Ion Izagirre: 'Aurreneko hamarren artean sartzearekin, kontent'

Nahiago du erlojupeko gogorra arina baino. Modu horretan aukera handigoak ditu postu on bat egiteko.

Movistar Team taldeko Ion Izagirre prest dago Rioko Olinpiar Jokoetako erlojuaren kontrako lasterketan lan ona egiteko.

'Ondo egin nahi dut, ez dago besterik. Guztiz kontzentratuta atera eta egin behar dut erlojupekoa eta atera behar dena atera dezala. Ez daukat helbururik, ez lehengo bosten artea sartzeko. Hori bai, aurreneko hamarren artean sartzearekin, kontent egongo nintzateke', adierazi du Ormaiztegiko txirrindulariak.


EAJk esan du Irungo udal taldea «aske» geratu dela PSErekin duten akordiotik

IRUN. EAJren eta PSE-EEren arteko akordioaren jarraipen batzordea atzo goizean elkartu zen. Bertan, erabaki zuten Irungo udal taldea eta erakundea «aske» geratu direla PSE-EErekin hitzartuta daukaten akordio orokorreko «edozein konpromisotatik». Irungo PSE-EEk Elkarrekin Podemosekin eta EH Bildurekin aurrekontu akordioa sinatu ostean egin ditu adierazpen horiek Gipuzko Buru Batzarrak. Aurrerantzean, «oposizio eraikitzailea» egingo dutela esan dute. Irungo kasua bestelakoa bada ere, EAJk PSE-EErekin duen akordioa berretsi du.


Yates, Mollema eta Valverde, Donostiako Klasikorako faboritoak

Gipuzkoako hiriburuan aurkeztu dute uztailaren 30ean izango en proba. Aurkezpenean Ibilbidea iazko edizioaren antzekoa izango da.

Donostiako Klasikoaren antzolatzaileek lasterketaren 36. edizioa aurkeztu dute, Gipuzkoako hiriburuan. Uztailaren 30ean izango da.

Gipuzkoako errepideetan izango diren faboritoen artean daude Adam Yates (Orica-BikeExchange), iazko irabazlea eta Frantziako Tourraren behin behineko sailkapen orokorrean hirugarrena, Alejandro Valverde (Movistar) eta Bauke Mollema (Trek), bigarrena Tourrean.

Ibilbidea iazkoaren antzekoa izango da, mendate batekin helmugatik gertu.


Bilduren aurrean 'ezikusiarena' ez egiteko eskatu du Basagoitik

EAEko popularren presidentearen aburuz, Frantzian gertatutakoak "Sorturen izen-ematea debekatu zuten Auzitegi Goreneko epaileek arrazoi osoa zutela frogatzeko balio izan du".

Antonio Basagoiti Euskadiko Alderdi Popularraren aburuz, Bilduk Frantziako tiroketaren inguruan egindako deklarazioek koalizia "hainbat lupekin" aztertu behar dela frogatzen dute eta "ezikusiarena" egiten ezin dela jarraitu adierazi du.&' || 'nbsp;

EAEko popularren liderrak, Forum Europan egindako agerraldi batean esan du, Frantzian gertatutakoak "Sorturen izen-ematea debekatu zuten Auzitegi Goreneko epaileek arrazoi osoa" zutela frogatzeko balio izan duela.

Basagoitiren ustez, Bilduk Frantziako tiroketa "gertakizuna" bezala kalifikatu izanak "koalizioa aztertzeko hainbat lupa erabili beharraz gain, batzuek bere aurrean ezikusiarena egiten ezin dutela jarraitu frogatu du, aurrekoarekin banatzeko gauza ez direlako".


«Epelegi ari dira batzuk euskara eta euskal kultura sustatzeko orduan»

'Tom Sawyer-en abenturak' liburuaren itzulpenarekin Euskadi Literatura Saria irabazi zuenean egin zen ezagun askorentzat Turtle. Baina urteak daramatza doktore tesiak eta artikuluak itzultzen. 22 urtez ingeles irakasle ere aritu da.

Itzulpenak egiteak eskatzen duen lasaitasuna eta arreta ematen dio Ezkio-Itsason (Gipuzkoa) bizitzeak Sarah Jane Turtle itzultzaileari (Croydon, Ingalaterra, 1952). Ingeles azentua duen arren, primeran moldatzen da euskaraz. «Hasieratik izan nuen argi euskara ikasi nahi nuela; are gehiago Iñaki [Mendiguren] ezagutu nuenean», esan du. Berrogei urteren ondoren, etxean bezala sentitzen da Euskal Herrian. «Oporretan pozik joaten naiz sorterrira, baina baita handik hona itzuli ere. Hemen oso gustura eta eroso bizi naiz».

Ingalaterrakoa jaiotzez, eta espainiar eta alemaniar filologian lizentziaduna. Zerk ekarri zintuen Euskal Herrira?

Itzulpengintza eta Interpretazioa ikasi nituen. Bi hizkuntza aukeratu behar genituen, eta urtebete pasatu behar genuen atzerrian. Nik alemana eta gaztelania aukeratu nituen. Lehenengo Laudiora [Araba] bidali ninduten. Bost hilabete egin nituen Laudioko Altzairuak enpresarako itzulpenak egiten. Ingelesetik gaztelaniara eta alemanetik gaztelaniara egiten nituen. Urte eta erdi neraman gaztelania ikasten. Beraz, oso esperientzia ona izan zen ikasteko, benetako eskola. Bilbon bizi nintzen, eta, anglikanoa naizenez, eliza protestante bat topatu nuen joateko. Han ezagutu nuen Iñaki [Mendiguren], nire senarra. Gero Alemaniara joan nintzen, eta, handik, Erresuma Batura karrera amaitzera. Urte eta erdi falta zitzaidan amaitzeko. Dena den, Iñakirekin harremana hasi nuen. Oporretan elkartzen ginen, eta maiz idazten genion elkarri. Nik Bilbora etorri nahi nuen, eta zorte handia izan nuen. Karrera amaitu aurretik lana topatu nuen hemengo enpresa batean itzulpengintza eta idazkari lanak egiteko. Azterketak amaitzen utzi zidaten, eta hurrengo astean Bilbora etorri nintzen. 1975. urtetik Euskal Herrian bizi naiz.

Franco hil zen urtea zen, gorabehera handiko garaia. Nola duzu gogoan urte haietako egoera politikoa?

Beldurrez eta interesez bizi izan nituen garai haiek. Edozein txoko eta momentutan izaten ziren manifestazioak, eta Polizia berehala agertzen zen. Ez zuen zerikusirik Erresuma Batuko egoerarekin. Gainera, lan eta bizileku baimenak lortzea ez zen erraza. Baina jendearen eskuzabaltasunari esker erraz egokitu nintzen.

Gaur egun, zein harreman duzu sorterriarekin?

Nire bi anaia han bizi dira, baita ilobak ere. Normalean, urtean behin joaten naiz bisitatzera, eta maiz hitz egiten dut haiekin. Asko gustatzen zait hara joatea, oso pozik joaten naiz lagunak ere bisitatzen ditudalako. Baina onena da itzuli ere pozik itzultzen naizela. Izan ere, hemen oso gustura eta eroso bizi naiz. Hemen nagoenean asko kasu egiten diet hango gaur-gaurko gaiei. BBC telebista ikusten dut, eta The Guardian Weekly astekaria irakurtzen dut. Bertan, atal bat dago Erresuma Batuari eskainita.

Azken urtean, puntako albiste izan da Eskoziaren independentziari buruzko galdeketa. Nola kasu egin zenion prozesuari?

Interes handiz kasu egin nion. Galdeketa aurretik, abuztuan, oporretan egon nintzen sorterrian. Jendea lasai zegoen. Ni ez nengoen ez alde eta ez kontra. Baina oso ondo eta egoki iruditu zitzaidan nola gauzatu zen prozesua. Eskoziarrei beren iritzia ematen utzi behar zitzaien. Hori zen garrantzitsuena. Emaitzari dagokionez, nik ez nuen espero baietza ateratzea. Izan ere, emozionalki independentziaren alde zeuden oro har, baina beldur batzuk zituzten arrazionalki. Nire ustez, prozesuak aldaketa batzuk ekarriko ditu, eta gauzak beste modu batera antolatuko dira.

Euskal Herrian ikusten dituzu halako prozesu bat abiatzeko baldintzak?

Egon beharko lukete, baina, zoritxarrez, ez ditut ikusten. Ez dut uste, gainera, aurki izango direnik, batez ere Espainiako Gobernuaren jarreraren ondorioz. Nik uste beldurra diotela galdetzeari. Erresuma Batuko Gobernuaren kasuan, ez zegoen halakorik, eta prozesua gauzatzea onartu zuen.

Nola ikusten duzu gaur egun Euskal Herria?

Madrilekiko independentzia gehiagoren beharrean ikusten dut. Energia gehiegi gastatzen da Madrilekin negoziatzen. Gure bidea egiten hasi beharko genuke, baina ez da erraza. Izan ere, euskal gizartean sakabanaketa politiko handia ikusten dut. Nik beti esaten dut: «Munduan bi euskaldun geratuko balira, hiru alderdi sortuko lituzkete». Sakabanaketa hori handia da abertzaleen artean, eta, nire ustez, batasun handiagoa egon beharko luke. Bestalde, euskal kultura eta euskara gehiago garatzeko eta sendotzeko beharra ikusten dut. Euskaldun askok epelegi jokatzen dute horretan. Konpromiso handiagoa behar da horretan.

Zuk hasieratik izan zenuen argi euskara ikasi behar zenuela?

Bai, eta are gehiago Iñaki ezagutu ostean. Harritu egiten nintzen ikusten nuenean hemengo jendea euskara ikasteko asmorik gabe. Nik argi izan nuen poliki egingo nuela, patxadaz. Izan ere, oso hizkuntza zaila da. Garai hartan oso material gutxi zegoen, gainera. Dena den, saiatzen nintzen euskaraz nekien guztia euskaraz esaten. Eta hitz eginez ikasi nuen. Orain, etxean, Iñakik eta biok euskaraz egiten dugu.

Euskararen egoeraz zein iritzi duzu?

Nik berrogei urte daramatzat hemen, eta izugarri aurreratu dela uste dut, besteak beste, hizkuntzaren normalizazioan. Are gehiago, kontuan hartuta berrogei urte ez direla asko hizkuntza batentzat. Nire ustez, erabilera da egun dagoen arazoa. Nahiz eta lehen baino gehiago erabiltzen den esparru batzuetan. Nabarmentzekoa da hezkuntzak eta hedabideek egindako lana eta ekarpena.

Tom Sawyer-en abenturak liburua itzultzeagatik Euskadi Literatura Saria irabazi zenuen senarrarekin. Nolakoa izan zen liburua itzultzeko prozesua?

Erresuma Batuan oporretan geundenean jaso zuen itzulpena egiteko proposamena senarrak. Berehala joan ginen liburu denda batera, eta liburua erosi genuen. Hasieran, zail xamarra iruditu zitzaidan liburua. Kontuan izan behar da 1870ean idatzitako liburu bat dela. Baina Iñakiri proposamena onartzeko esan nion. Beste batzuetan bezala, itzulpena egiten lagundu nion, garbi ez zituen gauzak argitzen. Astean behin biltzen ginen horretarako; beraz, ohi bezala egin genuen. Aldea izan zen Galtzagorri Elkarteak nire izena ere jartzea proposatu zigula. Baietz esan, eta espero gabe saria irabazi genuen. Oso pozgarria izan zen, eta ohorea Euskadi Literatur Saria irabazten duen lehen kanpotarra izatea.

Harry Potter itzultzea baino zailagoa izan zen?

Ez nituzke alderatuko, bi liburu oso desberdinak baitira. Baina Harry Potter zailtasun handiak dituen liburua da, hiztegi asko duelako, eta, batez ere, esapide asko. Baina halako itzulpenak beti dira erronka polita. Joko eta esapide horiek lana horren aspergarria ez izaten laguntzen dute. Hori ere inportantea da

Zuk, dena den, beste itzulpen mota batzuk egiten dituzu egunero: doktore tesiak, artikuluak... Zein alde dago batetik bestera?

Doktore tesiak eta artikuluak itzultzea, ziurrenik, aspergarriagoa da. Baina liburuek lan gehiago eskatzen dute, eta proportzioan ez da horren ondo ordaintzen. Gainera, liburu bat itzultzen ari zaren bitartean, bestelako lanekin ere jarraitu behar duzu, hori baita zure egunerokoa eta bezeroei erantzun egin behar diezu. Liburu baten itzulpena onartzeko konbentzituta egon behar duzu.

Oraindik ere gutxi itzultzen al da euskarara?

Dezente itzultzen da, baina batez ere literatura. Beste arlo guztietan oso gutxi; euskal merkatuaren mugak ikusten dira hor. Aldi berean itzulpengintzarako baliabideak ikaragarri ugaritu dira, hiztegiak eta abar.

Prestakuntza berezirik egiten al duzu orain?

Prestakuntzarik onena jardutea da. Hau da, itzulpenak egin ahala trebatzen zara. Urte hauetan egin dudan prestakuntza bakarra Elhuyarrek antolatutako Word Fast ikastaroa izan zen. Word Fast itzulpenak egiteko laguntza programa bat da. UEUn egin nuen ikastaroa, bakarrik ikastea oso zaila baita. Asko errazten du lana.

Ingeles irakasle ere aritu zinen 22 urtez.

Bai, Arrasateko akademia batean. Enpresetara ere bidaltzen ninduten irakastera. Oro har, lanarekin oso pozik nengoen. Baina, gerora, batez ere enpresetako taldeetan, sakabanaketa handia zegoen. Askotan, lanagatik, ez ziren eskolara etortzen. Nik ez nuen haiengan aurrerapenik sumatzen, eta motibazioa galdu nuen zertxobait. Gainera, hara eta hona ibili behar nuen. Azkenerako, nekatu eta aspertu egin nintzen. Orain, eskolak emateko trebetasuna mantentze aldera, herriko mutil bati ematen dizkiot eskolak, musu-truk. Dena den, egun oso gustura bizi naiz, etxean lana egiteak aukera ematen baitit nire egunerokoa nahi dudan moduan antolatzeko.

Nolako ingeles maila ikusten diezu hemengo gazteei?

Irakaskuntza arautuan ingelesa irakasteko dagoen sistemak ez du funtzionatzen. Nire ustez, umeak goizegi hasten dira ingelesa ikasten, eta ez du merezi. Eskandinaviako herrialdeetan oso ondo hitz egiten dute ingelesa, eta beranduago hasten dira. Ni, adibidez, hamaika urterekin hasi nintzen eskolan atzerriko hizkuntzak ikasten. Frantsesarekin hasi nintzen, eta gogoan dut lehen urte hartan asko ikasi nuela. Nire ustez aproposagoa da hori, ordurako badakizulako irakurtzen eta idazten. Orain, ingelesa ikasten hasten dira ama hizkuntzan irakurtzen eta idazten jakin gabe. Sisteman aldaketa bat egin behar da. Helburua izan behar du ingelesa izatea tresna bat beste gauza batzuk ikasteko. Horrek are erakargarriagoa eta interesgarriagoa egiten du ikasketa prozesua. Ikastolen Elkartea oso material polita lantzen ari da bide horretan, eta ni laguntzen ari naiz. Bestalde, gurasoak obsesionatuegi ikusten ditut, seme-alabak ahalik eta azkarrena has daitezen ingelesa ikasten.


