Hirugarrenez grebara deitu du ELAk zaintza sektorean

ELA sindikatuak greba deitu du martxoaren 4rako egoera bereziki ahulean dauden pertsonak zaintzen dituzten hainbat sektoretan, "zainketen publizitatea eta Nafarroako egoitzen lehen hitzarmena" eskatzeko.

Deialdi berri honekin, sindikatuak mobilizazio dinamikarekin jarraitzen du, "duintasunez zaintzeko eskubidea bermatuko duen eta zaintza-sektoreetan lan egiten dutenentzat baldintza duinak zainduko dituen eredu bat lortu arte". Hala, azaroaren 17an eta urtarrilaren 26an egindako greben ostean, ELAk greba orokorra deitu du datorren martxoaren 4rako, egoera bereziki ahulean dauden pertsonak zaintzen dituzten hainbat sektoretan, hala nola adinekoak, adingabeak, dibertsitate funtzionala dutenak edo gizarte-bazterkeria jasateko arriskuan daudenak. Hala, zaintzan lan egiten duten 5.000 pertsona inguru grebara deitu dituzte Foru Erkidegoan.

Sindikatutik kritikatu dutenez, "zaintzak pribatizatuta edo merkantilizatuta daude, enpresa pribatuen esku, eta horiek onura ekonomikoa lehenesten dute, eta ez pertsonen zaintza". "Hori guztia, gainera, diru publikoarekin finantzatuta", kritikatu dute. ELAren iritziz, "zainketak eta bizitza ez dira negozio izan behar, zaintza profesionalizatuak publikoa, duina, unibertsala eta doakoa izan behar du". Eta egungo zaintza eredua "agortuta" dagoela uste du.

"Eredu horrek ez ditu behar duten pertsonak zaintzen, ezta sektorean lan egiten dutenak ere. Zaintza sektoreko profesionalen lan baldintzak hobetzea ezinbestekoa da zaindu beharreko pertsonek arreta duina eta integrala izan dezaten ", aldarrikatu du sindikatuak.

Azaldu duenez, "gaur egun, Nafarroako 70 zentroetatik gehienak, egoitzak eta adinekoentzako eguneko zentroak barne, estatu mailako lan-hitzarmen baten bidez arautzen dira, zentro gutxi batzuk izan ezik, enpresa mailako beren lan-hitzarmenen bidez arautzen baitira".

ELAren ustez, "CCOOk sinatutako estatu mailako hitzarmenak, alde batetik, zerbitzuaren kalitatea okertzea dakar, zazpi minutuko lan-erregimenarekin (88 minutu egun osoan), eta lan-baldintza guztiz prekarioekin, kategoria batzuetan 1.000 euro gordinetik beherako soldata batekin, urtean ia 1.800 orduko lanaldiarekin eta hilean asteburu bakar batean atseden hartuta. Horregatik, beharrezkoa da Nafarroako egoitzen lehen hitzarmena egitea ".

Sindikatuaren ustez, "mobilizaziorik gabe ez da posible izango zaintza eredu publiko, duin, unibertsal eta doako baterantz aurrera egitea, hori da bidea, Nafarroako egoitzen lehen hitzarmena". Hori dela eta, greba deitu du berriro martxoaren 4rako. Lanuzte egunean manifestazio bat egingo dute 11:00etan Nafarroako Gobernuaren aurrean eta beste bat Foru Parlamentuaren aurrean, "erantzukizun politikoa adierazteko". Manifestazioa 12:00etan amaituko da, Vinculo plazan, Nafarroako Berdintasunerako Institutuaren ondoan, "borrokaren izaera feminista aldarrikatzeko".


Xabat Olaizolak Euskal Pentatloi Sariaren finalerako txartela lortu du

Azpeitiko zezen plazan kanporaketa jokatu duten hamabi kirolarietatik sei onenentzat zeuden hilaren 23ko finalerako txartelak, eta Olaizolak lortu du horietako bat, hirugarren eginda. Kanporaketako irabazlea Andoni Iruretagoiena Izeta VI.a aiarra izan da; gainera, 1983an Jose Ignazio Orbegozo Arria II.ak ezarritako marka hobetzea lortu du. Olaizolaz eta Izetaz VI.az gain, honako lau kirolariek parte hartuko dute finalean: Xabier Zaldua zumarragarrak (Gipuzkoa), Ioritz Gisasola Zelai IV.a mallabiarrak (Bizkaia), Aritz Irazabal ugaoarrak (Bizkaia) eta Julen Kañamares arostegiarrak (Nafarroa).

Atzokoa markak hauts zitzakeen Euskal Pentatloi Sariaren kanporaketa izan zitekeela aurreratu zuten antolatzaileek, eta iragarpenak bete egin ziren. Andoni Iruretagoiena Izeta VI.a aiarrak 11 minutu eta 48 segundo behar izan zituen lanak bukatzeko, Jose Ignazio Orbegozo Arria II.ak 1983an egindako denbora hemeretzi segundotan hobetuta. Horrenbestez, kanporaketa irabaztea eta Euskal Pentatloi Sariaren finalerako txartela eskuratzeaz gain, marka berria ezartzea ere lortu zuen Aiako kirolariak.

Irailaren 23an izango da final handia atzo kanporaketa jokatutako toki berean, alegia, Azpeitiko zezen plazan, 22:00etan hasita, eta Izeta VI.ak aurrez aurre izango ditu atzo finalerako txartela lortu zuten beste bost kirolariak: Xabier Zaldua zumarragarra (Gipuzkoa), Xabat Olaizola zarauztarra, Ioritz Gisasola Zelai IV.a mallabiarra (Bizkaia), Aritz Irazabal ugaoarra (Bizkaia) eta Julen Kañamares arostegiarra (Nafarroa).

Aldiz, finalerako ateetan gelditu ziren atzoko kanporaketa gainditu ez zuten beste sei kirolariak: Jagoba Otaegi aizarnarra, Gorka Etxeberria oriotarra, Joseba Arakama zumarragarra (Gipuzkoa), Jon Gisasola Zelai V.a mallabiarra (Bizkaia), Beñat Amade algortarra (Bizkaia) eta Mikel Agirre ondarroarra (Bizkaia).

Finalerako txartela lortu ala ez, hamabi kirolariek eman zuten ikuskizuna atzo 18:00etatik aurrera Azpeitiko zezen plazan egindako saioan, eta arratsalde atsegina igaro zuten harmailetan bildu ziten 200 bat ikuslek. Kirolari bakoitzak ehun kiloko bolari hamar jasoaldi eman beharko izan zizkion; aizkoran, kanaerdiko eta 45 ontzako enbor bana ebaki; giza proban, 400 kiloko harriarekin plaza bat egin; txingetan, hiru plaza osatu; eta korrika, kilometroa egin.

Hilaren 23ko finalean, ordea, ia bikotza egin beharko dute; hain zuzen ere, ehun kiloko bolari 25 altxaldi eman beharko dizkiote; giza proban, 400 kiloko harriarekin bi plaza egin; aizkoran, hiru kanaerdiko ebaki; 50 kiloko txingekin, sei plaza egin; eta korrika, hiru kilometro osatu –zezen plazari 30 buelta–. Bi txandatan aterako dira plazara, atzoko kanporaketako sailkapenaren arabera. Horrela, ohorezko txandan ariko dira Izeta VI.a, Zaldua eta Olaizola; eta beste txandan ariko dira Zelai IV.a, Irazabal eta Kañamares.


Eñaut Zubizarreta aretxabaletarrak jaso du Iñigo Muguruza beka

Trigger ezizenez ezagun den biolontxelo-jolea Musika modernoan murgiltzeko harizko musika tresnentzako ikastaroa proiektuagatik saritu dute bigarren edizio honetan. Beka jasota, zortzi hilabete izango ditu proiektua gauzatzeko.

Iñigo Muguruza bekaren bigarren ekitaldiaren irabazlea izan da Eñaut Zubizarreta biolontxelo-jole aretxabaletarra. Musika modernoan murgiltzeko harizko musika tresnentzako ikastaroa proiektuarekin izan da garailea. Irungo Udalak antolatutako beka deialdiaren helburua ikerketa-ekintza proiektuak sustatzea da, euskal esparruko azken hamarkadetako musika modernoarekin lotuta.

Azaroaren 28an, goizean, aurkezpena egin zuten, eta bertan izan zen Eñaut Zubizarreta, proiektu proposamenaren gainean hitz egiten. Hari igurtzizko musika tresnaren esparruan musika-lengoaia modernoaren oinarrizko kontzeptuak zabaltzea eta komunitateari honen inguruko baliabide didaktikoak eskaintzearen garrantzia nabarmendu ditu proposamenaren oinarri bezala. Horrekin batera, online bidez irisgarritasuna eta hedapena sakontzea eta azken urteetan Euskal Herrian sortutako musika errepertorioa ezagutzera ematea ere helburu dituen proiektua da Zubizarretarena.

Hezkuntzako ordezkari eta Musika Eskolako presidente Santi Jimenezen hitzetan, “oso garrantzitsua da horrelako bekak ematea oso esparru espezifikoetan". Baikor agertu da, gainera, Eñaut Zubizarretaren proiektuarekin: "Musika modernoaren kasuan, nabarmentzekoa iruditzen zaigu ezagutzak zabaldu eta eskaini nahi dituen proiektu bat garatu ahal izatea. Izan ere, entzuten dugun guztiaren azpian deskubritzea merezi duen mundu bat dago. Seguru nago proiektu honen bidez musika modernoa hobeto ulertu eta sentitu ahalko dugula”.

Orain, zortzi hilabete izango ditu Zubizarretak ikerketa lana aurrera eramateko, esleipena egiten den momentutik aurrera hasita. Entregatu beharreko azken emaitza formatu askotakoa izan daitekeela nabarmendu dute: proiektua, prozesua edo ekintza –dibulgazioko materiala, lankidetzako prozesuak, parte hartze bidezkoak…–. Bestetik, bekak 9.000 euroko zuzkidura du.


Bidegurutzean, azaroaren 11ko saioa

Aste hontan estilo anitzeko saioa prestatu dugu honako talde hauekin: Anita Parker, Seiurte, Ruper Ordorika, Balthazar, Pardoner, Curtis Harding, Shego, Birkit, Hegazkin, Limp Bizkit, Sodade, Muyaio, Amorante, Spoon. Asteburuko kontzertuei errepasoa ere egin diegu: Saran Usopop eta Elgorriagan Piz&Lohi fest.


Ordiziako 2023ko udal aurrekontua bertan behera geratu da

Ordiziako Udalaren aurrekontuak onartu gabe geratu dira. Atzoko plenoan Udal Gobernuak proposatutako aurrekontuak bozkatu zituzten alderdiek, eta ez ziren onartu. Kontra bozkatu zuten EAJk (5), Ordizia Orainek (2) eta PSE-EEk (1). Ondorioz, proposatutako 15.444.198,77 euroko aurrekontua bertan behera geratu da, 1.528.193,26 euroko inbertsioekin. Onartu gabe geratu direnez, legeak dioenaren arabera, 2022ko aurrekontu luzatuekin jarraituko dute, inbertsiorik gabe.


