‘Ez da desadostasunik egon programaren inguruan, ministerioekin baizik’

"Hasierako egoerara bueltatzen gara, eta ikusteko dago erregeak Sanchezi ematen dion berriro gobernua osatzeko ardura", esan du Iñaki Arriolak. Sanchezen porrota Pablo Iglesiasi leporatu dio.

"Porrot egin du gobernua osatzeko ahaleginak", esan du ostiral honetan Iñaki Arriola PSE-EEko kideak Radio Euskadin. Ildo horretatik, PSOE proposamen gehien egin duena izan dela nabarmendu du, “bakarkako gobernutik hasita, koalizio gobernua osatzeko aukera eman arte”. PSOEren eta Unidas Podemosen arteko negoziazioak apirilaren 28an hasi zituztela jakinarazi du Arriolak. Ez dela inor gailenduko, eta herritarrek iritzia eman beharko dutela gaineratu du. Sanchezen porrota Pablo Iglesiasi leporatu dio: "Lur hartzea falta izan zaio". Arriolaren ustez, "ministroa izatea baino garrantzitsuagoa da garatu beharreko politikak proposatzea".

Horren esanetan, ez da desadostasunik egon programaren inguruan, "ministerioak eskuratzeko tirabirak baino ez". "Hasierako egoerara bueltatzen gara, eta ikusteko dago erregeak Sanchezi ematen dion berriro gobernua osatzeko ardura", nabarmendu du Arriolak. Hala, inbestidura lortzen saiatzeko ahaleginean, Alderdi Popularrarekin eta Ciudadanosekin hitz egiteko prest agertu da: "Hitz egitea ez da kaltegarria".

"Euskadin inoiz ez da gehiengo osorik egon, eta akordioak bilatzeko beharra egon da", esan du Arriolak. "Espainian gertatzen dena da Kongresuan ordezkatuta dauden alderdiek ez dutela egonkortasuna ekarri". Espainian ezegonkortasuna da nagusi, baina "ez dago Euskadin hauteskundeak aurreratzeko arrazoirik", Arriola sailburuaren iritzian.

Bestalde, alokairuaren prezioaren igoerari aurre egiteko Eusko Jaurlaritzak hartuko dituen neurriak zehaztu ditu Etxebizitza sailburuak Radio Euskadin. "Alokairuen batez besteko prezioa jartzeko proposamen fiskal bat" bultzatuko dutela esan du, "alokairu merkeak jartzen dituztenak saritzeko eta garestiak jartzen dituztenak zigortzeko". Kasu batzuetan, gainera, hobariak ezabatzeko aukera ere emango dutela gaineratu du. Dena dela, Arriolak aitortu du Gaztelagun programak ez duela lortu urtebetean gazteen alokairurako 2.500 laguntza ematea. Horren aurrean, gaur egun dauden eskakizunetan aldaketak iragarri ditu.

___________________________________________________

Jatorrizko informazioa Radio Euskadik landu eta eitb.eus-ek itzuli du.


Poligrafo Fest festa bertan behera utzi dute oraingoz

Apirilaren 25ean Urretxuko Gernikako Arbola plazan egitekoa zen Poligrafo rock&rol musika jaialdia bertan behera utzi dute antolatzaileek, «bizitzen ari garen egoera ikusita». Dena den, aurreratu dutenez, «kontzertuak antolatzea zentzuzkoa denean, gurean segituko dugu eta ahal badugu, Poligrafo Fest jaialdiko taldeekin data berri bat adosten saiatuko gara».


Landaberriko ikasle eta gurasoek ibilbidea egin dute Olentzerorekin herriko erdigunetik

Landaberriko ikasle eta gurasoek ibilbidea egin dute Olentzerorekin herriko erdigunetik.


Xua, Olatz, Patxi eta gainerako euskal presoen eskubideen aldeko elkarretaratzea gaur

Urriko azken ostirala gaur (urriak 25); euskal presoen eskubideen alde mobilizatzeko eguna. Usurbilen Nahi Ditugu bilguneak deituta, elkarretaratzea egingo da iluntzeko 20:00etan Mikel Laboa plazan.

Elkarretaratze amaieran, Patxi Uranga zoriontzeko urtebetetze argazkia aterako da frontoi atzean. Gogoan izan, Patxi, Olatz Lasagabaster eta haien haur Xua Usurbildik 600 kilometrora urrunduak daudela, Valentziako Picassenteko espetxean. Xuak 3 urte beteko ditu datorren urtarrilaren 19an eta une horretan, gurasoengandik urrunduko dute. Gurasoek, Olatzek eta Patxik, espetxealdiaren hiru laurdenak beteak dituzte eta aspaldi behar zuten Xuarekin batera kalean.

Ekainean jendaurrean aurkeztu zen "Xua Gurasoekin Etxera" herri ekimenak horretan dihardu, Xua gurasoengandik bereizi ez eta hirurak batera etxeratzeko lanean. Hainbat ekimen iragarri dituzte udazken parte honetarako. Haietako bi abian dituzte; batetik, Usurbil, Orio eta Zarauzko artistek abestia sortu dute. Bestetik, herri ekimenak plazaraturiko manifesturako sinadurak biltzen ari dira.

Dagoeneko ia 1.600 sinadura bildu dituzte. Sinadura, "Xua Gurasoekin Etxera" herri ekimeneko kideek kalean jarriko duten mahaian eman ahalko da, edo noiznahi, Internet bidez sinatu ahal duzue esteka honetan klikatuta: https://www.change.org/p/eskubideak-orain-xua-gurasoekin-etxera

Manifestua babesteko arrazoi anitz aipatu dituzte hainbat sinatzaileek aipatu web orrialdean idatzi dituzten iruzkinetan; “etxean egon behar dutelako”, injustiziatzat jo edota eskubide urraketa dela ohartarazten baitute. “Beraien eskubideak dira, bai Xuarena gurasoekin bizitzeko, bai gurasoena hiru laurdenak bete dituztelako”, dio sinatzaile batek. Beste baten esanetan, “irakasle naizen ikuspuntutik, ezinbestekoa da. Ume batek bere gurasoen beharra du, hain oinarrizkoak diren lehenengo urteetan”.

MANIFESTUA

Xua Gurasoekin Etxera!

Xua Lasagabaster Uranga Picassenteko espetxean (Valentzia) jaio zen, 2017ko urtarrilaren 19an. Bere amarekin bizi da eta noizbehinka elkartzeko aukera izaten du espetxe berean preso dagoen bere aita Patxirekin. Hilabete gutxi barru, hiru urte beteko ditu. Espainiako legeak hala aginduta, bere gurasoengandik bereiziko dute eta ezin izango ditu ikusi bisitetan ez bada.

Eten oso mingarria izango da, jakina. Are gehiago, urruntasunak (Usurbil- Oriotik 600 km.-ra dago Picassent) elkar ikusteko aukerak murriztuko dizkielako. Dena den, ez lukete zertan banaketaren sufrimendu gehigarria jasan behar. Izan ere, Olatzek eta Patxik 10 urte bete dituzte preso ekainean. Beren 12 urteko zigorraren 3/4ak baino gehiago. Horrenbestez, Espainiako legeria arrunta aplikatuz, biek ala biek baldintzapeko askatasuna lortzeko eskubidea dute. Horixe da, hain justu, agintariei eskatzen dieguna. Salbuespenezko legeak alboratu eta legez eta gizalegez joka dezatela. Ekidin daitekeen sufrimendurik ez diezaietela eragin hirurak bananduta, eta Xuarekin batera Patxi eta Olatz gurasoak ere etxera ekar ditzatela.

Manifestua helbide honetan sartuta sinatu dezakezue: Xua Gurasoekin Etxera!

"XUA GURASOEKIN ETXERA" ABESTIA

Pardela eta kartzela

Sehaska eta arraska

Pijama txiki urdinak

Jantzita ditu sorginak

Zergatik daramatzate

Panpinek esku burdinak?

Patioan kulunpioan

Parkean eta katean

Soka saltoan ari da

Gurasoak begira

Zergatik etorri behar du

Bakarrik Euskal Herrira?

Han utzita gurasoak

Etxera zatoz xua

Zabalik zabalik besoak

Hartzazu gure musua


Soreasu jendez leporaino bete da, Sanjosetako Trikiti Jaialdian

Sanjosetako Trikiti Jaialdia giro ederrean egin dute beste urte batez gaur arratsaldean, eta Euskal Herriko Trikitixa Elkarteak antolatutako ekitaldiak Soreasu antzokia jendez leporaino betetzea lortu du. Urtero moduan trikitizale ugari bertaratu da Azpeitira, eta saioan zehar jende artetik irrintzia botatzera animatu denik ere izan da.

Belaunaldi askotako trikitilariak elkartu ditu 17:30ean hasi eta ordu eta erdiz luzatu den jaialdiak. Eneko Arbeok eta Mireia Ibabek zabaldu dute jaialdia, eta ondoren oholtzan izan dira Obaneuke taldea, Ansorregi eta Larrañaga, Joxe Mendizabal, Astiasaran II.a eta Andonegi, Epelde eta Luxurdio eta Ttipika taldea. Esatari lanetan Laxaro Azkune aritu da, eta hasiera guztiek bukaera zor duten legez, soinujole, panderojole eta gitarrista guztiak elkarrekin atera dira oholtzara, bi pieza jotzera. Atzoko egunez bete zituen urteak Azkoitiko Tomas Soraluze Epelde trikitilariak, eta parte hartzaile guztiek Zorionak Zuri abestu diote.

Hona hemen jaialdiko argazki batzuk:


Baionako Etxepare Lizeorako 450 euro bildu dira

30 eurorekin sagarrondo bat landatuko da Baionako Etxepare Lizeoan eta Ikastolan 450 euro bildu ditugunez 15 sagarrondo landatuko ditugu Orioko Herri Ikastolaren izenean..

LANDA DEZAGUN EUSKARAREN SAGARTZEA!


Mugimendu Demokrata sortuko du Bayrouk Frantziako Legebiltzarreko bozetarako

UDFko lehendakariak sigla horiek utzi, eta zentroko indar politiko "independente eta irekia" eratuko duela hitzeman du.

"Indar politiko berri bat sortzeko deia egiten du UDFk: Mugimendu Demokrata. Legebiltzarrerako hauteskundeetan marka horrekin aurkeztuko ditu bere hautagaiak", esan du gaur goizean Bayrouk Parisen, UDFko mila bat kiderekin egin duen batzarrean.

Horrenbestez, azkenaldiko zurrumurruak baieztatu eta alderdi berria sortuko duela ofizialki iragarri du. UDF indar politiko berriaren sortzaileetako bat izango dela agertu du, eta udazkenean egingo dutela Mugimendu Demokrataren eratze batzarra. Baina, esan bezala, aurretik marka hori erabiliko dute ekaineko hauteskundeetan.

Alderdi berria zentrokoa, independentea eta irekia izango dela hitzeman du Bayrouk, eta bereziki azpimarratu du Nicolas Sarkozy presidente hautatu berriaren UMP eskuinekoak egingo dien presioari eutsiko diotela.


Aitor Etxebarriak Bizkaiko lau terdiko eskupilota finala jokatuko du

Arkupe taldeko Aitor Etxebarria nabarniztarrak Bizkaiko lau terdiko eskupilota txapelketa jokatuko du asteburuan. Hain zuzen, gazte mailako finala lehiatuko du, Derioko udal pilotalekuan. Pilota jaialdia 16:30ean hasiko da, eta Etxebarriak bigarren partida jokatuko du. Aurkaria Uribe leioarra izango da.

22-14 irabazita, Nabarnizko pilotari gazteak erraz lortu zuen finalerako txartela. Hain zuzen, Iurretako pilota taldeko kide bati irabazi zion.


INAUTERIETAKO EGITARAUA IKASTOLAN

Gaur inauteriak ospatuko dituzte ikastolan, hona hemen egitaraua:

HH (EUSKAL SORGINAK)

9.00-10.30: Harrera, jolas librea eta taldeko argazkiak.

10.30: Hamaiketakoa.

11.00: Kalejira (Arkaitz-Eusko Gudari-Bikamiota-Ikastola).

LH ( INUDE ETA ARTZAIAK)

8.30-9.30 Argazkiak eta mahai jolasak.

9.30: Pregoia.

9.45: Kalejira (Arkaitz- Eusko Gudari- Bikamiota- Arrantzale kalea- Ikastola).

10.45-12.15 DBHko ikasleen eskutik jolasak.

DBH (GAI LIBREA)

10:30-12:30 LHko eta DBH1-2ko ikasleentzat jolasak antolatuko dituzte DBH3-4ko ikasleek.


Larunbat honetan, I. Dantza Eguna

Apirilak, 27 larunbata

Egunean zehar, Tximeleta soinketa erritmikoko taldeen topaketa Oiardo Kiroldegian:

10:00-11:30 Benjaminen topaketa.

12:00-13:30 Alebin eta infantilen lehiaketa.

13:30 Sari banaketa.

16:30-18:00 Benjaminen topaketa.

11:30 Kalejira trikitilariekin udaletxetik abiatuta, dantzara animatzen diren pertsona guztiekin.

12:30 Usurbilgo dantza ondarearen transmisio ekitaldia frontoian: Usurbilgo Dantza Taldearen lehena eta oraina lotuko dituen ekitaldia. Ondoren, euskal dantzetako arropen erakusketaren irekiera Sutegin.

17:30 Usurbilgo Dantza Talde ezberdinen erakustaldia frontoian. Parte hartzaileak: Tximeleta soinketa erritmikoko taldeak, Dantza orientalen taldea, Warda Mallal irakaslearekin, Gaztetxeko dantzariak, Usurbilgo Dantza Taldea, Muxikoak.

19:00 Kantu jira, frontoitik abiatuta.

22:00 ?Sorginetxe? ikuskizuna frontoian: Zumarte Abesbatza, Usurbilgo Dantza Taldea, Ixabel Agirresarobe eta Tximeleta Soinketa Erritmikoko taldeak elkarlanean sortutako ikuskizuna.


Astelehenean egingo du CD Laudiok Batzar Orokorra

Bazkide guztiei egin die deia CD Laudio futbol taldeko zuzendaritza berriak datorren astelehenean egingo den batzar orokorrean parte hartzeko.

Ohiko eta ezohiko batzar orokorra deitu ditu CD Laudioko zuzendaritzak uztailaren 10erako. Erabilera anitzeko udal aretoan izango da 19:00etan. Iragan ekainean Javi Zaballa klubeko zuzendaria izateko hautatua izan zenetik egiten den lehenengo bazkideen batzarra izango da.

Zuzendaritza talde berria aurkeztuko da bertan eta 2018-2019 denboraldiari begirako xehetasunak adostuko dira.

Denboraldi berrirako aurrekontua bozkatu, bazkideen kuotak adostu eta kirol-proiektua eztabaidatu da, besteak beste. 2017-2018 denboraldiko likidazioa ere landuko da asteleheneko batzarrean.