Jon Odriozola: 'Aurrez aurre'

Ez zen iragan asteleheneko gaua samurra izan. Partida kaskarrean, eta fisikoki bi taldeak justu-antzean zeudenean, Herviasen golak guztiak piztu eta poztu zituen. Baina borrokaren azken txanpan, ezusteko pare batek, bi muturrekok, taldea jota utzi zuten. Eta zaleak zer esanik ez. Minduta eta burumakur, etxera.

Peter Buckley, hartzaileetan hartzailea izan zen. Hemeretzi denboraldi eman zituen boxeolari. Welter pisuan, afizionatuetan, maila txukuna erakutsi zuen Birminghamgo boxeolariak. Guztia ematen bazuen ere, bere ibilbidean zehar kolpe piloa jasan zituen. Auskalo zenbat. Erruz. Bolada batean 80tik gora borroka galdu zituen bata bestearen atzetik. Bizitzeko dirua behar zuenez, ez zion eskaini zioten borroka bakar bati ere inoiz uko egin, nahiz eta, adibidez, bi orduko epearekin abisatu. Ia beti lurrean amaitu arren, ez zuen ‘hutsik’ egiten. Kolpe jasotzaile onaren fama zuen, erraz amore ematen ez duten horietarikoa. Sonako boxeolari bat baino gehiagoren entrenatzaileek begiko zuten, boxeolari gogorra baitzen. Guztia ematen zuen. Norbaitek egin behar ditu sparring lanak boxeolari izarrek bere bidea egin dezaten.

Bihar Realak partida garrantzitsua jokatuko du Kordobako ringean. Ez hil ala bizikoa, baina txuri-urdinen K.O. batek, porrotak, zeresana izan dezake. Antza, handia gainera. Eta borroka hauetan, galduz gero, badakigu nork ordaintzen duen. Asko, zelaira baino eserlekuetara begira egongo dira. Besteak beste, emaitzaren arabera ea entrenatzaileak toalla botatzen duen edo ez ikusteko.

Maider Unda, borroka libreko kirolari arabarra, artzaina eta gazta-egilea ere bada. Bere burua borrokalaritzat du Aramaiokoak; bizitzan zein kirolean. Undari bezala, Arrasateri ere ez zaio zarata ateratzea gustatzen. Lana isilpean egiten duten horietarikoak dira. Futbolaren show-ean ezohikoak. Egun entrenatzaileek, antza, euren lana egiteaz gain berritsuak eta albiste-titular saltzaile izan behar ei dute. Nuevo Arcangel futbol zelaian, mundu guztiaren ahotan egongo omen den partidaren ostean (Real Madril-Bartzelona), jokatuko dute Kordobak eta Realak. Borroka ez da samurra izango. Talde bien lemazainak asko dute jokoan; Djukicek, andaluziarren lehen partida gidatuko du, eta Arrasate, Realak gorantz egin dezan ahaleginduko da. Ez naiz batere neutrala izango. Bisitariak, talde txuri-urdinak, irabazi dezala.


Konstituzio Foraletik (1808) Autonomia Estatutura (1919): «Euskal Estatua, batua eta hirukoitza»

Izenburuan aipatzen den definizioa, ez da nik asmatua, XIX. mendean barrena pentsatua eta adierazia baizik: R. Ford bidaiari ingelesak 1830ean aipatu zuen lehendabizi, eta ondoren Becerro de Bengoa arabarrak, 1876an, foruen oinarrizko administrazio publikoaren aurkako legearen eztabaida giroan, Arabari buruzko liburuan: "Cada una de estas provincias constituye dentro de la federación o fraternidad euskara una especie de estado independiente y autonómico y las tres están unidas en la identidad de la sangre y de la ley formando el Irurac bat de nuestro original y primitivo pueblo. Las tres provincias hermanas tienen, pues, fuertes y estrechos lazos de unión y se reúnen en Conferencias, cuando la gravedad e importancia de los asuntos comunes a todas lo exigen". Azkenik Desdevise du Dezert historialari frantsesak 1898an foru erakundetzea azaltzerakoan idatzi zuen: «L'acte était scellé du grand sceau de l'Irurac-Bat, l'État vascongade, triple et un". Horra bada, adibide gisa, idazle eta ikerlari zirenek, XIX. mendean barrena euskal erakundetze publikoaz sortu zuten irudipena. Ikuspegi honen ildoa, 1793 urteaz geroztik gorpuztu eta gihartu zen euskal buruzagien baitan, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Batzar Nagusietako ordezkarien bilkurak, "Conferencia" izenez ezagunak zirenak, indartu ahala.

Bestalde, 1808an Konstituzio Foralaren aldeko adierazpena egin zuten Hego Euskal Herriko erakundeetako ordezkariek, Baionan, Napoleonen eraginez eta honen babesean, Espainiarako konstituzio politiko berria eztabaidatzen ari zirela. Zehazki, beste arabar batek, Ortuño Agirrek, Montehermosoko markesak, erabili zuen Konstituzio Forala kategoria, euskal lurraldeetako ohizko erakundetze publiko eta pribatuaren egituraketa politikoa laburki adierazteko. Liberal baten ikuspegia, alegia. Harrezkero, euskal nortasun politikoaren adierazpenak, iraultza liberalaren ildoan zein kontra-iraultzaren dotrina moldeetan, ugari izan ziren.

1877an, A. Canovas Espainiako presidentearen aginduz, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Batzar Nagusiak desegin zituzten. Baina 1917an Diputazio Probintzialeko kide zirenek, Gasteizen bildu eta berriz, autogobernu politikoa lortzeko, iraganeko foru erakundeen agintea eskatu zuten. Horrenbesterik lortu ezean, gutxienez Autonomia Estatutua indarrean jartzeko eskatu zuten. Aldi berean, Espainiako Parlamentuan parlamentari jeltzaleek, 1918an, Europa berriaren atarian, Euskal Herrirako autodeterminazio eskubidearen aldeko aldarrikapena egin zuten. Eta ondoren, autonomi proiektuak bideratzeko ahaleginak azaldu ziren. Autonomiaren aurkakoak ere bai, iraganeko foruzaletasunaren historizismo antzua aldarrikatuz. 1919an, Espainiako Parlamentuan, Autonomi Estatutuaren egitasmoak ezezkoa jaso zuen. Espainiarako "Estatuto Regional" delakoa bideratu nahi zen legez, baina onartu baino lehen desegin zen Parlamentua.

Ondoko orriotan zera azaltzen saiatuko naiz: Hego Euskal Herrian, nortasun politikoa -foru konstituzio politiko-juridikoan oinarriturik indarrean zegoena- XIX. mendean barrena aldatzen, berriztatzen eta egokitzen joan zela, Espainiako konstituzio politiko liberal berriaren arabera. Espainiar nazio politiko konstituzionala erakundetu ahala, Euskal Herrian ere erakundetu zen euskal nortasun politiko berria. 1877a arte, euskal biztanleentzat sistema konstituzional bikoitza eta legezkoa zegoen indarrean: foru errokoa batetik eta konstituzio orokorraren ildokoa bestetik, biak espainiar adierazpenaren baitan. Ez da ahaztekoa, foruzaletasun tradizionalaren mitoetarik bat zera zela: euskaldunak, jatorrizko espainiar zaharrenak eta garbienak zirela. Gaztelauak edo kastellanoak ez, aldiz, inondik inora.

Espainia bakarra edo/eta bizikidetza apurtzea

Baina 1876eko uztailaren 21eko legeak, aipaturiko bizikidetza edo bikoiztasun politiko-juridikoa apurtu eta naziotasun bakar delakora makurtu zituen euskaldunak. Aurrerantzean, gaztelaua eta espainola berbera izanik, iraganeko gaztelauen aurkako nortasuna, espainolen aurkakora bideratzen hasi zen, bereziki Bilboko egunkarietan ikus daitekenez. Euskalerritartasun politikoa sortu eta indartu egin zen, Bilbon Euskalerria elkartearen bidez, eta Nafarroan, euskaroen mugimenduaren indarrez. XX. mendean euskal naziotasun politikoa aldarrikatuko zuen Euskal Herriko biztanleriaren zati batek; aldarrikapen hori, XIX. mendean barrena, foruzaletasun politiko eta konstituzionalaren teoria politikotik abiatu zen. Euskal abertzaletasun politikoaren mugimendua ez da bat batean mende bukaeran sortutako asmakizun soila edo landare berria. Badu eduki beste oinarri sendoa, sakona eta gizarte arlokoa. Adibidez Bilbon, Irurac bat izeneko agerkariaren lehen zenbakiak, 1856ko ekainaren 26an agertu zenean, gaztelaniaz eta euskaraz argitaratu zuen manifestu egitasmoan, hara zer idatzi zuen: "Honelan izango gara sendoak, honelan ezingo gaitu inok goitu, ez bada, gehiago aitatu Bizkaian ez baltzik ez zuririk ez besterik. Izan gaitean guztiok bat eta daukagun ezkero geure izatea, geure legeak, geure gobernua geure berbetarañokoa, geure usadioa ta senitartea, ezagutu daigun ez gaituzala inok obeto gobernauko geure geurok baino". 1860ko hamarkadan Euskal Herriko egunkaririk irakurriena bihurtu zen.

Konstituzio foralaren garaian -XIX. mendearen hasieran-, Espainiako monarkia, Ameriketako hainbat lurralde barne, inperio zabala zen. Liberalismoan oinarrituriko konstituzio politiko berriaren ondorioz, estatu-nazio konstituzional gisa antolatu zen. Baina 1808tik 1898ra, Espainia inperio zabala izatetik penintsulako lurraldeetan oinarrituriko nazio izatera igaro zen. Eta aldi berean, espainiar nazio konstituzionalaren lurralde batasuna eztabaidagai bihurtu zen. Eta eztabaidak luze jo zuen. 1975ean, Franco diktadorearen amaieran probintzia soila zena, Sahara, Espainiatik aldendu zen.

Azken 200 urteetako euskal lurraldeetako biztanleen konstituzio forala eta espainiar nazio konstituzional berriaren antolaketa prozesuaren nondik norakoa arakatzeko, lau abagune politiko bereizi behar ditugu:

1.- Iraultza liberalaren giroan, 1808 eta 1812ko Espainiarako burutu ziren bi konstituzio politiko berriak. 1793an, jadanik Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako agintariak, konstituzio jabe zirela aldarrikatu zuten, hiruren arteko bilkurak eta egituraketaren premia aldarrikatuz.

2.- Espainian 1837an, eta ondoren 1845ean, indarrean ezarri ziren konstituzioak. 1839ko urriaren 25eko legearen ondorioz, berriz ere erakundetze forala berreskuratu zen. Garai honetan, Nafarroa erresuma izatetik probintzia izatera igaro zen eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoaren erakundetze foralaren ondorioz, foru moldaketak konstituzioaren arabera burutzen hasi ziren.

3.- 1876ko konstituzioaren eta bereziki uztailaren 21eko legearen ondorioz, foruen bidezko administrazio publikoa desegin eta nazio espainiar bakarra indarrean jarri zen.

4.- 1917an Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Diputazio probintzialek foruen berreskurapena eskatu zuten edo, besterik ezean, autonomia politikoa Estatutu bereziaren bidez.

1. Iraultza liberalaren giroan, 1808 eta 1812ko konstituzioak

Frantzian, konstituzio politiko berriaren ondorioz, Iparraldeko erakunde publiko foralak eta bereziki Nafarroako erresuma deseginik gelditu ziren. Bitartean, Hegoaldean, Irurak bat politika, 1764ko urteaz geroztik sendotzen joan zen eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako goi mailako ordezkari politikoen arteko elkartasuna sendotzen.

1793ko martxoaren 7an Frantziako Errepublikak Espainiako Monarkiari gerra deklaratu zion. Euskal Herria gerraren gune nagusietakoa bihurtu zen. 1794an Gipuzkoako Batzar Nagusietako ordezkariek Getarian nazio aldaketa erabaki zuten, Frantziako Errepublikaren lankide bihurtzeko asmoz. Baionako gartzelan amaitu zuten ordezkari gipuzkoarrek.

Eta 1793ko urriaren 30erako Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ordezkari politikoek Bilbon deialdia izan zuten. Prudencio María Verástegui, Arabako Diputatu nagusiak, 1793ko urriaren 24an baieztatu zuen joango zela eta bertan eztabaidatuko ziren gaiak izango zirela "tratar del veedor de fierro en Cádiz, de establecer para lo sucesivo iguales Juntas anuales, de los medios legítimos de recobrar nuestros fueros y derechos, de aclarar algunos artículos que pueden interrumpir nuestra armoniosa correspondencia; y en fin de todo aquello que se considere ser de interés común de las tres. El recargo de derechos sobre nuestros frutos y manufacturas y los medios de afianzar más nuestra recíproca amistad son los artículos que interesan a nuestras poblaciones". Bilbon bildu ziren lau egunez eta erabaki zuten "mejorar la Constitución del País y consolidar la Hermandad que desean perpetuar". Konstituzio kategoria, erakunde politikoetarako XVIII. mendean zehar adierazten eta gorpuzten joan zen eta, iraultza liberalen ondorioz, erabat errotu zen komunitate politiko baten arauak definitzeko. Konstituzio politiko berri baten bidez, nazio politikoa egituratuko zen aurrerantzean. Bilkuran besteak beste, urtero hiru ordezkarien arteko Junta edo Biltzarra antolatzea erabaki zuten. Beraz, erakunde politiko komuna sortzeko borondatea zegoen eta 1800ean, erret aginduz, hiru herrialdeetako bilkurak erabat legezkoak bihurtu ziren.

Napoleonek Europan zehar zabaldu zuen Frantziako konstituzio politiko liberalaren eredua. Espainiarako ere proiektua aurkeztu zuen 1808an Baionan eta bertan, Espainiako lurralde eta korporazioetako ordezkariek edukia eztabaidatu zuten. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Batzar Nagusietako eta Nafarroako Diputazioko ordezkariak, besteak beste, bertan egon ziren Baionako deialdiari erantzunez. Guztiek ohiko foru konstituzioen modernotasuna aldarrikatu zuten eta Espainiar konstituzio berriaren parean indarrean jarraitu behar zutela adierazi zuten. Laburki bada ere, hara garaian garaiko adierazpenak: "Se conserve a Navarra su Constitución particular" (Luis Gainza eta Miguel Escudero. 1808.06.24). "Que la provincia de Alava no sea comprendida en la Constitución que se va a dar a España y que se la conserve la que actualmente goza por fuero", izan ere, "sería inevitable su ruina, con la falta de la Constitución foral que goza" (1808.06.22).

