64 kirolari, XIX. Hernialdeko Rolleski igoeran

Estilo librean, zein klasikoan, rolleskian igo dira Hernialdera hainbat kirolari.

Alpino Uzturre elkarteak antolatuta, XIX. Hernialdeko Rolleski Igoera egin da, beste urte batez. Oraindik elurraz gozatzeko aukerarik ez dutenek, igoera aprobetxatu dute indarrak hartzen joateko. Guztira, 64 kidek hartu dute parte. Hona hemen sailkapena:

Estilo librean (4 km):

Mutil heldua: Manex Salsamendi, 00:13:18

Neska heldua: Irati Cuadrado, 00:17:47

Mutil beteranoa: Daniel Pla, 00:13:49

Neska beteranoa: Nerea Martinez, 00:19:04

Estilo klasikoan (3,2 km):

Mutil heldua: Unai Palacios, 00:13:55

Neska heldua: Henar Etxeberria, 00:15:15

Mutil beteranoa: Fernando Perez, 00:14:57

Neska beteranoa: Amaia Abanzabalegi 00:21:42

Estilo klasikoan, infantilak (1,6 km):

Mutil infantila: Xavi Ruberte, 00:08:03

Neska infantila: Irati Larramendi, 00:11:09


Zale / xale

Zerbait oso gogokoa duena

zale. adj. (iz.) 1) Zerbait oso gogoko duena, zerbaiti atxikia dena.

2) iz. Gai bat saldu edo banatzen duena.

1) Atzizki bezala ere lotzen zaio hainbat izeni zaletasunak adieraztek0; esaterako, ardozale ardoa maite duena da; gonazale, emakumeenganako grina duena; frutazale, fruta gustatzen zaiona… Zenbaitetan xale adierazgarria erabiltzen da, eta zein testu ingurun gabiltzan jakin behar da ulertzeko. Norbaiti xalea dela esaten diogunean, ardozalea dela adierazi genezake, edota gonazalea dela… zertar eta nortaz ari garen jakin behar aurretik!

2) Zenbait gai saltzen duenak -saltzaile edo -zale har dezake bigarren osagai gisa. Adibideak: tximilozale, tximiloa banatzen duena; bakailaozale, bakailao denda duena; pentsuzale, pentsua saldu edo banatzen duena… Zenbaitetan hitz anbiguoa izan daiteke: esnezale, esnea gustuko duena edo esnea partitzen duena; ardozale, ardoa maite duena edo ardoa salduz bizi dena.


"Stop Etxegabetzeak" elkarteak egoitza berria ireki du

Eskualdeko etxegabetzeen aurkako elkarteak egoitza ireki du. Gaur egungo krisi testuinguruan, etxegabetze kasu ugari baitago. Arazo horri modu eraginkor batean aurre egiteko asmoz iaz elkartea sortu zuten. Orain, aldiz egoitza zabaldu dute Nerbioi kaleko 1 zenbakiko bosgarren C solairuan. Harrera Zerbitzua, udalaren lokal batean kokatu dute. Astelehen, asteazken eta ostiral arratsaldero 17:00etatik 19:00etara egongo dira bulegoan. Bertan, babes legalaz gain, laguntza psikologikoa ere eskaini egingo dute.

Gaur egun, bizi dugun krisiaren testuinguruan, kaleratze kasu ugari ematen ari dira. Arazo honi Laudion modu eraginkor batean aurre egiteko asmoz, iaz, Laudioko Stop Kaleratzeak elkartea sortu zen. Kolektibo honek, hedabide honi adierazi egin dion bezala, beren egoitza berria, Nerbioi kaleko 1.go zenbakiko 5. “C” solairuan dagoen udalaren lokal batean kokatu egin dute. Beren harrera ordutegia egoitza horretan izango da, astelehen, asteazken eta ostiral arratsaldero 17:00etatik 19:00etara. Bertan, babes legalaz gain, laguntza psikologikoa ere eskaini egingo dute.

San Blas azokako zozketa.

Horrez gain, plataforma honetako kideek adierazi dutenez, San Blas azokan, otsailaren 2an, zozketa bat burutu egingo dute, zozketan lortutako diruarekin elkartearentzako finantziazioa lortzeko, eta batez ere, arazoak dituzten familiei laguntza emateko.

Momentu hauetan Laudion, 5 kasu omen daude etxegabetzeekin harreman zuzena dutenak, baina Stop Kaleratzeak-eko kideek diotenez, uste baino jende gehiago joan egin zaie aholku bila.


Ekuazioa

( Jexux Eizagirre Portillo ) Angel Olaran herritarraren lagunek, ezin konta ahalako abesbatza osatzen dute. Baina, apenas iristen zaigu haien ahotsa: hain da zurru... murru... Gainera, ez diegu entzun nahi. Iñaki Gabilondo (1.800.000 euro, urtean) donostiarraren lagun telebisiboek, apenas osatzen dute otxote bat. Baina, beti ditugu begi aurrean, eta belarri ertzean, betiko txapa jotzen: Merkatua da jainko! Olaranen lagunak, goseaz elikatzen dira. Egunero, 100.000 hiltzen dira. Haiek guztiek izen bakarra dute: anonimoa. Gabilondoren lagunak, botereaz elikatzen dira. Txit ezagunak dira: Gonzalez, Zapatero, Botin... (beno, egiari zor, ezin esan Santander bankuaren ´jaun eta jabea` inoren laguna denik, baina Gabilondoren jefe berria badela bai: bankuak erosi baitu Gabilondoren enpresaren zorra). Lagun horiek ez dute gosea asetuko, baina hilerriak bai; batik bat Hirugarren Munduan. Zapaterok murriztu egin du Hirugarren Munduarentzako ´laguntza`: 918 milioi gutxiago. Gabilondoren lagunek beharrezko irizten diote (Lehenik, salba ditzagun bankuak!). Olaranen lagunek, berriz: Lehen ere nahikoa kentzen diguzue (Hirugarren Munduko nekazariak kafea 60 zentimotan saltzen du, kiloko: gure munduan 26 euro egiten du kiloak). Errematea: Buenafuente-k (2.000.000 euro, urtean), telebistan, Gabilondo maisuari egin dio galde: Zein eredu jarriko zenuke, gazte jendearentzat? Galderak badu bere funtsa: Gabilondoren anai-maitea baita Hezkuntza ministroa. Eta maisuaren erantzuna: Xavi eta Iniesta futbolariak baino ereduagorik ez dut beste inor ere ikusten. Gabilondoren lagunak: poz-pozik (Zer litzateke Espainia, ´La Roja` gabe?). Olaranen lagunak, berriz ere, buru makur. Ekuazio sinple bat da arazoa. Futbolaren zorra = Etiopiaren zorra. Bata, fitxaje milionarioen erruz. Bestea, gure munduaren erruz. Nork ordainduko du bata, eta nork bestea? Ez da katedratikoa izan behar, inkognita asmatzeko.


"Azken 8 urte hauetan hainbat eliza, baserri, baseliza, dorretxe, kobazulo... ireki ditugu"

JUANJO HIDALGO (Laudio, 1961) arkeologoa Aunia elkarteko kidea da eta urrian hainbat hitzaldia eman ditu. Orozkon Europar Ondarearen Jardunaldietan egon da eta igandean azkenengo ibilbibidea egingo du. Bestalde, gaur Amurrion San Antonen inguruko mintzaldia eskainiko du.

Europar ondarearen inguruko jardunaldietan parte hartu duzue berriro, nola hasi zineten proiektu horretan?

Duela urte pila hasi ginen. Agian 8 urte. Duela 10 urte hasi zen Bizkaian eta Europako ekimena da baina gure erkidegoan Bizkaiak bakarrik egiten du. Araba eta Gipuzkoak ez dute ezer antolatzen.

Egia esanda, nire ustez, urtean egiten den kultura aldetik gauzarik inportanteena da. Baina oso kontzentratuta dago eta hilabete bakarrean da, urrian hain zuzen.

Guk beti egin ditugu Orozkon gure jarduerak.

8 urte horietan Orozkoko hainbat leku erakutsi dituzue, ezta?

Aldundiak guztioi proposatzen digu gai bat eta aurten “etxea” izan da. Horren inguruan antolatu behar da dena. Beste urte batzuetan gaiak izan dira gotorlekuak edo gazteluak, dorretxeak, landa eremuko ogibideak, bideak... Baina beti hartu behar da ardatz gisa gai zehatz bat.

Modu horretan jendea erakartzea errazagoa da. Jendea gai horretan murgiltzen baita eta horrela erabakitzen du nora joan nahi duen.

Jardunaldi horietan irekitzen dira oso toki ederrak eta inoiz irekitzen ez direnak. Ez dago beste aukerarik gehienak ikusteko. Oso aukera polita da.

Azken 8 urte hauetan hainbat eliza, baserri, baseliza, dorretxe, kobazulo... ireki ditugu, haietako asko oso leku ezkutuak direlarik.

Aurten zein izan dira aukeratutako lekuak?

Supelegor bisitatu genuen duela bi aste Mariren etxea zelako eta Itxinan artzain eta ikazkinen etxeak ikusi genituen pasa den igandean. Horretarako joan ginen Ugulukortako Sarobera bertan dauden etxolen aztarnak ikustera eta igandean Jentilzulora joango gara. Jentilen etxera. Horren inguruan zenbait kondaira daude.

Aurtengo gaia, “etxea”, oso zabala da. Ezkutatuko baserriak hautatzeko aukera zegoen, Orozkon hainbat baserri baitaude: neoklasikoak, lehenengo belaunaldikoak... baina hori askotan egin dugu eta aukeratu ditugu bestelako proposamenak historia, kondairak eta mendi ibilbideak uztartzeko.

Gainera mendi ibilbideak udazkenean ezin politagoak dira.

Jendearen erantzuna oso positiboa da, ezta?

Bai, gurekin bai. Eskertzekoa da eta pasa den igandean esate baterako 80 pertsona hurbildu ziren. Eta ez bakarrik Orozkoko jendea, Bilbokoa, Zornotzakoa, Gernikakoa... ere hurbildu zen.

Europar Ondarearen Jardunaldietan parte hartzen dutenak oso interesatuak daude eta entzuteko eta ikasteko prest datoz. Nahiz eta 80 pertsona agertu azalpenak ematen ditugun bitartean guztiak isiltzen dira. Harrigarria da.

Bestalde, San Anton Armururi buruz ere hitzaldia eskainiko duzu?

Bai, udalak proiektua onartu du obrak egiteko bertan dagoen estalkia kentzeko eta horren harira deitu zidaten inguru horren historia kontatzeko.

San Anton de Armururi garrantzi historikoa emateko da eta horretarako oinarri pila ditugu.

Zeintzuk dira bere ezaugarri historikoak?

Bertan biltzen dira gauza asko. Esate baterako antzinako bost kontzejuen batzarrak hor ziren. Mendien inguruan hitz egiten zuten; mendiak txukuntzeko eta zaintzeko, hain zuzen.

Batzarrak Amurrio, Larrinbe, Lerendano -egun Saratxo dena-, Etxegoien eta Olabezar ziren. Elkarlanean inguruko mendiak babesten zituzten. Ordenantzak egin zituzten. Bilera horien inguruko data zaharrena da XVI. Mendekoa.

Horretaz gain, San Antonekoa ez dakigu baseliza edo antzinako eliza zen. Hori zalantzan dago ez baita ezer aurkitu. Arkeologia azterketa ez da egin baina badaude hipotesi batzuk eta agian berretsiko dira.

Bestalde, barruan badaude horma irudiak. Duela 20 edo 25 urte topatu ziren. Pintzelkada nahiko politak dira. Arruntak ziren eta hemengo eliza guztietan zeuden baina denboraz desagertu dira eta gutxi batzuk geratu dira. Horien artean San Antonen daudenak.

Badakigu nork margotu zituen, Aiarako herritar batek egin zuen hain zuzen. Urduñan zuen tailerra eta horri buruz hitz egingo dut.

Bestalde, San Anton ondoan bazegoen ospitale bat. Erromesentzako ospitalea, baina ez bakarrik Done Jakue bidea egiten zutenentzat, baizik eta ibiltari guztientzat; txiroentzat besteak beste. Gaixotuz gero bertan zuten leku bat atseden hartzeko.

Baserri horren liburua badugu eta bertan dago jasota maiordomoek idatzitako gastu guztiak eta oso izen deigarriak eta gauza bitxi batzuk agertzen dira. Horri buruz ere hitz egingo dut.

Ospitalea desagertu zen urbanizazioa egin zutenean baina XVI. mendekoa da ospitalearen liburua. Horrek esan nahi du oso baserri zaharra zela. Lehenengo belaunaldiko baserria da.

Eta kontu gehiago daude aipatzeko. San Anton muino baten gainean dago kokaturik -egun ez da ikusten inguruetan eraiki delako- eta Santa Maria eliza beste muino baten gainean ere badago. Amurrion bi muino horiek zeuden eta erditik erreka txiki bat igarotzen zen: Armuru deituriko ibaia. Gaur ez dena ikusten.

Denbora izanez gero aukera polita izango da hitzaldia.


2020ko dFeria jaialdian izena emateko epea ireki dute

Astelehenean, hilaren 22an, zabaldu zuten datorren urteko Donostiako dFeria arte eszenikoen jaialdian izena emateko epea, eta irailaren 9ra arte egongo da zabalik. 2020ko dFeria jaialdia martxoaren 9tik 12ra egingo dute.

Parte hartu nahi duten antzerki eta dantza konpainiek honako baldintza hauek bete beharko dituzte: Berriki sortutako gazte eta helduei zuzendutako ikuskizunak eskaini behar dituzte, Euskal Herrikoen eta Espainiako Estatukoen kasuan, 2019ko martxoaren 15aren ondoren sortutakoak. Beste edozein herrialdetako obrek, aldiz, estreinaldiak izan behar dute edo Espainiako Estatuan oso emanaldi gutxi egindakoak izan behar dira.

Baldintza horiek betetzen dituzten konpainiek jaialdiaren webguneko izen-emate prozesua bete beharko dute, ikuskizunaren datuak eta erantsi beharreko dokumentazioa emanez. Horretaz gain, obraren bideo baten helbidea ere eman beharko dute parte hartu nahi dutenek, edo, horren faltan, ikuskizunaren DVDa bidali beharko dute Viktoria Eugenia Antzokira, dFeriara zuzenduta.


Emakume etorkinek abiatutako proiektu alternatiboak hizpide izango dituzte ostegunean

Emakume etorkinek abiatutako proiektu alternatiboak hizpide.

