55 urtez gorako herritarrak txertatzen hasi dira Ipar Euskal Herrian

AstraZenecaren edo Johnson & Johnsonen txertoa jarri ahal izango dute. Pfizer eta Moderna txertoen bigarren dosirako epea luzatu dute.

Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak atzo iragarri zuen gaurtik aitzina txertaketa kanpaina hedatuko dutela. Hala, 55 urtetik gorako edozein herritarrek jartzen ahalko du koronabirusaren kontrako txertoa. Oraingoz, AstraZenecaren eta Johnson & Johnsonen txertoak jar ditzakete 55 urtetik gorakoek. Izan ere, Veranek segurtatu du Johnson & Johnsonen txertoaren 200.000 dosi eskuratuko dituela Frantziak, gaur bertan.

Bestalde, Pfizer eta Moderna txertoen kasuan, bi dosien arteko tartea luzatzea deliberatu du Veranek. Orain arte, 28 eguneko epea uzten zuten osasun langileek bi dosien artean; oraindik aitzina, berriz, 42 eguneko epea utziko dute. Veranek segurtatu du txertaketa kanpaina bizkortzea ahalbidetuko duela erabaki horrek, immunitateari «kalterik egin gabe».

AstraZenecaren txertoa 55 urtez gorako herritarrek jar dezakete soilik, Frantziako Aginte Gorenak gomendatu duenez gero. Txerto horren lehen dosia jarri duten 55 urtetik beherako herritarrek —osasun langileak dira gehienak—, beraz, ezingo dute bigarren dosia jarri. Veranek esan du Pfizer edo Moderna txertoarekin ordezkatuko dutela bigarren dosia, lehena jarri eta 12 astera.

Gainera, Frantziako Osasun Ministerioak agiri baten bidez jakinarazi du immunodepresioa duten pertsonek RNA mezularitza bidezko txertoen hirugarren dosi bat ere jarri beharko dutela. Hirugarren dosi hori bigarrena jarri eta lau astera jartzea gomendatu dute. Epe hori gainditu duten pazienteek «ahal bezain fite» jarri beharko dute.

Autoprobak salgai

Veranek atzo iragarri zuen, bestalde, autoprobak salgai izanen direla gaurtik goiti. Ipar Euskal Herriko herritarrek farmazietan eskuratzen ahalko dituzte. Sei euroko kostua izango dute maiatzaren 15era arte.


Miriam Loidik eta Nomad Studioak jaso dute Sormenaren Kabia beka

Sormenaren Kabia beka eskuratu dute bi proiektuk eta hiruna asteko egonaldiak egingo dituzte Alkizan, iraila eta azaroa bitartean, bakoitzak bere proiektua garatzeko.

Alkizako Udalak seigarren aldiz jarri du martxan Sormenaren Kabia ekimena, artista ezberdinek sortu, esperimentatu eta esperientziak parteka ditzaten. Aurten ere bi proiektu saritu ditu epaimahaiak: Miriam Loidiren Ehun-bizipenak proiektua eta Nomada Studioko Eli Garmendia eta Carlos Pericasen Alkizako Memoria.

Gaur goizean egin dute beka eskuratu duten artisten aurkezpena Alkizako plazan, baina Loidik ezin izan du bertaratu. Artista irundarrak Ehun-bizipenak izeneko lana hontzeko asmoa du, Inaki Irazabalbeitia Alkizako alkateak azaldu zuenez, «ehun baten gainean hainbat material erabilita sormen lana egin nahi du». Alkizan lehenago ere izan da Loidi, Koldobika Jauregik gidatutako Ur Marako egonaldietan hartu baitu parte. «Seguru handik ere ideiaren bat sortuko zitzaiola bekara aurkezteko», esan du alkateak.

Hiru asteko egonaldia egingo dute artistek eta Lete landetxean hartuko dute ostatu. Egonaldia egiten lehena Loidi izango da. Urriaren 22tik azaroaren 12ra egongo da bertan, eta Nomad Studiokoak azaroaren 6tik 26ra. Horrela, astebetez elkarrekin egoteko eta aritzeko aukera izango dute, «beraien arteko sinergia sortzea ere badelako helburua». Udalak artisten eskura jarriko ditu proiektuaren ezaugarrietara egokitzen diren herriko espazio ezberdinak.

Artistek eskolako haurrekin zein herritarrekin egingo dute lan. «Behin egonaldiak eginda, aurtengo edizioak emango dituen emaitzen zain jarriko gara; espero dugu emaitza onak lortuko dituztela artistek eta gu ere sortzen dutenarekin gustura sentitzea espero dugu», gehitu du Irazabalbeitiak.

Atzera begira

Argazkilariak eta sortzaileak dira Eli Garmendia tolosarra eta Carlos Pericas mallorkarra, Nomad Studioaren atzean daudenak. Argazki estudio ibiltariarekin hara eta hona ibili dira 2021az geroztik, erretratuak atera eta hamaika lagunen historiak eta istorioak ezagutzen. Alkizan abiatu zuten ibilbide hori, Erretratu Nomadak proiektuarekin, eta bi urte beranduago «pozik eta ilusioz» itzuliko dira Alkizara. «Guretzat leku garrantzitsua da Alkiza, Erretratu Nomada proiektua bertan abiatu genuen eta beste proiektu berri bati hasiera ematera hona itzultzeak ilusio berezia egiten digu», esan du Pericasek. Garmendiak gehitu du herriz herri ibilita esperientzia ere hartu dutela, eta proiektu berri bati ekiteko Sormenaren Kabia bekara aurkeztea aukera ona iruditu zitzaiela.

Itzulera honetan, duela bi urte hasitakoari jarraipena egitera datozela esan du Garmendiak: «Oraingoan, Alkizari proposatzen dioguna da aurreko proiektuaren jarraipena egitea; bere garaian, orainaldiaz aritu ginen herritarren erretratuak eginez, eta orain iraganaz hitz egingo dugu». Argazkiak, pertsonak eta herria izango dira Alkizako Memoria proiektuko protagonistak, baina iraganean jarri nahi izan dute begirada.

Deialdi bat egingo dute herritarren artean, argazki zaharrak eskatzeko. «Alkizarekin lotura duten argazkiak bildu eta digitalizatu nahi ditugu, arkitektura aldetik lotura dutenak, pertsonak ageri direnak, natura, jaiak... horrelakoak jaso nahi ditugu, gero guk aukeratzeko». Argazkia digitalizatzeaz gain, argazki horien atzean dauden istorioak ere jasoko dituzte, audio bidez. «Horrela, Alkizako euskara jasoko dugu eta Alkiza askotariko herria denez, beste herrietako pertsonen hizkerak ere jasotzeko aukera emango digu horrek». Behin material guztia bilduta, fanzine baten formatua eman nahi diote lanari, non garai desberdinetako Alkizako argazkiak eta haien istorioak elkarrekin ikusi eta entzun ahalko diren. «Alkiza zer izan den eta gaurdaino nola izan den biltzeko asmoarekin goaz egonaldira», esan du tolosarrak.

Argazkilari eta sortzaileak izan arren, ekintza komunitarioak izan daitezen laguntzaile lanak egiten dituztela maiz kontatu dute. «Herritarren inplikazioarekin, denen artean zerbait polita sortzeko ideia daukagu buruan eta horixe egin nahi dugu».

Bideo bidez jasota

Eskaini bakarrik ez, antolakuntzak saria eskuratu duten artistei eskatu die lana nola egingo duten erakustea ere, bai alkizarrei eta baita bertaratutako bisitariei ere. Horrez gain, Unai Sorarrain herritarrak ikus-entzunezko bana ekoiztuko du proposamenak ezagutzera emateko, eta bideo horiek jendaurrean aurkeztuko dituzte abenduaren 21ean. Artistak ere bertan izango dira.

Eragile ezberdinen arteko elkarlanari esker antolatu du seigarren urtez jarraian beka Alkizako Udalak. Gipuzkoako Foru Aldundiak, Fagus Alkiza interpretazio zentroak, Herri Ostatuak, Lete landetxeak, Inazio Urruzola txakolindegiak, Ekotalok eta Ur Mara museoak hartzen dute parte egitasmoan.


4. Sketx-a

Garbia ez da gehien garbitzen duena, gutxien zikintzen duena baizik.

Eman izena: labur.eus/ErrekaAuzolana


Herriak ematen dituen sorpresak

Uharte Arakilgo familia bat Naizen elkarteko kidea da. 2019ko Sanmigel festetako txupinazoa elkartearen omenez izan zen, eta elkartearekin elkartasunez herri argazkia egin zuten. Ez da herriak izan duen elkartasun keinu bakarra

Sorpresa bat izan zen. “Aurreko egunetan herriko jende pila batek elkarteko kamisetak eskatzen zizkidan eta lankideendako zela esaten zidaten. Ni oso inozoa naiz, eta sinistu nuen”. Baina iazko Uharte Arakilgo San Migel festen txupinazoa ikusteko plazara iritsi zirenean, herritar gehien-gehienak elastikoa jantzita zeramaten. “Hor zerbait nabaritu genuen, baina ez genuen inolaz ere espero”. Orduan, Txomin Uharte alkatea eta zinegotziak ere udaletxeko balkoira kamisetarekin atera ziren, txupinazoa bota zuten, eta Tafallako uholdeekin elkartasunezko eta Naizen elkartearen aldeko hitz batzuk esan zituen. “Normalean ez dut negarrik egiten, baina egun horretan ezin izan nuen ekidin. Hor erakutsi zidaten Uharte Arakil leku segurua dela, eta leku on batean gaudela”.

“Normaltasunez” bizi du Uharte Arakilgo familia honek Naizen elkarteko kide izatea. Naizen elkartea Euskal Herriko adingabe transexualen familien elkartea da. 2015. urtean zortzi familiek Chrysallis Euskal Herria osatu zuten, eta 2018. urtearen amaieran estatu mailako elkartearen ordezkaritza izateari uztea erabaki zuten. 2019ko hasieran Naizen elkartea jaio zen. Ehun familia baino gehiagok osatzen dute gaur egun elkartea, tartean Uharte Arakilgo familia.

Hamar eta sei urteko bi alaba dituzte: batek bulba du eta besteak zakila. "Betidanik pistak eman dizkigu, baina duela bi urte eta erdi inguru geroz eta gehiago esaten zigun bere sexu organoak ez zitzaizkiola gustatzen eta ama eta ahizpa bezala nahi zuela. Eskolara mototsarekin joaten zen eta printzesaz janzten zenean, hori gustatzen zitzaion mutil bat zela pentsatzen genuen". Baina egun batean negarrez iritsi zen eskolatik mutil bat zela esan ziotelako. "Ordura arte ez zuen planteatu ere egin mutiko bat zela. Guk ez genizkien rolik ezarri eta panpinekin jolasten zuen mutiko bat izan zitekeela esan genion". Baina neska bat zen. "Esan zigun ezetz, ez zela mutiko bat, neska bat zela". Egun batetik bestela armairu aldaketa egiten ari ziren. "Berak beti neska bat dela ikusi du, eta ikusi zuenean besteek ez zutela neska bat ikusten, bere izaera aldarrikatu zuen".

Herriaren erantzuna

Familiak onartzen duenez, "tristea da horrelako elkarteak egon behar izatea", baina "errealitatea hori da". Egoera hobetuz doala esan dute, eta duela hamar urteko egoerarekin alderatuta aurrerapauso asko eman dira. "Gure sentsibilitatea normala zen, izan beharko zena, baina gertutik gertatzen zaizunean laguntza izatea eta legalki sor daitezkeen egoeretan laguntza izatea garrantzitsua da". Izan ere, "berria zara". Horregatik hasieran ez bazen ere, azkenean elkartean sartu ziren. "Elkarrekin egoteagatik eta gure alaba bera bezalako neskekin elkartzeko, garrantzitsua iruditzen zaigu ikustea ez dela bakarra".

Naizen elkartean hilabetean behin familien topaketa bat egiten dute. "Gu hemen bizi garenez eta astegunetan denez ezin gara beti joan". Diotenez, harrigarria da hilabetero familia berriak agertzen direla. "Familia berriak hartzen ditugu, hasten zarenean oso galduta zaudelako". Beldur handia dituzte. "Errealitatean daudenak baino askoz ere beldur gehiago. Ama eta aita gisa nahi duzu zure alaba normaltasuna deitu dezakegun horren barruan egotea, ez sufritzea". Kanon horretatik ateratzen direnean "sufrituko duen beldurra ateratzen da".

Aldaketa nabarmena oporretan egin zutela azaldu dute. Lehenengo beldurra "soinekoa jartzea eta kalera ateratzea" izan zen. Apalak dira eta ez zaie agerian geratzea gustatzen, "ez zaigu nabarmentzea gustatzen eta herri batera etortzea, kanpokoak garela, eta neska batekin etortzea... airea hartu genuen eta aurrera egin genuen. Elkarrekin ateratzen ginen". Baina beldur horiek ez dira azaleratu. "Azkar konturatu ginen errore bat zela, beldurrak oinarririk gabekoak zirela". Normaltasunez eta lasaitasunez bizi dira. "Bi alaba ditugu, edozein gurasok bezala".

"Argi geratu zaiguna da aurrez aurre joaten zarenean, eta norbaitek esaten dizunean soineko bat daramala eta azaltzen diozunean neska bat dela eta ez ginela konturatu, erantzuna ona da". Haurrek goxotasuna adierazten dutela diote. Gainera, alaba "asko aldatu" dela esan dute: "Lehen oso lotsatia zen, ez zuen hitz egiten...". Bere izaera adierazten duenetik, "amodio" bat bihurtu da, eta herri guztiak ikusi ahal izan du. "Lasaitu da. Hasieran soineko erakargarrienak eta distiratsuenak eramaten zituen". Elkarteko kide askori gertatzen omen zaie hasieran "estereotipoak" jarraitzen dituztela, "adierazi behar dute hori direla eta, gainera, ordura arte ez diete jantzi horiek eramaten utzi". Baina behin etapa hori pasata, "edozein neska bezala" janzten da. "Oso adierazgarria izan zen etxean berdintasunean hezten saiatu garelako rolak eta estereotipoak baztertuz. Eta bat-batean soineko ponpoxoena jantzi nahi zuen. Nondik ikasi dute hori? Nondik sartzen zaie?". Haur guztiek kalean eta telebistak ikusten dutena errepikatzeko joera dute.

Herriarekin oso eskertuta daude. Ez bakarrik iazko txupinazoan egindako keinuagatik, baizik egunerokotasunean bizi dutenagatik ere: "Oso gustura gaude. Ez du preziorik". Jendeak "interesa adierazten" duela aipatu dute, "eta horren harira komentarioak egiten ditu. Baina normaltasunaren barruan sartzen diren komentarioak dira". Errepikatuenetarikoen artean "oso txikia" dela esatea da, eta elkartearen bidez egoera eta estereotipoei aurre egiteko lanean ari dira: "Hezi behar da, eta argudio horiei buelta eman behar zaie". Esaterako, haurrak "kutsatu gabe daude" eta neska bat dela esaten badiezu, neska bat da. "Agian noizbait esan digu norbaitek mutil bat dela esan diola, baina orduan esaten diogu ez duela ongi ulertu eta azaldu behar zaiola berriz". Haurra ez da gogoratzen aurreko garaiaz, eta, beraz, besteek ere ez dutela oroitzen uste du.