Zumaiako hitz bereziak: TXINTXILIK(A)

Aste honetarako beste adberbio bat ekartzea pentsatu dugu. Proposamenak eta oharrak egiteko, idatzi lasai euskaratxanpan@zumaia.eus helbidera (Xabier).

Zintzilik, esekita edo dilindan esateko erabiltzen dugu Zumaian “txintxilik” edo “txintxilika”. Beste herri batzuetan antzekoak erabiltzen dira: zintzilizka, zintzilaka, zintzilikotz… Ez da Zumaiako kontua bakarrik, Gipuzkoako hainbat herritan ere erabiltzen dela ikusi dugu ahotsak.eus gunean: Abaltzisketan, Gabirian, Getarian, Azpeitian, Errenterian, Donostian, Zarautzen…

Gune horretan bertan agertzen dira Zumaiako bi adibide hauek:

- Klaudio Etxabe

Geo, kañabera baten eo kaña baten, kañabera o burni tubo baten eo, txintxilik. Hor jartzen nin, ta han’e bai, hor gaiñian’e bai, han, soka jarrita. Barilla bat jarri ta han txintxilik burutik.

- Joxeba Garate

Guk ibiltzen gendun jolasak eta egurrakin indako zeak, txintxilikako kamioi hoiek ya, ez ditxuk, ez ditxuk ya esistitzen

Baleike aldizkarian topatu ditugu beste hauek:

- Itziar Treku, 1998ko apirilean

Sariak ta izariak, jarri baztar danetan, sariai batel aundixa jarri ta, antxoak txintxilika zitula ta...

- Luis Mari Goikoetxea, Aita Mari elkartearen 25. urteurrenean (2000)

1978tik ez dugu trainerua sekula txintxilikatu

- Abelin Linazisoro, 2009ko apirilean

Ta han [Mertzedarioetan] euskeraz berriketan ai nitzala hartu, ta akordatzen nauk nola hartu niñun belarritatikan, esku banakin helduta, altxa, ta horrela eduki niñun txintxilika, eskerrak txikixa ta flakua nitxan,

Abelin Linazisorok berak Baleike aldizkarian “Gure Zumai zarra” atalean egindako elkarrizketetan adibide asko topatu ditugu:

- Irene Yeregi, 2007ko martxoan

Akordatzen nax Orruatik Kamiño Etxeko tarte horretan bide ertzian nola eiten zan erreka txiki bat bezelakoa menditik behera txintxilika belar puntetatik ur tantunak eroitzen zialako metro erdi baten alturatik-edo.

- Alizia Perez, 2008ko ekaina

Han gerran, mendixan hiltzen zian, bai batekuak eta bai bestekuak, eta hildakuak mando gainetan jexten zituen hankak txintxilika zituela, plon, plon, zapatak kendu gabe

- Karmelo Zendoia, 2007ko abendua

Merkantzia zahar baten txintxilika jarri ittuk bi hoixek eta hurrengo estazixuan harrapatu zien gure trena.

- Kontxita Uranga, 2009ko martxoan

Gosia galanta ginien garai hartan, eta txarrixa behar bezela jarri dik gure amak, urdaxak gatzetan eta urdaiazpikoa, atziak bixak baten bat etortzen bazan-eo, jarri itxik txintxilika kuartu batian.


Niña Coyote eta Chico Tornado taldeak martxoan argitaratuko du disko berria

Niña Coyote eta Chico Tornado talde donostiarrak 2019an argitaratu zuen bere azken lan luzea, baina laster izango dute material berria entzungai, martxoaren 11n argitaratuko baitute disko berria. Gainera, berezia izango da, Don Condor eta Ñora Alacran talde misteriotsuarekin elkarlanean argitaratuko baitute, Niña Coyote eta Chico Tornado vs. Don Condor eta Ñora Alacran izenarekin. Talde bakoitzaren zazpi abesti izango ditu diskoak, bi binilotan banatuta.

Era berean, martxoan bertan aurkezpen bira abiatuko dutela iragarri dute. Lehenengo geldialdiak Santiago (Galizia), Bilbo (Bizkaia), Bartzelona (Herrialde Katalanak) eta Madril (Espainia) izango dira, eta ekainaren 3an iritsiko dira Donostiara, Dabadaban jotzeko.

‘Niña Coyote eta Chico Tornado vs. Don Condor eta Ñora Alacran’ diskoaren azala. (Argazkia: Niña Coyote eta Chico Tornado)


Nola kontatu behar da euskal gatazka?

Urriaren 20ko astea bete-bete joan zen euskal gatazkaren oroimenaren bueltan. Iruñean egin zen honako saioa urriaren 23an, Laba eta Karrikiri elkarteek eta Maiatz argitaletxeak antolatuta: Oso latza izan da. Nola kontatu, nola gogoratu euskal gatazka solasaldia. Memoria mahai gainera ateratzen den bakoitzean, oroitzeko hamaika molde daudela ikusten da. Memoriari buruzko hausnarketan gaur egun horren ohikoak eta zabalduak ez diren gogoetak entzun ziren Labako egoitzan.

José Luis Rodríguez Zapatero Espainiako gobernuburu ohiak ETArekin izandako elkarrizketa garaia goraipatzen entzun dugu. PSOEko egungo gobernuko ordezkariak “demokratek irabazi dutela” lehenetsi dute. PPtik eta Vox-etik diote ETA ez dela oraindik amaitu. Eusko Jaurlaritzak garbi zuen ez zuela nahi Aieteko Konferentzia bakearen ardatz izatea, eta ETAren deslegitimazioa nahi zuela lehen lerroan: aitor dezala ezker abertzaleak ETAk inoiz ez duela zentzurik izan. Eta ezker independentistak, biktimei zuzenduz, erantzun egin dio: “Gurea egiten dugu mina, ez zen inoiz gertatu behar”. Denborarekin azalduko dute hobeto hitzok nola ulertu behar diren, negoziazio eta bake prozesuetako anbiguetate osoarekin luzatutakoak baitirudite.

Ez zen inoiz gertatu behar, baina gertatu zen. 60 urteko gatazka politiko eta biolentoak gogor astindu du euskal gizartea azken mende erdian eta, neurri apalagoan, jarraitzen du astintzen hainbat moldez: oraindik lehen lerroko kaltetuak daude, presoak, deportatuak, auzipetuak, senideak... eta bestelako biktima askoren sufrimendua ere mahai gainean dago, ETAk zein Espainiako Estatuak eragindakoak, batzuk ezagutza maila ofizialaren bedeinkazio guztiekin, besteak erdipurdiko ezagutzarekin, eta denak korapilo askagaitzekin haien barnean. Beraz, gertatu zen eta kontatu behar da, baina nola?

Elkarrizketa Lopez Adan-ekin

Aretoan egin beharreko obrari ekin aurretik abiatu ziren Labako lehen solasaldi hauek Gazteluko Plazan. Lehenik Emilio Lopez Adan Beltza-rekin elkarrizketa publikoa egin zen. Kronika hau sinatzen duen kazetariak jarri zituen galderak, idazleak aurten kaleratutako Borroka armatua Euskadin. 1967-2011 (Maiatz) liburuaren edukietan oinarrituta; funtsean, ARGIAk Larrun-en egindako elkarrizketaren laburpena izan zen.

Lan erraldoia da Lopez Adanena, gatazkaren oso ikuspegi zehatza ematen duena. Talde armatuen historia aztertu du egileak hiru liburutan, orain arte inork ikertu ez duen moduan. Eta borroka horren aldarri ere egiten du, hori bai, oso ikuspegi kritiko eta zorrotzez, bere idazkietan ohikoa den gisan. Seguruenik, horregatik ere ez du lortu tamainako lan batek izan beharko lukeen oihartzun publikoa. Gatazkaren erraietara jo eta gaur egun ezohikoak diren gogoetak utzi zituen entzulez bete ageri zen aretoan.

Memoria ugariak

Elkarrizketaren ondoren egin zen mahai-ingurua: bi beterano eta bi gazte, lauak kezka sakonekin eta memoriaren sareetan harrapatuak. Berria-ko kazetari diren Samara Velte (eszedentzian orain) eta Maider Galardi oroimena oinarri duten doktoretza tesietan murgilduta daude. Veltek gazteek gatazkari buruz sortzen dituzten diskurtsoak eta haien transmisio iturriak ikertzen ditu. Galardik betaurreko moreak jantzi ditu, emakumea ardatz hartu eta euskal gatazkaren ertzetako biolentziak miatzen dihardu.

Beteranoen artean Emilio Lopez Adan eta Emilio Majuelo izan ziren. Lehena aurkeztuta dago eta bigarrena arras ezaguna da historiaren irakaskuntzan eta ikerketan Nafarroan egindako ibilbide luzeagatik; historia soziala, historia politikoa eta historiografia dira berak landutako eremu nagusietakoak. Hizlariak pozik agertu ziren Labaren lehen hitzaldi hauetan parte hartzeko aukera izateagatik. Ondoren azalduko dira lauen ideia nagusietako batzuk.

Lemoizko zentral nuklearraren aurkako mobilizazio bat 70eko hamarkadaren amaieran. (Arg. : Argia)

Velte: Gazteei informazioa falta zaie

Samara Velte 16 eta 22 urte arteko gazteak ari da elkarrizketatzen eta, bere ustez, dagoeneko iritsi zaizkie diskurtso sendo batzuk. Hemen berak esandakoaren laburpena, bere hitzetan:

Diskurtso horietan ebaluazioa nagusitzen da informazioaren aurretik, eta gazteek gehiago diote “hau gaizki egon da” “hau gertatu zen” baino. Biolentziaren kondenaren diskurtsoak indar handia du eta hori iritsi zaie. Ze, bestela, nola ebaluatu dezakezu ezagutzen ez duzun zerbait? Bukatzen duzu harreman nahiko bitxia izaten zure komunitatearen iraganarekin, badakizu ezin duzula zerbaiti buruz hitz egin, baina ez dakizu zergatik ezin duzun.

Zein izan beharko litzateke edozein gatazkatan hurrengo belaunaldiak bere historiarekiko duen harremana? [galdetzen du ikerlariak eta erantzunarekin jarraitzen du]. Logikak dio hurrengo belaunaldiak askatasun handiagoa eduki beharko lukeela iraganaz hitz egiteko, ez duelako hainbeste galtzeko. Ez da ni elkarrizketetan ikusten ari naizena, salbu eta Ipar Euskal Herrian, han libreago ikusten ditut iraganaz hitz egitean; pentsatzen dut izango dela hango presio diskurtsiboa ez delako Hegoaldean bezain handia. Hango gazte batek ETAren desarmearen inguruko egunaz zera esan zidan: “Dolu egunak izan ziren nire inguruan; nik tristura sumatu nuen”.

Bi ikuspegi ikusten ditut gazteengan: batzuek abiapuntua frankismoan jartzen dute eta besteek ETAren sorreran. ETAren bilakaeraren barruan bi faseen narratibak pisu handia hartu du, hau da, ETA ona eta ETA txarra bereiztea; eta askotan, bereizketa ETAm-ren eta ETApm-ren artean kokatzen dute. Oroitzen diren figura gehienak gizonak dira, eta badago heroizazio bat, gudariaren figuraren iraute bat, eta zentzu horretan dibertsifikazio oso gutxi gatazkaren protagonistei buruz.