Eskola Feministak alternatiba ekonomikoen gaia hizpide hartuta emakume etorkinak izango ditu mintzalagun ostegun iluntzean. Horren harira, Malen Etxea elkarteko kideek Zumaian martxan jarri dituzten baratza autokudeatuen inguruko informazioa emango dute; ondoren Bide Batez elkarteko lagunek euren ekimen berriez hitz egingo dute. Hitzordua 19:00etan izango da Zarauzko Gaztelekuan eta herritar oro bertan parte-hartzera gonbidatuta dagoela azaldu dute antolatzaileek.

Eskola Feminista Urola Kosta eskualdeko hainbat talde feministek antolatutako ekimena da eta esperientzia desberdinen berri emanez eta eztabaidarako aukerak sortuz formakuntza feminista ematea du helburu.


Arafat hil bazuten, nork hil zuen?

Medikuek ez zuten heriotza zerk eragin ote zion arrazoi sinesgarririk eman eta Suhak, Arafaten alargunak, ez zuen orduan utzi autopsia egiten.

Yasser Arafat Palestinako Aberriaren aita zenaren heriotzaren gaineko misterioa berpiztu egin da. Askok uste izan zuten 2004an izandako heriotza hura ez zela guztiz naturala izan. Arafatek orduan 75 urte zituen, bizimodu zaila eraman zuen eta azken 3 urteak gainera Israelgo tankez isolatuta eman zituen Ramalan, Mukatako bere etxean.

Alde batetik, beraz, ez zen batere arraroa osasunak huts egin izana, baina bestetik, egia da baita ere, bere osasun egoerak oso azkar egin zuela okerrera eta Parisko hospital batera eraman zutenerako ezin zutela jada sendatu. Medikuek ez zuten heriotza zerk eragin ote zion arrazoi sinesgarririk eman eta Suhak, Arafaten alargunak, ez zuen orduan utzi autopsia egiten.

Berehala zabaldu ziren konspirazioaren inguruko zurrumurruak. Askorentzat ez zegoen zalantzarik: Israelgo zerbitzu sekretuek pozoindu zuten euren arerioa zena. Beste batzuek zioten palestinarren artean Arafaten aurkariren bat egon zitekeela heriotza honen atzean.

Suhak ez zuen orduan argitu zergatik ez zuen utzi autopsia egiten, orain berriz, Arafaten arropa eta bere gauza pertsonalak utzi dizkio Al Yazira kateari ikerketa egin dezan. Suitzako Institutu Zientifiko batean egin dute ikerketa eta Polonio arrastoak aurkitu dituzte gainera, heriotza eragin dezakeen sustantzia erradiaktiboa. Polonioa izan zen hain juxtu ere Alexander Litvinenko Putinen arerio izan zen espia ohi errusiarrari heriotza eragin ziona.

Hainbeste urte pasa ostean, jada Yaser Arafat pozoinduta izan zen ala ez argitzeak ez ditu Ekialde Hurbilean gauzak asko aldatuko, baina gutxienez gure gertuko historian airean geratu den zalantzetako bat argitzeko balio lezake.


PSE-EE kexu da Lasarte-Oriako udala FEMP-etik atera delako

Azkeneko udalbatzarrean Lasarte-Oriako udala FEMP-etik (Federación Española de Municipios y Provincias) ateratzea erabaki zen Bildu eta EAJren aldeko bozkekin, LOHP-ko bi ordezkarien abstentzioa, PP eta PSE-EEk kontra bozkatu zuten. Azken hauek erabakiarekin “erabateko desadostasuna” azaldu nahi izan dute publiko egindako oharrean.

Aurreko asteartean egin zen ohiko udalbatzarraLasarte-Oriako PSE-EEren arabera, erabaki honekin Lasarte-Oriak uzten du “udaletxeen eta hauen tokiko autonomiaren alde hainbeste lan egin duen erakundea”. Talde sozialistak publiko egin duen oharrean hainbat arrazoi ematen dituzte erabaki honen aurka azaltzeko.

“Egun tristea da gure udalerriarentzat. Nazionalistek gidatzen duten haustura honetan beste urrats bat ematen da FEMP-etik ateratzearekin batera, Espainiako herri eta hiri guztiak biltzen dituen erakundetik hain zuzen. Herri anitza osatzen dugu eta herritar guztiek eroso sentitu behar dute edozein dela euren identitate nazionala”.

Udalbatzarrean hartutako erabakiaren inguruan Pablo Barrio alkateak emandako arrazoiak “lamentableak eta koldarrak” izan zirela diote sozialistek. “Ez direla honetan ordezkatuta sentitzen eta arrazoi ekonomikoak, aurreztearen aitzakia aipatu zuen alkateak. Erakunde honetan ordezkatuak sentitzen ez badira, bileretara joatea dute. Ekonomikoki berriz, aurrezteko dela esateko garaian, alkateak ez zuen jakin diru kopuru zehatzik esaten. Urteko kuota 1.840 eurokoa da. Gure ustez aurrezteko modu ona izan daiteke hirigintzan kontratatutako aholkularia kentzea, horrek bai gastu altu bat suposatzen dio gure udaletxeari, 20.000 euro inguru. Ausardi gehiago behar zuen alkateak eta onartu identitate nazionalista baztertzailea dela arrazoi bakarra erabaki honetan”.

Bestalde, PSE-EE taldearen idatzian LOHP-ko bi ordezkariei esaten zaie “abstentzioarekin ahalbidetu dute urrats hau ematea identitate ideologiko esklusibista baten alde, espainiar kutsua duen oro baztertzen duen jarrera”.

“FEMP eztabaidarako eta formaziorako topagune bezala sortu zen baina baita estatuko beste erakundeen aurrean tokiko, udaletxeen autonomia defendatzeko ere. Lan honetan udaletxeek beharrezkoak dituzten baliabideez hornitzea ere izan da zeregina. Pena da Gaztelekua bezalako proiektu batentzat galdu dugun diru laguntza aukera”.


Alberdi Inmobiliaria: gure 3D proiektu hau gustuko al duzu?

Ikusi eskaintza guztiak.


Adi egon beharko

Europan heroinaren kontsumoa atzeraka doan arren, adituek ez dute baikorregiak izan nahi, krisi egoerak ekar zezakeelako droga hori berriro boladan jartzea.

Artista ezagun bat, etxeko komunean edo hoteleko gela batean, xiringa besoko zainetan iltzatuta, zerraldo. Ez da istorio berria. Heroinak lagun ospetsu askoren heriotza eragin du zuzenean edo zeharka: John Belushi, Johnny Thunders, Dee Dee Ramone, River Phoenix, Glenn Quinn, Jean Michel Basquiat eta beste hainbat daude zerrenda beltz horretan. Horietako asko, heroinak gogor jotzen zuen garaian hildakoak, edo garai hartan kontsumitzen hasitakoak.

Garai hura iraganeko kontua dela uste dute askok. Azken finean, askoz informazio ugariagoa dago egun heroina kontsumoaren ondorioen inguruan. Philip Seymour Hoffman aktore estatubatuarraren heriotzak, joan den otsailaren 2an, agerian utzi du hori ez dela horrela. Eta zenbait lekutan alarma piztu du: bueltan al dator heroinaren kontsumoa?

Datuak, behintzat, argiak dira: kontsumoaren joera beheranzkoa da. Baina adituek adi egoteko gomendatzen dute. Arrisku faktoreak badaude, eta horietako bat egoera ekonomiko larria da.

Atzeraka

Drogen eta Toxikomanien Europako Behatokiak 2013. urteko txostena plazaratu du. Heroinari dagokionez, droga horrek "beheranzko joera" duela nabarmendu dute txostenean: heroina gutxiago kontsumitzen da, eta droga mota hori lortzea ez da garai batean bezain erraza. Artapen medikoa lehenengo aldiz behar duten heroinazaleen kopurua gutxitu egin da, bai eta droga horrek eragindako heriotzen kopurua ere. Heroinazaleen multzoa osatzen dutenen batez besteko adina gora dator urterik urte. Horrek guztiak adierazten du heroina atzeraka doala.

Eskaintzari erreparatuz gero, badirudi murriztu egin dela. Normalean, Poliziak atzemandako kantitateak eta droga horretatik merkatuan dauden kopuruak elkarrekin erlazionaturik daude: izan ere, Poliziak kopuru handiagoak harrapatu ohi ditu merkatuan droga asko baldin badago. Horregatik, atzemandako kopuruak adierazle fidagarritzat hartu ohi dira droga baten eskaintza urria ala ugaria den jakiteko. Heroinari dagokionez, Europan atzemandako droga kopurua aspaldiko baxuena izan zen 2011n: 6,1 tona. Hamar urte lehenago, 2001ean, halako bi harrapatzen zuen Europako poliziak: 12 tona.

Artapen medikoa lehenengo aldiz eskatzen duten heroinazaleen kopurua ere jaitsi egin da Europan. 2007an, 59.000 izan ziren, eta 2011n, berriz, 41.000: lehenengo aldiz tratamendua eskatu zuten drogazaleen %30. Datu horrek ere erakusten du, adituen arabera, heroinaren kontsumoak beheranzko joera duela eta gutxiago direla heroinazaleen multzora gehitzen diren kontsumitzaile berriak. Jaitsierarik handiena mendebaldeko herrialdeetan gertatu da.

Heroina da zainetan injektatuta kontsumitzen den droga nagusia. Hortaz, pentsatzekoa da kontsumoaren jaitsierak ekarri behar duela, modu berean, xiringak partekatzeagatik kutsatzen diren gaixotasunen hedapenaren jaitsiera, hiesarena bereziki. Drogen eta toxikomanien Europako Behatokiaren txostenean agertzen diren datuek erakusten dute hala dela, baina beste gertaera kezkagarri baten berri ere ematen dute: Grezian eta Errumanian ugaldu egin dira heroinaren kontsumoaren ondorioz GIBak kutsatutakoen kopuruak, eta horrek moztu egin du azken hamarkadan egon den beheranzko joera.

Gaindosi baten ondorioz hiltzen direnen kopurua ere txikitu da Europan. 2003tik 2008ra, kopuru horrek etengabe egin zuen gora, baina 2009 inguruan egonkortzen hasi zen, eta, geroztik, jaitsi egin da. 2011n 6.500 lagun inguru hil ziren Europan, opiazeoen gaindosi edo erreakzio batek jota. 2010ean, berriz, 7.000 izan ziren, eta 2009an, 7.500. Beheranzko joera hori, baina, ez da homogeneoa Europako herrialde guztietan. Zenbaitetan, oraindik ez zaio buelta eman horri, eta aurreko urteetan baino hildako gehiago egon ziren 2011n. Hildakoen batez besteko adina gero eta altuagoa da.

Gaindosia da heroinaren kontsumoari lotutako heriotza mota nagusia, baina ez bakarra. Xiringak partekatzeagatik GIBak kutsatzea ere izan daiteke heriotza iturri. Arlo horretan, 2010ekoak dira azken datuak, eta, horien arabera, 1.700 lagun inguru hil ziren urte hartan Europan arrazoi hori dela eta. Horretan ere, joera beheranzkoa da.

Juan Antonio Abeijon (Barakaldo, Bizkaia, 1951) psikiatra da, eta Bilboko Julian Ajuriagerra Osasun Mentaleko Zentroaren arduraduna. Hark dituen datuak bat datoz Drogen eta Toxikomanien Europako Behatokiak emandakoekin, eta Europako joera nagusi hori Euskal Herrian ere islatzen dela dio: "Opiazeoen kontsumo masiboa, heroinarena batez ere, atzeraka doa", berretsi du.

Horretarako arrazoiak askotarikoak dira, Abeijonen esanetan: "Batzuek zerikusia dute merkatuaren mekanismoekin. Geopolitikoki estrategikoak diren zenbait lurraldetan sortzen da heroina, eta badirudi gaur egun lurralde horiek garrantzi gutxiago dutela. Beraz, ekoizteko gaitasun txikiagoa dago, eta, ondorioz, heroina gutxiago dago merkatuan. Baina horrek bat egiten du eskariaren jaitsierarekin".

Krisi ekonomikoa

Baina, datuek beheranzko joera hori berresten duten arren, baikorregiak izateko tentazioari eusteko aholkatzen du Drogen eta Toxikomanien Europako Behatokiak, bere txostenean agertzen diren datuei «ñabardurak» egin behar zaizkielakoan baitago. Eta krisi ekonomikoa aipatzen dute: "Gazteen langabeziak eta zerbitzuetan eragindako murrizketek ekar dezakete aspaldiko zenbait arazo berriro agertzea".

Abeijon bat dator ikuspegi horrekin: "Heroina opiazeoa da, nerbio sistema zentralaren beheratzailea, eta badirudi kontsumitzaileek krisi garaietan gehiago eska ditzaketela mota horretako substantziak. Badirudi hori dela joera, eta, bestalde, egoera ekonomikoa eta soziala hobea denean jendeak baduela joera nerbio sistema zentralaren bizkorgarri diren substantziak gehiago kontsumitzeko".

Abeijonek dioenez, esperientziak berresten du hipotesi hori. 1980ko hamarkadaren amaieran eta hurrengoaren hasieran, krisi ekonomiko larriak bat egin zuen heroinaren kontsumoaren gorakadarekin, "lehen aipatutako merkatuaren mekanismoek ere lagunduta". Beste aldetik, Abeijonek gogoratu du garai hartan adituek aurreikusten zutela kokainaren kontsumoaren gorakada etor zitekeela berandu gabe. "Ohartarazpen horiek egiten zirenean, kokainaren kontsumoa nahiko murritza zen hemen", ekarri du gogora.

Orduan ere, bat egin zuten egoera sozioekonomikoak eta merkatuen mekanismoek. "80ko hamarkadaren amaieran, kokaina ekoizle ziren herrialdeek, Kolonbiak-eta, pisu txikia zuten geoestrategikoki", esan du Abeijonek. 90eko hamarkadan, gauzak aldatu ziren, "eta droga pizgarriek, kokainak, anfetaminak eta horietatik eratorriek, gorakada handia izan zuten kontsumoan".

Abeijonek nabarmendu du heroina oso droga "indartsua" dela eta ezaguna dela horren eragin lasaigarria: "Kontsumitzaileek esan ohi dute heroina hartu ostean gauzak izan beharko luketen moduan direla. Hala antzematen dute errealitatea, bai eta euren burua ere, heroina kontsumitu ondoren. Krisi garaian, non egoera ekonomiko larriak eta lanaren inguruko zalantzek ezinegona sortzen duten, pentsatzekoa da horrelako efektuak sortzen dituen droga batek arrakasta izan dezakeela".

