Ia erabatekoa Goierrin eta Tolosaldean

Greba deialdiak Gipuzkoan izan du arrakastarik handiena, baina alde handia egon da herri batzuetatik besteetara, eta sektoreen arabera. Lurraldeko industria alorreko enpresa nagusiek bat egin dute, eta merkataritza gune handietan ere eragina izan du. Bi pikete atxilotu dituzte Donostian

Euskal Herriko gehiengo sindikalak grebara deitzen duenean, Gipuzkoan izan ohi du arrakastarik handiena, eta oraingoan ere hala izan da, baina oso irudi ezberdinak utzi ditu eskualdeen eta sektoreen arabera. Industria alorreko enpresa handietan nabaritu da gehien, baita hiriguneetatik kanpoko merkataritza gune handietan ere. Tailer eta saltoki txikietan, aldiz, ez du horrenbesteko oihartzunik izan, herrien arabera: batzuetan, dendak eta kaleak ere hutsik egon dira; beste batzuetan, ohi baino mugimendu txikiagoa egon arren, normaltasunez zabaldu dituzte ateak.

Grebak Goierrin eta Tolosaldean izan du eragin handiena. Industria ia erabat gelditu da, eta eskualde horietako herrietako denda eta taberna gehienak itxita egon dira. Goierriko lantoki handienen artean hauek egin dute bat: CAF, Indar, Irizar, Ampo, Jaso, Bellota eta GKN-k, besteak beste. Ikastetxe gehienek eta udal batzuek ere ez zuten zerbitzurik eman.

Tolosaldean, ia erabatekoa izan da greba, sektore guztietan. Tolosaldeko industrialde handienean, Apattaerrekan, lantegi gehien-gehienetan egin dute bat; salbuespenen artean dago Voith. Eskualdeko 102 langile batzordek babestu dute greba. Saltoki handi eta txikietan ere ia denek itxi dituzte ateak.

Debagoienean ere erantzun zabala izan du deialdiak, bereziki industrian, merkataritzan eta hezkuntzan. Kooperatiben artean ez da erabatekoa izan: bat egin dute Ulma Contructionek eta Ulma Packagingek, Orklik eta Cikautxok, beteak beste. Ez dute babestu Ulma Forjak, Ulma Architectural Solutionek eta Fagor taldeko hainbatek.

Osasun zerbitzuetan eragin eskasa izan du grebak eskualde horretan. Saltoki handietan, aldiz, handia. Mondragon Unibertsitatean bertan behera utzi dituzte eskolak, baina fakultate guztietako irakasleek ez dute grebarekin bat egin. Erakunde publiko batzuek babestu dute: Bergara eta Arrasateko udalek, adibidez. Gorabeheren artean, piketeek 06:00 aldera Kanpazarreko mendatea itxi dute une batez. Asteazken gauean eraso egin zioten kutxazain bati Arrasaten; Aretxabaletako bati ere egin diote kalte.

Desberdintasunak eskualdeen artean

Lurraldeko argazkia errepikatu egin da Debabarrenean, Urola Kostan, Oiartzualdean eta Behe Bidasoan: greba nabariagoa izan da lantegi eta saltoki handietan, baina ez denetan. Herrietako denda eta ostatuetan ere alde handiak egon dira eskualde batzuen eta besteen artean: Oiartzualdean eta Urola Kostan beste bietan baino gehiago antzeman da.

Pasaiako portuan, berriz, kamioien sartu-irtenean ez da alde handirik nabaritu; bai, ordea, barruko eraikinetan: ia erabatekoa izan da greba. Guardia Zibilak zaindu ditu porturako sarrerak. Garraio publikoetan gutxieneko zerbitzuek normaltasun osoz funtzionatu dute lurraldean. LABeko eta Aitzina gazte antolakundeko hainbat kidek bi orduz eten dute —07:30etik, 09:30era— Lapurdi eta Gipuzkoa lotzen dituen Euskotren linea. Era berean, arratsaldean grebalari batzuek A-15 errepidea itxi dute Hernani eta Andoain artean, eta auto ilara luzeak sortu dira.

Donostian, oso irudi ezberdinak izan dira, auzoen arabera: Egian eta Amara zaharrean nabaritu dira gehien lanuzteak. 27. Industrialdean manifestazio bat egin dute lehen orduetan, eta enpresa gehienek itxi dituzte ateak. Goizak aurrera egin ahala, handituz joan da jarduera. Gorabeheren artean, Ertzaintzak bi pikete atxilotu ditu goizaldean, bi kutxazaini eraso egitea eta hainbat dendaren kanpoaldean grebaren aldeko pintaketak egitea leporatuta; aske geratu dira, karguekin.


Beste maputxe bat Macriren zerrenda beltzean

Rafael Nahuel hil zuen Poliziak Bariloche inguruan, herenegun, Nahuel Huapi parketik maputxeak indarrez ateratzen ari zirela. Protestak izan ziren atzo Argentinan.

Nahuel Huapi parkeko lurrak berreskuratu nahian okupatu zituzten maputxeek ostegunean, baina larunbatean, Argantinako segurtasun indarrak sartu, handik atera, eta tiroz hil zuten Naguel 27 urteko gaztea. Beste hiru maputxe ere zauritu zituzten, horietatik bat larri. Patagoniako eremu osoa hesitu zuten ondoren segurtasun indarrek. Luis Pilquiman maputxeen eremuko buruetako batek esan zuenez, "lurrak hutsarazi zituztenean umeak eta emakumeak zeden bakarrik. Gizonek mendira alde egin zuten. Haiei jarraitu, eta tiroka hasi ziren, ez besterik".

Santiago Maldonado udan desagerrarazi zuten maputxea agurtzeko ekitaldia egiten ari ziren unean bertan gertatu zen Nahuelen heriotza. Joan den ostiralean, Justiziak familiaren esku utzi zuen Maldonadoren gorpua. Esan zutenez, autopsiak baieztatu du itota hil zela, familak ematen duen bertsioa ukatuz. Maldonado udan desagertu zen, eta urriaren 17an agertu zen ibai batean hilotz. 80 egun egin zituen desagerturik. Abuztuaren 1ean Argentinako Jendarmeria Nazionala maputxeen aldeko manifestazio bateko parte hartzaileei jazarri zitzaienean desagertu zen 28 urteko gaztea. Protesta Chubut probintziako Lof Cushamengo landako komunan egin zuten, Facundo Jones Huala preso politiko maputxea aske uzteko eskatzeko, eta Benetton Italiako arropa markak Patagonian erositako lurrak maputxeenak direla aldarrikatzeko.

Ez da berria maputxeen kontrako jazarpena, baina Mauricio Macri presidente denetik, areagotu egin dira maputxeen lurrak husteko ekintzak. "Talde terroristak" daudela-eta segurtasun indarren presentzia nabarmen handitu da Patagonia eremuan. Atzo protesta egin zuten, bai Barilochen eta baita Argentinako beste hainbat hiritan ere, hilketa eta jazarpena salatzeko.


Rita Aldabaldetreku: “Orain partida prestatuko dugu, eta gero jokatu”

Etxealditik Euskaraldira egitasmoa jarri duzue abian. Egoera baliatu nahi izan duzue dinamikarekin jarraitzeko?

Etxealdiko egoera hau gainera etorri zaigu, eta hainbat eta hainbat eragile hasi ziren baliatzen proposamen ezberdinak egiteko; horien artean, hainbat euskara elkartek –Arrasaten, Bergaran, Gasteizen eta Arrigorriagan– euskararen erabileraren inguruan etxean martxan jartzeko proposamenak egin zituzten, eta hori ikusita, pentsatu genuen aukera ona zela Euskaralditik ere zerbait proposatzea Euskal Herrirako. Erabili dugu etxean gauden egoera hau benetan baliatzeko etxeko hizkuntza ohituren inguruan hausnartzeko. Askotan ez gara konturatzen etxekoekin edo gertukoenekin zer hizkuntza ohitura ditugun; horren ezarrita ditugunez, ez gara ohartzen noiz aldatzen dugun erdarara edo euskarara. Beraz, ohitura horiei buruz pentsatzeko izango da, eta aldatu nahi baditugu praktika ezberdinak martxan jartzeko aurrerapausoak.

Bestetik, etxean gauden arren, etxetik egiten ditugun solasaldi horietan ere eragin nahiko genuke. Horiek ere normalean familiarekin edo lagunekin egiten ditugu, Skype bidez edo telefonoz. Baina baita gure egunerokoan dendariekin ere. Edonola ere, batik bat etxeko hizkuntza ohituretan zentratuko gara.

Azken hilabetean areagotu egin dira bideo deiak. Hori ere bada foku bat, ezta?

Foku nagusia etxeetan dago, baina jakitun gara zenbait kasutan mugatua izan daitekeela; nik, esaterako, euskaraz egiten dut etxean, baina beste batek ez du aukera hori, agian. Beraz, ireki nahi izan dugu horietara ere: etxetik birtualki egiten diren pintxo-poteoak edo lagun elkarketak. Aprobetxatu nahi izan dugu jendearekin etxe giroan aldatzen baldin baditugu hizkuntza ohiturak, eta pauso berri batzuk eman, gero berriro kalera ateratzen garenean, errazago izango zaigu ohitura berri hauek praktikatzea. Espero dugu hamabost egun hauetan egingo dugun ariketa honek lagunduko digula udazkenean egingo dugun Euskaraldirako, Ahobizi eta Belarriprest izango garen ariketa sozial masiborako. Esaten dugu orain prestatu egingo dugula partida, eta gero jokatu. Beraz, nahi dugu entrenamendu moduko bat izatea.

Lau fase izango ditu Etxealditik Euskaraldira egitasmoak. Nola antolatu duzue?

Guztia sare sozialen bitartez egingo dugu. Hasteko, atzo ekimenaren xehetasunak aurkezteko bideoa zabaldu genuen kanal ezberdinetatik. Bigarren fase batean, ariketa erraz bat proposatuko dugu etxeko hizkuntza ohituren inguruan hausnartzeko; hau da, pentsatzeko norekin ze hizkuntza erabiltzen dugun jabetzeko eskatuko diegu herritarrei. Hirugarren fasea izango da luzeena, zazpi egunetakoa, eta egunero bideo bat aterako dugu ideia batekin: egunero etxean egingarria den zerbait euskaraz proposatuko dugu, eta horrekin jendearen hizkuntza ohituran eragin nahiko genuke. Azkenik, maiatzaren 3an, egitasmoa amaitzeko, sormenarekin eta bizipena partekatzearekin zerikusia duen zerbait egin nahi dugu.

Jolas moduan antolatu duzue. Jendeak parte har dezan?

Hala da, bai. Udazkeneko Euskaraldiko ariketa sozialak 21 egun iraungo ditu, eta, orduan, norberak konpromiso bat hartuko du Ahobizi edo Belarriprest gisa aritzeko. Oraingo hau, berriz, hamabost egunetako ariketa bat izango da, hizkuntza ohituren ingurukoa. Udazkenera begira prestatze aldera, 24 orduz aritu ordez, hartuko ditugunak dira pilula txikiak edo proposamen txikiak egunerokotasunean egin ahal ditzakegunak, baina ez du suposatuko horrenbesteko konpromisoa. Ez baitugu nahi jendea kargatu! Gainera, ariketa edo praktika hauek ere aukerazkoak dira, nahi dituenak egin ditzake nahi duen orduan. Bi izango dira egun zehatzetan egiteko proposatuko ditugunak, denok batera, Euskal Herri guztian batera egiteak sekulako indarra izango duelako. Baina, orokorrean, beste arintasun bat du, eta jolastea jokatzea baino arinagoa.

Hala ere, jendeari aktiboa izatea eskatu diezue, egitasmo hau beraiena egin dezatela.

Gainera, parte hartzaile guztiak gonbidatuko ditugu guk proposatzen diegun hori egiten baldin badute bueltan partekatzeko. Hain zuzen ere, sare sozialetan herritarren feedback-ak eta erantzunak jaso nahi ditugu. Euskaraldian bezala, herri bakoitzak bere errealitatera ekarriko du egitasmoa. Hala, herritarrak gonbidatu nahi ditugu beraien herrietako batzordeen sare sozialak jarraitzera, tokikotasun horretatik bestelako giro bat sortzeko aukera ere badagoelako.

Era berean, parte hartzaileak balkoietan bereizgarri bat jartzera animatuarazi dituzue.

Euskaraldiaren lehen edizioan ikasi genuen txapa jartzeak jendearen artean halako konplizitate bat sortu zuela. Alde horretatik, oso gauza polita izan zen. Oraingoan ere txapa jantzi dezakegu, baina etxekoek bakarrik ikusten gaituzte. Beraz, ideia horren ildotik, eta txapak sor dezakeen konplizitate hori lortzeko, balkoietan eta leihoetan Euskaraldiko logoak dituen moduko puntuak jartzera gonbidatu nahi ditugu Etxealditik Euskaraldirarekin bat egiten dutenak.


"Otsoaren hatsa" film laburraren emanaldia eta hitzaldia

Irailaren 23an, ostiralean, arratsaldeko 8etan, Goikoganeko lubakietan grabatutako eta Gerra Zibilean girotutako film laburra ikusteko aukera izango dugu Gizarte-Etxeko areto nagusian.

Pelikula ikusi eta gero, hitzaldi-solasaldia egingo da bi gonbidatu berezirekin: lan honen zuzendari eta gidoilaria den Juan Angel Lekandarekin eta Ahaztuak elkarteko kide batekin.


Desagerturik zeuden lau argazkilariak Gaddafiren armadaren eskuetan daude

Astelehenetik desagertuta zeuden lau argazkilariak -Manu Brabo espainiarra, James Fowley eta Claire Morgane estatubatuarrak eta Anton el Harmmel hegoafrikarra- euren eskuetan daudela aitortu du gaur eta gaur Muammar Gaddafiren erregimenak. Aurki askatuko dituztela jakinarazi dute ere, Human Rght Watchseko bozeramaile Peter Brouckaertek eskutik.


Milaka pertsonak eskatu dute Bilbon euskal presoak Euskal Herriratzeko

Espainiako eta Frantziako gobernuen "mendekuzko" politikak salatu dituzte, eta Kolonbia aipatu dute eredutzat manifestazio deitzaileek.

Amnistiaren norabidean, preso eta iheslariak etxera lelopean, 12:30ean abiatu da martxa, eta Moiua plazatik udaletxerako bidea egin du. Bertan, Oihana Garmendia eta Liher Aretxabaleta preso ohiek agiri bat irakurri dute, Kolonbiako eta Euskal Herriko bake prozesuak alderatuz. Ildo horretan, "mendekuz" jokatzea egotzi diete Espainiako eta Frantziako estatuei. "Kolonbiako kasuak frogatzen du borondatea dagoenean eta bideak abiatzen direnean badagoela benetako bake eta konponbidera heltzerik".