"Batzuetan etxeko transmisioa eten egiten da, pentsatzen dugulako eztabaida horiek txarrak direla”

SAMARA VELTE

Bada zentsura sozialaren pertzepzioa. Batetik, adierazi izan didate gizarteko sektore batean abertzaletasunaren iritzia nagusi dela; eta bestetik, bada pertzepzioa estrategia armatuarekin lotutako ezer ezin dela justifikatu eta horra hurbiltzen den edozein diskurtsok jasan dezakeela zentsura. Eta hortik sortzen da tabu bat. Ematen du eztabaidatzea txarra dela eta, ondorioz, askotan gure komunitate ideologiko berberetan ateratzen direla gai hauek, eta ez, adibidez, eguberrietako bazkari familiarretan. Ondorioz, batzuetan etxeko transmisioa eten egiten da, pentsatzen dugulako eztabaida horiek txarrak direla.

Galdera batzuek laguntzen digute aurrera egiten eta beste batzuek eztabaida blokeatzen dute, eta horiek ere identifikatu behar ditugu. Bat izan daiteke biolentziaren kondenarena, eta bestea, irabazle eta galtzaileena.

Majuelo: Historia, morala eta zergatiak

“Elkarte berri bat Iruñean, gazteek bultzatuta”... zorionak eman ondoren, belaunaldi bakoitzak bere historia eraiki behar duela azpimarratu du Majuelok. Ondoren, egindako lanagatik zorionak eman dizkio Lopez Adani: “Ez da egungo ohiko liburu bat, historiarako material handi bat ekarri duelako. Denbora luzea beharko dugu liburu horren mamitik zukua ateratzeko”. Eta pozik agertu da, duela gutxi baino libreago aritzen garelako gai honi buruz hitz egiten.

Horrela jarraitu zuen Majuelok. Nola ikertu behar da gai hau? Metodologiarekin. Nola egiten dugu historia denok? Dokumentuekin. Dokumentuak ez dira historia, historia egiten dugu guk dokumentuak erabiltzen ditugunean, eta ez dugu dokumentu asko eskura, horietako asko Poliziaren edo Guardia Zibilaren artxibategietan daudelako. Eta ditugunean, txostenak eta agiriak filtroarekin irakurri behar dira, beste edozein dokumentu bezala.

Baina dokumentuez gain, gai honetan badugu altxor handia: ahozko historia, eta hura ondo erabilita, gauza asko emango digu. Gatazka honetan aritutako jende asko bizi da, baina denborarik galdu gabe heldu behar zaio iturri honi, eta ez bakarrik datu zehatzak lortzeko, baita arrazionaltasuna ekartzeko ere, batzuetan historia hau oso modu irrazionalean aurkezten baita. Badirudi militanteak munstro batzuk zirela, bakarrik terrorea eragin nahi zutela eta abar.

Eta nola jarraitu ikertzen? Aurreiritzi ideologikorik gabe, zeren eta historiako liburu asko, bereziki azken hamarkada honetan, ideologiaz beterik dago. Beltza-k berak duela asko idatzitako artikulu batean zioen bezala, guk ez ditugu errepikatu behar besteek egiten dituzten akatsak. Beste arazo asko ere badira, adibidez kronologiarena: ETAren, indarkeriaren, ezker abertzalearen eta ezkertiarren historia azken 60 urteetako kontua da, eta ezin diogu erantzun homogeneoa eman garai horri guztiari.

Terminologiaz bi hitz. Beltza-k liburuaren hasieran aipatzen du, ez dago terminologia neutralik, beraz, bakoitzak aipatu behar du zer terminologia erabiltzen duen, noraino iristen den horrekin eta zer erabilpena ematen dion. ETAri buruz aritzean askok bakarrik erabiltzen dute terrorismo hitza, baina badakigu, termino oso orokorrak erabiltzen direnean oso gutxi azaltzen dute.

Niri bereziki interesatzen zait 60ko, 70eko eta 80ko hamarkadetako gizarte mugimenduak eta ezker abertzalearen arteko harremana. ETA desagertu da, bere eragina gizarte mugimendu hauetan gero eta txikiagoa izan zen eta, haietako batzuk desagertu edo aldatu dira. Baina mugimendu politiko sendo hark, ezker abertzaleak, gaur egun ere jarraitzen du, eta beraz, interesgarria da aztertzea zer harremana sortu zen mugimendu politiko-militarra eta beste gizarte mugimenduen artean.

"Morala argudio historiko bezala baztertu egin behar dugu, zeren eta sartzen badugu historian argudio politikoa bukatu da”

EMILIO MAJUELO

Eta bukatzeko, morala. Argudio historiko bezala baztertu egin behar dugu, zeren eta morala sartzen badugu historian argudio politikoa bukatu da. Historiak azaldu behar du gertatu denaren logika, deskribapenak bakarrik ez du balio. Egin dezakegu biktimen historia banan-banan, baina guri beti interesatzen zaigu zergatia: euskal gatazkaren historian, zergatik belaunaldi batzuek egin zuten borroka armatuaren apustu gogor hura.

Majueloren ustez, bada material asko gatazkaren historia indartsu bat egiteko, baina bere esanetan, oraindik bada hutsune handi bat: azterketa hori guztia historia sozialean kokatzea.

Historian euskal gatazka aztertu eta kontatzeko moduez iaz eztabaida sakon eta zorrotza izan zuten Emilio Majuelo eta Antonio Rivera historialariek Revista Catalana de`historia-n. Honako mahai-inguruan ez zen eztabaida honetaz hitz egin, baina interesa duenak hemen ditu lau artikuluak: El historiador ante el pasaso vasco (no tan) reciente (Majuelo); Una historia reciente del Pais Vasco 'con eta dentro' (Rivera). Majueloren erantzuna: El historiador ante el pasaso vasco (no tan) reciente (II); eta Riveraren azken erantzuna: Acuerdos y desacuerdos.

Joxe Arrregi ETAko militantearen gorpua. 1981ean hil zen Espainiako Poliziak egindako torturen ondorioz.

Galardi: Memoria feminista, bideak irekitzeko

26 urte ditu Maider Galardik eta zuhurtziatik ekin dio hausnarketari: “Nola ausartuko gara gu honi buruzko ikerketa egitera, errelato honetan gure alea jartzera, inoiz bizi izan ez dugun gatazkan?”. Lehen pertsonan jarraitzen du berea aletzean:

Aieteko gertaerak aztertu diren kongresuan egon naiz eta han asko aipatzen zen memoria inklusiboa. Gero egitarauari begiratu eta %80 gizonezkoak ziren, eta %20 emakumezkoak, ohikoan moderatzaileak. Beraz, ez gara berdin ulertzen ari inklusibitatearen gaia.

Euskal gatazkaren iruditeria oso maskulinoa dugu, baina gaur egun konpartitzen ditudan espazioetan –adibidez presoak bisitatzeko Mirentxineko furgonetetan– aurpegi gehienak emakumezkoak dira. Edo ETAren biktima baten omenaldian, lehen lerroan emakume piloa dago eta gero, batez ere gizonek hartzen dute hitza.

Elkarrizketatu ditut 25 emakume, hainbat esparrutako biktimak, ETAk hildakoak edo GALek hildakoak. Ulertzen dut garai hartan parte-hartze politiko publikoa batez ere maskulinoa zela, baina uste dut, benetako memoria anitz, inklusibo eta eraikitzailea osatu behar badugu, begirada androzentrikotik harago egin behar dugula. Bestela, emakume hauen bizipenak ez ditugu jasoko eta haien bizipenak jasotzea esan nahi du gatazka batzuk jasotzea, adibidez, sexu, genero eta sistemarena. Sexu erasoak Kolonbian edo Bosnia eta Herzegovinan bakarrik gertatu direla uste dugu, baina Euskal Herrian ere izan dira, eta ez dira hain ezagunak.

“Ulertzen dut garai hartan parte-hartze politiko publikoa batez ere maskulinoa zela, baina uste dut, benetako memoria anitz, inklusibo eta eraikitzailea osatu behar badugu”

MAIDER GALARDI

Indarkeria psikologikoa, adibidez, arin-arin pasatzen dugu. Elkarrizketatu ditudan emakume guztiek medikazioa hartzen dute uneren batean. Galdetzen badiezu biktima sentitzen diren, ezetz diote askok. Edo... zu politikoki aktiboa izan zara? Eta askok ezetz ihardetsi. Nola ez, zu presoen senideen taldean bazaude? Edo biktimen elkartean? Hori guztia ez al da parte-hartze politikoa?

Memoria inklusiboa izateko hori guztia aztertu beharko genuke. Memoria feministatik aztertzea ez da bakarrik emakumeari dagozkion gaiak aztertzea; esan nahi du, hala aztertuta irekitzen dugula bestelako indarkeria eta bestelako gatazka batzuei lekua egiteko bidea.

ETAk 1997an hil zuen Miguel Blanco PPko zinegotzia, bahitu ondoren. ETAren aurka inoizko mobilizaziorik handienak egin ziren orduan.

Lopez Adan: Biolentziak kondenatzeko errazkeria

Labako solasaldiaren tituluak dio “nola kontatu euskal gatazka”, baina Lopez Adanek alderantziz egingo duela zehaztu du, eta motzago, aurretik ere aritu delako hizketan: nola ez den kontatu behar euskal gatazka. Hemen bere azalpena, lehen pertsonan kontatua:

Bat, indarkeriaren kondena sistematikoa. Badakit Euskaltzaindiak ez duela biolentzia hitza onartzen, baina nik -keria entzuten dudan bakoitzean... “Indarkeria askatzailea” esaten baduzu, badirudi oximoron bat. Beraz, nik biolentzia erabiltzen dut, eta biolentzia guztiak kondenatzeko errazkeria ez da gure historia kontatzeko bidea. Kentzen bada mundu honetatik injustiziaren kontra borrokatzeko behar humanoa, morala eta etikoa... zer geratzen da historian?

Bi, historiaren ikuspegi batek azaltzen duenez, iraultza beti alferra da, iraultza gaiztakeria intrintsekoa da, eta ideia hori borrokatu behar dela uste dut. Gaur egun norbaitek iraultza egin nahi badu, hau da, egungo sistema hautsi eta beste bat egin, hori justifikatu ezina da, erreformaren bidez beti baitago aitzinatzeko modurik. Kapitalistek dirua egiten badute, gero lantegiak eraikitzen dituzte eta jaten ematen digute. Eta gainera, iraultzaileek irabazten badute, beti inposatzen dute diktadura bat.

"Biolentzia guztiak kondenatzeko errazkeria ez da gure historia kontatzeko bidea. Kentzen bada mundu honetatik injustiziaren kontra borrokatzeko behar humanoa, morala eta etikoa... zer geratzen da historian?"