Abeijonek behin eta berriro aipatu dituen merkatuaren mekanismoaren inguruan ere aipatzen da zerbait Drogen eta Toxikomanien Europako Behatokiaren txostenean. Horren arabera, ematen du drogaren merkatua orain "arinagoa eta dinamikoagoa" dela, eta "globalizazioa eta informazioaren teknologia berrietan izandako aurrerapenak" aipatzen dira aldaketaren eragile gisa.

"Datu soziologikoek joeren berri baino ez dute ematen", zehaztu du Abeijonek, "baina joera horiek konplikatu egiten dira adierazle berriak agertzen diren neurrian, faktore politiko, sozial eta ekonomikoak, esaterako. Horiek guztiak kontuan hartu behar dira".

Edonola ere, Abeijonek argi utzi nahi du heroinaren kontsumoaren balizko suspertze batek ez lukeela zerikusirik izango duela 25 urte gertatu zenarekin, egoera oso bestelakoa delako. "Garai hartan, heroinaren kontsumoa zenbait gaixotasun agertzeari lotuta iritsi zen; kontsumo molde jakin batzuen ondorioz kutsatzen ziren gaixotasunak, alegia".

Garaiak aldatu dira

Izan ere, kontsumoaren moldeak aldatu egin dira, eta oraingoak ezaugarri berriak ditu. Urte hauetan izandako aldaketen adibideak dira heroina zainetan injektatu beharrean haren lurruna arnasteko ohitura, kokaina eta anfetaminaren efektuak leuntzeko heroina noizean behin kontsumitzeko joera eta beste batzuk.

Beste aldaketa garrantzitsu bat sumatzen da duela 30 urteko egoera eta gaur egungoa alderatzen direnean: baliabideak askoz ugariagoak dira, arlo horretan aritzen diren profesionalek eskarmentu handia bildu dute denbora tarte horretan, eta heroinaren kontsumoaren joera aldaketa batek ez lituzke orain esku hutsik harrapatuko, garai batean gertatu zen bezala.

"Arazoari aurre egiteko oraingo estrategiak askoz zehatzagoak eta garatuagoak dira", esan du Abeijonek. "1980eko hamarkadan ez zen horrelakorik gertatzen, eta egunean egunekoari erantzuten saiatzen ginen orduan aritzen ginen profesionalak. Lan handia egiten zen kontsumo moduak aldatzeko, kontsumitzaileengana iristeko eta abar. Alde horretatik, eginda dago bidearen zati handi bat: gaur egun, badaude kontsumitzaileengana iristeko moduak, ikerketa asko egin dira, eta asko aurreratu dugu. Orain, badakigu droga kontsumoarena fenomeno konplexua dela eta, hortaz, erantzunek ere konplexuak izan behar dute". Horregatik, Abeijonek uste du orain joera aldaketa bat egongo balitz eta heroinaren kontsumoak berriro gora egingo balu emaitza ez litzatekeela izango 80ko hamarkadan gertatutako sarraskiaren parekoa.

Alabaina, horretan ere, argi-itzalak sumatzen dira. Egia da gaur egun badagoela arazoari aurre egin ahal izateko egitura oso bat, metatutako jakintza, prestakuntza eta eskarmentua, eta askoz baliabide ugariagoak. Baina, era berean, egia da osasun eta gizarte arloan azken urteotan izandako murrizketek arriskuan jar dezaketela orain arte egindakoa, noiz eta horren beharra sekula baino ageriagoa izan daitekeenean. Hori da, behintzat, arlo horretan lan egiten duten profesionalek azken bolada honetan behin eta berriro salatzen dutena.

Juan Antonio Abeijon ere iritzi horretakoa da, eta uste du "murrizketak erantzuteko gaitasunean eragina" izaten ari direla. Hala ere, zehaztu du "estrategiak eta irizpideak" ezarriak daudela. "Horren adibide da hemen aipagai dugun Drogen eta Toxikomanien Europako Behatokiaren urteroko txostena. 80ko hamarkadan ez geneukan horrelako tresnarik, eta oso baliagarria da irizpideak zehazteko".

"Denboran atzera"

Philip Seymour Hoffmanen heriotzak iritzi publikoa astindu du Ameriketako Estatu Batuetan eta hortik kanpo ere. Abeijoni ulergarria iruditu zaio: "Oso pertsona ezaguna zen, lan handia egindakoa eta estimatua. Horrelako pertsona bat hilik agertu den moduan agertzea kolpe bat da: denboran atzera eramaten gaitu, eta beste garai batzuetako irudiak ekartzen dizkigu gogora".

Anekdota hutsa izan daiteke Hoffmanen heriotza. Baina Abeijonek «erne» egoteko aholkatu du: "Arlo honetan aritzen garenok oso adi egon behar dugu joera aldaketa bat adieraz dezakeen edozein zantzurekin. 80ko hamarkadaren amaieran eta 90ekoaren hasieran ere egon ziren seinale batzuk handik gutxira kokainaren kontsumoak gora egin zezakeela adierazten zutenak. Nik uste dut garrantzitsua dela zantzu horiekin erne egotea".


Internet bidez euskaraz hitz egiteko

Mintzanet abian jarri dute Donostiako Udalak eta Mara Marak; edonoiz eta edonon erabiltzeko tresna

Kontxita Beitia, Arantxa Kaltzada, Aizpea Goenaga eta Juan Karlos Izagirre, Mintzanet erabiltzen. (Argazkia: Estitxu Zabala)

Euskararen Nazioarteko Eguna zen atzo, eta horren harira hainbat ekimen egin zituzten hirian. Euskara ikasi bai, baina erabiltzerik ez dutenak, esaterako, zorteko daude. Izan ere, edozein momentutan eta edonon erabiltzeko Interneteko plataforma berria asmatu dute; Mintzanet. Ordenagailu bidez edo eskuko telefono bidez beste pertsona batekin euskaraz elkarrizketak edukitzeko aukera ematen du. Mara Mara euskara zerbitzu enpresak bultzatutako proiektua da Mintzanet, eta Donostiako Udalaren Euskara Zerbitzuaren laguntzarekin sortutakoa. Gainera, Bagera Donostiako Euskaltzaleen Elkartea, Topagunea eta Etxepare Institutua izango ditu bidelagun. Euskararen Egunarekin bat eginez, tresna berriaren berri eman zuten atzo goizean.

Alex Aisa, Donostiako Euskara Zerbitzuko kidea izan zen aurkezpenaren gidaria. Aisaren hitzetan, Donostia maiz izan da aitzindaria, baita euskara arloan ere: «Hogei urte dira Bagerak mintzalaguna ekimena abian jarri zuela, eta espero gabeko arrakasta izan zuen. Duela bizpahiru urte, Mintzodromoari ekin zioten, eta orain, Mintzaneten txanda izango da». Azken batean, Mintzalaguna ekimenaren antzeko zerbait da Mintzanet, baina elkarrizketak aurrez aurre izan beharrean, teknologia berriei esker bat egiten dute kideek. Skype sisteman oinarritua dago Mintzanet, eta bertan, bat egingo dute euskara praktikatu nahi dutenek eta euskara menperatzen duten bolondresek. Donostian abiatutako proiektua da, eta bereziki bertan bultzatu nahi dute. Hala ere, Donostiatik eta Euskal Herritik kanpo bizi direnek ere erabil dezakete. Helburua, euskaraz hitz egitea baita.

Bidelaria eta bidelaguna

Mintzanet erabiltzen hasteko, Mintzanet.net webgunean sartu beharra dago. Hala, datu pertsonal batzuk eman ostean (adina, gogoko gaiak…), moderatzaile batek bikoteak osatuko ditu, eta elkarrekin harremanetan jartzeko moduan egongo dira. Elkarrizketak beti bi kideren artekoak izango dira, batetik, euskara erabili nahi duen bat egongo da, bidelaria, eta bestetik, euskara menperatzen duen norbait, bidelaguna. Hala, zuzenean Skype erabili eta webcam bidez euren buruak ikusita hitz egiteko aukera izango dute; txateatzeko aukera izango dute, edo telefonoz hitz egitea izango dute. Gainera, bakoitzak bere mintzaneteko laguna izango duen arren, konektatuak dauden lagun guztiak ikusteko aukera izango du, beraz, besteren batek tartetxo bat badu, berarekin ere hitz egiteko aukera izango du.

Mintzanet jada abian da, interesa duen edonork erabiltzeko moduan. Eta jakina, euskara praktikatu nahi dutenez gain, euskara menperatzen dutenak ere behar dituzte, beraz, animatzeko eskatu dute.

Atzoko aurkezpenean, esaterako, Juan Karlos Izagirre alkateak, Etxepare Institutuko Aizpea Goenagak, Kontxita Beitia andereñoak eta Arantxa Kaltzada kazetariak erabili zuten Mintzanet. Alkateak, esaterako, Fernando Bernues antzerki zuzendariarekin hitz egin zuen. Euskaldun berria da Bernues, baina ongi defendatu zen. Goenagak, berriz, Poloniako euskara ikasle batekin hitz egin zuen, eta dagoeneko Euskal Herrian egon dela kontatu zuen. Izan ere, Gasteizen egon zen, ikasleentzako Erasmus programari esker.


Amurrioko edukiontzi batean sei txakurkume utzi zituen gizona epaituko dute

Fiskalak urtebeteko kartzela-zigorra eskatu du akusatuarentzat. Horrez gain, 989 euroko isuna ordaindu beharko lioke Gasteizko Udalari animaliak jasotzeagatik.

Arabako Fiskaltzak urtebeteko kartzela-zigorra eskatu du Amurrioko Lekamaña auzoko edukiontzi batean sei txakurkume jaioberri utzi zituen gizonarentzat.

Ministerio publikoak egindako idatziaren arabera, 2017ko martxoaren 7an gertatu zen. 20:30 aldera animaliak edukiontzi barruan aurkitu zituzten.

Sei txakurretatik lau hil egin ziren, eta fiskalaren esanetan, "hiltzeko asmoz jarri zituen akusatuak han argi eta garbi, jasaten ari ziren kalte fisikoaz jakitun zela".

Hori dela eta, urtebeteteko espetxe-zigorra eskatuko du 86 urteko prozesatuarentzat, animaliei tratu txarrak ematea egotzita. Era berean, hiru urtetan animaliarik izateko eskubidea ukatzea eskatuko du.

Horrez gain, 989 euroko isuna ordaindu beharko lioke Gasteizko Udalari animaliak jasotzeagatik, eta Arabako hiriburuan animaliak babesteko zentroan egindako egonaldiagatik.

Epaiketa aste honetan egingo dute Gasteizko epaitegi batean.


Orioko hilerriko tarifek igoera nabarmena jasango dute urtarriletik aurrera

Orioko hilerria. (Aiora Larrañaga/Hitza)

Asteartean Orioko Udalak 2016ko ordenantza fiskalak onartu zituen udalbatzarrean. Tasa eta zerga gehienak izoztea proposatu du udal gobernuak, baina defizitarioak diren hainbat arlotan gorakada emango da. Besteak beste, %8 igoko da zaborraren tasa eta kiroldegiko tarifak %3an igoko dira, kiroldegia kudeatzen duen BPXport enpresak horrela eskatuta. Gainera, hilerriko tarifak ere aldatu egingo dira, hilerriko kudeaketaz arduratzen den enpresak udalari kobratuko diona kontutan hartuta. EH Bilduk eta Orainek salatu zuten «zenbait kasuta igoera %300» izatera iritsiko dela, eta horregatik igoera bapatean egin beharrean egokiagoa iruditzen zaie «lau urtetan progresiboki egitea». Udaletik nabarmendu dute familia bakoitzaren egoera ekonomikoa kontutan hartuta, zatika ordaintzeko aukera eskainiko dutela.

Bestalde, hasiera batean udal gobernuak gainontzeko udal taldeei aurkeztutako zirriborroan Danbolin Musika Eskolako tarifak %17a igotzea proposatu zuen, baina Ana Pride PSE-EEko zinegotziak puntu hori bozketatik kanpo uzteko eskatu zuen udalbatzarrean. «Musika Eskolako tarifak igotzeko proposamena nik egin nuen, esku artean nituen datu batzuk kontutan hartuta; atzo beste datu batzuk jaso nituen eta zalantzak sortu zaizkit gaiaren inguruan. Informazioa falta zait, horregatik batzorde bat egin nahiko nuke musika eskolako zuzendariarekin, hark ditugun zalantzak argitu ditzan». Dena den, Ana Priedek zehaztu dio Hitzari, berak musika eskolako tarifak %7 igotzeko proposamena egin zuela eta ez %17 igotzekoa.

PSE-EE, EAJ eta EH Bildu gaia mahai gainean uztearekin ados agertu ziren eta Orain udal taldea abstenitu egin zen. Dena dela, Emeterio Iribar EH Bilduko bozeramaileak argitu zuen beraiek aldeko botoa eman bazuten ere, «ordenantza fiskalen prozedura guztiak izan duen inprobisazioaren erakusgarri dela Musika Eskolako tarifen gaia. Azken orduan eta presaka egin baitira». Miriam Urangak bat egin zuen Iribarrek egindako kritikarekin eta nabarmendu zuen «normalean ordenantza fiskalak erabakiak hartu aurretik batzordeetan landu behar izaten direla dagokion teknikariaren azalpenak entzunda».

Prozedura hizpide

Ordenantza fiskalei zegokion bozketan EAJk eta PSE-EEk alde bozkatu zuten, Bilduk ezezkoa eman zuen eta Orain abstenitu egin zen, beraz 2016ko ordenantza fiskalei behin behineko onarpena eman zitzaien asteartean.

Amaia Dorronsoro zinegotziak azaldu zuenez EH Bilduk prozedura eta eduki kontuengatik bozkatu zuen ezezkoa. «EH Bilduren politika fiskala zergak progresiboki igotzea izan da, Orioko familien egoera gehiago ez estutzeko». EAJk berriz, igoera «nabarmena eta gehiegizkoa» planteatu duela uste du EH Bilduk. «Dena dela, asteleheneko ogasun batzordean gehiengoaren adostasunarekin gai izan ginen igoera batzuei mugak jartzeko».

Hondakinen tasa %15a igotzea proposatzen zuen hasiera batean udal gobernuak eta denen artean adostasunera iritsita igoera %8koa izatea erabakin zuten. Bestetik hilerriko tarifen igoerari dagokionean EH Bilduk uste du igoera bapatean eman beharrean pixkanaka eman beharko litzatekeela. «Gu Orainek egindako proposamenarekin ados gaude, igoera hori lau urtetan progresiboki ematearekin alegia».