Preso ohiek egin zuten manifestaziorako deialdia, eta preso ohiak joan dira manifestazio buru ere. "Euskal presoak etxera" izan da aldarrikapen nagusia ibilbide guztian zehar, baina "zain dago ama, zain aita" abestuz egin ditu manifestazioak azken metroak. Eri diren presoei ere aipamen berezia egin diete ekitaldian, eta txalo jo du jendeak Gaizka Sopelana iheslariaren kasua gogoratu dutenean —egunotan gaixotasun larri bat tratatzen ari da Gurutzetako ospitalean—.

Manifestazioan izan dira, besteak beste, Jasone Agirre EH Bilduko Bizkaiko zerredaburua, Jone Goirizelaia eta Laura Mintegi zerrendakideak eta Tasio Erkizia ezker abertzaleko kidea.


Memorian gordetzeko modukoa

Luis Gardek jaso du euskal literaturaren Euskadi saria, 'Ehiztariaren isilaldia' lanagatik. Xabier Olarraren Ulises-ek lortu du itzulpenarena. Azaroaren 17an emango dituzte sariak, Donostian

Sakonean galtzen den pasabide bat dakar azalean Luis Garderen Ehiztariaren isilaldia eleberriak (Pamiela). Iruñerriko Ezkaba mendian zutik dirauen garai bateko gotorleku eta kartzelarena da irudia. Eta balio lezake irudiak metafora gisara, korridore hori itzaletan nola, hala doalako galduz ere memoria denbora igaro ahala. 1938ko maiatzean, kartzelatik ihes egin zuten 800 bat presok, baina hiruk baino ez zuten lortu Ipar Euskal Herrirako muga igarotzea. Gainerakoak, edo berriro atxilotu, edo mendi magalean bertan tirokatu zituzten. Ehizatu. Gertakari hori eraman du Gardek bere lehen eleberrira, orduko ahotsak gaurkoekin nahastuz. Genero eta ikuspegi ezberdinetako piezak lotu ditu horretarako, eta hain justu, ahalegin hori aitortu dio Euskadi sarien epaimahaiak, 2016ko euskal literaturaren saria hari emanda: «Egilea beraren antza duen narratzaile-ikerlearen eskutik helarazten zaigu [kontakizuna] eta geruza ezberdineko narrazio multipolarren egitura hartzen du, collage aberatsa sortuz, garai, leku, pertsonaia eta gertakari ezberdinen ekarpenez».

Zazpi sailetan banatzen ditu Eusko Jaurlaritzak Euskadi literatur sariak, eta hiru falta ziren iragartzeko. Atzo eman zituen hiru garaileen izenak Joxean Muñoz Kultura sailburuordeak, Donostian. Euskarazko literatur itzulpengintzan, Xabier Olarrak irabazi du saria, James Joyceren Ulises ezaguna euskaratzeko egindako lanagatik. Gaztelerazko literaturaren atalean, azkenik, Gabriela Ibarraren El Comensal eleberriak jaso du epaimahaiaren aitortza. 18.000 euro jasoko dituzte hiru sarituek; Gardek eta Ibarrak, gainera, 4.000 euro gehiago ere hartuko dituzte, saritutako lana beste hizkuntza batean argitaratuko balitz.

Bi planotan bereizia dago Garderen eleberria. Batetik, 1938an kokatutakoan, Ezkabako bi iheslarien ibileren berri ematen du autoreak. Bigarrenean, gaur egungoan, orduko gertakariak ikertzen ari den narratzailea mintzo da. Halako batean, kapitulu ilun horren atzean egondako senide baten berri izango du ikerlari horrek, eta hor sortuko da talka, atzoko agerraldian Gardek berak azaldu zuenez: «Hasiko da bere buruari galdezka, zein izan zitezkeen senide haren motibazioak halako sarraski batean parte hartzeko. Bere arbaso horrek bedeinkatu bazuen halako zerbait, agian berak ere bedeinkatu ditu beste sarraski edo biolentzia batzuk, edo isildu da. Hortik sortzen da memoria etikoaren kontu hori».

Izan ere, nabarmendu du Gardek kezkatzen duela memoriaren gaiak, baina ohartarazi du ez dela berea memoria historiko ariketa bat, memoriazkoa baizik, izenondorik gabe. Eta gogoratu du indarkeriarekin dutela zerikusia memoria saio askok: «Agian ez orain 80 urtekoa bezain basatia, baina bortizkeria beti dago presente gizartean. Uste dut batek egin behar dizkiola bere buruari galdera horiek, horren aurrean zer jarrera hartzen duen».

Berak, bederen, egin du galdera, eta hari ezberdinak elkar lotuz ondu du eleberri saritua. Emaitza, epaimahaiaren arabera, «liburu aberatsa da, sakona eta gogorra, irakurlearen kontzientzia astintzen duen urruneko sarraski lazgarrien memoria etiko hurbila».

Besteak beste, Anjel Lertxundiren Zu, Itxaro Bordaren Ultimes déchets eta Koldo Izagirreren Lorea Gernika, andrazko bat lanekin lehiatu da Garderen obra. Ramon Saizarbitoriaren Lili eta biok iaz argitaratu zuten ere, baina lehiatik kanpo utzi dute, Euskadi sarien oinarrien arabera, ezin baita berriro lehiatu azken hiru deialdietan saritutako idazle bat. Saizarbitoriak 2013an irabazi zuen saria, Martutene-rekin.

Minaren aurkako laborategi

Euskal itzulpengintzaren mugarritzat aurkeztu zen iaz Ulises (Igela), eta hura berretsi du orain Euskadi sariak. Xabier Olarrak James Joycen klasikoa euskaratu izana goratu du epaimahaiak, eta txalotu du kalitatea: «Obra hau euskaraz edonola ematea ere, ez zen dema makala, baina auzo-erdaretako bertsioak berdintzen eta inoiz gainditzen dituen egokitasun miragarri batez emana datorkigu itzulpen honetan».

Hiru urte eman zituen Olarrak Joyceren maisulana itzultzen, baina, dioenez, agian «orain 30 urte hasitako itzulpenetan ere bilatu beharko da [Ulises] egin ahal izatearen esplikazioa». Eta paralelismo batekin jantzi du arrazoia: «Zenbat kostatzen zaio Himalayan mendizale bati mendi bat igotzea? Agian hiru aste, baina hara igo aurretik igual 25 urte aurretik egon da entrenatzen».

Epaimahaiak ebatzi duenez, «literatura-kanoneko ale gailenetariko bat du euskal irakurleak eskura, bikain ondu eta aurkeztua». Eta han eta hemen aitortua da Ulises obraren ekarpena. Baina ez zuen obraz mintzatu nahi izan atzo Olarrak. Alferrik litzateke, haren ustez. «Obra zer den argitzeko beharko nituzke lau, zortzi edo hamabi ordu, eta, hala ere, ez nuke lortuko inork irakurtzean ikusiko lukeenik urrutitik ere adieraztea. Ulises zer den jakin nahi duenak Ulises irakurri behar du».

Heriotzaz bete du Gabriela Ibarrak bere lehen nobela, El comensal (Caballo de Troya), eta lan horrek eman dio Euskadi saria. Javier Ibarra aitona, besteak beste Francorekin matxinatua, enpresaburua eta 1963tik 1969ra Bilboko alkate izan zena, ETApm-k hil zuen, 1977an. Ama, gaixotasun batek, 2011n. Bi kasuak lotu eta nobelatu ditu Ibarrak, eta «hurbileko gertakizun dramatikoei buruz idazterakoan egileak erakusten duen kontentzioa» nabarmendu du epaimahaiak.

Indarkeria dario Ibarraren lanari, Garderenari bezalaxe. Eta, hain justu, aurten saritutako lanetan biolentziak duen presentzia nabarmendu zuen atzo Joxean Muñozek. Azaldu zuenez, «biolentziak sortutako oinazea lantzeko laborategia» izan daiteke literatura. Eta horregatik bere mezua: «Literatura, ez bakarrik ederra, beharrezkoa da, eta momentu honetan bereziki»


Andoaingo gudua gertatu zenetik 175 urte beteko dira ostiral honetan

1837ko irailaren 14an gudu ikaragarria eman zen Andoaingo kaleetan barrena eta eskualdean; ostiral honetan beteko dira 175 urte.

1837ko irailaren 14an, 500 hildako inguru utzi zuen gudu ikaragarria eman zen Andoaingo kaleetan barrena eta eskualdean, eta ostiral honetan beteko dira, hain zuzen ere, 175 urte.

Lehenengo gerra karlistaren laugarren urtea aurrera zihoala gertatu zen borroka, O’Donell jeneralak zuzentzen zituen gudaroste liberalen eta Uranga jeneralak zuzentzen zituen gudaroste karlisten artean.

Aipatu 500 hildakoez gain, Andoaingo herrian txikizio handia izan zen, 65 baserritik gora erre baitzituzten aurreko eta ondorengo egunetan. Baina txikizioa erabatekoa izan zen Urnieta herrian, zeina guztiz suntsituta gelditu baitzen, bost etxe eta eliza izan ezik ez zen onik ezer atera, horietan ere kalte nabarmenak izan ziren arren.

Irailaren 14an izan zen karlista eta liberalen arteko borroka nagusia, Andoaingo kaleetan eta inguruetan, eta gaur egun ezinezko iruditzen zaigun arren, 11.000 gizon inguruk parte hartu zuen borroka haietan. O’Donell jeneral liberalak 7.500 gizon inguru ekarri zituen egun gutxi batzuk lehenago Andoainera, Donostia eta Astigarraga aldetik karlisten aurkako erasoa eginda. Gudaroste liberalean, Espainiako soldaduekin batera Erresuma Batuko soldaduak ere baziren (ingelesak, irlandarrak, eskoziarrak...) bertatik gudaroste txiki bat bidali baitzuten Isabel IIaren alde borroka egitera, eta jadanik asko itzulita zeuden arren Erresuma Batura, brigada bat Donostian eta Hernanin geratua zen. Gudaroste liberalaren erasoak karlistak ezustean harrapaturik, Andoainera irailaren 8an iritsi zen, baina bere bidean aurrera egin ahala, Urnietako Lategi eta Goiburu auzotan eta Andoaingo Buruntza eta Leizotz aldean baserri ugari lapurtu, erre eta suntsitu zuten –denetara 140 bat– eta bertako herritarrek ihesari eman zioten karlisten lerroen atzean babesa hartuz Andoainen Oria ibaiaz bestaldera. Liberalak Andoainera iritsi eta herri osoan barrena zabaldu ziren, kanpaleku nagusia Goikoplazan kokatuz.

Karlistek une hartan Euskal Herrian zuten kapitain gorena Uranga jenerala zen, eta liberalak Oria eta Leitzaran ibaietaraino iritsi zirela jakin orduko, Nafarro inguruan une hartan har zitzakeen bi batailoi hartu –gudaroste karlista nagusia Espainia aldera joana baitzen borroka egitera Karlos erregea bera buru– eta Andoain aldera etorri zen, Gipuzkoan zeuden indar karlistekin –lau bat batailoi– bat egiteko. Andoain eta inguruak ikuskatu ondoren, karlistek lehenik eta behin jakin ahal izan zuten bere indarrak halako bi zirela Andoainen zeuden liberalak, artilleriaz ongi hornituak, eta herriaren goi aldean baitzeuden oso zaila izango zela Oria eta Leitzaran gurutzatu eta haiei gaina hartzea.

Baina Andoaingo plaza galtzea asko galtzea zen karlistentzat eta buruzagi militarrek kosta ahala kosta liberalen kontrako erasoa jotzea erabaki zuten, kopuruz karlistak erdiak izan arren eta artilleriaz ez hain oparo hornituak. Kontraerasoa jotzeko egun berezia aukeratu zuten: irailaren 14a, Gurutze Santua goratzeko eguna, elizaren egutegiak maiatzaren 3an Gurutze Santu eguna ospatzen duen bezalaxe, irailaren 14an Gurutze Santua “goratzeko” eguna ospatzen baitu. Karlistek erasoa jotzeko abantailarik batere ez zutenez, erasoan liberalak engainatzen ahalegintzera deliberatu ziren, horretarako amarru hauxe prestatuz: egunsentiak argitu ahala Sorabillan eta Goiburuko Itsaso baserrian zuten artilleria sutan jartzearekin batera, karlistek bost konpainia bidali zituzten Oria ibaia Lasarte inguruan zeharkatuz, Buruntzan gora Azkorte eta Otsotegin barrena Andoain aldera sartzeko. O’Donellek eraso nagusia handik etorriko zelako susmoa hartu zuen eta bere indar nagusiak harantz bidali zituen lehen eraso hari aurre egitera. Baina Goiburun barrena jaitsita, karlistek bigarren erasoa egin zuten Leitzaran ibaia zeharkatuz Unanibia inguruan eta Atxularretik joz, eta oraingoan O’Donell-ek Gerona Errejimenduko infanteria bidali zuen karlisten erasoa eustea, baita haiek atzera eginaraztea lortu ere. Bien bitartean, herriaren erdigunean, Zumean, soldadu irlandarrek Gurutze Santuaren zubia eta inguruak zaintzen zituzten. Leitzaranen karlistak Atxular aldera bota ondoren, ordea, O’Donellek, inork garbi ez dakielarik zergatik, hain suhar borroka egin zuen Geronako Errejimendua tokiz aldatu eta Buruntza aldera bidali zuen, haren ordez Printzesaren errejimendukoak kokatuz Leitzaranen.

Eraso nagusia Gurutze Santuan

Aldaketa hori ikusita, Urangak, Leitzarandik bigarren eraso bat egin eta, aldi berean, Zumean barrena erasorik zailena egitea agindu zuen, Gurutze Santuaren zubia eta Oria ibaia zeharkatuz. Gurutze Santuaren zubiko erasoan Gipuzkoako 5. batailoiak parte hartu zuen, txapeltxuriena, karlistek zuten gudarosterik zaildu eta gogorrena, eta haiei aurre egiteaz lehen lerroan irlandarrak arduratu ziren. Bortxa handiz txapeltxuriak zubian aurrera egin eta borroka bete-betean zeudela, irlandarrak Leitzaran aldetik Printzesaren Errejimenduko soldatu liberalak ihes larrian zetozela jabetu ziren, zein baino zein bizkorrago, karlistek bigarren erasoan lan handirik gabe horien lerroak hautsi ondoren. Soldadu liberalak ihesi eta beraiek zubian buruz buruko borrokan berea galduta ikusirik, irlandarrak atzera egiten hasi ziren, Kale Nagusian barrena, karlistek gero eta gogorrago oldartzen zitzaizkielarik.

