Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak, ordea, zigorra txikiegia izan dela uste du, eta errekurtsoa iragarri zuen ostegunean bertan, terrorismo delitua ere leporatu diezaietela eskatuz.


Mantak, poltsak... denak eskuz eginak

Patchwork erakusketa jarri dute Biterin. Larunbatera arte egongo dira lanak ikusgai: mantak, poltsak, karterak... denak eskuz eginak. Eta azken egunean, 12:00etan, manta zoragarri bat zozketatuko dute. Ordutegia: astegunetan, 18:00-20:00; larunbatean, 10:00-13:00.


Barcinari tartak bota zizkiotenek 10 urteko zigorra jaso dezakete

Auzitegi Nazionalak Arruazuko alkatea eta Mugitu! elkarteko hiru kide auzipetu ditu eta agintearen aurkako delitu bat egotzi die. Ondorioz, baliteke 4 eta 10 urte bitarteko espetxe-zigorra jasotzea.

Santiago Pedraz Auzitegi Nazionaleko epaileak Gorka Ovejero Gamboa Arruazuko alkatea eta Mugitu! Abiadura Handiko Trenaren aurkako elkarteko hiru kide auzipetu ditu Yolanda Barcina Nafarroako presidenteari hiru tarta botatzeagatik. Laurei aginteriaren aurkako delitu bat leporatu diete eta hori dela eta, lau eta hamar urte arteko espetxe-zigorra jaso dezakete.

Astelehen honetan zabaldutako autoan epaileak Barcinaren erasotzaileak identifikatu ditu: Gorka Ovejero, Arrazuako alkatea eta Batzarre alderdi nazionalistako kidea, Mikel Alvarez Forcada (Joseba Alvarezen anaia), Julio Martin Villanueva eta Ibon Garcia Garrido.

Azken hiru hauei agintearen aurkako delitu bat leporatu diete eta lau eta sei urte bitarteko espetxe-zigorra jaso dezakete. Arruazuko alkatearen kasuan, berriz, baliteke 10 urteko kartzela-zigorra jasotzea, "alkatea den heinean" horrek astungarri bat suposatu dezake.

Barcinaren kontrako erasoa 2011ko urriaren 27an, 16:30ean, jazo zen, Pirinioetako Lantaldeko bilera batean zegoela, Ovejero bertan azaldu zenean eta ezkutatuta zeraman tarta bat bota zionean.


Ordiziako udalak lau desfibriladore berri ekarri ditu larrialdietarako

Ordiziako Udalak lau desfibriladore erosi ditu Udaltzaingoa, Zuhaizti zentro soziala, Barrena kultur etxea eta Babes Zibila boluntario taldeentzako. Lau hauek, Majori eta Altamira kirol guneetan zeudenei gehitzen zaizkie. Desfibriladoreak jartzeaz gain, erabileran trebatzeko ikastaroa ere eman diete Osakidetzako medikuek udaletxeko langi-leei, Babes Zibilako boluntarioei, Zuhaizti elkarteko arduradunei, Udaltzainei, kiroldegiko langi-leei, kirol taldeei eta turismo bulegoko eta kultur etxeko langi-leei, astearte eta asteazkenean.

Ekimena udal gobernuaren akordioaren baitan gauzatu da. Honen helburua da, udal eraikinak gailu horiekin hornitzea, bizitzak salba ditzakete eta. Lau desfibriladoreek 7.356 euroko kostua izan dute.

Ezaugarriak

Desfribiladoreak boltaje altuko deskargak ematen ditu bihotzaren erritmoa berreskuratzeko arritmia kasuetan. Horrelako kasu baten aurrean erabiliz gero, bizirauteko aukera gehiago dago. «Erabilera erraza eta segurua» dela adierazi du udalak eta «osasungintzan adituak ez direnak erabili dezakete ezagupen minimo bat izanda».

Larrialdi bat gertatzean, hori bideratzeko beharrezkoa da egoera antzematen jakitea, ahalik eta azkarren artatzea eta, desfibriladorea izanez gero, gailua erabiltzeko gai izatea. Horregatik antolatu dute aipaturiko ikastaroa. Hala, «aste honetatik aurrera, larrialdi zerbitzuak gerturatu bitartean, ezusteko kar- diako bati aurre egiteko, Ordizia prestatuagoa» dagoela esan du udalak.


Bilduk eta NaBaik PPko zinegotziaren jarrera salatu dute

Herriko presoekiko eta haien familiekiko eta gertukoekiko elkartasuna adieraztea helburu duten ekimenak kriminalizatu dituela uste dute, horretarako faltsukeriak eta manipulazioa erabiliz

Urtero moduan, Eguberrietan, euskal presoen aldeko diru bilketa egin zen Etxarri Aranatzen. Jasotako dirua presoen senideek urruneko espetxeetara egin beharreko bidaietako gastuak arintzeko erabiltzen da.

Horren berri izan zuenean, PPko zinegotzi Juan Antonio Extremerak “gogor gaitzetsi zuen ETAren inguruak herritarrei eta dendariei egiten dien estortsioa”. Extremeraren iritziz, etxeetan ““talde terroristako presoendako dirua eskatzeko” banatutako gutunekin “bizilagunak beldurtuta eta bortxatuta sentitzen dira edo senti daitezke”. Gaineratu zuenez, “herriaren historiarekin, halakoek beldurra sortzen dute laukorik eman nahi ez dutenen artean”. Horregatik, PPkoak azken bilkuran kondena mozioa aurkeztu zuen, “etxarriarrak beldurtu, herriaren irudia zikindu eta enpresek eskualdean egin ditzaketen inbertsio berriak urruntzen dituelako”.

Koalizioak batera

Hari erantzunez Etxarriko Bildu eta NaBaiko taldeek mozio bateratu bat adostu zuten. Bi koalizioek nabarmendu zutenez, “PPk aurkeztutako mozioa guztiz faltsua den oinarritik abiatu da, eta faltsukeria horretatik gezur handi bat eraiki du, presoen sakabanaketaren ondorioak pairatzen dituzten familiak eta gertukoak kriminalizatzen dituena”. Aldi berean, azaldu zioten herri ekimenaren asmoa zela “sakabanaketak beren sorterritik ehunka kilometrotara preso daudenen familiakoei eta gertukoei kalte ekonomikoa eragiten diela kontuan izanik, seme-alabak, neba-arrebak… bisitatzeko milaka kilometro egin behar horrek dakarren gastu itzela arintzea, neurri txiki batean bada ere”. Bildutik eta NaBaitik PPri “gatazkari irtenbidea bilatzeko” inplikatzeko eta “konpromisoa” eskatu zioten.

Aldi berean, popularrari nabarmendu nahia leporatu zioten: “PPk ez du parte hartzen ez udal jardueran, ez Etxarri Aranazko herritarren eguneroko gaien kudeaketan. Aldiz, egoera puntual batzuk baliatzen ditu protagonismoa bilatzeko eta nabarmen gelditzeko”. Hainbat hedabideren laguntzaz, PPk “Sakanako udalen jarduera kriminalizatzea eta hura baldintzatzea helburu duen estrategia” garatu duela salatu zuten.


Bigarren erronda, Kixkalen

Hernaniko Xake Txapelketa martxan da; bigarren jardunaldia jokatuko dute gaur 16:00etan, Kixkalen. Denera, hamabi partida jokatuko dituzte.


Obra potoloak santutegian

Aralarko santutegian azpiegitura nagusiak berritzeko lan potoloak egiten ari dira. Hala azaldu digu santutegiko kaperau Mikel Larranbeberek. Nonbait, urteen poderioz zaharkituta geratu diren azpiegiturek - elektrizitateak, saneamenduak eta beste - arazo asko sortzen zituzten. "Orain hau izorratzen zela, gero bestea... behin eta berriro adabakiak jartzen aritu gara, baina konturatu gara hobe zela be¬¬hingoz guztia goitik behera errebisatu eta behar zena berritzea" adierazi du kaperauak. Azpiegitura nagusiak berrituEta hala egin dute. Guztia behar bezala egiteko abenduan santutegiko taberna itxi eta obra potoloak hasi ziren. Esaterako, elektrizitate azpiegitura guztia goitik behera ari dira aldatzen, oso zaharkitua zegoelako. "Elektrizitateko hartune guztia berritu dugu, transformadoretik santutegiko eraikin guztira doana. Arketa guztiak berritu ditugu eta orain kableatu guztia sartu behar dute, lurrazpitik" azaldu du Larranbeberek. Lehen ere lurrazpitik pasatzen zen kableatua, baina soilik 10 cm inguru zegoen sartuta. "Toki batzuetan kableak ateratzear zeuden, horrek dakarren arriskuarekin" azpimarratu du kaperauak. Orain ia metro bateko sakoneran joanen da kableatu berria. Santutegiko atzealdean transformadore bat dago, lurrazpian, eta hori guztia ere behar bezala jartzen ari dira. Baina lanak ez dira hor amaitzen. Santutegiaren azpian putzu septiko bat dago, eta hori ere goitik behera errebisatuko dute. Bestalde, ur sareei ere errepaso ederra emanen zaie. Artxuetan bi ur biltegi daude, lur azpian. Elektrizitatez dabilen ur ponpa batek ur hori santutegira eramaten du, lur azpian dauden hodien bitartez, eta santutegi azpian dagoen ur biltegi bateraino eramaten du. Ur depuradora santutegian bertan dago, eta Mikel Larranbeberek dioenez etxola bat eraiki behar diote aipatu araztegiari, estali gabe baitago. Horretaz gain, ur sare guztia errepasatu behar dute. Aurrekontu handiaAipatu lanek aurrekontu oso handia dute. "Oraindik ez dugu zehatz-mehatz esaterik zenbateko kostua izango duten lan hauek, baina kostu oso-oso handia izanen da. Sanmigelzale batzuek dirua eman dute, baina mailegu bat eskatu beharko dugu banketxeetan, elizbarrutiak abalatuta. Ikusiko dugu, bestalde, Nafarroako Gobernuak zein erantzun ematen dien gure eskariei" azpimarratu du Aralarko kaperauak. Negu honetako eguraldi berezi hau obrak egiteko mesedegarria izan dela ezin da ukatu, izan ere udarako despeditu nahi dituzte aipatu lan guztiak. "Konplikatuena konpondu dugu. Pentsa, arkitektoa, ingeniaria, aparejadorea, elektrikaria eta iturgina daude hemen lanean" dio apaizak, irribarrez. Bestalde, lan txikiago batzuk eginen dituzte. Esaterako, santutegira daraman eskaileran barra bat jarri behar dute, jendea heltzeko. Eta etorkizunean oztopo arkitektonikoak ezabatu ahal izateko proiektu bat zabaldu dute Nafarroako Kutxan, zeuk erabaki, zeuk aukeratu ekimenean. Bertara ekarpenak egin daitezke, etorkizunean lanak egiteko. "Pixkanaka-pixkanaka eginen dugu" dio apaizak. Jantoki berriaObra hauek despeditzen direnean zabalduko ditu ateak, atzera ere, Aralarko San Migelgo tabernak. Larranbeberek adierazi du tabernaren gestioa emateko eskaintza batzuk dituztela, eta aurrerago hartuko dutela erabakia. Nolanahi ere, tabernan aldaketa izanen da. "Aurretik eginda dagoen obra errespetatu behar da. Orain sartu eta lehen aterpea zena jantokia da, eta guztia gurutzatu behar da tabernara joateko. Jantokirako espazio gehiago behar zela jakitun, garai bateko saloia jantoki bezala prestatzen ari gara" azaldu Aralarko kaperauak. Obrak martxan daude eta aurreikusten da bi hilabeteko epean despedituko direla. "Horrela taberna zabaltzen dugunean obra guztiak despedituta egonen dira eta ez da inolako arazorik egonen. Gainera, jateko toki gehiago egonen da" nabarmentzen du apaizak. Nolanahi ere, Larranbeberek gaineratzen du santutegian oraindik lan asko dagoela egiteko. "Lehengo hotela zena itxita dago eta soluzio bat eman beharko diogu horri" dio. Dena dela, eskatzea erraza dela baina soluziobideak ematea ez hainbeste azpimarratzen du Aralarko kaperaua izateaz gain Uharte Arakilgo apaiza denak.