Ibilbide gorabeheratsua

Soka luzea ekarri zuen CD Laudioko lehengo zuzendaritza taldearen aldaketak. Klubaren gidaritza inork hartuko ez zuelakoan, klubaren jarraipena ere zalantzan egotera iritsi zen. Carlos Larrory CD Vitoria taldeko zuzendaritzako kideak kluba kudeatzeko bere burua aurkeztu zuen. Aldiz, Javier Zaballak “Laudio Gorritazuri” taldea aurkeztu zuen. Azkenean, ekaina erdialdean egin zen bozketan, Zaballaren zuzendaritzaren alde azaldu zen bazkideen gehiengoa.


'Errekaleor Bizirik!' taldeak egin du aurrera Sastiñako saioan

Bertso Kuadrilla Arteko azken finalaurrekoa jokatu zen atzo Sastiñan. Gasteizko bi talde aritu ziren nor baino nor gehiago, Sumendi bete poto eta Errekaleor Bizirik!. Azken hauek lortu zuten finalerako txartela. Ikusmina sortu zuen saioak eta Sastiña bete egin zen.

Martxoaren 17an Gasteizen jokatuko den hiru finalistak hauek dira: Ibabeko Bertaren Ilobak –Aramaio–, Errekaleor Bizirik! –Gasteiz– eta Txandrio –Arabar Errioxa–.


Kanaache Mungian txapeldun

Mungiako Sprint Duatloia irabazi zuen Hossain Kanaachek larunbatean, otsailaren 28an.

Hossain Kanaachek jantzi zuen txapela Mungiako Sprint Duatloian. Ia ordubete behar izan zuen duatloia amaitzeko, 59:33ko denbora, hain zuzen. Lehendabizi bost kilometro korrika egin behar izan zituen; ondoren, 21 kilometro bizikletan; eta, amaitzeko, beste 2,5 kilometro lasterka.

250 kirolarik hartu zuten parten eta bera izan zen txapelduna. Oriotarrak Pello Osoren lana goraipatu eta zoriondu zuen; izan ere, Kanaacheren ustetan, bere txapelaren %75a Osori dagokio. Oso bigarren helmugaratu zen, baina, bizikletako tartean eroriko bat saihesteko, bizikletatik jaitsi zenez, deskalifikatu egin zuten. Hortaz, podiumeko bigarren postua hirugarren helmugaratuak hartu zuen.

Hiru erregeen mailako mikrofonoetan

Arrebarengana doa orain Hossain Kanaache, gaur bertan. Arreba Miamin bizi da eta Piripi izeneko jatetxe bat ireki berri du. Printzipioz hiru hilabetetarako doa, baina ez daki zehatz-mehatz zenbat hilabete emango dituen han.

Hossain Kaanche: "Sentimentalki arrebarekin egoteko beharra nuen"


Irudietan: Aiako XVII. Landare Berezien Azoka

Goizean goiz hasita jende ugari gerturatu da Aiako XVII. Landare Berezien azokara, autobusak joan eta etorrian dabiltza une oro.

Gaur, larunbata, arratsaldeko 18:00ak bitartean egongo da zabalik azoka. Bihar, berriz ere goizetik irekiko dute, 10:00etan, arratsaldeko 18:00ak arte. Autobusak ibiliko dira joan etorrian egun osoan zehar.


Ramon Rubial hil zela hamabi urte bete dira gaur

Patxi Lopez Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako lehendakariak sare sozialetan gogoratu duenez, gaur 12. urtemuga bete da Ramon Rubial PSOEko buruzagi historiko erandioztarra eta Euskal Kontseilu Orokorraren presidentea zendu zela. Rubial 1906an jaio zen Erandion eta gaurko datan hil zen Bilbon 1999an. Metalurgian hasi zen behargin. 1920an UGT sindikatuan hasi zen militatzen eta 1922an PSOEn afiliatu zen. 36ko Gerra Zibilean borrokatu zuen, errepublikaren alde, eta 1937an atxilotu eta 30 urteko kartzela zigorra ezarri zioten. Hala ere, 1956ko abuztuaren 23an askatu zuten eta klandestinitatean lan egiteari ekin zion. Alderdi sozialistaren presidentea izan zen 1976tik 1999an hil arte. 1977an Bizkaiko senatari bihurtu zen eta 1978tik 1979ra Euskal Kontseilu Orokorraren presidentea. Argazkian, Ramon Rubiali Bilbon, Ibaizabalen aurrean, jarritako estatua / cc-by-nc Pixelillo.

Gaur egun bere izena dauka Txurdinagan PSE-EEk daukan egoitza. Horrez gain, Bilbon bizi izan tokitik gertu bere irudi bat jarri du Udalak, eta Abandoibarrako kaleetako bati bere izena jarriko zaio. Bere jaioterrian ere Ramon Rubial du izena kaleetako batek.


Juan Ignacio Bidarte

«Guggenheimek espazio osagarriak behar ditu, gerora ere erreferente izan nahi badu»32


Euskaraldiak ariketa kolektiboa egiteko aukera dakar 2020rako

2020ko azaroaren 20tik abenduaren 4raegingo da bigarren Euskaraldia, hizkuntza ohiturak aldatzea helburu duen egitasmoa. Datorren urtean, beraz, ariketa 15 egunezegingo da, eta ez 11 egunez. Aurrekoaren ildotik, ahobizi eta belarriprest rolak izango ditu ardatz, baina bada berritasun bat: arigune kontzeptua, ariketa taldean egiteko modua. Ariguneak euskaraz eroso jarduteko espazioak dira. Entitateen barruan egon litezke –langile taldeetan, esaterako–, edo kanpoan –herritarrei begirako zerbitzuetan–. Beraz, herritar norbanakoek ez ezik, entitateek ere edukiko dute lekua bigarren Euskaraldian.

Euskaltzaleen Topaguneak eta Eusko Jaurlaritzak antolatzen dute Euskaraldia, eta bidelagun dituzte erakundeak eta euskalgintzako eragileak. Egitasmoaren aurkezpen ofiziala udazkenean egingo badute ere, oinarrizko proposamena prest daukate, eta herriz herriko euskaltzale taldeetan aurkezten ari dira. Izan ere, iaz modura, herri batzordeak izango dira 2020ko ariketa sozialaren oinarri.

Azaldu dutenez, bigarren Euskaraldia lehenengoaren jarraipena izango da, «baina elementu gehiago edukiko ditu». Egun gehiago irauteaz gain, egoera, leku eta harreman gehiagotan eraginnahi dela esan dute. «Iaz ahobizi eta belarriprest rolak hautatu zituzten parte hartzaileei bi lagunen arteko elkarrizketetan ohiturak aldatzeko gonbitea egin zitzaien». Oraingoan, baina, euskaraz aritzeko aukera ematen duten gune, egoera eta espazioak identifikatu eta bestelako elkarrizketa mota batzuetan ere ohiturak aldatzeko proposamena egingo diete ahobizi eta belarriprest guztiei. «Datorren urtean ariketa sakonagoa izatea nahi dugu. Roletan sakondu nahi dugu, eta horiei eusteko baliabide gehiago eskainiko ditugu».

Jende gehiago erakarri.Ariketari hedapen handiagoa eman nahi diote. «Aurrekoan bere burua Euskaraldian parte hartzeko moduan ikusi ez zuten herritarrak ere ahobizi edo belarriprest rolak betetzera animatu nahi ditugu. Datuek erakusten dute euskara ulertzen dutenak gehiago direla».

Lehenengo Euskaraldian txapak «ikur nabarmenenak» izan zirela azpimarratu dute. Hala, bigarrenean ere txapak bere horretan jarraituko dutela zehaztu dute.

Eragileak gehitzea ere bada beste helburuetako bat, bai eta ere eragile horien parte hartze praktikorako bideak gehitzea. «Datorren urtean era guztietako entitateek funtzio garrantzitsua edukiko dute: kideak parte hartzera bultzatzeaz gain, euskaraz aritzeko guneak sortu, bultzatu eta babesteko aukera edukiko dute».

Bi parte hartzaile mota egongo dira: herritarrak eta entitateak. Herritarren eremuan sartuko dira gutxienez euskara ulertzen duten 16 urtetik gorako norbanakoak. Horiek ahobizi eta belarriprest modura parte hartuko dute.

Lehenengo Euskaraldian txapak «ikur nabarmenenak» izan zirela azpimarratu dute. Hala, bigarrenean ere txapak bere horretan jarraituko dutela zehaztu dute. «Txapak ariketa asko errazten duela adierazi dute partaideetako askok, eta oraindik ere asko dira erabiltzen dituztenak. Beraz, 2020an hamabost egunetan txapak erabiltzeko deiaegingo da berriro».

FASEAK:

1. Aurkezpena (2019ko ekaina-urria). Bigarren ariketa aurkeztu, pedagogia lana egin, aurreko Euskaraldiaren lorpenak eta hobetzekoak azaldu, herritarrak aktibatu…

2. Entitateek aritzeko guneak osatzeko duten garrantzia gizarteratu (2019ko urria-urtarrila). Entitateekin egin beharreko prozesua ezagutzera eman, aritzeko guneek duten garrantzia gizarteratu, aurreko urtean ahobizi eta belarriprest moduan parte hartu zuten herritarrak aktibatu (batzordeetan eta entitateetan)…

3. Ekimenerako prestatzen (2020ko urtarrila-iraila). Entitateen izen-ematea bultzatu, entitateen esperientzien trukea sustatu, batzordeak ariketarako prestatu…

4. Euskaraldia (2020ko iraila-abendua). Herritarren izen-ematea sustatu, dinamika orokorra gizarteratu eta herritarrak eta entitateak ariketarako prestatu.

5. Balorazioa (2020ko abendua-2021eko urtarrila). Balorazioa egin eta jarraikortasuna adierazi.


Gernikako sarraskia gogoan

Salbatore Mitxelenako ikasleek Gernikako bonbardaketa gogoratu dute, haren 75. urteurrenean. Hala, Pablo Picassoren Gernika zatikatu, eta ikastolako lorategian jarri dute gaur. Horrez gain, hainbat konpositorek sarraskiaren inguruan sortutako piezak izan dira entzungai.


Mugimendu soziala eta borroka moldeak

Jakes Bortairu

Abenduan erretreta erreformaren kontra abiatu den mugimendu sozialak hainbat marka hautsi ditu jada, azken hamarkadakoekin konparatuz, intentsitate eta iraupenarena besteak beste, frantses Estatuan bezala Iparraldean ere. Haatik, sekula baino modu gordinagoan pausatzen zaio estrategia eta borroka moldeei buruzko eztabaida.

Izan ere, iritzi publikoaren gehiengoaren sustengua ukanik ere, mugimenduak ez du nahiko indarrik gobernuak erreforma bertan behera utz dezan edota zinezko negoziazioak irekitzeko. Garaiz aldatu baikara. Macronekin batera, proiektu neoliberalaren erradikalizazio fasean sartu gara. Kosta ahala kosta, haren katixima eta errezeta ekonomikoak bururaino aplikatu behar dira. Kasu honetan, elkartasunezko erretreta sistema hautsi, pentsioak murriztu eta kapitalizazioari atea zabaldu. Hain funtsezkoa da, non eta Macronentzat politikoki hil ala biziko afera den. Ondorioz, negoziazioari tarterik ez zaio gelditzen (hori da hain zuzen aurreko gobernuei Macronek leporatzen diena, amore ematearena). Proiektua inposatzen da ala krisi politikoa sortzen da.

Tradizionalki, greba izan da sindikatuek bultzaturiko mugimendu sozialen borroka molde nagusia. Gaur egun, grebaren mugak agerian dira, eta, arrazoi estruktural eta politiko batzuengatik, kamutsa da borroka tresna bezala. Langileriaren soziologia aldatu da, langile kolektiboak ahuldu eta batzuetan lehertu dira, indibidualismoa hedatuz eta elkartasuna gibelaraziz. Horrez gain, greba egiteko eskubidea baliatzea gero eta nekezago da, langileak babesten zituzten arauak bat bestearen ondotik indargabetu direlako. Babes horiek indarrean diren eta lan kolektibo azkarrak gelditzen diren sektoreak publikoaren zerbitzurako lanean ari direnak dira: tren gidariak, adibidez. Beren greba mugimenduak ekonomiari kalte egiten badio ere, nagusiki egunero garraio publikoak erabiltzen dituztenak ditu trabatzen. Parean, jendearen haserre eta egoeraren usteltzearen parioa egiten du gobernuak. Bestalde, sektore horiek dira, hain zuzen, gobernuak pribilegiatutzat jotzen dituenak, soilik haien alde ari direlako ustea zabaldu nahian. Sintoma horiek guztiak agertu ziren jada aurreko borroketan (2010 eta 2016an) eta blokeatze ekintzak grebari gehitu zitzaizkion, baina ez konfederazio sindikalen eskutik. Aldi honetan bai. Grebaren mugak ebidenteak izanik, ekonomiaren harat-honatak blokatzeko ekinaldi guztiak bultzatzen dituzte. Alta, eguberriko festa pasaturik ere, greba iraunkorra ez da beste sektoreetara hedatu eta, ondorioz, sektore irmoenak higatu dira 40 egun greban pasaturik.

Panorama horrek alimaleko desafioa botatzen die sindikatuei eta oro har borrokan inplikatuen diren jende eta eragile guztiei. Bi galde praktiko pausatzen dira: nola iraunarazi mugimendua sektore nagusi batzuk greba iraunkorrean ez badira?, eta nola iritsi nahikotasun mailara krisi politikoa sortzeko? Urtarril erditsu honetan, astero egun bateko greba orokor eta ekonomiaren blokeatzea da proposatua den perspektiba. Ikusiko. Mobilizazio egun isolatuen taktikak porrot egin zuen aurreko borrokaldietan. Zer gehiago? Errezetarik ez da, baina azken hamarkadako borroka esperientziak munduan zehar edota frantses Estatuan inspirazio iturri izan daitezke, nahiz eta sindikatuen ohiturak inarrosi behar diren. Lehena eta argiena da legezkotasunaren marra gorria gainditzea larrialdiaren izenean, desobedientzia praktikara eramanez (manifak ez deklaratuz sistematikoki, adibidez). Bestalde, biziki hedatu den borroka modalitate bat leku baten okupazio iraunkorra da, izan plaza bat (arabiar herriak, Madril, New York, Nuit debout…), ingurabideak (Jaka horien asmakizuna), zona bat (ZAD) edo leku bat (grebaren etxea). Adibide ugari, non eta leku horietan kohesio eta dinamizazio azkarra sustatzen den eta normalitatea hautsiz, botereari arazo konplikatua sortzen zaion.

Beste arlo estrategikoa eragileek indar harremanez duten pertzepzioa da, jaka horiek ederki landu zutena. Azkar sentitzen dena azkartzen da, ahul sentitzen dena ahultzen den bezala. Lurralde osoan gertatzen diren mobilizazio, ekintza eta ekimen guztien bilduma egunez egun zerrendatu eta zabaltzea inportantea da (gaurko komunikazio baliabideek aukera ematen dute). Panorama osoa gogoan, determinazioa hauspotzen da borrokalarien artean, ideiak kurritzen eta tokiz toki egiten den ekintza bakoitzak zentzua hartzen du, puzzle handi batek pieza txikienari ere zentzua ematen dion bezalaxe.