Gipuzkoako ordezkaria Jose María Lardizabal zen. Espainiar eta Gipuzkoako konstituzioen arteko aurkakotasuna aztertu ondoren, Gipuzkoakoak indarrean jarraitzea eskatu zuen. Juan José María Yandiola Bizkaiko ordezkaria zen eta azaldu zuen: "Había necesidad en España de una Constitución, y V.M.I. y R. ha tenido a bien dársela: pero Vizcaya tiene una que ha hecho felices a sus naturales por espacio de varios siglos y sin la cual no podrán existir (à) ha existido Vizcaya separada del Gobierno general de España, con Constitución y leyes propias. (...) Descansa, en fin, el señorio en la legitimidad de su Constitución, en su utilidad general y particular, (...) Suplico a V.M.I. y R. se digne declarar que la Constitución de Vizcaya no queda derogada por la general que se da a España y que en caso de hacerse alguna modificación, se la oiga para la mas acertada combinación de sus intereses con los del resto de la Nación".

Azkenik, 1808ko uztailaren 6an Baionan Espainiako errege berri Jose Bonapartek eta Estatuko ministro Mariano Luis Urquijo euskaldunak sinatu zuten Konstituzio politiko berria. 144. artikuluan esaten zen foruak indarrean izango zirela harik eta foruen moldaketa Espainiako Gorteetan eztabaidatu arte.

Cadizeko Konstituzioa erabakitzeko eztabaidan aldiz, ez zen izan zuzen zuzenean euskal erakundeen ordezkapenik, armada frantzesaren menpean zegoelako Euskal Herria. Besteak beste, Torenoko kondeak defendatu zuen espainiar nazio konstituzional berria bateratua eta bakarra, federalismo kutsu gabekoa, izango zela: "Este es el remedio que la Constitución, pienso, intenta establecer, para apartar el federalismo, puesto que no hemos tratado de formar sino una Nación sola y única".

Bilbon 1812ko urrian, frantsesak Durangaldean zeudela, batzartu zen Bizkaiko Batzar Nagusia. Konstituzioa irakurri zen eta zin egiterakoan, bi proposamen aurkeztu ziren: bata, Ildefonso Sanchok, besterik barik konstituzio berria zin egin behar zela (8 ordezkari agertu ziren alde). Bigarren proposamenak zioen onartu egiten zela Konstituzioa baina Bizkaiko konstituzioa ere kontserbatu nahi zutela aldi berean, eta horretarako biderik ba ote zegoen galdetzea erabaki zuen gehiengoak (92 ordezkarik). Dena dela Cadizeko aginteak ez zuen onartu horrelakorik eta Castaños jenerala bidali zuen konstituzio berriaren aginte soila indarrean jartzeko. Gipuzkoan ere ezkutuan izan bazen ere, aktan Gipuzkoako foruen alde ere bazeudela adierazi zuen Diputazioak. Araban aldiz, besterik barik zin egin zuten. Berandu izan bazen ere, 1813an Iruñean, Cadizeko konstituzioa onartua izan zen.

Beraz lehen aldi horretan euskal "komunitateek" (garaiko kategoria) Espainiar nazio politiko konstituzionala bihurtzeko nahia eta borondatea erakutsi zuten, baina ohizko foru erakundetze publikoaren bidetik abiatuz, autogobernu politikoaren ohitura eta agintea galdu gabe.

«Antxinako euskaldunen alabantzak»

Aldi berean, euskal nortasun politikoaren diskurtsoa adierazi zen, kontrairaultzaren oinarri ideologikoetaz baliatuz. Adibide garbiena, Bilboko San Fraiskuko konbentuko norbaitek (Astarloa) edo agian Bixenta Mogelek idatzi zituen "Antxinako euskaldunen alabantzak" izeneko bertsotan dugu. Konbentzioko eta Napoleonen aurkako gerraren esperientziaren ondoren idatzi zituzten agian, 1815eko urte inguruan. Pentsakera honetan fedea, geure legeak, euskara, dira euskal nortasun jatorraren abiapuntu eta eduki nagusiak.

"Jaunaren lege ona

euskeran da sendo,

Adan-eganik hona

garbi eta ondo.

Gorde izan da beti

garbiro fedea,

baita geure legeak

eta berbeitea.

Erbestear gaistoak

nai eukezan galdu

euskaldunak ez tabe

bururik makurtu.

Beste herri askotan

jaretxi arren hau,

eztau-iñoz guretan

kanpokoak agintau"

Eta sarritan egin ohi den galdera sakon bati ere, erantzuna ematen dio :

"Zergatik deritxazu

hainbeste neke lan

euskaldunen artean

beti hartu joian(ohi zuen)?

Gordetarren zintzoro

jaunaren fedea

geure lege garbiak

geure euskerea".

Beraz, 1820an jadanik, batzuentzat Espainiako monarkia katoliko tradizionalaren babesean antolatzen zen egokien euskal nortasun politikoa. Beste batzuentzat, aldiz, Espainiako konstituzio liberalaren baitan, foruen erakundetzea eta agintearen jarraipena bermatuz, jakina, foruen interpretazio liberala eginez, foru konstituzioa Espainiarako zegoen konstituzio politikoaren pareko zelarik.

Berrehun urteko historiak dirau; liberalismoaren hasieran jadanik formulatu ziren erakundetze aukera bien arteko diskurtso eta tirabiretan eta armiarma sare horretan Euskal Herriko biztanleen portaerak ageri zaizkigu.

2. Espainian 1837 eta 1845eko konstituzioen ildotik, 1839ko urriaren 25eko legearen aterpean

Espainiako Parlamentuan onartu zen 1839ko urriaren 25eko legea; Sabino Arana eta ondoko jarraitzaileen arabera, jatorrizko independentziaren amaieraren ikurra izan zen. 1978ko Espainiako Konstituzioan, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarako delako lege hau indargabetzea eskatu eta lortu zuten parlamentari jeltzaleek.

Dena dela, lege honek, 1839tik eten gabe gaur arte, foruen bidezko aginte politikoa eta legitimitatea indarrean jarri zuen. 1837ko Konstituzioa izan zen berez, Foru agintea eta Batzar Nagusiak erabat suntsitu zituena. 1837an Diputazio Probintzialak jarri ziren indarrean eta Foru Diputazioak dekretuz kendu. Baina 1839eko legearen ondorioz, berriz foru agintea eta foru erakundeak indarrean ezarri ziren. Juridikoki eta politikoki hori begi bistakoa da. Ez da interpretazioen eremura joan beharrik, zeren azkenean, delako legeak, Konstituzioan ez zegoena berriz indarrean ezarri baitzuen. Aldaketa zertan zetzan? Aurrerantzean Espainian Parlamentu Nazionala agintearen esparrua izango zela eta Foruen moldaketarako jokaleku erabakigarria. Eta Batzar Nagusiek herrialde parlamentuen itxura hartu arren, haren azpian gelditzen zirela. Parekotasun politikoa galdu zen. Subsidiaritate printzipiorik ez zen onartu, euskal Batzar Nagusietako ordezkarien eskaria sarritan hori izan arren: Batzar Nagusietan onarturikoa Espainiakoan legez bermatzea bide onean. Liberal foruzaleen arabera, agintea Batzar Nagusiei zegokien eta Espainiar Parlamentua zen batasun konstituzionalaren bermea eusten zuena. Aztertu besterik ez ditugu, 1840-1841ean euskal ordezkarien egitasmo zehatzak, prestatu ziren foru moldaketetarako proiektu artikulatuak eta negoziazioak. Azkenik Nafarroako ordezkariek, foruen moldaketa hitzarmen ekonomiko administratibora mugatu zuten. Hara Bizkaiko ordezkari F. Hormaetxek Diputazio buruari idatzi ziona 1840ko maiatzaren 28an: «Los navarros se conforman en admitir la jefatura de la Diputación provincial y todas las leyes políticas del Reino. Consienten en que queden suprimidas sus Cortes, Consejo y Virrey: quieren conservar su administración económica y municipal: se oponen a que se introduzcan los estancos, derechos de puertas, papel sellado y quintas: y íadmírese Vd! pretenden el establecimiento de las aduanas en la frontera (...) la diferencia que en este punto nos separa es como Vd conoce inmensa y nos ha de ocasionar disgustos sumamente amargo». Eta F. Otazu Arabako ordezkariak hara zer idatzi zion Arabako Diputazio buruari abuztuan (Madril 1840.08.15): "Los tres Comisionados que hay aquí de Navarra son lo mismo, en mi concepto, que la carabina de Ambrosio colgada de un clavo para el objeto con que aquí los han enviado (...) He visto las bases bajo las cuales han convenido con la Comisión del Gobierno que puede presentarse a las Cortes el proyecto de ley sobre modificación // de sus fueros: son escandalosas y no tendrán valor, ni honor, sus Paisanos si no las rechazan y declaran a su Comisionados enemigos del país".

Probintzia soilak

Espainiako Parlamentuak, Nafarroako foruen moldaketarako legea onartu zuen 1841ean eta Nafarroa erresuma izatetik probintzia bihurtu zen. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, Esparterok, dekretu bidez, 1841eko urriaren 29an, bere erara moldatu zuen foruen sistema politikoa: aldatu zituen aduanak kostaldera, kendu batzar nagusiak, sistema judiziala ezarri eta azkenik probintzia arruntak bihurtu. 1844an Foru Diputazioak eta Batzar nagusiak behintzat indarrean ezarri ziren eta foru moldaketa aginte politikoari dagokionez bederen negoziatzeko bidean jarri zen.

R. Ortiz de Zaratek "vascongadismoa", euskal lurraldearen defentsarako ideologia, 1855ean formulatu eta alderdi foruzalearen egitasmoa gihartzen joan zen euskal elite politikoaren baitan. Estatu bat beste Estatu baten baitan, espainiarzaletasunaren defentsa irmoa eginik. Hori zen 1860an euskal Diputazioen egitasmoa, baina Posada Herrera ministroak argi eta garbi adierazi zien 1859an, horrelakorik ezinezkoa zela: "Suponer que las Diputaciones forales de las Provincias Vascongadas pueden reunirse cuando, como y donde les parezca para tratar de los asuntos que les acomode, sin la intervención de los Gobernadores, sería sostener el principio absurdo y, más que absurdo, peligroso e imposible en toda buena administración, de que puede haber un Estado dentro de otro Estado y negar al Gobierno, por consiguiente, el derecho que la constitución y las leyes le dan de suprema vigilancia en todos los ramos de la administración". Debekatu egin zituen hiru Foru Diputazioen arteko bilkurak, gero eta sarriago politika bateratua egiteko biltzen ziren eta.

Bestalde, foruzaletasun liberalaren baitan, katolikotasun integristaren eragina nabarmentzen joan zen. Aita Santu katolikoak Estatu buru izateari utzi behar izan zion Italiako batasunaren ondorioz, errege berriak agindurik. Aurrerantzean, bereziki Vatikanoko lehen kontzilioak, katolikotasuna nortasun ikur nagusi bihurtu zuen. 1869ko Espainiako Konstituzioak demokraziaren eta erlijio askatasunaren bidetik jo zuen. Eta gorago aipatu dugun R. Ortiz de Záratek El País Vasco-Navarro aldizkarian (1870eko apirilaren 11n) zera idatzi zuen: "La cuestión religiosa es para la grey euskara la cuestión capital, la más grave de todas las cuestiones, como que la base y fundamento del alcazar foral, es el espíritu religioso, atacar a este espíritu, es atacar al fuero en su parte más esencial (...) todos los diputados vasco-navarros, en las Constituyentes votamos contra la libertad de cultos (...) ni uno solo firmamos la Constitución que ha venido a quebrantar la unidad religiosa en España". Horra, bada, 1870ean euskal nortasun politikoa katolikotasunaren arabera definitzen hasi zen, ondoren euskaldun fededun esaldiak laburtuko zuena. Fuerista liberalen esku Foru Diputazioen agintea zegoela, katolikoek, Carlos VII buru zutela, parlamentarismoa alde batera utzi eta armazko ekintzetara jo zuten, beste gerra zibila eraginez. Ezpataren puntaren eraginean omen zegoen euskal arazoaren koska.

3. 1876ko Konstituzioa eta uztailaren 21eko legearen ondorioak

1876ko abagunean, oreka guztiak puskatu egin ziren. Nazio konstituzionalak erabat suntsitu zuen nazio forala. A. Canovasek lege bidez, foru administrazio publikoaren dimentsio politikoa erabat deuseztu zuen. Horrela ulertu zuten euskal buruzagiek. Eta azkenik Foru Diputazioek 1876ko legea aplikatu ez zutenez gero, 1877an desegin zituen. Diputazio Probintzialak erret aginduz izendatu zituen. Berme konstituzionalak ezerezean zeudela eta armadak euskal lurraldea okupatzen zuela, hiru hilabeteko Diputazio berri bakoitzarekin negoziazioa egin ostean, 1878ko otsailaren 28an dekretua agindu zuen: Diputazio Probintzial bakoitzak zerga bilketa egiteko eskumena izango zuen eta kopurua bilduta, kupoa ordainduko zuen. Horra Kontzertu Ekonomikoen jatorria eta zergen kudeaketa. Mutil gazteek Espainiako armadako lehorreko soldadutzara joan beharko zuten aurrerantzean. Itsasbazterreko marinelek lehenago ere joan behar izan zuten.

Eta kontzertuen kudeaketa horrek iraun egin zuen eta 1906an 20 urterako sinatu zen. Foruak eta aginte politiko forala agintarien gogoan zeuden eta 1890ean jadanik, "eskubide historikoen" kategoria erabiltzen da galduriko autogobernu aginte ahalmena izendatzeko. 1890ean Pablo Alzola dinastikoak (Alfonso XIII Espainiar erregearen aldekoa) erabili zuen, bere agintaldiaren berri emateko unean: "No ha sido posible recabar hasta ahora todo aquello que, aun prescindiendo por el momento de la reivindicación de los derechos históricos, puede y debe alcanzar el País Vascongado".

«Euskaria para los euskaros»

1894an Donostiako lore jokoen konsistorioak Bilboko Euskalerria elkarteari gonbitea egin zion, lehiaketa antola zezan. Aukeraturiko gaia hauxe: «Forma de organizarse los bascos-nabarros para alcanzar la reintegración de sus derechos, constituyendo una agrupación común». Pedro Maria de Merladet-en lanak irabazi zuen Euskaria para los euskaros eta 1895ean argitaratu zen.