Herri batean arazo gehiago izango zituztela pentsatu zezaketen, "itxiagoak garelako", baina kontrakoa izan da: Herri batean harremanak estuagoak dira, eta, ondorioz, elkar ezagutze horren ondorioz, "errazagoa" da. Beraz, egindako komentarioak ez dira "modu txarrean" egiten, ezjakintasunagatik egiten dira. Herrian eta bestelako egoeretan bizi ez badute ere, ez dituzte inoiz ulertuko "intolerantzia eta errespetu faltak". Hortaz, badakite egoera zailekin eta pertsona "gaiztoekin" elkartuko direla, baina "bi alabekin, helduenarekin eta txikiarekin".

Haur transexualitatearen inguruko sentsibilitatea "betidanik" izan dute. "Egia esan pixka bat Hazte oir autobusari eskertu behar diot. Hainbeste hitz egin zenez, haur transexualitateari buruz beraiei esker jakin genuen". Momentu horretan ez zekiten alaba bat "egoera horretan" izango zutenik, baina "adimena" mugitu zitzaien eta haur transexualitateari buruz irakurtzen eta ikertzen hasi ziren. "Zakila duten neskak eta bulba duten mutilak badira Naizen elkartearen esaldia bihurtu dena ikusi nuen, eta egia da, hor daude eta zoriontsu dira". Ekainen heriotza mugarri izan zen. "Elkarretaratzera joan ginen barruan jo zigulako". Ekainek hormonak eskatu zituen, baina psikologoarenagana joan behar zela esaten zioten. Ez zioten zena izaten utzi. "Alaba nagusienari azaldu genion, eta oso azkar ulertu zuen". Balore oso garrantzitsuak iruditu zitzaien.

Herri solidarioa

Uharte Arakilgo herrian hamaika izan dira elkartasun adierazpenak. Esaterako, Adamo Nafarroako minbizia duten haurrendako laguntza elkartearen aldeko zenbait ekimen egin dituzte egunotan. Besteak beste, elkartearen hitzaldia egin zuten eta igandean Zumbathoia egin zuten. 2019an Tafallan izandako uholdeei erantzuna eman zuen Uharte Arakilgo herriak eta Tafallara bidaltzeko dirua lortzeko hainbat ekimen egin zituzten.


Arespalditzan ere mobilizatu dira osteguneko eraso homofoboaren aurka

Dozenaka herritar bildu dira gaur eguerdian Arespalditzako Ferialean eginiko elkarretaratzean. Iragan ostegunean Amurrion jazotako eraso homofoboa salatzea izan da ekimenaren xedea. Izan ere, erasoa pairatu zuen gaztea udalerrikoa da.

Atzo ehunka lagun bildu ziren Amurrion eginiko agerraldi eta elkarretaratzean, arrazoi bera medio.

Argazkiak: Josu Zaldibar


Udalerriek txertaketa prozesurako espazioak utziko dituzte

Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak eta Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioak (FNMC) COVID-19aren aurkako txertaketa plana Foru Erkidegoan zabaltzeko elkarlanean sakondu dute, eguerdian egindako bileran.

Bi erakundeentzat, erakundeen arteko harremana eta elkarrizketa, bai eta lankidetza estua ere, funtsezkoak dira oraindik prozesu honetan. Ildo horretan, estrategia intentsiboa, dinamikoa eta udalerri bakoitzaren egoera eta kasuistiketara eta txertoen hornikuntzetara egokitzeko modukoa izango da, eta lurraldeen arteko eta landa eta hiri eremuen arteko oreka ekarriko du, Foru Gobernuak jakitera eman duenez.

Bileran, Osasun departamentuak txertaketa-estrategiak planteatutako beharretako batzuk azaldu ditu, biztanleria orokorrarengana iristen denean.

Mendeko handien kolektiboari dosiak eman bitartean bezala, erabaki da udalerriek prozesurako espazioak utziko dituztela oinarrizko eremuetan eta haiekin koordinatuta. Era berean, logistikan laguntzen duen eremuan boluntariotza bilatzeaz arduratuko dira. Esperientzia hori populazioaren baheketetan ere gertatu da, eta txertaketa-zentroetara eramaten ere lagun dezakete.

Bestalde, jakinarazi da hurrengo egunetan estrategiaren arduradun bat izendatuko dela oinarrizko 57 osasun-eremuetako bakoitzean, prozesu osoaren logistika eta antolaketa koordinatzeko. Erreferentziazko figura bat izango da udalerrientzat ere. Era berean, bileran parte hartu duten guztiek adierazi dute oso garrantzitsua dela sailaren eta toki-erakundeen arteko komunikazioa arina izatea; izan ere, azken finean, oinarrizko solaskideak dira biztanleentzat pandemiari buruzko gai guztiei buruzko informazioa ematerakoan.

Ostegun honetako bilerak pandemiaren garaian Osasun Sailaren eta udalerrien artean izandako lankidetza goraipatzen du, eta sinergia hori agerian geratu da hainbat ekintzatan, hala nola populazioaren baheketetan, prebentzio-neurrien koordinazioan edo mendeko handiei eta eremu soziosanitarioari eta egoitzei txertoa emateko estrategia osoan, non 200 zentro baino gehiagotara iritsi baita, foru-lurralde osoan banatuta. Osasun departamentuak eta FNMCk hitzartutako lanari eusteko konpromisoa hartu dute, txertaketa-prozesu osoan elkarri laguntzeko.


Auzolan tantaldea martxoaren 23an bilduko da urteko proiektua aurkezteko

Martxoaren 23an, 19:00etan, Alondegian, 2021eko auzolan proiektuaren aurkezpena burutuko da.

Parte hartu nahi izanez gero, izena aurretik eman beharko da: aurrez aurre Gizarte Etxea irekita dagoen ordutegian edo, bestela, WhatsAppez 615780596 zenbakian.

COVID-19aren aurkako beharrezko segurtasun neurriak hartuko dira, besteak beste, uneoro maskarak jarrita egotea, distantzia interpertsonala mantentzea, tenperatura neurtzea eta gel hidralkoholikoa erabiltzea.


Bizkaiko epaitegietako garbitzaileek martxoan hasitako greba utziko dute

Sacyr enpresa kontratatzailearekin akordio bat lortu dute kaleko garbitzaileekiko soldata arrakala hiru urtean murrizteko.

Greba egunak izan dituzte aste honetan Bizkaiko bulegoetako garbitzaileek eta Gipuzkoako aldundikoek, haien soldatak igotzeko eta kaleak garbitzen dituztenekin alderatuta duten soldata arrakala txikitzeko. Helburu hori lortu dutelakoan, greba utziko dute berriz Bizkaiko epaitegietako garbitzaileek.

ELAk jakinarazi duenez, akordioa lortu dute lan hori azpikontratatuta duen enpresarekin, Sacyr Facilityrekin. ELAk arrakastatzat jo du: «Akordioarekin ELAk soldata arrakala murriztea lortu du, bai soldatetan, bai kontratu partzialetan. Ia 2.500 eurokoa zen epaitegietako garbitzaileen eta balio bereko kale garbiketak egiten dituzten Gipuzkoako sektore maskulinizatuaren arteko aldea. Martxoaren 21ean hasitako grebari esker, alde hori murriztea lortu dute hiru urtean, 2022tik 2024ra».

Grebalarien beste eskaera batzuk ere beteko ditu enpresa kontratatzaileak: hala nola lanaldi partzialeko kontratazioa duintzea, ia esklusiboki emakumeei zuzendutako kontratazio mota izaki, eta lanpostu hutsuneak betetzeko eta lan poltsak sortzeko konpromisoa. Akordioaren barruan sartzen dira, halaber, akordioaren aurrerako eragin mugagabea, adostutako baldintzak ez aplikatzea eragozten duten klausulak eta lan baldintzen funtsezko aldaketa dakarten prozedurak aplikatzeko ezintasuna.

ELAk langileak zoriondu nahi ditu egindako borrokagatik. «Borroka hori beste urrats bat da feminizatutako sektoreek jasaten duten diskriminazioaren aurka. Borroka horrek Bizkaiko eraikin eta lokalen garbiketako hitzarmen sektorialaren negoziazioan ere hainbat erreferentzia ezartzen laguntzen du, eta Guggenheimeko langileena, kasurako, ELAren garbiketako soldata arrakalaren aurkako kanpainaren barruan dago».


LGBTIfobiaren aurkako eguna ospatzeko ekintzak antolatu dituzte

Maiatzaren 17an Homofobia, Biofobia eta Transfobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna ospatzen da, horregatik, Lilagunek hainbat sexualitateez berba egiteko tailerra prestatu du. Era berean, Plentziako Udalak genero-aniztasuna aldarrikatzeko ikuskizunak antolatu ditu.

Lilagunek sexu-aniztasunaz berba egiteko tailerra antolatu du, maiatzaren 17an ospatzen den Homofobia, Transfobia eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren testuinguruan. Saio bi egingo dituzte, hilaren 20an eta 27an, eta, horietan, hainbat sexualitatez arituko dira, Nahia Rojo sexologoa eta psikologoa eta Izaskun Aranbarri sexologo eta LGTB+ militantea. Besteak beste, sexualitateen adierazpen, emozio, interakzio erotiko, gorputz eta plazerei buruzko hausnarketa egingo dute, eta ohiko sinesmenak eta aurreiritziak ere aztertuko dituzte.

Tailerrak Goñi Portal kultur etxean egingo dituzte 18:00etatik 20:00etara. Bertaratzeko beharrezkoa izango da aldez aurretik izena ematea maiatzaren 14ra arte, lilagune@uribekosta.eus posta elektronikoan edo 652 773 780 eta 946 762 674 telefonoetara deituta.

Llilagune Uribe Kostako Mankomunitateko Emakumeen Ahalduntzeko eskola da; hainbat ekintza sustatzen ditu, banakakoak zein kolektiboak, pertsonen ikaste eta kontzientzia prozesuetan laguntzeko, eta emakume sareak ehundu eta parte hartze soziala bultzatzeko.

Kultura aldarrikatzailea

Ildo berean, Plentziako Udalak aniztasun afektibo-sexuala eta genero-aniztasuna aldarrikatu gura ditu, maiatzean, Ontziola plazan egingo diren zenbait kultura ikuskizunen bitartez:

Maiatzak 14: ¡Qué fuertes lo de Gloria! (Helduentzat / antzerkia / gaztelaniaz)

Maiatzak 15: Meri, Mari eta Lari (Haurrentzat / antzerkia / euskaraz)

Maiatzak 16: Esnatu naiz (Helduentzat / kabareta / euskaraz)

Ikuskizunak guztiak 19:30ean izango dira, bertan jarriko duten karpan, beraz, edukiera mugatua izango dela jakinarazi dute udal-iturriek.

Bestalde, aldarrikapen agenda honek ekainean jarraipena izango duela adierazi dute; izan ere, hilaren 28an ospatuko da LGTBIQ+ Harrotasunaren Nazioarteko Eguna.


Zarauzko Plasticos Urteta enpresako langileek lanuzteak hasi dituzte hitzarmen propio baten alde

Iazko azarotik lan hitzarmena negoziatzen ari dira Plasticos Urtetako enpresako nagusiak eta langileak

Zarauzko Plasticos Urteta lantegiko langileak gaur elkarretaratuta. (Aritz Mutiozabal/ Hitza) Maiatzaren 17an hasi zituzten mobilizazioak Zarauzko Plasticos Urteta enpresako langileek; ordubetez eten zuten lan jarduna orduan. Gaur, berriz, lau orduko lanuztea eta elkarretaratzea egin dituzte. Iazko azarotik lan hitzarmen propioa ari dira negoziatzen enpresa eta beharginak, baina ez dute adostasunik lortzen. "Kimikako lan hitzarmen estatala dagokie berez, baina hori oso eskasa da. Horregatik, hobekuntza batzuk eskatzen ditugu enpresaren beraren jarduna kontuan hartuta. Hobekuntzak soldatetan, baldintzetan, bajetan... eskatzen ditugu", azaldu du Zigor Gazpio Urola Kostako ELAko enpresa txikietako arduradunak. Duela bi astetik negoziazioak geldirik daude, eta enpresak azkena egindako proposamena ez dela nahikoa uste dute beharginek. Horregatik, mobilizazioak hasi dituzte. Sindikatuko ordezkariaren arabera, orain dela bi aste aurkeztu zien azken proposamena enpresak beharginei: “Proposamen hori ez dela nahikoa iritzi dio langile taldeak, eta, bestelakorik ezean, mobilizazioak hastea erabaki dute beharginek. Enpresaren aldetik negoziazioak aurrerapenik ez du momentu honetan”. Gaur, asteazkena, lau orduko lanuztea egin dute Plasticos Urteta enpresako langileek. Eta, enpresaren aldetik proposamen hobeagorik ez bada, datorren asteazkenean (maiatzak 31) egun osoko greba egitea aurreikusita dute.


Ehun urteren ondoren, arma kimikoen mehatxuak jarraitzen du

Duela mende bat, 1923ko uztailean, espainiarrek lehen aldiz erabili zuten iperita edo ziape-gasa deiturikoa Arrifeko populazio zibilaren kontra. Aurretik, Lehen Mundu Gerrako potentziek soldaduen aurka ondo probatuta zuten arma kimikoa. Erabilera horren ondorioak gaur nabari dituzte minbizi moduan arriftarrek. Eta europarrok ere laster sendi ditzakegu, Ipar Itsasoko urpean botata dauden milaka tona iperita-kapsula herdoildu hausteko zorian baitira.

Amesauro herria zerutik behatuz gero, meskita txiki baten abaroan pilatutako eraikin umilen itzalak baizik ez dizkizu erakutsiko Google Earthek. Temsamane kabilan kokatua –Maroko iparraldeko Driouch probintzian, amazigak bizi diren eremuan–, badu historiara pasatzeko ohore latz bat ordea: espainiarrek populazio zibila lehen aldiz arma kimikoekin bonbardatu zuten han, interneten egotea merezi ere ez duen herri hartan, duela justu ehun urte, Arrifeko Gerraren baitan.

Lehen Mundu Gerraren ostean Europan erabiltzea debekatu arren, potentzia kolonizatzaileek “zibilizatu gabeko” herri askotan erabili zituzten substantzia toxikoak 1919tik aurrera –Italiarrek Libian eta Etiopian, britainiarrek Afganistanen…–. Baina hegazkinak erabiliz herritar xumeei arma kimikoz eraso egiteko ideia zoragarria espainiarrei okurritu zitzaien lehen aldiz.

Arrifeko Errepublika Independente sortu berria zapaltzeko metodo oro txalotu zen Madrildik, tartean arma kimikoen erabilera

1923ko uztailaren 13an Bristol F2b markako bi aireplano agertu ziren amesaurotarren buru gainean eta hainbat X bonba jaurti zituzten herritarren kontra. Kaleak eta zokoak iperita agente zitotoxikoarekin estali zituzten, ziape-gasa ere deitua bere kolore arreagatik. Kanpaina krudel eta esterminatzaile baten hasiera baizik ez zen izan, 1927 urtera arte terrorea zabaldu zuena gerra kolonial haren erretagoardian.