Polizia batek aitortu du eraikuntza nazionalaren aldeko lanak ez duela esan nahi ETA babesten denik

Urriaren 27an bukatuko da epaiketa. Atzo polizia eta guardia zibil perituen bozeramaileak onartu zuen ezin dutela frogatu ETA eta Udalbiltzaren artean lotura zegoenik. Gaur jakinarazi du erakunde armatuak udal erakundearen eraketaz zeukan iritzian oinarritu zela Polizia txostenak egiteko, ez bestelako dokumentazioan.

Gaur 10:20 aldera ekin diote Udalbiltzaren aurkako epaiketako saioari, eta atzokoaren ildotik joan da. Izan ere, atzo polizia eta guardia zibil perituen izenean hitz egin zuenak Udalbiltzak eraikuntza nazionalaren alde egindako lana "uneoro publikoa eta zilegi" zela esan bazuen, eta ezin dutela frogatutzat jo ETA eta Udalbiltzaren artean lotura zuzena zegoenik, gaur adierazi du Udalbiltzaren printzipioetan 'eraikuntza nazionala' aipatzeak ez duela esan nahi ETA babesten duenik.

Halaber, poliziak aitortu du eraikuntza nazionala, lurraldetasuna edota euskara ETA ez diren beste eragile batzuek ere defenditzen dituztela. Jakinarazi du erakunde armatuak Udalbiltzaren eraketaz zeukan iritzian oinarritu zirela honen aurkako txostenak egiteko, ez bestelako dokumentazioan. Udalbiltza Euskal Herriko udal erakundea 1999ko irailaren 18an sortu zuten EAJ, EH, EA eta ABko hautetsiek, baita udal ordezkari independente batzuek ere. Jendaurreko ekitaldia egin zuten Bilbon, Euskalduna Jauregian.

Defentsako abokatuek sakonago aritzeko aukera gaur

Atzo, batik bat, fiskalaren eta Dignidad y Justicia akusazioen galderei erantzun zieten perituek. Berandu ekin zioten defentsako abokatuek, eta gaurko saioan aritu dira horiek sakonago. Esate batera, ETAk Udalbiltzari zenbat diru pasatu zion galdetu dio Kepa Landak poliziari, eta honek erantzun dio finantza eta ekonomia arloko azterketarik ez dutela egin eta euren interpretazioetan oinarrituta atera zituztela ondorioak. 2003ko apirilean egin zuten Udalbiltzaren aurkako polizia operazioa.

KAS edota EHNA ere izan dituzte hizpide defentsaren txandan, eta poliziak ez du Udalbiltzaren aurkako frogarik edo daturik eman. Hori bai, onartu du Udalbiltzak EHNAren aldeko kanpainarekin bat egin zuela, eta 130.000 herritarrek ere hala egin zutela.

Azkeneko hitzorduak: urriaren 25, 26 eta 27a

11:50etan bukatu da gaurko saioa, eta ondoren Javier Gomez Bermudez epaimahaiburuak urriaren 25 (astelehena), 26 eta 27rako jarri ditu hurrengo hitzorduak. Orduan amaituko da epaiketa, eta epaiaren zain geratuko dira. 25ean froga dokumentalei ekingo diete, kalifikazioen txanda izango da gero, eta ondoren iritsiko da parteen ondorioen unea. Epaia noiz emango duten ez dute esan.

Uztailean hasi zen epaiketa

Uztailaren 15ean hasi zen epaiketa, Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta Udalbiltza ETArekin lotuko lukeen frogarik aurkeztu gabe segitzen du akusazioak. Auzipetuek uztailean esan zuten Udalbiltzako erabakiak ez zituela ETAk hartzen; halaber, zioten udal erakundeak diru publikoak eta bere jarduera oro legea jarraituta egiten zituela. Defentsako lekukoek berretsi egin zuten auzipetuen azalpena.

Fiskaltza eta Dignidad y Justicia akusazioek 10 eta 23 urte bitarteko espetxe zigorrak eskatzen dituzte 21 auzipetuentzat, ETArekin lotura dutelakoan. Udalbiltza, Partzuergoa eta Euskal Garapen eta Kohesio Funtsa legez kanpo uzteko eskatzen dute, era berean.


Justizia trantsizionala ikergai

Antton Maia baionarrak doktorego tesia aurkeztu zuen abenduan, justizia trantsizionalaz, bereziki Euskal Autonomia Erkidegoan zentratuz; 1936ko gerraren, frankismoaren eta euskal gatazkaren ondorioak kudeatzeko neurriak ikertu ditu. Ipar Euskal Herriari ere begiratu dio ‘Hitza’-rentzat.

Joanes Etxebarria

Abenduan bere tesia aurkeztu zuelarik, parean zuen epaimahaiko kide batzuk harrituak egon omen ziren egoeraren konplexutasunarekin. Justizia trantsizionala aipatzen usu entzun bada ere, Antton Maiaren (Baiona, 1990) tesian diskurtsoa eta praktika gurutzatzen dira testuinguru politiko nahasi baten erdian: Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 1936ko gerra eta ETAren ondoko garaiak ikertu ditu justizia trantsizionalaren prismatik.

Tesi horrekin, Zuzenbideko doktore bilakatu da (EHU eta UPPA unibertsitateetan), eta haren erranaldi labur batean definitzen du justizia trantsizionala zer den: “Iraganean gertatu diren eskubideen urratze larrien kudeatzeko instrumentuak dira”. Ikertu dituen garai eta testuinguru politikoekin hertsiki loturik, gehitzen du adibide direla, besteak beste, diktadura edo gatazka armatu baten ondoko denboretan “proposatzen diren instrumentu berezi eta berriak giza eskubideen urratze horiei aurre egiteko”. Helburua egia eta berradiskidetzea berreskuratzea delarik.

Oinarriak lau dira: egia, justizia, erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak, baina Maiak segidan dio “hori justizia trantsizionalaren mundu ideala” dela. Testuinguru bakoitzak kontzeptu “orokor eta teoriko” horretatik aplikazioak asmatu behar ditu, Hego Afrikan apartheid ondotik egin zen bezala Egia eta Berradiskidetzearen Batzordearekin, Argentinako diktadura ondoko Nunca Más txostenarekin edo Kolonbian FARC erakundearen bukaeran egin zen bezala.

Petri Sanabria 1936ko gerra biktima, Maixabel Lasa ETAren biktima eta Asun Lasa GALen biktima, 2018ko otsailean, Baionan antolatu Egia eta Berradiskidetzea Batzordea kolokioan.

Mirakulurik gabeko formula

Oinarrian dituzten egoera konplexuak kontuan harturik, ez da harritzekoa Maiak zehaztea justizia trantsizionalak ez duela “mirakulurik egiten”, frustrazioak sortzen dituela eta “pragmatismo anitz behar dela egoerari moldatzeko”. Prozesu progresiboa da, EAEn argiki ikusi duen bezala polizien gehiegikerien inguruko lege proposamenarekin: “Saiatu ziren, oztopoak izan ziren, beste lege bat proposatu zen… Gauzak ez dira egun batetik bestera egiten”.

Inportanteena “oreka politikoa izatea” dela dio Maiak, Argentinako esperientziaren aipamena eginez: 1980ko hamarkadako trantsizio garaian militarrek botere txikia zutelakoz, posible izan zen militar batzuen kontrako auziak hastea, baina “hamar urteren buruan militarrek estatu kolpe baten mehatxua egin zutelarik, lasaiago utzi zituzten”. “Orain konturatzen gara 2010az geroztik auzi batzuk berriz hasi direla”, kontatzen du, ilustratzeko sekula deus ez dela finkaturik .

Horregatik, kontzeptu teorikotik harago, interesgarria izan zaio, bere tesi lanean, justizia trantsizionalaren aplikazioak ikertzea. Mundu unibertsitarioan “xitxuketa edo brikolajea” aipatzen da. “Baditugu instrumentu batzuk, baina egokitu behar dira testuinguru berezi batera. Lau oinarriak, horregatik, ez dira momentu berean aplikatzen ahal; ezin dira auziak egin eta momentu berean biktimentzat ziurtatu egia ateratzen ahal dela”, dio Mayak.

Hiztegia eta instrumentuak

EAEko egoera ikertzen hastean, orduan doktoregai zenak ez zuen halako konplexutasuna sumatzen. Trantsizio

PERTSONAIA. Antton Maia, zuzenbidean doktorea.

bakarra ez, bi zituen ikergai: “Badira bi trantsizio gainezarriak: demokraziarantz eta biolentziaren amaierarantz. Horregatik, konplikatua izan da justizia trantsizionala lantzea; biktimen aniztasuna ulertu, ikusi non kokatzen diren, zer instrumentutan kokatzen diren…”.

Instrumentuak tesiaren parte badira ere, ez da horretara mugatu, “lehen lana diskurtsoen ulertzea izan” baita. Eztabaida politikoan justizia trantsizionala aipatzen delarik, pentsatzen denez gatazka bat izan dela, “diskurtsiboki eta ofizialki” justizia trantsizionalaren beharra aldarrikatzen duen bakarra ezker abertzalea dela dio Maiak. Ikertu duen paradoxa batekin argitzen du zein konplexua den gaia: “Aktore batzuek instrumentuak aplikatzen dituzte, baina ez dute justizia trantsizionalaren hiztegia erabiltzen”. EAJ eta Eusko Jaurlaritzaren posizioa hori dela esan du.

1999tik 2016ra, beste batzuk gehitzen badira ere, lege desberdinak bozkatu ziren 1936ko gerrako eta frankismoko biktimak bezala terrorismoaren eta Polizia gehiegikeriaren biktimak identifikatu eta ekonomikoki laguntzeko. “Ez da justizia trantsizionalaren hiztegia erabili behar instrumentu horien garatzeko”, ondorioztatu du Maiak, estrategia esplikatuz: “Madrildik datozen oztopoei aurre egiteko, beharbada hobe da disimulatzea eta ez zuzenean justizia trantsizionala aipatzea, gero pragmatikoki gauzatu ahal izateko”.

2012ko 107 dekretuak, hain zuzen, frankismoaren biktima batzuk identifikatzeko batzorde bat sortu, kalte-ordainak onartu eta txosten bat argitaratzea zuen xede. 2016an Polizia gehiegikeriarekin gisa bereko 12. legea bozkatu zelarik, berriz, beste garai bat tratatu zen. Orain jarri da martxan, aski berandu, Madrildik sekulako oztopoak izan baitziren. Horregatik, beste lege bat atera zen 2019an beste batzorde baten lortzeko, konpetentzia pixka bat arinagoekin”.

Bere tesian argitaratu dituen datuetan ageri dira, besteak beste, legeen arabera biktima desberdinentzat proposatzen diren kalte-ordain desberdinak, asimetriak agerian utziz: terrorismoaren biktimen kalte-ordainak, 29/2011 legean finkatzen denez, 500.000 eurokoak dira heriotza eragin zelarik; Polizia gehiegikerien biktimentzat, 12/2016 legeak 135.000 eurotan ezarri zuen kalte-ordaina kasu berean, heriotza eragin zelarik.

Maiaren tesia ez da kalte-ordain horien kalkuluetan zentratu, baina ikerlanaren hastapeneko aipamen batek biktimen tratamendu desberdinaz beste datu adierazgarri bat ematen du: Covite Terrorismoaren Biktimen Elkarteak Gasteizen plantan ezarri momentuan, ETAren biktimen artean, berdin omentzen dira Meliton Manzanas diktadura garaiko torturatzailea eta Jose Luis Lopez de Lacalle kazetaria, diktadura garaian militante komunista klandestinoa izan zena —gero ETAk hil zuen—. “Bi pertsona horiek ber monumentuan ohoratuak dira, ber mailan, terrorismoaren biktima gisa. Horrek hainbat arazo plantatzen ditu justizia trantsizionalaz hausnarketa bat garatu eta aplikatu nahi denean”.

Ipar Euskal Herria

Tesiak EAEko egoera du ardatz, baina Maiak Ipar Euskal Herriko diskurtsoaz ere badu zer errana. “Arrunt alderantziz” gertatu da Bidasoaz bestaldeko egoerarekin konparatuz, diskurtsoak gaina hartu baitu alde honetan, haren arabera: “Justizia trantsizionalaren hiztegia anitz garatu da, eta nonahi erabiltzen da, baina instrumentuak nahiko periferikoak egon dira”. Ikerketaren egilea “estonatu” zuen Euskal Elkargoko buruzagi eta Baionako auzapez Jean Rene Etxegaraik, “aipatu zuenean gizarte zibila dela justizia trantsizionalaren artisaua”.

Bakegileen inguruko testuinguruan, bakearen eta justizia trantsizionalaren “batasun sakratu” gisako bat ikusten du Maiak, “baina kontraesanekin”. Ulergarri egiten zaio, alde batetik, panorama politikoan hiztegi hori integratzea errazagoa izatea ETAren biktimarik izan ez den eremu geografikoan. Baina, bestalde, perspektiba globala eskas zaio ikerleari, publiko egiten diren egitasmoetan bederen: “Justizia trantsizionala aipatua izan da euskal gatazkari erantzuteko, baina gatazkaren konplexutasuna eta biolentziaren konplexutasuna ez dira Hegoaldean bezala planteatu; biktimekin, adibidez”. Justizia trantsizionala aipatzen duten aktoreek ez dute “Iparraldean gertatu den biolentzia berezia ere aipatu, Iparretarrak-en kasua adibidez”.

2014an kokatzen du diskurtsoaren instituzionalizazioa unibertsitateko irakasleak, Aieteko Adierazpenetik (2011) hiru urtera Baionako testua izenpetu zelarik, egia eta berradiskidetzea batzorde bat sortzeko proposamenarekin, eta euskal presoen amnistia aipatuz, besteak beste. “Ikusten da zazpi urtez presoentzat hedatu dela diskurtsoa eta bigarren zatia pixka bat hutsik egon dela. Arazoa erdiz hartua izan da aldaketa batzuk lortzeko presoen inguruan, baina arazo handiena baztertua izan da”, ondorioztatu du Maiak, betiere adierazpen publikoetan oinarrituz.

GAL eta trantsizioa

Garatu daitezkeen ikuspegiez bi hitz gehitu ditu, tesiaren eremutik kanpo, baina EAEko egoerari ekar diezaiokeen onuraz oharturik: “GAL kontuari buruz segur badela zerbait lantzeko Iparraldean, eta hori EAEko egoeran eta biktima askorentzat ezinbestekoa izaten ahal da”. Alderantziz, Ipar Euskal Herrian Espainiako Estatuko trantsizio demokratikoa hobeki ezagutaraztea ere interesgarria litzatekeela uste du: “Aktoreak Euskal Herriko gatazka armatuaz ari dira, baina konplexutasun hori ez dute barneratua diskurtsoetan, ez eta bultzatzen dituzten instrumentuetan ere”.