Dorronsorok emandako arrazoiekin bat egin zuen Orain udal taldeak eta bestetik zaborraren gaia izan zuten hizpide. «Zaborraren gaia politizatu egin da; denok dugu zaborraren arazoari buelta emateko borondatea, eta Emeterio Iribarrek eskatu zuen bezala garrantzitsua iruditzen zaigu Hondakinen Mahaia deitzea. Herritarrekin batera lanketa sakona egin eta gaikako bilketan urratsak ematen joateko» eskatu zuen Miriam Uranga Oraineko bozeramaileak.

Joxe Angel Zaldua Orioko alkateak nabarmendu zuen, batzordeetan hainbat udal taldek egindako proposamenak aztertu direla, eta adostasunetara iritsiz onartu direla ordenantza fiskalak, «denon ordenantza fiskalak dira» .


Gure Esku Dago ekimenak Urbiara joateko deialdia egin du domekarako

Erabakitzeko eskubidearen aldeko giza katea antolatu dute domekarako, hilak 18, 12:00etan, Urbian. Ekimenetik adierazi dute, "Gure Esku Dago erabakitzeko eskubidearen defentsan bat egiten duten kondizio askotariko lagunen topaleku izatea" nahi duen moduan, nahi dutela Urbia Euskal Herriko bailara desberdinetatik, bide ezberdinetatik, iritsiko diren lagunen bilgune izatea domekan.

Debagoieneko, Goierriko, Urolako eta Arabako Lautadako Gure Esku Dagoko lantaldeek parte hartu dute antolakuntzan.


'Gloria' filma ikusi ahal izango da gaur Soreasun

Bihar, abenduak 26, Ta 3 puntu zine klubak 'Gloria' filma eskainiko du, 21:30etatik aurrera Soreasun. Aukera ederra, pelikula ederra ikusteko! Animatu eta bertan ikusiko gara!


Kooperatibismoaren esperientziari musika jarri dio Mondragonek

'Humanity at music' plazaratu du Arrasateko taldeak, musika eta literatur obra ohiz kanpokoa


Hirugarren laurdenak ez du lagundu (76-68)

Gasteiztarrek jasotako 19-10eko partziala hirugarren laurdenean erabakigarria izan da partidan; lehen zatia 39na amaitu ondoren.

Laboral Kutxa Baskoniak eta Khimki Basketek Euroligako TOP16ko hirugarren jardunaldiko partida jokatu zuten Moskun errusiarren garaipenarekin (76-68).

Velimir Perasovicen taldeak ondo hasi zuen partida eta nahiko parekatuak izan ziren lehen bi laurdenak. Atsedenaldiko 39-39ko emaitza horren adibide.

Halere, hirugarren laurdenean etxeko taldeak aurrerapausoa eman eta 19-10ko partzialari esker azken hamar minutuak alde erosoarekin hasi zituen. Azken laurdenean Baskonia nahi, baina ezin, ordurako berandu eta garaipena etxean geratu zen.

Gasteiztarrek lehen jardunaldian Zalgiris Kauna gainditu zuten etxetik kanpo, baina Buesan jokatutako neurketan Olinpiakosen kontra galdu egin zuten. Hirugarren jardunaldian bigarren porrota jaso dute.

Partzialak: 17-12 / 22-27 (39-39 atsedenaldian) / 19-10 / 18-19 (76-68 amaiera)


Estebanez hiltzeaz akusatuaren tesia gezurtatu dute frogek

Ustezko erasotzailea teilatutik eskegita heldu zen biktimaren balkoira, eta defendatzeko ia aukerarik gabe hil zuen

Cristina Estebanez hil eta Aingeru Cerecedo larri zauritzeaz akusatutako gizonaren bertsioa indargabetu dute froga zientifikoek. Atzo, epaiketaren laugarren saioan, agerian geratu zen erasotzailea eraikineko teilatutik eskegita jaitsi zela biktimaren etxeko balkoira eta leihoa bortxatuz sartu zela egongelara. Hala, biktimaren bikotekide ohi Seidel Martinez etxera giltza erabiliz sartu zela gezurtatu dute frogek. Hilketa «planifikatua» izan zela frogatzeko helburua dute Fiskaltzak eta akusazioak. Haien tesia berretsi dute frogek: 2010eko abenduaren 6an, eraikinean lan bertikalak egiten ari zirela aprobetxatuta, obrako materiala «manipulatu» egin zuen akusatuak, teilatutik eskegitzeko. Ertzaintzako teknikarien arabera, hura egin zuenak «denbora» hartu zuen dena prestatzeko: «Baliteke aurretik ingurua aztertu izana ere. Soken sistemak ez dirudi inprobisazioaren ondorio». Halaber, Martinezen oinetakoekin bat datorren aztarna bat aurkitu zuten leiho baten kanpoko aldean, eta etxeko hormako zein balkoiko hautsaren arrastoak adierazi zien norbaitek hamargarren solairuraino rappel egin, eta pendulu mugimendu baten bidez heldu zela balkoira. Leihoa behartzeko erabilitako tresnetako batek utzi zuen marka akusatuaren motxilan topatutako bihurkin batekin bat datorrela ere zehaztu du polizia zientifikoak. Martinezen tesiaren beste alde bat ere gezurtatu dute froga medikoek: ez zen borrokarik izan, akusatuak ez baitzuen inolako zauririk, Poliziaren eskuburdinek egindako urraduraz gain. Aldiz, Estebanez hiltzeko «indar handia» erabili zutela berretsi dute forentseek. Bere logelan, zutik eta bizkarrez bi labankada eman zizkioten lepoan: lehena, hiltzeko modukoa; bigarrena, hilgarria ezinbestean. Bi zauriak hurbil egoteak esan nahi du biktima geldirik zegoela, erasotzaileak fisikoki mendean hartua zuelako, burutik helduta. Estebanezen gorpuak ia ez zeukan bestelako zauririk: kolpe bat aurpegian, eta mozketa txikiak ezker eskuan eta lepo inguruan; defendatzeko aukerarik ez zuela izan ondorioztatu dute medikuek. Adimen mugatua, baina gai Hilketaren egunean akusatuari eginiko azterketa psikikoei dagokienez, medikuen txostenak adierazi du Martinezek ez zuela nahasmendu psikopatologikorik agertu, eta memoria galdu izana justifikatuko lukeen arazorik ere ez zioten aurkitu. Ordea, akusatuak adimen gaitasun mugatua daukala baieztatu dute forentseek, baina, argitu dutenez, horrek ez dio eragiten gauzak ulertzeko eta horien arabera jarduteko gaitasunean. Eraso bat planifikatzeko eta gauzatzeko gai dela ondorioztatu dute.


25 kantu sailkatu dira Gaztearen Maketa Lehiaketako botaketa faserako

Martxoaren 26ra arte eman daiteke botoa Entzuleen Sarirako. Aiora Renteria, Fermin Etxegoien eta Pablo Cabeza arduratuko dira finalistak eta irabazlea hautatzeaz.

Gaztea irratiak antolatutako XXI. Maketa Lehiaketa botazio fasean sartu da. 300 maketatik gora jaso eta horiek gure epaimahaiak entzun ondoren, 25 kantu hautatu dituzte botazio faserako. Orain, martxoaren 26ra bitartean zabalik izango dugu botazio fasea eta kantu horien artean gustukuenaren alde bozkatu ahal izango da Maketa Lehiaketaren atari berezian.

Martxoaren 26an "B Aldea" saioan jakingo dugu zein izan diren bi talde edo bakarlaribozkatuenak eta, beraz, XXI. Maketa Lehiaketako Entzuleen Sarianorentzat izango den jakingo dugu.

Finala apirilaren 26an izango da Bilborock aretoaneta bertan taula gainean aritu beharko dute bozkatuenak izan diren bitalde edo bakarlariek eta epaimahaiak hautatutako beste hiru taldek. Bost finalistek jendaurrean eta epaimahaikideen aurrean taularatu beharko dituzte euren kantuak apirilaren 26an Bilborock aretoan.

Aiora Renteria, Zea Mays taldeko kantaria, Fermin Etxegoien kazetari, idazlea eta musika-aditua, eta Pablo Cabeza musika kazetari entzutetsua dira gure epaimahaia osatzen duten kideak eta martxoaren 13an "B Aldea" saioan jakingo dugu iritsitako kantu guztietatik epaimahaiak zein aukeratu dituen finalera pasatzeko.

Epaimahaiaren Sariaren irabazleak ondorengoa eskuratuko du: 3.000 euro dirutan* eta 3.000 musika-tresnatan edo musika-ekipamenduan, Gazteak aukeratutako ekoiztetxe batek osatutako bideoklip baten grabazioa eta 2012ko Bilbao BBK Live jaialdian zuzenean jotzeko aukera.

Bestalde, Entzuleen Saria irabazten duenak 2.000 euro eskuratuko ditu dirutan*.

Gainera, finala "Gaztea Live" saioaren bidez emitituko dugu streamingez Gaztea atarian eta ETB-3n ere izango dugu ikusgai.

*Oharra: Dirusariei lehiaketetan ohikoak diren zergak aplikatuko zaizkie.


Kafearen geroa, hutsa bezain beltza

Munduko kafe espezie basatien %60 galtzeko arriskuan daude; klima aldaketaren eta deforestazioaren eraginez, besteak beste. Arabica espeziea da haietako bat, kafe ekoizpenean gehien erabiltzen den espeziearen jatorrizkoa. Ale basatiak galtzeak ekoizten den kafeari ere eragingo lioke.


Ogellara bizikleta martxa antolatu du Lekeitioko Gazteguneak

Udaberrian murgilduta eta eguraldi onagaz, kanpo ekintzak ere martxan jarri dituzte Lekeitioko Gaztegunean. Hurrengo gazte ekintza bihar egingo dute.Lekeitioko Aisialdi Taldeak 10:30ean jarri du hitzordua Gaztegunean. Bizikleta eta kaskoekin agertu behar dira gazteak, Ogellara bizikletan joan eta eguerdian erreki sorta bat prestatzeko. Iluntze aldera bueltatuko dira Lekeitiora.Irteeran parte hartzeko ez dago aurretik izena eman beharrik, baina animatzen denak 2 euro ordaindu beharko dituela eta gurasoen baimena emanda eduki beharko dutela azaldu dute Lekeitioko Aisialdi Taldekoek.


2014rako lan ildo nagusien berri eman du Lea-Artibaiko eta Busturialdeko LABek

Sindikatuak Gernika-Lumoko egoitzan egindako agerraldian eman du lan ildo nagusien berri. Aitziber Barandikak, Jon Inaki Alkortak eta Ramon Garaizarrek egin dute berba agerraldian, Euskal Herriarentzat eredu propio bat aldarrikatuz. Izan ere, Espainiaren eredu kapitalistari jarraituz, “pobreak pobreago eta aberatsak aberatsako” bihurtuko liratekela deritzo sindikatuak.

Barandikaren berbetan, norabide propioa hartuz gero, “langabezia, pobrezia eta prekaritatea” suntsitzeko aukera izango luke euskal jendarteak. “Aldaketa fasean gaude, eta gure alde baliatu behar dugu egoera”, esan du. Hala egin ezean, aldaketa okerrerako izango dela deritzo sindikatu abertzaleak.

Estatuak botere ekonomikoaren mesedetan lanean ari direla esan du Barandikak. Hala, Egoerari buelta emateko, sindikatuak bi norabidetan egingo du lan 2014an. Alde batetik, enpresetan negoziaketa kolektiboaren eta ekintza sindikalaren alde egingo du LABek. Bestetik, herritarren artean ere eztabaida sustatu nahi dute, eta, horretarako, Karta Soziala garatzen ari da sindikatua gainontzeko euskal eragileekin.

Lan ildo nagusiak horiek izango dira, baina herritarrak kalera ateratzea ere ezinbestekoa izango dela dio LABek. Alde horretatik, eskualdeko herritarrei lan eskubideen aldeko mobilizazioetan parte hartzeko deia egin die Barandikak, bi zita nabarmenduk.

Alde batetik Martxoaren 3a ekarri du gogora. Egun horretan, ekonomia arloko batzar garrantzitsu bat egingo dute Bilbon.Besteak beste, Fondo Monetarioko zuzendariak, Joaquin Almunia Espainiako Ekonomia ministroak, Mariano Rajoik eta Iñigo Urkulluk parte hartuko dute. Hala, egun horretarako eragile desberdinek antolatutako protestetan parte hartzeko deia egin du sindikatuak.

Bestalde, martxoan ere, duintasun martxa bat egingo dute Madrilen. Barandikak dioenez, “gaur egungo ereduaren kontra dauden eragile guztiok parte hartuko dugu martxa horretan”. Euskal Herrian ere Duintasun martxa egingo dutela esan du sindikatuko ordezkariak.

Negoziaketa kolektiboa

Alkortak jakinarazi duenez, negoziaketa kolektiboa beti izan da tresna oso garrantzitsua euskal langileentzat, horien eskubideak berma zitezen lortzen baitzuen. Herrialde zein enpresa mailan, eskubideak blindatzeko aukera ematen du negoziaketa kolektiboak, kapitalari kontra egiteko tresna bat bihurtuz.

Azken urteetako lan erreformek, baina, negoziaketa kolektiboa deuseztatu nahi dute Alkortaren berbetan. Hala, “negoziaketa kolektiboa gaur egun ezagutzen dugun bezala, desagertu egin da”. Sindikatu abertzaleko kideak azaldu duenez, kapitalak eta gobernuek mahai gainean jarri dituzte negoziaketa kolektiboa suntsitzeko tresnak. Hortaz, azken hiruzpalau urteetan, esaterako, eskubideen galera handia pairatu dute langileek.

Negoziaketa kolektiboa suntsitzeak arazo gehiago ekarriko dituela uste du Alkortak. Haren berbetan, “hau da kapitalismoak bultzatzen eta patronalak defendatzen duen eredua”. Sindikatuko kideak nabarmendu duenez, “egoera zailean gaude, baina ez dugu guztia galdu”. Horregatik, presioa egiteko deia egin du, Euskal Herriak Madriletik aldentzeko aukera izan dezan. Horrela, eredu propioa bat sortzeko aukera izango luke euskal jendartea. “Herri bezala erantzun behar dugu, indarrak metatuz eta borroka eginez”.

Karta Soziala

Ramon Garaizarrek euskal gehiengo sindikalak eta sozialak bultzatutako Karta Soziala izan du berbagai. Garaizarrek nabarmendu duenez, LAB 2008tik ari da eredu aldaketa bat eskatzen, eta Karta Soziala “beste pauso bat” da.

Enpresetan borroka egiteagaz batera, eztabaida kelara ateratzeko beharrizana ikusi du LABek. Hala, Karta Soziala helburu hori betetzeko tresna oso aproposa dela deritzo Garaizarrek. Izan ere, Karta Sozialak enpresetatik kanpo gelditzen diren eragileak ere hartuko ditu kontuan.