1898ko urtarrilaren 24an hiru Diputazioetako buruzagiak ohiko bilkuran bildu ziren "la independencia económica y administrativa de las tres provincias" aldarrikatzeko. "Reunidas las tres Diputaciones de Vizcaya, Guipúzcoa y Alava en conferencia en la I. villa de Bilbao, a consecuencia de la alarma que cunde en el País, por los actos que ha realizado el Gobernador civil de Vizcaya, con evidente menoscabo de las facultades reconocidas a las Diputaciones Vascongadas en el orden económico y administrativo, han acordado unánimemente elevar á V.E. una exposición colectiva en reclamación de los agravios que se infieren al País Vascongado, invadiendo la esfera de acción de sus Diputaciones, creando con ello una situación preñada de dificultades y peligros". Urte berean, azaroaren 24an, Bizkaiko diputatu zen Sabino Aranak egitasmoa aurkeztu zuen "Consejo Regional" delakoa sortzeko: "Una Junta superior de representantes de Alava, Guipúzcoa, Navarra y Vizcaya cuyos fines serán guiar, con voz de consejo a las Diputaciones de las dichas cuatro Provincias en las relaciones de las mismas con el Poder central (à) proponer a las citadas Diputaciones para su ejecución por las mismas, todo lo que sea de notable interés para el bien común, moral o material, de las cuatro provincias". 1900eko maiatzaren 9an Bizkaiko Diputazioak ez zuen egitasmoa aintzat hartu, azken batean Conferencia edo Diputazioen arteko bilkurak berez antolatzen zirelako.

Gipuzkoan 1905ean Liga Foral Autonomista elkargunea antolatu eta arrakasta lortu zuen, baina urte baten buruan banatu egin zen elkarte erlijiosoen lege berria talde katoliko konfesionalek ez zutelako onartzen.

4.- 1917an Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Diputazio Probintzialek foruak berreskuratzea eskatu zuten edo besterik ezean autonomia politikoa

1917ko uztailaren 16an, hiru Diputazio Probintzialetako diputatuak Gasteizen bildu ziren. Nafarroakoek begirale gisa parte hartu zuten. Bizkaiko Diputazioan lehen aldiz, gehiengoz euskal abertzaleak ziren nagusi, presidentea R. de la Sota Aburto zela. Gipuzkoan, presidente L. M. Zavala integrista zen eta katoliko-foruzaleek gehiengoa zuten. Araban Aldama zen presidentea eta "urquijistak" -Urquijo politikariaren joerakoak- ziren, dinastikoak, katolikoak eta foruzaleak, zentzu zabalean. Nafarroan karlistak gutxiengoa ziren eta dinastikoak, 1841eko legearen aldekoak ziren gehiengoa. Espainiako presidenteari igortzeko mezu politikoa erabaki zuten: Diputazioetako aginte politiko sakonagoa nahi zuten. Hiru herrialdeetan udalerrietako ordezkarien bidez Batzar Nagusiak antolatu ziren, mezuaren edukiari indar politikoa eransteko. Berriz ere aginte forala berreskuratzea eskatzen zen, baina horrelakorik ezean, autonomia politikoa definitu zuten lehendabizikoz: eskumen batzuk estatuarenak («Relaciones exteriores, Guerra y Marina, Aduanas, Correos y Telégrafos, Pesas y Medidas, Moneda y Deuda pública») izango ziren eta beste batzuk Diputazioenak, («la facultad de resolver por sí los asuntos que se refieren al fomento de la instrucción en todos sus grados, a la práctica de beneficencia, a las obras y servicios hidráulicos, a la agricultura, industria y comercio, y otros que no hay por qué detallar, en nada va contra la soberanía del estado»). Bestelako aginte guztia, euskal Diputazioen esku eskatzen zen. Horrez gainera, Estatuak ez zuen sartzerik izango Diputazioen eskumenen eremuan. Beraz, erabateko agintea eskatzen zuten; ohiko pentsamendu foraletik abiatuz, euskal herrialdeak, Espainiako erresumaren baitan, Estatu gisa antolaturik eta erantsirik nahi zituzten.

1918: Herrien autoeraikuntzaren eskubidea Europan

Espainiako presidentzia sarritan aldatzen zenez gero, mezua geroko geroan galdu egin zen Madrilen. Eta 1918an, AEBetako presidentea zen W. Wilsonek dotrina berria, herrien autodeterminazio librearen aldekoa, zabaldu zuen, munduko eta bereziki Europarako bakea ekartzeko. Europa gerra gogorra jasaten ari zen. Giro horretan Espainiako euskal parlamentari abertzaleek, José Horn y Areilza, Arturo Campión, Pedro Chalbaud (Bizkaiko senatariak), Ramón de la Sota, Domingo Epalza, Antonio Arroyo, Anacleto Ortueta, Ignacio Rotaetxe (Bizkaiko diputatuak), José Eizagirre (Gipuzkoako diputatua) eta Manuel Aranzadik (Nafarroako diputatua) honako mezua igorri zioten: "Al cumplirse el 79 aniversario de la anulación, por el Gobierno español, de la independencia del pueblo vasco, los que suscriben, Diputados y Senadores en las Cortes españolas, en nombre de todos los vascos que conscientes de su nacionalidad desean y laboran por verla desenvolverse libremente, saludan al Presidente de los Estados Unidos de América, que al establecerse las bases de la futura paz mundial, las ha fundamentado en el derecho de toda nacionalidad, grande o pequeña, a vivir como ella misma disponga, bases que aceptadas por todos los Estados beligerantes, esperamos verlas aplicadas prontamente para el mejor cumplimiento de lo que la justicia y la libertad individual y colectiva exigen".

Aldi berean, 1918ko azaroaren 25ean, Toribio Echebarriak, Eibarko sozialisten ikuspuntua zabaldu zuen La Liga de Naciones y el problema vasco liburuxka argitaratuz: "que este cambio (el de la reintegración foral), por su carácter fundamental, implica la revisión de la Constitución española, y ya que la reintegración de las facultades legislativa, ejecutiva, judicial y administrativa que gozó este país con sus Fueros, desde luego significa su soberanía política, es menester consignar que entre aquellos servicios y funciones como Relaciones exteriores, Guerra, Marina, Aduanas, Deuda Pública, Moneda, Correos, Pesas y Medidas y Enseñanza general, que por pacto constitucional, en este caso, habrían de reservarse al Estado Español o Ibérico, tiene que figurar, antes de todo y sobre todo, la función superior de garantizar subsidariamente los derechos individuales que hoy ya figuran en la actual Constitución y aquellos otros que como la libertad de cultos, por ejemplo, son ya patrimonio de todo pueblo civilizado. (...) Si llega la ocasión, y debemos desear que llegue, debemos dar nuestro voto por que se resuelva el problema vasco a base de una amplia autonomía, y aún a base de Estado, siempre que precedan aquellas garantías que nos interesan y hemos dejado señaladas. (...) los derechos del individuo son más sagrados y primordiales que los de la colectividad. Porque si el individuo no es libre, no vale nada que lo sea la colectividad a que pertenece."

Aurreko urtean, I. Prieto eta Bilboko sozialistak autogobernuaren alde azaldu ziren eta bi urteren buruan PSOE Espainiar federalismoaren aldeko alderdia bihurtu zen.

28 zenbakian, Hermes aldizkariko zuzendaria J. Sarriak argitaratu zuen: "En el Fuero, interpretado según los sentimientos y las necesidades de 1918, está todo el contenido de la Constitución que el pueblo vasco necesita... el pueblo vasco pide la autonomía nacional íntegra, la libertad para regirse internamente a sí mismo según su amplio espíritu social y jurídico. Eso significa que la nacionalidad vasca y la democracia, son en realidad consustanciales". Eta 1918an ere, R. Belaustegigoitiak Euskal Gobernua osatzearen aldeko egitasmoa argitaratu zuen.

Giro honetan Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako Diputazioetan autonomia estatuturako proiektu zehatzak eta artikulatuak idatzi ziren.

Autonomismoa ikur

Garai horretan, Katalunia zen arazo politiko eta sozial nagusia Espainian. Aspalditik autonomia eskatzen ari ziren. Eta Romanones kondeak, Espainiako presidenteak, Parlamentutik at batzorde berezia eratu zuen, Estatuto Regional delakoa eztabaidatzeko eta legez arautzeko. Ondoren Parlamentuko batzordean eztabaidatu zen. Espainiar politikariek helburu bat zuten: Legeak egiteko ahalmena zentralizaturik gelditu behar zela Espainiako Parlamentuan, baina administrazioa aldiz federaliza zitekeela, deszentralizazio erregionalaren bidez.

Batzordeari atxikirik, euskal azpibatzordea ere eratu zuen: P. Chalbaud euskal abertzaleak, J. Orueta liberalak eta M. Senante integrista katolikoak osatzen zuten. Autonomiarako euskal estatutua idatzi zuten hiruren artean, foruen ildotik (1919.01.09). Herrialde bakoitzak zuen aginte osoa. Estatutu proiektu horretan 3.3 artikuluak, aginte autonomikoaren deskribapena egin ondoren, eta osotasunean Estatuaren indarretik babesteko bermea lortuaz, zera aldarrikatzen zuen: "La administración central no tendrá intervención de ninguna clase en el ejercicio de las funciones autonómicas que se mencionan en este artículo." Gipuzkoako eta Bizkaiko Diputazioek onartu egin zuten Estatutu proiektua "como solución transitoria y provisional", azken batean helburua zelako "la restauración del estado de derecho anterior a la promulgación de las leyes que vinieron a quebrarla". Araba ordea, aldendu egin zen Estatutu proiektutik, Arabarako proiektu berezi baten alde eginez: Foruak bai baina autonomia ez, aldarrikatzen hasi ziren urquijistak eta beste batzuk. Autonomia katalanen kontzeptua zen eta 25 urte lehenago Cubako probintzian aldarrikatua. Beraz, beldur ziren autonomia independentziaren bidean lehen maila ote zen. Ildo honetan, 1919ko urtarrilaren 7an Bilbon, Artxandan, eratu zen Liga de Acción Monarquica, autonomia politikoaren aurka, eta euskal abertzaletasunari aurre egiteko partidu dinastiko guztiak elkartu zituena, R. Berge eta G. Balpardaren gidaritzapean. Primo de Rivera eta Francoren diktaduratan agintari bihurtu ziren.

1931n, Espainiako II. Errepublikaren hasieran, «Estatuto General del Estado Vasco. Anteproyecto de la Sociedad de Estudios Vascos» proiektua idatzi eta argitaratu zen, ondoko Estatutuen iturburua zena.

Horra bada, 1917-1919 tarteko abagune politikoak berebiziko garrantzia izan zuen. XIX. eta XX. mendeko giltzarri izan zen euskal erakundetze politikoan eta autonomismoa euskal aginte politikoaren ikur bihurtu zen. II. Errepublikan, «fueros si, estatuto no» oihukatu zuten estatutuaren aurkako eskuindarrek eta gerora 1936ko gerraren irabazle izango zirenek.


EAJk «herria barriro martxan» ipini nahi du

Ispaster «barriro martxan jartzea». Hori da EAJrek duten helburu nagusia. «Gaur egungo udal egoera ondo ezagutu arren, bermatzen dugu, gure legealdirako programa betetzeaz gain, gehiago egingo dugula, orain arte gobernatu dugun agintaldi guztietan egin dugun modura», azpimarratu du Jesus Lekerikabeaskoa alkategaiak.

Beharrerako prest dagoen taldea batu izana nabarmendu duEAJk. Esperientzia eta berritasuna uztartuta, herrigintzan «zintzo eta gogotsu» aritzeko konpromisoa dutela adierazi dute. «Horretarako, udal kudeaketan urte asko emon duten bi alkate ohi eta bi alkateorderekin batera, sei kide barri ditugu».

Gizartea eta osasuna

Heliportuaren proiektua landu nahi dute. Gainera, besteak beste, erabilera anitzeko zentrua martxan jarri eta hirugarren adineko batzordea eratu.

Kultura.

Kutlur etxea sortu eta kultur ekintzak bultzatzea dute asmo, herriko taldeekin elkarlanean. Web orria martxan jarri nahi dute, kultur agenda sortu eta interesguneen mapa egin.

Azpiegiturak.

Basokoetxe industriagunean indartu eta egokitu nahi dute. Pabiloien inguruak zein Santiago zelaiarenak hobetu; eta garraio publikoa berreskuratu nahi dute.

Auzuneak.

Gas sareak lurperatu eta oinezkoen zein ibilgailuen zenbait bide berreskuratu, konpondu eta txukundu nahi dituzte.

Herrigunea

Irisgarritasuna hobetu nahi dute, zerbitzuak gehitu eta trafikoa murriztu, segurtasuna gehituz.

Etxebizitza eta hirigintza.

Arau subsidiario barriak egitea proposatzen dute. Babestutako etxebizitzak sustatuko dituzte.

Zerbitzuak.

Ura eta estolderia zerbitzuak hobetzea dute helburu. Energi berriztagarraik bultzatuko dituzte.

Kirola.

Instalazioak hobetu eta gimnasioa martxan jarri.


Ekainaren 10eko giza katearen spota

Gure Esku Dagok iragarria du ekainaren 10ean Bilbo, Donostia eta Gasteiz lotuko dituen mobilizazio erraldoia. Bertan parte hartzera gonbidatu dituzte herritarrak bideo honen bitartez.

Gure Esku Dago dinamikak mobilizazio erraldoia iragarria du ekainaren 10erako. Eman eskua etorkizunari! lelopean, Donostia, Bilbo eta Gasteiz lotuko ditu 201,9 kilometroko giza kateak. Horretarako, gutxienez 100.000 lagun beharko direla jakinarazi du herri dinamikak.

Mobilizazio erraldoi horretan, oriotarrek bi kilometroko ibilbidea osatzeko ardura izango dute. Hain justu, Anibarko Portutik Gurea enpresarainoko bidea eta Gurea enpresatik Txurrukarainoko bi kilometroak osatzea da asmoa, eta horretarako 1001 herritar beharko dituzte.

Izena emateko postuak jarriko dituzte egunotan Orioko Gure Esku Dago-ko kideek. Giza katean parte hartu nahi dutenek edota egunean bertan laguntzeko prest dauden herritarrek honako postuetan izango dute izena emateko aukera:

-Orioko Herriko Plazan, igandero.

-Kukuarri Egunean jarriko duten postuan.

-Orioko Herri Ikastolako pregolan, ostiralean 16:30etik aurrera.

-Aiako plazan, larunbatean 19:30etik aurrera.

Giza katean parte hartzeko izen emateak 5 euroko kostua izango du, eta Gure Esku Dago dinamikaren zapia jasoko du bueltan parte hartzaile bakoitzak.