EMILIO LOPEZ ADAN

Hiru, ez dut ondo ikusten nola egin daitekeen errelato bakar bat komunitate osoa elkartzeko, adiskidetzeko eta borroka alboratzeko. Nik oraindik gure herriaren existentzia mehatxatuta ikusten dut. Klase borrokari begiratzen badiot, ikusten dut pobre askok ahaztu duela klase borroka hor dela, baina aberatsek ez dute ahaztu. Aurresuposatzea kontatzen dugunak balio behar duela denak adiskidetzeko, manipulazio ideologiko eta mentala da. Nik ez dut inongo gogorik torturatzaileak defendatzen dituztenekin adiskidetzeko. Bada jende anitz gurekin politikoki ados ez dagoena, eta haien artean mespretxua, diskriminazioa edota biktimak sortzea... horri deitzen diot nik terrorismoa, besteari ez.

Powell eta Sarrionandia

Hasi eta hiru ordura amaitu zen solasaldia. Bazkalorduan jarraitu zuen, gutxienez antolatzaile eta hizlarien artean. Kronika hau Jonathan Powell eta Joseba Sarrionandiaren bi aipurekin amaituko dugu. Powuell bitartekari britainiarrak ibilbide luzea du munduko hamaika gatazketan eta Dialogar con terroristas. Como acabar con los conflictos armados (Terroristekin hitz egitea. Nola amaitu gatazka armatuekin) liburuan elkarrizketa eta negoziazioaren apologia ozena egiten du, bereziki konponbideari begiratuz: “Eta gatazkak hauspotzen dituzten injustiziak eta bidegabekeriak ulertzen ez baditugu, ez ditugu etengo. Hitz egin behar dugu, azken finean arazo politikoak diren horientzat, irtenbide politikoak bilatzeko”.

Sarrionandiak ere egin ditu gaiari buruzko hainbat hausnarketa. Carlos Gorrindo preso ohiaren Funambulistaren beldurra liburuaren hitzaurretik jasotako honek balio du euskal gatazka orokorrerako zein borrokan egon diren bando bakoitzaren barne memoriarako ere: “Nahi badugu iragana konprenitu ezin da Errelato bat inposatu, beste ikuspegiak entzun behar dira”.


Izan Guevara, Moto3 mailako munduko txapelduna

Mallorcako pilotua nagusi izan da Australiako Sari Nagusian eta munduko txapeldunaren titulua bereganatu du.

Izan Guevara (GasGas) da Moto3 mailako munduko txapelduna igande honetan (urriak 16) Australiako Sari Nagusian garaipena lortu ostean. 18 urterekin bereganatu du titulua Mallorcako pilotuak.

Guevara nagusitu da Phillip Islandeko zirkuituan Deniz Öncü (KTM) turkiarrarekin, Sergio Garcia Dols (GasGas) espainiarrarekin eta Ayumu Sasaki (Husqvarna) japoniarrarekin izandako lehia estuan.

Oraindik Munduko Txapelketa amaitzeko bi lasterketa falta diren arren, Guevara matematikoki txapelduna da jada. Palmakoa sailkapen nagusiko liderra da 290 punturekin, Sergio Garcia Dols da bigarren 225 punturekin eta Dennis Foggia hirugarren 223 punturekin.


Trantsizio energetikoa: testuingurua eta erronkak

'Aldaketa garaia da' izenburupean trantsizio energetikoan sakontzeko aukera izango da Aita Mari aretoan otsailaren 23an, martxoaren 2an eta martxoaren 9an. Azken saioan Zumaian eguzki energia sortzeko proposamena aurkeztuko da.

Lehenengo solasaldia otsailaren 23an izango da. Euskal Herriko Unibertsitateko Ekopol ikerketa taldeko irakasle bat izango da hizlari. Trantsizio energetikoa gero eta gehiago entzuten den kontzeptua izanik, hori diogunean zertaz ari garen azalduko digu. Zein da bizi dugun egoera? Zeintzuk dira egoera horri buelta emateko erronkak?

Hitzaldia otsailaren 23an izango da, asteartea, 18:30ean, Aita Marin. Ez da aurretik izenik eman beharrik izango.


Ezkutuko Altxorrak-Ignaziotar lurraldea bisita gidatuak

Ezkutuko Altxorrak-Ignaziotar lurraldeabisita gidatuak. 'Artea eta Musika Monastegian', 17:00etan, Santa Kutzen.


Neurrien dekretua indarrean sartu da; espresuki debekatzen ditu jaiak

Testuak jasotzen duenez, prebentzio neurriak betetzen ez diren eta pertsonak pilatzea dakartzaten "bilkuretan, festetan edo ekitaldietan parte ez hartzeko betebeharra ezartzen da". Gainerako neurriak ekainaren 19koak dira.

Covid-19aren hedapena geldiarazten saiatzeko Iñigo Urkullu lehendakariaren dekretua ostegun honetan sartu da indarrean, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian (EHAA) argitaratu baitute.

Dekretuak datozen 15 egunetan indarrean egongo diren neurriak jasotzen ditu, atzo LABIren Aholku Batzordeak onartu ostean. Aurreko dekretuaren, ekainaren 19tik indarrean zegoenaren, ia bertsua da testua. Dena dela, oraingoan artikulu bat erantsi dute gogorarazteko kale-edanean ibiltzea, "ez jaiak" ospatzea eta tankerakoak egitea debekatuta dagoela prebentzio neurriak betetzen ez badira (maskara edota distantzia).

Hori horrela, 13. artikuluak horrela dio: "Indarrean dauden prebentzio-protokoloak eta -neurriak aplikatzen ez diren pertsonen pilaketa dakartzaten bilkuretan, festetan edo ekitaldietan –ez kanpoan, ez barruan– parte ez hartzeko betebeharra ezartzen da".

Era berean, neurri orokorren artean, oroitarazi dute derrigorrezkoa dela musukoa erabiltzea leku itxietan eta aire librean, pertsonen arteko gutxieneko distantzia 1,5 metrokoa izatea ezinezkoa denean.

Azkenik, osasun larrialdiari eutsi dio dekretuak. Duela hiru aste, aparteko egoera hori bertan behera uzteko aukera aztertuko zuela iragarri zuen lehendakariak berak, baina kutsatzeek gora egin dutela eta, larrialdia luzatzea ebatzi du azkenean.

Zure interesekoa izan daiteke: Zer da osasun larrialdi egoera eta Eusko Jaurlaritzari ematen dizkion tresnak

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Gaitzaren sintomarik baduzu, EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu covid-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena musukoa erabiltzea, espazioak aireztatzea, segurtasun-distantzia gordetzea eta eskuak sarri garbitzea dela.


Aralarko barrunbeetako zaborrak ateratzeko auzolanerako deialdia

Enirio-Aralar Mankomunitateak Arritzagako haranean aurkitzen den ARR19 meategiko barrunbearen garbiketa egingo du auzolanean, larunbatean, hilak 24.Parte hartzaile guztiak goizeko 09:00etarako Buruntzuntzin-en egotea komeni da. Horretarako, eta ibilgailuak partekatzeko helburuarekin, goizeko 08:00etan Amezketako plazan egingo da lehen elkartzea.Enirio-Aralarko Mankomunitateak eskertuko luke bertaratzeko asmoa duten elkarte edo norbanakoen baieztapena egitea, enirioaralar15@gmail.com epostara idatzita.


10. Dantza Eguna

12:00 Dantza-kalejira Mikel Laboa plazatik abiatuta.

14:00 Herri bazkaria Agerialden. Txartelak Txiribogan eta Artzabalen eskuratu ahalko dira, 15 euroren truke. 25 eurotan kamiseta eta guzti.

17:00 Tranpaldo irekia Agerialden. Parte hartzeko izen ematea: usurbildantza@gmail.com

22:30 "Hamar" ikuskizuna frontoian.

Amaitzean, Rukula taldearen kontzertua.

Antolatzailea: Orbeldi Dantza Taldea.


%36,02ko parte-hartzea izan da 17:00ak arte, 2016an baino 8,36 puntu gutxiago

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailburu Estefania Beltran de Herediak 17:00ak arteko parte hartze datuen berri eman du 18:00etan egin duen agerraldian. Ordurako, herritarren %36,02k eman du botoa; 2016ko hauteskundeetan %44,38koa izan zen parte-hartzea.

Eusko Legebiltzarreko 75 eserlekuak (probintzia bakoitzean 25) beteko dituzten kideak aukeratzeko eguna da gaurkoa eta horretarako, 1.790.243 herritar daude botoa ematera deituta, momentuak eskatzen dituen segurtasun neurri zorrotzak betez.

EAEko parte-hartze datuekin batera, lurralde bakoitzeko ehunekoen berri ere eman du Beltran de Herediak. Gipuzkoan, %7,79 egin du behera (2020an, %36,67; 2016an, %44,46). Bizkaian, berriz, %8,46 jaitsi da (2020an, %36,40; 2016an, %44,86). Azkenik, Araban, herritarren %9,27 gutxiagok bozkatu du (2020an, %33,21; 2016an, %42,48).

12:00etara bitarteko parte-hartzea %14,4koa izan da.

Hauteskunde gaua ataria.eus-en

20:00etatik aurrera TOLOSALDEKO ATARIA-k jarraipen berezia egingo dio egun honi eta eskualdeko eta herriz herriko emaitzak ikusteko aukera egongo da ataria.eus webgunean.


«'Minbera' Donostiako Zinemaldian estreinatu nahiko nuke»

Madrilen bizi den eta gurasoak galdu dituen familia baten istorioa kontatzen du 'Minbera' filmak. Gidoia aspalditik idatzita dagoen arren, uztailean hasi dira film luzea grabatzen.


London School of languages akademiaren 25 urteko ibilbidea

Adin guztiei begira eskaintza prest dute akademian. Cambridge azterketetan emaitza oso onak lortu dituzte.

Londo School of lenguage

Eskarmentu handiko Hizkuntza-akademia da London School of languages akademia. Urnietan, gainera, ibilbide oparoa osatzen ari gara ingelesezko eta frantsezko irakaskuntzan.

Hastear da ikasturtea eta eskaintza zabaldu egin dugu. Aurrez aurreko eskolak emango ditugu, online bidez eta baita blended delakoa ere (saio bat aurrez aurre, eta astean behin online bidez). Adibide oso gertukoa bizi izan dugu, berriki. Konfinamendu garaian online bidezko irakaskuntzarekin jarraitu genuen, eta hori ez zen irakaskuntza maila jaisteko arrazoia izan. Are gehiago, Cambridge azterketetan oso emaitza onak lortu dituzte gure ikasleek. Akademiarentzat guri egindako kanpo azterketa modukoa da. Garrantzitsua da gure norabidean jarraitzeko.

Adin guztiei begira

Hizkuntza berrian trebatzeko ez zaio adinari erreparatu behar. Haur, gazte eta heldu ikasteko gai izan daitezke. Guk herraminta ugari eskaintzen dizkiogu.

Hiru urtetik gorako ikasleekin hasten gara, eta gure akademiara gazte eta heldu ugari bertaratzen dira.

Horrez gain, kanpo zerbitzuak eskaintzen ditugu haurreskolatan, bizilagunen elkarteetan edota enpresetan.