Zazpi egunez andrerik gabe

La1k '7 días sin ellas' saioa estreinatuko du etzi. BBCren formatu bat egokitu du RTVEk

BBC Britainia Handiko telebistaren The week the women went saioaren formatuan oinarrituta, La1 kateak 7 días sin ellas saioa estreinatuko du astelehenean, 22:40ean. Bernuy de Porreros (Segovia, Espainia) eta Vera (Almería, Espainia) herrietan garatuko da programa; aurreneko herriko emakume guztiak bigarrenera joango dira oporretan astebetez, sakelako telefonorik gabe. Eta Bernuy de Porreroseko gizonak konpondu beharko dira zazpi egun horietan, arlo sozialean eta pribatuan, emakumeak itzultzen diren arte. Gizonezkoen egunerokotasuna andrerik gabe nolakoa den jasoko du programak.

Aurreneko atalean, emakumeen agurra ikusiko da. Oporretara joan aurretik, herriko andreek hainbat prestaketa egingo dituzte, eta argibideak emango dizkiete gizonezkoei. Oporraldian, era berean, herriko emakumeek aukera izango dute haien elkarbizitzan sakontzeko; tarte bat izango dute hausnarketarako eta interferentziarik gabe haien buruaz kezkatzeko. Programako protagonista nagusiak zortzi familia izango dira —tartean daude haur txikiak eta seme-alaba nerabeak—. Herriko taberna baten jabeak mutil gazte baten ardurapean utziko du ostatua. Gizonezkoen artean, badira ardurak partekatzera ohituta daudenak, baina baita aurreneko aldiz eguneroko ardurei heldu beharko dietenak ere.

Talde bakoitzak izango duen garapen pertsonala jasoko du saioak. Bizimodu berriak herriko gizonengan zer eragin duen aztertuko dute. Aldi berean, kamerek jasoko dute herriko emakumeek nola hautsi duten egunerokotasuna eta zer sentipen dituzten. Ezohiko oporraldia nola bizi duten ikusi ahalko da.

Hamahiru herrialdetan

Formatuak dokumental eta reality generoak uztartzen ditu, eta Erresuma Batuan sortua da —BBC Three kateak 2015ean eman zuen aurreneko aldiz—. Orduz geroztik, beste hamabi herrialdetan ere emititu dute: Frantzian, Kanadan, Danimarkan, AEBetan, Indian, Finlandian, Marokon, Belgikan, Norvegian, Suedian, Ukrainan eta Brasilen. Kanadako CBC katean arrakasta handia lortu zuen duela hamar urte. AEBetan ere igorri zuten, Lifetime Channel katean, 2012. urtean —Hego Karolinako herrixka bat aukeratu zuten programa grabatzeko—.

Espainiako TVE kate publikoari formatua saldu berritan, honakoa esan zuen BBCko estudioetako formatuen zuzendari Sumi Connockek: «Saioak klixe zaharkituetatik harago joan nahi du. Esperimentu harrigarri bat da, eta bizitako esperientziaz zer ikasia eman diezaioke komunitateari».

Mediaproren Big Bang Media enpresak ekoitzi du saioaren bertsio hori, TVErekin elkarlanean. Ekoiztetxe horren ordezkari Alberto Carullok adierazi du parte hartzaileei aukera emango diela erronka bati aurre egiteko, indibidualki eta kolektiboki. «Ikusleek, berriz, beren burua identifikatuta ikusiko dute hainbat egoeratan eta gatazkatan».


Norabidea aldatzeko, gelditu

Hego Euskal Herrian merkantzien lurreko garraioaren sektoreak 10.138 enpresa zituen 2009. urtean, eta gehienak bost ibilgailu baino gutxiago zituzten garraiolari autonomoak ziren. Lau urte geroago, sektoreak 1.400 garraio enpresa galdu ditu, eta, aurreikuspenen arabera, hurrengo hilabeteetan garraio enpresak desagertzeko erritmoa azkartuko da, eta urtea amaitu baino lehen garraio sektorearen laurden batek jarduera bukatutzat joko du. Aldi berean, sektoreko lan baldintzak jasanezin bilakatu dira, eta sarri askotan sasi-esklabotzarekin zerikusi handiagoa dute, lan duinarekin baino. Hala, kanpoko baita tokiko ehunka garraiolariak ere garraio kooperatiba faltsuetan lan egiten ari dira, eta askok hilero 14.000 kilometroko lana egin ondoren 300 euro ziztrin eramaten dituzte etxera. Bitartekariak izugarri ugaldu dira, eta garraiolariaren lanaren %30-%50 artean eramaten dute kamioirik eraman gabe. Halaber, oso gutxi dira lanaren truke prezio duinak kobratzen dituzten garraiolariak, kostuak estaltzea lortzen dituztenak eta euren negozioaren etorkizuna bermatu ahal dituztenak.

Egoera honetan, garraiolari autonomoak ezin gara esku gurutzaturik egon. Aberastasuna eta lan duina sortzen dugunok eta gure etekin ekonomiko apurra gure herrian inbertitzen ditugunok ordezkatuak izaten ari gara, eta gure ordez flotistak, bitartekariak eta multinazionalak gailentzen ari dira, autonomoak eta soldatapeko gidariak esplotatuz prezioak jaistea lortzen dutenak eta lana kentzen digutenak. Ezin dugu etsi. Ezin dugu onartu gure herriko sare produktiboan ezinbestekoa den sektorea espekulatzaileen eskuetan uztea.

Maiatzaren 30ean euskal sindikatuek eta gizarte mugimenduek Greba Orokorrera deitu genuenean kide batek esaten zuen bezala, galtzaileen itxaropen bakarra borroka kolektiboa da. Herri honetako langileak, autonomoak zein soldatapekoak, langabeak, etxe kaleratzeen biktimak, iruzurrak jotakoak, ikasleak, lan etorkizunik ez duten gazteak, erretirorik gabeko erretiratuak, langabezia saririk gabeko langabeak…. dugun bide bakarra indarrak batu eta inposatzen zaizkigun politikei aurre egitea da eta, aldi berean, alternatiba soziala eta ekonomikoa eraikitzea herritarren gehiengoaren zerbitzura.

Alternatiba horren gakoetako bat merkantzien lurreko garraioaren berezko erregulazioa da, euskal garraiolari autonomoaren autoeraketa eta garraioaren egitura autogestionatuak bultzatu eta lagundu beharko lukeena. Liberalizazioaz mozorrotu den garraio sektorearen abandonuak ekarri du Hego Euskal Herrian garraio politika propioa ez garatzea. Hala, Nafarroako Gobernuak, Eusko Jaurlaritzak eta diputazioek Europan eta Madrilen garraioaren lobby-ek markatzen dituzten neurriei itsumustuan jarraitzen diete, garraiolari autonomoa desagertzea bultzatzen dutela kontuan hartu gabe. Merkantzien lurreko garraioaren sektorea kontrolatzeko flotistek eta multinazionalek zabalik duten borrokan politika dute haien alde.

Haatik, miseria inposatu nahi diguten elite politiko eta ekonomiko ustelduen biktimek aukera bat dugu modu kolektiboan, bateratuan eta elkartasunez jokatzen baldin badugu, eta garraiolari autonomook gure sektorearen etorkizuna bermatuko duen alternatiba ekonomikoaren eta sozialaren aldeko borrokan ezinbesteko papera jokatu ahal dugu. Azken finean, oraindik ere garraioa gure esku dago, eta, horrenbestez, gure esku dago ere gauzak aldatzeko aukera. Kamioiak mugitzen baldin baditugu, egungo norabide berean mugituko da Euskal Herria, baina kamioiak gelditzen baldin baditugu, norabide aldaketa behartu dezakegu.


UKML. Lendoñobeiti. Fotograma bakar bateko dokumentala

Esaten ohi da argazkiek une bat izozten dutela. Ez da egia; papera, digitala edo zeinahi dela euskarria, argazkiek fisikoki islatutako momentua baino guztiz gehiago ikustarazten digute; gutxienez begiratzen duten begiek lokarriren bat badaukate irudiarekin. Hori gertatzen da Uria auzoko emakume batek berraurkitutako argazki honekin: berrogeita hamar urtetik gorako lendoñobeitiar guztiek mende eta erdiko historia ikus dezakete hemen, edo gehiagokoa; gazteagoek ere, transmisioa (ahozkoa batez ere) eteten ez bada.

Argazki hau Lendoñobeitiko Uria auzotik aterata dago. Hurbilen ikusten dena Elizalde auzoa da eta atzerago, eskuinaldean, Poza auzoa; urrunago, Tologorri azpian, Lendoñogoiti. Zenbat urte ditu argazki honek? Jakiteko metodo fidagarriagoak egongo dira, baina nik irudian ikusten diren eta bizi eta entzun ditudan gauzetan jarriko dut arreta erantzunera hurbiltzeko.