Behin karlistek zubia igarota, ez zegoen haiek geldituko zituenik eta, azkenean, irlandarrak korrika arinean hasi ziren karlistek tiroz eta baionetaz atzetik xaxatzen zituzten bitartean. Goikoplaza aldera jo zuten, bidean ziren eskoziarrek ere ezer gutxi egin ahal izan zuten karlisten oldarraldiari aurre egiteko, eta liberalen artean ihesa orokorra egin zen. Karlistek baina ez zuten aurrera egin bakarrik; atzetik, suminduta, aurreko egunetako erasoan baserria guztiz galdu zuen herritar ugari zuten mendeku eske, eta horiek ere Goikoplaza aldera egin zuten, bidean ahal zuten neurrian borrokan parte hartuz.

Goikoplazan sarraskia

Goikoplazan, soldadu irlandar, eskoziar eta ingeles mordoxkak San Martin elizaren babesera jo zuen, bertan bizitza salbatuko zutelakoan. Baina babeslekua segada bihurtu zitzaien, bertatik ateraraztearekin batera, karlistek eta aurreko egunetan onen-onenean bere ondasun guztiak galdu zituzten herritar askok bertan baionetaz, igitaiez edo aizkoraz jo eta hil baitzituzten, berealdiko triskantza eraginez. O’Donell jeneralak berak ere gorriak ikusi omen zituen Andoaindik ihes egiteko garaian, zaldia galdu zuen eta baita bere jeneral txanoa edo biadarrekoa. Aski ezaguna da Andoainen zera dioen herri-ustea: hainbestekoa isuri omen zen Goikoplazan, odolak Kaletxikin behera O’Donellen biadarrekoa eraman zuela.

Bien bitartean, bere burua harrapaturik ikusi ez zuten liberalek, espainolek eta atzerritarrek, Hernani aldera ihes egiteko ahaleginean karlistak gainean zituzten, eta haien eskuetan erortzeko zorian ziren. Ez zen halakorik gertatu, Urnieta inguruan zelatan zebilen zalditeria ingelesak –txikia baina borroka gaitasun eta eskarmentu handikoa- liberalen ihesaldia babesteko eraso egin zuelako eta baita karlistak eustea lortu ere. Onik edo zauriturik atera ziren liberalak, O’Donell barne, Hernaniko harresien atzean aurkitu zuten babesa, Andoain inguruan hildako ugari eta hainbat soldadu preso utziz. Preso horietako gehienak Tolosako bidean fusilatu zituzten ondoren. Bada esaten duenik Andoainen bertan hildakoak (600) Txitxarrain baserriaren atzeko belaze edo paduratxoan lurperatu zituztela –geroztik, trenbidea egiteko ezpondaren ehunka tona lur eta harrik desagertarazia–. Liberalek, 500 gizon inguru galtzeaz gain, Goikoplazan antolaturik zuten kanpaleku osoa galdu zuten, elikagai eta hornigai kopurua handia, errifleak, munizioa... Garaipen handia izan zen irailaren 14koa Uranga jeneralarentzat eta Karlismoarentzat, baina Andoaingo herriak galera ikaragarriak izan zituen, guztiak ere gerra luze horretan fronteko lehen lerroa hainbat urtez izateak sortutako nahigabe, miseria eta pobreziari gehitu beharrekoak.

Urnieta herria birrinduta

Urnietarentzat, baina, okerrena ez zen egun horretan gertatu. Hernanira bildurik eta galera nabarmenaren aurrean minduta oso, irailaren 14an bertan liberalek eraso berria jo zuten Andoaingo lerro karlisten aurka; ez zuten, baina, haiek haustea lortu. Borrokaldiko joan-etorrietan, ordea, amorrazioak jota, Urnieta suntsitu egin zuten, esan bezala, bost etxe eta eliza baino ez zuten utzi, eta ez osorik. Bertakoek jasan behar izan zutenaz ez dago bertsoren bat eta herri-kondairaren bat baino informazio handiagorik. Hernani eta Andoain artean Urnieta inoren menpe ez geratu izanak gerran zehar, aurrerago, eraso berririk jasan behar izatea ekarri zion. Herria, jakina, ia hutsik gelditu zen eta bizkortzeko aukerarik gabe urte askoan.

Zergatik gerra hura?

Lehenengo gerra karlistak sei urtez iraun zuen, 1833tik 1839ra bitartean eta izan diren anker eta gupidagabeenetakotzat jotzen da. Fernando VII erregea hil ondoren piztu zen Espainian, haren ordezko Karlos bere anaia errege nahi zutenen eta Isabel bere alaba erregina jarri zutenen artean. Hil aurretik Fernando VIIak Lege Salikoa indarrik gabe utzi zuen, lege horrek galarazten baitzien emakumeei erregina izatea. Baina Espainiako indarrik atzerakoienek ez zuten indargabetze hori eta Isabel erregina izan zedin onartzen eta gerra piztu zen. Hego Euskal Herriko lurraldeak –hiriburu nagusiak izan ezik– Karlosen alde atera ziren elizaren eragin nabarmenpean, haren koroapean ikusten baitzituzten ziurrago babesturik ordurako arriskuan ziren euskal foruak eta, zer esanik ez, fede katolikoa eta bere bizitza eta gizarte ikuspegia. Izan ere, Karlos erregegaiarentzat lau probintziak gotorleku nagusi izan ziren gerra amaitu bitartean. Andoain herria, gaur orri hauetara ekarri dugun guduaz gain, gerra hartako gorabehera askoren giltzarri izan zen. Urnietak, berriz, behin eta berriro bere burua zoritxarreko ikusi behar izan zuen. Bergarako besarkadak eman zion amaiera Gerrari neurri handi batean, baina zauriak inondik inora itxi gabe. Andoainek eta Urnietak XIX mende osoa behar izan zuten berriro ere poliki-poliki herri-giroa eta bizibidea suspertzeko.

Ikerketak eta oroimena

Zalantzarik ez da 1837ko irailaren 14ko gertakari haiek eta hurrengo egunetakoak bai Andoain bai Urnietaren historian gertakari nagusi direla, oroimenean bizirik gorde beharrekoak, asko baita haietatik ikasi beharrekoa. Azken urteetan bi izan dira gertakari haien gaineko azterketa egin duten ikerlari andoaindarrak: lehenik, Karmele Otaegi historialariak 1990. urtean Leyçaur 1 zenbakian argitara emandako La primera guerra carlista en Andoain izenburuko ikerketa aipatu behar dugu, Andoain herriaren egoeraren berri ematen diguna gudua gertatu aurretik eta ondoren, baita horrek herrian utzi zituen galera eta ondorioak ere. Hain zuzen ere, Otaegiren lan hori izan zen gertakari horiek herritarrei oroitarazi eta biziberritu beharra piztu zuena zenbait herritarrengan. Orain lau urte, berriz, Joxeba Salbadorrek liburua eman zuen argitara Andoaingo paperak bilduman, herrian bi gerra karlistek izandako ondorioez, Sorabilla, karlistaldien hondamendiaren lekuko izenburupean. Azkenik, Larramendi Bazkunak berak iaz gazteleraz liburua argitara eman zuen La batalla de Andoain izenburupean, bi aditu militarrek idatzitakoa egun horretako gertakariei eta, bereziki, bi gudarosteen osaketari buruz. Aurten, berriz, Larramendi Bazkunak Lekukotzak izeneko bere bilduman bi zenbaki berezi argitaratuko ditu Andoaingo guduari buruzkoak.

Andoaingo gudua, 1837 ekimena

Esan bezala, azken urteetan Andoaingo gudua, 1837 izeneko ekimena gauzatzen ahalegindu da Andoaingo hainbat kultur, kirol eta gizarte elkarte eta taldek osaturiko batzordea. Ekimen horren lehen helburua, aurten, hain zuzen ere ostiral edo larunbat honetan, gudu haren oroitzapena biziberritzeko herri antzerki eta erakustaldia antolatzea zen, baina, azkenik horren antolakuntza atzeratzea erabaki dute, batetik, egoera ekonomikoak lanak prestatzeko diru-iturri ia gehienak agorturik utzi dituelako eta, bestetik, kosta egiten ari zaielako behar besteko jendea inguratzea herri ekimen hau txukun eta egoki gauzatu ahal izateko.

Nolanahi ere ez dute etsi eta udazken honetan ekimena 2013an modu batean ala bestean antolatu ahal izateko lanak bizkortzen ahaleginduko dira. Egitasmoaren arabera, herri-ekimenak bi zati izango ditu: batetik, biziberritzea Gurutze Santuaren zubian bertan eta Kale-Nagusian gora izan ziren borrokaldiak garai hartako bertsoen laguntzaz, eta, bestetik, jarraian Goikoplazan gertakari horiek antzeztuz erakustaldia egitea. Horretarako, baina, antolatzaileek herritarren parte hartze zabala behar dute eta, hori suspertzeko, hainbat ekintza burutuko dute urtean zehar. Dagoeneko, Iñaki Gozalo, Wentxi marrazkilariak eginiko logotipoa esku artean dute, baita Juan Luis Landa marrazkilariak eginiko lau marrazki eder, horietako hiru orri hauetan argitaratuak.


[Galeria] Azoka itsasora eraman dute Hondarribian

Produktu mordoa erosteko aukera dago bihar bitarte.

Atzotik bihar bitarte, Hondarribiako kirol kaian, Itsas Market azoka egiten ari dira. Euskadiko Kirol Portuak eta Brandari proiektuen elkarlaneko fruitua itsasotik gertu eraman dute. Azokak, helburu bezala, itsasoari lotutako aisialdi jasangarria,artea, tokiko kontsumoa eta genero berdintasuna sustatzea du. Horretarako, hamaika postu ipini dituzte, bertako milaka produkturekin.

Gaur, 11:00etan zabaldu dituzte azokaren ateak. 12:00etan, eskulan tailerra egin dute. 18:00etan berriz ere, Itsasoko hondakinak birziklatzen tailerraz gozatzeko aukera izan dute hondarribiarrek. 20:00etan, Stil River taldeak musika saioa eskainiko du. Ondorengoa da, biharko egitaraua:

Hilak 9, igandea

11.00etan, Itsas Market hasiera.

12.00etan, aurpegi margoketa: Itsas pertsonaiak.

18.00etan, eskulan tailerra: Irlatxoa.

18.00etatik 21.00etara, Bör Bör Irrati DJ saioa.


Fran Garate da PPren Durangoko alkategaia

PPk Durangorako zerrendaren berri eman du Santa Anan egindako ekitaldian. Zortzi legealditan zerrendaburu izandako Juan Jose Gastañazatorre hirugarren postuan joango da.

Santa Anako arkuaren alboan egindako ekitaldian, Fran Garatek adierazi du hauteskundeetarako gogotsu daudela PPko kideak. "Aurpegi berriak" dakartzatela nabarmendu du: "Batzuek esperientziaz betetako motxila daukate, eta beste batzuok ilusioz betetakoa". Banketxeko langilea da Garate, eta lehenengo aldiz aurkeztuko da hauteskundeetara. Bigarren postuan Josune Lopez kokatu dute, irakasle ohia izandakoa. Gastañazatorre hirugarren joango da; aurreko legealdian zinegotzi bi lortu zituen alderdiak, eta beraz, botoen gorabeherek erabakiko dute udalean sartzen den edo ez. Gaur egun zinegotzi ere baden Adrián Castro laugarren dago zerrendan.

PPko zerrendaburuak esan du krisi sasoian lana sustatzea izan behar dela lehentasuna, eta enpresa zein komertzioei laguntasuna eman behar zaiela. Durangorako proposamenekin jarraituz, gizarte laguntza zabaltzea eta herriko kirol zein kultur elkarteak laguntzea gura du. Gainera, tren geltoki zaharreko lurrak urbanizatzea beharrezko ikusten du, eta turismoa indartzea ere bai.


Allerruko Euken Gallego garaile Ataun Aiako txirrindulari proban

Txirrindulari kadeteentzako Ataun Aiako III. Proban Euken Gallego (Allerru) izan zen irabazlea, atzo arratsaldean, Ataunen. 1:11:40 orduan bukatu zuen lasterketa. Aia auzoan hasi eta bukatu zen, 54 kilometrokoa. Lazkaora bi joan-etorri egin zituzten. Bigarren, Aitzol Odriozola (Atracc. Sanz) sartu zen, 3 segundora; eta hirugarren Mikel Sarasola, 5era.

Aian hasi eta bukatu zen lasterketa, eta Lazkaora bi joan-etorri egin zituzten, Kaxetan biratuta./Gipuzkoako Txirrindulari Elkargoa

Ataun Aiako III. Proba. Sailkapena (PDFa)


Gurutze Gorriak dio Nigeriako atentatu oldean hildakoak 121 direla dagoeneko

Boko Haram taldeak hainbat eraso burutu zituen Kano hirian, bonbaz eta tiroz, eta bere gain hartu ditu.

Gurutze Gorriak FranceTV telebistari jakinarazi dionez, atzo Kano hirian (Nigeria) izan zen atentatu oldean hildakoak 121 dira dagoeneko. Boko Haram talde islamistak burutu ditu erasoak, bonbaz eta tiroz. Talde hori bera da abenduaren 25ean eliza baten aurkako erasoan 44 lagun hil zituena. Orduan egin zuen bezala, atzo atentatuak burutu eta berehala bere gain hartu zituen telefono dei batean.

Hildakoen artean segurtasun indarretako kideak eta zibilak daude. Nigeriako Gobernuak etxeratzeko agindua eman du hurrengo 24 orduetan. Boko Haramek esan du atzokoa dela euren taldeko zenbait preso askatzeko ezezkoaren aurrean euren erantzuna.


Frontenisean, zein baino zein, gaur

Gazte Txokoak antolatuta, Frontenis Txapelketa izango da gaur, Hernaniko gazteentzat.


Marilyn

Atzo arratsaldean, etxera heldu eta Marilyn Monroe aurkitu nuen egongelan. Dokumental batean izan zen, Frantzian egina, La2 kanalak emanda. Irudi haiek ikusi eta trumilka etorri zitzaizkidan Marilyn lehendabizi ikusi nueneko flashak.

Hamar urte inguru nituen, eta ohean nengoen gaisorik, biriketan zerbait nuela. Hilabete eta erdi egin nuen horrela, eta, astean behin amak ¡Hola! aldizkaria ekartzen zuen etxera, beste komiki batzuekin batera: Pumby, Hazañas bélicas, El Capitán Trueno, etab.

Irentsi egiten nituen denak, ¡Hola! barne. Eta han ikusi nuen lehen aldiz Marilyn Monroe. Hasieratik eman zidan atentzioa emakume hark: haren bular oparoak, haren irribarre herabetasunik bakoa eta begirada samurra. Urte batzuk geroago, eta bera hilda zegoela, berriro mirestu nuen Con faldas y a lo loco eta beste film batzuetan.