Atzerrian ikastaroak antolatzen ditugu, ezagutzan sakontzeko haur eta helduentzat. Cambridge azterketetarako prestakuntza eskaintzen dugu, ere

Gure eskaintza zabalean ez da ahaztu behar irakasleen formakuntzarako gunea garela ere. Adibidez, Saturday Sessions, Young Learners online ikastaroa edota Cambridge CELTA delakoetan. Aukera zabala dugu Donostialdean eta Beterri-Buruntzan. Gure gertuko akademia, irakurle, Urnietan bertan duzu.

Zatoz, idatzi edo deitu. Eta informa zaitez.

Harremanetarako

London School of languages

Helbidea: Zelai Alde plaza, 8. Urnieta.

Telefonoa: 943 00 92 91.

E-posta: londonschool@london-school.com

Webgunea: london-school.com.


Sorotan Bele berriz entzuteko aukera izango da igandean

Berriz eskainiko dute Sorotan Bele Gogoan ikuskizuna, igandean, Kasino Zaharreko lorategietan, Gorka Sarriegi eta Urbil Artola taldekideek Hondarribia Hiria musika bandarekin batera.

Udalak joan den hilean jada aurreratu zuen “beharbada, iraila aldean bigarren saio bat” egingo zutela, sarrerak ordu erdian saldu zirelako eta jende asko kanpoan geratu zelako.

Beste behin, sarrera guztiak oso azkar agortu direla eman du jakitera Turismo bulegoak. Gainera, eguraldi txarra aurreikusten denez, emanaldia “agian” lekuz aldatuko dutela aurreratu dute ere.


Asteburuko futbol partidak

Futbolaz gozatzeko aukera izango da asteburuan Orion. Izan ere, herriko futbolariek lau partida jokatuko dituzte eta guztiak etxean izango dira: Hiru norgehiagoka larunbatean eta beste bat igande goizean.

Hona hemen asteburu honetako futbol partiden zerrenda.


Laudioko atletek emaitza bikainak eskuratu dituzte asteburuan

Arabako txapelketa eta Espainiako master txapelketa izan dira asteburu honetan Gasteizen eta Jerez de la Fronteran (Cadiz). Laudio Atletismo Klubeko hainbat korrikalarik podiuma zapaldu zuten larunbatean zein igandean.

Arabako atletismo txapelketa egin zuten iragan larunbatean eta igandean Gasteizen. Bertan, Laudio Atletismo Klubeko korrikalariek emaitza bikainak eskuratu zituzten. Aipatzekoa da June Rivas gazteak urrezko domina eskuratu zuela bai larunbateko 1.500 metroetako lasterketan zein igandean izan zen 800 metroetakoan.

Azken proba horretan, gainera, podiumeko hiru korrikalariak laudioarrak izan ziren: Leire Zaballa bigarrena izan zen eta Arrate Talledo hirugarrena. 1.000 metroetan Maider Escobar lehena izan zen eta 4x400 metroetako erreleboetan Ane Lopezek, Leire Zaballak, Aia Fernandezek eta Arrate Talledok osatutako laukotea izan zen txapelketako arinena.

Aitzol Gardezabal ere bi probatan gailendu zen: 800 metroetan eta 400 metroetan. Horrez gain, Koldo Ayestak eta Gaizka Juradok ere eskuratu zituzten urrezko dominak: Ayestak 3.000 metroetan eta Juradok 600 metroetan.

Gainera, Naia Laso bigarrena izan zen 1.500 metroko proban (June Rivasen atzetik), jauzi hirukoitzean Ixone Gostinek zilarrezko domina eskuratu zuen, Arrate Talledo hirugarrena izan zen 400 metroetan (baita 800 metroetan ere, aurretik aipatu bezala) eta Jone Renteriak zilarrezko domina eraman zuen etxera 600 metroak osatu ostean.

Gizonezkoetan, aipatzekoa da Josu Apraiz bigarren geratu zela Ayestaren atzetik 3.000 metroetan, Egoi Laso bigarren 800 metroetan eta eta Asier Fernandez bigarren sailkatu zela 400 metroetako lasterketan.

Cadizen ere emaitza onak eta errekor berria

Asteburuan ere Espainiako master txapelketa izan da Jerez de la Fronteran, Cadizen. Laudioko hiru korrikalari joan dira bertara, eta denek eskuratu dituzte emaitza hobezinak.

Luis Angel Del Riok “txokolatezko” domina eskuratu du 5.000 metroko lasterketan (laugarren postua) M-65 kategorian. M-55 kategorian 1.500 metroetan Tomas Laso eta Edu Frutos lehiatu ziren. Laso zortzigarren sailkatu zen eta Frutos bederatzigarren, eta biek hobetu zuten aurretik zuten marka. Oso pozik agertu dira lortutako emaitzekin. Gainera, Frutosek 4x400 metroko erreleboetan hartu zuen parte Euskadiko Selekzioko beste hiru korrikalarirekin batera eta txapelketaren errekorra gainditu zuen laukoteak.

Zalantzarik gabe, asteburu bikaina izan da Laudioko atletismoarentzat eta korrikalariak oso pozik daude emaitzekin.


“Gizakiaren ezintasunetara joaten zait begirada”

Arrakalak izena jarri zenion liburuari, baina azkenean Arrain hezur bat eztarrian izenburupean argitaratu duzu. Zergatik aldaketa hori? Hasierako izena ere egokia litzateke…

Igartza Sarira lau ipuin aurkeztu nituen, baita buruan nuen proiektuaren azalpena ere, bizpahiru orrialdetan. Gizakiaren zauritxo horiek —edo harremanetan sortzen direnak— azaltzea zen nire asmoa: zauriak, arrakalak… Idatzi ahala, konturatu nintzen bazela mintxo bat errepikatzen zena, ezintasunari eta komunikazio faltari lotuta.

Nahi gabe ateratzen zitzaidan, eta ipuin batzuk idatzita neuzkanean, buelta batzuk ematen hasi eta pentsatu nuen izenburuak hortik joan behar zuela. Arrain hezurraren metafora hori azkeneko ipuinean dator.

Zergatik interesatzen dizute harremanek?

Gizakiaren funtzionamendu eta ezintasunetara joaten zait begirada, labur-laburrean. Gizakia bera da erakartzen nauena, oro har; Filosofia ikasi nuen, eta artearen bidez gure buruak, gure kezkak, eta sortzen ditugunak.

Harremanek ere interesa pizten didate. Gizarte batean bizi gara, eta ez da posible norbanakoak isolatuta egotea. Besteekiko harremanen arabera modu batean edo bestean jokatzen dugu, eta inguruak ere baldintzatzen gaitu. Hor gauzak sortzen dira, egiten dira eta hiltzen dira.

Hamar ipuinetako harreman motak ezberdinak dira. Guzti-guztietan bilatuta izan da hori ala atera egin zaizu?

Proiektua hari horrekin diseinatu nuelako, buruan neukan denetan agertu behar zutela zauritxo horiek. Saiatu naiz denak diferente izan zitezen: Botanika ikastaroa-n diglosiaren zauria —euskararena— adibidez…

Hori dena zor dizut-en inbidia agertzen da, Singer makina-n emakumeen zaintza eta ardurak…

Denak ezberdinak izatea nahi nuen, ipuinetik ipuinera aldaketak egon zitezen. Begirada nahita eta nahi gabe ere joaten zait ezintasun eta deserosotasun horietara. Interesatzen zait horri buruz hitz egitea, egunerokoan presentzia eduki arren, ez zaizkielako hainbesteko garrantzirik ematen, baldin eta ez bazaude oso gaizki eta hustu beharra duzun eta kontatzen duzun.

«Nigandik edo inguruko horiengandik abiatuta hasten naiz sortzen»

Eguneroko min txiki horiek —«zu segi izorratua, ni hartara pixka bat hobetoxeago sentituko bainaiz»— den-denok sentitzen ditugu, baina ez ditugu hitzez adierazten. Horiei leku eman nahi nien, lagunen, senide eta harreman guztietan artean ere badaudelako deserosotasun eta pozak. Baina ipuin hauetan, batez ere, minak.

Zuk zeuk ba al duzu arrain hezurrik? Olatz Mitxelenaz ba al dauka liburuak?

Asko. Ez dago bete-betean autoerretraturik, baina denetan badago puska bat. Oinarrian, nigandik hasten naiz, edo ingurukoengandik, eta hortik abiatuta hasten naiz sortzen. Batzuetan gehiago urruntzen naiz, beste batzuetan hurbilagotik idatzi dut.

Ordu asko eskaini dizkiot liburuari, eta plazera izan da, baina orain arte ez naiz horrela idazten jarri. Literaturarekin izan dut kontaktua, ipuinen bat edo beste idatzi dut, edo paragraforen bat, edo ideiaren bat…

Inoiz serio jarri gabe. 2021ean sentitu nuen zerbait esateko gogoa. Hori bai, ez nuen oso serio hartu. Nire buruari esaten nion ez nuela zerbait esateko hainbesteko beharrik, edo aitzakiak jartzen nizkion.

Igartzara aurkeztu nuenean «hau esateko gogoa daukat» pentsatu nuen, eta lehiaketara aurkeztu nuen ipuinetako bat sortu zen. Aldaketa bat izan zen orduan. Bizitzan, oro har, badut isilik egoteko joera, eta baditut arrain hezurrak.

Ipuin gehienak nahiko errealistak dira, baina badaude pare bat —Katuka eta Gurutzegramak— nahiko surrealistak direnak. Zergatik jo duzu horretara? Ez dirudite zure inguruko istorioak direnik.

Bi ipuin zaharrak dira, eta horietako bat da Katuka. Idazle Eskolan ibili nintzen Bergaran, eta ipuin batzuk idatzi behar izan nituen. Jolas bezala hasi zen hori; gustuko dut literaturaren alde ludiko hori. Ipuin hori intentzio horrekin hasi zen, nora iritsiko zen jakin gabe.

Katuka biribildu gabea utzi nuen bere garaian. Berreskuratu, eta bukaeran esanahi bat eman nahi izan nion. Gurutzegramak-en, berriz, gerra piztu eta sorlekutik alde egitearen ideia neukan, baina absurdora eramana. Giro hori zen sortu nahi nuena.

Jasotzen ditut ideiak, handik eta hemendik: Albert Camusen Izurria, Uxue Alberdiren Euli-giro, Jose Saramagoren Ensaio sobre a Cegueira… Ideia horiek neuzkan, eta hizkuntzan Julio Cortazarren estilora hurbildu nahi nuen. Hori da gogoan dudana, baina batez ere dibertsioz eta jolasaz aritzea.

Liburua ez da saiakera bat, ezta gutxiago ere, baina badaude esaldi batzuk. Adibidez, ipuin batean jartzen du Jakin-minik gabeko zenbat lizentziatu, eta eskolarik gabeko zenbat jakin-min. Nabari da Filosofia ikasi zenuela…

Egia da tarteka gustatu zaidala pentsamenduarentzako ideia indartsu batzuei toki egitea eta fikzioa aurrera zihoan heinean harri-kozkor bat uztea. Hori horietako bat da. Singer makinak ipuina idazten ari nintzenean, esaldi hori etorri zitzaidan burura, eta ez nekien non sartu. Ez nintzen erabat konbentzituta gelditu non sartu nahi nuen, baina sartu nuen.