Etxeak

Begiratu batean gaurko Lendoño ikusten dugu, baina ezkerreko etxeak berehala harritzen gaitu herria ezagutzen dugunak. Etxe hori apaiz-etxea zen, baina gaur ez dago. Gerra Zibilean utzik zegoen; bolborategia bihurtu zuten eta erre egin zen. Ondo ikusten da etxe ondoko baratzea horma batez inguratuta; guretzat Apaiz-baratzea izan zen Lur-biltzea (Concentración parcelaria) 1984an heldu arte. Desagertu zen beste etxea Pozan ikusten den lehenengoa da: Chaves etxea. Nire amak 1925ean jaio zen eta ez zuen ezagutu, baina etxe aurrean ikusten den hesitutako landari Campo Chaves deitzen zion.

Elizalden ikusten den beste baserri bat guztiz hondatu zen, eta gaur egun leku berean etxe berri bat eraiki dute; argazkian hurbilen ikusten den baserriaren atzean dagoena da; nola edo hala herriko silueta mantendu da hor.

Guretzat eskola izan zen dorretxea

Elizari itsatsita dagoen eraikina eskola izan zen gaurko berrogeita hamar urtetik gorako lendoñobeitiar guztientzat. Antzinako dorretxea da, XIII. edo XIV. mendean altxatuta. Historian zehar dorretxea, santutxo edo kapera, herri batzarraren egoitza eta eskola izan da; azken funtzio hau 1825 eta 1972 bitartean bete zuen. 2003an dorretxearen zaharberritzearen inaugurazioa izan zen; gaur, birgaitze eder baten ondoren, Lendoñobeitiko Batzarraren egoitza da berriro.

Dorretxearen eskuinaldean eremu txiki bat ikusten da horma batez inguratuta, jadanik desagertuta ere; antzinako hilerria zen. Gure eskola garaian ez zegoen aterik sartzeko, baina askotan egiten genuen salto barrura ezkutaketan ibiltzen ginenean. Barruan hezurrak aurkitzekotan ukitzen genituen; noizbait entzunda geneukan hilen hezurrak igurtziz gero urrea bihurtzen zirela. Nik dakidanez garai hartan eskolan ibili ginenen artean aberatsik ez dago, ez bada urteetan.

Ogi-labeak

Elizalde auzoan lau ogi-labe ikusten dira argazkian, etxeen ondoan edo baserriei itsatsita dauden teilatudun eraikin txikiak dira; gaur ez da bat ere geratzen. Apaiz-etxearena eliza eta etxearen artean dago; Lendoñobeitin bizi diren zaharrenek (90 urte baino gehiago dituzte) ez dute ezagutu. Beste hirurak baserriak zaharberritzeekin batera desagertu ziren; 1980ko hamarkadaraino guztiak desagertuak ziren. Erabili zen azkena eskuineko baserriarena izan zen. Baserri horretan hiru eraikin ikusten dira: etxe handienarena, ondoan duen beste etxe txikiarena ―etxe zaharra―, eta eskuinaldean beste eraikin guztiz txikiagoa; azken hau zen ogi-labea. Lendoñobeitin, eta baserri horretan, 1972an jaso zen azken gari-uzta, beraz, urte horretan eta hurrengoan baino gehiagorik ez zen erabili ogi-labea.

Argazkian hurbilen ikusten dugun baserriaren atzean beste bat dago, honek eskuinaldean du labea. Labe honek ogia egiteko funtzioaz gain eskola izatearena bete zuen garai batean. Lendoñoko gaurko biztanleek ez dute gogoratzen, baina nire amak esaten zuen berak ezagutu ez zuen maestro faneguero batek eskola eman zuela eraikin horretan. Maisu faneguero-en soldata ez zuen gobernuak ordaintzen, herriek edo herriko auzokoek ordaintzen omen zuten.

Elizalde auzoan desagertu diren beste bi elementu ikus daitezke. Eskuineko baserri aurrean hormaz eta harlauzez itxita ikusten den eremu txikiak Erlategia zuen izena, nahiz eta nire adinekoek erleak inoiz ez ikusi bertan. Beste eremua Maisuaren ortua da; apaiz-etxearen baratzaren azpian dago, eta horma zati bat besterik ez da ikusten argazkian. Gaur bolatokia eta herriko “txokoa” daude hortxe, eraiki berriak.

Zuhaitzak

Aditasuna jarriko dut hiru zuhaitzetan; horietako bi argazkian daude, hirugarrena nire oroimenean. Lehenengo biak eliza aurrean ikusten dira, bat kanpandorrearen hurbil eta bestea ia estalita hurbilen daukagun baserriagatik; bien artean bolatoki bat zegoen. Arteak dira, nahiko gazteak. XX. mendeko seigarren hamarkadako lehenengo urteetan, eskolara joaten hasi nintzenean, ezkerrekoa ezkutaleku modura erabiltzen genuen. Enborrak oso zaharra ematen zuen jada, eta inguruaren zati handi batean utzik zegoen; bertan ezkutatzen ziren batzuk. Beste asko goiko adarretara igotzen ginen. Denbora hartan adarrak hilerri zaharreraino heltzen ziren. 1968an maistra berri bat heldu zen Lendoñora. Arteek eskolako sukaldeko leihoa (lehen aipatutako hilerri zaharraren gainean) ezkutuan uzten zuten, eta maistrak ikuspegi hobeagoak nahi zituen. Denbora hartako alkatea ez zen gaztea, ez zeukan jada eskola-adineko seme-alabarik, baina maitabera zen, eta maistra harrikoa egiten duenean ondo ikusteko arteak moztea erabaki zuen.

Hirugarren zuhaitza intxaurrondo bat zen. Argazkian ez da ikusten, eta gaur arrastorik ez da geratzen. Elizalde auzoan, eskuineko baserri aurrean zegoen. Baina argazkia atera zuten garaian ez zegoen oraindik landatuta. Gero hazi zen zaharra bihurtzeraino. 1969an edo 1970ean ebaki zuten, eta bere sustraiekin Laudioko bolatoki batentzat bola handi bat egin zuten.

Arteek mende batzuk bizi daitezke, intxaurrondoek ere mendeak zenbatu ditzakete. Datu hauekin, eta gorago emandako guztiekin, hurbil gaitezke argazkiaren adinera?


Mikel Ruiz omendu dute aurtengo San Roke Egunean

Azken 40 urteetan argazki-teka dotorea osatu du

Santio eta Santa Ana eguna pasatu ziren eta ondotik berehalaxe datorren eguna da San Roke, abuztuaren 16an. Aurten, betiko moduan meza izan zen goizean eta ondoren gerturatutako hamaika txistularik goxatu zuten giroa. Lau t´erdiko pilota partida ere jokatu zen Ander Lopez eta Julen Etxenikeren artean. Aurreneko honek irabazi zuen 22-9ko emaitzarekin.

Baina horrez gain, aurten Montebeoko Mikel Ruiz omendu dute antolatzaileek, Aranon azken 40 urteetan egindako argazki-teka dotoreagatik. 1968tik hona ateratako argazkiak herriaren esku utziko dituela esan zuen Mikelek eta dudarik gabe artxibo garrantzitsua izango da herritarrentzat.


Gotzon Barandiaran: "Estrategikoa da sortzaileok gure artean berba egitea"

Diziplina anitzetako euskal sortzaileen arteko topaketak egingo dituzte uztailaren 2an eta 3an Azpeitian. Ahotsenea sortzaileen guneak antolatuko ditu, eta izena emateko epea uztailaren 1ean amaituko da. "Hau dena antolatu ahalko dugu Azpeitiko Kultur Mahaiak azpiegitura utzi digulako".

Euskal sortzaileek elkartzeko aukera izango dute uztailaren 2an eta 3an Azpeitiko Sanagustin kulturgunean; izan ere, Ahotsenea Sortzaileen Guneak Sortzaileon I. Topaketak antolatu ditu, euskal kulturaz eta sorkuntzaren egoeraz eztabaidatzeko eta sortzaileen arteko harremana bultzatzeko asmoz. Hala, diziplina anitzetatik aztertu nahi dute euskal kulturaren egoera, eta aurrera begira har daitezkeen erabakiez eztabaidatu. Topaketarako deialdia bere burua euskarazko sortzailetzat duen orori zabalduta dago, eta izen ematea uztailaren 1era arte egongo da zabalik. Dagoeneko 40 sortzaile inguruk eman dute izena, eta gehiago biltzea espero dute antolatzaileek.

Hala, elkar ezagutzeko eta gogoetak trukatzeko aukera izango dute sortzaileek bi egunetan. Gotzon Barandiaran antolatzaileak azaldutakoaren arabera, lehen egunean, sortzaileek euskal kultura eta sorkuntzaren inguruko diagnosia egingo dute "norberak bizitakotik". Bide horretan, norberaren egoeratik abiatuta, egoera orokorra aztertuko dute. "Lehenengo eta bat, helburua da elkar ezagutzea, jakitea euskal sortzaileak ze egoeratan gabiltzan sortzen, ze kezka daukagun, gure lanak behar beste zabaltzen diren, bitarteko nahikorik daukagun, gizartean ze leku betetzen ari garen gaur egun, ze laguntza jasotzen dugun, hasi erakunde publikoetatik eta herri mugimendu eta elkarteetaraino, zeintzuk diren gure indarguneak eta ahulguneak, baita hutsuneren bat bete behar dugun ere, ia merezi duen ala komeni zaigun elkartuta konponbidea bilatzea", azaldu du. Bigarren egunean, berriz, lehenengo eguneko gogoetak oinarrian hartuko dituzte, eta aurrera begira egitekoak zehazten saiatuko dira.

Gidoia "patxadaz" eta "ordu eta metodologiaren katerik gabe" jorratuko dute bertora bildutakoek. Hala, eguneko eztabaidak goizean eta arratsaldean banatuko dituzte. Betiere, lantaldeak egingo dituzte, eta gero talde guztien arteko bilkura egingo dute, lantaldeetatik jasotako ondorio komunak partekatzeko. "Lasaitasunez egingo dugu berba, estutasunik gabe", azaldu du Barandiaranek.

Topaketetan parte hartzeko ez da matrikularik ordaindu beharko. Bide horretan, antolatzaileek garrantzitsu deritzote Azpeitiko Kultur Mahaiaren laguntza jaso izana, Barandiaranek azpimarratu nahi izan duenez: "Hau dena antolatu ahalko dugu Azpeitiko Kultur Mahaiak azpiegitura utzi digulako". Izena emateko aukera bi daude: batetik, Ahotsenearen webgunearen bidez, eta, bestetik, Ahotsenearen helbide elektronikokora mezua bidalita.