Besteak beste, Bilbon edo Madrilen antolatu hitzaldietan parte hartu du Antton Maiak gai horretaz aritzeko, eta tesian panorama politikoan deskribatu duen hausturaren lekuko izan da mundu akademikoan ere: “Argi da eztabaida demokratiko, sakon eta sano bat sortu behar dela. Bi mundu elkarren ondoan ibiltzen direlarik elkarri begiratu eta hitz egin gabe —EAEn, bereziki—, nik uste dut lehendabizi behar dela hori konpondu”. Hori ihardesten du mundu akademikoak justizia trantsizionalari egiten ahal liokeen ekarpenaz galdeturik.

Beste eskualdeetako esperientziak, perspektiba zabalak eta hausnarketak interesgarriak direla dudan ezarri gabe, mundu akademikotik “mirakuluzko erremediorik” ez dela helduko argi dio; “bertako erantzunak aurkitzeko, gizarte zibilarekin eta jende guztiarekin kontrastatu behar dira tresna horiek. Ez da itxaron behar erantzunak kanpotik etortzera”. Beste zepo bat litzateke ere, dioenez, dena gizarte zibilaren esku uztea: “Justizia trantsizionaleko instrumentuek behar dituzte ahalak; ahal humanoak eta ekonomikoak. Diru asko behar da mekanismoen garatzeko eta ikerketen garatzeko. Instituzio publikoek behar dute gizarte zibilarekin horretan sartu lan iraunkor bat segurtatzeko”.

Antton Maiaren tesia liburu formatuan argitaratua izanen da, gazteleraz, eta espero du luze gabe euskaraz eta frantsesez ere publiko zabala hunkitzea.


'Izurdeak'

Hiru emakume protagonista, hiru ipuinez osaturiko triptikoa, egungo gizartea astintzen duten hainbat gai eta gaitz erdigunean jartzen dituena: bakardadea, zaintza eta beste... Xabier Mendiguren Elizegik hiru narrazio luze dakartza 'Zu entzuteko gaude' lan berrian.


Mugikor berri bat eman didate erosi nuenarekin arazoak izan ditudalako

Pasa den urtean Gabonetan Olentzerok Nokia 6230i mugikorra oparitu zidan. Arazoak izan ditut mugikorrarekin. Bermean zegoenez konpontzera eraman nuen, bi aldiz.

Goialdeko ezkerreko tekla ez zebilenez konpontzera eraman nuen. Bermean zegoela zihurtatu ondoren ohiko galderak entzun nituen: Lurrera jausi zaizu? busti egin duzu? Nik ezetz. Zer esango nien ba lagunek arroparekin igerilekura bota nindutela mugikorra poltsikoan nuela?

Duela pare bat astean Bluethooth teknologia ez zebilela konturatu nintzen ez zelako autoko esku libreekin konektatzen. Saiatu nintzen behin eta berriz. Mugikorrak esku libreko gailua ikusten zuen eta alderantziz ere, baina ez ziren parekatzen. Mugikorra ikusgai zegoela ziurtatu eta berriz ere konpontzera eraman nuen. Sony Ericsson Z520i mugikorra utzi zidaten konpondu bitartean.

Eguaztenean mugikorra konponduta zegoela eta nahi nuenean bila pasatzeko mezua jaso nuen. Saltokira sartu nintzen eta mezu pozgarri bat eman zidaten. Konpondu beharrean mugikor berria eman didate. Badakizue mugikorra bermean baduzue eta konpontzera eramaten baduzue ez esan jausi edo uretan sartu duzuela.


«Ez gara nahi bezala hasi, baina lasai gaude: jokoa ona izan da»

Atletico Madrilen aurka jokatuko du bihar Athleticek, Lezaman. Lider dago egungo txapelduna, eta Ainhoa Vicentek onartu du partida zaila izango dela, baina sasoiko lehen garaipena lortzeko ilusioa dute.


Goierriko atletek 12 domina lortu dituzte Euskadiko Txapelketan

Pista estaliko Euskadiko txapelketa jokatu zen asteburuan Donostian, 16, 18 eta 20 urtez azpiko kategoriatan eta Goierriko atletak lanak ondo eginda itzuli ziren etxera. Txindoki Atletismo taldeko eta Goierri Garaia taldeko partaideen artean 12 domina eskuratu zituzten guztira.

Ordiziako taldeko atletek urrezko bost domina, zilarrezko lau eta brontzezko bi lortu zituzten. 16 urtez azpikoetan Sara Garzia Euskadiko txapeldun izan da pertika jauzian. 2,20 metro egin zuen eta marka pertsonala hobetzeaz gain, kadete mailako errekor berria ezarri zuen. Urrezko domina baita ere, Unai Mendizabalentzat, 600 metroko lasterketan 01:32:33 denbora eginda. 1.000 metroko proban ere domina lortu zuen Mendizabalek, brontzezkoa kasu hortan, 02:50:96 denborarekin. Pisu jaurtiketan zilarrezko domina irabazi zuen Aratz Cendonek, 13,26 metroko jaurtiketa eginda. Zilarrezko domina baita ereNahia Iraolarentzat, 1.000 metroko lasterketan, 03:09:52ko denbora egin ostean. Garazi Etxeberriak berriz 24. postua egin zuen, 60 metroetan.

18 urtez azpiko kategoria, Daniela Holguin Euskadiko txapeldunorde izan zen 60 metroko proban. Nuria Pecharromanek berriz, 33. postua egin zuen. Mutilen artean, Jokin Estarbe Euskadiko txapeldunorde izan zen pisu jaurtiketan, 12,91 metroko jaurtiketarekin.

Azkenik, 20 urtez azpikoetan, urrezko dominak lortu zituzten Leire Tobar ataundarrak, 60 metro hesiak proban, 09:36 eginda, Irenia Apaolaza zeraindarrak 200 metrotan, 25:65 denborarekin, eta Ane Ormazabalek 60 metroko proban, 08:02ko denbora eginda. Proba berean lehiatu ziren Irenia Apaolaza (6. postua) eta Amaia Zeberio (11. postua). Mutilen artean altuera jauzian brontzezko domina lortu zuen Ander Svenssonek.

Goierri Garaia taldeko atletei dagokienez, Maialen Osinaldek brontzezko domina lortu zuen pisu jaurtiketan 9,23 metroko jaurtiketarekin. Nabarmentzekoa baita ere Aiur Lertxundik, Saioa Carranzak, Jon Turradok eta Sofia Mendiak egindako txapelketa.

Espainiako kros txapelketa

Zaragozan jokatuko da asteburuan Espainiako banakako eta erkidegoetako selekzioetako kros txapelketa. Bertan izango dira Txindokiko Uxue Ibañez eta Intza Urrestarazu. Eneko Agirrezabal, min hartuta dago eta ez da Zaragozara joango.


Felix Zusberro Alberdi Astigarragako EAJ-PNVko Lehendakariari erantzuna

Susmoa nuen eta Felix Zusberro Jaunak niri baieztatu ondoren, berak ez zuela idatzi “Urtebete herrirako lanetan” (Kronika 19-06- 2016) argitaratutako idatzia. Errespetuz erantzun nahi nieke Felix Jaunari sinatzaile bezala eta idatzi duenari, herritar bezala.

Lehenik esan Astigartarrak konfiantza gehiago hauteskundeetan, 17 botoz bada ere EH Bilduarengan jarri zuela, PNVri aldiz Alkatetzara iristeko beharrezko konfiantza PSOEk eman zion.

Inposaketarik ez ados, baina ez inoiz eta ez inon, non geratzen da errauskailuaren aldeko edo kontrako bozketa Zero Zaborrek proposatu eta PNV eta PSOEk atzera bota zenutena? Herriari galdetu soilik interesa duzuenean?

Aurrekontuen inguruan diozuna berriz gezurra galanta, hauen inguruan adostasun batera iritsi zineten EH Bildu eta PNV batzorde batean eta plenora iristerako aurrekontuak aldatuak zeuden adostasuna pikutara bidaliz.

Astigarraga dinamizatu noski baietz, baina ez bertako komertzioak nahi ez zuen azoka inposatuz eta ondorioz epe laburrean bertan behera geratuz. Eternal Running bezala, lehenengo 5000 ziren parte hartzekoak eta 1700 baino ez ziren izan. Etorriko zen jende kopurua zela eta, igandean inoiz irekitzen ez duten ostalariek tabernak ireki zituzten aste horretako atsedena sakrifikatuz, beste batzuek inoiz baino pintxo gehiago egin zituzten eta beste batzuek langileak ere kontratatu zituzten, zertarako? Joan eta galdetu arrakastari buruz, ea zer dioten.

Txotx-busa eta gauetarako jarri zenuten lurralde-busa zer esanik ere ez, oraindik datuak ez ditugu ikusi, ez dakigu ofizialki zer kostu izan zituzten autobusek ez eta zer bidaiari kopuru izan zituen bakoitzak. Jakin badakit bertan parte hartzen dudalako A3 Orain Lan Taldetik apirilaren 7tik hona behin eta berriz eskatu dituela datu horiek eta gaur ekainak 22 oraindik udaletxeak ez dizkiela eman, elkarlanaren adibide garbia.

Besterik gabe eta ipuinak dion bezala, azkenean otsoa benetan etorri zen eta ardi guztiak jan zituen.

Ondo izan Lehendakari Jauna. Barkatu, eta idazlea.


Jone Oianguren: "Ezusteko atsegina izan da selekzioaren deia"

Hamasei urteko aramaioarrak 18 urtez azpiko Espainiako izotz hockey selekzioaren deia jaso eta abenduaren 5etik 8ra Valdemoron izan da estatuko jokalari hoberenen artean.

Bere ahizpa Ainhoarekin batera Gasteizko Sumendi taldean jokatzen du. Bertan erakutsitako maila txukunak bere fruitua eman ostean, lehen aldiz deitu dute estatuko onenekin trebatzeko.

Espero zenuen espainiar selekzioaren deia jasotzea?

Ba ez nuen espero, egia esan. Aurretik selekzioan aritzen ziren atezainen maila oso altua izan da. Ni baino hobeagoak zirela uste nuen, baina azkenean deitu egin naute.

Nola jaso zenuen albistea?

Hasieran ez nuen sinisten. Nire aitak mezu bidez bidali zidan konbokatutako jokalarien zerrenda eta bertan nire izena ikustean poz-pozik jarri nintzen.

Onenen artean aukeratua izateko lan eta esfortzu handia egingo zenuen aurretik ?

Nire kasuan hau da izotz hockeyan jokatzen dudan hirugarren denboraldia, eta entrenamendu eta ordu asko eskaini dizkiot. Horrez gain, nire dohainak hobetzeko, aitak Finlandiara joatea proposatu zidan, eta iazko abenduan astebeteko ikastaroa egin nuen bertan. Teknifikazio hobetzeko ezin hobeto etorri zitzaidan, izotz hockeyan tradizio luzea duen herrialdea baita Finlandia.

Zer nolako esperientzia izaten ari da Valdemoroko kontzentrazioa?

Astelehenetik osteguneraino iraungo du kontzentrazioak, eta egia esan nahiko gogorra izaten ari da. Atzo (astelehena) lau ordu eta erdiko lan saioa egin genuen izotzetan, eta ondoren atal fisikoa ere landu genuen. Gaur, adibidez, beste hiru ordu egin ditugu izotzetan eta ostean berriro ariketa fisikoak. Esperientzia aberasgarria izaten ari da, baina aberasgarria bezain gogorra ere.

Bi taldekiderekin batera joatea lagungarria izan da zuretzat?

Beraiek absolutuarekin jokatu dute, eta nik, aldiz, 18 urtetik beherakoekin. Hala ere, bi taldekide gertu edukitzea laguntza handia izan da niretzako. Beste mentalitate batekin joaten lagundu didate, konfiantza gehiagorekin.

Aurreko asteburuan emakumeen izotz hockeyko olinpiada aurreko txapelketa jokatu zen Donostian. Alde aldia ikusi al zenuen Espainia eta tradizioa gehiago duten herrialdeen artean?

Igartzen da besteek urte asko gehiago daramatzatela izotzetan. Pukera lehenago heltzen ziren, kontrol gehiago zuten, jaurtiketa hobeagoak... Jokoaren alderdi gehienetan igartzen da hori. Baina egoera horretan Espainiako atezainak lan gehiago izaten du eta txundituta utzi ninduen hark erakutsitako maila apartak.

Atezainek babes ugarirekin jokatzen duzue. Arriskutsua da hockeyko atezaina izatea?

Nik uste dut ezetz. Daramatzagun babesekin oso zaila da min hartzea. Hasieran harritu egin zaitezke pukak aurpegiko babesean ematen dizunean. Baina gero ohitu egiten zara. Kanpotik dirudiena baino seguruagoa da.

Atezainek jaurtiketak gelditzeaz gain, taldekideei aginduak ematen al dizkiezue?

Guk jokoaren eta zelaiaren ikuspegi garbiagoa dugu, eta aginduak baino gehiago abisuak ematen dizkiegu gure taldekideei.

Nola ikusten izotz hockeyaren egoera Euskal Herrian?

Pixkanaka gorantza doala uste dut. Lineako neska askok izotzera jauzia egin dute, eta badabil poliki poliki indartzen.

Oihartzun bera al du nesken eta gizonen hockeyak?

Aldea badago. Gizonezkoek liga amaitzean playoffak jokatzen dituzte. Nesken kasuan, talde gutxiago daudenez, bost partiduko liga jokatzera mugatzen gara. Bigarren buelta eta play-off-ak edukiz gero, gehiago jokatzeko eta gure jokoa hobetzeko aukera izango genuke.


CiUk Espainiako Gobernuari eskatu dio Kataluniarekiko daukan "utzikeria" bukatzeko. Hainbat ekimen aurkeztu ditu Kongresuan


Xabi Ibarguren eta Imanol Olaran dira Goierriko Kopan txapeldun

Xabier Ibarguren lazkaotarrak eta Imanol Olaran olaberritarrak osatutako palari bikoteak irabazi du Goierriko VI. Kopa txapelketa. Olaberrian, herenegun bukatu zen lehiaketa, finalarekin. Ibarguren-Olaran bikoak 35 eta 22 irabazi zion azken partida Beñat Ibargurenek eta Zuhaitz Letamendiak osatutako bikoteari. Paleta larruarekin aritu dira.Txapelketa Goierriko 11 bikotek parte hartu dute, Olaberriko, Idiazabalgo, Lazkaoko eta Ordiziako palariak tartean. Denera hamar partida jokatu dituzte, guztiak Olaberriko udal pilotalekuan, astelehenetan.Finaleko onena, Olaran Txapela janzteaz gain, finalean Imanol Olaran atzelaria nabarmendu zen. Partidako pilotari onena bera izan zen.Jaialdian, Olaberriko lau gaztek paleta gomarekin erakustaldi partida ere jokatu zuten, Eliteko txapelketako errebantxa.


Langile bat hil da Urretxun, lan egiten zuen harrobian erori eta gero

T.M.E. 44 urteko gizonezkoa hil zen atzo arratsaldean Urretxun (Gipuzkoa), herri horretako Ofitas harrobian zortzi metroko altueratik erori eta gero. Herrizaingo sailaren arabera, arratsaldeko 15:30ean gertatu zen ezbeharra, Zumarragan bizi zen langilea lurrera erortzean. Langilea momentuan hil zen. Mediku bat ezbeharraren lekura hurbildu zen eta Donostiara eraman zuten gorpua autopsia egin diezaioten.