Bada amaren eta bere garaiko emakume askori gertatu zitzaienaren aitorpen bat. Zenbat emakume —bereziki— geratu ziren ikasi gabe, lanean hasi behar zutelako. Ipuin horretan badaude gertuagotik bizi izan ditudan esperientziak: emakumeek gurasoak zaindu beharra; ezin ikasi ahal izatea; emakumea etxea-haurrak-zaintza hirukotera mugatua izatea…

Aurkezpenean azaldu zenuenez, Igartza Saria irabazi zenuenean, zure buruari idazteko zilegitasun bat eman zenion. Ordura arte, esan duzunez, ez zenuen modu oso serioan idazten.

Nire buruarekin harrituta geratu nintzen. Gehiago da zerbait fisikoa; ez nintzen inoiz larunbat goiz batean mahaian eseri eta idazten hasi, ea zer ateratzen zen. Beti zen beharra neukanean, edo burura zerbait etortzen zitzaidanean hura idaztea.

Alderantzizko ariketa ez nuen inoiz egin. Eta liburu hau egiteko, halabeharrez jarri behar izan naiz. Ikusi nuen gustura nengoela, eta atera egiten zela. Mahaian ideia txiki batekin esertzen nintzen, eta bat-batean istorio bat hasten nuen, eta idatzi ahala, joaten nintzen istorioan sartzen.

«Konturatu naiz nire buruak asko funtzionatzen duela irudien bidez»

Ia fisikoki nire burua idazle bezala baimentzearena eta orduak pasatzearena etorri zen. Ordura arte ez zen nire buruari hori ukatu niola, baizik eta ez nuela planteatu ere egin luxu hori eman niezaiokeenik nire buruari.

Zure liburuan ere oso deskribapen fisikoak daude: zornea, usainak, kiratsak… Zergatik nahi zenuen hori islatu?

Lehen esan dudan bezala, idazten jartzearenak gorputzarekin lotura handia zuen, baita emakume izatearekin ere. Abiapuntua hori izan zen, eta argi nuen gerora ere presente izan nahi nuela gorputzari buruz emakume izatetik idaztea, eta gorputza bera paperera eramatea.

Ipuinek hasiera ilun edo lokaztu bat dute. Nire ahalegina izan da hizkuntza guztiaren bidez hori transmititzea. Hitzak zikinak izan dira batzuetan, baita sintaxia bera ere. Ipuinetik ipuinera ikusten dira aldaketak: ipuin batzuetan esaldiak motzagoak dira, eta besteetan luzeago edo katramilatsuagoak.

Tokiak ere xehetasun askorekin deskribatu dituzu.

Pertsonaien psikologia azaldu nahian, egia da deskribapen dezente atera zaizkidala. Tokiak edo giroak deskribatu nahi izan baditut da pertsonaien deskribapenen edo psikologiaren ispilu izatea nahi nuelako.

Ez dut azterketa sakonik egin, baina, adibidez, azkeneko ipuineko pertsonaiak oinetako hezetasunekin dituen arazoak irudikatzeko, ibai lehor baten ondoko etxea sartu dut. Ispilu-joko hori erabili dut pasarte batzuetan.

Konturatu naiz nire buruak asko funtzionatzen duela irudien bidez. Esaldi bat idazten dut, eta hortik atera den irudiak beste batera eramaten nau.

Minak, zauriak eta arrakalak izan ditugu hizpide, baina liburuak umorea ere badu. Batzuetan istorioa bera da umoretik joaten dena, eta besteetan esaldi batzuetan agertzen da, desdramatizatzeko edo.

Bai, badago. Egunerokoan ateratzen zaizkit horrelako esalditxoak, baina baita idazterakoan ere. Oso ongi pasatu dut, egia esan. Hori bai, batzuetan beldur pixka bat izan dut umorea ez ote zen hutsalegia izango, edo txisteren bat sartzea behar ez zen tokian. Baina, orokorrean, esan dezaket gustura aritu naizela.

Irakurtzen nituen aldiro grazia egiten zidaten batzuek, eta gero ondokoari pasatu eta hari ez hainbeste [barre egin du]. Umoreak edota ironiak ematen dute aukera gertatzen den horrekiko distantzia jartzeko.

Egile feminista asko irakurri dituzula esan zenuen aurkezpenean. Haiengandik jasotakoa txertatzen saiatu zara?

Gogoeta gehiago zen ea zergatik ez dudan lehenago idatzi, idazten hain gustura banago. Nire burua kokatzeko liburu bat baino gehiago irakurtzen hasi nintzen, emakumeok dugun autoritate falta horren —gizartearen egitura eta funtzionamenduagatik— esplikazioa bilatzeko.

«Umoreak balio du gertatzen den horrekiko distantzia jartzeko»

Ipuinei dagokienez, emakume pertsonajeen presentzia dago. Horrela ateratzen zait, bai, baina baita ere emakumeen mundua azaleratu nahi nuelako. Feminismoarekin lotuta, banuen kezka genero estereotipoak ahal den neurrian zaintzeko.

Ez dut lortu erabat, uste baitut jaso dugun hori erreproduzitzen dugula eta hori islatu dela ipuinetan, baina saiatu naiz zaintzen. Gorputzari presentzia emate hori ere agian lotu daiteke ikuspegi feminista horrekin.

Narrazio liburu hau argitaratu aurretik, Marina Garcesen Filosofia amaitu gabea itzuli duzu. Zergatik?

2021. urte hura aldaketa garaia izan zen: serioago idazten hasteaz gain, Hitza-n zutabeak egiten hasi nintzen, eguneroko bat ere lantzen hasi nintzen… Bikotekidea eta biok irakasle gara, eta erabaki genuen tarte bat guretzako hartzea.

Hiru hilabetez irakaskuntza utzi nuen, denbora bat kanpoan eman nuen, baina zerbait egin nahi nuen, letrei lotutakoa. Itzulpen bat egitea erabaki nuen, filosofiari lotutakoa. Kuriositatea banuen lehendik. Nire hizkuntza gaitasunengatik, gaztelaniazko liburu bat izan behar zen.

Liburu hori aukeratu nuen interesgarria egiten zitzaidalako, baina baita ere uste nuelako euskarara itzultzeak bazuela tokia. Argitaletxe batzuekin hitz egin, eta Jakinek esan zidan argitaratzeko aukera egon zitekeela. Igartza Sariarenarekin batu zitzaidan.


Extremadurara bidaia, Urduñan hobitik ateratako 71 pertsonak identifikatzen saiatzeko

Artolazabal sailburua Castuerara (Badajoz) joan den Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritzako buru izan da. 1937aren eta 1941aren artean Urduñako espetxean izan ziren 3.981 presoetatik, 2.035 Extremadurakoak ziren, gehienak nekazariak eta errepresio frankistaren biktimak.

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, gaur, Castueran (Badajoz), Extremadurara joan den Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritzako buru izan da. Bisitaren helburua da 71 pertsonaren gorpuzki desobiratuak identifikatzen saiatzea; haiek 2014ko ekainean eta 2022ko abenduan Urduñako hilerrian eginiko bi indusketa-kanpainetan berreskuratu ziren.

Bertan izan dira, hedabideen, memoria historikoaren elkarteen eta Urduñako espetxean hildako presoen (Gerra Zibilekoak eta lehen gerraondokoak) senitartekoen aurrean Bizkaiko udalerriko hilerrian eginiko desobiratze-lanen berri emateko eta, hala, zortzi hamarkada ondoren, senitarteko izan daitezkeenak aurkitzen saiatzeko.

Extremadurako udalerritik Urduñako presondegira eramandako preso gehienak nekazariak ziren, eta errepresio faxista jasan zuten. Pertsona horien oroimenez eta askatasunaren aldeko beste borrokalari batzuen oroimenez sailburuak esan duenez: "bai haiek bai haien senitartekoek eskubidea dute gorpuzkiak aurkitu, desobiratu eta identifika daitezen; haiek ohoratzeko eskubidea, haiengatik negar egiteko, haien hilobian lore bat uzteko".

Sailburuak gogorarazi du 1937aren eta 1941aren artean Urduñako espetxean izan ziren eta erregistratuta dauden 3.981 presoetatik, 2.035 Extremaduran jaioak izan zirela eta/edo bertako auzoko zirela. Gainera, haietako asko, aurretik, Castuerako kontzentrazio-esparruan izan ziren; horregatik izan da EAEren ordezkaritza Badajozeko udalerri horretan.

"Urduñan jasan behar izan zituzten baldintza krudelengatik hil ziren: hotza, gosea, pilaketa, gaixotasuna"

"2.000 pertsona baino gehiago eraman zituzten, trenez, 700 km baino gehiagotara eta, han, bakartu eta zigortu egin zituzten, bai haiek bai senitartekoak. Errepresio handiagatiko zigorraz gainera, deserrotzearen krudelkeria ere izan zen. Eta haietako batzuk ez ziren sekula itzuli. Urduñan jasan behar izan zituzten baldintza krudelengatik hil ziren: hotza, gosea, pilaketa, gaixotasuna", esan du Artolazabalek.

Dagoen dokumentazio historikoaren bidez badakigu Urduñako espetxean hildako 225 presoetatik, erdia baino gehiago (127) jatorriz Extremadurakoak zirela (125 Badajozekoak eta 2 Caceresekoak), eta haietako 87 Castuerako presondegitik eraman zituztela.

Hildako Extremadurako preso horiez gainera, Gaztela-Mantxako 41 (34 Ciudad Realekoak, 4 Toledokoak eta 3 Albacetekoak) izan ziren, 22 Malagako espetxetik hara eramanak, 7 Tarragonakoak eta beste 28ak, Estatuko beste probintzia batzuetakoak.

Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua da biktimak identifikatzeko lanak koordinatzeko arduraduna, eta lortu du, gaur arte, Bizkaiko espetxeko biktimen 41 familiarekin harremanetan jartzea, eta kudeatu du haiekin, dagoeneko, DNAren laginketa egiteko lana.

EAEren ordezkaritza Castueran izan da, handik dei bat egiteko Urduñako espetxean hildako presoen senitartekoei, harremanetan jar daitezen eta identifikazio-prozesuari buruzko informazioa emateko. Horretarako, 944 032 845 zenbakira deitu edo gogora@euskadi.eus helbidera idatz dezakete.

Helburua da ahalik eta senitarteko kopuru handienarekin harremanetan jartzea, gorpuzkien identifikazio genetikoa egiteko DNA eman ahal izateko. Hil zirenetik igaro den denborak, hezur-hondarretatik atera daitekeen DNAren kalitateak eta DNA ateratzen duen senitartekoaren ahaidetasun-mailak zehazten du, neurri handi batean, identifikazio genetikoa lortu ahal izatea.


«Izugarrizko ezjakintasuna nabari dut lan gaixotasunen inguruan»

Urte askoan CCOO sindikatuan langileen eskubideen alde aritu da lanean Jesus Uzkudun. Asbestosi gaixotasuna diagnostikatu zioten duela bi urte, «amiantoarekin urte askoan lan egiteagatik».