Mende erdi luze joan da harrezkero, eta oraindik ere emakume liluragarria iruditzen zait, nahiz eta jakin bere bizitza pertsonala gurutzebide gogorra izan zela.


Kurtzebarriko ikasleek publizitatearekin lotuta egindako proposamenei erantzun die Udalak

Aretxabaletako alkatea Kurtzebarri ikastetxeko ikasleekin batu da gaur, martitzena, Agenda 21 dela-eta: ekainean, publizitatearekin lotutako hainbat proposamen egin zizkioten neska-mutikoek Udalari eta gaur jakin dute hartutako erabakien berri.

Agenda 21en barruan, publizitatearen gaia jorratu zuten Kurtzebarri ikastetxeko neska-mutikoek joan den ikasturtean. Herriko egoera aztertu ostean, proposamen batzuk egin zizkioten Udalari. Adierazpen libreko guneekin lotuta, esaterako, oraindik ere horietatik kanpo publizitate asko jartzeko ohitura handia dagoela ondorioztatu zuten eta hori zuzentzeko neurrien gainean galdetu zioten Udalari. Zalantzak eragiten zizkien, baita ere, udaletxean egiten duten paperaren erabilerak eta, horrekin lotuta, alkateak jakinarazi die eguneroko zereginetarako paper birziklatua erabiltzen dutela eta paper mota hori enplegatzen dutela hilean behin argitaratzen duten Arratabe udal aldizkaria ateratzeko ere; egutegi eta egitarauetan, aldiz, paper arrunta erabiltzen dutela azaldu die, argazkiak kalitate onekoak izango direla bermatzeko. Postontzietan jasotzen dugun publizitate kopurua ere ez zaie oharkabean pasa eta Publizitaterik ez lelodun itsaskin gehiago eskatu dituzte; Udalak zituenak agortuta daude eta dagoeneko eskatu ditu gehiago Mankomunitatean.

Ekitate gabezia

Inaxio Garrok interesgarritzat jo du ikasleek egindako lana eta txikiak badira ere egin dituzten eskakizunak oso zentzuzkoak direla gaineratu du. Alkatea gustura geratu da, hartutako erabakiekin ikasleak konforme eta aseta geratu direlakoan. Publizitatearen gaia jorratuta, 2009-2010 ikasturtean 'Ekitate gabezia' landuko dute.


Apiterapiari buruzko hitzaldia 19:00etan Potxoenean, Erle Egunerako gozatzen hasteko

Gaian aditu den Miguel Angel Jimenezekin hitzaldia antolatu dute Erle Lagunak taldekoek ostiral honetarako (azaroak 22) 19:00etan Potxoenean.

Urteko hitzordu gozoena ate joka dugu; 21. Erle Eguna. Erle Lagunak taldeak azaroaren 24ko astebururako egitaraua osatua du jada. Apiterapiari buruzko hitzaldiak abiaraziko ditu ospakizunak. Eta gozo-gozo datorren festa egun nagusia hilaren 24an.

Girotzen hasteko hitzaldia gaur:

21. ERLE EGUNA

Azaroak 22, ostirala

19:00 Hitzaldia Potxoenean: “Apiterapia: Erletik sortutako produktuen onurak” hitzaldia. Hizlaria: Miguel Angel Jimenez.

Azaroak 24, igandea

09:00-10:00 Ezti eta gozogintza bilketa.

11:00-14:00 Erakusketa (erleak, eztia, ontziratzeko prozesua...), postuetako salmenta, marrazki erakusketa, bideoak Sutegin. Euskal Herriko XXI. Ezti lehiaketa eta gozogintza lehiaketa.

13:30 Erleek beraiek ekarritako sari-banaketa: Ezti Lehiaketako irabazleak/Gozogintzako irabazleak/ Marrazki erakusketa. Ezti desberdinen dastaketa

Antolatzailea: Erle Lagunak.


Euskal Errepublikaren aldeko Bilboko manifestaziorako autobusa antolatu du Zumaiako EH Bilduk

Abenduaren 6an, Espainiar Konstituzioaren aurrean Euskal Errepublika aldarrikatzeko manifestazioa egingo da Bilbon, 12:00etan. Bertara joateko autobusa antolatu du Zumaiako EH Bilduk. Dagoeneko izena eman daiteke Alkartetxean eta Inpernupen.


Jokatzekotan, jaitsiera eta guzti

Arraun munduan zipriztinak harro ibili ziren aurreko astean, berez argitara atera behar ez zen proposamen bat jendartera zabaldu zenean. Zarauzko Arraun Elkartearena zen eskaera, Traineruen Kluben Elkarteko klubek zuzendaritzarekin harremanetan jartzeko duten barneko bideetatik egina, eta bertan eskatzen zen aurtengo Eusko Label ligan, jokatzen bada, jaitsierarik ez egotea, pandemiaren egoerak zortearen aldagaiari ohi baino indar handiagoa emango diola iritzita. Hau da, talderen bati egokitzen bazaio arraunlari batzuek edo multzo handi batek positibo ematea COVID-19arekin, ezingo litzateke lehiatu behar bezala arraunlari horiek gabe, eta arrisku handia luke mailaz jaisteko, adibidez. Hortik doa zarauztarren proposamena, eta KAE 1 ligatik igoerarik ez egotea ere eskatu dute.

Orain, TKEko hamabi klubek erabaki beharko dute proposamena eztabaidatu edo ez, eta, baiezkoa ematen badiote eztabaidari, onartu edo ez bozkatu beharko dute, maiatzaren 30eko batzarrean. Hori da prozedura, baina ia ziurtzat jo daiteke Zarautzen proposamenak ez duela bide luzea egingo.

Borja Rodrigo TKEko presidenteak esandakoa argigarria da alde horretatik: «Errespetatzen ditut proposamen guztiak, eta klubek erabakiko dute zer egin, baina presidente moduan hitz eginda, eta garbi utzita erabakia klubena dela, nahiago dut lehiaketa ohiko bidetik joatea. Uretan izaten bada Eusko Label liga uda honetan, jatorrizko moduan edo horren oso antzekoa den molde batean izango da, jaitsierekin, igoerekin, sarekin eta abarrekin. Bestela, lehiaketaren eta TKEren itxura kaltetuko litzateke, eta alferrik izango litzateke hainbat eragile lehiaketa jokatu ahal izateko egiten ari diren ahalegina».

BERRIAk jakin duenez, Zarautzen eskaria gustuko duten klubak badira, eta haietako bat saiatu zen proposamen horrekin eta beste batzuekin eskaera bateratu bat aurkezten TKEn, baina ez zuen lortu adostasunik eskaera guztietan. Azkenean, Zarautzek egin zuen bere kabuz eskaria.

Erreportajea osorik irakurtzeko. Berria.eus


Binakako Txapelketa: Patxi Ruizen ordez, Alexis Apraiz Tolosan

Bizkarrean arazoak ditu Lizarrakoak eta ezin izango du hurrengo asteleheneko partida jokatu.


Despopulazioari balazta, ekonomia eraldatzailearen bidez

Herri eta bailara ugari basamortu bihurtzen ari da Euskal Herrian. Lan eta zerbitzurik gabe, egungo merkatuak bazterturiko eremuotan nola bizi? Egoera hori irauli nahi du Udalbiltzak, eta horretarako, logika lehiakorretik at, pertsonak erdigunean jartzen dituen ekonomia eraldatzaileko proiektuak bultzatuko ditu.

Anbiziotsua da oso Udalbiltzaren egitasmoa, aurrean daukagun larrialdiaren parekoa, hain zuzen. Despopulazioa. Azken urteetan gero eta maizago entzuten ari garen hitza, beste hainbat lurralde arazoren sorburu eta ondorioa da. Euskal Herriko udal eta hautetsiak biltzen dituen erakundeak, ekonomia eraldatzailearen bidez jarri nahi dio balazta eremu zabaletan biztanleria galerak ekarritako egoera larriari, eta proiektuak bultzatu eta diruz lagunduko ditu herri horietan. Hauspotu, herriak bizituz izeneko programan bidaide izango ditu OlatuKoop sarea eta Koop57 finantza etikoen erakundea.

Udalbiltza ez da hutsetik hasi ordea, lehenago ere Zuberoan eta Pirinioetan martxan jarri ditu antzekoak –Pirinioan lan eta bizi ekimena kasu– eta horien arrakasta ikusita eman du oraingo urratsa: “Pirinioetako ekimena baliagarria zela ikusi eta eskualde gehiagotara zabaltzea ondo legokeela pentsatu genuen”, azaldu digu Jabi Asurmendi Udalbiltzako lehendakariak. Horretarako baina, aurretik Gaindegiari ikerketa bat agindu zioten hiru adierazle zehatzen inguruan: despopulazioa, langabezia tasa eta zerbitzuen eskuragarritasuna.

“Irri” bat Euskal Herriaren mapan

Emaitza horiek eskuan hasi ziren lanean: “Eskualde batzuetan datuak bereziki kezkagarriak ziren eta horiek aukeratu genituen proiektuak lantzeko”. Pirinioen bi aldeak, Nafarroa erdialdea, Arabako zati handi bat eta Enkarterriak lehenetsi dituzte. Izan ere, Euskal Herriko mapa hartuz gero (ikusi beheko mapa), zirkulu erdi edo irri baten traza osatzen du eremu zabal horrek, baina Gaindegiaren datuek ez dute baikortasunerako biderik ematen.

Adibidez, Erronkari eta Zaraitzu ibarretan biztanleriak %15,5 egin du behera hamar urtean, Arabako mendialdean %8,3, Zuberoan %4,5… Langabezia tasa baxua da, baina populazioaren zahartzeak eraginda, eta horrek areagotu egiten ditu oinarrizko zerbitzuak urrun edukitzearen kalteak: herri gehienetan osasun zentroak 20 kilometrotara dituzte adinekoek, eta eskola gertukoenak berriz 10 kilometrotara daude.

Ondorioa argia da: zenbat eta urrunago eduki zerbitzuak eta aktibitate laborala, orduan eta biztanleria galera handiagoa jasaten dute herriek. Hori kontuan edukita, Gaindegiak osaturiko “eskualde kritikoen rankingean”, aipatu irri horretako guztiak goiko postuetan daude.

Asurmendi Arakaldoko alkatea da, Aiaraldean dagoen 160 biztanleko herria, eta ondo ezagutzen ditu gabezia horiek: “Dendarik ez dago eta erosketak egiteko edo beste edozein zerbitzu jasotzeko herritik irten behar duzu. Askotan garraio pribatua hartzea beste erremediorik ez dago, baina kasuistika ezberdinak ditugu: gidatzen ez duten pertsonak, zailtasunak dituztenak, haurrak... Alde egiteko arrazoia izan liteke”.

"Produktuak eta zerbitzuak herritarren beharrak asetzeko sortu behar dira, eta ez alderantziz”

Jabi Asurmendi

Udalbiltzako lehendakaria

Laguntza tekniko eta ekonomikoa

Merkatuek bazterrean utzitako herrietan logika merkantilistak ez du balio zerbitzuak herritarren eskura jartzeko garaian. Horregatik jo du Udalbiltzak ekonomia eraldatzailera, “guztiz” partekatzen dituelako bere balioak: “Produktuak eta zerbitzuak herritarren beharrak asetzeko sortu behar dira, eta ez alderantziz”, dio Asurmendik

Hauspotu programan formazio saioak antolatu dituzte hainbat herritan OlatuKoopeko kideek gidatuta, eta eredu izan daitezkeen proiektuak ezagutzeko aukera dute bertaratuek, batez ere agroekologia, zaintza eta etxebizitzaren ingurukoak, arlo horiek bultzatu nahi baitituzte. Babes tekniko horren barruan, programan parte-hartzen dutenek bidelaguntza ere izango dute euren proiektua aurrera ateratzeko. Leire Udabe Zarauzko Lakari kooperatibako eta OlatuKoopeko kidea aritu da saio horietan hizlari: “Guretzat aukera izugarria da ekonomia sozial eraldatzailea sustatzeko”.

Programaren beste ardatza ekonomikoa da. Koop57ren bitartekaritzari esker, diru-funtsa osatu dute proiektuak finantza etiko eta solidarioan oinarrituriko mikrokredituen bidez laguntzeko.

Oraingoz Garesen, Argantzunen, Galozen eta Agoitzen egin dituzte saioak, eta beste bi geratzen zaizkie lehen fasea amaitzeko, bata Balmasedan eta bestea Izuran. Horrez gain, batzar orokor bat ere egingo dute hausnarketa eta ideia orokorragoak partekatzeko. Antolatzaileak kontent dira erantzunarekin, 70 pertsona inguru bildu baitiuzte oraingoz; herrietako beharrak kontuan hartzen dituen formazioa eskaini eta tokian bertan sorturiko proiektuak bultzatzean datza giltza, euren ustez: “Oso sentsazio onarekin ari gara geratzen, ikusten ari garelako toki bakoitzean badaudela proiektuak”, azaldu du Koop57ko Gorka Juliok.

Herritarren inplikazioa funtsezko

“Herritik jaiotako proiektuak” izango direla argi du Asurmendik, tokiko eragile eta elkarteekin lan handia egin baitute eskualde bakoitzeko kezkak eta beharrak identifikatzeko. Zentzu horretan, ez du zalantzarik, ordainetan, herritarrek konpromisoa eta inplikazioa erakutsiko dutela horiekiko, bai gertutasunagatik, bai ikuspuntu ekologiko batetik jasangarriagoak izango direlako eta baita ahalegina eskertzeko ere: “Nik militantzia bezala ikusten dut: zer gutxiago herriko sugarra bizirik mantentzeko egindako lanari erantzutea baino”.

Nolanahi ere, kulturalki aldaketa handia beharko dela badakite, esaterako jabetza pribatuak duen estatus ukiezinari dagokionean: “Kontsumo eta jabetza eredu batzuk dauzkagu barneratuta, kontziente izan gabe horrek guztiak nora eramaten gaituen”. Etxebizitzaren arloa izan liteke adibide bat, hainbeste etxe huts dauden tokian, nola liteke etxebizitza arazo izatea? Hain zuzen, Agoitzen otsailaren 28an egindako formazio saioan etxebizitza komunitarioko esperientzien berri eman zuten.

Donostian aurkeztu zuten ekimena urtarrilaren 27an. Irudian, Gorka Julio (Koop57), Jabi Asurmendi (Udalbiltza) eta Leire Udabe (OlatuKoop). (arg: Foku / Juan Carlos Ruiz)

Lurra bera ere faktore garrantzitsua da, lehen sektoreari hain loturik dauden bailaretan. Norbanakoek bezala udalek ere badute ardurarik terrenoen lagapenean. Asurmendik Ipar Euskal Herriko Lurzaindiaren proiektua nabarmendu du, formazioa eta ustiapenen jarraipena lehenesten baititu jabetzaren aurretik.