Indigena traidore horiek…

Arrifeko lurraldea Espainiako protektoratu barruan zegoen XX. mende hasieratik eta hango herriak etengabe matxinatu ziren, okupazioari aurre egiteko. Abd el Krimek gidatutako gerrillariek 1921ean Annualen espainiar armadako milaka soldadu kalitu ondoren, koska bat gora egin zuen gerrak.

Arrifeko Errepublika Independente sortu berria zapaltzeko metodo oro txalotu zen Madrildik, tartean arma kimikoak: “Indigena horien kontra gas itogarriak erabiltzearen oso kontrarioa izan naiz beti, baina egin dutena eginda, jokabide traidore eta zitalaren ondoren, gozamen handiz erabili behar ditut”. Hala esan zuen gaztelaniaz Damaso Berenguer Marokoko goi komisarioak, eta halaxe itzuli euskarara Joseba Sarrionandiak Moroak gara behe laino artean? (Pamiela, 2010) libururako.

1922ko Marokoko espainiar protektoratuaren mapa, Arrifeko kabilekin.

Sarrionandiak bere lanean dioenez, “armamentu kimikoa bultzatzeko motiboa, Annualeko derrota ondoren, ejertzito espainolaren ezintasuna eta mendeku gogoa izan zen”. X bonba horiei beste izen batzuk ere jarri zizkieten: C-1 izenekoak 50 kilo iperita zituen, C2-k 10 kilo eta C5-ek 20 kilo. Batez ere azken hori erabili zuten. Aldiz, C3 lehergailuak fosgenoa zeraman; C4-k kloropikrina…

Eta horrela bonbardatu zituzten gupidagabe, ez bakarrik gerrillarien ustezko sator zuloak, baita Beni Urriagel kabila eta barrualdeko beste herri amazig ugari ere.

Hori ez dio euskal idazleak soilik, baita Espainiako Lurreko Armadaren Ejército aldizkariak ere: “1925etik arma horien erabilera hobetu (sic) zen. Gauez bonbardatzen hasi ziren, haize gutxiago zebilelako eta freskurak iperitari uzten ziolako denbora gehiagoz egoten, beharrezkoak ziren iraupen eta kontzentrazioa lortzeko”, idatzi du berriki aldizkari horretan Fernando Villena Espainiako Defentsa Ministerioko diplomatiko eta aholkulariak.

1925ean, kostaldea dagoen Al-Hoceima herrian milaka soldadu espainiar lehorreratu ziren, eta buru José Sanjurjo jeneral iruindar kolpista zuten –hiriari Villa Sanjurjo ere deitu izan zioten–. Paraje horiek ere gogoz betundu zituzten gas hilgarriarekin. Denak balio zuen matxinaturiko basati haiei larrua konpondu eta lotsak gainetik kentzeko; Paulo Yanzik ondo azaldu zuen orduko giroa “Afrikako Gerrarenak” bertso-sortan:

Galdu lehengo terrenuak,

armamentu modernuak,

guztiak gure reinuak;

bai eta ere galdu dituzte

besten seme tiernuak;

ai zer lotsa gobiernuak,

ematia rifeñuak

gure tropari frenuak!

Jakina, espainiar erreakzionarioak beti saiatu izan dira egindako sarraskiari garrantzia kentzen. Baina Villenak berak zifra ikaragarriak ematen ditu: soilik Melillako fabrikan 30.000 eta 55.000 tona iperita sortu ziren, “horrek emango luke 4.000 eta 7.000 C5 lehergailu artean egiteko”. Horrez gain, britainiarrei erositako fosgenozko 500 bonba ere bazituztela dio armadako aholkulariak.

Hasiera batean Lehen Mundu Gerran britainiarrei eta frantziarrei geratutako soberakinak erabili bazituzten ere, espainiarrek berehala jarri zuten martxan arma kimikoak sortzeko programa. Isiltasun garai luze baten ostean, 1990eko hamarkadan Rudibert Kunz eta Rolf Dieter-Müller kazetari alemanek argitara eman zuten Giftgas gegen Abd El Krim (“Gas pozoitsua Abd El Krimen kontra”) ikerlana.

Espainiako armadak Arrifeko jendea ere erabili zuen gerrarako. Irudian, bertako polizia edo "mehala"-ren eskuadroi bat 1924an. Argazkia: Espainiako Defentsa Ministerioa

Froga ugarirekin erakutsi zuten Alemaniak ezkutuan lagundu ziola Alfonso XIII.a espainiar monarkari iperita sortzeko fabrikak muntatzen, bai Madrilen –La Marañosako lantegi militarrean, egun oraindik martxan dagoena–, baita Melillan ere, nahiz eta 1919ko Versaillesko Itunak arma horiek produzitzea debekatzen zuen.

Rabateko ospitale onkologikoan minbiziarekin ingresatzen dituzten haurren %50 eta helduen %80 Arrif eskualdeko amazigak dira. Adituek ziurtatu dute arma kimiko horiek “mutagenikoak” direla, hau da, kalteak ondorengoek ere jasaten dituzte

Baina arma kimikoak beste toki batzuetan ere produzitu zirela uste da. Eta Euskal Herriko armagintza industria horretan sartzea ez dio inori askorik harrituko noski –SAPA, Sener eta enparauek gaurko gerretarako tankeak eta droneak produzitzen ikusteak inor harritzen ez duen bezalaxe–. Sarrionandiak dioenez, zerbitzu sekretu ingelesen arabera Talleres de Guernica SA lantegian egin ziren halakoak, eta dirudienez iperitazko jaurtigaientzako karkasak ekoitzi ziren bertan.

Rabateko onkologikoan amazigak gehiengo

Mohamedek etxe azpiko sotoko burdinazko atea ireki eta karkasa erdoildu bat erakusten du: “Hegazkin batek bonbak bota zituen hemen, eta gero armazoi hau erori zen gure etxera”. Tarik El Idrissiri ari zaio hizketan, Javier Radarekin batera Arrhash! dokumentalaren egilea. Arrifen espainiarrek arma kimikoekin utzitako orbaina ulertzeko ezinbesteko filma da, 2010ean estreinatua eta Argia.eus-eko multimedia kanalean ikusgai daukazuna.

Mohamed amaren sabelean zegoen bonbardaketa gertatu zenean: “Amak eztula egin zuen hil artean, eta arrebak itsu geratu ziren”, dio kamerari albotik begira. Anaia bat hortik gutxira hil zitzaion, “pozoitutako ura iturritik edan eta ziplo erori zen”. Iperita eraikinetako horma guztietara itsatsita geratu zen eta ukituz gero larruazala erretzen zuen. Artalde guztia ere itsu geratu zela dio Mohamedek, eta lurrak emankorra izateari utzi ziola: “Hor kaktus bat genuen baina usteldu zen, almendrak ere landatu genituen eta ezer ere ez, usteltzen dira…”. Usainaz akordatzen da, iperitaren kolore horixkaz… “Pozoia deitzen zioten, amazigeraz arrhash”.

'Arrhash' dokumentalean, Mohamedek lehergailu kimikoak non erori ziren esaten Tarik El Idrissiri, honek eskuetan dauka arma horietako baten armazoia.

Dokumentalean, Sebastian Balfour eta Maria Rosa Madariaga historialariak mintzo dira. Azkeneko honen esanetan, eztabaidaezina da iperitak minbizia sortzen duela, baina ezinezkoa da jakitea arma kimikoen ondorioz zenbat jende hil den Arrifen. Sekula ez zen gaixotuen jarraipenik egin, eta arriftarrak zapaltzen iaioa izan den Marokoko Gobernuak ez du horretan lagundu –1958an matxinatu zirenean, napalmez eta fosforoz eraso zituen Hassan II.ak–.

Datu objektibo bakarra da Rabateko ospitale onkologikoan minbiziarekin ingresatzen dituzten haurren %50 eta helduen %80 Arrif eskualdekoak direla. Amazigen Munduko Asanbladako (AMA) ohorezko presidente Mimoum Charki doktoreak azaldu duenez, genetista japoniar italiar eta estatubatuarrek ziurtatu dute arma kimiko horiek “mutagenikoak” direla, hau da, kalteak biktimen ondorengoek ere jasaten dituztela. Eta eragin psikologikoez hobe ez hitz egin.

AMAk sarritan eskatu dio Espainiako Estatuari aitortu eta erreparatu dezala egindakoa. Azkeneko aldiz 2020an, zuzenean Felipe VI.a Espainiako erregeari gutuna igorrita –erakundearen webgunean paratutako prentsa dosierrean irakurri daiteke Zarzuelara bidalitako idatzia–, baina ez du maiestate txit gorenaren hitzerdi bat ere jaso.

ERCk ere enegarren aldiz eraman zuen gaia Madrilgo kongresura 2018an, alferrik, Espainiako Gobernuko orduko ministro Josep Borrellek “zauriak ixteko ordua da” esaldi zozo batekin erantzun zion. Zauriak ixteko, lehenik pozoia atera behar da.

Badakizu Gerra Handiko iperita non dagoen?

Arrifeko Amesauron, Tauriten edo Al-Hoceiman herritarren kontra bezala, aurretik Lehen Mundu Gerran ere erabili ziren arma kimikoak soldaduen kontra Europan: Ypresen, Loosen, Wiltejen… Gerra ura izan zen kloroaren, fosgenoaren eta iperitaren laborategi handiena, eta hainbaten arabera 90.000 hildako eragin zituen.

Bigarren Mundu Gerraren ostean arma kimikoen soberakinak itsasora botatzea erabaki zuten gatazka horietan parte hartu zuten potentzia askok, “irtenbide merkeena zelako”. Hala azaltzen du Menaces en mers du Nord (“Mehatxua Ipar itsasoetan”) dokumentalak, Jacques Loeuillek 2018an zuzendua eta Youtuben ikus daitekeena. Honen arabera, denera hiru mila milioi tona lehergailu kimiko daude urperatuta Ipar Itsasoan eta Baltikoan.

Lehen eta Bigarren Gerren ondoren Europako potentziek itsasoan hondoratu zituzten milaka tona arma kimiko. Orain kapsulak herdoiltzen hasi dira eta kutsadura askatu dezakete. Argazkia: 'Menaces en Mers du Nord'

Batzuetan itsasontziak hondoratu zituzten lehergailuez gainezka. Beste batzuetan ziape-gasaz betetako kapsulak kostaldetik oso gertu jaurti zituzten itsasontzietatik, arrapala batzuk erabilita. Belgikako Knokke hiriko hondartzetan, esaterako, milaka tona daude metro bateko sakoneran.

Baina kasu askotan ezin da jakin zehazki arma kimikoak non dauden. Frantziako Estatuan gune horiek “sekretu militar” izendatu dituzte eta artxiboak itxita daude. Noiz edo noiz arma kimikoen kokagune berriak aurkitzen dituzte arrantzaleek, istripuak gertatu direlako. Atlantikoko itsas ingurumena babesteko Ospar Batzordeak egindako txosten batean arma konbentzional eta kimikoen depositu jakinen mapak argitaratu zituen, baita aurkikuntza berriagoenak ere. Irakurlea kezkatu beharko litzateke ikusita “zabortegi” horietako batzuk zein gertu ditugun.

Ospar batzordeak arma kimiko eta konbentzionalen kokaguneekin egindako mapetako bat

Baina kezkagarriena da kutsadura zabaltzen hasi daitekeela laster. Adituen esanetan, 80 edo 100 urteren buruan kapsulak herdoildu egin dira eta korrosioaren ondorioz barruko iperita askatzen hasi dira. Moskuko Ozeanografia Institutuaren esanetan nahikoa litzateke substantzien 1/6 askatzea, Baltikoko itsaspeko bizitza oro desagerrarazteko. Gainera, elikadura katean ere eragin dezake kutsadurak, animaliak gai kimiko horiek metabolizatzen ari direlako.

“Hau benetako erloju bonba bat da”, dio Thomas Lang itsas biologoak dokumentalean. Duela ehun urte sarraski militarra eragin zuten lehergailuek, orain ingurumen sarraskia sortu dezakete.


Palestinari babesa adierazteko elkarretaratzeak deitu dituzte eskualdeko hainbat herritan

Azpeitian, Zarautzen eta Zumaian gaur arratsaldean egingo dituzte protestak hainbat eragilek deituta, Zestoan bihar eta Azkoitian etzi.

Hamasek asteburuan Israelen egin dituen erasoen ondoren nabarmen egin du gora tentsioak ekialde hurbilean. Israelek gerra egoera deklaratu du eta haren armadak erabat blokeatu du Gaza. Bada, bertan gertatzen ari dena salatzeko eta palestinarrei babesa adierazteko elkarretaratzeak deitu dituzte gaur arratsaldean Urola Kostako hainbat herritan. Azpeitian, Zarautzen eta Zumaian, hain zuzen. Azpeitian plazan egingo dute protesta 19:00etan eta Zarautzen eta Zumaian 19:30ean Lege Zaharren Enparantzan eta Saregileen plazan, hurrenez hurren.

Azpeitiko eta Zarauzko protestak Kontseilu Sozialistak deitu ditu, eta, azaldu dutenez, Israelgo estatuak Palestinaren aurka abiatu duen ofentsiba militarra eta mendebaldeko herrialdeen konplizitatea salatzea, eta, palestinar herriari elkartasuna adieraztea izango da helburua. Zumaiakoa, bestalde, herriko hamar eragilek deitu dute Genozidioa gelditu. Palestina aurrera! lelopean: Darahli elkarteak, ELA, LAB eta ESK sindikatuek, Ernaik, Zumaiako Mugimendu Feministak, Zumaiako Gazte Asanbladak, Gure Eskuk, Sarek eta Sortuk.

Bihar eta etzi ere izango da Palestinari babesa adierazteko protestarik eskualdean; izan ere, Zestoako Gazte Asanbladak bihar 19:30erako deitu du herriko plazan Erresistentziarekin elkartasuna, Palestina askatu! lelopean, eta, Azkoitian ostiralean 19:30ean plazan gaiarekin keztatuta dagoen herritar talde batek deituta. Palestina askatu! lelopean, deitu dute, era berean.

Bart, berriz, Euskal Herriko hainbat hiriburutan egin dituzte protestak. Iruñean, Bilbon eta Donostian, zehazki, eta, gaur, Gasteizen egingo dute.


DBH 3. mailan jolas eta maketa bidez aparatuak lantzen

Zumaiako Institutuko DBH 3. mailako ikasleen maketak eta mahai jolasak Digestio eta Arnas aparatua lantzeko.

DBH 3. mailako Biologia-geologiako ikasleek Digestio eta Arnas aparatuak lantzeko maketak egin dituzte eta ondoren mahai jolasak sortu dituzte. Antzarraren jokoa, pasapalabra eta bestelako jolasak hartu dituzte oinarri eta galdera txartel ugari egin dituzte. Gauza oso politak atera dira eta oso ondo pasatu dute jolasten eta bide batez giza anatomiako gai hauek ikasten.