Sindikatu abertzaleko kidearen berbetan, “euskal herritarrok erabaki behar dugu nolako eredu ekonomiko eta soziala nahi dugun”. Hala, behin eztabaida fasea pasata, euskal erakundeei Karta Sozialaren berri emango diete, eredua berria aldarrikatuz.

Eredu berria prestatzeko herri mailako asanbladak antolatzen ari da LAB. Hala, herriz-herri batuko dituzte Karta Soziala garatzeko proposamenak.


Juan Jose Ziarrusta, Durangoko alkatea, hil egin da

Juan Jose Ziarrusta, Durangoko alkatea, hil zen atzo eguena, Gurutzetako erietxean.

Gaur, barikua, goizeko 10:00etan zabaldu dute Durangoko udaletxean Juan Jose Ziarrustaren hil-kapera. Udaletxea arratsaldeko 16:00ak arte zabalik izango da. Hileta elizkizuna, barriz, arratsaldeko 17:00etan egingo dute Andra Mari Uribarriko basilikan.

Bihotzeko infekzio baten eraginez ospitalizatu zuten Galdakaoko erietetxean joan zen apirilaren 10ean eta segituan Gurutzetara eroan zuten. Bihotzeko barrunbeen barrukaldea estaltzen duen menbrana edo bihotzeko balbuletan infekzioa diagnostikatu zioten, antza, bakterio baten eraginez.

Durangoko alkatea 61 urte zituela hil da Gurutzetako erietxean. "Bakterio bidezko endokarditis konplikatu" baten eraginez ospitaleratu zuten joan zen apirilaren 10ean eta ordundik "egoera larrian" egon da. Orain dela ordu eta erdi eskas eman da jakitera berria. Zinegotziak udalbatzarrean zeudela. Berria ezagututa, bertan behera utzi dute ohiko osoko bilkura. Alderdiko kideak eta gainerako zinegotziak hunkituta eta harrituta hartu dute berria. Gobernu Taldeari eta alkatearen familiari alkartasun osoa eskaini die udal talde guztiek, baita laguntza ere.

Ziarrusta "larri", baina, "egonkor" mantendu izan da egunotan, hala ere, ezin izan dio gaitzari aurre egin. 2003ko udal hauteskundeetan aukeratu zuten alkate — hala ere, aurretik 1983tik 1987ra Kultura eta Kiroletako zinegotzi ere izan zen Durangon— . Aurretik, 14 urtean —1985etik 1999ra— Bizkaiko Aldundiko Kirolak eta Gazteria Saileko zuzendari izan zen. Eusko Jaurlaritzaren Kirolari Sustapen eta Dedikazioa saria ere jaso zuen 1999an.

Aitatu dezagun Azpiegitura foru elkarteko presidente ere izan zela udal arduradun jeltzalea. Prozesu kimikoetan ingeniari teknikoa zen eta Zientzia Politikoetan eta Soziologian lizentziatua. Alkateak 61 urte zituen, alarguna zen eta hiru alaba zeuzkan.


“La fantasía de Veleia”, Javier Vizcainoren artikulua Deian. Ezjakintasuna ausarta ezezik iraingarria denean

Javier Vizcaino kazetariaren artikulua eredu polita da ilustratzeko kazetaritzak zer nolako maila erakutsi duen I-Vko epaiketaren aurrean. Inolako ezagutzarik gabe, grafitoak faltsuak diren ziurtasun osoz, esaldi txit graziosoa egiten du akusatu nagusiaren kontura: “debería pensar en Karra Elejalde para encarnar al personaje principal, el extravagante arqueólogo y birlibirloquero Eliseo Gil”. Bejondaiola. Badirudi irainik zikinenak egitea ez dela delitua iraindua Eliseo Gil bada. “Errugabetasun presuntzioa” deituko diote honi.

Erantzunak ere izan ditu bere blogean. Horien artean interesgarria oso Miguel Thomson ikerleak egindakoa. Merezi du irakurtzea. Bestalde, Txema Aranazek ondorengo iruzkina bidali du blogera, baina ez zaio argitaratu.


«Hokkieneraz egiteko eremua geroz eta urriagoa da»

Hokkieneraren erabilera esparruak urrituz joan diren heinean, lexikoa ere pobretuz joan dela ohartarazi du Tze Wei Simek. Horren aldean, prestigioa itzultzearen garrantzia goratu du.

Gehiengoaren hizkuntza izatetik gutxitua izaterako bidea hartu du hokkienerak. Milioika hiztun ditu Asiako hego-ekialdeko zenbait herrialdetan: Txinan, Taiwanen, Malaysian, Singapurren, Filipinetan... Dena den, «hiltzeko bidea» hartu duela uste du Tze Wei Sim (Penang, Malaysia, 1980) hizkuntza ekintzaileak. Horren gainean mintzatu zen herenegun, Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxean, ikasturte honetako Hitza Adina Mintzo zikloaren azken saioan.

Zeintzuk dira hokkieneraren gainbeheraren adierazle nagusiak?

Belaunaldi berriek zaharren hizkuntza moduan hartzen dute, hizkuntz zaharkitu moduan.Ohikoa da hori desagertzeko arriskuan dauden hizkuntzetan. Alegia, ez da modernotzat hartzen hokkieneraz hitz egitea. Horretaz gain, hizkuntza hori hitz egiteko testuinguruak geroz eta urriagoak dira, eta, horrekin batera, lexikoa galtzen ari da.

Nola ari da galtzen hokkieneraz egiteko testuingurua?

Hein handian, erabilera eguneroko bizimoduko gertakarietara mugatuz joan da. Janariaz hitz egiteko erabiltzen da, edariaz, baina ez zientziari buruz edo politikari buruz hitz egiteko. Estatu hizkuntzek hartu dute hokkieneraren tokia horri buruz egiteko. Ondorioz, hitz asko erabiltzeari utzi zaio. Lexikoa pobretuz joan da.

Nola gertatu da hori?

Gobernuaren laguntza behar da hizkuntza testuinguru ezberdinetan erabiltzeko. Hezkuntzan erabiltzen baduzu, hizkuntza aberastuko da. Haziko da. Testuinguru berrietan hitz egingo da eta ahaztuko ez diren hainbat hitz erabiliko dira, baita berriak sortu ere. Hokkienera estatu hizkuntzek baztertu dute eremu horietan guztietan.

Hokkienera herrialde askotan hitz egiten da. Inon ez da irakasten? Ez da hezkuntzan erabiltzen?

Duela ehun urte bai. Leku batzuetan, duela 30 urtera arte gorde da hezkuntzan. Gaur egun, ordea, erabilera eremua hain da mugatua, ezen baztertua izan baita leku guztietan. Horrek ondorioak ekarri ditu, noski. Ez denez eskoletan irakasten, inork ez daki nola irakurtzen den. Ez da alfabeto batean oinarritzen, ez dago letrarik, piktogramen modukoak dira. Horrenbestez, ezagutzen ez den bat ikustean ezin da jakin nola irakurri.

Aurretik oso zabalduta egon zela aipatu duzu. Agiririk ba al dago?

Badaude, bai. Hokkienera berreskuratzeko bidean badago non ikertu. Dena den, mutur horretara heldu aurretik esku hartu behar dugu.

Non zuen hokkienerak egoera onena?

Txinan. Han ez baitago hokkienera ezabatzeko ageriko erabakirik; gobernuari ez dio axola, baldin eta mandarinera badakizu. Edonola ere, horrek ere hizkuntzaren gainbehera ekarri du. Mandarineraz egiten baduzu, zertarako behar duzu hokkienera?

Iraul al daiteke egoera?

Oraingoz ez. Jendeak dialekto gisa hartzen du. Kanpaina bat abiarazi dugu hizkuntzari prestigioa emateko: Speak Hokkien Campaign (Hokkieneraz Mintzatu kanpaina). Ospe ona eman nahi diogu. Hokkienera berezko hizkuntza dela uler dezatela nahi dugu. Bestela, ezin izango dugu ezer egin, dialektotzat jotzen duten bitartean, ez baitute aintzat hartuko.

Hizkuntzaren transmisioan ere etena gertatu da. Zergatik?

30 urteko pertsona askok hitz egiten dute. Ordea, ez dute haien seme-alabekin hitz egiten. Martxan dugun egitasmoak transmisioa sustatu nahi du. Egungo hiztunek pentsatzen dute maila sozial apalekoen hizkuntza dela, eta umeek hitz egingo balute eman dezaketen irudiaz kezkatuta daude.

Nork eragin behar du ospe on hori itzultzeko lanean? Gobernuek, hiztunek...

Aipatu dituzu bi horiek, behinik behin. Egoera zaila da. Hiztunei berdin zaie. Gobernuek ere ez diote garrantzirik aitortzen. Askotariko egoerak zeuden; lekuaren arabera jarrera ezberdinak daude. Ez da gauza bera Taiwan, non hizkuntza bat dela antzematen hasi baitiren, edo Txinan. Azken horretan askok hitz egiten dute, baina ez daude arriskuaz ohartuta.


Larria al da, doktore?


Oiartzabalek 2021era arte berritu du kontratua Realarekin

«Kadete mailan iritsi nintzen Realera, eta familia baten gisakoa da niretzat. Oso pozik nago. Egia bihurtu den amets bat da». Mikel Oiartzabal Realeko aurrelariak pozarren hitz egin zuen atzo, Realarekin zeukan kontratua beste hiru urtez luzatu berritan. 2018ko ekainaren 30era artekoa zen aurreko lotura, eta 2021eko ekainaren 30era artekoa da berria, 40 milioi euroko etete klausularekin. Oiartzabalek atzo aitortu zuen gauza asko aldatu zaizkiola denbora gutxian. «Baina lasai nago. Gaztea naiz, eta orain arte bezala jarraitu behar dut lanean bide honi eusteko». Apirilaren 21ean 19 urte beteko ditu.

Harrobiko azken harribitxiari kontratua luzatuta, pozik zegoen Jokin Aperribai Realeko presidentea ere. «Albiste zoragarria da lehen taldearekin debuta egin eta erregulartasunez gazte kategorian ari den batek 2021era arteko kontratua sinatu izana». Presidenteak azpimarratu zuen klubak beti egin duela gazteen aldeko apustu hori. «Etorkizuneko Realaren lehen haziak dira».


Higer Bidearen zati bat itxita dagoela gogorarazi du udalak

Higer Bidearen zati bat norabide bakarrekoa dela atzotik gogorarazi du Hondarribiko Udalak. Trafiko aldaketa uholdeak prebenitzeko lanen harira erabaki dute, eta Higer Bideko 19. zenbakiaren eta farolaren artean bizi diren bizilagunei eragingo die. Aldaketaren ondorioz, bizilagunak kai berrian kokatutako Pierre Lhande kalea erabili beharko dute.


Mendizale txartela datorren astean ere atera ahalko da

LAZKAO // Amalur mendi elkarteak beste astebete izendatu du 2015eko mendizale txartela berritu edo lehen aldiz atera nahi dutenentzat. Astelehenetik ostiralera (urtarrilaren 12tik 16ra) elkartearen bulegoan egongo dira arduradunak, 19:00etatik 20:00etara. Dagoeneko eginda dutenak txartela hartzera joan daitezke. Ondoren, urtean zehar bulegoko ordua astelehenetan izango da (19:00-20:00).


Tximinian hasi zen Gatzagako Begiñarru baserriaren teilatuko sutea

Leintz Gatzagako Begiñarru baserriko teilatuak su hartu zuen atzo arratsaldean. Suhiltzaileek hiruak laurden gutxi aldean jaso zuten abisua, eta hiru bat orduan sua itzaltzea lortu zuten. Tximinian sortu zen sua, eta handik teilatura zabaldu zen. Baserriko bizilagunak bertan zeuden arren, ez da kalte pertsonalik izan.

Arratsaldeko hiruak laurden gutxitan jaso zuten suhiltzaileek deia Begiñarru baserritik, teilatua sutan zegoela esanez. Tere Aranburuzabala barruan zegoen bazkaria prestatzen, eta bizilagun batek ohartarazi zuen teilatuari zerion keaz.

Oñatitik eta Eibartik sei suhiltzaile kamioi joan ziren bertara, eta arratsaldeko seiak alderako sua kontrolatu eta guztiz itzaltzea lortu zuten. Hala, sua teilatu guztira zabaldu ez zedin lortu zuten, eta teilatuaren laurden bat erre zen.

Gipuzkoako Diputazioko suhiltzaileek azaldu dutenez, sua itzaltzeko ur asko erabili behar izan zuten, eta ur horrek ere kalteak eragin ditu eraikinean. Tere Aranburuzabalak dio lehen pisuan dagoen sukalderaino iritsi dela ura.

Baserrian bizi diren senar emazteak ondo daude, eta haien logelak kalterik izan ez duenez, baserrian jarraitzen dute.


Donostialdeko ahotsen bila

Idoia Mauleon, Idoia Etxeberria eta Lela Iosava georgiarra. Argazkia: Estitxu Zabala)

Karabana batean igaro dute astea 101 Ele proiektuko Idoia Mauleonek eta Idoia Etxeberriak. Eguzkipean ibili dira, baina ez dira oporretara joan, eta ez dira Donostiatik irten. «Iazko Olatu Talkan aurkeztu zuten Ahotsak plataformaren bidez sortutako egitasmoa, eta publikoaren oniritzia jaso zuen. Donostialdeko hizkuntza guztiak jasotzea da helburua, eta atzerritarren ikuspegia jasotzea Donostiaren inguruan», azaldu du Mauleonek. Hala, iazko maiatzean kamera hartu eta elkarrizketak grabatzen hasi ziren, eta dagoeneko, 60 hizkuntza inguru jaso dituzte: «Ea iristen garen 101era!». Hizkuntzen aitzakian, hainbat gai landu nahi dituzte: eleaniztasuna, kultur aniztasuna, inmigrazioa, eta elkartasuna. Ondoren, bildutako materialarekin ikus-entzunezkoak osatzeko asmoa dute, eta webgune batean bilduko dituzte, abendurako.

Hizkuntza Eskolarekin, Sos Arrazakeria eta euskaltegietan jarri dira harremanetan lehen boluntarioak lortzeko, baina badago kalean jardueraren berri izan eta animatu denik ere.

Askori galdetu diete ea nola tratatuak sentitu diren, eta gehienak ez dira kexatu. «Egon da benetan pentsatzen duena esan duenik, nahiko arrazistak garela eta zaila egiten zaigula irekitzea. Enpatia badugula, baina era berean ez zaigula gustatzen kanpotarrak etortzea. Badaude guztiz integratu direnak, inolako arazorik gabe, eta euskaraz ere ikasi dutenak». Bitxikeria gisa, Mauleonek dio kanpotar gehienak maitasunagatik etorri direla, beste asko lan kontuengatik edo zientzia munduan ikertzen ari direlako.