Despopulazioa denon arazoa da

Urruneko eskualdeek bizirik irautea ez da soilik hango biztanleen ardurapean dagoen borroka. Despopulazioa eta, ondorioz, lurraldearen desertifikazioa, denon arazoa da, hirietan bizi direnena ere bai.

Merkatuek bazterrean utzitako herrietan logika merkantilistak ez du balio. Horregatik jo du Udalbiltzak ekonomia eraldatzailera

Lurralde oreka mantentzea zein garrantzitsua den erakusten digu datu batek: Nafarroako eskualde mailako herri historiko eta garrantzitsuak, Tafalla edo Lizarra kasu, biztanleak galtzen hasi dira, Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioak txosten batean jakinarazi duenez. Domino fitxen tankeran erortzeko arriskua dute herri koskorrek ere, CaixaBank bera kezkatzeraino –Nafarroako Kutxa irentsi zuen bankua, ez ahaztu irakurle–: “Inguruko herrietan ez badago biztanlerik, hauen merkataritza, aisialdi eta osasun eskaintzek ez dute zentzurik eta desagertu egingo dira”.

Ikuspegi ekonomizista hutsetik haragokoa da auzia, ordea. Izan ere, herri txikiekin batera naturari loturiko kultura eta bizimoduak bazterrean uzten baditugu, larrialdi klimatikoarekin gainean ditugun erronkei aurre egiteko jakintza oso bat ere galduko dugu: “Ikusi besterik ez dago, adibidez, auzolana zein inportantea izan den. Despopulazioak hori guztia galtzea ere badakar atzetik”, dio Udalbiltzako lehendakariak.

Urbizidio edo ekozidio antzeko horiek gertatu ez daitezen –herrien eta naturaren suntsiketa–, pertsona erdigunean jarriko duten lurralde bizigarriak behar ditugu. Hauspotu norabide horretan doa, eta Udabek laburbildu duen moduan, erakutsi nahi du “posible dela Euskal Herriko txoko ezberdinetan lan egin eta nork bere bizi proiektua eraikitzea”. Posible dela irri egitea, alegia.


Indartuz doan ekinaldi kaleidoskopikoa

Zezenketen aurkako sentsibilizazioak zenbait elkartetan batu du jendea, borroka era ezberdinetan; hainbatek erasoen bidea ere hautatu dute berriki. Presio politikoan eta mobilizazioan sakondu nahi dute denek.

Animalien kontrako tratu txarrei buruzko sentsibilizazioa azkar zabaldu da, animaliak babesteko arauak baino asko azkarrago». Conchi Reyerok, Zezenketen Aurkako eta Animalien Aldeko Bizkaiko Elkarteko kideak, testuinguru horretan kokatu du zezenketen aurkako mugimenduaren oraina. Horrek askotariko elkarteen sorrera ekarri du: begirada berriak. Aldarri bat partekatzen dute guztiek: zezenketak amaitu beharra. Batzuentzat, hori da azken helburua. Beste batzuentzat, antiespezistentzat kasurako, borroka zabalago baten parte da. Mobilizazioekin batera, Iruñean Animalien Askapenerako Fronteak bi ekintza zuzen —bat lehengo astean, aurrekoa ekainean— egin ditu zezenketekin lotutako espazioen kontra. Izan ere, sentsibilizazioa zabaldu ahala, borroka hamaika errealitatetara egokitu da, hiriburuetatik herri txikietara, gora doan ekinaldiari izaera kaleidoskopikoa eskainiz.

Erronkak tokian tokiko errealitateetara egokituz doazela azaldu dute zezenketen aurkako hainbat elkartek. Oro har, ordea, bi lan ildo nagusi aipatu dituzte eragile gehienek: mobilizazioak, eta presio politikoa. Azken horren kasuan, elkarte gehienek jomugan jarri dituzten udalen zezenketei ematen dizkieten laguntzak. Ordea, esan bezala, bi bide horiek tokiaren ezaugarrietara egokitu behar direla onartu dute. Bilbon, Reyeroren iritziz, zezen plaza kudeatzeko kontratuaren amaieran jarri behar da arreta. Donostian, Juan Mari Beldarrain Eguzkiko kideak, indarra zezen plazaren erabilerari buruzko galdeketan jarri behar dela uste du.

Reyerok zein Beldarrainek gogora ekarri dute zezenketen aurkako iritzia «oso sustraituta» dagoela gizartean. Iritzi hori presio politikoa egiteko balia daitekeela argi dute.

Indarrak batzearen balioa

Mobilizazioei dagokionez, indarrek batzearen balioa goratu dute elkarte gehienek. Maialen Sagues Askekintzako kideak Donostiako kasua hartu du adibiderako. Aurten, Donostia Antitaurinoa Orain taldeak, Eguzkik eta Askekintzak bat egin dute zezenketen aurka. «Hiru kolektibo gara, ikuspuntu ezberdinekin, baina hirurok zezenketak kendu nahi ditugu Donostian». Ildo bateratua badute ere, Saguesek gogorarazi du Askekintza saiatzen dela ezagutarazten bere borroka are epe luzeragora begirakoa dela: espezismoa amaitu nahi dute.

Zezenketen aurkako borrokak testuingurura lotuta jaio dira, azken urteetan. Deba (Gipuzkoa) da horren adibide. Ohitura zezenzale handiko herria da, baina, hirugarren urtez elkarretaratzea egin dute hainbat kidek zezen plazaren kanpoaldean. Protestan parte hartu zutenetako bat da Oihana Esnaola; azaldu du helburu dutela plazako sufrimenduaren gainean hausnarketa abiaraztea, «aldaketa sortzen hasteko».

Borroka modu bakoitza baloratzea bainoago, eragile gehienek hausnartu dute bakoitzak aukeratzen duela bere bidea helburua erdiesteko. Horren harira, helburua gero eta gertuago dagoela uste du Reyerok. «Zezenketen amaiera gertu ikusten dugu, oso gertu: gehienez bost urteko epean-edo».


Gizonezko baten hilotza atera dute Ibaizabal ibaitik, Usansolon

Gizonezko baten gorpua da, eta Auzitegiko Institutu Anatomikora eraman dute. Bestalde, Ertzaintzak ikerketa hasi du horren ingurukoak argitzeko.

Larrialdi Zerbitzuek gizonezko baten gorpua atera dute igande iluntzean Ibaizabal ibaitik, Usansolon, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera berri eman duenez.

Segurtasun Sailak EiTBri kontatukoaren arabera, 20:30-21:00 aldera herritar batek Ertzaintza ohartarazi du Ibaizabal ibaian gorpu bat zegoela.

Suhiltzaileak eta Ertzaintzaren agenteak bertaratu dira berehala, eta uretatik atera dute.

Ez zuen dokumentaziorik aldean, eta gorpua Auzitegiko Institutu Anatomikora eraman dute, autopsia egitera.

Ertzaintzak ikerketa abiatu du heriotzaren nondik norakoak argitzeko.


«Hitzak falta zaizkigu eskerrak emateko»

Berria egunkariaren alde jendetza bildu zen atzo Hernaniko Kaxkoan, eta antolatzaileak oso pozik ziren emaitzarekin. Azaldu ezin izan zutenek badute aukera aportazioa egiteko: 656 795 530.

«dena ondo joan da. Hitza eman zuten guztiak etorri dira, eta nabaria izan da jendeak Berria egunkariaren premia ekonomikoa ikusi duela. Hitzak falta zaizkigu eskerrak emateko». Berriaren aldeko festaren antolatzaileak oso pozik ziren, atzoko ekitaldiaren ondoren. 35 taldetik gora, eta ehundaka herritar ibili ziren kalean gora eta behera, buelta sinbolikoa ematen, buelta bakoitzean laguntza ekonomikoa eman zuten. Pintxoak prestatzen eta serbitzen ere Hernaniko talde eta boluntarioak ibili ziren. Atzoko festara azaltzerik izan ez zutenek eta laguntza eman nahi dutenek telefono zenbaki honetara deitu dezakete: 656 795 530.


Sei domina eskuratu ditu BATek Gipuzkoako Txapelketa Absolutuan

Bidasoa Atletiko Taldeko (BAT) kirolariek Gipuzkoako Txapelketa Absolutua jokatu dute asteburu honetan Donostiako (Gipuzkoa) Anoeta belodromoan, emaitza onekin gainera. Eskualdeko 51 atleta lehiatu dira, eta guztira, sei domina ekarri dituzte Bidasora.

Pertikako saltoan heldu dira albiste onenak. Izan ere, BATeko hiru neskek lehen, bigarren eta hirugarren postua eskuratu dute, hau da, podiuma eurena izan da.

Irune Muguruza eta Malen Orduña izan dira urrezko domina eskuratzen bakarrak. Muguruzak (400 metro leunetan) 57”69-ko markarekin eskuratu du domina, eta Malen Orduñak aldiz (pertikako saltoan), 3.67 metroko markarekin.

BATen asteburuko zilarrezko domina bakarra Paula Añorgak eskuratu du (pertikako saltoan), 3.37 metroko markarekin. Gainerako dominak brontzezkoak izan dira, honako kirolariek eskuratuta: Laia Olaskoagak 60 metro leunak 7.90 segundotan zeharkatu ditu; Malen De La Fuentek pertikako saltoan 3.22-ko marka egin du eta Ane Zabalak 1.500 metroak 4.43.44ean zeharkatu ditu, bere errekor pertsonal berria ezarriz.


Emozioak politikan

Politika modernoan nagusitu den ohiko ikuspegian egintza politikotik baztertu beharreko osagaitzat jo dira emozioak. Gaur egun, oraindik ere oso arruntak dira emozioen agerpen publikoa eta politikoa gutxiesten dituzten diskurtsoak, bereziki botere kokapenetatik egindakoak. Emozioak eta arrazionaltasuna bateraezinak direlako ideia izaten da halakoetan hunkipenaren aurkako argudiorik erabiliena. Ildo horretan, emozioen txertatze politikoaren ondoriotzat hartzen da egintza politikoaren beraren zilegitasun eza. Hartara, emozioen presentziaren salaketa arerio politikoaren jardueraren aurkako jaurtigai arruntenetakoa izaten da, sentipenek (nahitasunek, adiskidetasunek eta elkartasunek, nahiz beldurrek, uste txarrek eta haserreek) politika egiteko modu egokia, alegia, arrazionala, desitxuratzen dutelakoan.

Emozioen ustezko agindupean jokatzen duten aktore politikoen arbuioaren adibide ugari daukagu gure testuinguru politikoan, esaterako gure artean oso ezagunak diren espainiar patriotismo errepublikarraren paradigmaren izenean egindako diskurtsoena. Diskurtso horiek komunikazioaren eta eztabaida arrazionalaren gune gisa irudikatzen dute patriotismoa, eta, aldi berean, oinarrizko eztabaida demokratiko arrazionala burutzeko ahalmena ukatzen diote osagai «identitario eta sentimentaletan» oinarrituriko nazionalismoari. Sinesgaitza badirudi ere, behin eta berriro egiten dugu topo diskurtso mota horrekin, oraintsu ere Madrilgo erreferentziazko prentsan Kataluniako iraileko hauteskundeen harira. Baina, arbuioak arbuio, bestelako adibideak ere baditugu, erakusten digutenak botere politikoari ez zaiola inondik ere arrotza emozioen kudeaketa, eta hortik lortutako etekin politikoa. Esaterako, Parisko atentatuen ostean frantziar herritarrak ikusi ditugu, hunkiturik, La Marseillaise kaleetan ozenki kantatzen, eta denbora berean estatu agintariak herritar horien askatasuna mugatzen duten neurri politikoak abian jartzen, ziurgabetasunak edo beldurrak jotako gehiengoaren onespen nabarmenarekin.

Ilustrazioaren irakurketa kamutsetik datorren pentsamendu politiko modernoan indar handiz gailendu da arrazoiaren eta emozioaren arteko oposizio baztertzailea, egia jakina izatera iritsi arte eguneroko politikagintzan ez ezik mundu akademikoan ere. Dikotomia horretatik abiatuta, logika politikoa ikuspegi hiper-arrazionalistaren arabera eraiki da, hainbesteraino non, emozioen, grinen eta sentimenduen kanporaketa egin nahi izan den esparru politikoan, bihotzaldiei loturiko guztia pribatizatu asmoz. Hala, gure ingurune sozialeko esparru politiko «legitimoan» banakoen ordezkaritza interes arrazional indibidual edo kolektiboetatik eratorrita baino ez da ulertu, demokrazia adostasun arrazionalaren eta argumenturik onenaren inguruan irudikatu da (eta ez gatazkaren inguruan), eta nazionalismoa «patriotismo zibikoaren» itxurapean besterik ez da onartu ahal izan.

Emozioen bazterketa horrek esparru politikoan egindako esklusio askoren berri ematen digu historia modernoan. Batetik, emakumeena. Bada, grinak eta afektuak emakumezkoaren ustezko ontologiari egotzi zaizkionez, arrazoia eta gaitasun politikoa, baita herritartasuna eta boterearen kudeaketa ere, emozioen menderapena gara dezakeen gizonezkoaren gaitasun esklusibo izan dira luzaroan. Bestetik, langile eta talde sozial menderatuena. Izan ere, Mendebaldeko historia garaikidean erreboltek eta matxinadek nahiz mugimendu sozialek bultzatutako aldaketa ahaleginek jokabide sozialki desbideratuaren estigma jaso dute eskuarki, eta masen demagogiaren, arrazionaltasun ezaren eta kontrol faltaren adierazpen gisa interpretatu dira. Halatan, erabaki politiko zuzenak hartzeko ezgaitzat jo dira egintza horien subjektuak, eta zentzugabekeriatzat haien jarduna, behin baino gehiagotan.

Arian-arian, arrazoiaren mesedetan emozioen errealitatea ezkutatu duen politika modernoaren ikuspegi hegemonikoak zuzenbidearen, irizpide tekno-ekonomikoen eta kudeaketaren erreinu bilakatu nahi izan du esparru politikoa, eta mozorro estrategiko hutsez jantzi bertan aritzen diren aktore politikoak. Horrela, politika itxura humanoa galduz joan da, herritarren itxaropen eta nahietatik urrunduz. Ikuspegi horren aurkako erreakzio gisa, gaur egun gero eta onartuago dago teoria politikoaren ildo berrietan emozioak ezin direla ezabatu pertsonen jardueraren emaitza diren egitate sozial nahiz politikoetatik. Psikologia sozialak, filosofiak nahiz neurozientziek adierazten digutenez, emozioak eta kognizioak ez dute elkar baztertzen. Aitzitik, emozio nahiz kogniziozko alderdiak, biak ala biak agertzen dira, ezinbestean loturik, edozein jarduera sozialetan. Baita politikagintzan ere. Bada, beldurrek eta mesfidantza sentimenduek erabaki politikoak baldintzatzen dituzte. Eta mobilizazioa eta parte hartze politikoa ezin dira emoziorik gabe ulertu. Ezta proiektu eta identitateen arteko gatazkak ere. Emoziorik ezean ez dago enpatiarik, eta enpatia barik ezin liteke eraiki partekaturiko ideologiarik ez identitate kolektiborik. Emoziorik gabe ez dago sumindurarik ez errukirik ankerkeriaren aurrean, eta horiexek dira moralaren eta justiziaren oinarrietako batzuk. Engaiamendu politikoak zentzua hartzen du elkartasunari, konfiantzari eta afektuari esker, baita bidegabekeriak eragindako amorruari esker ere. Eta menderatzea bera ezin da azaldu eta ulertu menderatuaren emoziozko atxikimenduarekin ez bada.