Zapatuan motozaleen kontzentrazioa izango da Loiun

Pandemiak eragindako bi urteko geldialdiaren ostean, Loiu Txori Bikers elkarteak motozaleen kontzentrazioa antolatu du zapaturako, apirilak 30. Eguna ekitaldiz beteta egongo da, motozaleek zein herritarrek eta bisitariek ederto pasa dezaten.

Izena emateko epea goizeko 10etan zabalduko da udaletxearen aurrean. Motozaleak 11:00etan aterako dira inguruko errepideetatik ibilbidea egiteko. Geldialdia ere egingo dute hamaiketakoa hartzeko, eta espero da Loiura 13:00etan itzultzea. Kopaua hartu ondoren, 13:30ean, poteoan ibiliko dira herriko tabernetatik eta 15:00etan paella-jana egongo da izena emanda duten guztientzat.

Arratsaldeko 5etatik aurrera izango dira motozaleen jolasak, DRIFT erakustaldia eta opariak zozketatzea. De Bares musika-taldeak eguna borobilduko du. Musika talde horrek AC/DCren abestiak jotzen ditu eta bere kontzertua 19:30ean hasiko da.


Zahartzaroa lantzeko taldea Jabetze Eskolak antolatuta

URRETXU// Jabetze Eskolaren Envejecer bonito taldea berriz biltzen hasiko da martxoaren 21etik aurrera, zahartzaroaren gaia lantzeko helburuz. Itziar Gandia Quintanillak dinamizatuko du taldea. Hamabostean behin elkartuko dira, Urretxuko Emakumeen Etxean, astelehenetan, 18:30etik 20:00etara. Izena emateko: 942 25 23 89 edo jabekuntzaeskola@gmail.com.


'Las chicas estan bien' filma emango dute gaur hasi eta datozen egunotan

Bihar Euskal Jai Eguna dela eta ez da zinema emankizunik izango eta igandean haurrei zuzenduriko Superheroien familia ikus-entzunezkoa ere emango dute.

Itsaso Arana Tafallako zinegileak zuzenduriko lehen lan luzea emango dute gaur arratsaldetik hasita Modelo aretoan: Las chicas están bien filma, hain zuzen ere. Lau saio eskainiko dituzte orotara.

Bost emakume izango dira ikus-entzunezkoaren protagonistak eta lau aktore eta idazle bat gorpuztuko dituzte. Antzezlan bat prestatzeko elkartuko dira errota batean, uda sasoian, eta entsegu horietan elkar ezagutzen joango dira antzezlanak egiten dituen planteamenduen bidez. Arana zuzendaria berak ere pantaila aurrean, eta harekin batera arituko direnen artean Barbara Lennie aktore ezaguna izango da, besteak beste.

Haurrei zuzenduriko eskaintzarik ere izango da asteburuan: Superheroien familia animaziozko filma emango dute, euskaraz. Hori bai, interesa dutenek aukera bakarra izango dute filma ikusteko, igandean, 16:45ean soilik emango baitute. Bihar, larunbata, ez da zinema saiorik izango Modelo aretoan Zarautzen Euskal Jai Eguna ospatuko dutelako.

Superheroien familia filmak 11 urteko Hedvigeren istorioa kontatuko du, Super lehoi superheroiaren alaba, aita ordezkatu beharko duena, baina baldarra eta nagia dena. Hori horrela, Adrian lehengusua hautatuko dute hura izan hiria balizko mehatxuetatik defendatuko duena. Horren aurrean, erreakzionatzeko beharra ikusiko du Hedvigek eta bere super botereen bila hasiko da.

Irailak 8, ostirala

20:00 Las chicas estan bien

Irailak 10, igandea

16:45 Superheroien familia

19:15 Las chicas estan bien

Irailak 11, astelehena (ikusleen eguna)

17:00 Las chicas estan bien

19:30 Las chicas estan bien

Irailak 12, asteartea

19:30 Saio originala: Un verano con Fifi (jatorrizko bertsioan gazteleraz azpititulatuta)


“Ez nau inork jo, beraz, pozik nago”

Nola jaso zenuen Donostiako Piraten 20. urteurreneko abestia egiteko proposamena?

Piratek proposatu zigutenean, hasieratik ideia ona iruditu zitzaigun, eta lanean hasi ginen. Musika egiten hasi nintzen, eta behin hori neukanean, letra lantzen hasi nintzen. Letrarekin, nik ideia batzuk banituen, baina fintzeko, laguntza eskatu nion Markel Ormazabali [Donostiako Piraten mugimenduan sorreratik ibilitakoa, egun EH Bilduko zinegotzia], ea zer esan, zer ez esan, eta abar. Enekok [Sierra, Physis Versus Nomoseko kidea] ere lagundu zidan, eta, azkenean, lokalera eraman genuen abestia, eta lokalean eman genion flow guztia.

Beraz, letra Ormazabalekin eta Sierrarekin batera findu zenuen.

Bai. Nik hasieratik nuen ideia zen nolabait omenaldi bat egitea urteotan zehar Donostiako Piratetan parte hartu duen jende guztiari. Letra bat idazten nuen, hauei bidaltzen nien, finduko lituzketen alderdiak esaten zizkidaten, horiek fintzen nituen, eta abar. Nik idatzi dut dena, baina euren gomendioak jaso ditut. Era berean, Piraten aurreko kantetako mezuak sartzen saiatu naiz, lotura bat izateko.

Emaitzarekin pozik zaude?

Oso pozik, bai. Segur aski, denbora gehiagorekin grabatu ahal izan bagenu, beste modu batera egingo genukeen, baina atera denarekin pozik nago, bai.

Jendeari gustatzen ari zaio?

Denetarik dago: batzuei gustatu zaie, beste batzuei gutxiago… Baina bueno, orokorrean nahiko kritika onak jaso ditugu. Horrelako enkargu bat jasotzen duzunean beti gertatzen da gauza bera: batzuei gustatzen zaie eta beste batzuei ez. Ez nau inork jo, pozik nago beraz [barrez].

Aldaketa nabarmena dago Skakeitanek egin zuen Piraten abestitik honetara.

Skakeitan oro har oso musika alaia egiten duen talde bat da, eta gu ez gara munduko musikarik alaiena egiten duen talde bat. Nahiko abesti intimistak edo lasaiak egiten ditugu orokorrean, nahiz eta badagoen abesti alaiagoren bat; orain arte, segur aski, Ahuen xuxurlatuak izango zen gure kantarik alaiena. Piraten abestiarekin ere zerbait alaia egiteko egin dugu lan. Guretzat bitxia da, noski; agian, Skakeitanekoarekin alderatzen duzu, eta esaten duzu, ‘zer motela!’. Niri dantzagarria iruditzen zait, baina beste adin baterako; guk erritmo puretilla deitzen diogu [barrez].

Skakeitanen kantak sekulako indarra izan du Donostian, eta jendeak hori zuen buruan. Baina duela hogei urte egin zen kanta gure baino are lasaiagoa da. Izan ere, kolore desberdinetako kantak egon behar dira, ezin dira denak berdinak izan.

Kanta egiteko garaian, orain arrakasta handiagoa duten estiloetan egiteko tentazioa egin dezakezu, trap bat egitekoa, adibidez. Baina ez, guk zerbait melodikoa egin dugu, abesteko alaia. Ahal duguna egin dugu, eta pozik gaude.

Donostiako Piraten 20. urteurreneko kanta egitea berezia izan da?

Bai, noski. 20. urteurrena berezia da, eta niretzat ohorea izan da kanta hori egitea.

Piratetan sartuta ibili zara aurretik?

Antolaketan ez, baina oso festazalea ez banaiz ere, parrandan hortik ibili izan gara beti, eta abordatzean ere parte hartzen genuen lehen. Bestalde, ia urtero jo izan dut; Bi Zaldirekin, eta abar.

Aurten Physis Versus Nomosekin joko duzu, noski.

Bai, igandean joko dugu, 21:30ean. Pixka bat goiz, baina bueno, ondo, gogoz gaude.

Ezustekoren bat egongo da kontzertuan?

Saiatuko gara kanta jotzen, Piraten kanta. Horixe da gure ezustekoa.


Sei domina lortu ditu ZKE Halterofiliak Euskadiko Txapelketan

Imanol Citoresek eta Ainitze Zumetak Espainaiko Txapelketarako txartela lortu dute.

Euskadiko Halterofiliako Txapelketa jokatu zen larunbatean Villabonako Olaederra kiroldegian, eta ZKE Halterofiliako kirolariek sei domina lortu zituzten. Gainera, bi kirolarik Euskadiko Selekzioarekin Espainiako Txapelketan lehiatzeko txartela lortu zuten; ekainaren 11-12ko asteburuan jokatuko da Salamancan (Espainia).

Urrezko hiru domina lortu zituzten (Ane Galarraga, Ane Grijalba eta Igor Lekuona), zilarrezko bi domina (Imanol Citores eta Ainitze Zumeta; biak Espainiako Txapelketako sailkatuta) eta brontzezko domina bat (Iñaki Unanue). Bestalde, Erika Sanchezek laugarren postua lortu zuen. Emaitza bikainak Ibon Eguskiza, Imanol Zulaika eta Jon Mendizabalek entrenatutako kirolarienak.


Aitziber Errazkin aktoreak 'Go!azen' telesaileko ikusleen galderak erantzun ditu

Aitziber Errazkin aktore zarauztarrak Enara izeneko pertsonaia antzeztu du Go!azen telesaileko azken denboraldian. Orain, telesaileko aktore guztiak ikusleen galderak erantzuten ari dira EiTBren webgunean, eta joan den larunbatean Errazkinen txanda izan zen.


Bihotz-biriketako bizkortze jardunaldia

Informazio guztia, hemen.


Bart gauen bost edukiontzi erre dituzte Amaia plazan

Udaltzaingoak Baleikeri jakinarazi dionez, bi abisu jaso dituzte bart gauean, biak Amaia plazako edukiontziak sutan zirela jakinarazteko: bata, 03:26an; eta bestea, 06:15ean. Itxura batera, suak ez du kalterik eragin inguruko etxebizitzetan eta ibilgailuetan.

Gau mugitua izan dute Zumaiko udaltzainek, eta baita suhiltzaileek ere. Baleikeri jakinarazi diotenez, 03:26an deia jaso dute 112tik, Amaia plazan edukiontzi bat sutan zegoela eta. Udaltzainak bertaratu direnean, bi edukiontzi topatu dituzte sutan, Amaia plazako 15. zenbakiaren aurrean. Eremua balizatu dute eta bost su itzalgailu hustu behar izan dituzten suhiltzaileak iritsi bitartean. Azkenean, hiru edukiontzi izan dira han kaltetutakoak: plastikozko ontzi arinena, paperarena eta organikoarena. Itxura batera, ez da kalterik izan inguruko etxebizitzetan eta autoetan.

Bigarren abisua, 06:15etan jaso dute udaltzainek, Amaia plazako beste aldeko bi edukiontzi sutan zeudelako. Hiru su itzalgailu hustu behar izan dituzte suhiltzaileak iritsi bitartean. Papera eta plastikozko onzti arinak biltzeko edukiontziak kaltetu ditu suak.


Festa betean jarraitzen dute Arroabean

Atzo egunez umeek eta gauez gazteek eta helduek gozatua hartu ondoren, gaur kuadrillen paella lehiaketarekin eta bazkariarekin hasi dute eguna.

Karmenetan murgilduta jarraitzen dute Arroabean. Herengun hasi ziren jaiak ospatzen, eta hirugarren jardunaldira iritsita, festa betean jarraitzen dute.

Atzo egunez umeek eta gauez gazteek eta helduek hartu zuten gozatua. Jolasak, bazkaria, puzgarriak eta beroari aurre egiteko ur asko izan zituzten haurrek atzo, jolasetan zein kalez kale eskean ibiliz etxeetatik bota zietena. Gauean, berriz, gazteek eta helduek hartu zuten txanda festan, herri afariarekin eta ondorengo musika gaualdiarekin

Gaur kuadrillen paella lehiaketarekin eta bazkariarekin hasi dute eguna. Gutxinaka joan dira agertzen sukaldariak goiz-eguerdian frontoira paellak prestatzeko, eta ehun lagun elkartu dira ondoren bazkaltzeko. Arratsaldean, Hamarru elektrotxarangak jarriko du musika 18:00etatik aurrera. Eta gauean eta goizaldera arte, musika gehiago plazan, Manitu, Gora Etorri eta Bull DJarekin.

Bihar izango dute azken eguna aurtengo Karmen jaiek, egitarau honekin:

07:00. Karroza.

12:30. Meza.

12:30. Umeentzako herri kirolak.

17:30. Herri kirolak. Harri jasotzaileak: Udane Ostolaza, Karmele Gisasola, Jokin Eizmendi eta Imanol Royo Lartain. Aizkolariak: Mikel Larrañaga eta Julen Alberdi Txikia IV.a. Esataria: Joxe Angel Sarasola.

19:00. Izer eta Alabier.

00:00. Karmentxuren agurra.


Zikinak eta zaborra

Herri guztietan badira gazte eta helduak gau giroan elkartzen diren lekuak. Horietan ere jendea bizi da. Eta hurrengo egunean, kalera ateratzean, zabor eta usain desatseginen artean ibili behar dute. Antza, gaueko hizketaldiak edo parrandak horretarako eskubidea ematen du, zikintzeko. Altsasuko Larrainbide kaleko auzokideak garbitzeaz nekatu dira. “Erabilera publikokoa denez, ez da gure egitekoa, udalaren ardura da”. Baina jendeak paperontziak erabiltzen ez dituenez, udaletako garbiketa zerbitzuak ez dira toki guztietara iristen. Sakanan halako makina bat gurpila daude bueltaka.


Tendentzia artistiko berritzaileenetarikoak elkartu dira, Kulturaten

Ikusgai dago Ez bultza egin! ekimenaren baitan aurkeztutako erakusketa. Musika zein arte panoramako bost sortzaile elkartu ziren askotariko alorrak landu zituen proposamena egiteko. Arte erakusketa, rap tailer feminista, zuzeneko irratsaioa eta testu kritikoa izan ziren osagaietako batzuk. Erakusketa zabalik da urriaren 24ra arte.

Euskal Herriko tendentzia artistiko berritzaileenei zabaldu dizkiete ateak Kulturateko klaustroan. Erakusketari hasiera emateko hainbat tailer eta ikuskizun egin zituzten atzo. Ekimenean murgildutako bost sortzaileak ere bertan izan ziren. Esaterako, klaustroan ikusgai dagoen instalazioa egin duten Zuhar Iruretagoiena eta Javier Rodriguez Chavesito.

Xolomo Gangsta kolektiboko kideak ere bertan izan ziren eta bi ordu pasatxoko zuzeneko saioa egin zuten, klaustrotik bertatik radio, show formatuan. Saioa entzungai egongo da erakusketan bertan podcast eran.

Erakusketarekin lotutako testu kritikoa, berriz, Marixe Ruiz de Austri arrasatearrak egindakoa da.