Eskarmentua eta jarrera oldarkorra

The Prodigy 90eko hamarkadako elektronika industrialaren talde ikurretako batek kontzertu basatia eskaini zuen herenegun BBK Live jaialdian.Foster the People gorabeheratsu aritu da

Beterano izateak ematen duen eskarmentua dauka The Prodigyk. Hogeita bost urte beteko ditu taldeak 2015ean, eta urteek ematen duten segurtasuna daukate. Duela sei urte bigarren mailako talde gisa jo zuten ingelesek Kobetamendin, eta ostiralean kontzertu nagusia izan zen. Zeresana eragin du horrek, urteak baitira lan azpimarragarririk aurkezten ez dutenetik, eta jendea erakartzeko gaitasun urriagoa izan dezaketela baitzioten askok. Baina kontzertuaren ondoren, iritzi horiek guztiak isilarazi zituzten, emanaldi gordin eta bizia eskaini zuten-eta hasieratik bukaeraraino. Eta horretarako, euren ibilbide luzean sortu eta eskaini izan dituzten kantu azpimarragarrienak jo zituzten.

Elektronikaren esparruan mugarria izan da The Prodigy, eta lehenengotarikoak izan ziren hardcorea techno industrialaren uztarketarekin halako sona lortzen. Rocketik ere asko edaten dute, baina oinarrian erritmo elektroniko gogorrak dauzkate. Eta horrela hasi zuten euren emanaldia ere. Breathe ezagunarekin anabasa sortu zen ikusleen artean, eta ondorengo abesti guztietan mailari eusten jakin zuten. Erdi mailako kanta ugari jo zituzten, baina erritmo gordin hori nahikoa izan zen jendearengana iristeko. Denak dantzan jartzeko. Ezinbesteko abesti ugari ere jo zituzten, ordea. Besteak beste, Firestater, Voodoo People, Rock Eeiler, Thunder eta Spitfast erogarriak. Azkenerako Smack My Bitch Up ezaguna utzi zuten, nahiz eta zuzenean indarra falta izan zitzaion. Edozein moduz, kantu gordin eta astunez osatutako errepertorioarekin, The Prodigyk argi utzi zuen zergatik egin dioten lekua aurtengo BBK Live jaialdiko talde nagusien artean.

Azpimarratu beharra dago Keith Flint eta Maxim Reality abeslarien jarduna. Ez ziren une bakar batean ere geldirik egon, eta jende artera ere behin baino gehiagotan jaitsi ziren. Hala ere, bitxia zen Flint aurrera eta atzera korrika eta une oro biraka eta dantzaka ikustea. 90eko hamarkadan diskoteketan gailentzen zen estetikari fidel eusten dio oraindik, eta adinean gora doan pertsona batengan arraroa egiten da halakorik ikustea. Nolanahi ere, argi erakutsi zuten indartsu eta gogotsu eusten diotela. Horretarako, ikusleei behin eta berriro egin zien erreferentzia, Bilboren izena batek daki zenbat aldiz errepikatu arte. «Bilbo» eta «spanish people» (espainiarrak), besterik ez ahotan, baita abestiak eskaini eta dantzarako gonbita egiteko orduan ere. Hori horrela izanda ere, ikusleen gehiengoa irabazi zuten hasieratik amaierara arte.

Ostiral iluntzeko kontzertuek zerikusi gutxi izan zuten, ordea, The Prodigyk eskaini zuen elektronika oldarkorrarekin. Euren aurretik Foster the People estatubatuarrak igo ziren agertoki nagusira. Pop eta rock doinu dantzagarriak eskaintzen ditu hirukoteak, eta formula horrekin itzelezko harrera izaten ari da. Aparra bezala egin du gora, martxoan argitaratu zuten Supermodel diskoak entzuleen oniritzia jaso ondoren. Eta eragin hori agerian geratu zen baita Bilbon ere. Jendetza bildu zen euren emanaldirako, eta horiek guztiak dantzan jartzea lortu zuten. Coming of Age diskoko singlearekin jo zuen goia kontzertuak, hortik aurrera indarra galtzeko. Epeldu zen ikusleen harrera, baina Pumped Up Kicks kantuak berotu zituen berriro. Hortik amaierara arte berriz ere goia jo zuen emanaldiak. Agerian utzi zuten sasoian dagoen taldea dela, eta euren apustua berretsi zuten.

Gauza bera egin zuen, Jack Jonhson bakarlariak ere —BBKn bigarren aldiz aritu zen estatubatuarra, herenegun—. Foster the Peopleren aurretik jo zuen bigarren agertokian, eta kontzertu goxo eta atsegina izan bazen ere, tamaina horretako jaialdi baterako ez dela oso egokia esan daiteke. Giro ona sortzen du, eta etsairik handienak ere adiskidetzeko doinuak eskaini. Baina formula hori luzeegia izan daiteke ordubete pasatxoko kontzertu baterako. Ondoren zetozen talde bizi, basati eta dantzagarriekin zerikusi gutxi zeukan. Horietarako girotzeko lanik ez zuen bete, kontzertu lasai eta atsegina eskaini baitzuen, gorabehera gutxikoa. Kontrara izan zen, ordea, El Columpio Asesino iruindarrena. The Prodigyren emanaldi geldiezinaren ondoren behar bezalako jarraipena eskaini zioten. Doinu ilunetatik jo zuten hasieran, baina Toro ereserkiak agertoki txiki osoa saltoka jarri zuen. Lasai eta goxo hasi zen egunak gauarekin batera hartu zuen indarra eta gordintasuna.

Ikusmina Black Keysekin

Azken egunerako utzi zuen antolakuntzak The Black Keysen emanaldia, modako taldeetako bat. Horien emanaldia inor gutxik jarriko du zalantzan, El Camino diskoa argitaratu zutenetik goi mailako talde bihurtu baita bikote estatubatuarra. Atzo gauean izan ziren taula gainean, The Lumineers eta MGMT taldeekin batera.


Sestorainen liburu aurkezpena ostiralean

Joxemari Sestorainek Martí i Pol poeta kataluniar ospetsuaren Estimada Marta liburua euskaratu du, Marta Maitea izenburupean. Aurkezpena azaroaren 22an egitekoa zen, baina atzeratu egin da eta ostiral honetan, hilak 25, eginen da, toki eta ordu berean: 19:30ean Iruñeko Auzolan liburu-dendan. Bi hizkuntzetan errezitaldia eginen da.


Etxekoa da jada

Zeelanda Berriko selekzioko izar izandakoak beste hiru urterako berritu du Baionarekin. Uros da Euskal Herrian, eta bere kirol ibilbidea hemen bukatzeko nahia iragarri du.

Aste hasierakoa da albistea: Josevata Taliga Rokocokok beste hiru denboraldiz jarraituko du Baionan, 2017ko uda arte, hain zuzen ere. Hegaleko zeelandaberritarrak bermatuta du bi sasoirako kontratua Lapurdiko taldearekin. Hirugarren sasoia, berriz, hautazkoa izanen da, jokalariak eta klubak nahi dutenaren araberakoa. Hala ere, ondo bidean, 34 urte izanen ditu kontratua bukatzean. Beraz, Euskal Herrian amaituko luke kirol ibilbidea, duela hamarkada bat hasitako ibilbide oparoa. Rokocokok berak begi onez ikusten du Baionan erretiroa hartzea. «Ez litzateke aukera txarra. Proiektu ederra dago, eta horren parte izan nahi dut».

Garai onean iritsi da berri ona, azken egunetan Top 14ko klub anitz Baionako jokalari onenen atzetik dabiltzalako: Grenoblek Marvin O'Connor nahi du; Parisko bi talde nagusiak, Stade Française eta Racing Metro, berriz, Scott Spedding erakarri nahian ari dira. Rokocokorengatik ere izan dira eskaintzak, baina Manu Merin klubeko presidenteak lortu du hura konbentzitzea. Berri ona da, taldeko zutabe nagusietako bat baita Rokocoko.

Aurreko sasoiko eta sasoi honetako estatistikei erreparatu besterik ez dago zeelandaberritarrak Baionan duen garrantziaz jabetzeko. Iragan denboraldian, taldeko bera izan zen taldean entsegu gehien lortu zuena: zortzi. Denboraldi hastapen honetan, berriz, lau aldiz zapaldu du baloia entsegu eremuan. Gutxiago ezin da espero All Blacksen izar izandakoarengandik. 68 aldiz jokatu zuen Rokocokok munduko selekzio onenarekin, eta 46 entsegu sartu zituen. Futbolean, Lionel Messi argentinarrak edo Cristiano Ronaldo portugaldarrak izenpetuko lituzketen datuak dira Rokocokok elastiko beltza soinean zuela lortutakoak.

Alta, hastapenak ez ziren aise izan Baionan Rokocokorentzat. 2011n, Zeelanda Berrian jokatutako Munduko Kopa bururatu berritan iritsi zen Euskal Herrira, Alain Afflelou Baionako presidente ohiak abiatu zuen izar politikaren ikur nagusi gisara. Izar gisa iritsitako jokalaria, ordea, ezinean ibili zen Top 14ko zelaietan. Lehen sasoia hutsean bukatu zuen, entsegu bakar bat sartu gabe. Datu hitsa haren gisako jokalari erasokor eta eraginkor batentzat.

«Top 14ko eta Baionako jokora egokitzea kosta zitzaidan», aitortu du. Bere berezko umiltasunak lehen sasoi hura belauneko minez jokatu zuela ez erratera darama. Bigarren denboraldian ere sufritu zuen. Lehen entsegua 2013ko otsailaren 16an sartu zuen, Baionara iritsi eta hamabost hilabete geroago. Bigarren sasoi hura lehena baino hobea izan zen. Entsegu gutxi sartu arren, taldeko lider bihurtu zen.

Jokalari handiek zerbait berezia dute, eta hori erakutsi zuen Rokocokok iragan sasoian. Partida onei entseguak erantsi zizkien, sasoi bete-betea eginez. Atzoko laidoak laudorio bilakatu ziren. Kritika eta oihuen ordez, txaloak eta kantuak jaso zituen. Sasoi hastapen honetan bide beretik jarraitzen du, eta, Baionakoa ez ezik, Top 14ko izar bihurtu da.

Baionan, eroso

Testuinguru horretan iritsi zen kontratu bukaera eta luzapenerako negoziazio txanda. Tolosa, Clermont, Saracens... Ez zitzaizkion edonolako amorosak agertu. Hark, haatik, Baionan jarraitzea erabaki du. Ilusioz eta uros da Euskal Herrian: «Nire lehentasunak aldatu dira: lehen, Heineken kopa jokatu nahi nuen; orain, ikusten ari naiz gazte multzo ederra dagoela hemen, gogotsu ari dena lanean. Haiek lagundu nahi ditut. Proiektu berri eder bat abiatu da, eta arrakastatsua bada, 'ni ere bertako parte izan nintzen', erran nahi dut».

Transmisiorako grina sendi da haren hitzetan. Baionak hego hemisferiotik ere gazteak ekarri ditu: Lalakai Foketi Rokocokoren herrikidea, adibidez. «Erabaki ona da. Beste joko kultura bat dute, eta ikasteko gogoa. Haiei laguntzea motibagarria da». Haiek erakartzen laguntzeko prest dago: «Laguntzeko nago. Jokalari horiei erranen nieke izarrik ez dugula, baina bai gazte on eta motibatu anitz».

Uros da Rokocoko Baionan. Laket zaio hango bizi-kalitatea eta giroa. «Zaleak izugarriak dira, eta bizia goxoa da». Baina, batez ere, Manu Merin presidente berriak sartu duen filosofia berriak konbentzitu du. Urak baretu ditu Merinek, eta horrekin konforme dago zeelandaberritarra. «Egonkortasun handia dago. Noriega [Patricio Noriega Baionako entrenatzaile argentinarra] eta haren lantaldean konfiantza handia jarri du. Niretzat aise izan da kontratua izenpetzea».

Oroitzapen dira urteotako ika-mikak. «Gatza eta piperra ematen zuten, baina eromena ere izan zen. Pertsona hobea bihurtu naiz hori dela eta. Anitz ikasi nuen, baina nahiago dut oraingo egoera». Hedabideen azalak bete zituzten liskarretatik urrun egon da beti hura. Lasaia eta herabea da, ur bareetan hobeto doana. Baionako zaleek beste hiru sasoirentzat gozatu ahal izanen dute haren konpromiso eta motibazioa.


Aldarrikapena, 40. urteurrenean

40 urte dira New Yorkeko Stonewall tabernako bezeroek Poliziaren jazarpenari aurre egin ziotela; gertaerak aro berri bat zabaldu zuen gay, lesbiana, bisexual eta transexualen eskubideen aldeko borrokan. Miarritzen aurreko astean egin zuten aldarrikapena, eta Donostian, larunbatean (argazkian).


Laboral Kutxa-Panathinaikos, gaur iluntzean, ETB1en eta eitb.eus-en

Euroligako playoffetako partida zuzenean emango da 20:45ean.

Laboral Kutxa eta Panathinaikos taldeen arteko playoffetako lehen norgehiagoka ETB1en eta eitb.eus-en zuzenean jarraitzeko aukera izango da gaur, 20:45etik aurrera. Asier Arangurenek, Josean Aldalurrek eta Juan de la Vegak egingo dute kontakizuna Gasteizko Buesa Arenatik.


Etxarri Aranatzen NaBairentzat denak

Etxarri Aranatzen %100 zenbatuta, NaBaik lortu ditu zinegotzi denak: 11. 711 boto daramatza.

EAE-ANV baliogabe joa dago.


Emakume baten gorpua aurkitu dute ibaian, Leioan

Hilotza auzitegi medikuarenera eraman dute heriotza zerk eragin duen argitzeko, izan ere, ez du indarkeria zantzurik.

50 urte inguruko emakume baten gorpua aurkitu dute gaur goizean Bilboko itsasadarrean, Leioan, Herrizaingo Sailak jakitera eman duenez.

Goizaldeko seiak aldera eman diote abisua Ertzaintzari, ur gainean emakume baten gorpua aurkitu dutela ohartaraziz.

Ertzaintza eta Gurutze Gorria bertaratu dira eta hilotza uretatik atera dute. Oraindik ez dakite emakumea nor zen eta gorpua auzitegi medikuarenera eraman dute heriotza zerk eragin duen argitzeko, izan ere, ez zuen indarkeria zantzurik.


Boulder txapelketa herrikoia 2010

Aste honetako ostiralean eta larunbatean, hilak 19 eta 20, Boulder eskalada txapelketa herrikoia izango da Azpeitiko gaztetxean. Euskal presoak euskal harrietara izango da lema eta euskal presoei elkartasuna adieraztea izango da helburu.

Egitaraua:

Ostirala, Azaroak 19

· GREZIAKO ESKALADAK ikusentzunezkoa Mikel Odriozola “plata”-ren

eskutik,azpeitiko gaztetxean 22.00etan

Larunbata, Azaroak 20

izen ematea 09.30etatik urrera12€.anoa postua eta kamixeta barne.

10.00 etatik aurrera UMEENTZAKO ROCKODROMOA gaztetxe atarian.

TXAPELKETA

Goizez, 10.00etatik aurrera:

1. hasiberrien maila sailakpena + finala

2. eskalatzaileen arituen sailakpena

Arratsaldez, 16.30tatik aurrera:

1. Arituen finalak

2. elite mailako norgeihagoka euskalerri mailako eskalatzaile ezagun

gonbidatuekin.