Espainiako Gorteetarako azken hauteskunde kanpainan emozioek politikagintzan duten garrantzia deskubritu dute, harriduraz, analista eta politikari batzuek. Benetan, inoiz baino agerikoago azaldu da emozioak erakartzeko lehia politikoa. Agian, aspaldian ez bezala, Espainiako agertoki politikoan aurreikusita zeuden aldaketaren aldeko baldintzek ilusioak (eta beldurrak) piztu dituztelako lehenago itzalita zeuden toki askotan, eta hautesleriaren hainbat taldetan aurrez garatuta zeuden haserrea, ezinegona eta pozik eza bideratzen jakin dutelako indar politiko batzuek. Agian «politika berriaren» eraginez, komunikazio estrategiek modu kontzienteagoan baliatu dituztelako emozio horiek, eta lidergo berriek jendearen bihotzerako bidea nabarmen bilatu dutelako, hedabideetan eta sare sozialetan. Eta, testuinguru horretan, Euskal Herriko esparru politikoan proiektu politiko batzuetan orain arte metatuta zegoen emoziozko energia gehitu ez ezik galdu eta beste aukera politiko batzuetara tokiz aldatu daitekeela ere ikusi da, aldaketarako hautematen diren aukerak nora, hara bidera daitezkeela askoren gogoak eta itxaropenak, ondasun emozionalen merkatuan.


Hamalau parte-hartzaile izango dira bihar Errezilgo II. Sagardo Txapelketan

Aurten bigarren aldiz ospatuko dute Errezilgo Sagardo Txapelketa. Gaztetandik Kultur Elkarteak antolatu du, eta bihar egingo dute, Errezilgo pilotalekuan, 19:30ean hasita. 22:00ak arte iraungo du gutxi gorabehera, antolatzaileek jakinarazi dutenez.

Aurtengo txapelketan Errezilgo hamalau baserritarren sagardoek hartuko dute parte, eta sagardoaren arloan adituak diren hiru pertsona ibiliko dira epaile lanetan.

Epaileek ez ezik, Errezilgo herritarrek eta bertaratzen direnek ere izango dute aukera txapelketa honetan parte hartzen duten upategietako sagardoa dastatzeko. Iosu Galarraga da Gaztetandik Kultur Elkarteko lehendakaria, eta berak azaldu du 10 euroko sarrera ordainduta, sagardoa eta elkarteak prestatutako pintxoak dastatzeko aukera izango dutela: «Hainbat eratako pintxoak egongo dira: tortillarekin eta txorizoarekin egindakoak, besteak beste, baita irasagarra eta gazta ere». Sarrerak ekitaldiaren hasieran erosi ahalko dira.

Aurten irailean

Elkarteak azpimarratu du Errezilgo baserri askotan segitzen dutela sagardoa ezkoizten: «Herritar horien lana jendeaurrean ezagutzera emateko aukera ezin hobea dela uste dugu, eta horregatik antolatu dugu txapelketa hau». Txapelketako epaileak hiru izango dira, bi azpeitiar eta errezildar bat: «Hainbat herritako sagardo txapelketetan epaile lanak egiten dituztenak dira».

Irabazleak txapela eta garaikurra jasoko ditu sari moduan. Dena dela, txapelketan parte hartzen duten baserritar guztiei zerbait ordainduko zaiela azaldu du elkarteko lehendakariak.

Aurtengo berezitasun bakarra txapelketaren data izan da. Izan ere, iaz, Errezilgo Sagardo Txapelketa udaberrian antolatu zuten. Honen arrazoia sagardoa botilaratzeko denbora izan da: «Udaberrian antolatzea azkarregi da sagardoa dastatu ahal izateko. Hasieran, uda partean antolatzea pentsatu genuen, baina azkenean txapelketa hil honetan izatea pentsatu dugu», argitu du Galarragak.

Iazko txapelketari dagokionez, Galarragak balorazio «positiboa» egin du: «Iazkoa, txapelketaren aurreneko urtea izanda, oso ondo joan zen. Jendea gustura geratu zen, eta gu ere bai». Iazko txapelketak 17 parte-hartzaile izan zituen, eta 250-300 herritar hurbildu ziren lehiaketa ikusi eta sagardoa dastatzera.

Jarraitzeko asmoz

Jendeak ondo erantzuten jarraitzen badu urtero txapelketa hau antolatzeko asmoa dutela adierazi du Galarragak. Hala ere, erabaki bat hartzeko oraindik oso goiz dela iritzi dio: «Aurtengoa antolatzen dugun bigarren sagardo txapelketa da, eta egitasmoa sendotzeko itxaropena daukagu».

Txapelketa Gaztetandik Kultur Elkarteak antolatu du, eta inguruko jendea ere ibili da laguntzen. Elkarlanean ari direla azaldu du Galarragak: «Sagardoa dastatzeko eta pintxoak prestatzeko lanak elkarren artean egiten ari gara».

Errezilgo II. Sagardo Txapelketako antolatzaileek ekitaldian parte hartzera animatu dituzte bai herritarrak, bai inguruko jendea, eta bihar herriko pilotalekuraino gerturatzera gonbidatu dituzte.


Zigilu propioa sortu dute arte txikietako ontzi mutrikuarrek lehorreratutako arraina bereizteko

Ondarroa 12 milia eta Bizilur elkarteak elkarlanean, eta Mutrikuko Udalaren laguntzarekin eta Daniel eta Nina Carasso Fundazioaren babesarekin abian jarri duten Itsasoiko egitasmoaren baitako lehen ekimenari esker, herriko arrantzaleek porturatutako produktua herrian dauden hiru arrandegietan hasiko dira saltzen. Bultzatzaileek gaur [apirilak 14] eman dute ezagutzera kanpaina berria, Mutrikun artisau arrantzari buruz antolatu diren jardunaldien barruan.

Eguneko Artiasu Arrantza markarekin merkaturatzen hasi dira arrainak, eta produktuaren ondoan jarrita egongo den zigilu batek bereiziko ditu besteengandik. Bultzatzaileek uste dute produktuari balio erantsia emango diola saltzerako orduan. “Ikur hori eramango dute Papardo eta Otero ontziek harrapatutako arrainek, kontsumitzaileari adierazteko zein den herriko arte txikietako ontziek harrapatutako arraina. Arrandegira goazenean beraz, begiratu dezagun, egunean herriko artisau arrantzaleek zer ekarri duten. Ezagutu ditzagun garaian garaiko gure espezieak, eta eman diezaiegun duten balioa”, agertu du Leo Belaustegi Ondarroa 12 milia elkarteko kideak.

Kanpaina berria abian ipini duen lehen herria da Mutriku. Kontsumitzaileei zuzendutako lehen kanpaina bertan abian jartzearen zergatia ere azaldu du Ondarroa 12 milia elkarteko kideak. “Herri honetan, Euskal kostaldeko beste hainbat portuetan bezala, luzea izan da arrantzarekin izandako harremana. Ikusi besterik ez dago, gaur egun artisau arrantzan dabiltzan bi ontzi besterik ez direla geratzen. Herri honetako adibidea, Euskal kostaldeko portuetan dugunaren islada besterik ez da, gauza bera gertatu delako edo gertatzear dagoelako”.

Mutrikuko Perras eta Gotzon arrandegiko arduradunak, Leo Belaustegi Ondarroa 12 miliako kidearekin eta Aitor Itza Mutrikuko zinegotziarekin batera, ‘Eguneko Artisasu Arrantza’ zigiluaren aurkezpenean. Argazkia: Mutrikuko Udala.

Hurrengo pausoa Itsasoiko egitasmoa Euskal Herriko kostaldeko beste herri batzuetara zabaltzea izango da. “Ekimena 2021 eta 2022 urteetan gauzatuko da. Arrantzarekin eta, bereziki, artisau arrantzaren sektorearekin lotura duten edo izan duten herrietan kokatuko da”.

Itsasoiko egitasmoari esker, herri eragile, herritar, eta ahal dela, erakundeeen laguntzarekin batera, tokian-tokian definituko diren hainbat ekimen lantzeko asmoa dute. “Batetik, sentsibilizaziorako materialak sortuko dira, eguneko artisau arrantzatik datorren arraina ezagutzeko eta bere kontsumoa bultzatzeko. Bestetik, sektoreko eragileekin parte hatzea bilatuko da: udalarena, kofradiena, arrantzaleena, arrandegiena, kontsumo taldeena, arrantza eskolena, gizarte eragileena… Guztiekin hitz egitera goaz proiektu honen azken helburua lortzeko; hau da, artisau arrantzaren alde egin daitezkeen tokian tokiko ekimenak martxan jartzeko”.

Artisau arrantzari buruzko jardunaldiak bihar [apirilak 15], 19:00etatik aurrera, Zabiel kultur etxeko hitzaldi aretoan emango diren bi solasaldiekin amaituko dira. Hitzaldietara bertaratu ezin dutenek Mutrikuko Udala Youtube kanaletik ere ikusi ahal izango dituzte.


Udalbiltzaren aldeko ekimenaren egun eta ordu berean "terrorismoaren biktimak" omenduko ditu Getxoko Udalak

Udalbiltzako 22 hautetsi auziperatuei babesa emateko asmoz, Getxoko Bai Udalbiltzari Babes Taldeak elkarretaratzea deitu zuen larunbat honetarako, goizeko 12etan, Algortako Kasino plazan. Egun berean eta ordu berean, baina, "terrorismoaren biktimak" omentzera deitu du gaur Getxoko Udalak. Pasa den ekainaren 25eko Udalbatzan, Udal Gobernua duen EAJk ekimena eta haien arteko distantzia erakutsi zuen, beste leku batzuetan babestu duen testuari abstentzioa emanez. Gaur tokiko erakundeak jakinarazi duenez, udaletxean eta San Inazio plazan egingo den ekitaldi instituzionalean, "Getxon izandako atentatu terroristen ondorioz edo Getxoko auzokideen kontrako atentatuen ondorioz izandako hildakoak" omenduko dituzte. Biktimak 18 dira gaur zabaldutako prentsa oharraren arabera eta 15 "Getxoberri" udal aldizkariari kasu eginez gero. Iaz, ordea, 16 ziren omenaldia jasotzekoak. Dena den, larunbatean hildakoen senideei lore eskaintza egingo die Udalak, Julia Irazustabarrena artistari enkargatutako Guztion Etxea izeneko eskulturaren ondoan. 53.671,20 euro gastatu dute arte lan horretan. Argazkian, Udalbiltzaren alde Algortan egindako elkarretaratze bat.

Biktimen senitartekoak gonbidatuta izan diren errekonozimendu ekitaldi hori egitea aho batez adostu zuten udal ordezkapena duten alderdi politiko guztiek eta horrekin, Imanol Landak bere alkate karguaz jabetu zenean hartu zuen konpromisoa beteko du, Getxoko Udal Prentsa Bulegoak nabarmendu duenez.

"Ekitaldiarekin aurrerapauso bat emango dugu udalerri bezala terrorismoaren biktimekiko geneukan zor historikoa garbitzeko", adierazi du Imanol Landak. Alkateak erantzun sozial, instituzional eta politikaren errealitatean oinarritutako autokritika mezua ere igorri nahi du. Izan ere, kasu batzuetan bai, baina beste gehiegitan ez, errealitate hori ez da biktimen familiei bizitzea tokatu zitzaien egoera dramatiko eta larrien mailatara egon. "Handia da, beraz, urte guzti hauetan biktimek eta senideek pilatu duten errekonozimendu defizita. Dudarik gabe gure herriak duen zor historikoa da eta hori ordaintzen joan behar eta nahi dugu" gehitu du Imanol Landak. "Irekitako bideak Gerra Zibilaren eta frankismoaren biktimei eskaini beharreko omenaldiarekin jarraipena eduki beharko du, Udaleko indar politiko guztiek ere adostu dutena" amaitu du alkateak.

Instituzio-ekitaldia

Terrorismoaren biktimen omenezko instituzio-ekitaldia 12etan hasiko da Getxoko Udaletxeko batzar aretoan senideen harrerarekin. Oroimenezko ekitaldi laburraren ondoren, lore eskaintza izango da Julia Irazustabarrenaren Guztion Etxea izeneko eskulturaren ondoan, San Inazio plazan.


Pintxo solidarioak, Ekuadorreko kideei laguntzeko

GIZARTEA // Ekuadorren izandako lurrikaran kaltetutako herritarrei laguntzeko, Solidaritate Pintxoa egitasmoa jarriko du martxan bihar goizean Floreaga Ikastetxeak, plazan. Goizean bertan, Alai Batzaren Bigarren eskuko denda eta jolasak egingo dira. Azkoitian biltzen duten laguntza Ekuadorren dauden Salestarren bitartez bideratuko du Floreagak.


Familian bilduko dira beste behin ere zapatuan, Arrantzaleen Museoan

Umeak Arrantzaleen Museoko tailerretako batean

Familian egiteko tailerrekin jarraitzen du Bermeoko Arrantzaleen Museoak. Hala, zapatuan, beste batez, gurasoak eta seme-alabak elkarrekin lanean aritzeko aukera paregabea izango dute. Oraingoan, itsas animaliak izeneko tailerra antolatu baitute.

Lau urtetik gorako umeek parte hartu ahalko dute aipatu tailerrean, betiere, familiako arduradun bategaz. 17:00etan ipini dute hitzordua, Arrantzaleen Museoan eta sarrera doanekoa da. Parte hartzaileek, tailerrean parte hartzeaz gain, museoa bisitatzeko aukera ere izango dute.

Tailerrean parte hartzeko dauden lekuak, baina, mugatuak dira. Horregatik, ezinbestekoa da aldez aurretik izena ematea. 94-688 11 71 telefono zenbakira deitu beharko da horretarako.