Rap tailer feminista

Inaugurazio ekitaldiaren aurretik, 16:00etan, rap tailer feminista gidatu zuen La Furia musikariak. Rapa ahalduntze feministara gerturatzeko tresna gisa aurkeztu zuen. "Ondorio asko atera ditugu, baina niretzat gordeko ditudanak dira emakumeok espazio propioak behar ditugula. Gure berdinekin elkartzea behar dugu eta identifikatu behar ditugu beste emakumeentzat erabilgarriak izan diren erremintak. Isilduak izan gara. Historikoki isilduak, eta hain da handia sendatzeko eta gure ahotsa entzunarazteko dugun premia guztion erremintak jarri behar ditugula balorean".


Lanak bukatuta, elizkizunak bueltan dira San Andreseko parrokian

Arizmendi Ikastolak bukatu ditu lanak eta, beraz, elizkizunak berrabiaraziko dituzte San Andreseko parrokian. Domekan izango da lehen elizkizuna, 10:00etan. Ordutik aurrera, ohiko jarduerak itzuliko dira, hau da, zapatuetan 19:00etan eta domeketan, 10:00etan.

Era berean, parrokian eta sendian ematen den katekesian parte hartzeko, 6 urteko haurren gurasoek bi egun dituzte izena emateko: irailaren 20an, martitzena eta 21ean, eguaztena, 18.00etatik 19:00etara Abadetxean (Iturriotz kalea, 43).

Informazio gehiagorako, deitu telefono zenbaki honetara: 679 62 62 90.


Hondakin organikoen edukiontziak berritu eta txartel bidezko irekiera sistema ezarriko dute Arrigorriagan

Hondakin organikoen edukiontziak berritu egingo dituzte Arrigorrigan: zaborrontzi marroiek edukiera bikoitza izango dute hemendik aurrera, eta irekiera sistema berria izango dute. Udalak, Nerbioi-Ibaizabal Mankomunitatearekin batera, martxoaren lehen hamabostaldian egingo ditu aldaketak, bilketa sistema bateratzeko asmoz.

Kudeaketa eta bere jarraipena hobetzeko, edukiontziak txartel elektroniko pertsonalizatuaren bidez zabalduko dira, egungo giltza metalikoaren ordez. Era berean, hala nahi dutenek aukera izango dute txartela erabili beharrean, zaborrontziak mugikorrarekin QR kode bat eskaneatuta irekitzeko.

Sistema elektronikoaren bidez, erabilera errealaren datuak erregistratuta geldituko dira. Horrela, hondakin organikoak botatzeari lotutako ohiturak aztertu ahal izango dituzte eta erabilera egokiak sustatu eta desegokiak ekiditeko komunikazio kanpaina zehatzagoak garatu.

Informazio-guneak

Guztira 15.634 txartel bidaliko dituzte etxebizitza bakoitzera. Eta nola erabiltzen diren azaltzeko eta prozesua errazteko, Udalak bi informazio-gune jarriko ditu martxan datozen egunotan, herrigunean eta Abusun. Martxoaren 17an (ostirala), kiroldegiaren inguruan jarriko dute guneetako bat, 16:00etatik 20:00etara bitartean. Martxoaren 25ean (larunbata), berriz, Santa Isabelgo taxi geltokiaren ondoan egongo da bigarrena, 10:00etatik 14:00etarako ordutegian.


SJ 2023: II. Sorgin Tortilla Txapelketa


Agur esateko garaia iritxi da

Idatzi honen bitartez, urte luzez zuen nahiak asetzen egon ondoren, atseden hartzeko momentua iritxi zaigula adierazi nahi dizuegu, jubilaziorako ordua. Ohore haundia izan da herriaren parte izatea urte guzti hauetan zehar, herriko hainbat elkarte eta eragileren laguntzaile moduan.

1992az geroztik hainbat eta hainbat bizipen eta istorio izan ditugu, batzuk onak eta beste batzuk ez hain onak, ezin ahaztu egunero egunero izandako “diskusio”, barre algara eta baita haserreak ere! Guztiz eskertuta gaude bizipen horien partaide izan zareten guztiokin.

Esker mezu bat ere, gurekin lanean ibilitako langile, laguntzaile eta hornitzaileei, zuengatik ez balitz ez zen posible izango hainbeste urtez gure lana aurrera ateratzea.

Mila esker guregan izandako konfiantza eta leialtasunagatik, faltan botako zaituztegu! Ekainaren 30a bitartean, tabernan ikusiko dugu elkar!

Ordura arte ondo izan!

OINDI TABERNAKO FAMILIA

Mikel Amondarain Lujanbio


Maiatzak 21-22 (Gasteiz eta Pasaia)

Asteburu honetan Itxas-Gainek hitzordu bikoitza izan du. Larunbatean Gasteizko Ulibarri Ganboako urtegian Euskadiko Maratoi Txapelketa jokatu zen; igandean, berriz, gaztetxoek hartu zuten lekukoa Pasaian jokatu baitzuten Eskola Kiroletako seigarre eta azken proba.

Asteburu honetan Itxas-Gainek hitzordu bikoitza izan du. Larunbatean Gasteizko Ulibarri Ganboako urtegian Euskadiko Maratoi Txapelketa jokatu zen. Txapelketa bero handiarekin, eta, batez ere, lehia baldintzatu zuen haize eta olatuekin jokatu zen, eta bertan Itxas-Gaineko piraguistek lan txukuna egin eta gero, datorren astean Ourensen jokatuko duten Espainiako Maratoi koparako prest daudela erakutsi zuten.

Egin beharreko lana 13 eta 23 kilometroko ibilbidea zen kategoriaren arabera, eta txapelketaren amaieran Itxas-Gaineko piraguistek sei kategoriatan Euskadiko txapeldun izatea lortu zituen; zilarrezko domina bat eta brontzezko bi ere irabazi zituzten. Saritu hauez gain, beste guztiek lortutako emaitzei esker taldekako sailkapen orokorrean Irungo Santiagotarrak taldearen atzetik Euskadiko txapeldunorde geratzea lortu zuten.

Igandean, berriz, gaztetxoek hartu zuten lekukoa Pasaian jokatu bait zuten Eskola kiroletako seigarren eta azken proba.

Azken lehia honetan erakutsi dute guztiek urtean zehar egindako lanaren ondorioa eta izan duten eboluzioa. Bezperan taldeko helduek egin bezela, taldekako sailkapenean bigarren postua lortu zuten, berriz ere Irungo Santiagotarrak talde boteretsuaren atzetik.

Esan bezala datorren astean Orensen izango dute lehiaketa Espainiako Maratoi Kopan.


Auzitegiek Skolaeren aurkako helegite bat "onartezina" dela ebatzi dute

Abokatu Kristauen Fundazioak argudiatu zuen Skolae "biologiaren aurkakoa" dela.

Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salak "onartezintzat" jo du Abokatu Kristauen Fundazioak Skolae hezkidetza programaren aplikazioa arautzen duen foru aginduaren aurka aurkeztutako errekurtsoa. Epaiak dioenez, fundazio horrek ez du legitimazio aktiborik, eta prozesuaren kostuak ordaintzea ezarri dio.

Helegitean, Abokatu Kristauen Fundazioak adierazi zuen Skolae "hezkuntza-proiektu doktrinatzailea" dela, "adingabeengan genero-ideologiari buruzko hainbat kontzeptu" ezartzen dituena eta "gurasoei seme-alabei zer hezkuntza mota ematen dieten erabakitzeko duten eskubidea" kentzen diena.

Era berean, antolakunde horren ustez, programa "kristautasunaren printzipioen eta erlijio hori duten ikasle eta guraso guztien aurkakoa da, eta hainbat gogoeta egiten ditu doktrinamenduak jasotzen dituen alderdiei buruz, hala nola feminismoa, afektibitate sexuala, hizkuntza inklusiboa, irakasgaien ezarpena eta irakaskuntzak". Eta are gehiago. Fundazio honek Hezkuntza Departamentuari leporatzen dio genero-ideologia bat inposatu nahi izatea, "katolikoak eta kristauak diskriminatzen dituen ideologia, biologiaren aurkakoa den heinean".

Bestalde, auzitegiek ondorioztatu dute, hezkidetza-planak ez dio onurarik edo kalterik egiten Abokatu Kristauen Fundazioari, eta, beraz, ezin du errekurritu hura arautzen duen administrazio-egintza. Epaileen iritziz, "elkarteak legezkotasunaren defentsa abstratuzko argudio batean oinarritzen du".

Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak azaldu duenez, azaldutako jurisprudentzia aplikatuz, "ideologia eta erlijio-askatasunerako oinarrizko eskubidea zein seme-alabek gurasoen sinesmenekin bat datorren hezkuntza jasotzeko duten eskubidea, ezin dira ulertu printzipio demokratikoen eta oinarrizko eskubide eta askatasunen errespetua sustatzen duen irakaskuntza salbuesteko bitarteko gisa".


Nahasmena sortu dute txerto kopuruei buruzko datu kontrajarriek

Kanpainen «normaltasuna» nabarmendu dute Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak, baina Espainiak datu apalagoak eman ditu. Birusaren transmisioa gora ari da Hegoaldean: 627 kasu gehiago


Jalgi Dantza Taldeak helduentzako ikastaroak eskainiko ditu

Datorren astelehenean zalantzak argitzeko edota izena emateko hitzordua finkatu dute, 18:15etik aurrera, Imanol Urbieta Musika Eskolan.

Ikasturte honetan ere helduentzako dantza ikastaroak antolatuko ditu Jalgi Dantza Taldeak, bai hasiberrientzat, baita aurreko urteetan aritu direnentzat edo dantza ezagutzaren bat dutenentzat ere.

Hitzordu bat finkatu dute zalantzak argitu edota izena eman nahi dutenentzat. Irailaren 26an izango da, datorren astelehenean, 18:15etik 20:00etara, Imanol Urbieta Musika Eskolan.

Taldeen osaerari eta talde bakoitzaren entseguetarako egun eta orduei buruzko informazioa matrikula epea amaitu ondoren zabalduko da. Edozein zalantza edo galdera izanez gero, jalgi.dt@gmail.com helbidera idatzi daiteke.


Txapelketa

IV. Ametsa Pilota Xare Txapelketaren Finalak. Xare eskolako ikasleen arteko txapelketa.


Zumarragako Udalak 213 zuhaitz banatu ditu lursail jabeen artean

Bertako zuhaitz espezieen landaketa bultzatzeko, Zumarragako Udalak zuhaitzak banatzen dizkie urtero herriko baserritar eta gainontzeko lursail jabeei. Egitasmo honen 19. edizioko zuhaitzak atzo banatu zituzten. Aurten 20 lursail jabek egin dute eskaera eta 213 zuhaitz banatu dira. Aurrekontua 2.500 eurokoa izan da.Pagoa da baserritarren eta gainontzeko lursail jabeen artean gehien banatu den zuhaitza. 105 ale, hain zuzen ere. Horretaz gain, 45 haritz, 37 intxaurrondo, 14 gaztainondo, 10 lizar eta urki eta astigar bana banatu dira.Mikel Serrano alkateak lanean jarraituko dutela esan du. «Ekintza honekin pinua ez den zuhaitzak landatzea bultzatu nahi dugu. Zaila da, pinua eta hazkunde azkarreko gainontzeko zuhaitzak errentagarriagoak baitira, baina nolabaiteko bultzadatxo bat da. Garrantzitsuena baserritarrak kontzientziatzea eta biodibertsitatea sustatzea da».


Hiru talderekin kontzertua Beasaingo Gaztetxean

Beasaingo Gaztetxearen 18. urteurreneko ospakizunen barruan, kontzertua antolatu dute biharko, hilak 12. Hiru talde igoko dira oholtzara: Gasteizko Negra Cucaracha Terrorfolk, Iruñeko Katartika eta Turbo Croxx Terror punk talde feminista.

Gaztetxeko ateak 18:00etan irekiko dituzte, eta pintxo beganoak dastatzeko aukera izango da. Kontzertua 19:00etan hasiko da, eta sarrerak bost euro balio du.


Iñaki Alfaro: "Italian eskuin muturreko mezuak asko zabaldu dira azken bost urteotan"

Iñaki Alfaro iruindarra Bolonian bizi da duela 13 urte. Euskara irakaslea da Bolonia eta Veneziako unibertsitateetan. Berarekin hitz egin dugu asteburu honetan Italian egin diren hauteskundeen emaitzei buruz.


Euskal presoentzat «legezkotasuna» eskatu dute Sarek eta Etxerat-ek

Manifestazioa egin dute Gasteizko jaiak hasi berritan. «Etapa berri bat» dela azpimarratu dute

«Etxera, etxera eta etxera!». Ozen entzun dira gaur oihuak Gasteizko txosnetako agertoki nagusian. Jende andana bildu da 20:00etan Andre Mari Zuriaren plazan Sarek eta Etxerat-ek deitutako manifestazioarekin bat egiteko; euskal presoei aplikatutako salbuespen politiken amaiera eskatu dute bertan bildutakoek. Azken hilabeteetan egin duten bezala, beste behin azpimarratu dute bi eragileek «etapa berri bat» zabaldu dela; hain zuzen, euskal presoei dagokienez «esperantza garaia» dela azaldu dute. Urruntze politikekin amaitu arren, ordea, «salbuespen egoerak» indarrean jarraitzen dutela salatu dute. Letra handiz Etxera zioten bi oihal handik gidatu dute manifestazioa, eta tronpeta soinuz girotuta egin dute bidea, Andre Mari Zuriaren plazatik Gasteizko txosnetara iritsi arte. Goizean egindako adierazpenetan azaldu dituzte protestaren helburuak Blanca Martinez de San Vicente eta Joseba Azkarraga Sareko ordezkariek. Hain zuzen, etapa horri hasiera ematea beharrezkotzat jo dute: «Ez dago arrazoirik, ETA desagertu zenetik hamabi urte igaro direla kontuan hartuta, gure herrialdean ezer aldatu ez balitz bezala jokatzeko». Hala ere, euskal presoen eskubideen urraketak «jarraitzen duela» gogorarazi nahi izan dute atzoko protestaren bidez.

Mobilizazioaren amaieran bi eragileetako eledunek azaldu dutenez, esaterako, hainbat euskal presok zigorraren hiru laurdenak «aspaldi» bete zituzten: «Ez dago gainerako zigorra espetxetik kanpora betetzeko aukera eragozten duen legerik». Zigorra Frantziako kartzeletan bete eta Espainiara estraditatu ondoren hutsetik betetzen hasi behar izan direnen kasua ere salatu dute, eta adierazi dute «Europako esparru judizialean legez kontrakoa» dela praktika hori. Horrez gain, preso batzuk «bizi arteko zigor ezkutua» jasaten dutela adierazi dute, 40 urte arterainoko kondenen bidez: «Zigor hori Espainiako Konstituzioan jasota egon ez arren, ez eta justifikatuta birgizarteratu ahal diren presoen kasuan». Esan dute euskal presoei aplikatutako politika horiek, baina, ez dizkietela ezarri «estatu erabakiak tarteko edo inpunitatearen babesarekin hil, zauritu, torturatu edo bere boterea gehiegikeriaz» erabili dituztenei: «Gehien-gehienak ez dituzte epaitu». «Pribilegiorik ez» Gaur-gaurkoz, ez dago «inolako justifikaziorik» salbuespen juridikoari eusteko, gaur Gasteizen bildutakoen aurrean ordezkariek esan dutenez. Adierazi dute ez dutela «pribilegiorik» eskatzen preso horientzat, «legezkotasuna» baizik: «Estatuko espetxeetan dauden milaka preso horietatik edozeini aplikatzen zaion legezkotasun bera». Nabarmendu dute, horrez gain, ez dutela «errebindikazio alderdikoirik edo ideologikorik» egin nahi: «Askatasunik gabe urteak eta urteak daramatzaten horien giza eskubideak errespeta daitezela exijitzen dugu, besterik ez».