Iraurgi Berritzenen sare kontseilu berria lehenengo aldiz bildu da

Atzo, uztailak 11, bildu da Iraurgi Berritzenen barruan egituratzen den eragile sarearen kontseilua. Honek, eskualde ikuspegia oinarri eta garapen sozioekonomikoa xede, enpresa, ikastetxe eta udalen arteko lankidetza indartu eta proiektu erreferente eta estrategikoak sustatu nahi ditu.

Lan bileran zehar, Iraurgi Berritzeneko gune ezberdinetan landu diren lan lerro eta proiektuak aurkezteaz gain, enplegua izan da hizpide. Eskualdean, datorren ikasturtean enplegua sustatzen jarraitzeko proposamen ezberdinak eztabaidatu eta adostu dira.

Azken hilabeteetan, besteak beste, Iraurgi Berritzenen antolaketa ereduan egindako aldaketak tarteko, sare kontseiluaren egitura egokitu da. Ondorioz, gaur egun, sare kontseilua, Enpresa Guneako bi enpresa ordezkarik, Hezkuntza Guneako ikastetxeen eta Lanbide Heziketako ordezkari banak eta Garapen Guneako bi udal ordezkarik osatzen dute.

Sarearen kudeaketa kontseilu berria, beraz, honela egituratzen da:

Enpresa handien ordezkaritza: Cruz Alberdi (Sidenor)

Enpresa txikien ordezkaritza: Edurne Odriozola (Odrinox)

Ikastetxeen ordezkaritza: Maje Agirre (Iraurgi Ikastetxea)

Lanbide Heziketa: Eduardo Sudupe (Urola Lanbide Eskola)

Udal Ordezkaritza: Ana Azkoitia (Azkoitiko Udala)

Udal Ordezkaritza: Agustin Lizarralde (Azpeitiko Udala)

Iraurgi Berritzen: Begoña Beobide, Itziar Abarisketa, Iosu Sorazu.

Datorren kudeaketa kontseilua urrian egitea aurreikusten da.


"Albun familiarra" ipuin kontaketa Aizkibel liburutegian

"Albun familiarra" ipuin kontaketa eskainiko du Apika taldeak 4 urtetik gorako haurrentzat. Emanaldia Aizkibel liburutegian izango da urriaren 22an, 11:00etan.


'Go!azen' telesailaren arrakastaz arituko gara osteguneko 'Faktoria'n

Magazinean, ETB1eko telesaileko 3 aktorerekin hitz egingo dugu, eta opariak ere banatuko ditugu zaleen artean. Albistegian berriz, Herri Elkargoa izango dugu hizpide, besteak beste.

'Go!azenmania'z arituko gara ostegun honetako 'Faktoria' saioan. ETB1eko 'Go!azen' telesail arrakastatsuaren sekretua argitzen saiatuko gara magazinean hiru aktorerekin. Gainera, opariak ere banatuko ditugu zaleen artean. Bestalde, albistegian Herri Elkargoa izango dugu hizpide Baionako zinegotzi batekin eta Mauleko alkatearekin.

07:00etan hasiko da saioa, eguneko albiste nagusien errepasoa eginez. 08:00etan, Iñigo Alustizak hartuko du albistegiaren gidaritza. 08:30ean, Joseba Arruti, Nerea Azurmendi eta Iñaki Petxarroman kazetariak arituko dira aktualitateko gaiei buruz solasean. 09:00etako albiste errepasoa egin ostean, adimen urritasuna eta boto eskubidea aztertuko ditugu Atzegiko ordezkari batekin eta epaile batekin, Auzitegi Konstituzionalaren auto baten harira. Ibon Sarasola hizkuntzalariaren gomendioak entzungo ditugu gero, eta Herri Elkargoaz arituko gara jarraian, Baionako zinegotzi Jean Claude Iriartekin eta Mauleko alkate Michel Etchebestekin.

10:00etatik 13:00etara, berriz, Manu Etxezortuk hartuko du lekukoa, eta magazinak egingo du bidea. Hasteko, Antton Uriartek kontatuko digu nola dagoen Euskal Herrian El Almendrori esker. Gainera, Enrique Zelaia Vianako printze izendatzeko eskaera izango dugu hizpide. Kirol aurrerapenaren ostean, Joseba Kamioi publizistak denda txinatarren merkatuari erreparatuko dio.

11:00etan, berriz, urte berriko kontzertuak aztertuko ditugu Mikel Chamizo kolaboratzailearekin. Esther Moyuaren liburu gomendioa ere jasoko dugu, eta, ordua amaitu aurretik, app ezaguenak ezagutuko ditugu.

12:00etan, 'Go!azen' telesailari zabalduko diogu atea. Aitana Etxeberria, Paula Etxeberria eta Markel Gajate aktoreen bisita izango dugu, eta opariak ere banatuko ditugu zaleen artean. saioa amaitu aurretik, Maysharekin ere hitz egingo dugu.

07:00etatik 13:00etara izango dugu martxan 'Faktoria'.


Akusatuak bere gain hartu du 2017ko tiroketa

Asteon egin dute 2017ko apirilean San Andres auzoan izan zen tiroketaren gaineko epaiketa; akusatu arrasatearrak onartu egin du berak egin zuela tiro; fiskalak zortzi urteko kartzela zigorra eskatzen du; hilabete barru jakingo dute sententziaren berri.

Hasiera batean, hiru saio egitekoak ziren, baina, akusatuak tiroketa bere gain hartu ostean, prozesua azkartu eta bi saio egin dituzte, astelehenean bata eta martitzenean bestea.

Akusatuaren arreba Esther Martinen esanetan, akusatuak azaldu du beldur zela eta erasotuta sentitzen zela. "Bera polizia edo militarra sentitzen da bere barruko istorio horietan, eta, horren ondorioz, joerak hartzen ditu, ikusten duenaren arabera. Gizon pakistandarraren kasuan, Al Qaedarekin lotu zuen, eta oso gogorra zen hori berarentzat".

Arrebak dio akusatuak eskizofrenia daukala, eta tratamendua jasotzen ari zela gertakariak izan zirenean. "Nire neba hiru edo lau bider egon da Aita Mennin, baina, hortik irteten denean, Osakidetzako osasun mentalaren sailak tratatzen du", dio. Hala ere, garai hartan tratatzen ari zen medikuak epaiketan bertan onartu du dosia jaitsia ziola, "hobeto" ikusten zuela argudiatuz. "Gertakaria baino hilabete batzuk lehenagotik, ez zioten behar zuen tratamendua eman. Medikuak berak onartu egin du, baina zalantza adierazi du, ez dakiela zenbat eta ze egunetan jaitsi zion dosia", azaldu du arrebak. "Osakidetzan hilabetean behin joaten dira pazienteengana, hamar minutuz hitz egiten dute haiekin, eta listo. Horregatik, nik haiengana jo nuen, nire neba ondo ikusten ez nuela eta pistolen gaineko gauzak komentatzen zituela esanez. Hala ere, nik esandakoari ez zioten batere garrantzirik eman". Gaineratu du medikazioa kenduz gero "atzera" egiten duela nebak. "Aita Mennikoek ere adierazi dute haiek ez ziotela dosia jaitsiko. Azken finean, horretarako medikatzen da, ahalik eta bizitza normalena eramateko".

Biktimari barkamena eskatu dio arrebak. "Egin nezakeen gauza bakarra zen. Oso gizon sentibera iruditu zait, gainera; oso ondo erantzun dit".

Zortzi urteko zigorra

Fiskalak, hasiera batean, hamalau urteko zigorra eskatzen zuen, baina zortzira jaitsi du. Akusatuak Martuteneko kartzelan bete beharko luke kondena, fiskalaren iritziz. Defentsak eta akusazio partikularrak, berriz, Aita Mennin bete dezala eskatzen dute. "Kartzelan bere gaixotasunak okerrera egingo du", azpimarratu du arrebak. Hala, hilabete inguru barru jakingo dute sententziaren berri.

Katearen Loturak elkartean

Esther Martin Katearen Loturak elkartean sartu da. "Horrelako gaixoak kontrolatuta egon daitezen gura dugu. Ez da bakarrik guri bizitza zapuzten digun gai bat, guztion segurtasuna dago jokoan, eta gizartearentzako oso garrantzitsua den gai bat da".

Esther Martinek, akusatuaren arrebak, idatzitako gutuna:

"ARRASATEN PAKISTANDAR BAT ZAURITU ZUEN TIROAREN EGILEA"ren arreba naiz, hau esateak ez nau lotsatzen! Gaixo bat da, eta ez hiltzaile bat. Basakeria hau egin du, beste askok bezala, osasunak, gizarte zerbitzuek eta justiziak bere egoera eta gaixotasuna gaizki kudeatu dituztelako, azkenaldian izaten ari diren beste kasu batzuetan ere ikus dezakegun bezala. Erakunde horiek ez daude prestatuta arazo honi aurre egiteko, ezta bideratzeko familia ugarik orain direla urte batzuetatik bizi dugun drama ere. Erabat desorientaturik eta babesgabe gaude gaixotasun ezberdinei, gure senideen desorekei eta horrek dakarren guztiari aurre egiteko!

Ez dut besteen kasuetan sartzerik nahi, ezta delitugile guztiak gaixoak direla ikusaraztea nahi ere, soilik nire kasua ezagutzera eman nahi dut, zoritxarrez kasu bakarra ez delako, eta gai honen inguruko estigma sozialaren eta hipokresiaren erruz, pertsona asko babes barik daude, eta familia batzuek gehien maite dituztenei bizkarra ematen diete hatzamarrarekin seinalatuak ez izateko. Zuek borrokatzera animatzea lortzeak poztuko ninduke! Gu ere herritarrak gara, eta hala tratatuak izatea exijitzeko eskubidea eta betebeharra ditugu, ez gaitzatela gixarajo batzuk bezala tratatu. Soluzioak exijitzeko eskubidea eta betebeharra dauzkagu, ez partxe edo adabakirik. Era berean, herritar arduratsu bezala, guztiei azaldu behar dizuet nola kudeatzen den zuen segurtasuna: Familiek etengabean arriskuaz ohartarazten dute, hau da, anaiak, aitak, izebak,... suposatzen duten arriskuaz abisatzen dute familiek etengabe... baina desesperazio horri ez zaio kasurik egiten... izan ere, erasorik eta salaketarik ez badago ez da ezer egiten!

Nire anaia 33 urteko mutil bat da, eta 20 urte inguru zituela eskizofrenia diagnostikatu zioten. Ordura arte, gazte bizia eta kirolaria zen, beharbada pixka bat hiperaktiboa, baina inork ez zigun esan zerbait arraroa sumatu zionik, ez irakasleek, ez pediatrek,... Nik bezala, egun "bulling" deritzona sufritzen zuen, eta hortik datoz egungo desoreka emozional asko, normalean haurrek izaten dituztenak. Nire amak ondo esaten zuen bezala, haurrek etxean jasotzen duten hezkuntzaren ondorio da, menpekotasunean eta desberdintasunean oinarritua. Ikaskideek etengabean txarto tratatu zuten, soilik gure familia "espainiarra" zelako... Sekulako maltzurkeriak egin zizkioten, eta ez ditut hemen aipatuko bere intimitatea errespetatu nahi dudalako, baina azpimarratzekoa da, gaur egun ordaindik orduko kolpeen markak eta ebakiondo ezabaezinak dituela, ez soilik bere gorputzean, baita bere bihotzean eta gogoan ere. Hortik datoz gorroto, min, defendatzeko behar,... guztiak. Sentimentu negatibo horiek guztiek bere izaera aldatu zuten, odolberoko eta erasokor bihurtuz. Ormaiztegiko ikastetxe publikoak nire amaren eskaerei entzungor egin zien. Areago, barregarri utzi zuten, berriro estigma, herri txiki eta itxi batean... erlatibizatu behar da aurrera egin ahal izateko... baina berak ez zuen jakin izan, eta guk ez genuen bera orientatzen jakin... Beasaingo buruko osasun zentrora joan ginen, bera nerabe zela, jarraipenak eta enkaputxatuak aipatzen zituen bere gutun batek kezkaturik... Patxi Bereziartuak, haurren psikologo klinikoa, profesional bikaina eta pertsona hobea, prozesu bat hasteko gakoak eman zizkigun. Dena den, prozesu horrek kale egin du "protokoloen" ondorioz, baina une hartan konponbide bakarra zen, gure ama erasotzeagatik bera salatzea! Jakin bagenekien bera amarengandik urruntzeko 3 urteko agindua jarriko ziotela.

Nire amona eta nire izeba-osabak egunero zentrora eramateaz arduratu ziren, gainera gauetan eta asteburuetan euren etxean izaten zuten. Izan ere, 'Proyecto Hombre'n urte bat ematera kondenatu zuten, eta prozedura halakoa zen. Aurreko bi urteetan drogak kontsumitu zituen, gure inguruko mutilen erdiak egiten duen bezala, nahiz eta errealitate hori ikusi eta onartu nahi ez dugun. Alabaina, kontsumitu barik denbora luze bat zeraman aluzinazioak hasi zitzaizkionean, eta inoiz ez zuen abstinentziarik izan. Ala agian horixe izan zen paranoien kausa? Inork ez zigun erantzun gehigorik eman, sententziako urtebetea bete ostean, zentrotik deitu gintuzten esateko bere arazoa ez zela drogamenpekotasuna, baizik eta psikiatrikoa seguruenik. Hala ere, ezin zuten inora bidali sententzia bat izan gabe, ez zeukaten autoritaterik gainbehera mental bat baloratzeko eta zentro baten sartzea ordenatzeko. Bere erreakzioen beldur ginenez, eta gainera urruntze agindua oraindik indarrean zegoenez, aholkatu egin ziguten gure artean ez hartzea, gaixotasuna berragertzeko aukera eman genezan, eta horrela gertaeraren batengatik atxilotua izan zedin eta psikiatrian sar zezaten.

15 eguneko epean bere neskalagunak eta bere lagunek nire amari deitu zioten bere bila joan zedin, eta erabat zoraturik zegoen, ez ninduen ezagutu... bere burua babes gabe ikusita, drogak kontsumitu zituen Proyecto Hombrek berriro onartu zezan, eta bere burmuina lehertu zen. Ez dut inoiz ahaztuko bera holako egoera batean lehen aldiz ikusi nuenean sentitu nuen hotzikara, burbuila batean zegoen, erabat sedatuta, errealitatetik kanpo. Protokoloak dio pazientea egonkortuta dagoenean, beste ospitale batera joan behar duela, egonaldi ertaineko ospitale batera, Donostia ospitaleko psikiatriara. Horretarako, gehienez 3 hilabeteko epea finkatzen du, baina epe horretan bera ez zen bera, zentzurik gabeko gauzak esaten zituen etengabean, gure haurtzaroan galdurik eta mendekatuko zen ejerzitoan galduta... Donostiako San Juan de Dios-era iritsi ginen, eta bertan buru-argitasun uneak izan zituen, baina agresibitatea hasi zitzaion: Osakidetzak finkaturiko epea 6 hilabetekoa izan ohi da. Horren ostean, 1.000 € edo gehiago hilabetean ordaindu behar dira bertan jarraitu ahal izateko. Nik soldata bat neukan arren (hogei urte eta gutxiko jendearen artean ezohikoa), baina aita barik, nire ama leuzemia iraunkor batengatik ingresatuta, eta ahizpa gazteago batekin, ezin nuen ordaindu. Inork ez zigun soluzio gehiagorik ematen, gure arazoa zen, eta ondorioz lan bat bilatu nion; bere gorabeherekin lanera joan behar zuen, bere pertzepzioa distortsionaturik zuela, etxera bidali zidaten... Han ingresatuta zegoela, paranoiak etengabean zituen eta brote psikotikoak astero... nire amamaren etxera ezin zen bueltatu! Bi hilabete eskas baino ez zirenean igaro, eraso egin ninduen eta berriro zentro batean sartu zuten, baina kontuan hartuta denok bagenekiela egoera hori iritsiko zela, beharrezkoa al zen egoera horretaraino iristea?... Psikiatrak alta ematen zion bitartean, berak esaten zidan berak niri min egitearen beldur zela, eta nik erantzuten nion lasai egon zedila, banekielako bera ez zela horren guztiorren egilea...