Topaketa estrategikoak

Topaketak jarraitutasuna izateko asmoz sortu dituzte, "Ahotsenea sortu genuen, ez urtebeterako, baizik eta iraupen luzerako; gure ustez, estrategikoa delako; osterantzean, ez ginateke horrelako beharretan sartuko", argitu du. "Gure ustez, sortzaileok gure artean berba egitea estrategikoa da. Egoera onean egonda ere, eta oraindik urte batzuk pasatu beharko dira horretarako, baina egoera onean egonda ere, ez digu kalterik egingo gure artean proiektu bat izateak".

Orain arte izena eman dutenen artean, kultur adierazpide anitzetako ordezkariak badaude ere, antzerki munduko eta arte plastikoetakoak nagusi direla argitu du Barandiaranek: "Ez da kasualitatea antzerki munduko jende askok izena eman izana, euskarazko antzerkia oso egoera larrian dagoelako". Adierazpide anitzetako profesionalak biltzea "aberasgarria" dela deritzote antolatzaileek. Izan ere, garrantzitsua da euskal kulturaren egoera bere osotasunean aztertu ahal izateko eta guztien arteko elkarlana bultzatzeko.

Sortzaileak aspalditik elkartzeko beharraz ohartu ziren, Barandiaranen hitzetan, eta, hala, beharrezkotzat jo dute topaketak antolatzea. "Aspaldiko urteotan, kultur adierazpide askotako sortzaileen artean berba egiten ibili gara han eta hemen, eta argi dago euskarazko kulturaren egoera ez dela guk gurako genukeena", iritzi dio. "Horri buruz berba egiteko, lehenengo eta bat, euskaraz sortzen dugunok bildu eta berba egin behar dugula iruditu zitzaigun".


«Ari naiz lur hartzen, bai, nire baitan»

'Pessoak atera zuen Sarrionandia kartzelatik' obrari azken ukituak eman bitartean, antzerkiaz, idatzi beharraz, iraganaz, espetxeaz eta itzuleraz mintzatu zaio egunkari honi.

Osteguna Modelo zineman. Hiru ordu falta dira Loraldiak aurtengo bere egitarau osoa bertan behera uzteko. Bukatu berri dute egitarau horren barruan estreinatzekoa duten Pessoak atera zuen kartzelatik Sarrionandia antzezlanaren entsegua. Ainhoa Alberdi eta Erika Olaizola aktoreak joan dira dagoeneko, Idoia Beratarbiderekin batera. Aretoko eserleku huts ilaran, Mikel Albisu Iriarte (Donostia, 1961). Mikel Antza, idatzi dituen liburu guztietan sinatu duenez. 1985eko uztailaren 7an Joseba Sarrionandia eta Iñaki Pikabea etakideen ihesaldia antolatu zuenetik ere, Mikel Antza da ETAren inguruan idatzitako hamaika paperetan.

Odolaren mintzoa (Susa, 1987) izan zuen sasiak idazlea jan aurreko azken sormen lana. Duela hamar urte agertu zen berriz Antza idazlea, bere lehen nobelarekin: Ospitalekoak (Susa). 2004tik zegoen espetxean, eta espetxeko bizimodua agertzen zuen bertan. Baita Bakarmortuko kronikak (2011, Ataramiñe) kronika liburuan ere. Segidan etorri zen Atzerri (2012, Susa) nobela. Iaz argitaratu zuen azken horren gaztelerazko itzulpena; iaz itzuli zen atzerritik Euskal Herrira, espetxetik irtenda.

Orain, Pessoak atera zuen kartzelatik Sarrionandia obra prestatu du. «[Fernando] Pessoaren eta Sarrionandiaren arteko elkarrizketa fikzionatu bat eskatu zidan Loraldiak, testu literario bat. Pixka bat bihurritu egin dut eskatu zidatena, baina. Testu literario bat atera beharrean, antzerki obra bat atera da, non, literaturarekin jolas eginez, Pessoa, Sarrionandia eta ni neu harremanetan jartzen garen». Errealitate dosi askorekin, autofikzioaren arrastotik irten gabe. «Ez dakit zergatik, nire literaturak beti eramaten nau, esango nuke, nire zilborrera, eta horrekin badut arazoa. Badirudi autofikzioa dela nire espezialitatea». Hasiera hasieratik, gainera. Lehen bilduma 82-84 (1985, Susa) argitaratu zuenetik. «Nire lehenengo liburu hartako ipuinak hartu —zortzi dira—, eta denak daude oinarrituta nire bizitzan. Hura ere autofikzioa da. Jeloskor nintzeneko hainbat pasarte ipuinean, esaterako, badirudi nitaz ari nintzela. Imajinazio laburreko pertsona naiz maila horretan».

Espetxean idatzi zituen lanetan ere, bere errealitateak presentzia handia zeukan. «Esana daukat lehen ere: neure burua da ondoen ezagutzen dudana, eta hori dut beste gauza batzuetan ere hitz egiteko modua. Idazle guztiok egiten dugu autofikzioa, nik uste».

35 urte atzera

Sarrionandiak itzulitako Pessoaren Marinela lana muntatu zuen 1985ean Antzak. Hortxe bere burua bi idazleokin gaur egun lotzeko hari mutur bat. Baita antzerki munduan berriz murgiltzeko modu bat ere. «34 urteren buruan Euskal Herrira bueltatu, eta alderatzen dut lehen zegoenarekin. Gaur egungoa, harekiko, zoragarria da». Espetxetik irten berritan ikusi zituen antzerki obrak jarri ditu adibide: «Baziren obra batzuk batere gustatu ez zitzaizkidanak, baina jendeak barre egiten zuen. Pentsatu nuen: 'Begira ze ondo, bada hemen bizitasun bat eta ikusleria anitz bat'. Garai batean, izan ere, oso ghettizatua zegoen antzerki mundua. Alde horretatik, bada loraldi bat. Gero, nabarmenak dira euskara hutsezko antzerkiak dtuen zailtasunak. Prekaritate batean bizi dira profesionalak». Profesionalak egon, baina, badaude. Hori da ikusten duen desberdintasun handietako bat. «Arazoa da nola egiten den aurrera eta nola ematen zaion duintasuna euskarazko antzerkiari». Gaztelaniazkoak, izan ere, hartzaile kopuru askoz handiagoa du hemen bertan eta atzerrian, euskara hutsezkoak baino. «Eta hori da baloratzen ez dena. Arlo guztietan: literaturan, zineman, denean. Euskararen mundua mantentzen da biziraupen maila batean. Biziraupen jori batean, nahi baduzu, beste garai batzuekin alderatuz, baina bizirauten, azken batean».

Duela 35 urtetik hona antzerki munduan aldatu ez den kontu bat: antzezlan bera ele biz eskaintzea. «Horrek diglosia sakondu besterik ez duela egiten uste nuen orduan; orain ere bai. Diglosia finkatuta dago erabat, konpainia gutxi batzuetan kenduta». Diglosia. Oso boladako ez dagoen arren, euskaldunen egunerokoa azaltzeko balioa galdu ez duen hitza. «Euskara hutsez funtzionatzen duen eta funtzionatu nahi duen mundu bat dago, eta beste pentsaera bat ere bai, Euskal Herrian bi hizkuntza daudela dioena». Bi hizkuntza? «Bi hizkuntza, bai, horrelaxe pentsatzen delako. 'A, hirugarren hizkuntza bat ere badago, egia! Frantzian, bai... Atx, Iparraldean esan nahi nuen!'. Euskal Herria diglosikoaren aldeko joera oso-oso potentea da, nahiz eta euskarak aurrera egin. Gotorleku diglosiko batzuk daude. Ez dakit nola erori edo aldatuko diren. Ez dut ikusten horri aurre egiteko plangintzarik. Mentalitaterik ere ez».

Idazten duela

Behin baino gehiagotan esana dauka literatura bafle batzuk bezain ihesbide izan daitekeela. «Arnasteko modua da, niretzat, idaztea. Egunero idazten diot gutun bat Marixoli [Iparragirre; euskal presoa, Brievako (Espainia) espetxean dago egun]. Gutun permanente bat da. Hamabost urte daramatzagu elkarri idazten, egunero». Duela urtebetetik hona, berriz, eguneroko bat idazten ari da bera, kartzelatik atera berriko bizipenen abailan, gertatzen zitzaiona finkatu beharra sentitu zuelako. «Idazten ari naizena ez da eguneroko klasikoa, baina egunaren bukaera markatzen du. Kartzelak ere ematen du eguna markatzeko premia hori, beharbada». Beste hamaika gauza ere idazten ditu. Tarteka, poemaren bat. Eta momentuan inora ez doazen testuak, baina gorde egiten dituenak. «Nik ez daukat nire testuak publikatzeko obsesiorik. Asko idazten dut, eta, batzuetan, idatzi eta denborara izaten dut idatzitako testu bat baliatzeko aukera». Oraintxe bertan, esaterako, espetxean zegoela idatzitako testu bati forma eman eta erabiltzeko asmoa omen dauka.

Katalunian aurkeztu berri duen Atzerri-ren itzulpenari forma ematen ari zela konturatu zen, duela hainbat urte idatzitakoak zer zentzu hartzen duen orain. «Argitaratu nuenean, matxista zela esan zuten batzuek, eta harritu egin nintzen. Danele Sarriugartek esan zuen nobela garai baten isla zela. Uste dut onbera izan zela nirekin». Liburuaren itzulpena berrikustean konturatu zen zertaz ari ziren halakoak esan zituztenak. «Momentu batean izutu ere egin nintzen, nire liburu horretako protagonistaren jarrera eta izaerarekin; nire ikuspegiarekin, alegia, idazle gisa».

Duela zazpi urte eta erdi Atzerri idazten hasi zenetik, feminismoak gizartean eragiteko zeukan moduari buruzko bere ikuspegia eraldatu egin dela erantsi du: «Nik orduan pentsatzen nuen feminismoak topo egingo zuela bere kontrako eraso batekin eta ezin izango zuela aurrera egin». Kalean errepikatzen zen «iraultza feminista izango da, edo ez da izango» planteamendua entzutean, «ba ez da izango» pentsatzen ei zuen. Egun, aldiz, iraultza feminista gertatzen ari dela uste du. «Gizon gisa aritzen garenok hitz-abstinentzia ariketa bat egiteko daukagu. Badaukat lagun bat belarri atzean, tarteka esaten didana isiltzea egokitzen zaidala, esateko dudan hori oso interesgarria izanik ere. Besteei utzi behar zaiela; eta, kasu honetan, emakumeei. Hori da nire hausnarketa, eta hori da Atzerri-rekin gaur egun dudan distantzia. Nahiz eta nire iraganaren parte gisa asumitzen dudan goitik behera. Baina hor eboluzio bat badago, nigan. Baita gizartean ere. Hala sentitzen dut, bederen».