Bideo batek Amaia Azkueren ustezko hiltzailearen bertsioa gezurtatu du

Bilbo-Behobia autobidean Zarautz parean dauden kamerek grabatu zutenaren arabera, pertsona bakarra zihoan autoan handik igaro zenean, eta ez bi lagun, Amaia Azkueren hilketagatik auzipetuak deklaratu zuen bezala. Hala jaso du gaur Diario Vasco egunkariak. Gidatzen zihoan laguna Amaia Azkue ez dela ikusten da, ikerketako iturrien arabera. Azkue hilda topatu zuten eguneko irudiak direla jakinarazi dute, eguerdian grabatutakoak. A.E. akusatuak duela bi hilabete deklaratu zuen beste lagun batek hil zuela Azkue, ezagutzen ez zuen lagun batek, hain zuzen. Atzo deklarazioan ere ukatu egin zuen berak hil zuela, hasieran kontrakoa esan bazuen ere.


Ttinttori elkartasuna, eta hainbat eskaera

Eskutitza. Gaur goizaldera bi lagun atxilotu ditu Guardia Zibilak. Tartean gure lankidea den Inaxio Otaño, Ttintto. Berria Taldeko langileok berri kezkagarri honen aurrean ondorengoa adierazi nahi dugu: Euskal prentsako langileoi ez zaizkigu ezezagunak egiten gisa honetako berri mikatzak. Ezagunak zaizkigu salaketa larriak egotzita egindako lankideen atxiloketak. Gerora, salaketa horien faltsutasuna epaileek aitortu izanak, ez du inolaz ere egindako kaltea konpondu. Oraingoan ere horrela izango den ziurtasun osoa daukagu. Atxilotuei inkomunikazioa ezarri diete. Legezko zulo ilun horretan, Ttinttok eta Iñakik pairatu dezaketen tratuak gure ezinegona areagotu besterik ez du egiten. Inkomunikazioa bezalako erregimen anker batean giza eskubideek zein leku gutxi daukaten ezaguna zaigu. NBE Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Batzordeko kontalariak, Human Right Watchek, Amnesty Internationalek eta giza eskubideen defentsan jarduten duten erakundeek sarritan eskatu diote Espainiari giza eskubideen ikuspegitik onartezina den erregimen hori ezabatzeko. Berria Taldeko langileok bat egiten dugu eskaera horrekin. Are gehiago bizi dugun aro politiko berri honetan. Honenbestez, ondorengoa exijitzen diogu Espainiako Gobernuari: 1. Atxilotuen eskubideak ez direla zapalduko bermatuko duten mekanismoak ezartzeko, inkomunikazioa kentzetik hasita. 2. Atxilotuak lehenbailehen aske uztea. Epaiketarik gabeko zigor gehiegi pairatu behar izan dugu euskal herritarrok honez gero. Era berean euskal herritarrei ondorengoa eskatzen diegu: Euskal herritarron eskubideak bermatuko dituen babeslekuaren eraikuntzan inplikatzea. Bukatzeko, atxilotuei, haien senide eta lagunei gure elkartasunik beroena adierazi nahi diegu. Sinatzaileak: Berria Taldeko langileak. Andoain.


Azken orduetan 20 positibo atzeman dituzte: 13 Bortzirietan, 5 Elizondoko eremuan eta 2 Doneztebekoan

Azken datu ofizialen arabera hogei positibo atzeman dituzte gure lurraldean. Horietatik hamahiru Bortzirietan atzeman dituzte (Bera +11 eta Lesaka +2), bortz Elizondoko osasun eremuan (Elizondo +5), eta bi Doneztebekoan (Legasa +1 eta Ituren +1). Leitzako osasun eremuan, aldiz, ez dute kasu berririk atzeman azkeneko orduetan.

Gure lurraldean pandemiaren hasieratik metatutako positiboak errepasatuz gero, 295 dira Doneztebeko osasun eremuan (Malerreka+Bertizarana) atzeman dituztenak, 433 Elizondoko eremuan (Baztan+Urdazubi+Zugarramurdi), 207 Leitzako eremuan (Arano+Areso+Goizueta+Leitza) eta 250 Bortzirietan.

Nafarroa osoko datuei dagokionez, atzo, azaroak 11, 3.918 proba egin zituzten (1.903 PCR eta 2.015 antigeno-testa) eta horietatik 234k positibo eman zuten (%6)

Covid-19ak jota, atzo, azaroak 11, 13 pertsona ospitaleratu zituzten Nafarroan, horietatik 3 ZIUn, eta 8 hildakoren berri eman zuten. Alta eta bajen balantzea egin ondotik, orain 330 daude ospitalean, horietatik 65 ZIUn.

Ikuspegi geografikotik, Iruñean eta Iruñerrian daude positiboen %47, Tuteran %22 eta Lizarran %8. Gainerako positiboak (%23) Nafarroako bertze eskualde batzuen artean daude banatuak.

Adin-tartekako kasuen banaketari dagokionez, talde nagusiak 45 eta 59 urte bitartekoak dira (%22), eta atzetik 30-44 urtekoak (%20). Ondotik, 15-29 urteko taldea dago (%18); 15 urtetik beheitikoak (%15); 75 urtetik goitikoak (%14); eta, azkenik, 60 eta 75 urte bitartekoak (%11). Kasu berrien batez bertzeko adina 43,2 urtekoa da. Generoari dagokionez, % 56 emakumeak dira eta % 44 gizonak.

Birusak eragindako infekzioen intzidentzia metatuari dagokionez, atzoko kasuak batuz gero, 37.012 pertsonakoa da, eta heriotza kopurua 785ekoa da.

COVID-19 eskualdea eta Nafarroa

Infogram


Pentsioen erreformari buruzko aurreakordioa lortu dute

Pentsioak KPIaren arabera igotzea, jasangarritasun faktorea indargabetzea eta erretiroa atzeratzeko pizgarriak ematea adostu dute Espainiako Gobernuak, patronalak eta UGT eta CCOO sindikatuek.

Espainiako Gobernuak, patronalak eta UGT eta CCOO sindikatuek pentsioen erreformaren inguruko aurreakordioa lortu dutela iragarri dute astelehen honetan.

Hiru ardatz biltzen dituen akordioa da: KPIaren araberako pentsio igoera, PPren garaian onartutako jasangarritasun faktorea indargabetzea eta erretiroa atzeratzen dutenei pizgarriak ematea. Gainera, erretiroa aurreratzen dutenei neurri zigortzaile handiagoak ezarriko dizkiete.

Lehen puntua erabakigarria da egungo pentsiodunentzat, pentsioen igoera KPIarekin lotzen baitu. Gainerako puntuek etorkizuneko pentsiodunei eragiten diete.

Ohar bateratua kaleratu dute sindikatuek, eta erreformak Espainiako Estatua pentsio sistemaren "bermatzaile" publiko gisa sartzea dakarrela azaldu dute.

Horrela, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorrean klausula bat sartzen da. Horren bidez, Estatuko Aurrekontu Orokorrek urtero transferentzia bat egingo dute, BPGaren % 2ren parekoa, hau da, 21.000 milioi eurokoa.

Gainera, akordioak, besteak beste, erretiro aurreratuaren eredua berrikustea ekarriko duela nabarmendu dute, eta emakumeen derrigorrezko gizarte-zerbitzuko aldiei lotutako eskubideak berdinduko ditu.

Unai Sordo CCOOko buruak prentsaurrekoan azaldu duenez, akordioa "oso palanka indartsua" da pentsioen iraunkortasuna eta nahikotasuna bermatzeko, eta diru-sarrerak handitzeko neurriak behar ditu.

"Pentsioak ordaintzeko borondate politikoa badago, etorkizunean pentsioak egongo dira", esan du sindikatuko idazkari nagusiak, akordioa itxi baino lehen, eta, horri esker, pentsioen sistema erreformatzeko lehen neurri sorta aurrera atera ahalko da.

UGT sindikatuko Europako Politiken idazkari Mari Carmen Barrerak esan du akordioa "inteligentea", "orekatua" eta "elkarrizketa sozialaren alorrean azken hamarkadako garrantzitsuenetakoa" dela, eta, beraz, "2013ko pentsioen erreformaren antitesia" dela.

LAB: "Euskal Herriko langileen eta pentsionistek aldarrikapenak ez dituzte kontuan hartu"

UGTk eta CCOOk patronalarekin eta Pedro Sanchezen Gobernuarekin lortutako ituna goraipatu duten bitartean, LABek ohartarazi du erreforma horrek pentsioen sistema publikoa ahuldu egingo duela. Halaber, Euskal Herriko langileen eta pentsionisten aldarrikapenak kontuan hartu ez dituztela kritikatu du.

Gauzak horrela, "kalean mobilizatzeko eta erantzuteko beharra gero eta nabarmenagoa da", erantsi du ohar batean.

Sindikatuaren esanetan, 2011ko erreforman egindako murrizketek jarraitzen dute eta itun berriak ez ditu pentsioen sistema publikoa eta pentsio duinak bermatuko.

"Pentsioak KPIari lotzea justua da, baina kezkagarria da iraunkortasunaren irizpidea kentzea eta belaunaldien arteko elkartasunari buruzko adierazle bat sortzeko beharra aipatzea. Izendapena aldatu dute, baina borondatea norabide berean jarraitzea da", deitoratu du.

Pentsio duinak bermatzeko, soldata prekarioak amaitzea, kotizazioari mugak kentzea, osagarrien sistema baztertzea eta finantzazioa handitzea ezinbestekoa dela uste du LABek.

Horrez gain, erretiroa hartzeko eskubideari oztopo gehiago jartzen zaizkiola salatu du. "Jubilatzeko adina aurreratzea eta gazteen enplegua sustatzea da langileriak behar duena", azpimarratu du.

ELA: "Akordio honek murrizketa gehiago ekarriko ditu"

Bestalde, ELA sindikatuak ohartarazi du erreforma honen ondotik murrizketa gehiago etorriko direla, eta, ondorioz, mobilizazioak egiteko deia egin du, Madrilen egindako itunak protestak gelditzea duela helburu iritzita.

Pentsioak KPIaren arabera eguneratzea berri ontzat ematen badu ere, akordioa gogor kritikatu du: "Gutxiengo pentsioen zenbatekoa ez dute zehaztu, erretiroa hartzeko adina 67 urtera luzatzeko erabakia ez dute baliogabetu eta pentsioen gaineko murrizketak ez dituzte indargabetu".

"Hau guztia desinformazio eta propaganda kanpaina bat baino ez da. Erreformaren benetako helburua murrizketa berriak onartzea da, pentsio duinak bermatu gabe", nabarmendu du sindikatuak.

Espainiako Gobernuak Europako Batzordeari igorritako dokumentuak aintzat hartuta, ELAk uste du erreforma bi fasetan egingo dutela.

Lehenengo fasean, urtea amaitu aurretik, murrizketak erretiroa aurreratzeko eskubidean emango direla esan du, eta datorren urtean pentsioei lotutako murrizketak izango direla iragarri du.

Halaber, ELAk adierazi du erreforma honekin ez direla betetzen iazko urtarrilaren 30ean eragile sozialek Euskal Herrian egindako greba orokorrean planteatutako aldarrikapenak, ezta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak azken urteotan egindako eskakizunak ere.


Hernaniko igerilekua itxita egongo da eguerdian, Waterpolo entrenamenduengatik

Hernaniko Udal Kiroldegiko igerilekua itxita egongo da gaur eguerdian, 13:00etatik 15:00etara, Waterpolo entrenamenduengatik. Ondoren, erabilgarri egongo da ohiko erabiltzaileentzat.


"Hauteskunde debatea", Nerea Reparazek aurkeztuta, gaur gauean, ETB1en, Euskadi Irratian eta eitb.eus-en

Aitor Esteban (EAJ-PNV), María Luisa García Gurrutxaga (PSE-EE), Mertxe Aizpurua (EH Bildu), Lander Martínez (Sumar) eta Laura Garrido (PP) izango dira bertan.

Ostirala, 2023ko uztailak 14: Eduki nabarmenak ETB1en, ETB4n, Euskadi Irratian eta eitb.eus-en

"Entzierroa" – 07:45ean ETB1en eta eitb.eus-en

Iban Garatek aurkeztutako "Entzierroa" saioan zuzenean jarraitu ahal izango dugu sanferminetako azken entzierroa. Egunero bezala, hainbat gonbidatu eta aditurekin arituko da solasean, eta, horrez gainera, jaien inguruko erreportajeak eskainiko ditu, Anabel Arraiza, Iñigo Ziganda, Iñaki Ainciburu eta Albina Stardust erreportarien eskutik.

Kirol emanaldiak ETB1en, ETB4n eta eitb.eus-en

Gaurko kirol eskaintza txirrindularitzarekin abiatuko dugu. Arratsaldero bezala, Frantziako Tourra eskainiko du EITBk; kasu honetan, 13.etapa jokatuko da, Châtillon-sur-Chalaronne eta Grand Colombier artean (138 km). 15:10etik aurrera jarraitu ahal izango da, zuzenean, Fermin Aramendi, Xabier Usabiaga eta Pedro Mari Goikoetxearekin, "On Tour" saio berezian.

Ondoren, San Fermin Torneoaren finala eskainiko da, zuzenean, Iruñeko Labrit pilotalekutik. "ETB Kantxa" saioaren emisioa 17:15ean abiatuko da ETB4n; eta 18:30etik aurrera izango da ikusgai ETB1en. Pilota jaialdia Elezkano II-Martija vs Artola-Aranguren partidarekin abiatuko da. Ondoren iritsiko da Binakako San Fermin Torneoaren final handia, Altuna III-Rezusta eta Larrazabal-Mariezkurrena II pilotarien artean. Xabier Euzkitzek, Mikel Idoatek eta Elena Azpeitiak egingo dute kontakizuna.

"Hauteskunde debatea" – 21:30ean ETB1en, Euskadi Irratian eta eitb.eus-en

Uztailaren 23ko hauteskunde orokorren inguruko debatea, Nerea Reparazek aurkeztuta. Honako hauek hartuko dute parte: Aitor Esteban (EAJ-PNV), María Luisa García Gurrutxaga (PSE-EE), Mertxe Aizpurua (EH Bildu), Lander Martínez (Sumar) eta Laura Garrido (PP). Eztabaida ETB1en, Euskadi Irratian eta eitb.eus-en jarraitu ahalko da.

"Gaixoa Ni" – 23:40ean ETB1en eta eitb.eus-en

Urtero bezala, sanferminak agurtzeko ohiko "Gaixoa Ni" ekitaldia zuzenean jarraitu ahal izango da, Iruñetik. Ilaski Serranok aurkeztuta, Martxelo Sotes eta Egoitz Txurruka izango ditu emanaldian lagun.