Ondoren,Sari banaketa eta eskalada materialen zozketa.

Bukatzeko partehartzaileen afaria norbere kontura jatetxean

Txapelketa honetan edonork parte hartu dezake. Animatu eta azaldu.

2007ko txapelketako irudi batzuk

http://www.youtube.com/watch?v=LD5eL06uWrI


Izenematea, gaur arte

Leitzara egingo dute ibilaldia aurten ere Elur Txoriko kideek ekainaren 2an, gaur zortzi. Haiekin joan nahi duenak, gaur arte izango du aukera, izena emateko. Elur Txori elkartean bertan dagoen zerrendan apuntatu behar da.


Erromantikoak eta ni

Auzoko kafetegian sartu orduko La Bien Querida entzun dut irratitik; Me muero de amor kantuan ari da. Kafea eskatu dut eta leihotik kanporantz begira jarri, plazer erlaxatuzko bisaiarekin. «¡Es bien bonita la canción, eh!», gaztigatu dit Rosa zerbitzariak. Zerbait ezagutzen nau dagoeneko, nire golkorako «Bai, ondo dago, nahiz eta mezua...», atera zait, ia modu automatikoan desenkusaren leloa; badakit iragarki batean entzuten dudala ia aldi oro, San Valentin egunerako iragarkian. Eta nola onartu...

... kantua gustuko dudala, Ongi Maitatuaren beste hainbat eta hainbat bezala, nahiz eta jakin ez duela prentsa onik egun maitasun kantuen fonotekak, are maiteminduen egun ditxosozkoaren ingurumari honetan. «Merezi ote du maitasunagatik hiltzea?», ausartu naiz Rosari galdetzen. «Bueno, es un decir, ¿no? Es una canción...», hark. Garai batetik hona, maitasun erromantikoaren desmitifikazioa indarra hartzen hasi zenetik gutxi-asko, lehen asko gozatu, sentitu, kantatu eta azal-mamitutako kantuekin ezin gozatu nabilela, neure buruari plazer galga prebentibo-ideologiko bat jarriko banio bezala... ez ditut modu berean belarriratzen orain Stevie Wonderren I Just Called to Say I Love You, Nick Cave eta PJ Harveyren Henry Lee, Chavela Vargasen El último trago edo Anariren Zure ertza.

Leihotik begira egin dut gustuko maitasun kantuen zerrenda, eta galera handiegia haiekin lehen bezala ezin gozatu ahal izatea. Eta etorri zait maitasun erromantikoa deitua zalantzan jartzeak ekarri digula onurarik, bestearekiko posesio sentimendua, kontrola, nor izateko bestearen beharra eta abar zalantzan jartzen dituen heinean... Baina, kontra-argudioa ere bai; arbuiagarri den hori guztia ez ote den matxismoaren edo kontsumo gizartearen lorratza, eta ez erromantikotasunarena berarena. Sentimenduen, norbere autonomiaren eta puntu ez-komunen aldarria egiten bazuten erromantikoek, agian has gintezke beste irakurketa batzuk egiten ere. Aldamenekoa maitasun erromantikoz hartzea bezala musika maitasun erromantikoz entzutea izan daitezkeelako bestearekiko sentimendua pasioz, enpatiaz, errespetuz zein askatasunez bizitzea.

Rosari kafe hutsa ordaindu diot: «Bai, kantu ederra da».


Nagua Alba: "Zapore gazi-gozoa izan genuen igandean"

EAEko hiru lurraldeetan irabazle atera zen Ahal Duguko idazkari nagusia eta Gipuzkoatik Kongresuko kide Nagua Alba izan da Harira saioan, hauteskundeetako emaitzen inguruan berbetan.


Epaiketak iraun artean espetxera bidali dituzte Urbe, Mujika eta Zabala

Albiste osoa ERRENTERIAKO HITZAn.


Azkoitiak irabazi du Korrikako euskalki lehiaketa

Xabier Munibeko bi ikaslek, Aitorrek eta Junek, Azkoitiko historiaz hitz egin dute eta Korrikako euskalki lehiaketa irabazi.


Igeriketa, soinketa, musikoterapia eta psikomotrizitatea ez gaituendako

Mank-ek antolatutako ikastaroak urrian hasiko dira eta izena ematea zabalik dago

Sakanako Mankomunitateko Kirol Zerbitzuak ez gaituendako eskaintza plazaratu du. Batetik, Askalatsen laguntzarekin, pertsona ez gaituendako igeriketa eta soinketa ikastaroa eskainiko du Mank-ek. Ikastaroa urriaren 5etik maiatzaren 5era bitartean izanen da, astelehenetan eta ostegunetan, 17:00etatik 18:00etara. Irakaslea Aitor Mozo izango da. Izena ematea dohainik da, eta Mank-eko Kirol Zerbitzura jo behar da (948 464 866 edo kirolak@sakana-mank.com).

Bestetik, Sakanako Ez Gaituen Elkartearen laguntzarekin, ez gaituendako musikoterapia eta psikomotrizitatea ikastaroa antolatu du Mank-ek. Ikastaroak ez gaitasunen bat daukaten Sakanako edozein pertsonei daude bideratuta.

Musikoterapia eta psikomotrizitatea ikastaroa Altsasuko Intxostiapunta gazte gunean eskainiko da. Ordu bateko saia izanen da, larunbat goizetan, hilabetean bitan, 10:00etatik aurrera eta Maite Ulazia Mikeo monitoreak eskainia. Ondoko egunetan: urriak 17, 31; azaroak 14, 28; abenduak 12, 19; ilbeltzak 16, 30; otsailak 13, 27; martxoak 12, 19; apribilak 9, 23, maiatzak 7, 21 eta ekainak 4, 11. Ikastaroa euskaraz izango da eta norbaitek ez badu ulertzen gazteleraz azalduko zaio.

Izena ematea zabalik dago irailaren 28ra arte, Mank-eko kirol zerbitzuan (948 464 866 edo kirolak@sakana-mank.com). Sakanako Ez Gaituen Elkartekoak direnei elkarteak ordainduko die ikastaroa. Gainontzekoek, aldiz, 50 euro ordaindu beharko dituzte.


Larunbat honetan ospatuko da Ittur Ondo elkartearen maiatzeko besta

Eguerdiko aizkora apustuak emanen dio bestari hasiera

Urtero-urtero, maiatzean Ittur Ondo Elkartearen besta egiten da Beintza-Labaienen. Eta aurten ez da egin gabe geldituko: larunbat hau, maiatzak 5, izan da aukeratutako eguna.

Eguerdian, urteroko tradizioari eutsiz, aizkora apustua izanen da ohiko herritarren artean, bazkal aitzinean, hain zuzen.

Ondotik, bazkaria eginen da Ittur Ondon, elkarteko kide direnen artean. Bazkaltzeko menua ondokoa izanen da: zizka-mizkak, txuleta, postrea, kafea eta kopa.

Bazkaldu ondotik, mus txapelketa izanen da, baita bestelako karta jokoak ere, animatzen denarentzat.


Hernaniko frantseseko ikasleek elkartrukea, Bordelekoekin

Elkartrukea egin dute ikasturte honetan, Hernani BHIn frantsesa ikasten ari direnek, Bordeleko Gustave Eiffel institutuko ikasleekin.

Martxoaren 14tik 16ra joan ziren Bordelera, DBH 4ko ikasle hernaniarrak, bertakoen etxeetara; eta Bordelekoek, maiatzaren 23tik 25era bueltatu zieten bisita, Hernanira etorrita.

Museoa, Darwin proiektua, parke botanikoa...

Bordelen egin zuten egonaldian, beste hainbat ekintzaren artean, elkarrekin bisitatu zuten Musée d’Aquitaine museoa, hiria ikusi zuten, Darwin proiektua ezagutu zuten, parke botanikoan izan ziren... «Gauza berri asko ikusi eta ikasi genituen, hemen egiten ez direnak; harrigarriak!», nabarmendu dute hernaniarrek.

Esperientziarekin «oso gustura» geratu dira, «frantsesa gehiago ikasi eta gauza berriak ikusi ditugulako»

Bordelekoak etorri zirenean, berriz, Hernanin barrena bisita gidatua egin zuten, eta baita luntx bat ere, ikasleek prestatua. Donostia ere bisitatu zuten Bordelekoek, hernaniarrak klasean ziren bitartean, eta azkeneko egunean, elkarrekin joan ziren Astigarragako Sagardoetxea museora. «Nahiz eta interesgarria izan sagardoa nola egiten den, onena izan zen eman ziguten janaria, gose haundia geneukan eta!», kontatu dute.

Esperientziarekin «oso gustura» geratu dira hernaniarrak: «alde batetik, frantsesa gehiago ikasi dugulako, eta bestetik, ezagutzen ez genituen gauzak ikusi ditugulako. Bordelekoak ere gustura geratu ziren, hemen egindako harrerarekin eta ekintzekin».


Motorrak berotzen

Lastailaren 3an jokatuko da Urbasako igoera, larunbatarekin. 14:00etan entrenamendua eginen da eta segidan probako bi txandak

Sakana Motorsport taldeak, hainbat entitateren laguntzarekin, 35. Urbasako igoera antolatu du lastailaren 3rako. Urbasakoa proba mitikoa da eta pilotu eta zale ugari espero dira Olaztin eta Urbasan. Proba Nafarroako Mendi Txapelketarako eta Sportech Iparraldeko Mendiko Openerako baliagarria izango da.

Izena ematea zabalik

Proban izena ematea zabalik dago, (www.fotomotor.es). Pilotuek 5, 7 kilometro osatu beharko dituzte, Olaztin hasita -38,050 kilometro puntua- Urbasako portu gaineraino -32,220 kilometro puntua-. Errepidea goizeko 9:00etan itxiko da. Autoen egiaztapenak 9:00etatik 12:30era eginen dira eta entrenamendua 14:00etan hasiko da. Ondoren bi txanda jokatuko dira.


Xariaren aldaera leunenaren alde

Konstituzioaren iturri nagusia lege islamikoa izatea onartu du Egiptoko batzorde konstituziogileak, baina ez da bakarra izangoAraudiaren 254 artikuluak puntuz puntu bozkatzeari ekin diote polemikaren artean

Egiptoko zuzenbidearen iturri nagusia xaria edo lege islamikoa izango da, baina ez bakarra: haren printzipioetan oinarritua egongo da. Ezberdintasun hori izan da muturreko islamisten eta moderatuagoen arteko ika-mikaren gakoa: erlijioaren irakurketa ertsiena aplikatu edo ez; baina, azkenean, batzorde konstituziogileko muturrekoek edo salafistek galdu egin dute. Beraz, konstituzioak aurrera eginez gero, Hosni Mubaraken garaiko konstituzioan zioena mantenduko da.

Konstituzioaren 254 artikulu bozkatzeari ekin zioten atzo, banan-banan, eta egoerak hala eskatuta eta xariarenari irtenbidea emanda, hirugarren bozketan adostasunik lortu ez dutenak kanpoan utzi, eta lehenbailehen erreferendumera deitzeko moduan egotea nahi du batzordeak, Mohamed Mursi presidentearen asmoa testuarekin aurrera egitea baita berandu baino lehen, besteak beste, Auzitegi Konstituzionalak batzordea ez dela legezkoa erabaki aurretik—erabakia igandetik aurrera hartuko duela iragarrita zegoen—. Moderatuen aldera eginez, kaleko liskarrak areagotzea saihestu nahi du, laikoak eta Mubaraken aldekoak behar baino gehiago haserre ez daitezen, egunotan Tahrir plaza bizi-bizi mantendu baitute prozesuaren gorabeherek eta presidentearen erabakiek.

Polemika ugari

Xariarena izan da konstituzioaren punturik polemikoena, baina gehiago ere badaude, eta auziak ez dira soilik edukiei buruzkoak izan. Prozesua bera izan da eztabaidagai, batzordearen egituraketatik hasi, eta presidenteak batzordea blindatzeraino hartutako erabakietan, krisi politiko izugarria eraginez.

Egiptoko Konstituzioa idazteko ardura hartu zuten 100 kideetatik 26k —laikoak— batzordea utzi egin zuten, gainerakoak, islamisten legearen aldekoak zirelako. Aurretik Auzitegi Konstituzionalak atzera botata zuen beste batzorde bat kutsu islamistegia zuelako. Bigarren biltzarraren zilegitasuna ere zalantzan jarri dute, ordea, orekatuagoa izanda ere, ez delako haien ustez, berdintasunean oinarritu behar zuen herri bat ordezkatzen. Salaketak jarri zituzten hura deuseztu eta berria eratu ahal izateko, baina batzorde konstituziogileak behar lukeen aniztasunari buruz auzitegiek erabaki aurretik, testuaren zirriborroa amaitu, eta ekin dio talde horrek konstituzioa izango denaren artikuluak bozkatzeari.

Bozketan 85 kidek hartu dute parte, haietako 11 batzordea desadostasunengatik utzi zutenen ordezkoak izan dira gainera, baina Hosam al-Gariani konstituziogileko presidentearen ustez, «azalpenik eman gabe batzordea utzi zutenen ordezkoak» dira haiek. Azalpenak, jakina, eman dituzte; auzitegietaraino heldu dira euren argudioak.

Batzordeko buruak esandakoak oso ongi islatzen du Anaia Musulmanek boterea hartu dutenetik eman nahi izan duten irudia, alegia, joko demokratikoa errespetatuz egiten ari direla urratsak, eta ez dagoela polemikarako auzirik. Tahrir plazan, ordea, beste girorik somatzen da, eta Konstituzioak erreferendumerako bidea hartzen badu, giroa gaiztotzeko arrisku handia dago.

Ez zuen alferrik dekretu bidez blindatu batzorde konstituziogilea Mohamed Mursi presidenteak, joan den astean, Auzitegi Konstituzionalak datorren igandean taldearen legezkotasunari buruz erabakia hartu aurretik. Eta xariaren bertsio irekiena onartuta, baina bere boterea auzitegien gainetik jarrita onartu nahi du legedia. Hain justu, Gazako erasoen harira su-etena abian jartzeko egindako bitartekaritza lanaren biharamunean jakinarazi zituen bere gain hartzen zituen botereak, nazioarteak —AEBak barne— bere lana goraipatu eta hurrengo egunean.

Lau dekreturen bidez erabaki zuen berak hartutako ezein erabaki ezin zuela inork atzera bota, ezta botere judizialak berak ere, eta beraz, batzorde konstituziogileak erabakitakoak aurrera egingo zuela. Auzitegi Konstituzionalak batzordeak erabakitakoa atzera botatzen ez badu, legedia onartu ostean, herritarrek erreferendumean erabakiko lukete onartu edo ez.