Hizkuntza bereziena Hego Afrikako xhosa iruditu zaio Mauleoni: «Fonetikoki oso kuriosoa egin zait xhosa, baina hizkuntza guztiek dute berezitasunen bat. Askok esaten dute, gainera, euren hizkuntzak euskararekin antza handia duela».

Georgiatik Donostiara

Hauek dira orain arte jaso dituzten hizkuntzetako batzuk: euskara, gaztelania, hindia, urdua, ingelesa, suomiera, georgiera, alemaniera, lingala, fang, portugesa, azeria, bandenkop, errusiera, frantsesa, wolofa…

Lela Iosava, esaterako, Georgiakoa da, 33 urte ditu eta ikasketa kontuek ekarri dute Donostiara. Asteartean karabana ikusi zuen unibertsitate parean, eta proiektuan parte hartzea erabaki zuen. Duela urte eta erdi iritsi zen hirira, Erasmus programari esker, Goi mailako irakaskuntzako ikerkuntza tesia egiten ari dela eta. «Oso interesgarria iruditzen zait hizkuntzak biltzearen kontua. Elkarrizketen prozesua oso polita da», dio Iosavak.

Hiriarekin, gainera, oso pozik dago. «Ez dut uste inork ezer txarrik esango duenik Donostiari buruz. Oso polita da eta oso dinamikoa. Eguraldia ez da batere egonkorra. Etorri aurretik, Espainiaren parte bat izanik, eguraldi ona izango nuela pentsatzen nuen, baina gero esan zidaten, ‘Ez, hau Euskal Herria da, Londonen antzekoa’. Eguraldi ona egiten duenean hiririk politena dela uste dut».

Larunbatean, tailer teoriko eta praktikoak emango dituzte Alderdi Ederren, eta nahi duenak kamera hartu eta erreportari lana egiteko aukera izango du. Horretarako, 101@ahotsak.com posta elektronikoan eman daiteke izena. Goizez eta arratsaldez arituko dira: 11:00etatik 14:30era eta 16:00etatik 18:00etara.


Zuri-gorriz jantzitako asteburu luzea aurretik

Ortziralean peñak, larunbatean haurrak eta igandean bikoteak izanen dira protagonista Lesakan

Uztailaren 6an lehertu zen bestak igandera arte izanen du segida Lesakan. Ortziralean Peñen egun handia ospatuko dute, umorea eta besta giroa karriketan barna zabalduz. Peñek gosarian indarrak ongi hartuta, danborrak astinduko dituzte eta arratsaldean, Peñen jeitsiera izanen da ekitaldi nagusia. Larunbatean berriz, haurren eguna ospatuko dute eta igandean, bestei akabaila emanez, bikoteen eguna izanen da.

UZTAILAK 8, ortziralea

Peñen Eguna

09:00 Peñen gosaria. 10:00 Peñen danborrada, Elutxa Txarangarekin. 11:00 Haurrentzako entzierroa Ote kalea (Igantziko bidea)-Plaza Zaharra. 12:00 Betizuak, Plaza Zaharrean Elutxa Txarangarekin. 16:30 Plaza Zaharrean haurrentzako ikuskizuna. 18:00 Peñen kontzentrazioa Elutxa Txarangarekin Peñen jeitsierarako. Arratsaldez eta gauez dantzaldia Trikidantz taldearekin Plaza Zaharrean.

UZTAILAK 9, larunbata

Haurren Eguna

10:30 Haur eta gurasoen danborrada Elutxa Txarangak lagunduta. Goizez eta arratsaldez Haurrendako ikuskizunak Eltzeta plazan. 12:00 Betizuak, Plaza Zaharrean, Elutxa Txarangarekin. 18:00 Frontoian, esku-pilota partidu profesionalak. 20:00 Herriko taldeen emanaldia Plaza Zaharrean Arratsaldez Elutxa Txaranga kalez kale. Arratsaldez eta gauez Dantzadi taldearen emanaldia Plaza Zaharrean. Atsedenaldian Herriko taldeak arituko dira.

Txosna batzordeak antoaltuta 20:00etan Hamaika borroka, besta bakarra aldarrikapen elektro-poteoa izanen da eta 00:00etatik aitzinera DJ gaua Tirry&Terirekin.

UZTAILAK 10, igandea

Bikoteen Eguna

11:30 Andra Mari Zahar Etxeko lorategian Nafarroako jotak Voces navarras taldearen eskutik. San Fermin Jubilatu eta Pentsionisten Elkarteak antolatuta. 11:30 Gorriti eta bere animaliak Bittiriako Plazan.12:00 Betizuak, Plaza Zaharrean, Elutxa Txarangarekin. 16:30 Txorotxaranga haurrendako ikuskizuna Plaza Zaharrean. 18:00 Nafarroako jotak Voces navarras taldearen eskutik. San Fermin Jubilatu eta Pentsionisten Elkarteak antolatuta. 20:00 Txakaindik jeitsiera, Zortziko doinuarekin Arratsaldez eta gauez Iratzar taldearen emanaldia Plaza Zaharrean. 03:30 Jai-hilak Elutxa Txarangarekin.

Txona batzordeak antolatuta 22:00etatik aitzinera Umore gaua Oskar Estangarekin. Ondotik playback lehiaketa.


CCOO, Udaleko hauteskunde sindikaletan nagusi

Eskoriatzako Udalean egin berri diren hauteskunde sindikaletan CCOO izan da garaile, berak lortu du-eta udal langileei aukeratzea zegokien ordezkari bakarra. Hauteskundeetara CCOO eta LAB sindikatuak aurkeztu ziren.

Sindikatuaren hitzetan, langileek agertutako konfiantza hori "eguneroko lan etengabekoarekin eta udal langileen lan baldintzen aldekoarekin ordainduko da", gainera, sindikatuak agintzen du "lansarien murrizketen aurka, lanpostuen murrizketen aurka eta zerbitzu publikoak, bai kalitatez bai kantitatez, mantentzearen alde egingo duela".

CCOOk bere alde bozkatu duten langileek emandako babesa eskertu gura du eta "beraien lan eskakizunak kontuan izan eta defendatzeko duen borondatea" erakutsi gura du berriz ere.


Añes: Haitz azpiko bidearen lekuko

Ziurrenik Aiarako lehen eremu populatua Añes inguruan egon zen; hala adierazten dute bederen Goiko Landetako eremuan aurkitu zituzten historiaurreko aztarna ugariek.

Herriko plazan aurkituko dugun argibide-taulan jasotzen denez, gerorago, X. mendean, Euskal Herriko Aiara eta Burgosko Mena haranen artean lotura egiteko eraiki zuten Sopeña Bidearen ondorioz sortu zen egungo herria, eta beraz, bide historiko horri zor dio bere sorrera.

XVIII. mendean, bidearen garrantzia zela eta, Errege Bidea deitu zuten Añes zeharkatzen duen hori. Horrela deitzen zieten bide-azpiegitura oinarrizkoan ezinbestekoak eta nagusiak ziren bideei. Erregeak horien gainean emakida bat egiten zuen, haien indarraldia bermatzeko. Eta "Sopeña"deitura "sopeña"-tar herriei edo, "haitz azpian" kokatutako herriei erreferentzia egiteko sortu zen; Gorobel haitzaren azpian ziren herriei, kasu honetan.

Alta, Kexaan eta Artziniegan ospatzen ziren azoka ospetsuetara mandazainak eta merkatariak eramateko beste bide batzuk garrantzia hartzen hasi ziren, Aiarako Jauntxoaren babesarekin. Hala, XII. eta XIV. mendeetan, Urduña hiria jaiotzearekin batera, Bilbora joaten zen bidea indartu egin zen, eta Sopeñako Errege Bidearen gainbehera etorri zen.

Garai horretan egiten hasi ziren Goldetxoko bidea, Txarlazotik Urduñarantz jaisten dena, eta egungo Urduñako portuko errepidea ere; ireki zituztenean, Sopeñako Erregearen Bidea abandonatu zuten mandazainek. Bidearen gerizpean sortutako herriek, tartean Añesek, merkataritza alorrean garrantzia galdu zuten, eta bidea bera ere ia mapatik desagertu zen; baina, 2011. urtean, Felix Muguruza ikertzailearen ekimenari esker, Arabako Foru Aldundiak 66 kilometroko bidea berreskuratzea eta seinaleztatzea erabaki zuen, Urduña eta Artziniega lotuz.

Fitxa:

Kuadrilla: Aiaraldea.

Udalerria: Aiara.

Biztanleak: 21 (2017ko EUSTATen datuen arabera).

Bitxikeria: Saratxaga familiak Añeseko errota eraberritu du; urtero, jai giroan, errota martxan jartzen dute, irina ehotzeko.


Legazpi bidezkoagoa

Bidezko Merkataritzaren Nazioarteko Egunarekin bat egin zuen Legazpik aurreko ostiralean. Garagunek bere postua jarri zuen azokan halako produktuak ezagutarazteko eta Legazpiko Udalak merkataritza sistema horrekiko duen konpromisoa erakutsi nahi izan zuen. Bide batez, Bidezko Merkataritzaren aldeko Hiriaren izendapenarekin bat egiten duen logoa ‘legazpiratu’ dute eta zortzi saltokitan jarriko dutela iragarri zuten.

Bidezko produktuak ezagutzera eman nahi dituzte eta Legazpin salgai non daude erakutsi ere. Bidezko Merkataritzaren alde Emausek Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban erabiltzen duen logoa oinarri hartuta, Garazi Ayuso eta Miren Garcia 17 urteko legazpiarrek diseinuari Legazpiko ukitua eman diote.

Logoa Legazpiko honako saltokietan jarriko dute esku orriekin eta txapekin batera: Laubide, Itziar eta Lanbroa belar dendak, Mari Carmen fruta denda, Garagunea, Xarpot taberna, Gizarte Zentroko taberna eta Korosti kafea.


Garaipen zabala eskuratu du Macronen Martxan alderdiak bozen lehen itzulian

Macronen aldeko zerrendak lehen postuan igaro dira bigarren itzulira Iparraldeko hiru hautesbarrutietan. Parlamentuari dagokionez, berriz gehiengo osoa lortzeko aukera handiak dituzte bigarren itzulian.

Macronen inguruko hautagaiek eskuina izango dute arerio nagusi Ipar Euskal Herrian, astebete barru egingo den Legebiltzarrerako bozetako bigarren itzulian. Izan ere, hiruretan izan dira bozkatuenak Emmanuel Macron presidentearen Martxan alderdiko hautagaiak.

Laugarren barrutian Loic Correge izan da bozkatuena, 11.688 botorekin (%25,4) eta bigarren itzulian aurkari izango du Jean Lassalle (Eutsi) diputatu ohia, 8.145 boto eskuratuta (%10,16).

Bosgarrenean, Florence Laserre-Davidek 16.489 boto eskuratu ditu (%37,44), eta Colette Capdevielle sozialista izango du aurkari, 5.765 boto jasota (%13,24).

Azkenik, seigarrenean Vincent Bru izan da bozkatuena, 20.087 botorekin (%38,94); bigarren tokian geratu da, berriz, Maider Arostegi hautagai errepublikanoa igaro da bigarren itzulira, 7.882 boto bereganatuta (%15,28).

EH Baik 12.155 boto lortu ditu guztira, eta seigarren barrutian lortu du emaitza onena; gehien bozkatutako zerrenden artean hirugarrena izan da. Gora egin du 2012ko bozekin alderatuta, 11.518 boz izan baitzituen orduan. “1.700 boz dira gure artean, eta horiek Miarritzen galdu ditugu”, adierazi du Peio Etxeberria Aintxartek. Herrietan “biziki emaitza onak” eskuratu dituztela baieztatu du.

Frantzian ere Martxan nagusi

Datorren igandean lehenengo itzuliko emaitzak berretsiz gero, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak gehiengo zabala lortuko du Frantziako Asanblean. Botoen %98 zenbatuta, Errepublika Martxan babesten duten zerrendek botoen %32,3 eskuratu dituzte lehen itzulian, eta 390 eta 430 ordezkari artean lor ditzake bigarrenean. 577k osatzen dute legebiltzarra, eta, beraz, eroso gobernatuko luke Macronek.

Errepublikanoak izan dira bigarren indarra, UDIrekin batera, %18,8 boto lortuta. 70 eta 110 diputatu artean lor ditzake. Duela hilabete, Fronte Nazionala izan zen bigarren itzulira igaro zena, baina, legebiltzarrerako bozetan, hirugarrena izan da, botoen %13,3 jasota. Ipsosen arabera, 1-5 parlamentari lor ditzake.

Jean Luc Melenchonen Frantzia Intsumisoak ere nabarmen egin du atzera presidentzialetako bozekin alderatuta, %19tik %11ra igaro baita. Alderdi Sozialistak ez du burua altxatu, eta botoen %7,8 lortuta, bosgarren indarra da. Orain arte, legebiltzarreko ordezkarien erdiak zituen PSk, baina 20-30 inguru izan ditzake datorren igandean.

Abstentzioa, azken urteetako altuena

Parte hartzeak nabarmen egin du behera, %48,7koa izan da, eta 2012an, berriz, %57,22koa izan zen. Handiagoa da aldea, Frantziako presidentetzarako bozen lehen itzuliarekin alderatuta; apirilaren 23an, %80 inguruk eman zuten botoa.

Frantzian bezala, Ipar Euskal Herrian ere asko izan dira ez bozkatzea erabaki dutenak. Laugarren barrutian, %58,53k bozkatu dute, duela bost urte baino 5,1 puntu gutxiago. Bosgarrenean, %53,21 joan dira botoa ematera (-%6). Seigarrenean, berriz, %52,99k eman dute botoa.

Hautagaiak haserre

Emaitza esperi gabekoa izan da askorentzat, eta erreakzioak berehala heldu dira. Capdevielle sozialista haserre agertu da, Lasserrek lortutako garaipena dela eta. “Florence Lasserre Ipar Euskal Herriaren ezagupenaren agertu izan da, eta Angeluko herriko etxean Euskal Elkargoaren kontra bozkatu zuen, ez da sekula inplikatu euskal gatazkaren konponbidearen alde, euskal presoen egoeraren inguruan… Lasserre ez ote da hautagai anti-euskalduna? Gobernuak galdetuko dion guzia onartuko du”.