Gaztetatik izan da militante Jesus Uzkudun (Donostia, 1949). Lan munduari lotutako ekintzetan aritu izan da beti, fabrikan lanean hasi eta berehala eman zuelako pauso hori. CCOO sindikatuan barrutik aritu da lanean, eta Asviamie amiantoaren biktimen elkarteko bozeramailea da egun.

Frankismo garai betean, nola gogoratzen duzu haurtzaroa?

Nik, batez ere, eskola gogoratzen dut, nola [Donostiako] Igara auzoko eskolan denak baserritarrak ginen eta ez genekien gaztelaniaz. Asto belarriak jarrita eta kolpeak jasoz gogoratzen ditut garai haiek. Geroago, gogoan dut beste baserri batera joan ginela bizitzera; trenbidea egiten hasi ziren baserriaren lurretan, eta guardia zibilez beteta egoten zen dena. Kontziente nintzen gertatzen ari zenaz, baina haurra nintzen.

Aipatu duzu euskaraz bizi zinetela zuek. Hizkuntzak garrantzi handia izan du zuregan?

Bai, noski. Gurasoak euskaldunak ziren, eta hori irakatsi zidaten niri; ez nekien besterik. Ikasketa guztiak gaztelaniaz egin behar izan nituen, baina nik beti izan dut euskara oso presente. Beti izan dut hizkuntzarekiko kontzientzia.

Donostian igaro zenuen haurtzaroa, baina Hernanin gaztaroa, ezta?

Hala da. Nik 13 urte nituela etorri ginen Hernanira bizitzera. Eskola profesionalean hasi nintzen orduan, eta 17 urte bete berri nituela Urnietako enpresa batean hasi nintzen, mekanizazio lanetan. Garai hartan kristaua nintzen ni, eta kontzientzia soziala hartzen hasia nintzen, baita fabriketako egoeren inguruan ere.

Kontzientzia horrek barneratu zintuen militantzian?

Parrokiaren zentro bat zegoen [Hernaniko] Florida auzoan, eta ekintza sozial batzuk egiten zituzten bertan; horietan parte hartzen nuen nik. Mendi talde bat sortu nuen han, eta kristau munduko gazte batzuk hainbat ekintza sozial egiten hasi ginen: irakurri, eztabaidatu… Mendi irteerak ere egiten genituen, eta hainbat gai lantzen genituen irteera haietan.

Lanketa horretan pauso gehiago eman zenituen jarraian…

ETAko langile frontean hasi nintzen segituan. Era berean, Hernanin lan munduko legeak ikasten aritu nintzen talde batekin, eta ikasi nuen, bai! Garai hartan ni fabrikan lanean ari nintzenez, fabrikak gelditzeko mugimenduko buru bihurtu nintzen; ardura ez nuen nik hartu, jendeak eman zidan. Enpresa guztiak propagandaz josten genituen orduan, eta sinadurak biltzen genituen lan baldintza hobeak eskatzeko. Gogoan dut bi buzo eta soldata igoera bat lortzea izan zela lehendabiziko eskaera. Jendearentzat harrigarria zen lan baldintzen inguruan zerbait jakitea; horregatik nintzen ni burua. Harremanak egiteko aukera eman zidan horrek.

Beraz, lan munduarekin lotura duten mugimenduetan ibili izan zara zu beti, ezta?

Bai. Ardura maila aldatu arren, arlo horretan aritu izan naiz beti borrokan. Horregatik, ETA zatitu zenean, ETA VI.ekoekin egin nuen bat nik; geroago, Liga Komunista Iraultzailearekin (LKI); eta, azkenik, Zutik-ekin.

CCOO sindikatua sortu zenuen gero Hernanin.

Hogei bat lagunekin biltzen nintzen herrian, eta, ordura arteko bidean egindako harremanekin, ibarrean CCOO sindikatua sortzea beharrezkoa zela ikusi nuen. Hein handi batean, nik bat egin nuen mugimendu horrekin. Langileak sindikalismora bideratzeko, sortu beharra zegoen zerbait herrian. Hala ere, sindikatuaren barruan hainbat tirabira eduki izan ditut nik; hori ere esan beharra dago.

Sindikalismoa, beraz, garrantzitsua izan da zure bizitzan…

Noski. Nik beti pentsatu izan dut iraultza eta sozialismoa lortu nahi baditugu langileekin lortu behar ditugula, eta egoeraz kontziente izatea da langileen lehen pausoa. Horretarako da garrantzitsua sindikalismoa: langileei dena argitu eta haien bidean edo borrokan laguntzeko. Horregatik, gorabeherak izanik ere, betidanik sinisten dudan bidean jarraitu dut nik CCOO sindikatuan ere.

CCOO ez da euskarak garrantzirik handiena duen sindikatua. Zu euskaltzalea izanik, nola hartu izan duzu hori?

Ez da erraza. Euskara bermatzeko ardura sortu nuen CCOOn, eta Euskal Kontseiluan eta beste hainbat kontseilutan aritu nintzen euskararen alorra bermatzeko; hala jarraitzen du nire ondorengoak ere [Alfonso Rios]. Beti esan izan dut herri honetan sindikatuko ardura duenak bi hizkuntzak menderatu behar dituela, gutxienez. Neurri batean lortu nuen: gaur egun Madrilen dago Unai Sordo [Espainiako CCOOko idazkari nagusia], baina hark euskaraz ikasi zuen. Hori bai, presio falta dagoela nabari dut. Afiliazioa erdalduna bada, oso erraza da korporatibismoan gaztelaniara jotzea eta erdaldunen eskaeretan bakarrik zentratzea. Hori hala bada, zulora goaz; kontraesan hori dut nik neure barruan. Ez nago ados sindikatuan hizkuntzarekin duten tirabira horrekin, baina 74 urte egingo ditut laster, eta jada ez nago eztabaidetan hasteko. Lan egiteko banago, baina eztabaidetarako, ez.

Gaur egun nola ikusten duzu sindikalismoa?

Arazo bat baino gehiago ikusten ditut. Batetik, ideologikoki prestatuta daude sindikalismoan ardura duten asko, baina ez dira pasatu lan mundutik, eta eragin egiten du horrek. Pertsona hori lan munduan gogortu ez bada, zerbait falta zaiola iruditzen zait niri. Bestalde, sindikalismoak afiliazioa behar du, eta, nire ustez, gaur egun eskatzen da afiliazioa, baina aurretik ez da zabaltzen hazirik. Afiliazio gosea zabaldu behar da lehenengo, landu egin behar da gai hori, eta dena ondo ulertzen dutenean afiliatu behar dute langileek. Gainera, zatiketa handia dago sindikatuen artean, eta horrek ez du laguntzen. Langile bat hiltzen denean, sindikatu bakoitzak bere iritzia ematen du, bere oharra zabaltzen du, baina horrelakoetan erantzun bateratu bat eman beharko litzatekeela uste dut. Indarra galtzen dugu sindikatuak elkarrengandik banatzen, eta ez diegu heltzen beharrezko borroka edo gaiei.

Zein dira gai horiek?

Batzuek uste dute langileak emantzipatuko direla soldatak igota eta erretiroak eskatuta, baina zerbait gehiago behar dela uste dut nik. Gaur egun, garrantzi handiagoa izan beharko lukete, adibidez, lan osasunak, berdintasunak eta ingurumenaren aldeko konpromisoak. Nik askotan aipatzen dut Europan, urtero, 90.000 pertsona baino gehiago hiltzen direla amiantoak sortutako gaitzengatik, eta lanketa gutxi egiten da horrekin. Ez al du merezi horrelako gerra bat egitea? Elkarlana behar du sindikalismoak: mugimendu feministarekin, ekologistarekin…

Amiantoaren gaia gertutik bizi izan duzu zuk, eta Asviamie elkarteko bozeramailea zara gaur egun.

Askotan kontatu izan dut 1982an asko nekiela amiantoaren inguruan, baina beti irakurtzen nuen uralita fabriketan eta ontzioletan erabiltzen zela; inoiz ez nuen irakurtzen siderurgia fabriketan ere erabiltzen zela. Siderurgian lan egin nuen nik, eta, konturatu nintzenerako, berandu zen. Duela bi urte diagnostikatu zidaten asbestosi gaixotasuna; amiantoarekin urte askoan lan egin izana dago horren atzean, eta oso jende gutxi konturatzen da horretaz. Adibidez, duela gutxi Bizkaiko lagun batek esan zidan amiantoarekin lan egin zuela; ea Osalaneko zerrendetan zegoen galdetu nion, dena ondo aztertzeko. Zerrendan ez dagoenez, ez diote egin amiantoak sor ditzakeen gaixotasunen inguruko azterketa zehatzik. Gerta daitekeenaz kontziente naizelako nengoen ni zerrendetan, eta, kolpetik ez duenez eragiten, jendeak ez dauka horrekiko kontzientziarik.

Nola ikusten duzu gaur egungo militantzia eredua?

Ez da erraza aitona zaharrek gazteen kontuez hitz egitea. Hala ere, nik sumatzen dut galdu egin dela gure belaunaldiak militantziarako zuen konpromisoa eta apustua. Egia da 1968an, agian, ez zegoela militantziarako konpromiso hori; gauzak egiteko laguntza eskatu eta aitzakiak jartzen zituen jendeak. Gorakada bat izan zen gero, militantzia modan zegoela esan daiteke, eta errazagoa zen. Gaur egun, berriz, beherakadatxo bat izan da, nire ustez; ez da berdina. Bestalde, jende askok kritikatu egiten duela nabari dut, baina horiek ez daukate konpromisorik gauzak aldatzeko. Ez dakit, geure belaunaldiarekin alderatuta, desberdintasun hori ikusten dut nik. Oso aktiboak ginen gu, eta beharrezkoa ikusten genuen egoera horiei buelta ematea.

Zein esango zenuke dela gaur egungo militantziaren erronka nagusia?

Batetik, lan munduan, abokatuetatik hasi eta medikuetaraino, izugarrizko ezjakintasuna nabari dut lan gaixotasunen inguruan, eta erronka handia dauka esparru horretan. Duela gutxi sententzia bat izan da Frantzian: erizain baten bularreko minbizia gauez lan egitearen ondorioa izan dela epaitu dute; gure gorputzaren erritmoak aldatzeak eragin larriak izan ditzakeela eta horrelako egoerak sor ditzakeela demostratu dute. Nire ustez, hori da bidea: aztertuta egon beharko luke gure lan jardunek zer kalte sor ditzaketen, eta prebentzioan lan egin beharko genuke. Baina prebentzioan lan egiteak ez du esan nahi jada ondorioak jasaten ari direnek arretarik merezi ez dutenik. Bi gauzak landu behar dira, noski: prebentzioa eta ondorengo zaintza. Bestalde, lehen aipatu dudanez, langileen arteko elkarlana bilatzea da beste erronka nagusia; borroka asko hobeak dira elkarrekin eginda.