Aste batzuk behar izan nituen nire beldurrak uxatzeko, eta bera ikusteko nire burua animatzeko, nik berak baino urte bat gehiago daukat, eta berak dio ni gogorra naizela. Beti errudun sentitu naiz berak bizi eta gozatu ezin dituen gauzak bizitzeagatik eta gozatzeagatik. Ahalegintzen naiz bera bere burua pertsonatzat sentitzen, eta ez munstrotzat, batzuek horrela ikusten duten arren. Ahalegintzen naiz, munduak bizkarra ematen dion arren, ni beti bere ondoan izango nauela azaltzen. Zorionez ospitaleratze honetan, Aita Mennira bideratu gintuzten, erdi mailako egonaldirako eta bertan orain arteko esperientzia eta tratua oso onak izan ditugu; hara doan bakoitzean bere izaera aldatzen da: Beraxe da! Hau guztiau hasi aurretik nire anaia ikusten nuen bezalakoa!... Baina soilik bere izaeraren parte bat da, beste alde batean, ilunena ezkutatzen du, bazterketa eragiten duena, tratamendu gehiago eragiten duena, niri bakarrik erakutsi eta kontatu ahal didana ahul dagoenean. Ni horietara ohituta nago eta horretarako konfiantza ematen diot... Bere gaixotasuna aldatzen joan da, bere burmuina psikopatiaren antzeko zerbaitera aldatu da; Aita Mennin nahiko egonkor daukate, eta horregatik sinetsita nago bere lekua hura dela, ordainketa ekonomikoa eta penala kudeatu daitezkeela, eurentzako eta guretzako kalte gutxiagoko erak planteatu daitezkeela, oreka bat bilatzea! Aita Menniko erabiltzaile askok, eta bertan ez dauden arren elbarritasun psikikoak dituzten askok, lan okupazionalak egiten dituzte era lotsagarrian ordaintzen direnak, nire anaiak adibidez, egunero gutxienez 3-4 ordu lan egiten ditu ospitalean eta 25-30 € ordaintzen dizkiote hilabeteko, helburuak lorgarriak egitean datza, ez dut uste hain zaila denik! Buruko gaixo guztiak ez dira begetalak, eta paziente hauetako asko batez bestekoa baino argiagoak dira. Buruko gaixotasuna duten guztiek ez dute drogamenpetasunik, baina drogamenpekotasuna gaixotasun bat da. Gai hau oso zabala da baina berataz hain informazio gutxi daukagu... Gazteek informazio piloa eta distortsionatuta daukate, edo txarto zuzendua... Gutxi batzuen interesak eta etekin ekonomikoak nagusitzen dira gizarte-ongizate orokorraren kaltetan. Pertsona batzuek bizi osorako behar bereziak dituzte, lakra bat bezala jotzen direnak, baina bizitza baldintza onetan aurrera eraman daitezkeenak, medioak behar bezala kudeatuz.

Orain arte ez da erraztu zentro batean izateko aukera, eta etxean broteak izan zituenean, larrialdietara, udaltzainengana eta Ertzaintzara deitu nuen edota bertara joan nintzen, eurei azalduz nire anaia kaleetatik nola zebilela, baina berriro erantzuten zidaten "erasorik eta salaketarik ez badago...". Kanpoko jarraipena 10 minutukoa zen hilabete bakoitzeko, Arrasateko buruko osasun zentroan, medikazioaren dosi batzuk jaitsi zizkioten erasoa baino hilabete batzuk lehenago; onartu beharra daukat orduan, berriro zentroan sartzeko zantzuak ikusi nituen arren, nire burua babestu nahi izan nuela gatazkak saihestuz, ISIS, mairu eta ejerzitoaren inguruan hitz egiten zuenean nire galderak bera deseroso jartzea saihestuz,... Sentitzen dut, ez nuen indar gehiagorik, eta denok dakizuena gertatu zen. Gero eta patologia eta buruko gaixotasun kasu gehiago daude gure inguruan, gero eta adin gazteagoetan, inguru ezberdinetan, gizarte-maila ezberdinetan, eta guztioi toka dakiguke: trauma bat, substantziaren batekin harreman txiki bat, blokeo emozional bat eta krak. Gutako askok beldurrezko eta zientzia fikziozko filma bat bizi dugu egunero, eta hau arazo larri bat izango da, eskuetatik joango zaigu, baldin eta ez bada instituzioetatik eta gure barru-barrutik lan egiten. Helburua ez du soilik prebentzioa izan behar, baita berbideratzea eta konponbide eraginkor bat ematea ere. Horrek pertsona askoren ongizateari dagokio eta guztion segurtasunari.

Azken aste hauetan entzun ditut mutilei eta kausa honengatik elkartu diren familiei, laguntza eskatu duten familiei, egin zaizkien kritikak. Baita nire anaiaren, nire familiaren, nire... inguruko kritikak. Kritika horiek ezjakintasunetik egiten dituzte, ez dakite zer bizi dugun eta zer sufritzen ari garen, ez dakite zer den etxean holako egoera bat izatea! Bihotzez opa diet inoiz errealitate hau ezagutzea ez tokatzea.


San Milixan jaia hasteko gertu

Domekan, azaroak 12, ospatuko dute gatzagarrek San Milixan jaia. Artisauen postuak, taloak eta bonboiak, Bihurri aizkolaria eta erakustaldiak gatz museoan antolatu dituzte. Aurten, baina, goizez bakarrik izango da jaia, 10:00etatik 15:00etara.

Gatza hartu dute ardatz aurten, eta suak eta txokolateak egingo diote lagun San Milixan egunean. Ohiturari jarraituz artisauak izango dira Gatzagako pilotalekuan. Aurreko urteetan baino gutxiago etorriko dira, baina norberak ekoiztutako produktuak ekarriko dituzte: zilarrezko bitxiak; egurrezko jostailuak; opil, gozoki eta pastelak; euskal buztingintzaren produktuak; xaboi naturalak eta beste hainbat. Iaz lehenengoz egon ziren Nafarroako Latasa anaiak aurten ere hurreratuko dira Gareseko piperrik goxoenekin. Hainbat mota ekarriko dituzte: pikillo, piko, bola eta bertan erreta eraman ahal izango dute hurreratutakoek. Artisauen postuekin batera Sorginak emakume taldeak talo txosna jarriko du, eta barrua berotzeko talo goxoak eskainiko dizkigute. Taloak, baina, ez dira izango jateko bakarrak; izan ere, bonboiak egongo dira dastagai, gatzezko bonboiak. Herritarrek gatza jaso dute etxean gatz ureko iturritik jasotako urarekin. Gatz horrekin bonboiak egingo dituzte Oñatiko Klax txokolate elkartekoek.

Bihurri aizkolaria

Eguerdian, bestalde, Ernesto Ezpeleta Bihurri aizkolari eibartarraren gorabeherak jarraituko dituzte San Migel plazara etorritakoek. Lodiera handiko enborrekin egiten du lan Bihurrik eta domekan ere erakustaldi polita eskainiko du: "3 metro dituen enborra moztuko du, eta gero motozerrarekin irudiren bat egiteko asmoa dauka", esan digu Jon Sasiain kultura zinegotziak.

Gatz ekoizpena museoan

Gatzaga herria eta gatza elkarrekin doaz eta bata ez da ezer bestea barik. Horren erakusgarri da Eugenio Otsoa gatz museoa, eta San Milixan jaietarako bertako dorla egokitzea erabaki zuen Udalak. Orain arte ere azaltzen zuten gatzaren prozesu guztia museoan baina gatza ekoizteko modurik ez zeukaten. Horregatik ataletan banatutako dorla jarri dute, eta azpian sua egingo diote. Bertako iturrian jasotako urarekin gatza zela ateratzen den erakutsiko dute hemendik aurrera, eta domekan izango dute herritar zein kanpotarrek ikusteko lehenengo aukera.


Bizkaia eta Gipuzkoa garaile GRAVNI-ko laugarren saioan

Bizkaitarrek 22 azpiko eta senior mailako partidak irabazi dituzte. Gipuzkoarrak jokatutako bi partidetan nagusitu dira. Lehenengo fasea domekan amaituko daGRAVNI txapelketaren sailkapen ligaxka azken txanpan sartu da, eta asteburuan jokatu den laugarren jardunaldiak interes handiko norgehiagokak eskaini ditu. Bizkaia Iparraldegaz neurtu da, Gipuzkoa Arabagaz, eta Nafarroa Errioxagaz; Bizkaiko eta Gipuzkoako pilotariak nagusi izan dira.Berriz ere, Markina-Xemeingo Uni pilotalekuak hartu zituen Bizkaiko zesta-puntako norgehiagokak zapatuan. Bestalde, Mutrikuko Miruaitzen jokatu ziren Gipuzkoa eta Arabaren arteko partidak.Markina-Xemeinen Iparraldeko bikotea izan zen nagusi gazte mailan, baina 22 azpiko eta senior mailako partidak Bizkaiak irabazi zituen. Gazte mailan, 35 eta 24 irabazi zieten Bixente Gonzalezek eta Pierre Harynordoquyk Urko Lekerikabeaskoa gernikarrari eta Danel Mandiola markina-xemeindarrari. 22 azpikoetan, berriz, 35 eta 27 irabazi zuten Iñaki Urriolabeitia eta Jon Mandiola markina-xemeindarrek, eta 35 eta 28 Antxon Alberdi etxebarritarrak eta Anton Gandiaga markina-xemeindarrak.Bestalde, Mutrikun bi partida jokatu ziren. Ekaitzek eta Mikelek 35 eta 14 irabazi zioten arabako bikoteari, eta Cosmek eta Aitor Andonegik 5 tantoko aldeagaz lortu zuten garaipena, markagailua 35 eta 30 utzita.Lehenengo fasea hilaren 9an amaituko da, beraz, selekzio guztiak dena ematen ari dira lidertza eta ondorengo finalerako txartela eskuratzeko. Finalerdiak apirilaren 21ean eta 22an lehiatuko dira.


EUROAK BIDERKATZEKO SUKARRA

Munduko Futbol Txapelketa amu gisa erabilita, orain arte apustu etxeetara hurbiltzen ez diren herritarrak erakarri nahi dituzte Hego Euskal Herrian sektorean aritzen diren hiru enpresak. Internet da negozioa zabaltzeko hurrengo jokaldia, eta Kirolbet-en bidez egingo du Teleapostuak enpresak.

Sei urte egingo dituzte aurki apustu etxeek Hego Euskal Herriko kaleetan. Ia-ia krisiarekin batera iritsi ziren, eta egoera zail horretan, hiri eta herrietako paisaiaren parte bilakatzea lortu dute. Herritar askorentzat artean arrotzak izanagatik, erabiltzaile sare bat egitea lortu dute. Horren erakusle da sektoreko bi enpresa nagusiek 33 milioitik gorako apustu jokaldi tramitatu zituztela iaz. Hamaika herritar bakoitzeko.

Kopuru hori igotzea da apustu etxeen asmoa, eta euskal herritarren jokorako zaletasunari erantzuteko eta sos batzuk irabazteko beste bide bat aurkitu dute azken egunotan: Munduko Futbol Txapelketa.

Sektorean bi euskal enpresa ari dira lanean: EKASA Euskal Kirol Apustuak, Reta markarekin; eta Teleapustuak, Kiroljokoa markarekin Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta Apuestas de Navarra izenarekin Nafarroan. Sektoreko hirugarren aktorea Garaipen-Victoria Apustuak da, Codere espainiarra eta William Hill ingelesa akziodun dituela.

Futbolak ematen dituen irabaziei helduta, sektoreko enpresek hainbat publizitate kanpaina abiatu dituzte apustuzaleak erakartzeko. Teleapustuak taldeak www.ordukakozaletua.com webgunea sortu du, esaterako. «Munduko Futbol Txapelketan selekzio propiorik ez dugunez, erabiltzaileak ordukako zale bilakatzera animatzen ditugu», azaldu du Unai Artetxek, marketin arduradunak. Apustu etxeek une bakoitzean zein selekziok jokatzen duten arabera baten edo bestearen alde egiteko deia egiten diete bezeroei. «Oso ondo funtzionatzen ari da, kontzeptua jendearen gustukoa izan da eta mugimendua ekarri du», dio Artetxek. EKASAn ere apustuek gora egin dutela sumatu dute. «Duela lau urteko txapelketarekin gorakada izan zen, eta aurten joera bera sumatzen ari da», aipatu du Eneritz Alonsok, marketin arduradunak.

Nahiz eta Internetek apustu etxeen negozioei aukera berriak zabaldu dizkien, erabiltzaileek nahiago dute lokaletara jotzea. «Gaur egun, apustu gehiago egiten dira lokaletan. Orain dela bost urte jarri ziren martxan eta jendeak hobeto ezagutzen ditu; hala ere, munduko txapelketarekin ikusi dugu asko animatzen ari direla apustuak Internet bidez egitera», azaldu du Artetxek. Diru asko irabazi nahi duenak ez dezala Brasilen alde dirurik jarri, hark ordaintzen baitu gutxien: 3,9 euro jarritako euro bakoitzeko.

Bi apustuzale mota daude

Apustu etxeetara joaten diren bezeroek helburu ezberdinak dituzte. Artetxeren arabera, bi erabiltzaile mota daude. Alde batetik, erabiltzaile soziala dago, 18 urtetik 35 urtera bitartekoa eta hamarretik bederatzitan, gizonezkoa. Batez ere apustu txikiak egiten ditu. «Erabiltzaile mota hori apustuak egiteko garaian emozioaren bila dabil; hau da, neurketa batean, apustu egitean, partida hori beste modu batean bizi nahi du».

Beste alde batetik, jokalaria dago. Bezero horiek helduagoak izaten dira, 25 eta 50 urte artekoak eta gizonak ia guztiak. Kasu honetan, «haien erronka nagusia dirua irabaztea izaten da».