Epaileak, gogor

Baina epaileen sindikatuak ez daude isilik geratzeko prest, eta magistratuen talde garrantzitsuena, Epaileen Kluba, bereziki izan da gogorra presidentearen erabakien kontra, eta ohartarazi dio ez duela onartuko botere gehiegikeriarik. Esanguratsua da epaileen klubaren jarrera, izan ere, 2005ean Hosni Mubarak estualdian jarri zuen talde horrek berak, eta ekintza haiek mugimendu sozialen protesten gorakada eragin zuten.

Egipton tentsioa igo eta jaitsi ari da Mubarak kargutik kentzeko matxinadak hasiz gero, prozesu osoa baitago interesez betea, eta musulmanak boterean daudenetik, Mubaraken garaian onarturik zeuden eskubide zibil batzuk ere arriskuan daude. Asteon, Mursik eskua altxa eta gero, areagotu egin dira haren kontrako protestak.

Mubarak kargutik bota zuteneko Tahrir plaza, hala ere, orain itxura aldatuta dago, hala ere. Orduan pixkanaka musulmanak nahastu ziren laikoekin. Orain, berriz, Mubaraken harrobia nahastu da musulmanen gehiegikeriak salatzen dituenarekin. Laikoen haserrea sorrarazi du horrek, eta militarrak berriz ere kalean daude.

Biharko, berriz, Anaia Musulmanek deitu dute protestara, Mohamed Mursi presidenteak hartutako erabakiei babesa emateko asmoz, eta konstituzioaren auziak bitartean ematen duen jokoa gorabehera giroa arriskutsua izango da. Sare soziala bor-borka dago alde baten zein bestearen aldekoek erabakiaren aurrean egin beharko liretekeen ekintzen inguruan.


ROBERTO RUESGAS: "Gehienetan asko disfrutatzen dut zuzendari lanekin"

ROBERTO RUESGAS (Algorta,1976)Urte askotan irakaslea izanda eta orain dela 3urte Arteko Gure Ama zuzendaria da.Zaletasunakfamiliarekin eta lagunekinegotea, kirola egitea eta mendira joatea dira.

Nor zara?

Ni Roberto Ruesgas naiz.-

Non jaio zinen?

Algortan jaio nintzen. (1976 urtean)

Zenbat urte dituzu?

Ia –ia 40, baina oraindik 39 urte ditut.

Non bizi zara?

Zallan bizi naiz.

Zer ikasi duzu ?

Zorionez magisteritza ikasi nuen.

Zertan lan egiten dituzu ?

Lehen Hezkuntzako ikasleen irakasle bezala egiten dut lan, nahiz eta orain dela 3 ikasturte Zuzendari bezala nabilen lanean Arteko Gure Ama eskolan.

Seme-alabarik baduzu? Edo neba-ahizparik?

Ez daukat seme – alabarik, ezta nebarik ere, baina hiru arreba zoragarri ditut.

Zeintzuk dira zure zaletasunak?

Zatasleun nahiko ditut, baina gehien gustatzen zaizkidanak familiarekin eta lagunekin egotea, kirola egitea eta mendira joatea dira.

Zaila da zure lana?

Nire oraingo zuzendari lana zaila ez da. Gehienetan asko disfrutatzen dut egiten dudanarekin, baina beste batzutan nahiko erreta bukatzen dut eguna. Hala ere, zalantzarik gabe, askoz gehiago gustatzen zait Lehen Hezkuntzako ikastalderen baten tutorea izatea.

Txikia zinenean zer izan nahi zenuen handitzen?

Txikitan tenislari profesionala izatearekin egiten nuen amets. Txiki – txikitatik egin dudan kirola da tenisa, eta asko asko gustatzen zait tenisean aritzea.

Gustoko duzu lana?

Lehen esan dudan bezala, gustoko dut nire lana, nahiz eta batzutan, ejem…

Zenbat urte daramazu irakasten?

Ni 1999. urtean hasi nintzen irakaskuntzan lan egiten, beraz aurtengoa 17. urtea da. (madre mia, zenbat!!)

Zein eskolatan egon zara?

Eskola nahikotatik pasa naiz, eta guztien izenak ez ditut orain gogoratzen. Hala ere, niretzako esanguratsuenak izan direnak Munabe, Plentziako eskola, Zaratamoko eskola, Romoko eskola, Basurtoko eskola, Karrantzako eskola eta Mimetiz (Zalla) eskola izan dira. Uy, barkatu, beste bat ahaztu egiten zaidala. Uste dut Arteko Gure Ama deitzen dela Artziniegako eskola, jejeje…

Zein da zure gustoko eskola?

Egia esan eskola askotan egon naiz oso oso gustora. Gustokoenak Karrantza, Mimetiz eta, noski, Arteko Gure Ama izan dira.

Zer gustatzen zaizu egitea aisialdian?

Niri aisialdian lagunekin egotea gustatzen zait. Zorionez lagun ikaragarri onak ditut, eta beraiekin denbora pasatzea asko atsegin dut.

Gustatuko litzaizuke semeak izatea? Guk bezalakoak?

Jeje… Hau bai hau galdera!! Gustatu bai gustatuko litzaidake seme – alabaren bat izatea. Zuek bezala? Baietz esango dut, nahiz eta batzutan nire pazientzia agortezina agortzeko zorian egon zareten. Hala ere, orokorrean, Artziniegako umeak ume atseginak zarete.


Domenen Ibilbidea ezagutzeko azken aukera

Dolmenen Ibilbidearen balio arkeologikoa eta geologikoa zein paisaia-balioa ezagutzera emateko azken bisita gidatua egingo da igande honetan, urriak 8, goizeko 10etan, Karakateko aparkalekutik abiatuta.

Joan den ekainean jarri zituzten abian Soraluzeko, Elgoibarko eta Bergarako Udalek, Debegesa garapen agentziarekin batera, Dolmenen Ibilbidea ezagutarazteko bisita gidatuak. Orain artean 8 irteera egin dira eta ehundik gora lagunek hartu du parte.

Igandekoa bederatzigarren irteera izango da. Goizeko 10:00etan hasiko da, Karakateko aparkalekutik abiatuta. Oraingo honetan bisita gidatua euskaraz izango da.

Soraluze, Elgoibar eta Bergarako udalerriak lotzen ditu Dolmenen Ibilbideak eta balio arkeologiko handia du; bertan Neolitoko eta Brontze Aroko tumuluak eta trikuharriak aurkitzen dira. Antzinako giza taldeek horrelako mendilerroak, paisaiaren mugarri nagusi zirenak, aukeratu zituzten hildakoak ehorzteko eta beren lurraldea seinalatzeko. Monumentu megalitikoen bidez utzi diguten ondarea antzinako ehorzte-errituekin lotuta dago.

9 kilometroko ibilbidea egingo dute,Karakate eta Irukurutzeta artean. Ibilaldian parte hartuko dutenei gomendatzen zaie arropa erosoa eta mendiko oinetakoak eramatea. Ibilbidearen amaieran parte-hartzaileek gazta, ogia eta sagardoa dastatzeko aukera izango dute.

Parte hartzeko interesa dutenek aurrez eman behar dute izena 657 79 46 77 telefonora deituz edo info@begi-bistan.com helbidera idatziz.


Katalunia nazio dela baieztatzen duen artikulua aldatu egingo dutela iragarri du Zapaterok

Kataluniako Parlamentuak onartu duen Estatutu berriaren lehen artikulua, Katalunia nazio dela baieztatzen duena, Espainiako Kongresuko eztabaidan aldatu egingo dutela ziurtatu du gaur Jose Luis Rodriguez Zapatero Madrilgo Gobernuko presidenteak. Aldaketa, "negoziazio formula" bat erabiliz egingo dutela zehaztu du, eta helburua Kataluniaren "identitate sendoa" eta nazio bakarra Espainia dela dioen Konstituzioaren 2. artikulua bateragarri egitea izango dela.

Espainiako Europa Press albiste agentziak antolatzen dituen gosarietan egin ditu adierazpen horiek Zapaterok.

Katalunia, Euskal Herria eta Galizia nazio direla iruditzen zaio galdetu diote, eta herrialde horiek "identitate indartsua" dutela erantzun du, baina Espainiako Konstituzioaren 2. artikuluan argi eta garbi esaten dela nazio kontzeptua "Espainiaren osotasuna" izendatzeko soilik dela baliagarria.

Hori dela eta, Kataluniako Estatuaren lehen artikulua aldatu egin behar dela iritzi dio Zapaterok, Katalunia nazio dela esaten baita testu horretan. Dena den, artikulu horrek Kataluniaren "identitate sendoa" jaso behar duela erantsi du, baina baieztapen hori bateragarri egin behar dela Espainiako Konstituzioaren 2. artikuluarekin.


Aurtengo Arantza Rock ere bertan behera

Abuztuaren 22an egitekoa zen musika jaialdia ere alde batera uztea erabaki du Arantzako Gazte Asanbladak. Aurten 25. edizioa egitekoa zuen baina koronabirusa tarteko sortu den ezohiko egoeraren ondorioz, segurtasunagatik ez antolatzea erabaki dute gazteek.


Zahartzaro zoriontsua

Zahartzaro zoriontsuari buruzko hitzaldia izango da gaur Goiz Eguzki jubilatu etxean. Gaur arratsaldeko 17:00etan.


Amaitutzat eman dituzte Marta del Castilloren bilaketa-lanak

Alamillo zubiaren ingurua miatu ondoren, urpekariek ez dute Marta del Castillorekin zerikusirik izan dezaketen objekturik aurkitu.

Marta del Castilloren gorpua Guadalquivir ibaian (Sevilla) bilatzeko lanak amaitutzat eman dituzte ostiral honetan, ingurua miatu duten bost egun hauetan ez baitute arrastorik aurkitu. Poliziaren iturriek jakinarazi dutenez, aurretik arakatu ez duten eremuan bilatu dute gaztearen gorpua.

Bilaketa-lanak 10:05ean jarri dituzte martxan, baina gaur goizean lainoa altxatu da Sevillan, eta ingurua ondo ikusteko zailtasunak izan dituzte urpekariek. Alamillo zubiaren ingurua miatu ondoren, amaitutzat eman dituzte bilaketa-lanak.

Guadalquivir ibaia bederatzi eremutan banatu dute, baina ibaitik hainbat objektu atera dituzten arren, ez dute Marta del Castillorekin zerikusirik izan dezaketen arrastorik aurkitu.


Elaiak emandako tableta eskualdez kanpoko argazkirik bozkatuenarentzat

ANBOTOren 4. udako argazki lehian hainbat sari egongo dira. Publikoaren sariaren kasuan, eskualdez kanpoko onenak eLAIA Information Technologyk emandako tableta irabaziko du. Baita, Ibarra sagardotegirako menu bi.


Cameronek dio 'onartezinak' direla itunaren baldintzak

Britainia Handiko lehen ministroa "pozik" agertu da Euroguneko kide ez izateagatik, baina txanpona konpartitzen duten herrialdeek "arazoak konpontzea" espero du.

David Cameron Britainia Handiko lehen ministroak esan du euroa indartzeko itun berriaren hainbat baldintza "onartezinak" direla Erresuma Batuarentzat, izan ere, ez da onartu Britainia Handiko finantza sistemarentzat salbuespenak ezartzea.

Cameronek Europako Kontseiluaren bileraren ondoren emandako prentsaurreko batean azaldu duenez, "pozik" dago Euroguneko kide ez izateagatik.

Hala ere, txanpona konpartitzen duten herrialdeek "arazoak konpontzea" eta gaurko itunak horretan laguntzea espero du.

Europar Batasuneko erakundeak "27entzat" izaten jarraitzea aldarrikatuko duela jakinarazi du Cameronek.


Bilboko manifestazio deialdiari eutsi dio D3Mk

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak Askatasuna alderdi politikoa eta Demokrazia 3.000.000 (D3M) hautesle plataforma balio gabe utzi zituen herenegun, eta Espainiako Auzitegi Nazionalak gaurko D3Mk deituta duen manifestazioa debekatu zuen atzo azkeneko orduan, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak jakinarazi zuenez. Alabaina, debekuari aurre egin, eta deialdiari eusten dioD3Mk. Bilbon egitekoa da manifestazioa, 17:30etik, Aita Donostiatik, "Demokrazia orain!" lelopean. "Manifestazio honen debekuak berak indartu egiten du demokrazia exijitzeko beharra", esan dute gaur goizean antolatzaileek. Gainera, EAJri dei egin diote ez dezala "bere polizia Madrilgo aginduak betetzera" bidali. "EAJ egun hauetan hipokresia izugarriaz errepikatu du ezker abertzalearen jazarpenaren eta bazterketaren benetako helburua EAJri min egitea dela", salatu dute D3Mko ordezkariek. Horiek hala, "herri honetako abertzale, aurrerakoi eta demokrata guziei" gaurko manifestazioan parte hartzeko dei egin diete. Argazkian, orain bi ostiral D3Mk Algortan egindako ekitaldia.


Bidegorriko seinalizazioa berritu dute, uniformatzeko

Lurreko seinalizazioa margotu dute.

Bidegorri sareko seinalizazioa berritu dute uda honetan, Oiartzungo Udalak jakinarazi duenez. Lurreko (seinalizazio horizontala) zein zutikako seinaleak (bertikala) berritu dituzte.

Helburuetako bat zen bidegorri osoko seinalizazioa bat etortzea, uniformea izatea. Talaiatik Arditurrira bitarteko lurreko seinalizazioa egoera kaxkarrean zegoela eta, berritu dute. “Obrak egiteko beste arrazoia segurtasuna hobetu eta erabiltzaileentzako arauak argiago egotea izan da”, adierazi dute udaleko iturriek.

Arragua eta Ergoien auzoak lotzen dituen tartean ez ezik, Altzibarren ere egin dituzte hobekuntzak. Zehazki, Olalde-Cadaro eremuan herriko gainerako seinaleen berdinak jarri dituzte, koherentzia emate aldera.

Seinalizazioa berritzeko lanek lau aste iraun dute, eta 26.325,18 euroko kostua izan dutela jakinarazi du Oiartzungo Udalak.


Ulmako bazkideen eta langileen seme-alabei zuzendutako musika tailerra

Haurrendako musika tailerra egingo dute Ulman aste honetan. Bazkideen eta langileen seme-alabei (hamar urtera arteko haurrei) zuzendutakoa izango da. Bi orduko bi saio egingo dituzte, Harituz kultur elkarteak gidatuta. Bihar, 17:00etan, musika tailerra egingo dute. Haurrek ipuin baten bidez landuko dituzte, besteak beste, erritmoa eta doinua gurasoek lagunduta. Hilaren 17an bestalde, eginiko lana jendaurrean erakutsiko dute. 17:30ean elkartuko dira haurrak entsegurako. Emanaldiaren ondoren, marrazki lehiaketako sari banaketa egingo dute.


Gaztelugatxe batzen duen Lurgorri eta Ermuren arteko oinezkoentzako bidea konponduko dute

Bermeoko Udalak egindako eskaria onartu ostean, Gaztelugatxerako Lurgorri atseden gunearen eta Ermuko bidearen artean dagoen oinezko bidea egokituko duela iragarri du Bizkaiko Foru Aldundiak.