Euskal hezkuntza sistemako irakasleei aitortza egin die Jaurlaritzak

Hezkuntza komunitateko ordezkaritza zabala izan da ekitaldian. Lehengo eta oraingo maisu maestrek arbola mardula hazi dutela eta sustrai sendoetatik kimu berriak hezten ari direlako irudikatzeko egurrezko oroigarri bat jaso dute denek.


Filipinak Kaleko babes ofizialeko azken hiru etxebizitzak salgai daude

Filipinak kaleko babes ofizialeko azkeneko hiru etxebizitzak daude salgai. Ordizia Lantzen S.A. enpresak, Ordiziako Udalaren sozietateak, Filipinak kaleko 38 eta 42 zenbakietan kokatzen diren babes ofizialeko azken etxebizitzak esleitzeko prozedura jarri du martxan. Garaje eta trastelekuekin batera esleituko dira, jabetza erregimenean. Interesa dutenek Udal Arreta bulegoan egin behar dute eskaera, otsailaren 17a baino lehen.Astelehenetik ostiralera, 08:30etik 13:30era izango da eskaerak egiteko ordutegia. 13:30etik 20:00ak arte, udaltzaingoaren bulegoan. Eskatzaileek betekizun batzuk bete behar dituzte. Adinez nagusiak edo emantzipatutakoak izan behar dute. Azkeneko urtean Euskal Autonomia Erkidegoko edozein udalerritan erroldatutako herritarrek hartu ahal izango dute parte. Diru sarrerei dagokienez, 2021 urtean, 12.000 eta 39.00 euro arteko diru-sarrera haztatuak izan behar dituzte, unitate bakoitzeko.Genero indarkeriaren biktima izaera frogatzen duten emakumeek ez dute diru-sarrera minimoaren betekizuna bete behar. Etxebizitzarik ezin dute izan jabetzan, azalera-eskubidean zein gozamen-eskubidean.Prezioak eta ezaugarriakHiru etxebizitza dira, ezaugarri ezberdinak dituztenak, bakoitza bere aparkaleku eta trastelekuarekin. Batetik, Filipinak Kaleko 42. zenbakian etxebizitza bat dago salgai: beheko A etxebizitza. 139.186,74 euro balio du, BEZarik gabe. Bestetik, Filipinak Kaleko 38. zenbakian, bi etxebizitza daude salgai. Lehen solairuko E etxebizitzak 166.836,71 euroan dago salgai, eta bigarren solairuko A etxebizitza, 166.376,41 euroan, biak BEZarik gabe.San Joan auzoaAzken hamarkadan hazi egin da San Joan auzoa, hainbat etxebizitza egin direlako eremuan. Taberna eta ileapaindegi zerbitzua ere badute auzotarrek. Etxebizitza horien bidez, Ordiziak duen eraikitzeko espazio txikiarekin, Itsasondo aldera hazten doa herria. Gune horretan etxebizitza gehiago eraikitzea posible dela aurreikusi du udalak. Bitartean, babes ofizialeko Ordizia eta Itsasondo arteko mugako azkeneko hiru etxebizitzak salmentan jarri dituzte, eta otsailaren 17ra arte izango dute eskatzaileek eskaera egiteko.


«Torturari bide eman ziotenei» erantzukizunak eskatu dizkiete

Nafarroako Foro Sozialak ohartarazi du oraindik argitu gabe daudela Mikel Zabalzaren kasua eta «beste asko». Aitortza eskatu dute


Nur herensugearen tenplua

Haur zinea.


Aiara Berri, areto futbola eskualdean sustatzeko talde berria

Pandemiaren erdian sortu dute taldea Amurrio eta Urduñako 16 gaztek. Igoera lortzea dute helburu aurtengo denboraldian.

COVID-19ak erabat baldintzatu du eskualdeko kirol talde gehienen jarduna, baina badaude baita pandemiak bultzatuta sortutako ekimen berriak ere. Horietako bat da Aiara Berri areto futbol taldearena.

Amurrio eta Urduñako 16 lagunek osatzen dute egitasmoa, 15 jokalarik eta ordezkari batek. Gehienek Amurrioko talde batean jokatzen zuten iaz, baina pandemia hasi zenean, berezko bidea jorratzea erabaki zuten, “errutinak eragindako asperdurak” bultzatuta.

Helburu nagusiarekin sortu zuten taldea; erabakiak euren kabuz hartzeko gaitasuna izatea. “Gure helburua Aiaraldean areto futbola sustatzea da”, azaldu dute Aiara Berriko kideek, “horrez gain, epe ertainera bigarren talde bat izatea nahiko genuke, baina lehenik eta behin igoera lortu beharko genuke, bigarren talde hori lehiatu dadin”.

Sare sozialetan jarri dute indarra Aiara Berriko kideek. Partidak zuzenean emititzen dituzte astebururo, Instagram bidez

Aurtengo helburua, igoera

Gauzak hala, aurten igoera lortzea dute xede, eta asmo horrekin hasi dute liga, baina ondo hasi ere, lehen bi partidak irabazi baitituzte.

Pandemiaren erdian sortutako taldea izanik, “ohituta” daude jokalariak birusaren zabalpena ekiditeko neurrietara. “Irailean, entrenamenduetara itzuli ahal izan ginenean, egoera arraroa zen hasieran. Legea betetzeko, honek ezarritako baldintzera egokitu behar izan dugu”.

Arrazoi horregatik, ezin izan dituzte buruan zituzten zenbait egitasmo egin. “Pandemiak eraginda, egin nahi genituen hainbat ekintza bertan behera utzi behar izan ditugu, udako lagunarteko txapelketa tartean”. Zehaztu dutenez, bi helbururekin egin nahi zuten ekimen hori: areto futbolari ikusgarritasuna ematea eta taldearentzako dirua lortzea.

Gauzak hala, sare sozialetan jarri dute indarra Aiara Berriko kideek. “Astebururo, gure partiden emanaldiak zuzenean eskaintzen ditugu gure Instagram kontuan”, zehaztu dute, “aurtengo partidak ateak itxita direla kontuan izanda, gure taldea ikusteko aukera paregabea eskaintzen dizuegu”.


Ehunka marmoka hil erretiratu dituzte Kontxako hondartzan itsasertzetik

Baliteke tamaina txikiko marmoka horiek itsasoko uraren tenperatura altuagatik sartu izana Donostiako badian, egun hauetan 25 gradu ingurukoa baita.

Donostiako Udalak ehunka marmoka hil erretiratu ditu Kontxako hondartzan itsasertzetik.

Udaleko iturriek jakitera eman dutenez, astelehenean ere 50 bat marmoka jaso zituzten Ondarreta inguruan.

Baliteke tamaina txikiko marmoka horiek itsasoko uraren tenperatura altuagatik sartu izana Donostiako badian, egun hauetan 25 gradu ingurukoa baita.

Karabela portugaldarrei dagokienez, atzo bertan hiru ale erretiratu zituzten Kontxan eta Santa Klara eta Aquariumaren artean.


Tourreko porrako sariek badute jabea

Espainiako Vueltako martxan dago eta Ostadar SKTk antolatzen duen lau itzulietako porrako irabazlea hilaren 17an jakingo den arren, hilaren lehenean Tourreko lehiaketako sariak banatu zituen kirol elkarteak Patxi Larrañaga harategian. XI eta Lunaira txartelek eraman zituzten 400 eta 200 euroko sari nagusiak, hurrenez hurren eta urdaiazpikoek ere izan zuten jaberik. Larrañagatarren denda izan da beste behin, aurten hirugarren aldia da, puntu gehien lortu dituen establezimendua eta euren tiketen artean onenari, Ziriondo izenekoari, jakiz betetako otar bat oparitu dio.


Zuzenbide estatua errespetatu ezean Hungariarentzako funtsak blokeatzeko prozedura hasi du Bruselak

Talde komunitarioak aurrenekoz aktibatu du mekanismoa. Hilabeteak igaro daitezke EBk auziari buruzko azken erabaki bat hartu arte. Jokoan daude 2021-2027 eperako aurrekontuaren milaka milioi euro.

Iragarpen bat egin du gaur Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak: Hungariari jakinarazi diote zuzenbide estatua errespetatu ezean ezingo duela talde komunitarioaren aurrekontutik dirurik jaso. Hortaz, Bruselak aurrenekoz aktibatu du 2020ko udazkenean Europar Kontseiluak eta Europako Parlamentuak adostutako prozedura. Horren arabera, funtsak jaso ahal izateko baldintza bat bete behar dute EB Europako Batasuneko estatu kideek: «blokearen balioak eta printzipioak» betetzea.

Europako Parlamentuaren saio batean egin du iragarpena Von der Leyenek. Hungariako Gobernuari eskutitz bat bidali diote jakinarazteko prozedura aktibatu dutela. «Prozedurak bere egutegi propioa dauka». Nolanahi ere, hilabeteak igaro daitezke Bruselak estatu kideei kasua aurkeztu eta erabaki formal bat hartu arte. Europako Batzordeko presidenteak esplikatu du Hungariako Gobernuak emandako azalpenen ondoren pentsatu dutela «hurrengo pausoa» ematea. Bruselaren eta Hungariaren arteko harremanak aspalditik daude gaiztotuta. Viktor Orban 2010az geroztik lehen ministro dena — joan den igandean egindako hauteskundeetan gehiengoa berretsi zuen atzera— ez da batere europazalea, eta EBko liderren artean Vladimir Putinekin ondoen konpontzen dena da. Bozetan garaipena lortu ondoren, EBko instituzioak «aurkariak» direla esan zuen Orbanek.

Aintzat hartu behar da Hungaria, baita Polonia ere, prozeduraren aurka agertu zirela, onarpena blokeatzeko ahalegina egin zutela, eta azkenean auzitara eraman zutela beren kexa. Baina EBko Justizia Auzitegiak ebatzi zuen, joan den otsailaren 16an, mekanismoa egokia zela. Hungariak salatu zuen auzitegiaren ebazpenak «botere abusua» islatzen zuela.

Berez, iazko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean prozedura, baina orain arte ez dute aktibatu. Martxan jarriko dute zuzenbide estatuari eragiten dioten urraketak detektatutakoan: botere banaketari eragiten diotenak, independentzia judizialari... Jokoan daude 2021-2027 eperako aurrekontuaren milaka milioi euro. Klima aldaketari, digitalizazioari eta osasun sektoreari lotuta, 22.500 milioi inguru eskuratzeko moduan da Hungaria.


Reala, multzoaren lidergoaren bila

Donostiarrak David Silva gabe bikainak izan daitezkeela erakusten saiatuko dira gaur. Sei garaipen jarraian lortu dituzte Ligan, eta Europan ondo dabiltza, bi partida irabazi dituztelako.

Realak Europa Ligako multzoaren lidergoa lor dezake gaur (21:00), AZ Alkmaarren kontra AFAS Stadionen jokatuko duen norgehiagokan, Napoliren partida ere kontuan hartuz.

Donostiarrak David Silva gabe bikainak izan daitezkeela erakusten saiatuko dira, izan ere, Silvak ezingo du osteguneko partidan jokatu. Jokalariak giharretako lesioa du, Jon Guridik bezala, eta horrek hainbat partidatatik at utziko du.

Adnan Januzajek ordezka dezake kanariarra, baina Imanol Alguacil entrenatzaileak bestelako aukerak ere baditu, hala nola Roberto Lopez edo Mikel Oyarzabal.

Txuri-urdinek sei garaipen jarraian lortu dituzte Ligan, eta Europan ondo dabiltza, bi partida irabazi dituztelako, horietako bat Donostian, nederlandarren aurka, Porturen golari esker. Porrot bakarra Napoliren kontra jaso zuten, etxean.

AZ Alkmaar momentu onean iritsiko da hitzordura, ez baitu jokatuko ez duten garrantzizko jokalaririk. Gainera, bere ligako azken hiru norgehiagokak irabazi ditu, denboraldiaren hasiera nahiko traketsa izan bazen ere.

Ustezko hamaikakoak:

AZ Alkmaar: Bizot; Winjdal, Martins, Hatzidiakos, Svensson; Koopmeiners, De Wit, Midtsjo; Karlsson, Gudmundsson eta Stengs.

Reala: Remiro; Zaldua, Aritz, Le Normand, Monreal; Zubimendi, Merino, Portu; Januzaj, Oyarzabal era Willian Jose.

Epailea: Aleksandar Stavrev (Ipar Mazedonia).

Futbol-zelaia: AFAS Stadion

Ordua: 21:00


Azkoitia Bai herri plataformak iraileko ohiko udalbatzarrean esandakoak eta bozkatutakoak

Azkoitia Bai herri plataformak iraileko ohiko udalbatzarrean esandakoak eta bozkatutakoak bildu ditu hemen:

1.- Aurreko bilkuretako akten onespena, hala badagokio.

Ados.

2.- Zubiaurre-Elkargune Institutuko kreditu gehigarri bidez kredituak aldatzeko 2 zenbakidun espedientearen hasierako onespena.

Udako zerbitzua eta behar bereziak dituzten umeentzat bideratutako zainketaren gastuak kontutan hartu gabe zeudela ohartu ondoren, eta bestalde, fitness eremuan pesak lurrera botatzean sortutako kalteak konpontzeko, 25.000 euro eta 9.000 euro erabiliko dira hurrenez hurren, gure aldeko bozkarekin.

3.- Behin betiko onespenen berri ematea.

4.- Aurrekontuari buruzko informazioa.

5.- Galde-erreguak.


Babioko aztarnategiko azken aurkikuntzak jendarteratu dituzte, bisita gidatuaren bidez

Dozenaka lagun igo ziren atzo goizean Babio mendira, bertan egiten ari diren indusketak gertutik ezagutzera. Aranzadi zientzia elkarteko kideek bisita gidatua egin zuten burdin aroko herri gotortuaren aztarnetan barrena.

60 pertsona inguru bertaratu ziren atzo goizean Babioko burdin aroko herri harresituko aztarnetan barrena eginiko bisita gidatura. Aranzadi zientzia elkarteko kideek antolatu zuten ekimena, bertan baitaude egunotan, indusketa kanpaina berria gauzatzen.

Jon Obaldia pozik azaldu da bisitak izandako harrerarekin,”oso arrakastatsua” izan dela iritzita, eta une honetan gauzatzen ari diren indusketen nondik norakoak azaldu ditu. “Abuztuaren 13ra arte egongo gara indusketak egiten. Orduan amaituko dugu landa lana, eta laborategira igaroko gara gero, berreskuratzen ditugun materialekin”, zehaztu du arkeologoak. Aurreratu duenez, hainbat gauza atera dituzte lurpetik dagoeneko: “brontze zatiak, animali hezurrak edota eskuz eginiko zeramikak, besteak beste”.

Herriaren defentsa sistema aztergai

Indusketen laugarren urtea da aurtengoa, “bost urteko ikerketa prozesuaren barruan”. Defentsa sistema ikertzen jarriko dituzte indarrak datozen egunetan. "Bi harresi ditu herriak, eta bien barruko hormak ikertzen ari gara”, zehaztu du Obaldiak, “zenbait zundaketa egin ditugu, harresiak zer nolako kontserbazio maila daukan aztertzeko”. Harresiaren oinarriraino iritsi nahi dute horrela, bertatik ikatz laginak atera, karbono 14aren proba egin eta datazio bat lortzeko. “Modu horretan jakingo dugu bi harresiak aldi berean eraiki ziren edo, kontrara, bata bestea baino zaharragoa den”.