Dena ezin dela kontatu, dena ezin dela idatzi, hori ere sentitzen du. Ez da lehen aldia Euskal Herrian: frankismo garaian ere ezin zen dena kontatu. «Arazoa da frankismoa denentzat zela diktadura, eta, gauza batzuez ezin zenez hitz egin, kodeak erabiltzen ziren, eta jendeak bazekiten zertaz ari ziren. Gaur egun, aldiz, dena ezin kontatzearen egoera hori bizi duena gizartearen zati bat bakarrik da, eta, gainerakoak, horren aurrean, intsentsibilizatuta daude. Gatazka honetan gertatu diren gertaerarik zaurgarrien eta mediatikoenak markatuta bizi da gizarte guztia, eta badago bigarren biktimatzat hartzen direnen mina. Sufrimendu mailan hitz egingo bagenu... ez dago kode konpartiturik. Luzerako emango lukeen gaia da». Zein kodetan idatzi behar da, orduan, literaturara etorriz? «Badago zer kontatu. Egia, oroitzapena eta justizia esaten da, eta egia absoluturik ez dago, baina bai ikertu egin behar dela, bai xaxatu egin behar dela. Zaldibarrekoa da adibide bat. Horiei, ikuspegi literario batetik ere, funtzio sozial bat eman behar zaiela uste dut. Nola heldu behar diegu kulturatik gai horiei, gizarteari galdera batzuk gehiago eskaintzeko, norberak bere erantzunak bila ditzan? Nobela beltzak etorkizun oparoa luke Euskal Herrian. Jon Antzaren desagerpenean oinarritutako nobela beltz bat idatzi zuen frantses batek, oso interesgarria. Harritzen naiz nola ez dugun egiten idazleok autofikzioa, gure herriko errealitatearekin».

Duela espetxealdi bat

Espetxea, elkarrizketa osoa zeharkatu duen hitza. «Ez dago beste animaliarik bere antzeko bat hartu eta kutxa batean sartzen duena. Kartzela inhumanoa dela diote batzuek, eta ez, ez da. Dagoen gauzarik humanoena da. Horrez gain, espetxea haserretzeko lapiko bat da, eta hor pilatutako haserreak... Kartzelatik atera nintzenean, erabaki nuen orduan hartutako haserre guztiak han geratuko zirela. Kontua da orain haserretzen naizenekin nola konpondu. Inorekin ez haserretzen saiatzen naiz».

Kontua da, halaber, gainontzeko guztiekin nola konpondu. «Nik ezin dut jakin besteak nola datozen nigana, baina, dikotomia bat eginez, bi motatako erreakzioak nabaritzen ditut nire bi munduen artean». Kultur munduan, ihes egin aurretik berea zen mundu horretan, «beso zabalik» hartu dutela nabarmendu du birritan: «Ez dut sentitzen inolako aurrejuzgurik nirekin aritzerakoan». Pribilegiotzat dauka. «Ihes egin aurretik nintzenagatik eta kartzelaldiko azken aldian berriro idazketari lotu natzaiolako dela uste dut». Oso eskertuta dago.

Kultur munduan izan duen harreraren isla litzateke koordinatu duen Hegats aldizkariaren 57. zenbakia. «Kartzela eta literatura, ihesak eta literatura, lan nitzakeen». Gazteak bihurtu ditu ardatz, baina. «Aitakorkeria handiz ibili ohi garela iruditzen zait, gazteei esanez zer egin behar duten eta nolakoa izango den beraiek biziko diren etxea, eta kontrakoa egin behar dela iruditzen zait».

Itzuleraren txanponaren ifrentzuaz hitz egiteko tenorea. «Nirekiko deserosotasun handiagoa nabari dut mundu politikoan, eta nik neuk ere deserotasun handiagoa dut. Oraindik ere ikusten dut nire iragan militantea jartzen dela aurretik. Nire iragana hor dago, eta ez diot muzin egiten. Nire parte da. Baina iragana den neurrian, atzean dago, eta horrek ere egiten nau ni». Iraganaren arrastoa agerikoa da orainaldian ere, gainera: «Nik militatu nuen erakundea desagertu den arren, 60 urteko borroka klandestino horren ondorioak oraindik ere gainditu gabe daude. Sufrimenduak jarraitzen du, zauriak oraindik ere irekita daude, eta, batez ere, ez da ikusten nola gaindituko diren. Hor badago itxarote bat, eta, maila horretan ere, hor nago».

Itxaroten. Eta, aldi berean, lur hartzen. «Ari naiz lur hartzen, bai. Hasieran, esan ohi nuen ez neukala lur hartzeko batere intentziorik, oso ondo ikusten zirela gauzak goitik. Orain, ari naiz lur hartzen baina ez hemen, baizik eta nire baitan». Nola hartzen du batek lur norbere baitan, baina? Zer esan nahi du horrek duela ia 35 urte alde egin eta duela ia hamalau hilabete bueltatu ostean?

Atzerri ekarri du gogora beste behin. Iban Zalduaren galdera hau izan zuen abiapuntu nobela horrek: «Joseba Sarrionandia eta Mikel Antza klandestinitatera pasa izan ez balira ezberdina litzateke euskal literatura?». Duela 35 urteko ihesaldiaren ostean, jakinekoa da, Sarrionandiak ez zion idazteari utzi; Antzak bai, hainbat urtez. «Bizi izan naiz beste atzerri, mundu eta egoera gogor batzuetan, eta horrek eramaten zaitu, bizitzari aurre egiteko orduan, babes jantziak janztera. Titaniozkoak, zementozkoak, burdinazkoak...». Geruzaz geruza, norbere sentimenduak ere geruzon itxituran gelditzen diren arte. «Atzerrian edo kartzelan egon denak, itzultzen denean, aurkitzen ez duen antzinako bere errealitate horretara iristen da, eta aurkitzen ditu, agian, hutsuneak eta antzinako sentimendu batzuk ere. Hori gertatzen ari zait niri».

Iraganari buruzko begirada berri bat eskaintzeko eta bere momentuan hausnartu gabeko gauza batzuk hausnartzeko parada egon daitekeela dio. «Ez da hausnarketa oso logiko edo egituratu bat izango, akaso, sentimenduetan oinarritutakoa baizik. Momentu horretan nagoela esango nuke». Ez daki orain bizitzen ari den prozesu horrek zerikusirik ba ote daukan literaturarekin edo politikarekin. «Ziur aski, baina, izango du loturarik neure ekoizpen kulturalarekin, nahiz eta ekoizpen hori ez izan publikoa». Idatzitakoa argitaratzeko grina berezirik ez daukalako, esana dauka lehenago ere. Idazten segituko duela ere bai.


Soto del Realen kartzelaratu dute Eneko Zarrabeitia

Pablo Ruiz Auzitegi Nazionaleko epaileak instrukzioagaz jarraitzea erabaki du gaur, eta Madrilgo Soto del Realen kartzelaratu dute Eneko Zarrabeitia abadiñarra.

Eneko Zarrabeitia kartzelan mantentzeko nahikoa arrazoi dagoela erabaki du Ruiz epaileak, gaur. Espainiako justiziak leporatzen dizkion karguen ikerketagaz aurrera jarraituko dute. Leporatzen dizkioten karguak "torturapeko deklarazioetan" oinarriturikoak direla salatu du, aldiz, familiak.

ETAko kide izatea eta "helburu terroristekin" armak eta lehergailuak garraiatzea leporatu zioten 2008an atxilotu zutenean Zarrabeitiari, eta Frantzian 7 urteko kondena bete du. Euroagindua gauzatu eta Espainiaratu egin dute Zarrabeitia, aste honetan.


AHTak eragindako kaltetuek bilera egingo dute bihar

Datorren zapatuan, hilak 19, AHT-ak gure ibarrean eragingo dituen kaltetu guztiekin bilera baterako deia luzatu dute herri kaltetuetako alkateek. Bilera zabala izango da, 10:00etan, kulturaten, eta nahi duten herritar guztiak joan ahalko dira. Antolatzaileek, bilerara joatearen garrantziaz ohartarazi gura dituzte herritarrak.

Angiozarko auzo alkateak, Antzuola, Aramaio, Arrasate, Bergara, Eskoriatza eta Leintz Gatzagako alkateek zapaturako, hilaren 19rako, AHT-ak eragingo dituen kalteen gaineko informazioa, eta horren aurrean kaltetuek dituzten eskubideen berri herritarrei emateko bilera baterako deia egin dute.

Antolatzaileek, AHT-aren trazatua inguruan duten guztiei gomendatzen die bilerara azaltzeko, eta ez bakarrik desjabetzak dituzten herritarrei. Bertan, alkateek duten informazio guztia helaraztea da helburuetariko bat.

Eta, aipatutako herri bakoitzeko ordezkari bana ere izango da.

Bestalde, atzo, Abiadura handiko trenaren aurkako elkarretaratzea egin zuten Eskoriatzan. Abiadura Handiko trenik ez, inposaketarik ez zioen pankartaren atzean elkartu ziren hainbat herritar, AHT-ak eragingo dituen kalteen aurrean erantzun beharra dagoela esan zuten.


Matrakek deitutako ekimena larunbatean

Larunbat honetarako, otsailak 18, deialdi berezia egin du Matrakak, Usurbilgo Talde Feministak. “Aizan! Datorren larunbatean, 18an, 19:30etan Dema plazan ikusiko gaitun baxoerditan dantzan! Denok eman behar dugu zerbait etxekoandreok dena eman ez dezagun”. Parte hartzeko gonbita luzatu dute.

Martxoaren 8rako prestatzen

Emakumeen Egunari begirako ekimenak antolatzeko lanean dabiltza Matrakak, Usurbilgo Talde Feminista eta Usurbilgo Udaleko Parekidetasun Saila. Momentuz, bi ekitaldi lotu dituzte; azken urteotan arrakastatsua suertatu izan den bertso-afaria martxoaren 10erako (ostirala) eta autodefentsa feminista tailerra martxoaren 18rako. Aurrerago emango dute, Martxoaren 8rako aurreikusiak dituzten ekimenen berri zehatzago.

Irudia: artxibokoa.


Gabonetako agenda eskuragarri

OARSO BIDASOKO HITZAk Gabonetako liburuxka egin du, Errenteria-Orereta, Oiartzun, Pasaia, Lezo, Hondarribia eta Irunen abenduaren amaieratik urtarrila hasiera arte egongo diren ekintza nagusien berri emateko.