Artetxek dioen moduan, egunotan jokatzen ari den futbol lehiaketa garrantzitsua da apustuzale askorentzat, eta, batez ere, erabiltzaile sozialak joaten dira lokaleetara apustuak egitera. «Selekzio baten alde apustua egin eta Munduko Futbol Txapelketa beste zirrara batez gozatu nahi dute pertsona horiek».

Javier Acosta Santurtziko apustu etxeetan ibiltzen da, eta, batez ere, futbola eta txirrindularitzako apustuak egiten ditu. «Kirol horien zalea naiz, eta horrexegatik egiten ditut apustuak. Munduko Futbol Txapelketarekin bat edo beste egin dut, baina, langabezian nagoenez, kopuru txikienak arriskatzen ditut».

Oso ohikoa da atzerritarrak ikustea lokal gehienetan. Artetxek bi arrazoi azpimarratu ditu atzerritarrek jokorako duten zaletasuna azaltzeko. «Sariak interes handia dauka: euro bakar batekin asko irabaz ditzakezu. Bestalde, apustu etxeen negozioa aspaldikoa da atzerrian; beraz, horrek ere lokaleetara erakar ditzakeela pentsatzen dut».

Baina, futbolaz gaindi, hainbat motatako kirolak eta lehiak daude bai apustu etxeetan eta bai Interneteko apusturako webguneetan. Txakur lasterketetan, auto lehiaketetan, errugbian edo surfean ere jokatzen du jendeak dirua, baina saskibaloia, tenisa eta pilota dira Euskal Herriko apustu etxeen beste ogia. Tenis partida bat eman bitartean, zuzeneko apustu asko egiten dira.

Apustua: 100 euro gehienez

Kirol apustuetan aritzeko, zenbait betekizun daude. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailaren araudiak zenbait baldintza ezarri dizkie apustu etxeei. Gehienez, 100 euroko apustu bat egin daiteke, eta, gutxienez, euro batekoa. Hala ere, eskaera oso handia denez, sektoreak hirurentzako tokia dauka. «Nahiz eta oraindik ibilbide laburra dugun, sektoreak hiru enpresentzako lekua baduela pentsatzen dugu», dio Alonsok. Beste taldeetatik bereizteko, bezeroari kalitatezko zerbitzua ematen saiatzen dira eta formakuntza ikastaroak egiten dituzte noizbehinka. «Etorkizunean, taldea handitzen jarraitu nahi dugu, eta beste autonomia erkidego batzuetan lokal berriak irekiko ditugu», gaineratu du.

EKASA taldean 155 langile ari dira Hego Euskal Herrian lanean; Teleapostuak enpresan, 150 pertsonentzako lanpostuak sortu dituzte. Krisialdiak oraingoz gogor jo ez diela pentsatzen du Unai Artetxek. «Gu orain bost urte irten ginen kalera, eta orduan, krisia jada iritsia zen. Hortaz, ez dugu igarri beste enpresa askok nozitu duten krisi sakon hori». Hala ere, azpimarratu du azkenaldian bezeroek diru kopuru apalagoak jartzen dituztela jokoan.

Iazko urteko balantzeari dagokionez, Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban, Reta marka izan zen bezeroek gehien erabili zuten apustu etxea. Orotara, 15 milioi apustu egin zituzten bertako lokaletan. Gehienak Bizkaian egin ziren, eta Araban gutxien. Nafarroan 2011n zabaldu zuten lehen lokala, eta apustuen kopuruak gorantz egin du geroztik. Iaz, guztira, 3,2 milioi apustu jokaldi egin ziren. Retako marketin departamentuak azaldu duenez, «produktu eta zerbitzu eskaintza zabalei esker» lortu dira datu handienak.

Bigarren etxea Teleapostuetako Kiroljokoa izan da; gorantz doan enpresa. Aurreikusi dute Hego Euskal Herrian negozioak %10eko hazkundea izango duela aurten. Iaz, 15 milioi apustu inguru kudeatu zituen, eta horrek hamar milioi euroko fakturazioa ekarri zion enpresari.

Teknologia, negozio aukera

Kiroljokoa apustu etxe izateaz gain, teknologia hornitzaile ere bada eta haiek erabiltzen duten softwarea sortu dute. «Kirolsoft apustuak kudeatzeko gure sistema da, apustuak egiteko softwarea eta edukien kudeaketarako sistema», azaldu du Unai Artetxek. Hasieran, Kiroljokoa markarako sortu zuten, baina kanpoko zenbait enpresak produktu horren gaineko interesa erakutsi zuten, eta haren erabilera esparrua zabaltzea erabaki zuten, negozio lerro berriei heltzeko asmoz. «Oso emaitza onak izan zituen, eta Espainiako hainbat komunitatetako zenbait enpresa gurekin jarri ziren harremanetan, gure softwarea erabiltzeko interesa zutelako». Egun, Valentzian eta Madrilen Juegging enpresak erabiltzen du haiek garatutako teknologia; Murtzian, Apuestas de Murcia, Apuestas Valor eta Viva la Suerte enpresek erabiltzen dute.

Gainera, Kiroljokoa hemen eta Espainian jarduteko on line lizentzia lortu duen Euskal Herriko edo inguruko enpresa bakarra da. Etorkizunera begira, erronka nagusi bat dauka: Kirolbet on line apusturako webgunea martxan jartzea. Nazioarteko apustu etxe handiekin lehiatu nahi dute horren bidez, Bwin eta Bet365-ekin, esaterako.


Inor gutxik ulertu zuen artelana biltegian gorde dute

“Beste” eskultura Zumea plazan jarri zutenetik, eztabaida izan da artelanaren inguruan. Inor gutxik ulertu zuen eskulturaren zentzua edo esanahia zein zen.

Guraso askorentzat arrisku gunea besterik ez zen. Azkenean eskulturaren egitura desegin eta Udal biltegi batean gordeko dute, noiz eta non jarriko duten zehaztu gabe.

Eskulturarekin ahaztu eta betiko biltegi batean zatika gordeta egoteko aukera ugari dago. Hiru urte atzera eginez, Udal agintariek Alfaro parkera eramango zutela adierazi zuten. Orain, ordea, Udal biltegi batera eramango dutela adierazi dute. Gauzak horrela, eta epe laburrean kokapen berria aurkitzen ez bazaio, “Beste” izeneko eskultura biltegi batean betiko geratzeko aukera handia da.

Zumea plazako artelana artea izanik, adierazpide askea da eta interpretazio ugari sor daitezke haren inguruan. Andoaingo eskulturaren kasuan, ordea, onarpen maila txikia izan du hasieratik. Eta horretan erabakiorra izan da kokapena; etxebizitza eremu handi baten erdian kokatu izana kaltegarria izan da.

Artelan bezala ikusteko eta ulertzeko aukerarik ez zaio eman, hasieratik arriskugune bezala ikusi baita. Haurrez betetzen den plaza batean guraso asko tentuz jokatzera behartuta zeuden. Aurreko astean haur batek istripua izan eta konortea galdu zuen eskulturaren inguruan jolasten ari zela. Azkena izan daiteke, baina ez da lehena izan. 2004az geroztik ugari izan dira haurrek hartutako kolpeak eta ezustekoak.

INKESTA

Zumea plazaren historiara pasa da “Beste” eskultura. Betiko gordeko al dute biltegian? Kokapen berria aurkituko al zaio? Aiurri.com gunean Inkesta atalean herritarrek parte hartzeko aukera dute.

Nerea Zapirain, Alex Mitxelena eta Ibon Salaberria egileak

Eskulturaren deskribapena egileen ikuspegitik

Egileek eskultura ipini eta gutxira Zehar izeneko argitalpenean eskultura jartzeko egitasmoaren inguruko azalpenak eman zituzten. www.arteleku.net gunean aurki daiteke, gaztelaniazko bertsioan Andoaingo Zumea plazarako egitasmoa izenburupean:

"Andoaingo Zumea plazarako lan artistikoa sortu eta jartzea" egitasmoa ustekabean iritsi zen gure eskuetara eta, bateratze-lana egitea, ariketa ona iruditu zitzaigun plaza batean halako gauza erraz bezain zaila jartzeko garaian.

Eskaini zitzaigun espazioa, elkarbanatzeko gune modura hartu genuen eta ez jabetzako espazio gisa. Hasieratik beharrezkoa iruditu zitzaigun plaza fisikoa nahiz bere erabilpena jabetza publikokoa izango zela jakinaraztea eta ondorioz, jendeak parte hartze aktiboa izan behar zuela bertan. Zer edo zer fisikoa jartzea soilik pentsa genezakeen; begiratzeko ez beste ezertarako adibidez, baina pauso bat gehiago ematen ahalegindu ginen. Zapaldu, salto egin edota bakarrik nahiz lagunduta eseri nahi genuen bertan. Eta gutxienez, goazen horra (espazio zehatz eta aske modura ulertuz) esateko aukera eskaintzea. Orokortasunean nahiz eskala txikiagoan funtzionatuko zuen elementua egitearekin batera, Zumea plazako erabilera taxutuko zuen erreferentea nahi genuen. Plazaren dimentsio handiak ikusita, biltzeko balio zezakeen elementuak soilik erantzungo lieke bertan aurki litezkeen eskala guztiei. Aipatu plazaren kokalekuaren garrantziaz oso kontziente izan ginen, Andoaingo hegoaldeko ardatzetik begizta daitekeen lekuaz.

Azkenik, elementu bitartekari izatekotan, aparatu, objektu, altzari, eraikin edota eskultura moldean eman genien itxura gure desio eta ideiei. Figurazioaren edo identifikazioaren izenean, ez zitzaigun beharrezko iruditu -eta egun ere ez zaigu iruditzen-, zalantzazkoa izan zitekeen izenen batekin gure proposamena bataiatzea.

Mugimenduak, keinuak nahiz ekintzak proposatu genituen. Plazan, erreminta berriekin -edo ezohikoekin gutxienez- plazan lan egitea ezinbesteko iruditu zitzaigun. Egin genezakeen gutxienekoa zen egungo testuinguruo soziokulturalaren aurrean; izan ere, bizi garen lekuetan koherenteak eta kontzienteak izan nahi dugu.


Irain eta mehatxu gutunak jaso ditu Tere Saez feminista nafarrak

Tere Saez Andrea emakume elkarteko buru eta Lizarrako (Nafarroa) Udaleko Berdintasun teknikariak irainak eta mehatxuk biltzen dituzten hiru gutun jaso ditu. Saezen kontrako amenazuez gain, oro har, emakumeen eskubideen kontrakoak ageri dira. Abortuaren kasuan, esaterako, "emakume batek bere haurra hiltzeko" eskubidea badu gizonak andrea hiltzekoa dueal aldarrikatzen dute.

Salaketarik jartzeko asmorik ez du Saezek, baizik eta gutun horien berri eman du gizartean pentsamendu eta jarrera horiek bizirik daudela ohartarazteko.


Laudio Street Bikers-en III. moto topaketak

Laudio Street Bikers motorzale taldeak III. moto topaketak antolatu zituen uztailaren 5ean. Egun osoan zehar hainbat ekintza egin zituzten motorzaleek.


Feminismo gero eta zabalago baterantz

Zapalkuntza anitzen arteko harremanez hausnartu dute UEUk, Jakin aldizkariak eta Usurbilgo Udalak antolatu duten ikastaroan. Gaur izango dute jarraipena.

Norbanakoaren egunerokoa besteekiko bizikidetzan —edo bizikidetza ezan— egiten dela esanaz hasi zuen atzo Lorea Agirre Jakin-eko zuzendariak Usurbilen egiten ari diren ikastaroa. «Muxuetan, ukituetan, besarkadetan. Bizikidetza horretan josten dira generoa, euskara, jatorria eta klasea ere». Gurutzaketa horrek erreferentzia zuzena egiten dio gaur egun feminismoaren barruan indartzen ari den adar bati: elkarguneko feminismoari, intersekzionalitateari. «Horren arabera, ezin da generoa ulertu identitatearen beste zentzu batzuk kontuan hartu gabe, ez gara gauza bat eta bakarra; identitateak pluralak eta malguak dira». Horiei buruz hausnartzen ariko dira gaur ere Euskara, generoa, jatorria eta klasea gurutzatzen diren lekua ikastaroan, Usurbilgo Udalak, UEUk eta Jakin-ek antolatuta.Norbanakoaren gainean daude kultura, ideologia, kontzientzia, burokrazia, erakunde sozialak eta ekonomikoak. Horiek denak artikulatzen dira bai pertsonengan, bai talde sozialengan. «Hor eraikitzen gara», eta hortik desberdinkeria, Agirreren arabera: «Desberdinkeria anitzen gurutzaketak dakar menperatze batek beste bat indartzea, eta indartzen diren menperakuntza horietan botere harremanen oinarri oso bat dago. Aldi berean, gu geu izan gaitezke menperatu eta menperatzaile; menperatze prozesuaren konplexutasuna da hori».Harreman konplexu horietan, hizkuntzaren aldagaia jarri du zentralitatean Idurre Eskisabel kazetari eta EHUko irakasleak. «Hizkuntza —minorizatua eta zapaldua— ezinbestekoa da, nor izatearen funtsa baita, herritar burujabe izateko parte ezinbesteko, eta identitate kolektiboa eratzeko oinarri». Hizkuntza politika eraginkorra egiteko, elkarguneko teoriak dakartzan botere posizio eta praktiken gurutzatze hori kontuan hartzea ere ezinbestekotzat du Eskisabelek.Gaurkotu beharrazMari Luz Esteban antropologo feministaren ustez, euskal feminismoak ez du kontuan hartu hizkuntzagatiko zapalkuntza, eta klasea eta arraza ere bazterrean ikusten ditu, analisi feministari begira: «Lanpostu prekarioetan dauden emakumeak feminismotik umezurtzago utzi ditugu». Bizkaiko zahar etxeetako langileen greba ekarri du gogora. «Orokorrean, kasu hauek feminismoaren interesekoak dira. 90eko hamarkadan bageunde, borroka horrekin konprometituta egongo ginateke, baina, egun, ez gaude. Eta emakume horiek globalizazio, kapitalismo eta kolonizazio berrien ondorio zuzenak dira».Beraz, Estebanen ustez, euskal feminismoa gaurkotu egin behar da. Batetik, kategoria berriak sortu behar dira: «Aniztasuna hitza bera aldatu egin behar da; anitza izateak desberdin izatea esan nahi baitu, hau da, hierarkia dagoela». Bestetik, hierarkiaz eta pribilegioez —klaseaz, hizkuntzaz, sexualitateaz— «lasaiago eta argiago» hitz egitea proposatu du.Eskatzen hasita, gaur egungo herritartasun hegemonikoaren ideiari buelta bat eman dio Estebanek. Egun, nazionalitateekin, merkatu eta enpleguekin eta gizonak leku zentralean dituzten familiekin lotzen da herritartasuna. Ikuspegi horretan, antropologoaren arabera, ez dute lekurik migratzaileek, independentistek, okupatzaileek edo emakumeek. «Egitura hori nola irauli pentsatu behar da: zer zutabe defendatu, nahiz eta bakoitzak bere ideologian edota mugimenduetan jarraitu». Agirrek ere nabarmendu du «egitura hibridoen beharra, nahastearen beharra», elkarguneko feminismoa aplikatu nahi bada.