Horrez gain, beste bi zundaketa handi egiten ari dira goiko eta beheko sarbideetan. Izan ere, iaz poterna bat (harresietan dagoen sarbide mota bat) topatu zuten goiko harresian. Badirudi goiko sarreraren nondik norakok azaleratu dituztela dagoeneko, eta behekoa ikertzeari ekingo diote datorren astean. Modu horretan, burdin aroko herri harresitu horrek zeukan sarbide sistema ekarri nahi dute argitara.

Hortaz gain, hainbat prospekzio egiten ari dira, “herriko nekropoliaren bila”.

1981. urtean topatu zituzten herriaren aztarnak, eta ordutik hona hainbat arkeologia kanpaina egin dituzte aztarnak azaleratzeko. Urtero antolatzen dituzte bisita gidatuak, azken aurkikuntzak jendarteratzeko helburuarekin.

Argazkiak: Aranzadi zientzia elkartea


Sestaon gizonezko bat atxilotu dute indarkeria matxista egotzita

Astearte arratsean atxilotu zuten. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, gizonak eraso egin zion emakumezkoari, bien etxebizitzan.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Poliziak 45 urteko gizonezko bat atxilotu du Sestaon (Bizkaia), bikotekideari eraso egiteagatik. Zehazki, Jaurlaritzak emandako datuen arabera, indarkeria matxista delitua leporatuta eraman dute atxilo.

Jakinarazi dutenez, gizonak astearte arratsean egin zion eraso emakumezkoari, bien etxebizitzan zirela. Eragindako lesioak zirela eta, osasun zentro batean artatu zuten erasoaren biktima; ez zuten ospitaleratu beharrik izan.


Donostiako Araba parkeko hilketaren epaiketan herri-epaimahaia aukeratu dute gaur

Hilketa orain bi urte gertatu zen, 2020ko urriaren 7an. 37 urteko akusatua Araba parkera heldu zen labana handi bat eskuetan zuela, hainbat lekukok adierazi dutenez eta zuzenean biktimari eraso egin zion.


«Posible al da prostituzioa baleko tresna bat izatea, egoera jakin batzuetan dauden emakumeentzat? Bai»

Aurora Iturriozek urteak daramatza hainbat gunetan militatzen, eta gune horiek guztiek eskaini dioten ikuspegitik eraiki du prostituzioarekiko posizioa ere: egoera jakin batzuetan hautu hori egin duten emakumeek legeak behar dituztela dio.

Garaipen elkartetik, praktika feministatik eta lesbianismotik eraiki du bere posizio politikoa, eta posizio horretatik hitz egin zuen Topic-eko saioan. Aurora Iturriozek aktibismoarekin uztartzen du zerbitzu sozialetako lana, eta dio bertan ez direla pertsonak existitzen: pertsonak testuinguru batean kokatzen direla, eta testuinguru horrek botere-harremanak sortzen dituela. Bide horretan, «ezin da hitz egin prostituzioaz testuinguruz kanpo».

Aurora Iturrioz: «Praktika feministak ezkontza eta bikote heterosexualak eraldatu dituzten modu berean heldu behar zaio prostituzioari; emakumeen bizitzak hobetzeko»

1970eko hamarkadan teorizatutako sexu-genero sistemari, sexua kultur kategoria dela baieztatzen duenari, sexualitatea gehitzeko beharra nabarmendu zuen Iturriozek: «Finean, hortik sortzen da heterosexualitatea, eta horrek ekarri du emakume eta gizonentzako eduki desberdinak sortzea».

Zerbait bitan zatitzen bada, bat boterearen jabe egiten dela eta besteak botere hori jasan behar duela uste baitu Iturriozek: «Helburu argi hori du zerbait bitan zatitzeak, eta zatiketa horrek ekarri du emakumeek gizonei, etengabe, behin eta berriro, pribilegio ekonomikoak, sinbolikoak, kulturalak, politikoak nahiz sexualak transferitzea».

Adibide bat eskaini zuen aipaturiko pribilegioen transferentzia hori argitzeko: «2018ko datuen arabera, emakume pobreenek 890 euroko soldata izan zuten urtean; gizonezko pobreenek, berriz, 10.676 eurokoa. Datu horrek hezurmamitzen du emakumeek jasan behar izaten duten botere-sistema guztia». Eta sistema horrek, ondorioz, klasea markatzen eta zehazten duela baieztatu zuen, baina ez hori bakarrik: «Generoaz janzten eta moldatzen dira gorputzak, lanbideak, koloreak… dena».

Familia ere indarkeriaren instituzio

Egitura horren barruan kokatu zuen sexu biolentzia, eta «patriarkatuaren polizia» deitu zion: «Nor bere tokian egotea bermatzen baitu biolentzia horrek». Modu horretan, fokua jarri zion familiari, eta sexu indarkeria ia beti inguru horretan gertatzen dela azpimarratu: «Emakumeen %71k bikotearen eta bikote ohiaren aldetik jasaten dute biolentzia; indarkeria hori gauzatzen duena bikotez kanpokoa denetan ere, kasuen %82tan oso pertsona ezagunak izaten dira. Eta, zer esanik ez haurren kasuan: 5 haurretik 1ek sexu indarkeria jasaten du, eta ia kasu guztietan familiako edo gertuko pertsonen eskutik. Izugarrikeria bat da».

Datu bidezko argazki hori baliatuta, Aurora Iturriozek behin baino gehiagotan jarri zuen zalantzan familiaren instituzioa bera, antolamendu horiek baitira, bere ustez, herritarrei biolentziarekin sozializatzen irakasten dietenak: «Emakumeok beldurrez eta biolentzia hori jasan behar izatea aukera bat dela jakinda sozializatzen gara; gizonezkoak, berriz, indarkeria hori gauzatzeko boterea dutela jakinda».

Sistema heteropatriarkala arazoaren muinean dagoela uste du Iturriozek, eta hortik dator familia eta bikote heterosexuala abolitzearen aukera mahai gainean jarri izana: «Heterosexualok fikzio kultural eta soziala zarete, eta heterosexual izate horrek markatzen dizue nola komunikatzen zareten, nola disolbatzen zareten maitasunean, nola zaintzen duzuen ingurua musu-truk…».

Jatorri berera jo zuen heteropatriarkatuak emakume zein gizonen bizkar gainean jartzen dituen estigmak hizpidera ekartzeko ere: «Gizonezkoen sozializatze-moduak arautzeko marikoiaren estigma sortzen den modu berean, emakumezkook putaren estigma hartzen dugu».

Bizitzeko tresna batzuentzat

«Posible al da prostituzioa baleko tresna bat izatea, egoera jakin batzuetan dauden emakumeentzat? Bai. Batzuentzat bizirauteko modu bat da». Bide horretan, gizarteak sarri prostituzioan ari diren emakumeak infantilizatzeko joera duela iritzi du Iturriozek eta, hori egin beharrean, ondo bizitzeko aukerak eman behar zaizkiela: aukera-baldintza zabalagoak eskaintzen dizkien legeak behar dituztela.

Eztabaida historiko hau nolabait argitzera joz, begirada intersekzionalaren ezinbestekotasuna aldarrikatu zuen Aurora Iturriozek: «Prostituzioarekin ezin da ezer egin eta lortu, baldin eta atzerritar legea ukitzen ez bada. Zaurgarritasun egoeran dauden emakumeak are gehiago mugatuko ditugu».

Eta muga horietan harrapatuta ikusten ditu gaur egun prostituzioaren kontra Espainian indarrean dauden ordenantzak eta neurriak ere: «Ez dago eztabaida kolektiborik, jazarpena dago, erru osoa emakumeei egozten zaie…». Herrialde nordikoetan prostituzioaren jarduna debekatu eta gero gertatu denarekin alderatu zuen egoera hori: «Azpisare bat sortu da eta langileak egoera are zaurgarriagoan daude».

Maila sinbolikoa vs. praktikoa

Abolizionismoaren defentsan ari direnei elkarguneetara jotzeko eskua ere luzatu zien Aurora Iturriozek: «Lehenetsi ditzagun zenbait neurri, emakume horiek ez birbiktimizatzeko».

Praktika feministak ezkontza eta bikote heterosexualak eraldatu dituen modu berean heldu behar zaio prostituzioari, bere arabera. «Maila sinbolikoan ados nago ahots abolizionistek diotenarekin, baina maila praktikora ekarri behar da eztabaida, eta markoak sortu emakume horien ikusgarritasuna handitzeko eta beren bizitzen hobetze material bat lortzeko. Ezin ditugu lehen ere gaizki zeuden emakumeak okerrago utziko dituzten baldintzak sortu».


Xilaba irailaren 18an hasiko da

Iaz, pandemia zela-eta etorri neurriengatik, gelditu behar izan zuten Xilaba Zuberoako, Nafarroa Behereko eta Lapurdiko bertsolari txapelketa. Hastetik antolatu behar izan du berriz Bertsularien Lagunak elkarteak.

Astearte goiz honetan aurkeztu du Bertsularien Lagunak elkarteak 2021eko Xilaba. 2020. urtea marraturik agertu dute komunikazio euskarrien azalean, nahi gabe eta atsekabez gelditu behar izan baitzuten txapelketa iaz. 28 bertsolarik hasi bazuten Xilaba joan den urtean, aurten 24k eman dute izena. Lau kanporaketa eginen dituzte, irailaren 18tik hasiz, Makean (Lapurdi); hiru finalerdi eta finala, azaroaren 13an, Donibane Lohizunen. Zortzi saio izanen dira denetara.

Ikus-entzuleak errezibitzen dituzten gertakariei legeak behartu neurriak jarraituz eginen da Ipar Euskal Herriko txapelketa hau; osasun ziurtagiria eskatuz, hots.

Nafarroako eta Bizkaiko txapelketekin batera gertatzen da Xilaba, pandemiak eragin aldaketak direla kausa. Bertsozale elkartean lurraldeen artean koordinatuz antolatu dituzte saioak, eta, bereziki, finalak, ez daitezen batean gerta. Ipar Euskal Herritik, jada sailkatuak diren Amets Arzallus eta Sustrai Colina bertsolariez gain, beste 3 sailkatuko dira Xilaba honetatik heldu den urtean egitekoa den Euskal Herriko bertsolari txapelketa nagusirako.


Haurraren mugimendu librea

Haurren garapen egokirako, funtsezkoa da mugimendua eta jolas librea bermatzea. Horren inguruko gehiago jakin, ikasi eta esperientziak konpartitzeko solasaldia prestatu du Txiribuelta elkarteak ostegun honetan Arrangoletako haurreskolan arratsaldeko 17:30etik aurrera.


Nafarroako Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin du etxeratzeko agindua

Auzitegiak onetsi egin du gehienez hamar laguneko taldeak baimentzea eta kalejirak debekatzea. Gobernuak azaldu du gaueko jarduera 01:00etatik 06:00etara mugatzeko neurria «ezinbestekoa» dela, eta beste foru agindu bat kaleratuko dute, epaileen galbahea gainditzeko.

Nafarroako Auzitegi Nagusiko administrazioarekiko auzietako aretoak atzera bota du Nafarroako Gobernuak atzo aurkeztutako foru agindua. Auzitegiak prentsa ohar bidez jakinarazi du albistea, eta argudiatu du, besteak beste, gobernuak foru aginduan ez duela zehazten zeintzuk diren intzidentzia handiko udalak. Epaileen arabera, gobernuak udaletako kutsatzeen datu zehatzak eman beharko lituzke, eta eskaeran aurkeztutako polizia txostenak ez dira nahikoa.

Foru aginduan, muturreko intzidentzia —azken hamalau egunetan 250 kasuren intzidentzia eta azken zazpi egunetan 125 kasurena— duten herrietako gaueko jarduera mugatu nahi zuen 01:00etik 06:00etara, baina hori atzera bota dute epaileek. Arauan datozen beste bi neurriak, berriz, onetsi egin ditu auzitegiak: batetik, gehienez hamar laguneko taldeak baimentzea, eta, bestetik, kalejirak, herri bazkariak eta plazetatik kanpo egiten ziren zezen jaialdiak debekatzea.

Javier Remirez presidenteordeak nabarmendu du auzitegiak baimendu egin duela foru agindua, «partzialki». Gaueko jarduera mugatzeko erabakia atzera bota izanaren aurrean, Remirezek aurreratu du beste foru agindu bat prestatuko duela, eta auzitegiak argudiatutako zehaztasun falta hori osatuko dutela. Presidenteorde lehenak nabarmendu du gaueko aisialdia mugatzeko neurri hori onartzea «ezinbestekoa» dela, eta fiskaltzak berak hala azpimarratu duela.

Auzitegiaren argudioak

Zehazki, administrazioarekiko aretoak dio gobernuak ez duela bereizi egoera epidemiologikoa udalerrika: «[Foru aginduan] Ez da sartu udalen zerrendarik, ez muturreko arriskuan direlako daturik. Emandako datuak kutsatzeen igoerari buruzkoak, ospitaleetako egoerari buruzkoak, ZIUko zerbitzuen erabilerari buruzkoak eta autonomia erkidego osoan egindako txertaketari buruzkoak dira. Ez da zehazten proposatutako etxeratzeko aginduak zer udalerri jakini eragingo dion».

Zehaztapen hori egin gabe, auzitegiari iruditzen zaio ezin duela ebatzi «ea herritarren zirkulazio librerako oinarrizko askatasuna mugatzea neurri egokia den». Era berean, uste du ez duela oinarri nahikorik neurtzeko ezinbestekoa den lortu nahi den helburu hori lortzeko, ondorio sozial arinagoak lituzketen beste neurrien aldean.

Auzitegiak gaineratu duenez, azken egunetako kutsatzeak gaueko aisialdian gertatu dira batik bat, eta foru aginduak hori mugatu nahi du. Dena den, auzitegiak berresten du eskaeran ez dutela bereizten udalerri horietako egoera epidemiologikoa. Auzitegiaren arabera, pandemian hainbat herri itxi izan direnean, gobernuak toki horietako txostenak aurkeztu izan ditu, eta azpimarratu du oraingoan ez duela hala egin.

Beste arazoetako bat gauetan egiten diren botila festak dira, eta gobernuak horregatik mugatu nahi izan du gaueko jarduera. «Makro botila festa handiak kontrolatzeko arazoak daudela dioten polizia txostenak ez dira nahikoa, ez baitute modurik ematen jakiteko ea kontrolerako zailtasun hori biztanle gutxiko udalerrietan ere badagoen, haiei ere eragingo bailieke etxeratzeko aginduak», ondorioztatu du administrazioarekiko auzietako aretoak.

Goizean, erabakiaren berri izan aurretik, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak iragarri du espero zuela epaileek foru agindua babestea. «Auzitegi Nagusiaren aurrean aurkeztu ditugun eskaera guztiak bermatu egin ditu. Egia da, dena den, erkidego batzuetan bermatzen ari direla neurriak eta beste batzuetan ez». Azkenean ez da hala izan.