Herrietako egitarauez gain, herri bakoitzeko eragile esanguratsu batzuei elkarrizketa bat egin zaie, honakoak dira: Maria Carrere (Ipotx goxoki dendako jabea, Hondarribia), Nekane Martiarena (Abaraxka Udal ludotekako koordinatzailea, Oiartzun), Xixilio Maritxalar (Lau Haizetara Euskaltzaleon Topaguneko kidea, Errenteria-Orereta), Edurne Lizarazu (Oroitzene AEK-ko irakaslea, Lezo), Kepa Sein (Itsas Mendiko txistularia, Pasaia) eta Hodei Eskudero eta Iker Imaz (Irungo Sare Herritarreko kideak, Irun).

Gainera, bertako 3 jatetxeren (Pasaiako Ontziola, Irungo Felix Manso eta Oiartzungo Ordo-Zelai sagardotegiari) gaineko erreportajeak daude, eta bertan haien informazio orokorra, dituzten menuak eta edonork etxean egin ahal izateko errezeta goxoak azaltzen dira.

Nahi duenak Gabonetako agenda deskarga dezake PDF formatuan.

Animatu Gabonetan kalera ateratzera!


Zubietaren ispilu

Multzokako fasean lehenak izan ondoren, Realeko gazteek Txapeldunen Ligako final-zortzirenetako partida jokatuko dute gaur, Anoetan, Schalke 04ren aurka. Ilusioz gainezka direla, Europako ametsari eutsi nahi diote.

Kazetariak gainean, hainbat kamera euren lan saioa grabatzen, jendea animoak ematen... Realeko gazte mailako jokalariak ezohiko momentuak bizitzen ari dira azken egunotan. Ez da harritzekoa. Izan ere, Txapeldunen Ligako final-zortzirenetako partida jokatuko dute gaur, Anoetan, Schalke 04ren aurka (19:00). Realak Europako onenen artean lehiatzeko aukera lortu zuenez, gazte mailako taldeari ere aukera hori eman zioten, eta ez du alferrik galdu. Multzokako fasean Manchester United, Xakhtar Donetsk eta Bayer Leverkusen baino hobea izan, eta lehen postuan sailkatu zen, eta, hala, Alemaniako talde onenetako bat izango du aurkari. Kanporaketa partida bakarrera jokatuko da.

Ilusioa da nagusi Zubietan. Ilusioa eta poza. Harrobiko jokalari guztien helburua egunen batean lehen taldera iristea da, baina ez lortuta ere, ez dute berehalakoan ahaztuko bizitzen ari direna. «Orain arte baloiak biltzen aritzen ziren Anoetan Realaren partidetan, eta orain eurak izango dira protagonista», dio Jon Mikel Arrieta entrenatzaileak (Donostia, 1972). Haren ustez, Zubietan egiten duten lan onaren ispilu da Europan hain urrun iritsi izana. «Emaitzek erakusten dute lanean ongi ari garela; etorkizuna ziurtaturik dauka Realak. Jokalariak ahalik eta hobekien formatzen saiatzen gara arlo guztietan, eta opari galanta da Schalkeren kontra jokatzea». Behin horraino helduta gozatzen ahaleginduko direla dio Arrietak.

Guztira 23 jokalarik osatzen dute taldea, eta denak dira 17 eta 19 urte bitartekoak. «Gipuzkoarrak dira gehienak. Realaren oinarria Gipuzkoako futbol taldeetan egiten den lana da». Ligan lehen postuan dago Reala, eta hainbat jokalari ondo ari dira: Odriozola, Merquelanz, Bautista, Olabe, Capilla... Capilla, esate batera, entrenatu izan da Jagoba Arrasateren aginduetara —Realeko entrenatzaileak jokalari gehienak entrenatu zituen haur kategorian—. «Oso onak dira guztiak, aurki kontuan hartu beharrekoak», esan du Arrasatek. «Realaren izpiritua harrobia da, eta jokalari horiek guztiek Zaldua eta Gaztañaga hartu behar dituzte adibidetzat».

Horretarako, argi du zein den sekretua Realeko entrenatzaileak. «Lana eta lana». Eta, egiari zor, lanean serio demonio aritzen dira gazteak. Eskolatik atera bezain pronto, taxira edo autobusera igo eta Zubietara bertaratzen baitira. Arropa egokiak jantzi, futbol zelaira joan eta bi orduko lan saioa osatzeko. Azken egunotan, hori bai, Arrietak sumatzen du aldaketarik jokalarien jarreran. «Beti egon ohi da norbait min hartuta, baina orain inork ez dio bisita egiten medikuari». Denek jokatu nahi dute.

Gero, Chelsea edo Milan

Edonor aritzen dela ere neurketa zaila izango dela uste du Arrietak. «Schalke 04 talde fisikoa eta indartsua da. Guk orain arteko bideari eutsi behar diogu». Multzokako fasea hamar punturekin amaitu zuen Realak, hiru garaipen, bi porrot eta berdinketa batekin. Schalke 04 kanporatuz gero, Chelsea edo Milan izango lukete aurkari txuri-urdinek final-laurdenetan. Gainerako kanporaketak ondorengoak izango dira: Arsenal-Xakhtar Donetsk, CSKA Mosku-Paris Saint Germain, Benfica-Austria Viena, Real Madril-Napoli eta Atletico Madril-Manchester City. Anoetak itxura polita hartuko du gaur. Bazkideek dohainik izango dute sarrera, eta bazkide ez direnek, bost euroren truke.


HARA! Xabier Oroz eta Kauldi Odriozola, aldundiak “indarkeriaren aurka eta kirolaren balioen alde” abiatu duen kanpainaren bideoklipean

Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura eta Kirol Departamentuak Eee!ntzun kanpaina abiatu du, “indarkeriaren aurka eta kirolaren balioen alde” egiteko helburuz. Gipuzkoako hainbat kirolari ezagunek parte hartu duen haka dantza maoriaren bideokliparen bidez, kirolaz “gozatzeko eta gozatzen uzteko” eskatu diote harmailari. Eskola kirolera zuzendutako kanpaina da Eee!ntzun, eta “harmailetan izan diren oldarkortasun eta indarkeriazko” gertaerei aurre egin nahi die, kirol balioetan oinarritutako heziketarekin.

Kanpainaren ardatza eskola kiroleko jokalariek partidaren aurretik egingo duten haka izango da; hain zuzen ere, kantu batek, dantza batek eta zeinuen erabilerak osatzen dute. “Modu jostarian, emozio egoera bat sortuko da partidaren aurretik, eta hausnarketarako bidea eskainiko die eskola kiroleko partiduetara bertaratzen diren guztiei”, azaldu du aldundiak.

Kanpainaren bideoklipean eskualdeko bi kirolarik parte hartu dute: Xabier Oroz Gipuzkoa Basketeko jokalari azkoitiarrak eta Kauldi Odriozola Bidasoako jokalari zumaiarrak.


Nola gorde eta erakutsi

Euskal kultura, identitatea eta transmisioa ardatz hartuta, ekitaldi sorta bat antolatu du aurten Labayru fundazioak, 40. urteurrena ospatzeko. Gaiaz hausnartzeko, mahai ingurua egin zuten ostegunean Gaizka Arangurenek, Xabier Payak, Agurtzane Intxaurragak eta Ane Ortegak, Bilbon.

Zopa orokorraren teoria: «Munduko komunitate bakoitzak zopa bat du. Osagai nagusia, ura, hizkuntza da, eta ingurune kulturaleko osagaiak sartuz hartzen du zopak zaporea. Zopen lurrinak pilatzean, euria egiten hasi, eta munduan dauden beste zopa eltzeekin nahasten dira. Horrek aberastasun izugarria sortzen du. Baina badira gainontzeko eltzeetara ur gehiegi bota eta zaporeak estandarizatzeko joera dutenak ere». Gaizka Aranguren kazetariaren arabera, zopa propioa egitea da euskaldunak munduari egin diezaiokeen ekarpenik handiena. «Desagertu egiten bada, munduaren aniztasunetik zerbait itzaliko da». Labayru fundazioak antolatutako euskarari eta euskal kulturari buruzko mahai inguruan izan zen Aranguren ostegunean. Kazetariarekin batera izan ziren Xabier Paya Donostia 2016ko kultur zuzendaria, Agurtzane Intxaurraga Hika Teatroko zuzendaria, eta Ane Ortega BAM irakasle eskolako Hizkuntza eta Literaturaren Didaktika saileko irakaslea ere. Nork bere esperientziatik sortu du euskal kulturaren transmisioari buruzko ikuspegia.

Iruditeria kolektiboen gaiari heltzea beharrezkoa da, Arangurenen arabera. Eta ildo horretatik erabili du euskal zoparen metafora. «Nork bere zopa ondo gordetzeko, birsortzeko eta sortzeko estalkia egituratu behar du». Argi dio komunitate bateko kide izateko beharrezkoa dela erreferentzia bateratu batzuk izatea. «Eiffel dorrea, Napoleon Bonaparte eta Gerard Depardieu aipatuta, Frantziarekin egiten da lotura berehala. Zezenaren eta urdaiazpikoaren irudia ikusita, berriz, Espainian pentsatzen da». Bota du galdera jarraian: «Zein da Euskal Herriaren imajinario kolektiboa?». Euskal lurraldeen zatiketa administratiboaren eraginez, nahastuta daude erreferentziak, kazetariaren ustez: «Ez dira erreferenteak elikatu, eta argi izan behar dugu guk sortzen ez baditugu besteenak izango ditugula». Horregatik dio beharrezkoa dela zopa gordetzeko estalkia sortzea.

Nazioartera zer eraman

Mugez gaindi aritu da lanean Paya azken urtean, eta gertutik ezagutu du euskal kulturaren eta nazioartearen arteko lotura. «Euskal zoparen lehen osagaia ura baldin bada, zergatik ahazten dugu etxean, nazioarteko jatetxeetan aurkezten badugu? Euskal Herritik kanpora egiten dugunean, oinarrizkoa dena ahazten zaigu: euskara, alegia». Euskal kultura nazioartean zabaltzeko dagoen nahia ere jarri du mahai gainean. «Kanpora goazenean, ez dugu hizkuntza eramaten, baina zenbat jo nahi dugu nazioartera? Euskal sortzaileak edo euskalgintzako erreferenteak ez gara gai ingelesez hitz egiteko ere».

Euskal dantzek asmatu dute modernizatzen eta nazioartean zabaltzen, Intxaurragaren arabera. Baina ez da gauza bera gertatu antzerkigintzarekin. «Gorputzaren mugimendua unibertsala da, eta horrek ez du mugarik». Baina Intxaurragak azaldu du euskara oztopo gisa ikusi dela ikusle eta sortzailearen arteko komunikazio bidea hizkuntza denean. «Militantzia eskatu du beti». Gai unibertsalak lantzeko apustua egiten da gaur egun antzerkigintzan, eta joera hori bultzatzen dute sektorea diruz laguntzeko deialdiek ere. «Sorkuntza lanak euskaraz egiteagatik %5 gehiago lor dezakezu diru laguntzetan. Estreinaldia izatea da jartzen den baldintza, eta ez sorkuntza prozesua euskarazkoa izatea».