Debagoieneko ospitale berriaren inaugurazioa

.


«Musikarekin mezu bat kontatu arren, norberak interpretatzen du gero»

Betidanik izan du Ane Negueruelak (Lazkao, 1994) musika presente bere egunerokotasunean. Umea zenetik du abesteko grina, baina ez du aurrez horrelako esperientziarik izan. Nøgen taldeko abeslaria da lazkaotarra, Lys izeneko lehen diskoan entzun daiteke bere ahotsa.

Donostiako taldea da Nøgen, zu, berriz, lazkaotarra. Nola elkartu zineten?

Taldeko bi kide abestiak idazten ari ziren eta komunean dugun ezagun batek esan zidan abeslari bila zebiltzala.Talde bat sortzeko intentziorik ez genuen hasieran, eta Donostiako Cristina Enean elkartu ginen. Egun hura izango litzateke nolabaiteko nire lehen hartu-emana. Probak egiten hasi ginen eta handik gutxira kontzertu bat lotu zuten.

Zuk aurrez abeslari bezala ez zenuen honelako esperientziarik ezta?

Ez, hori da, talde baten parte inoiz izan gabe nintzen, asko jota umetan herriko abesbatzan! Pentsa zenbat denbora igaro den batetik bestera. Esperientziarik gabe abiatu nintzen Nøgenen.

Hiru kiderekin hasi zineten, baina orain bostek osatzen duzue taldea.

Bai, taldea pixkanaka osatzen joan da. Hasiera batean hiruk osatzen genuen taldea: Markel Idigorasek, Alex Irazustak eta nik. 2016ko urri aldera Olatz Cuevasekin elkartu ginen, baxua batuz gure abestietan, gorputz gehiago nahi genuelako. Azkenik, 2016ko abendu amaieran bateria baten falta sumatu genuen taldea guztiz osatzeko, eta Jokin Gilisagastirekin elkartu ginen.

Izena nondik dator?

Danierazko hitza da Nøgen, Danimarkatik dator, Markel duela hiru bat urte bertan izan zelako. Biluzik esan nahi du eta horrekin gelditu da azkenean proiektua. Diskoak, berriz, Lys-ek, argia esan nahi du.

Zer transmititu nahi duzue zuen musikarekin?

Abestiekin publikoak gozatzea bilatzen dugu. Musikarekin istorio desberdinak kontatzen ditugu, baina ondoren publikoak bere erara ulertzen du. Hori da musikak duena, zuk mezu bat zabaltzen duzu eta norberak modu batera jasotzen du. Bakoitzak, bere bizipenekin lotuta, irakurketa bat edo beste bat emango dio.

Musika alaia egiten saiatzen gara. Estilo alai horretatik abiatuta, pop eta folk doinuak nahasten ditugu.

Irratiko uhinetan ere entzungai zaudete orain.

Egia esan sorpresa izugarria izan da taldearentzat. Abuztu aldera atera genuen Lys diskoa eta gu zabaltzen saiatu ginen. Irratirako saltoa eman zuen eta guretzat poz izugarria izan zen. Irrati bidez, hedatzeko aukera askoz zabalagoa duzu eta benetan harrituta gelditu gara izan duen eraginarekin.

‘Nora’ izan zen lehen single-a irratian. Orain, berriz, diskoko hirurak daude irratian.

Hori da, Nora izan zen gure burua aurkeztu zuen lehen abestia. Hilabete batzuk irratian eta Top Gaztea zerrendan egon ondoren, gainontzeko bi kantak ere jartzen hasi dira. Guretzat ere ondo dator hori, lehen abestiaz gain, besteak ere entzungai badaude, horiek ere gustatzen diren seinale baita.

Zuen lehen diskoa izanik, nola joan zen grabaketa?

Oso ondo, Yon Vidaurrekin aritu ginen Muir Estudioetan grabatzen. Berarekin lan egitea oso erraza egin zaigu, asko irakatsi digu. Jokinek, bateria jotzaileak, badu esperientzia beste talde batzuekin eta lagungarria izan da hori ere guretzat.

Hasierako hiru abestiez gain, beste kantu batzuk ere izango dituzue esku artean ezta?

Zuzeneko kontzertuetan maketako hiru abestiez gain, grabatuta ez ditugun baina garai berekoak edo lehenagokoak diren abestiak jotzen ditugu. Hamabi kanta inguruko errepertorioa dugu. Hori kontuan izanda, disko luzeagoa grabatzen ari gara orain, eta lehenagokoak zein idatzi ditugun doinu berriak ere sartuko ditugu.

Disko berria beraz. Zein momentutan zaudete horrekin?

Orain instrumentuen zatiak grabatzen ari gara, eta hau amaituta ahotsak grabatzeari ekingo diogu. Martxo ingururako guztia grabatuta izatea espero dugu, baina horren ondoren nahasketa lanak datoz. Disko berria, gutxi gorabehera, uda ondorenerako prest izan nahi dugu, datorren Durangoko Azokarako posible bada.


Gurasoak hezkuntza emozionalean trebatzeko saioa egingo dute hilaren 28an Elgetako Herri Eskolan

Lehen Hezkuntzako haurrak dituztenendako ordu eta erdiko saioa izango da. Ludoteka zerbitzua eskainiko dute eta ez da beharrezkoa aurrez izena ematea.

Bideberri Mankomunitateak antolatuta hilaren 28an, eguena, gurasoendako ordu eta erdiko formazio saioa egingo dute Elgetako Herri Eskolan, 18:00etan hasita. Helburua da lehen hezkuntzako haurrak dituzten gurasoak hezkuntza emozionalean trebatzea.

Saioaren izenburua da: Nola landu hezkuntza emozionala familiatik?. Aditu baten gidaritzapean gurasoek emozioak erregulatzeko trebetasunak garatzeko aukera izango dute eta horrekin batera zein jarraibide jasoko dituzte nork bere emozioak zein haurrarenak identifikatzen ikasteko.

Saioan, besteak beste, ondorengo kontzeptuak landuko dituzte: nork bere emozioen kontzientzia hartzea, emozioei izena ematea, besteen emozioak ulertzea, emozioak zein sentimenduak erregulatzea eta emozio baikorrak sortzen ikastea.

Ludoteka zerbitzua egongo da. Ez da aurrez izena eman behar.


Euskararen kale erabilera %64 da

Oñati euskaraz bizi dela aldarrikatu eta ospatuko dute Euskararen Egunaren bueltan antolatutako ekitaldien bitartez. Lehen Hezkuntzan diharduten 700 ikasle inguruk 'lipdub'-a egingo dute gaur Urkoren 'Guk euskaraz' kantuaren bi bertsio abestuz.

Oñati euskaraz bizi da eta hori aldarrikatu eta ospatuko dute Euskararen Egunaren bueltan antolatu diren ekitaldiekin. Herriko ikastetxeak eta udala elkarrekin ibili dira ekitaldiak antolatzen eta udaleko euskara sailak jasotako datuek diote euskaraz bizi den herria dela Oñati. "Datu objektiboak dira euskararen kale erabilera %64koa dela eta ezagutza, %75ekoa. Oñati herri euskalduna dela esan dezakegu inolako zalantza barik", dio euskarako udal teknikariak, Iñaki Akizuk.

Egonkortzen asmatu

Azken urteetako joerari erreparatuz, berriz, datuak kontraesankorrak direla aitortu du Akizuk: "Euskararen kale erabilerak gora egin du nabarmen. Ezagutzak aldiz behera, baita etxeko erabilerak ere. Ezagutza, 2001ean %79koa zen, 2011n %75ekoa; lau puntuko beherakada egon da hamar urtetan. Garai honetan bizi izan ditugun migrazio prozesuek izango dute zerikusirik datu honetan. Euskararen kale erabilerak aldiz nabarmen egin du gora: 2000. urtean %56a zen eta 2011n %64koa. Bederatzi puntu egin du gora erabilerak, ezagutzak behera egin duen garaian. Hizkuntzak komunitatean duen bizi-indarraren seinale".

Akizuren esanetan "argi dago hizkuntzaren bilakaera gizartean gertatzen diren etengabeko aldaketen eraginpean" dagoela eta hori kontuan hartu beharko litzateke aurrera begirako helburuak definitzerakoan." Joera horiek aurreikusi eta euskararen ezagutza eta erabilera mailak, biak goranzko joeran egonkortzen asmatzea da hurrengo urteetarako erronka nagusia", adierazi du euskara teknikariak.

Kantuan

Guk Euskaraz kantua aukeratu dute arratsaldeko lipdub-a egiteko; kanta beraren bi bertsio abestuko dituzte, Urkorena eta Xaramelarena. "Lehen Hezkuntzako 700 ikaslek hartuko dute parte. Orain arteko entseguak ikastetxeetan egin dituzte, eta gaur denen artean egingo dugu", dio ekimena koordinatzen ibiliko den Txatxilipurdi elkarteko Ainara Kortabarriak. Lipdub-aren bideoa gaur erakutsi gura dute. Batxilergoko ikasleek Muxua antzezlana ikusiko dute Santa Anan, 12:00etan. Arratsaldean, Gauargi taldearen emanaldia egongo da eta 18:00etan euskal kantuak abestuko dituzte familia giroan kontzejupean. Ikastetxeetako Guraso Elkarteek txokolatea banatuko dute doan.Hezkuntza Mahaiak antolatu du aurten ere Euskaren Eguna.

Herriko ikasleek egingo dituzte kazetari lanak Euskararen Egunari buruz herriko komunikabideetan eta GOIENAn jasotzeko. Euskara nola bizi duten galdetu die eurei GOIENAk.

-----------------------------------------

Urgain: Euskaraz bizi nahi dut

"Euskara guretzako ama hizkuntza da. Txikitatik jaso izan dugu eta beti ahoan eraman dugu. Etxean, kalean, lagunartean, eskolan… Egunerokotasunean erabiltzen dugu. Badira ez daudenak euskaraz hitz egiten ohituta, eta haiei laguntza eskaintzea ez dago gaizki. Txikitan etorri eta gure artera gerturatu zirenek errazago eskuratu zuten gure euskalkia entzunaren entzunaz. Beste askori, euskara ikastea ere kostatzen zaie; ondorioz nahiz eta asko entzun, zaila egiten zaie euskaraz hitz egiteko ahalmena lortzea. Hala ere, badaude euskaldun batzuk, gaztelaniaz egiten dutenak eta honek, euskaldun askori bihotzeko zein belarriko mina egiten digu. Barruan amorrua eta egonezina sortzen digu, gure hizkuntza txikiaren ordez, beste handiago eta galtzeko arriskurik ez dutenak entzutean. Gure ustez euskarak botere berezi bat ematen digu beste hizkuntzek ematen ez dutena. Gure hizkuntza berezia da eta horregatik bere alde lan egiten jarraituko dugu".

(Argazkian: Alazne Unzurrunzaga, Uxue Ugalde eta Arantzazu Regueiro. 2. DBHkoak)

-------------------------

Elkar Hezi: Ikuspegi zabaletik ekintza zehatzetara

"Eskola komunitateak euskararen alde sutsuki lan egiten du aspalditik: Ulibarri programa, Euskara Batzordea, Euskeria Ixuketan ekimena eta proiektuaren bitartez lan eginez; beti ere, herrigintza helburu izanik. Aurten ere, Batxilergoko lehenengo mailakook, Oñatin 2011n egindako kale neurketak aztertu, eta Gu gazteok ikerketaren egile den Jone Miren Hernandezi egindako elkarrizketa ere irakurri dugu. Honen harira, eskolan euskararen erabileraren inguruko diagnostiko-ikerketatxoa jarri dugu abian. Ondorioak esku artean, Batxilergoko bigarren mailakoekin partekatu dira. Horien ikasturte honetako apustua handiagoa da: Euskeria Ixuketan. Orain, aisialdirako guneetarako, euskarazko ekoizpenak bilduz, eskura jartzeko lanean dabiltza. Laster jakingo duzue zer den! Gu Euskararen eguneko ekintzatan parte-hartze zuzena izatera goaz, Tanttakaren Muxua-ko antzezleak elkarrizketatuz".

(Argazkian: Maria Ardions, Ander Arrizabalaga eta Ander Bikuña)

--------------

Txantxiku ikastola: Euskara, gazteon bizitzaren oinarri?

"Oñati leku pribilegiatua da euskararen erabilerari dagokionez eta uste dugu euskara dela ikasleen artean gehien erabiltzen den hizkuntza, herriko euskalkian gainera. Gure iritziz, bakoitzak bere errealitatea du atzean (familiaren euskaltzaletasuna, jatorria, harremanak… ) eta txikitatik dakigun zerbait beti da gogoko eta maitatua. Hala ere, teknologia berrietatik eta komunikabideetatik dator gaztelaniara jotzeko arrisku handiena eta beharrezkoa izango da etorkizunean eremu hauetan euskarak bere espazio propioa izatea, eremu hauen eragina gazteengan gero eta handiagoa delako. Gazteok euskararekiko joera izatea nahi badugu, ziur gaude euskaldun kontzientziatuok horretan eragin handia dugula eta euskara gero eta gehiago erabiltzeko jokabidea hartzea guztiaren giltza dela. Hizkuntza bat ez da galtzen ez dakitenek ikasten ez dutelako, dakitenek hitz egiten ez dutelako baizik".

(Argazkian: Txantxiku Ikastola TTAK ikasleen euskara taldea)


Ikuskizuna eta bertsoa sagardotegiaren bueltan, ostiral honetan

Emakumeen Eguna astelehenean izango da, martxoak 8, eta horren harira, Bertsotrans jaia antolatu dute ostiralean, Hernaniko Udaleko Berdintasun Sailak eta Berdintasun Kontseiluak. Emakumeen eta Trans guztien izatea aldarrikatzeko jaia izango da.

Ez dira faltako ikuskizuna eta bertsoa, eta guztia Iparragirre sagardotegiko afariaren bueltan. Joan nahi izanez gero, gaur mugitu beharra dago, txartelak erosteko azken eguna baita. Tripontzi eta Zumitza tabernetan daude salgai, 29,50 euroan.

Autobusa 19:30etan

Jaia ilunabarreko 20:00etan hasiko da Iparragirre sagardotegian, eta hara joateko, autobusa jarri dute 19:30etan, Urbieta kaletik aterata. Aipatu bezala, afariaz gain, ikuskizuna eta bertsoak izango dira. King Kong Neska izango da ikusgai, Josune Montonek antzeztuta. Bertsotan berriz, Maialen Lujanbio, Estitxu Eizagirre, Aitor Mendiluze eta Uxue Alberdi ariko dira. Eta gai jartzaile Eñaut Agirre ariko da.


Motozale bat hil da Oikian kamioi baten aurka jo ostean

Motozale bat hil da Zumaian gaur, astelehena, kamioi baten aurka jo ostean, 13:45 inguruan. Ertzaintzak adierazi duenez, GI-2633 errepidean izan da ezbeharra, Oikiako bidegurutzearen parean, Zarauzko noranzkoan. Moto-gidaria hil egin da eta Ertzaintza gertatu dena ikertzen ari da uneotan.