Izan ere, bide hori ibilgailuentzat itxita geratu zen Bermeotik Bakiorako bide berria egiteko lanen ondorioz. 1.000 metroko luzera duen oinezkoak ibiltzeko gunea Bermeo eta Bakio batzen dituen errepide zaharrean dago kokatuta.

Egingo dituzten lanen bitartez, Lurgorri eta Ermuren arteko asfaltoa birrindu egingo dute. Egokitze lan horiekin batera, bideari “itxura naturalagoa” emango diote.

Udalak jakitera eman duenez, atzo hasi ziren berriztatze lanekin, eta aurreikusi dutenez gutxienez otsailaren 28ra arte iraungo dute. Hortaz, egun horretara arte bidea itxita egongo da.

Gogoratu duenez, udalak joan den urtean Gaztelugatxeren inguruan aldundiak egindako proposamenari 50 alegazio baino gehiago aurkeztu zizkion. Irisgarritasun eta mugikortasunaren alorrei dagokionez, hainbat izan ziren egin zituzten eskaerak. Zehazki, alegazio horietariko bi Lurgorritik Ermurako oinezko bidea eraberritzea eta udalerriko Pergolako aparkalekua egokitzea izan ziren.

Lurgorriko atseden gunea.

Idurre Bideguren Bermeoko alkatearen berbetan, “proiektu hauek Bermeoko Udala eta Bizkaiko Foru Aldundiaren artean egindako elkarlanaren ondorioz posible izango dira”.

Aukerak eta erronkak. Alkateak azpimarratu duenez, “Lurgorri eta Ermu arteko oinezkoen bidea berreskuratzea eta aparkaleku berri bat egitea behar beharrezkoak dira turismo jasangarriagoa lortzeko”.

Era horretara, “pausoz pauso” Gaztelugatxeko San Juanek eskaintzeko dituen aukerak aprobetxatu ahal izateko “proposatutako hobekuntzak errealitatea bihurtzea” lortzen ari udala.

Bukatzeko, udalak Gaztelugatxera doazen oinezkoen irisgarritasuna eta mugikortasuna hobetzerakoan edukiko duen erronka nagusia aipatu du Bidegurenek: “Bermeoko hirigunetik Gaztelugatxerainoko oinezko bidea egitea”. Amets hori errealitate bilakatzea lortu ahal izateko dagoeneko aldundiagaz eta Urdaibaiko Patronatuagaz “elkarlanean” ari direla nabarmendu du alkateak.


Marlaskak espetxera bidali du Igor Zearreta

Ertzaintzak ostegunean atxilotu zuen gaztea Zornotzan. Epaileak talde terroristako kide izatea eta Soraluzen duela bost urte izandako kale erasoetan parte hartzea leporatu dio.

Fernando Grande Marlaska Auzitegi Nazionaleko epaileak espetxera bidali du Igor Zearreta, Ertzaintzak atzo Zornotzan atxilotu zuen gaztea.

Epaileak talde terroristako kide izatea eta Soraluzen duela bost urte izandako kale erasoetan parte hartzea leporatu dio.

Rodolfo Ares Herrizaingo sailburuak ere ETAren aurkako operaziotzat jo zuen atxiloketa.


Martxoaren 3an hildako bost langileen omenezko memoriala aurkeztu dute

Memorialaren lehen bisita honetan gertaeren biktimak, senideak eta 1976ko langileen borrokan parte hartu zuten zenbait pertsona izan dira. Urte osoan bisita gidatua egiteko aukera izango dute herritarrek.

Martxoak 3 memoriala 1976/2016 ekimenaren lehen bisita gidatua izan da eta bertan, gertaeran biktimek, senideek eta 1976ko langileen borrokan parte hartu zuten zenbait pertsonek parte hartu dute. Hemendik aurrera, eta urte osoan zehar, bisita gidatu hau egiteko aukera izango dute herritarrek.

3M Memoriala 1976/2016

Artearen, ikus-entzunezkoen eta literaturaren bitartez, 1976ko martxoaren 3ko biktimen oroimena eta aitorpena bilatzen duen egitasmoa da. Juan Ibarrondo idazle gasteiztarrak auzotik egingo den bisita gidatuan parte-hartzaileek entzungo duten kontakizuna idatzi du. Ibilbideak bost geltoki izango ditu eta bertan bost artisten esku-hartze artistiko ezberdinak ikusteko aukera egongo da, zehazki, Txaro Arrazola, Marta Gil, Veronica Werckmeister, Irantzu Lekue eta Sandra Santos artistena. Bostak emakumeak izatea ez da kasualitatea. “1976ko martxoko borroka eta grebetan emakumeek izan zuten paperari garrantzia emateko aukeratu ditugu”, azaldu elkarteak.

Informazio gehiago: 3M Memoriala 1976/2016


Segurako parkea eta kirol instalakuntzak irekita astelehenetik

Martxoaren 13az geroztik itxita egon diren Segurako haur parkea, frontoi ondoko kantxa eta futbol zelaia astelehenean irekiko dituzte, alarma egoera amaitzearekin batera. Segurtasun neurriak bete beharko dira, edukierari eta garbitasunari dagozkionak.


Lukainka

Hestebete luzea

lukainka. iz. Zerri haragiz egiten den hestebete luze eta mehea.

Abagunea pasatu ondoren zerbait aipatzen denean, haren ametsa edo desioa aipatuz, amestutako lukainkak edoametsetako lukainkak direla esan ohi da, eta zerbait lortuko dugula itxaropentsu egon eta lortzen ez dugunean, ez lukainka eta ez mutur gelditugarela. Garai batean zakurraren lukainka! haserre-oihu ohikoa zen hori baino madarikazio ozenagoa edo birao gogorragoa esateko lotsa zen pertsonen artean. Zerbait oso luzea dela adierazteko lukainka baino luzeago dioen esamoldea erabiltzen da, eta baita ere garizuma baino luzeago.


Zortzi hileko espetxe zigorra ezarri diote atzo Iruñean atxilotuetako bati

Iruñeko 2. Instrukzio auzitegiak aske utzi ditu atzoko greban zehar atxilotutako lau lagun, eta zortzi hilabeteko espetxe zigorra ezarri dio beste bati.

Aske geratutako lauen auzia artxibatu du epaileak. Zortzi hilabeteko zigorra ezarri dionari, ordea, desordena publikoak egitea leporatu dio, Nafarroako Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez.

Hamahiru pertsona atxilotu zituzten atzo Iruñean, grebaren harira eginiko protestetan.


Arrozetik ezagutzara

Munduko Arrozak ekimena izanen da larunbatean, 10:00etatik aurrera, osasun etxeko estalopean. Arroza, beste behin, jendea harremanetan jartzeko aitzakia izanen da.

Hamargarren urtea da Irurtzunen Munduko Arrozak ekimena egiten dena. Irurtzungo plaza sukalde bihurtuko da eta kultura desberdinetako arroz errezetak ezagutzeko aukera aparta izanen da. Sakanako Mankomunitateko Anitzartean kulturartekotasun zerbitzuak, Irurtzun aldeko Oinarrizko Gizarte Zerbitzuak, boluntarioek eta Itxipuru Taldeak antolatu dute hitzordua, Irurtzungo Udalaren eta Pikuxar euskal txokoaren laguntzaz.

Alfredo Prieto, Itxipuru Taldeko kidea

Zergatik sortu zenuten ekimena?

Hemen bizi garen komunitateak elkar ezagutzeko denbora asko eta jarduera asko antolatuak genituen. Ikusten genuen ezagutza bazegoela, baina ez nahasketa. Munduko Arrozak beste toki batzuetan antolatzen zela jakin genuen. Eta nahasketa hori emateko espazioa sortzen badugu? Elkar ezagutzen dugu baina beste puntu batera heldu nahi genuen.

Herria egitea?

Azken finean, herrigintza. Denok herria gara eta nahasketa hori sortzea, sakontzeko. Hori zen helburua. Eta pitteka-pitteka ikusi dugu nola joan den aldatzen eta handitzen.

Arroz aleek zubigintzarako balio dute, beraz?

Bai. Inolako zalantzarik gabe. Azkenean denok gara komunitate bereko pertsonak. Estereotipoak eta aurreiritzi horiek botatzea da kontua. Pitteka izena jartzea eta hortik ateratzea. Eta izan daiteke Munduko Arrozak edo Munduko Kakorratzak. Kontua da espazio bat sortzea izenak jartzeko eta ondoan duzun pertsona hori ezagutzeko.

Espazioak funtzionatu du?

Bai. Azkenean konturatu gara gauza sinpleak antolatu behar ditugula. Protagonismoa parte hartzen duten pertsonek dute. Horrela izanda, funtzionatzen du.

Larunbatean zenbat su jarriko dira?

Zazpi. Urtetik urtera aldatu egin da kopurua. Batzuetan sei izan dira, besteetan bederatzi, bost… Guretako kopurua ez da garrantzitsua, gaudenon artean giro hori sortzea baizik.

Jendeak ere galdetzen du platerak nola prestatzen diren, ezta?

Parte hartzeko hiru modu daudela esan daiteke, eta bakoitzak bere integrazio puntua du. Bat da arroza prestatzen aritzea. Sukaldarien artean espazio bat, giro bat sortzen da. Batzuek arroza prestatzen duten bitartean oharrak hartzen dituzte eta interakzio hori gertatzen da. Parte hartzeko beste momentu bat 13:00ak aldera da, arrozak dastatzeko momentua, berez ezagutzen ditugun komunitate horiek hurbilago.

Borobiltzeko, parte-hartzaileen eta nahi dutenen herri bazkaria, ezta?

Parte-hartzen dutenendako paella egiten dugu. Nahi duena gonbidatuta dago. Ekintza luzatzen da eta zapore onarekin bukatzen dugu.

Arrozarekin batera, sentsibilizazio gunea ere izaten da plazan.

Bai, horretarako baliatzen dugu, eduki indartsu bat emateko. Elkarbizitza helburu duen espazio bat da. Hori Sakanako Mankomunitatetik lantzen dute, oso ondo gainera.

Larunbatean etortzen direnak nongo zaporeak dastatzeko aukera izanen dute?

Maroko, Senegal, Peru, Brasil, Irurtzungo bi eta HelpNa elkartekoena.

Sukaldariek mandarra bera erabiliko dute, zergatik?

Sukaldean arituko garen guztiok komunean duguna, arrozaz aparte, denok ekintza berean parte hartzen dugula eta mandar bera erabiltzen dugula. Etortzen direnek sukaldarien mandarretan jartzen dutena ere irakurriko dute.

Krabelin batzuk ere ikusi genituen aurkezpenean. Zer dela eta?

Stand bat egonen da handik pasatzen direnek txartel bat hartu beharko dute. Txartelaren goiko paretan ohikoak diren zurrumurru bat izanen da. Eta beheko partean ohar bat dago: txartela bitan zatitu eta zurrumurrua duen zatia txikitzen duenak lore bat jasoko du trukean. Gainera, txartelaren beheko parteak aukera emanen du arroz dastaketarako platera eskuratzeko.


EH11 Kolore ekimenaren aurkezpena Xabier Mendigurenen eskutik

Xabier Mendigurenek parte hartu du EH11 Kolore ekimenaren aurkezpenean Tolosako kultur etxean. Ordu batzuk lehenago hitz egin dugu Ataria Irratian berekin.

EH11 Kolore egitasmoaren aurkezpena Tolosaldeko Atarian.


Argazkilaritzaren aita

Ehun urte beteko dira bihar Henri Cartier-Bresson argazkilaria jaio zela


Aulki mugikor modalitateak argitaratu ditu Orio Arraunketa Elkarteak, 2020ko Tokioko Olinpiadei begira

OAEk hainbat infografia prestatu eta argitatu ditu KARKARAko komunitatean, 2020an Tokion jokatuko diren Olinpiar Jokoetan, aulki mugikor kategorian izan diren modalitate anitzak herritarrei ezagutzera emateko.


Gutxienez bederatzi talde batu gura dituzte Ibilaldiko Erronkan

Erronka txapelketa iazko Kilometroak egunean

Bizkaiko ikastolek, eta, batez ere ikasleek, protagonismoa hartzeko modua izango dute Ibilaldian, aurten lehenengoz, egingo duten Erronkaren bidez. Bizkaiko ikastoletako DBHko ikasleek parte hartu ahal izango dute, eta oraingoz bost taldek eman dute izena. Hala ere, gutxienez bederatzi talde batu gura dituzte Erronka antolatzeaz arduratzen direnek; gehienez, hamabi. Busturialdea eta Lea-Artibai eskualdeetatik, oraingoz, Bermeoko Eleizalde ikastolak eta Gernika-Lumoko Seber Altube ikastolak talde bana aurkeztu dute. Gura duenak izena emateko aukera du oraindik.

Zortzi ikaslek osatu behar dute talde bakoitza: lau neskak eta lau mutilek. Gainditu beharreko probak biziak eta zirraragarriak izango dira. Batetik, ikasleen abilezia, indarra eta abiadura neurtuko dituzte proba horiek. Bestetik, buruargitasuna, jakintza orokorra eta euskaltzaletasuna ere frogan jarriko dituzte Erronkaren proba horiek.

Izan ere, helburu argia du Erronka ekimenak: ikasleari asko emango eta ematen dio, baina ikasleek ikastolen jaiari ere emango diote, Ibilaldiaren egitarauko ikuskizunik bereziena izateraino. Ondo pasatuz, ondo pasaraziko dute.

Lau talde finalean

09:30ean batuko dira taldeak, Gernika-Lumoko auditorioan; eta Pasealekuan egingo dute lehenengo proba. Hain zuzen, herri kirolen ginkana izango da Pasealekuan gainditu beharko dutena. Hala, proba amaitzeko behar izan duten denboraren arabera, gune batera edo bestera joan beharko dute taldeek. Hala, Lurgorri gunera joango dira batzuk, ikastolara beste batzuk, eta gainontzekoak Urdaibai gunera.

Gune bakoitzeko irabazleak finalerako sailkatuko dira, zuzenean. Gainontzeko taldeek euren arteko lehia jokatu beharko dute finalera helduko den laugarrena izateko. Gernika-Lumoko insititutuan jokatuko da finala, 13:00ak aldera. Hain zuzen, 15:00etarako erronken jokoa amaituta egotea da antolatzaileen asmoa.

Sariak eta opariak

Gazteei aukera desberdinak ematea da Erronkaren helburua, Bizkaiko ikastolei presentzia eta Ibilaldiko guneei bizitasuna emateagaz batera. Irabazleek, gainera, sari ederrak eskuratzeko aukera izango dute. Halaber, parte hartzaileen artean ere hainbat opari zotz egingo dituzte. Informazio gehiago nahi duenak www.erronka.net atarira jo dezake.