Hortaz, obra gaztelaniaz egin, eta ondoren euskaratzea nahikoa da hizkuntzaren gehigarria lortzeko. «Talde askok erabaki dute euskaraz ez ekoiztea; sarritan, bertsio bi egiteko diru laguntzetan jasotakoa baino diru gehiago xahutzen delako». Kontsumitzaileei dagokienez, Intxaurragak nabari du gaztelaniazko bertsioa aukeratzeko joera areagotzen ari dela. «Zenbakiekin neurtzen dugu dena, eta obra ikustera joan den ikusle kopuruan jartzen da arreta. Ondorioz, erdarazkoetara jotzen da zuzenean». Oro har, euskaldunen autoestimua igotzea beharrezkotzat jo du Intxaurragak. «Bestela, nola maiteminduko dugu jendea?». Harkaitz Cano idazleari entzundakoa izan du ahotan. «Mahai inguru batean aipatu zuen dekretuz behartuko lukeela jendea urtean 100 hitz ikastera. Bat nator ideiarekin».

Euskaldun berriengan dago gakoa, Ortegaren ustez, eta, norabide horretan, kontzientzia linguistikoa lantzea beharrezkotzat jo du. «Hizkuntza gutxitu baten hiztuna izatea zer den jakitea garrantzitsua da». Azaldu du azken hamarkadetan bikoiztu egin dela euskararen ezagutza. «Galdera berriak daude orain. Zeintzuk dira transmisiorako benetako gakoak? Zein da, gaur egun, euskal identitatearen barruan euskarak duen lekua?». Galderak erantzuteko garaia da, Ortegaren arabera.


Espainiako Koparako sailkapena jokoan


Bertsoak koronabirusari

BERRIAko kazetariak bertsoak jarri dizkio COVID-19 gaitzak sorturiko konfinamendu egoerari. BERRIA Aretoan entzungai izanen dira gaur.

1.Erreparatuz telebistakomila gertaera beltzi,sofan jarrita, etxean preso,ta gaude ezin sinetsi...Bertso sorta bat egin nahi dizutzuri, COVID-19,eragin duzun dena oroitudadin bihar eta etzi.

2.Zuri eskerrak deskubritu dutzer ote den telelana:jaiki, dutxatu, ohea egineta erantzi pijama.Bakarrik nago etxean etahala ta guztiz, ai ama!Pixka batean atzeratu duthaurrak izateko plana.

3.Bazkarirako tarte ttiki bat, ta sukaldera banoa;Argiñanoren txanoa...Mila aukera topatu ditut:zeliakoa, beganoa...Gaixotu behar gintuzun, bainaai, COVID, zeinen sanoa!

4.Ordenadore aurrean jarrizberriz sukaldetik bueltan,elkarrizketa bakarrak daudeSkype eta watsapp-etan.Ia eroa dirudin arrenisolamendu honetan,azkenerako jarri naiz nireburuarekin hizketan.

5.Iluntzerako ja zereginakbihurtzen dira hain urri,ta bat-batean bilakatu naizapaletako inurri.Literatura ta saiakeraksatisfakzio iturri...Igual bizitzan inoiz ez nuenhorrenbertze irakurri.

6.Batzuek Netflix, bertzeek pesak;nor den nor, moduak modu...Nik leihotikan begira pasaditut ja hainbertze ordu!Gitarra honi hautsa kendu tabertso ttiki batzuk ondu...Denbora sobran edukitzeakzerbait ona beharko du!

7.Instagram ere bilakatu daasperduren babesleku:monotonoa dirudienaumorez nola edertu.Batek bromatan erran dit, bainanere ustez dago gertu:«Baietz hemendik hilabeteramila idazle agertu!».

8.Konspirazio teorietanere gabiltza, arraio!Nork sortu ote zaituen etadabilen zure karraio...Optimista naiz ta horregatikhauxe pentsatzea nahio:planetak aski zeukan, ta harizu sortzea otu zaio.

9.Pozik egonen zara hargatik,koronabirus maitea,gizarte honen abiduraksortzen baitzigun kaltea.Italia aldean egokitu dadatu hauek ematea:aunitz hobetu dela asteonaireko kalitatea.

10.Bertze batzuek, kontsumismoan,hor jarraitzen dute itsu;ze aldaketak egonagatikbatzuk dabiltza berdintsu.Eskasiaren infernua daahantzientzat paradisu:komun papera sentitu baitalehen aldiz garrantzitsu.

11.Ikusezinen bertze aldeanhor agertu zaigu zaintza:doakoa zen eraikin horrekzenbat bilintzi-balantza!Koronabirus, eman diguzu,feministoi konfiantza,premizkoa dela ikusaraziz,inork bazuen zalantza...

12.Emakumeon bizkar gaineanta doan hainbertze urte;umeak, zaharrak, zaurgarrienakzainduz ia deusen truke.COVID maitea, honetan ere,baduzu mila bertute:igual batzuek lehenengo aldizzaintzen ikasiko dute.

13.Ta, bitartean, ospitaleakjarri dituzu gainezka:denak artatu ahalko_ote direnda sendagileen kezka.Ez da hain zaila antolaketa,ta gobernuari eska:mediku gehio jar itzazue,polizi beharrik ezta!

14.Ospitaleak bete dituzuta herriko plazak hustu,baina ikasi dezakegulaeginen nuke apustu.Beraz, etzagun eman diguzunaukera ona zapuztu,inork ez zuen ta gizarte hauzuk bezain ongi biluztu.


2012ko bidaia Alemaniara

Heldu den urtean, abuztuaren 20tik 28ra zehazki, Alemaniara joateko oporraldia antolatu da.

Martin Legarrak antolatu eta gidatzen dituen bidaietan, oraingoan Alemaniako hainbat inguru ezagutzeko aukera izanen da. Horrelako bidaiak lehenagotik prestatzea komeni izaten da, eskaintza arrazoizkoak lortze aldera. Hortaz, 50 plazako eskaintza denez, interesatuek lehenbailehen horren berri ematea eskatzen da. Horretarako informazio telefonoa 948 634030 da.

Bertzalde, aipatu, aurten bidaian ibili direnek udan Igantziko Biltoki elkartean bazkari ederra egin zutela igantziarrek antolatuta. Egun polita pasatu zuten.


Euskararen Eguna

Aurtengo Euskararen Eguna antolatzeko biltzen hasiak dira gazteak. Eguna zehaztu dute eta urriruko bigarren asteburuan izanen da. Bi egunez, ostiral eta larunbatean, izanen dira ekitaldiak. Xehetasunak hurrengo alean emanen ditugu.


Eguraldiaren gainetik, jaien balantze positiboa egin du udalak

Kemen Dantza Taldearen saioa, Gipuzkoa plazan jarritako karpan

Kultura zinegotzi Kalisa Silanesek datu bat nabarmendu du jaien balorazioa egiterakoan, ez dela eraso sexistarik egon, eta prebentzioan egindako lana nabarmendu du: “Ez da erasorik izan eta, tristea dirudien arren, aipagarria da. Prebentzio Komunitarioko Zerbitzuan aurretik lan ederra egin da, baita udaltzaingoan eta beste polizietan ere, eta horri gehituta gizarteak gero eta kontzientziazio handiagoa duela, aurrerapausoak ematen ari gara arazo larri horretan”.

Eguraldia dela-eta, haurrentzako haur parkea Jostaldin puztu dute aurten, eta hilaren 9, 10 eta 11ko Arma Plazako ikuskizunak Gipuzkoa plazara mugitu dituzte. “Gipuzkoa plazan karpa bat jartzeko apustua egin genuen, eta esango nuke asmatu egin dugula, hala esan digu gainera herritar askok”, jakinarazi du Silanesek. Eguraldiak baldintzatutako jaiak izan dira, baina zinegotzia gustura dago izan den parte hartzearekin: “Adin guztietako jendeak hartu du parte, umeek gurasoekin, gazteek, helduek, adinekoek…”

Ekitaldi zehatzei dagokionez, Alameda jatetxeko Txapartegi familiari urrezko intsignia jartzea, Et Incarnatus Orkestraren hilaren 10eko emanaldia eta Arrantzale Egunean En Tol Sarmiento ska talde arabarrak eskainitako kontzertua aipatu ditu Kultura zinegotziak.

Langileei eskerrona

Jaietako balorazioa bukatzeko, jaietan zehar lanean aritu direnei eskerrona luzatu die Silanesek, “gehienek gozatzen duten bitartean beste jende asko buru-belarri aritzen baita lanean”. Horien artean, udaltzainak daude, irailaren 1etik 11ra —jaien aurreko asteburua ere aintzat hartuta—,hamabost atestatu egin dituztenak: Hamar lapurketa desberdinengatik, hiru automobiletan egindako kalteengatik eta bi edari alkoholdunen pean gidatzeagatik.

Ikusi jaietako argazkien bilduma


Zaharren egoitzei buruzko ohar batzuk

Koldo Camposek zaharren egoitzen inguruan naiz.eus webgunean idatzitako artikulu euskaratua da 'Zaharren egoitzei buruzko ohar batzuk'.

Tutoretzapeko etxe batean bizi naiz, Azkoitiko San Jose/Biharko zaharren egoitzan, eta bizileku horren inguruko gogoeta batzuk partekatu nahiko nituzke.

Lehenengo gogoeta: egoitzak, ikastetxeak eta ospitaleak bezalaxe, ez lirateke sekula negozio-iturri izan behar; aitzitik, iturri emankorrenetako bat dira. Zenbat eta bezero gehiago, orduan eta langile gutxiago. Pixoihalak eta patata frijituak zenbatu egiten dira, dena zenbatzen da, pastillak izan ezik. Elkarbizitzarako proposamen berri eta integratzailea izan daitekeena, hirugarren adintzat jotzen denarentzako sormen espazio eder bat, negozioaren eskuetan hondakinen biltegi bihurtu da, traste zaharren ganbara edo azaburuen negutegi, non bertakoei umeak balira bezala hitz egiten dieten, memoriarik ez balute bezala gezurra esan, biziko ez balira bezala jaramonik ez egin. Egoitzak berrantolatu egin behar dira, ez ezeren azken geltoki edo atariko bezala, baizik eta bizitza laurogei urte geroago birsortzeko aukera moduan.