Doneztebe Futbol Taldea abenduaren 18an aurkeztu zen

Malerrekako 38 haurrek fitxa daukate talde berriarekin

Ekainaren 26an sortu zen ofizialki Doneztebe futbol taldea: estatutuak onartu ziren eta lehenengo zuzendaritza batzordea osatu zen. Irailaren 17an hasi ziren entrenatzen benjamin eta alebin mailako 38 haur Doneztebeko kiroldegian eta gaur egun Lesakako futbol-7 txapelketan ari dira jokatzen. Dena den, taldearen aurkezpen ofiziala larunbat honetan, abenduaren 18an, egin da Donezteben. Futbol talde hau sortu dutenen helburua bikoitza da. Alde batetik, oinarri batzuk sortu nahi dituzte «Doneztebe eta Malerrekako haurrek gure herian entrenatu ahal izateko, astean aunitz aldiz Lesakara joan beharrean, 44 kilometroko bueltak egin gabe». Bertze aldetik, gaur egun dagoen gabezia kontuan hartuz, etorkizun hurbilean belar artifizialeko futbol zelaia lortu nahi dute Donezteben, bertan partiduak jokatu ahal izateko. Izan ere, «Doneztebe izanen da Nafarroa osoan 1.700 biztanlerekin futbol zelairik ez duen herri bakarra».

Urtetik urtera, gero eta haur gehiagok eskatu diete gurasoei Lesakara eramatea, entrenatzera eta jokatzera. 2002-03 denboraldian Doneztebeko 24 jokalari ari ziren Beti Gazten kategoria ezberdinetan; 2003-04 denboraldian 31, eta aurtengo denboraldian 56, horietatik 38 Doneztebe futbol taldean.


«Ikusarazi nahi dugu ospitaleko pailazoen lana, boluntarioa eta hain beharrezkoa»

«Izugarria da zein baliabide gutxirekin, egiten duten hain lan garrantzitsua eta potoloa». AlgaraKlown ospitaleko pailazoen kolektiboaz ari dira, Deustuko Unibertsitateko lau ikasle: Andrea Isasa hernaniarra, Lide Serrano urnietarra, Aloña Lertxundi tolosarra, eta Maria Irulegi legorretarra. Eta hain justu, ospitaleko pailazoei laguntzeko, ekintza berezia antolatu dute bihar, Hernanin: Algara Festa, 12:00etan Biterin.

«Helburua da, egiten duten lana ikusaraztea, aitortzea eta balioan jartzea. Donostiako ospitalean daudenen estantzia errazagoa eta atseginagoa egiten dute. Baina bakarrik konturatzen gara beraien beharraz, egoera horretan gaudenean», diote lau ikasleek.

Biharko emanaldia, proiektu haundiago baten parte da: «Zuzenbidea eta Komunikazioa gradu bikoitzeko ikasleak, eta Komunikazioko gradukoak, proiektu hori ari gara lantzen publizitateko ikasgaian. Bakoitzak bere ekintza antolatu du, baina helburu komun batekin, ospitaleko pailazoen lana ikusaraztea; eta bereizgarri berdinekin, sudur gorria eta algara. Izan ere, sudur gorria da beraien bereizgarria. Eta klasean egon ziren egun batean, esan ziguten ez zutela nahi ekintzetan biktimizaziorik egitea, baizik eta beti algarari eta zoriontasunari eustea. Beraien esentzia hori dela. Ez dute pena eman nahi; egoera txar bati, ospitalean egoteari, alde ona bilatu nahi diote. Eta guk ere, horretara jotzea nahi zuten».

Herritarrei, algarara batzeko deia

Pailazoen lana Gipuzkoa osora zabaldu nahian, talde bakoitzak ekintza bana antolatu du: «batzuek flashmob bat egin dute, beste batzuek Hondarribian pintxopote bat... Eta bi taldek, lortu dute Realeko eta Eibarreko futbol taldeekin harremanetan jarri, eta jokalariak sudur gorriekin azaltzea», diote.

Eta Hernanin, haurrentzako festa bat antolatu dute: «haurrekin eta algararekin egiten dute lan, eta zentzu horretan egin nahi izan dugu guk ere, festa hau. Eta herritarrei, batzeko eskaera egin nahi diegu; horixe da emanaldiaren lema, Batu algarara!». Bertan, ospitaleko pailazoen aurkezpena egingo dute aurrena: «azalduko dugu zein diren beraiek, zein den haien lana, zergatik den hain garrantzitsua, zergatik dauden bihar Biterin pailazo emanaldi horretan; eta gero, gozatu dezatela emanaldiaz». Antxo eta Pantxa pailazoek eskainiko dute hori: «Bizkaiatik etorriko dira, eta modu solidarioan egingo dute. Esan genien trukean ezin geniela ezer eman, eta hasieratik eman ziguten baiezkoa. Gainera, beraiek ere jendea ekarriko dute handik».

Saioaz gozatzeko, 2 euroan jarri dituzte sarrerak: «sinbolikoa izango da, eta biltzen den dirua, AlgaraKlownentzat izango da. Izan ere, beraiek boluntarioki egiten dute lana, baina materiala ere erosi behar dute, eta oso oso gutxi dira gainera. Beraz, 2 euro horiekin lagundu dezakegun apurra, ongietorria izango da. Herritarrek elkartasuna adierazteko modu bat izango da».

Emanaldiak berak ere, izango du loturarik gaiarekin: Amamaren ganbara izenarekin, saioan goraipatu nahi dute amonek egiten duten lana bilobak zaintzen; sartzen dituzten orduak eta jartzen duten kariñoa.

«15 urterekin minbizia izan zuen mutil batek, kontatu digu momentu txarretan ere, poztasuna bilatu daitekeela; eta bide horretan dagoela AlgaraKlown. Prozesu ilun horretan, pailazoek eskua ematen dizute, argia ikusten laguntzeko»

@AlgaraFesta eta #AlgaraGara, zabalkundea sare sozialetan

Algara Festa antolatzearekin batera, bideo bat ere grabatu dute, zabalkundea emateko. Horretan, jaso dituzte ospitalean AlgaraKlownen «argia» jaso zuten zenbait gaztetxoren testigantza: «adibidez, badago Legorretako mutil bat, 15 urterekin minbizia izan zuena. Esperientzia horri buruz hitz egin digu, baina gauza onekin geratuz. Momentu txarretan ere, poztasuna bilatu daitekeela; eta bide horretan dagoela AlgaraKlown. Prozesu ilun horretan, pailazoek eskua ematen dizute, argia ikusten laguntzeko. Denok dakigu ospitalean egotea ez dela polita, baina erakutsi nahi dute, posible dela estantzia hori atseginagoa izatea», nabarmendu dute.

Eta bideoak bakarrik ez, argazkiak ere egin dituzte, Hernaniko herritarrekin eta taldeekin, elkartasuna erakusteko eta algarara batzea eskatzeko: Mikel Amondarain («berak egin digu Algara Festako kartela!»), Ttarla Dantza Taldea, Hernani Errugbi Elkartea, CD Hernani... @AlgaraFesta twitter kontuan zabaldu dituzte, #AlgaraGara hashtag edo traolarekin: «jende askok lagundu digu honetan, AlgaraKlown eta gure proiektua ikusgarri egiten, eta izugarri eskertzen diegu. Oso harrera ona izan dugu, eta ikusi dugu elkartasuna badagoela», azpimarratu dute lauek.

«Lortu nahi dugu, gutxienez, AlgaraKlown esatean jendeak ez jartzea harridura aurpegia»

Traola hori bera, ari dira erabiltzen proiektuko ekintza guztietan: «ahal den neurrian, Gipuzkoako toki guztietara iritsi nahi dugu; eta horrekin batera, baita aportazio ekonomiko bat egitea ere, haientzat. Nahi dugu, gutxienez, AlgaraKlown esatean jendeak ez jartzea harridura aurpegia».

Ospitaleko pailazoei laguntzeko, beste modurik ere badago: «webgunea daukate beraiek, www.algaraklown.org, eta badago aukera donazioak egiteko edo materiala emateko. Sudur gorriak eta kamixetak ere badauzkate salgai. Eta beste edozertarako, pailazo bezala aritzeko edota beraien komunikazioa eramateko, edozer dela ere, beraiekin harremanetan jartzea oso erraza da. Oso irekiak eta atseginak dira, eta oso esker onekoak».

Gipuzkoa osora zabaldu nahi dute AlgaraKlownen inguruko ezagutza, baina Bilbora ere iritsiko da: «talde bakoitzak gauzatutako ekintza, klasean aurkeztuko du gero; eta irizpide batzuen arabera, irabazle bat aukeratuko dute, Acorde Saria jasoko duena. Saria izango da, Bilbon egingo den El Sol jaialdira joan eta bertan aurkeztea; Komunikazio Publizitarioaren Jaialdi Iberoamerikarrean, alegia. Beraz, Bilbon ere emango dugu AlgaraKlownen berri. Hori ere inzentibo bat da».


Beti Gazteko neskak eta mutilak Euskadiko 4x4 sokatira txapelketaren finalean izanen dira

Abenduaren 17an Kortezubin (Bizkaia) ariko dira, 260 eta 300 kiloko kategorietan

Euskadiko 4x4 sokatira txapelketako bigarren jardunaldian izan ziren abenduaren 3an Ibarran Beti Gazteko mutilen eta nesken taldeak. Berriozarko lehen jardunaldian bezala, mutilek lehen postua lortu zuten (oraingoan, Baigorrirekin berdinduta) eta neskak hirugarrena. Honela, biak abenduaren 17an Kortezubin (Bizkaia) jokatuko den finalean izanen dira.

Emakumezkoak 260 kiloko kategorian ari dira eta hamar taldea ari dira lehian: lesakarrekin batera, Badaiotz, Txantrea B, Ibarra A eta Antsoain ari ziren A multzoan eta igandean Ibarran hirugarren izan ziren lesakarrak. Lehen jardunaldian bezala, Ibarra A eta Badaiotz lehen postuan berdinduak gelditu ziren (4,5 puntu), Beti Gaztek 3 puntu eskuratu zituen (bi talde horien kontra galdu eta gainerakoei irabazita), Txantrea Bk 2 eta Antsoainek bakarra. B multzoan Txantrea A nagusitu zen (5 puntu), Ibarra B (4 puntu), Berriozar (2,5 puntu), Bizindar ( 2,5 puntu) eta Ustaritzen (puntu 1) aitzinetik.

Honela, Badaiotz arabarrak, Ibarra A eta Ibarra B gipuzkoarrak eta Beti Gazte, Txantrea A eta Berriozar nafarrak izanen dira Kortezubiko finalean

Gizonezkoetan hamalau talde ari ziren lehian 300 kilokoan: Beti Gazterekin batera, Berriozar A, Ibarra A, Txantrea, Getxo, Baigorri eta Sokarri A ari ziren beraien multzoan. Lesakarrek Baigorrirekin berdindu, baina bertze tiraldi guztiak irabazi zituzten Ibarran igandean (6,5 puntu). Baigorrik ere 6,5 puntu lortu zituen. Sokarri (5 puntu), Ibarra A (4 puntu), Berriozar A (3 puntu) Txantrea (1,5 puntu), eta Getxo (1,5 puntu) sailkatu ziren ondotik. B multzoan Ñapurrak nagusitu zen (7 puntu), Kaskallueta bigarren (6 puntu), Berriozar B (5 puntu), Murueta (4 puntu), Antsoain (3 puntu), Ibara B (2 puntu) eta Ustaritz (puntu 1)

Honenbertzez, Beti Gazteko lesakarrekin batera, Berriozar B eta Kaskallueta nafarrak, Baigorri eta Ñapurrak lapurtarrak eta Sokarri bizkaitarra izanen dira abenduaen 17an Kortezubin jokatuko den finalean.


Zumaiako Herri Eskolara iritsi dira Gabonak

Zumaiako Herri Eskolara iritsi dira Gabonak. DBHko ikasleek argi erakutsi dute sukaldari trebeak direla, sekulako kutixiak prestatu dituzte-eta pintxo lehiaketarako. Postal lehiaketan ere artista ugarik hartu du parte, bejondeizuela! Horrez gain, aretoa borborka jarri dute ikasleek euren musika, bertso, abesti eta dantzekin. Hori da gozamena, urrea balio duzue! Orain oporren garaia da. Ondo pasa guztiok eta indarberrituta itzuli!


"Diskriminatzea" egotzi dio Txosna Batzordeari Errenteriako PSE-EEk

Errenteriako PSE-EEk Txosna Batzordeari “diskriminazioa” egitea leporatu dio eta jarrera hori salatu. Txosna Batzordean parte hartzeko irizpideak deritzon agirian oinarritu da alderdi sozialista: ” Batzordean jarrera sexista, homofobo, arrazista edo “espainolistak” ez direla onartuko dio agiriak bosgarren puntuan, eta horrekin herritarren zati bat diskriminatzen ari dira”. Agiri hori beste informazioarekin batera udaleko kultura sailetik bidali zaiela herriko hainbat eragileri gaineratu du PSE-EEk, “alkateari gaiaren gaineko jarrera erakusteko eskatzen diogu”. Txosna Batzordeko kide izateko arauetatik puntu hori kentzeko eskatu dio halaber Txosna Batzordeari alderdi sozialistak.


Gaztetxearen 10. urteurrena dela eta egun osoko egitaraua izango da

Uztailaren 9an 10 urte izango dira Zumaiako hainbat gaztek zumaiako lehenengo gaztetxea izango zena okupatu zutenetik. Urtebeteko bizia izan zuen gaztetxe hark, baina bertan bizitakoa ondo iltzatuta dago herriko gazte askoren buruetan. Han egindako lanari eta gazte horien guztien konpromisoari esker, Torreberri Gaztetxea lortu genuen.

Zumaiako gazteok gure jarduna aurrera eramateko guk geuk kudeatutako espazio bat dugula 10 urte dira, eta data berezi hori ospatzeko egun osoko egitaraua prestatu dugu, larunbat honetarako. 12:00etan hasiko dugu eguna, 10. urteurrena ospatzeko brindisarekin. 14:30ean bazkaria izango dugu gaztetxean bertan. Inpernupe eta Metro tabernetan daude salgai bazkarirako txartelak.

Arratsaldean, trikitilarien laguntzaz gazte mugimenduarentzat urte hauetan guztietan garrantzitsuak izango diren lekuetatik pasako gara, eta herriko bertsolariak kantuan ariko zaizkigu leku horietako bakoitzean.

Gaztetxean borobilduko dugu eguna. Breaking Brokkoli, Hortzaka eta Krustaceos taldeen kontzertuak eta DJ Eme bikotearen saioa izango ditugu. Jai giro paregabia izango dugu! Ez gelditu gora begira eta etorri gaztetxera!


'Tú al Norte y Yo al Sur' saioaren final handia, gaur gauean

Hiru finalista euskaldunak eta hiru finalista andaluziarrak buruz buru arituko dira Zestoan egingo duten final handian.