Bigarren itzulia zaila izango dela aitortu du, bere aldetik, Lassallek. “Ring gainean aspalditik zabiltzanean eta boxeolari gazte bat agertzen denean, uhain batek bultzatua, zaila da”. Izan ere, hamabost puntuko aldea ateratzen dio diputatu ohiari Martxan-eko hautagaiak.


Gajoa

Zuhaitz gajoa, gaurko honetakoa: alboa edo platano arrunta (Platanus x hispanica), Saran bizi dena. Bi sailen arteko muga-izkina batean bizi da, eta hori haren hondabidea. Ez batena, ez bestearena, alde batekoak zasta iltzea sokari eusteko, bestekoak itxiturari tira egiteko danba entenga... Soilik argazkiko pusketa horretantxe hogeitik gora sartuak ditu... Oinazealdi ederra, bizitza osorako kalbario. Hil eta gero ere ez du etorkizun samurra izango, zerratzerakoan zerraren hortzak egur barruan ezkutatutako burdin puskak topatzean maldizio purrustada galanta entzun beharko du zerrariaren ahotik...


Zergatik ez jarri begia Londresen?

Legegintzaldia joan da EITBren ereduaren inguruan inolako pausorik eman gabe —iazko ekainean ezohiko batzorde bat sortu zuten Eusko Legebiltzarrean, EITBren erreformaren oinarriak finkatzeko, baina ez da inoiz bildu—. Udazkeneko hauteskundeak etorri bitartean, eta ondoren ere, bada tarterik euskal irrati-telebista publikoaren etorkizuneko ereduaz eta orain arte lortutakoei buruz hausnartzeko. Bada garaia pentsatzeko nolako EITB nahi den. Bada unea ildo estrategikoen dokumentuan edo kontratu-programan ageri diren helburu batzuk bete ahal izateko zein mekanismo erabili behar diren eztabaidatzeko. Badago nora begiratu. Badago nondik ikasi.

Zaharkituta, baina hor da indarrean oraindik 1982ko ekainaren 2an argitaratutako EITBren Sorrera Legea. Testuaren hirugarren atalburuan jasotzen denez, Euskal Irrati-Telebista erakundearen jardute sailak hiru lirateke: administrazio kontseilua, herri-erakundeko elkarteen aholku batzordeak eta zuzendari nagusia. 2016. urtea: aholku batzorderik ez da inondik ageri. Administrazio kontseiluko batzordean Eusko Legebiltzarreko talde politikoek izendatutako ordezkariek agintzen dute. Legebiltzarrean , aldiz, kontrolerako batzorde bat bada —beste edozein batzorde bezalakoa—, bere dinamika propioarekin, eta EITBrekiko autonomoa. Besterik ez. Eta bitartean, urtez urte, kexu ugari daude EITBko albistegietako ildo editoriala oso lerrokatuta dagoelako unean uneko gobernuarekin, Jaurlaritzarekin.

Madrilera begiratzen du etengabe EITBk, edukietan eta ereduetan. Eta badira eredu gehiago, aztertzeko modukoak. BBCrena izan daiteke bat, orain dagoena edota etorriko dena. BBC Trust gobernu erakundea arduratzen da zerbitzu publikoaren kontrolaz eta arautzeaz. Erresuma Batuko Gobernuak aurkeztu duen Liburu Zuriaren arabera —hurrengo 11 urteetako BBC finkatuko du—, BBC Trust kendu nahi dute, eta barne kontseilu bat eratu. Baina irrati-telebista publikoa arautzeaz kanpoko erakunde bat arduratuko da, Ofcom izenekoa. Erakunde horrek sektore osoan ditu konpetentziak.

BBC liderra da irratian eta telebistan. Herritarrek tasa bat ordaintzen dute telebista ikusteko, eta ez dira horregatik kexu, zerbitzu publikoa bermatua dutelako. Aldaketekin, komunikazio taldearen independentzia areagotu nahi du gobernuak. Lortuko duen ala ez jakitea ezinezkoa da. Baina azkeneko hamarkadetan dezente gardenago jokatu du taldeari lotutako informazioetan ETBk baino. BBC arautzeaz eta kontrolatzeaz arduratzen diren erakundeek irrati-telebistaren independentzia bermatzearen alde egin dute urteotan. Nazioartean erreferentziazko produktuak ere saldu ditu taldeak. Londresek aurkeztutako Liburu Zuria, gainera, 192.000 herritarren, 300 erakunderen eta hainbat adituren bi txostenekin osatu dute. Prozesu parte-hartzaile hori ispilu gisa erabil daiteke.

Edo ez. Ez baitu derrigor Londresko ereduak denerako balio behar. Tokira egokituta, euskara eta euskal kultura aintzat hartuta hasi beharko bailitzateke erabakiak hartzen; Ramon Labaien zenaren helburuei jarraituz, alegia.

Erresuma Batukoaz gain, badira eredu gehiago begiratzeko modukoak. Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako ikus-entzunezko kontseilu bat sortzeak ez lioke kalterik egingo EITBren bideari. Frantziako Ikus-entzunezko Kontseiluaren (CSA) eta Kataluniako Ikus-entzunezko Kontseiluaren (CAC) funtzionatzeko eratik irakaspenak aprobetxatzea izan daiteke aukera bat. Kataluniakoak hedabide pribatu zein publikoen manipulazio informatiboa tentuz aztertu du azkenaldian. Euskal Herrian ez lirateke sobera izango halako ikerketak.

Iaz, proposamen bat egin zuen PSE-EEk, beste eredu eta beste egitura bat eskatuz. Kontseilu aholkulari bat proposatu zuen, talde politikoei baino gizarte zibileko beste eragile batzuei kide izateko aukera emanez. Otsailean, ikus-entzulearen babeslearen figura sortzea proposatu zuen EH Bilduk. Biak ala biak izan daitezke baliagarri eta osagarri.

EITBren zerbitzua eta independentzia hobetzeko aukerak badira; ereduak ez dira urrun. Horretarako borondatea baden, hor gakoa. Hor zalantza. Eta ahal bada, gehiago Londresera eta Bartzelonara begiratzea Madrilera baino.


Euskal Jai botatzeko lanak geldi ditzaten eskatu dute gaztetxekoek

Atzo goizean beste hiru lagun saiatu ziren eraikinera igotzen, baina udaltzainek atxilotu zituzten


BERRIAk giza kateari buruzko edizio berezia aterako du gaur arratsaldean

Arratsaldean doan banatuko da Gure Esku Dago-k ekitaldiak antolatu dituen tokietan: Durangon, Bergaran, Lazkaon, Etxarri Aranatzen eta Iruñean. Herri horietan ez ezik, Bilbon eta Donostian ere banatuko da.

Gure Esku Dago egitasmoaren giza katearen berri emateko BERRIA Taldeak ahalegin berezia egingo du gaur. Euskarazko egunkariaren historian lehen aldiz arratsaldeko paperezko edizio berezi bat argitaratuko du. Eguerdian egingo dute kazetariek egunkari monografiko hori, eta arratsaldean doan banatuko da Gure Esku Dago-k ekitaldiak antolatu dituen tokietan: Durangon, Bergaran, Lazkaon, Etxarri Aranatzen eta Iruñean. Herri horietan ez ezik, Bilbon eta Donostian ere banatuko da. Asteartean, BERRIAren harpidedunek eguneroko egunkariarekin batera jasoko dute edizio berezia. BERRIAren webgunean ere arreta osoa bereganatuko du giza kateak.

Era berean, herri ekinbideko 23 komunikabide —tartean BERRIA— elkarlanean ariko dira igandean Gure Esku Dago egitasmoaren giza katearen berri emateko. Era koordinatuan ariko dira Interneten, eta horren erakusgarri izango da osatuko duten argazki bilduma interaktiboa. Argazki guztiak zentralizatzearekin batera, bildumak hedabide bakoitzak partekatuko ditu bere webgunean. 25 bilduma egingo dituzte, bakoitzak giza katearen bost kilometro jasoz. Era berean, herritarrei eskatuko diete argazkiak Whatsapp bidez —647 31 97 47 zenbakira— zein Twitter bidez bidaltzeko. Parte hartzaileek giza katean dauden kilometroa zehaztu beharko dute.

Elkarlanaren beste fruitu bat izango da Iruñetik 10:00etatik 14:00etara egingo duten telebista saioa —23 hedabideetako webguneetan ikusi ahalko da—. Aurkezleak Info7ko Jon Mikel Fernandez eta Eider Olazar izango dira. Haiekin batera izango dira mahaian BERRIAko Joxerra Senar eta Argia-ko Gorka Bereziartua kazetariak. Konexioak egingo dituzte komunikabideetako kazetariekin, testigantzak jasotzeko. Halaber, antolatzaileen streaming-eko irudiak ikusi ahalko dira, tartean helikopterotik hartutakoak. Horrez gain, 14:00 aldera lehen laburpen bideoa sareratuko du Berria telebistak. Hamaika telebistak laburpen gisako saio bat egingo du igandean, 22:00etatik 23:00etara —Berria.info-n ere ikusi ahalko da—. Hamaikan bertan erabakitzeko eskubidearen gaia kulturaren eta euskalgintzaren ikuspegitik landuko dute gaur Pausoan saioan (20:30 eta 22:30).

Elkarlanean ariko diren hedabideak:

BERRIA

Ahotsa.info

Aiaraldea

Anboto

Argia

Arrosa sarea

Beleixe irratia

Barren

Goiena

Goierri irratia eta Goierri TB

Guaixe

Hamaika telebista

Hitza

Hitzondo

Info7

Librean zuzenekoak

Gara-Naiz

Piztu

Tolosaldeko Ataria

Tokikom

Topatu.info

Uriola.info

25 Geltokia


Aginagaren potentzialtasuna agerian bart, ETB-ren "Herri Txikin"

Tradizionalki, Aginagako angulei ere lotua egon den Donostia Eguneko ospakizunen azken uneak zuzenean eskaini aurretik, Aginaga bera izan zuten hizpide bart Euskal Telebistan. Inguruotan zeresana eta ikusmina piztu duen "Herri Txiki, Infernu Handi" saioak barrutik erakutsi zituen igande gauean, Aginaga eta aginagarrak. Arrakastatsua izan zen saioa, ikus-entzuleen %6,2ak bat egin zuen programarekin.

Azaroa eta abendua artean Zuhaitz Gurrutxagak, Mikel Pagadik eta telebistako saioko lan taldeak bildutako irudi eta hitzak plazaratu zituzten. Tartean, abenduaren 14an Aginagako Elizan eginiko grabazioa.

Oxkar Santamaria Aginagaren herritartasunari eta auzolanean berreskuraturiko Eliza Zaharreko kultur guneari buruz mintzatu zen Pagadirekin. Anguletara jo zuen Inaziorekin. Maria Angeles Arrutirekin Aginagaren biztanleriari buruz bildu ohi dituen eta buruz dakizkien zenbakiekin jolasean aritu ziren. Korrika saioa egitetik bueltan harrapatu zuen Benito Aranbururekin dutxa hotza hartu zuen Pagadik.

Zuhaitz Gurrutxagak aldiz, Antton Pikabearekin bere etxean gosaldu zuen, Kontxi eta Julianekin "bixigarria" hartzen izan zen, duela 40 urtetik astelehenero Sekañako "eozkorren mahaian" alferren hamaiketakoa dastatu zuen; angula preziatuak oraingoan. Maritxu Pagolaren lekukotza hunkigarria ere batu zuen eta Nieves eta Olatzek lanean jarri zuten Zuhaitz.

Umoretik joan zen saioan Sebastian Lizasok Aginagako Elizako grabazioan botatako bertsoak ere entzun ahal izan ziren.

Saioa osorik albiste honi atxikitako bideoan duzue baita eitb.eus atarian ere. Bertan, saioa osorik edo zatika ikus dezakezue.

Mikel Pagadik Twitter bidez Aginagari plazaraturiko eskertza eta audientziari buruzko txioak:

https://twitter.com/MikelPagadi/status/1087279167438311425

https://twitter.com/MikelPagadi/status/1087112656392253440

https://twitter.com/MikelPagadi/status/1087091413328846849

https://twitter.com/zuhaitzgurru/status/1087078062284517376

https://euskalpmdeushd-vh.akamaihd.net/multimediahd/videos/2019/01/16/2385072/20190116_08513316_0011732425_005_001_TR__HERRI_TX.mp4

https://euskalsvod-vh.akamaihd.net/i/2019/01/15/0011714418/0011714418_,480x270_768,480x270_512,320x180_256,1280x720_2560,000.mp4.csmil/master.m3u8?hdnts=exp=1548069644~acl=/i/*~hmac=c13c74f7593cdef42c562f43d85e5bc443b9be9d820b1c252ac3f45b3f12be2a


Gerturatze bat

Ibarretxek eta ezker abertzaleak nolabait bat egin zuten 2004an, EAEko estatutu berriaren proposamenean, baina azkeneko urteetan adostasun sakonagoak azaldu dituzte.

Ezker abertzaleak, SA Sozialista Abertzaleak taldearen bitartez, erdizkako baiezkoa eman zion 2004ko abenduaren 30ean Juan Jose Ibarretxe (EAJ) Jaurlaritzako lehendakariaren planari, eta EAEko Estatutu Politiko Berriaren proposamena onartu egin zuen Eusko Legebiltzarrak. Ordea, Ibarretxek eta ezker abertzaleak urrun zituzten bideak, estrategiak eta jarrerak. Handik hilabete pasatxora joan zen lehendakaria estatutu hura defenditzera Espainiako Kongresura, eta han bukatu zen ibilbidea, 2008an ere ezker abertzaleko EHAKren baiezko mugatu batek EAEko Kontsulta Legea onartzea ahalbidetu zuen arren. Ez zegoen akordio estrategiko baterako baldintzarik.

Gaur bai? Ibarretxek eta Sortuk —EH Bilduren bitartez—, behintzat, gertuago dituzte posizioak bide politiko eta demokratikoez, errealitate printzipioaz, erabakitzeko eskubideaz, aldebakartasunaz, (in)dependentziaz...

2009ko maiatzean PSEk eta PPk lehendakaritzatik bidali ostean, Ibarretxe zazpi hilabetean egon zen jendaurreko ekitaldirik egin gabe. Tolosan berragertu zen, eta «etorkizunerako ausardia politikoa» beharko zela iragarri zuen. 2005ean —eta 2008an— Espainiako Estatuak atea itxi ostean, EAEko instituzioek, alderdiek eta gizarteak ez zuten erreakzionatu. Ezker abertzalea PSOEren gobernuarekin negoziazio eskema bat lantzen ari zen «gatazka konpontzeko». Dena erori zen bi urteren buruan: bake prozesua, Ibarretxe Ajuria Enetik at... Eten bat.