Bigarren gogoeta egoitzaren kokapenari buruzkoa da. Halako batean, udaletxeak erabaki zuen leku aproposa izango zela herrialdearen kanpoaldea, zaratatik urrun. Ez da orduko helburua lortu. Distantziak urrundu egiten du, banandu, hautsi. Harremanak urtu egiten dira, ahitu. Denbora joan egiten da, urteak ere bai. Argiak itzaltzen doaz. Herria gero eta urrutiago dago. Zoritxarreko egun batean, eskela agertzen da elizako paretan. Distantziak hil egiten du. Herrian, pasaeran joaten gara plazara, elizara, ibai ertzera… baina egoitza inor ez da pasaeran joaten, hara propio joan behar baita. Eta galtzen doana ez da familiako inguru afektiboa soilik, harreman horren kalitatea ere bai, gero eta eskasagoa delako; herrian elkar topatzea zen hura, egoitzan arratsaldeko 5etatik 7etara bitarteko bisitak dira orain.

Eta hara hirugarren gogoeta. Erietxe batean zuk zure gela beste norbaitekin partekatu beharra duzu. Inork ez du hori atsegin, baina onartu egiten duzu, egun batzuetako kontua da eta. Egoitzako zure gelan, ordea, zure izena ageri da atean. Zure “etxea” da, gune pertsonal hori, ezagutzen ez duzun norbaitekin edo, ezagutzen duzulako, gogoko ez duzun norbaitekin partekatu beharreko txokoa. Zure egonkortasun emozionala espazio goxo hori bermatzearen araberakoa izango da.

Musika osasuna da, laugarren gogoetan, eta ez naiz luzatuko arimarentzako nahitaezko oxigenoaren dohainak aletzen, egoitzak ez baitu dohain horietan sinesten, eta nik ere ez espirituetan. Nik musikan sinesten dut, benetan. Musikan gozagarri bezala, hizkuntza gisa, konpainia eran, terapia moduan. Nietzschek zioenez, “musikarik gabe, bizitzea akatsa izango litzateke”, eta egoitzan, boluntario talde batek eta bisitariek sustatzen dutenaz gain, ez dago musikarik. Egoiliarrak “entretenituta izateko” baliabide bezala soilik ulertzen da musika, ez dago besterik; musika egoiliarren bizitzan bizigarri iraunkorra izateko proposamenik ez dago, ez delako musika egiaz baloratzen, ez da hartan sinesten, eta musika tapioka baino askoz elikagai hobea da.

Bosgarren gogoeta. Egoiliarren osasunari eusteko elikadura zaindu behar dugun neurri berean, haien telebista kontsumoa ere zaindu beharko genuke. Kanal handietako programazio gehiena alienatzailea eta ergelgarria da, buruarentzako gatz hutsa. Filmak, dokumentalak, kontzertuak proiekta daitezke, sare sozialetako bideoak txertatu. Gizakion ikasteko ahalmena ez du adinak erabakitzen. Zaharren egoitza bat eta azaburuen negutegi bat horrexek bereizten ditu: lehenengoek ikasteko gaitasuna dute, eta, itxura guztien arabera, bigarrengoek ez.

Seigarren gogoeta. Wifirik ez dago, eta iristen denean zuzendaritzak internetekin zer egingo duen izango da kontua, tresna horrekin egoiliarren aldeko zer egingo duen… betiere “entretenituta izateko” helburuarekin. Erretolikak utzita, galdera horien erantzunak ongi ezagutzen baititut, internetik gabe pentsaezinak izango lirateke idatzi honetan adierazten ari naizen gogoetetako batzuk, eta proposatu ez ditudan gehienak ere bai.

Zazpigarren gogoeta. Egoitzako sukaldean, joandako garai guztiak hobeak izan ziren. Izan ere, egoiliarrek gogo onez hartuko lituzkete jangaiak bertakoak eta freskoak ziren garai haiek, tortilla frantsesak edo arraina izoztuak ez zireneko haiek; laranja zukuak laranjazkoak zirenean, eta pureak ogi-txigorkiak zituenean, beti bigarren aukera bat zegoenean, ordezko aukera bi mortadela gurpil ez zirenean.

Azken gogoeta, lehenengoa da egia esan, funtsezkoena eta premia handienekoa delako: langile gehiago!

Langile gehiago behar dira solairu guztietan, txanda eta alor guztietan. Egoiliarrentzat, langileen greba baino nabariagoa da enpresaren greba, egunerokoa. Bajak ez dituzte ordezkatzen, inork ez du oporretara doana ordezkatzen. Etengabe aldaketak eginez, anabasa eragiten da. Egun batean, garbitzaileak jasotzen ditu mahaiak, beste batean pastillak banatzen ditu, egunero senitartekoak ikus ditzakezu lerde-zapiak bilatzen eta janzten… Konpainia da egoiliarren premia nagusia, beste aldean norbait izatea, eta beste aldean langile bat egoten da, inoiz ere denborarik ez daukana, haren denbora enpresarena delako, eta enpresak erabaki duelako, egoliarrari fardela aldatzen dion bitartean, beste eskuarekin orraztu egingo duela, eta hura jantzi orduko beste bat aldatuko duela…

Bizkaiko Ahaldun Nagusi Unai Rementeriak behin batean esan zuenez, “pertsonen duintasuna greba eskubidearen gainetik dago”. Eta negozioaren gainetik ere bai? Egoitzak merkatu paralelora igaroko al dira?

Egoitzak ez dira diru-iturri izan behar. Eta bai, baliabideak badaude. Mafaldari jarraitu besterik ez dago: ezin dugu onartu premiazkoak garrantzizkoari denbora guztia kentzea.

(Jatorrizko artikulu osoa gaztelaniaz irakurri nahi baduzu, hemen daukazu: naiz)


Feminismoa eta maskulinitateari buruzko tailerra egingo dute Getxon

Maskulinitatea, feminismoa edota generoaren inguruan formazioa edo esperientzia duten gizonezkoei zuzendutako tailerra antolatu du Udaleko Berdintasuna Sailak. Horretan parte hartzeko interesa dutenek hilaren 28ra arte izango dute izena emateko aukera, 5 euroan. Tailerrak otsailaren 2,9 eta 29an eta martxoaren 1, 8 eta 15ean izango dira.

Tailerrak 19:00etatik 21:00etara izango dira, Algortako Jabekuntza Eskolan (Martikoena kalea, 16), eta Norma Vazquez psikologia, indarkeria matxista eta ahalduntze prozesuetan aditua arituko da dinamizatzaile lanetan.

Gaien artean, hurrengoez mintzatuko dira tailerretan: maskulinitatea begirada feminista batetik, maskulinitatea eta afektuen eraikitzea, agresibitatea, kontrola, indarkeria, aitatasuna eta zaintza komuna, besteak beste.

Izena emateko epea hilaren 28ra arte egongo da zabalik. Gizon interesatuek galdetegia bete beharko dute udal webgunean edo Berdintasun Zerbitzuan. Tailerraren prezioa 5 eurokoa da. Informazio gehiago berdintasuna@getxo.net helbidean edo 94 466 01 36 telefono zenbakian jaso ahal izango da.


30 anbulantzia erre dituzte Arrigorriagan, Atxukarro industrialdean

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez, bart 05:00ak aldera sutea izan da Arrigorriagako Atxukarro industrialdean eta 30 anbulantzia erre dira eta beste batzuek kalteak izan dituzte. Suhiltzaileak gunera gerturatu eta 08:00ak aldera amatatu dute sutea. Enpresa pribatu batek bertan gordetzen ditu anbulantziak eta 180 ibilgailu inguru zeuden sutea gertatu den momentuan. Segurtasun sailak ikerketa zabaldu du, sutea nola piztu zen argitzeko.

Joan den ostegunean, Bilbon Zorrotza auzoan aparkatuta zeuden 90 anbulantzien gurpilak zulatuta agertu ziren. Bizkaian anbulantzien zerbitzua darabilen enpresa kontzesidunaren aldaketa dator asteburu honetan eta hori izan daiteke gertaera hauen arrazoia.

Incendio Atxukarro #Arrigorriaga extinguido, 29 ambulancias quemadas, además de las afectadas x el calor #Bomberos refrigerando

Arrigorriagako sutea amatatuta, 29 anbulantzia erre dira, beste batzuk ere beroagatik kaltetutak #Suhiltzaileak hozten pic.twitter.com/YjSAQPF5j9

— Bomberos Bizkaia (@BomberosBizkaia) 2018(e)ko maiatzaren 12(a)


Kartel lehiaketa: herritarren botoak

Ekainaren 20ra bitartean, aukera dago botoa emateko lehiaketara aurkeztu diren kartel guztien artean gustukoenaren alde. Iturri Kultur Etxean, goizeko 9etatik iluntzeko 9ak arte aste barruan eta goizez larunbatetan.


2030era arte behintzat, Frantziak ez du AHT abiadura handiko trenbide berririk eginen Lapurdin

Hendaia eta Bordele arteko zatiak ez duela lehentasunik erran du Frantziako lehen ministroak

Hendaia eta Bordele arteko trenbide berria Senpereko lurretatik pasatzea aurreikusia zegoen. Baina aste honetan Frantziako Gobernuak Hendaia-Bordele zatiak ez duela lehentasunik adierazi du. Dena den, proiektuarentzat ate bat utzi du irekita, orain eginen ez diren proiektuak bortz urtetik behin aztertzen segituko dutela erran baitu.

AHTren Lapurdiko zatia ez egitea erabaki du Frantziako Gobernuak, guttienez 2030ra arte ez. Hala, Gobernuak Mugikortasuna 21 txostenak eskainitako aukerekin bat egin du. Gobernuak udazkenean garraiorako azpiegituren egitasmoen artean ebaluaketa eta hautaketa bat egiteko izendatu zuen Mugikortasuna 21 komisioa, eta komisio honek Bordele eta Hendaia arteko AHTaren eraikuntza 2030era arte bederen gibeleratzeko gomendioa eman zion Gobernuari. Jean Marc Ayraul Frantziako lehen ministroak aste honetan adierazi du Mugikortasuna 21ekin bat egin dutela, eta Lapurdiko zatiak lehentasunik ez duela iritzita, 2030era arte bederen ez da eginen. Dena den, orain eginen ez diren proiektuak ikertzen segituko dute, eta bortz urtetik behin aztertuko dute zertan diren egitasmoak. Beraz, proiektuarentzat ate bat irekita utzi du.

Hendaia eta Bordele arteko trenbide zatia gure eskualdetik ere pasatzea aurreikusia zegoen, Senpereko lurretatik, zehazki.