Hamar asteko ibilbidearen ostean, badator 'Tú al Norte y Yo al Sur' saioaren bigarren edizioko final handia. 12 lehiakiderekin hasi zen programa, Setenil de las Bodegas Cadizko udalerrian egon ziren 6 lagun euskaldunekin eta Zestoan egon ziren 6 partaide andaluziarrekin, hain zuzen. Lehen edizioan ez bezala, Setenil euskalduntzea izan dute oraingoan helburu parte-hartzaile euskaldunek, eta Zestoa "andaluziartzea", berriz, andaluziarrek. Horretarako, beren ohitura eta usadioak erakutsi behar izan dizkiete harrera egin dien herriko biztanleei.

Gaur gaueko atalean, lehen aldiz elkartuko dira talde bakoitzeko hiru finalistak, eta buruz buru arituko dira final handian. Euskal taldeko hiru partaideak izango dira Adrian Arsuaga (Donostia), Amaia Alboniga (Bermeo) eta Iker Barato (Atxondo). Azken hau izan zen finalean Andaluziako euskal enbaxadorearen txapela lortu zuen lehiakidea.

Andaluziarren artean, Malagako hiru partaideak izango dira final handian: Esther Gomez Heredia, Pedro Peña (lehen edizioko irabazlea) eta Adriana Gomez. Azken honek lortu zuen Euskadiko andaluziar enbaxadore izendatzen zuen abanikoa.

Reyes Prados izango da final handian, eta bera izango da aurkezlea. Hiru proba egingo dituzte, eta talde bakoitzeko lehiakide bat kanporatuko dituzte bakoitzean, azken proban irabazle bakarra atera arte.

Lehen proban, sukaldaritzan duten trebezia erakutsiko dute. Andaluziarrek legatza saltsa berdean prestatuko dute; euskaldunek, aldiz, Kordobako salmorejoa. Bost kidez osatutako epaimahai batek dastatuko ditu jakiak, eta talde bakoitzean puntu gutxien dituen laguna kanpoan geratuko da.

Bigarren proban, dantzan arituko dira lehiakideak. Euskaldunek flamenkoa dantzatzen ikasiko dute Askoa Etxebarrieta La Pulga dantzari gasteiztarraren eskutik: dantza andaluziar honen oinarrizko urratsak irakatsiko dizkie. Bestalde, andaluziarrek aurreskua egiten ikasi beharko dute denbora-epe labur batean. Jose Luis Vallejo irakasle zorrotzak izerditan jarriko ditu andaluziarrak. Entseguen ostean, ikasitakoa erakutsi beharko dute lehiakideek, Zestoako plazan jarriko duten agertokian dantza eginda. Dantza bakoitzean adituak diren hiru lagunek osatutako epaimahaiek erabakiko dute talde bakoitzeko zein partaide iritsiko den finalera.

Azkenik, finalista bakoitzak bakarrizketa bat prestatuko du saioan anfitrioi izan duen aktorearen laguntzaz. Iñigo Salinero Txaflas eta Carmen Frigolet lagun, bakarrizketa prestatuko dute, eta Zestoako herriaren aurrean bota beharko dute, bi kulturak ondoen batzen dituzten hautagaiak direla erakusteko. Bukatzeko, herritarrek erabakiko dute, bozketa bidez, nor den irabazlea.

Ez galdu "Tú al Norte y Yo al Sur" saioaren final handia, gaur gauean, 22:30ean, ETB2n eta eitb.eus-en.


Uholdeen arriskuaren berri ez zietela eman salatu dute getxotar askok

Oartarazteko bidea ez zela nahikoa izan onartu du udalak, baina meteorologia informaziorik ezari egotzi dizkio hutsak Euriteek kalte handiak eragin dituzte, batik bat Bizkaian, eta Jaurlaritzak gaur erabakiko ditu haiei aurre egiteko neurriak


Iragarritako erretiroa

Ez ditu tibetarrak ustekabean harrapatu Tenzin Gyatsoren, dalai- lamaren (1935, Amdo, Tibet) erretiratzeko asmoaren iragarpenak. Txinaren aurkako iraultzaren eta, ondorioz, erbeste aroaren 52. urteurrenean, dalai-lamak boterea herriari itzultzeko nahia adierazi du. Jakinagatik baina, ez da arinagoa erabakiak tibetarren artean eragin duen kezka.

«1960ko hamarkadaz geroztik tibetarrek libreki aukeratutako lider bat behar zutela errepikatu izan dut sarritan. Hori egi bilakatzeko unea heldu da», adierazi du dalai-lamak. Tibeten aldaketa drastikoa eragingo du hainbeste urtez lider espiritual eta politikoa izan dena galtzeak. Adituen arabera, aro berri bat hasiko da dalai-lamaren erretiroaren ostean. Erantzukizunak saihesteko asmorik gabe, Tibeteko auzia bere egiten jarraituko duela azpimarratu du. Autonomiaren eskatzen jarraituko du, beraz, independentziaren bidea aspaldi baztertu baitzuen. Hori izan da dalai-lamari eginiko kritiken iturri nagusia.

Budaren hamalaugarren berraragitzea da dalai-lama haren jarraitzaileentzat. Hori horrela, dalai-lamak ez du ordezkorik izango, harik eta hura hil eta beste pertsona batean berraragitzen den artean. Hori horrela, dalai-lama erretiratzea ezinezkoa dela uste du hainbatek. Buruzagi politikoa, baina, bozen bidez hautatu beharko dute.

Erbesteko tibetarrek datorren astean lehen ministro berria aukeratzeko bozak egingo dituzte. Honek dalai-lamaren funtzioak hartuko lituzke, Konstituzioan aldaketak egiten badituzte. Hori izan da dalai-lamaren eskaria.

Bakearen Nobel saria eman zioten 1989an. Ordutik, ordura arte bezala, Txinaren jazarpen bortitzaren aurrean ere bide baketsuak defendatzen jarraitu du. «Indarkeria ezaren defendatzailea naiz, eta ekintza baketsuek aldaketa positiboak eragin ditzakeela uste dut», esan du berriki.•


Apustu etxearen aurkako ekimen iraunkorraren lehen elkarretaratzea egin dute Azpeitian

Elkar-ekineko kideak, atzo, apustu etxearen atarian. (Elkar-ekin)

Azpeitiko apustu etxearen aurkako ekimen iraunkorra martxan da. Elkar-ekinek atzo arratsaldean abiatu zuen datozen asteetan luzatu asmo duten egitasmoa. Ostegunero, herritar talde bat elkartuko da Balentina Agirre plazan ireki duten apustu etxearen atarian. “Sei laguneko elkarretaratzea egitea eta esku-orriak banatzea da mobilizazio iraunkor honen oinarria”, azaldu Elkar-ekinek. Talde horretako kideak dira lehen kontrentzazioa egin dutenak; datozen asteetan herriko hainbat taldek eta kuadrillak hartuko dute lekukoa.

Esku-orrietan, ludopatiarekin arazoak dituztenen testigantzak jaso dituzte: “Herrian apustu etxe bat ireki behar zutela jakin nuenean, barruak buelta eman zidan”, “nire ingurukoei dirua eskatzen nien gezurrak esanez, apustuak egin ahal izateko” eta “denaren gainetik jarri nituen apustuak, eta seme alabak galtzera iritsi nintzen”, besteak beste. “Frogatua dago apustuetan dabilena luzera beti aterako dela galtzen, frogatua dago apustu etxeak beti aterako direla irabazten”, diote, era berean, mobilizazioetan banatuko dituzten orrietan. “Azpeitiko apustu etxea sozialki baztertzeko deia” luzatuko diete herritarrei, “gutako bakoitzak bertara joateari uko egin ezkero, apustu etxearen ondorio larriekin amaitzen lagunduko dugulako”.


Enrike Astolak laster utziko ditu artzain lanak; udazkenean herrira dator bizi izatera

Elgetako azken artzaina da; auzunea hutsik gelditzeaz gain ofizio bat desagertzen da Elgetan.

82 urte egingo ditu aurten Enrike Astola elgetarrak. Beizu baserriko semea, aldamenean dagoen Azula baserrian egin ditu azken 33 urteak, beti artzain lanetan. Oraindik ere 18 ardiko artaldea gobernatzen du. "Aita ere artzaina zen, baina etxeko tailerrean ere egiten zuen lan; armagintzan. Nik ere ikasi nuen ofizioa, baina barruan egote hori... preso sentitzen nintzen. Tailerreko lanak amaitu eta ardietara ateratzea tokatzen zenean kaiolatik irteten den txoria moduan sentitzen nintzen ni", azaltzen du Astolak.

Udazkenean, ordea, bizimodu berria hasiko du. Artzain lanak utzi, eta herrira jaitsiko da bizi izatera. Argi eta garbi, adinak bultzatutako erabakia da: "Gazteagoa banintz ez nuke hemendik alde egingo, baina urte asko dauzkat eta urteek erabaki dute", dio. Pixkanaka hartzen dira horrelako erabakiak. "Pena beti hartzen da, baina lagata daukat esperantza eta pena gutxiago hartuko dut orain lehenago joan beharra izan banu baino".

Elgetako azken artzaina

Enrike Astolaren erretiroarekin ofizio bat desagertzen da Elgetan, eta ez hori bakarrik: Azula auzuneak bere azken biztanlea ere galtzen du.

Elgetatik lau kilometrotara dago Azula baserria. Armarri eta guzti, 450 urte dituen baserria da, baina nahiko hondatuta dago. Paraje zoragarrian kokatuta, bista ikusgarriak daude Ubera aldera.Astolak ondo baino hobeto ezagutzen dituen belardiak ikus daitezke bertatik. "Gehienetan ibilia nago. Sasoi batean 150 ardi nituen, eta lan gogorra izaten nuen Gabonetatik San Joanetara bitartean. Bakarrik nintzen eta 06:00etatik gauerdira bitartean luzatzen zen nire lan jarduna. Ardiak gobernatu, jaitsi, gaztak egin... hilabete gogorrak ziren, baina beste sasoi bat nuen".

Gaur egun Astolak ezin du gaztarik saldu. Bere kontsumorako eta senitartekoen eta lagunen artean oparitzeko egiten ditu. "Lehen bazeuden nirea baino artalde handiagoak Elgetan, eta orain ere egongo dira, baina bazterrak garbitzeko ditu jendeak ardiak", azaltzen du. Bizimodu berrira egokituko den galdetuta irribarre batekin erantzun digu: "Pentsatzen dut baietz".


Bi euroren gaztainak ala bi euroko gaztainak?

Euskaltzaindiak ez du berariazko araurik –ko eta –en izenlagunen inguruan. NONGO eta NOREN galdetzaileen erreferentzia kontuan hartzea beharrezkoa dela dio –ko edo –en atzizkia erabili behar den jakiteko, baina kasu aunitzetan biak zilegi dira eta errealitatea konplexuagoa da.

Oro har, -ko izenlagunak kokapena adierazten du. Eta NONGO galderari erantzunez, denbora, jatorria, baita helburua adierazteko balio du: herriko karrikak, ikasturteko ateraldiak, matematikako zalantzak, Etxalarko Udala, laneko tresna, buruko mina…

-en, berriz, jabetza eta NOREN galderari erantzuteko erabiltzen da: amaren autoa, liburuaren itzulpena, atorraren mahuka, animaliaren luzera, aitaren argazkia…

Bertze batzuetan biak zilegi dira baina erranahia diferentea da:

Euskal Herriko historia: Euskal Herrian gertatutako historia da.

Euskal Herriaren historia: Euskal Herria subjektu duen historia da.

Elizako isiltasuna: eliza eraikinean dagoen isiltasunaz ari da.

Elizaren isiltasuna: eliza erakundearen isiltasuna.

Hogeita hamar euroren gasolina: hogeita hamar euroren truke ematen dutena.

1,12 euroko gasolina: litroak 1,12 balio du.

Bi euroren gaztainak: bi euroren truke ematen dituzten gaztainak.

Hamalau euroko sagardoa: botilak edo dena delako unitateak 14 euro balio du.

Hortaz, 'bi euroren gaztainak' eta 'bi euroko gaztainak', biak zilegi dira, baina erranahia diferentea da.


Aita Manuelen jaiotetxea izandakoan argazkia eta plaka jarri dituzte

Aita Manueli San Pedroko bere jaiotetxean jarritako argazkia eta bertsoa

Sanpedrotarrentzat miresteko pertsonarik bada, horixe Aita Manuel da. Manuel Arrillaga Arzak ‘Aita Manuel’, traineru estropadetako patroi ospetsuenetakoa izan zen.

Sanpedrotarra jaiotzez, bertan hasi zen arraunean. Hamar aldiz irabazi zuen Kontxako Bandera, lehena arraunlari zela eta beste bederatziak patroi lanetan, guztiak San Pedrorekin.

Herriak dion miresmen horren adierazle, herritarrek beren jaiotetxean jarri berri duten argazkia eta plaka, San Pedrora iristen den oro jakin dezan non jaio zen arraunaren historian San Pedroren izena handi egin zuen patroia.


Libanora 230 milioi dolar bidaliko dituela iragarri du Bushek

Libano berreraikitzeko eta estatua normalizaziora itzultzeko 230 milioi dolarreko laguntza bidaliko duela esan du George Bush AEBetako presidenteak. NBE Nazio Batuen Erakundearen nazioarteko indar bat Libanora bidaltzea “erabakigarria” dela nabarmendu du, Israel eta Hezbolaren arteko su-etena kontrolatzeko.

NBEk kontrolatutako indar bat Libanora berehala bidaltzearen beharra azpimarratu du Bushek, hilaren 14az geroztik indarrean dagoen Israel eta Hezbolaren arteko su-etena kontrolatzeko eta bakea ziurtatzeko. Joan den larunbatean Israelgo Armadak Libanon egindako operazio militarra salatzeko Libanoko Gobernuak egindako adierazpenen harira esan ditu hitz hauek Bushek. Izan ere, Bekaa eskualdean sarraldi handia egin zuen Israelek larunbatean eta erasoari su-etenaren “urratze argia” iritzi zion Beirutek-

Hala ere, Israel oraindik Libanon dabilela salatu dute. Israelgo hegazkinak Beirut eta Libano hegoaldean zein mendebaldean ibili direla jakinarazi dute gaur Libanoko poliziak eta bertako komunikabide batzuek. Libano hegoaldeko Nakura herrian eta ipar-mendebaldeko herrietan ere hainbat eraso egin dituztela gaineratu du Libanoko poliziak. Gertatutakoa salatuz Fuad Siniora lehen ministroak Kofi Annan NBEko idazkari nagusiari eskutiz bat bidali dio.

Bien bitartean, Israelen eta Hezbolaren arteko gatazkak 3.600 milioi dolarreko kaltea eragin duela jakinarazi du Libanoko Gobernuak. Horren harira, heldu den abuztuaren 31n Stockholmen bilduko dira laguntza eman nahi duten estatuak.