2010eko uztailean iritzi artikulu batean, «herritarren hitza errespetatzeko ekimen politikoa» eskatu zuen EAJ-EA-EB hirukoaren Jaurlaritzako lehendakari izandakoak. Bakanak ziren, baina, haren agerraldiak. Printzipio etikoa, printzipio demokratikoa eta giza garapen iraunkorra: eredu demokratiko baten oinarriak izenburuko tesia prestatzen ari zen. Urte hartako urriaren 25ean leitu zuen tesia —Gernikako Estatutuaren 31. urtemugan—, Donostian. Han zen haren familia, baita Iñigo Urkullu EAJren orduko EBBko burua ere. Giza eskubideen errespetuaz gain, «printzipio demokratikoaren errespetua» eskatu zuen Ibarretxek; tartean, «euskal gizarteak hartutako erabakienganakoa». Egun berean, Kursaalen esan zuen herrien nortasuna eta erabakitzeko eskubidea direla etorkizunaren motor. 2011ko apirilean zioen «erabakitzeko eskubidearen aldeko haizea» dabilela munduan. Urte bereko urrian, New Yorken, NBEren egoitzan printzipio hura aldarrikatu zuen. 2012ko irailean ohartarazi zuen hemen ere «utopia gauzagarrien garaia» bizi dela. Haren diskurtsoa abiada hartzen bezala ari zen.

Abiapuntuak

Joan den apirilaren 15ean Eusko Legebiltzarrean autogobernu lantaldean solastatu zenean, han ziren legebiltzarkideei esan zien badakitela berak nola pentsatzen duen, 2004ko estatutu proposamenean ageri dela pentsamoldea. Idatzi artikulatu hartan jasotzen da «Euskal Herriak» eskubidea duela bere etorkizuna erabakitzeko, eta «eskubidearen erabilera» zehaztu zuten: «Euskal Herria egun antolatua dagoen hiru eremu juridiko-politikoetako herritarrek beren etorkizuna erabakitzeko kontsultatuak izateko duten eskubidea errespetatuz gauzatzen da». 2004ko abenduko bozketa egunean estatutu berriaren hitzaurrea azpimarratu zuen Arnaldo Otegik (SA), Euskal Herriaren, autodeterminazioaren, herri galdeketaren eta gatazka gainditzeko prozesuaren aldekoa zelakoan.

Batasunak 2004ko azaroan Anoetako adierazpenean bazekarren «konponbide prozesua Euskal Herriaren gaur egungo egoeratik abiatuta» egingo beharko dela. 2007an zehatzago zekarren Anaitasuneko proposamenak, eta EH Bilduk Euskal Bidean estatua lortzeko estrategiaren barruan sartu du errealitate printzipioa (EAE, Nafarroa, Iparraldea), eta erabakitzeko eskubidea tresnatzat dauka. Eta, dioenez, Espainiako Estatuarekin negoziazioa bai, baina ezin bada, aldebakartasuna. Halaber, hor da Sortuk eta ETAk bide politikoen eta demokratikoen alde egindako apustua.

Bi pentsamoldeen gerturatzeak baditu atal gehiago. Duela bi urteko martxoan Azpeitiko solasaldi ziklo batean, ausardiaz mintzatu zen Ibarretxe. «Ez dago konstituziorik, ez legerik, hemen egin nahi duguna oztopatzeko. Beraz, aitzakiarik ez; guk gehiengo sendo bat badugu, egingo dugu». Egun leudekeen «bi» hautuez aritu zen 2013ko uztailean, País Vasco, ¿un nuevo estado? (Euskal Herria, estatu berri bat?) liburuko bere kapituluan: «Estatuko nazioek bi bide baizik ez dituzte: Espainiak bere kabuz erabakitako bizikidetza eredua onartzea ala estatutik joatea». Espainiarekiko «dependentzia» ere atera du plazara, hura txarretsiz, iazko urtarrilean Kontzertu Ekonomikoari buruzko jardunaldietan aipatu bezala. «Aldebakartasuna» aitatzen ere hasi zen iaz: «Edo demokraziaren bidea hartzen da, edo alde bakarreko adierazpena egingo da» (apirila, Gure Esku Dago-ren hitzaldia). Iazko urrian Iñigo Iruin ezker abertzaleko kide historikoarekin batera gutun bat argitaratu zuen egunkari batzuetan: «Gertaera jakingarriak bizi ditugun garai honetan —Eskozia, Katalunia…—, itxaropena eta gogoa indartu nahi ditugu jendearengan, guk biok bezala makina batek aldarrikatzen baitu Euskal Herria badela eta, beraz, baduela eskubidea bere etorkizuna askatasunez eta demokraziaz aukeratzeko, ez bakarrik hala sentitzen duelako, baizik eta irrikaz nahi duelako gauzak elkarrekin esan eta egin ahal izatea». Duela bi aste Gasteizko parlamentuko saioan aldebakartasuna eta independentzia, biak erkatu zituen: «Erabakitzeko eskubidea onartu ezean, alde bakarreko independentzia aldarrikapenak izango dira Euskal Herrian eta Katalunian».

«Zer osagai behar dira prozesu subiranista martxan jartzeko?», galdetu zion Arraizek apirilaren 15ean. Hasteko, bi, Ibarretxeren arabera: 2006ko Loiolako aurreakordioa —Batasunak azkeneko momentuan baztertu zuen— eta 2004ko estatutua. Euskal Bideak «prozesua ahalbidetzeko epe motzeko pauso» gisa dakar EAEn estatus politiko berria behar dela, eta Arraizek berak esan du estatugintza prozesu baterako, Loiolako testuez gain, Ibarretxe plana «abiapuntu» gisa har daitekeela.


Gazte eta langileen mugimenduak ere, erraustegiaren aurkako giza-katearekin bat eginik

Iganderako, Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak Donostiako Onkologikotik Gipuzkoa plazara antolatu duen giza-katerako atxikimendua adierazi dutenen artean da Ernai Usurbil gazte erakundea. Albiste honi atxikitako bideoa plazaratu dute Usurbilgo gazteek, Buruntzaldekoekin elkarlanean. Honako argazkia ere atera dute, ez Zubietan ez inon erraustegirik ez dutela nahi adierazteko.

LAB sindikatua: "Giza-katean parte hartzeko deia egiten die langileei"

Maiatzaren 29ko mobilizazioarekin bat egin du LAB-ek eta langileak Donostiako ekimenean parte hartzera deitzen ditu. "Errausketa jarduera kutsatzailea da, herritarren eta langileon osasunaren aurka jotzen du bete betean. Guztiz frogatuta dago errauskailuetatik hurbil bizitzeak minbizia izatearen aukera biderkatzen duela, beraz, zer esanik ez errauskailuan lan egiteak. Honen aurka kalera aterako gara igandean", adierazi dute ohar bidez. Erraustegiaren aurka eta alternatiben aldeko jarrera berretsi du sindikatuak. "LAB oposizioan izan da urte hauetan errauskailuaren proiektuaren aurrean. Gure aldarrikapen eta apustuak garbiak dira: hondakinen produkzioa gutxitzearen aldekoak gara, birziklatzea eta berrerabiltzea biderkatu behar dira, hondakinei beste trataera bat ematearen aldekoak gara, zabortegi toxikoen aurrean. Beste edozein alternatiba aztertu eta bilatzearen aldekoak gara. Beste alternatiba horiek enplegu sortzaileak direla frogatuta dago gainera", adierazi dute sindikatutik.

Beste hainbat eragile eta herritarrek egin duten moduan, LAB sindikatuak ere Eusko Jaurlaritzak erraustegia eraikitzeko GHK-ri emandako ingurumen baimen bateratuaren aurkako errekurtsoa aurkeztua du.

ELA sindikatua: "Errausketarekin Gipuzkoako Aldundiak negozioari ematen dio lehentasuna, osasunaren aurretik"

Igandeko giza-katearekin bat egin duten eragileen artean da ELA sindikatua. Erraustegiaren aurka agertu da beste behin. "ELAk ez du erraustegia hondakinen kudeaketarako azpiegitura gisa onartzen, inongo kasuan, ez hiri hondakinentzat ezta zementu fabriketan erretzen diren hondakinentzat. Ingurumenarentzat eta osasunarentzat kaltegarriak diren azpiegiturak direlako, eta gainera beste azpiegitura iraunkorragoak baino garestiagoak", adierazi dute ohar bidez. Alternatiben aldeko apustua egiten dute sindikatutik. "ELAren iritziz Gipuzkoako hondakinen kudeaketa iraunkorra aurrera eramateko beharrezkoak diren azpiegiturak eraiki behar dira: organikoarentzat konpostaje zentroak, beste hondakin motak kudeatzeko zentroak, bereizi gabe jasotzen diren hondakinentzat tratamendu mekaniko-biologikorako zentroa (TMB), eta birziklatu ezin diren hondakinak inertizatzeko eta biltegiratzeko azpiegiturak (zabortegi egokiak)", berri eman dute ELA-tik. Gipuzkoako hondakinen kudeaketari buruzko balorazio sakonagoa egin dute, aste honetan bertan aurkeztu duten txostenean.

Eguzki: "Gipuzkoarrok proiektu honi ezetz esateko aukera berri bat izango dugu igandean"

"Zita garrantzitsua da", adierazi du giza-katearekin bat egin duen Eguzki talde ekologistak. "Helburua errausketak osasunean eragiten dituen kalteak salatzea da", gaineratu dute. "Ez erraustegia ezta inposaketa ere onartzen ez dugun gipuzkoarrak askoz gehiago garela erakusteko ardura dugu", gogorarazi dute, "hurrengo 35 urteotan ekonomikoki eta osasun aldetik hipotekatzeko Aldundia garatzen ari den politika inpositiboaren aurrean".


Pertsona bat zendu da Basaurin, kamioi batek harrapatuta

N-634 errepidean gertatu da ezbeharra, eta bide hori itxia du Ertzaintzak. Zer gertatu den ikertzen ari dira.

Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak jakinarazi duenez, gizonezko bat hil da gaur goizean Basaurin, Baskonia zubi inguruan, kamioi batek harrapatuta.

Ezbeharra 07:40 aldera gertatu da. Gizona oinezkoen pasabide batetik errepidea igarotzen ari zela jo du kamioiak, eta hori zer dela-eta gertatu den ikertzen ari da Ertzaintza. Bertan zendu da gizonezkoa.


Fokupeko esperpentoak

Baserritar petoak diruditen bi amona mardul, banku batean eserita. Eskuinekoa biberoia ematen ari zaio haurtxo bati. Ezkerrekoa, makulua altzoan, haurtxoari adi-adi begira dago. Ezkerrago hirugarren amona bat dago, baina ez da argazki honetan ageri, hiru amonen argazkiari argazkia ateratzeko unean Tsipras Greziako lehen ministroa baitago haren aurrean, hitzaldia egiteko txanda zain.

Europar Batasunak eta Greziak Atenasko aireportuan antolatu berri duten esperpentoari dagokio argazkia, jakina. Goi mailako hizlari gehiago ere bazen, Martin Schulz Europako Parlamentuko presidentea guztien buru zela. Horrez gain, bigarren eta hirugarren mailako hizlariak, bakoitzaren jarraigoa eta enparauak, guztira 40 bat lagun. Hizlariek beirazko atril batetik egin zituzten beren mintzaldiak, atzean hiru amonen argazki erraldoia zutela.

Siria eta Irakeko infernuetatik ihesi Greziara iritsitako 30 errefuxiaturi agur esatea zen ekitaldi esperpentiko haren ageriko helburua. Hitzaldien ostean, hizlariak errefuxiatuen haurrak besarkatzen aritu ziren, argazki eta bideo kameren fokupean.

Greziara iritsitako errefuxiatuak milaka baitira, ez da harritzekoa sare sozialetan (eta baita zenbait hedabidetan ere) ekitaldi lotsagarri horren kontrako iritzi zorrotz mordoa plazaratu izana. Tsiprasek berak aitortu zuen «ozeano zabalean tanta bat» baino ez zela 30 errefuxiatuei Luxenburgon bizilekua eskaintzearena, baina horixe zela noski bidea.

Tanta bat izanik ere, hiru aste pasatxo behar izan ditu Europar Batasunak 30 horiena antolatzeko, atera hortik kontuak noizko emango dion ganorazko erantzuna errefuxiatu eta etorkinek osatzen duten ozeanoaren tragediari.

Nik «esperpento» deitu diodan horri «tragikomedia» deitzen zion Angel Errok osteguneko bere zutabean. Errok dioenez, tragediaren osteko generoa izan da beti tragikomedia. Gustatu zitzaidan ekarpena, Angelen zutabeetan beste gauza asko eta asko bezala.

Niri, hala ere, tragikomedia horren baitan dagoen albo tragediara joaten zaizkit begiak eta gogoa. Hots, milaka errefuxiaturen artean kasualitatez (edo nik ezagutzen ez dudan arrazoiren bat dela medio) katastrofetik libratu diren 30 lagun horiengana. Pozik dirudite irudietan, baina ez dute kontzientzian karga makala hartu izango, nik uste.

Antzeko sentipena izan nuen duela aste batzuk, Osama Abdul Mohsen errefuxiatu siriarrarekin eta Zaid haren semearekin. Hungaria eta Serbiako mugan zihoan Abdul, Zaid besotan zeramala, poliziaren ihesi, Petra Laszlo kazetari andreak zangotrabatu eta eraitsi zuenean. Irudi lazgarri haiek berehala barreiatu ziren munduan, eta horri «esker» Madrilen dira gaur egun aita-semeak, familiako gainerako kideak noiz etorriko zain. Bernabeu futbol zelaian ikusi nituen hurrena, irribarretsu, baina irribarre haien ostean ere tragediaren marka ikusten nuen nik, zangotrabatu ez zituztelako salbatu ez zirenen zamak eragindakoa.

Osama eta Zaid, fokupean suertatu izanak salbatu zituen hondamenditik. Atenasko 30ak, berriz, auskalo zer dela eta salbatu izanak ekarri ditu fokupera. Nolanahi ere, tragikomediatik sortutako tragedia baten hasiera sumatzen dut nik, hedabide gehienek happy end gisa aurkeztu dizkiguten bi irudiotan.

Aylan Kurdi, Turkiako hondartza batean hilik agertu zen hiru urteko ume siriarrena, berriz, tragedia, tragikomedia, esperpento eta gainerako genero guztien gaindi dago. Harentzat berandu iritsi ziren fokuak, eta hil ondoren izan duen ospeari salbazio postumoaren usain ustela hartzen diot nik, horrelakorik ez dagoela badakidan arren, edo hain zuzen horrexegatik.