Egile Berrientzako XXXIII. euskarazko literatura lehiaketa

Iruñako Udalak, Egile berrientzako XXXIII. euskarazko literatura lehiaketa antolatu duela eta, udal teknikaria den Noelia Artazkozekin egon gara.


Netflixen ere 'Black is Beltza'

Netflix plataforma digitalean eskainiko dute Fermin Muguruzaren animaziozko filma, ostiralean. Bigarrena prestatzen ari dira jada, eta, ondo bidean, 2022an estreinatuko dute


Helduen danborrada berriro plazan bukatu nahi du Udalak

Aurten arazorik izan ez den arren, hainbat gabezi ikusi ditu Altuna Festa batzordeburuak: ohi baino ikusle gutxiago kalean, amaiera "berandu eta nahikoa txepela"

Otsailaren 2an bilera egingo dute Udalak eta danbor taldeetako ordezkariek


Juaristi ISB garaipenaren bidera itzuli da Mellila mendean hartuta

Atsedenaldia baino lehen hamazazpi puntu atzetik ere joan zen Mikel Odriozolaren taldea. Dena den, garaiz iritsi zen lehia borrokatzera, eta garaipena lortzeko moduan izan zen ISB. Partida bakar batera du ISBk jaitsieratik kanpoko lehen postua. Alagie Barra Njie joko antolatzaile suediarra nabarmendu zen atzo ISBn.

Behar-beharrezko garaipena eskuratu zuen Juaristi ISBk atzo, asteazkena, Melilla Sport Capital aurkari zuzenaren aurka. 97 eta 86 irabazi zuen Mikel Odriozola entrenatzaileak zuzentzen duen taldeak, mailari eusteko borrokan funtsezko garaipena lortuz. Partidaren hasiera espero bezalakoa izan zen. Neurketa pare-parean hasi zen, bi taldeak jakitun baitziren jokoan asko zutela. Atsedenaldiaren aurretik ihes egin zuten bisitariek, baina amaieran, ISBk mailari eusteko duen gogoa erakutsi zuen, markagailua irauli eta garaipena eskuratuta.

ISBk hartu zuen aurrea lehen minutuetan, baina bisitariek segituan irauli zuten markagailua, lehen laurdenaren erdialdera aurretik iritsiz. Lehen laurdenaren erditik aurrera, baina, egonkortu egin ziren bai markagailua bai jokoa. Erasoan, kontrol handiagoarekin aritu ziren kantxaren bi aldeetan. Halere, Melillak ordura arteko etekin handiena atera zien puntuei, partidako ordura arteko errenta handiena lortu baitzuen bigarren laurdenari ekiteko (16-22).

Bigarren hamar minutuetan oso erasokor aritu ziren bi taldeak, ISBk 26 puntu saskiratu baitzituen, eta Melillak, 32 puntu. Laurdenari ekin eta lau minutura Odriozola ISBko entrenatzaileak hutsartea eskatu behar izan zuen, melillarrek hamasei puntura ihes egin baitzuten. Hutsarte hark ordurakoa atzean utzi eta aurrera begiratzeko balio izan zion ISBren, etxekoak pixkanaka errenta murrizten hasi ziren eta. Partzial on batekin bederatzi puntura arrimatu zen ISB, nahiz eta azkenean, aldageletara hamabi puntu atzetik joan.

Hirugarren laurdenean, defentsako lanean nabarmendu ziren bi taldeak; izan ere, bi taldeen artean hamar puntu besterik ez zituzten saskiratu lehen bost minutuetan. Dena den, bi hiruko saskiratuta markagailua ia guztiz parekatzeko gai izan zen ISB. Defentsako lanari ere jarraikortasun handiagoa eman zioten Odriozolaren mutilek hirugarren laurdenean, eta hala, 66 eta 69 iritsi ziren azken laurdenera.

Azken laurdenari ekin eta berehala lortu zuen Juaristi ISBk markagailuan aurrea hartzea –lehen laurdenaren hasieran bakarrik agindu zuen etxeko taldeak markagailuan–. Lehia amaitzeko hiru minuturen faltan, berriz, hasi bezala berdinduta zeuden bi taldeak (82-82). Halere, Odriozolaren taldeak askoz hobeto kudeatu zuen jokoa, eta lasaitasun handiagoarekin aritu zen kantxan. Jokaldiz jokaldi, erasoan nahiz defentsan, Melillari tartea zabaltzen joan zen markagailuan ISB, harik eta amaierako hotsa entzun zuten arte. Amaieran, 97 eta 86, garaipena Juaristi ISBrentzat.

Atzoko partidak izenik utzi badu, hori Alagie Barra Njie suediarrarena da. Taldera duela egun gutxi batu den joko antolatzaileak 28 puntu saskiratu zituen, eta 35 puntuko balorazioa erdietsita bideratu zuen taldea garaipenera. Suediarrarekin batera, Nathan Hoover eta Khadim Sy (17 puntu) eta Ibon Guridi (12 puntu) izan ziren taldeko saskiratzaile onenak. Orain, lau garaipenekin, ISB Melillarekin berdinduta dago sailkapenean; jaitsieratik kanpoko postuak garaipen bakar batera dituzte Odriozolaren mutilek. Datorren igandean, 18:15ean, UEMC Real Valladolid Baloncesto taldearen aurka neurtuko ditu indarrak ISBk, Valladolideko Pisuerga kiroldegian.


Omako basoa berriz ireki dute, eta bisitarientzat zabalik izango da gaurtik

Agustin Ibarrola artistaren obra lekuz aldatzea erabaki zuten, hura bizirik mantentzeko asmoz. 2022an hasi zuten migrazio prozesua


Israelgo liskar sektarioenen jatorria

Orain arte, baina, ez dira ezagutu Israelgo herritar juduen eta palestinarren arteko liskarrak; ez behintzat orain gertatzen ari diren mailakoak.

Israelgo Armadaren eta palestinarren taldeen arteko borrokak krisi honetan ez dira berriak. Orain arte, baina, ez dira ezagutu Israelgo herritar juduen eta palestinarren arteko liskarrak; ez behintzat orain gertatzen ari diren mailakoak. Israelgo Estatua sortu zenetik ez dira ikusi komunitate bateko kideak beste komunitateko herritar, ikur eta ondasunei erasotzen. Joan den egunetan hasitako indarkeria juduak eta palestinarrak bizi diren herri gehienetara zabaldu da. Komunikabide batzuetan liskar horiek simetrikotzat jo dituzte, bi komunitateek indar berdintsua izango balute bezala, baina ez da hori errealitatea.

Zergatik jo du orain komunitate batek bestearen aurka Israelen, orain arte auzia Lurralde Okupatuetara mugatu bada?

Israelgo palestinarrak Jerusalemen manifestatu direnean, diskriminazio politiko, sozial eta ekonomikoaren aurka protestatu dute. Urte hauetan, palestinarren estatus politikoa gainbehera joan da. Azken hamarkadan, Israelek palestinarren eskubideak murriztuz joan diren legeak onartu ditu. Azken erasoa 2018ko "Estatu Nazioaren legea! izan da. Horrek juduen estatusa maila gorenera igo du. Arabiarren aurkako diskurtsoak probokazioaren muga guztiak hautsi ditu. Israelek palestinarrei etxebizitza berriak eraikitzen eragozten die aspalditik. Palestinar herrietan ez dago eraikitzeko plangintzarik, eta palestinarrek, halabeharrez, etxeak baimenik gabe eraikitzen dituztenean, agintariek suntsitzea erabakitzen dute ia beti. 2012 eta 2014 bitartean, etxeak ezabatzeko aginduen % 97 arabiar herrietan izan ziren. Herri osoak suntsitu zituzten. Gainera, 2017ko lege batek gogortu egin ditu "legez kanpo" eraikitzeagatik ezartzen dituzten zigorrak.

Lurralde Okupatuetako politika Israelera zabaldu dute. Jerusalem Ekialdean familia palestinarrak etxetik bota zituztenean, elkartasun mugimendua Israel osora zabaldu zen. Judu talde batek Lod herrian arabiar bat hil zuenean, manifestariek sinagoga, antzoki eta jatetxe juduen aurkako erasoak egin zituzten, ordura arte elkarbizitza arloan eredugarri izan den Akre hirian.

Juduek, ostera, oso bestelako errealitate bat dute. Juduak maila gorenean daude gizarte, politika eta ekonomiaren hierarkian. Talde armatuek jazarpen ekintzak egiten dituzte, "arabiarrak hil" oihukatuz. Botere handia dute, eta gehiago nahi dute. Botere Judua alderdiak ordezkatzen ditu. Poliziak nahi dutena egiten uzten die liskarrak sortzen dituztenean, Lod herriko istiluetan ikusi berri den moduan.

Horren azpian joera bat nagusitzen ari da. Israelgo eskuin muturreko alderdiek botere gero eta handiagoa eskatzen dute juduentzat. Zilegitasuna eman diote arabiarren, ezkertiarren, etorkinen eta komunikabideen aurkako amorruari. Israelgo Estatuaren legeen eta auzitegien zilegitasunaren aurkako kanpainak zuzendu dituzte. Muturreko judu horietako batek honakoa zioen sare sozialetan: "Estatuaren legeak ez zaizkit interesatzen. Nik Torah legea besterik ez dut, 2000 urte baino gehiago dituena".

Eta horren aurrean, nazioarteak "bakea" eta "elkarrizketa" eskatu besterik ez du egiten, eskari horrek batere indarrik izan ez arren, eta Nazio Batuen Erakundea pasibotasun hori gainditu ezinik dago.


Joseba Diazek Alto Duero zeharkaldia irabazi du Sorian

Hamar kilometroko eta 1.200 metroko desnibela duen lasterketa irabazi du Diazek. Aurrez ere irabazita zegoen proba mendi lasterkari azkoitiarra.

Joseba Diazek Alto Duero mendi zeharkaldia irabazi du Sorian (Espainia). Banzaii Antartica eta Soriako Vias Ferratas taldeek antolatutako mendi lasterketa irabazi du lasterkari azkoitiarrak. Gaurkoa, ordea, ez da mendi lasterketa irabazi duen lehen aldia; izan ere, aurrez ere irabazi izan du azkoitiarrak Santa Ana mendilerroa epizentro duen proba.

Hamar kilometro pasatxoko proba da Alto Duero zeharkaldia, eta 1.200 metroko desnibela du. 120 lgunek parte hartu dute lasterketan. Diazen atzetik sailkatu dira Pakito Alonso eta Guillermo Moreno, bigarren eta hirugarren, hurrenez hurren.


Doneztebeko I. Disc Golf Txapelketa eginen da abuztuaren 28an

Doneztebeko Udalak, Erreka Kirol Elkartea eta Baxi Basajauna Elkartearen laguntzarekin antolatu du I. Disc Golf Txapelketa. Abuztuaren 28an jokatuko da Intzakardi parkean.

Bi kategoriatan banatu dute txapelketa. Batetik 9 eta 14 urte bitartekoen maila egonen da, hauek goizeko 10:00etan arituko dira. 15 urtetik goitikoen mailakoa da bigarren kategoria eta 11:00etan izanen da beren txanda.

Maila bakoitzean 3 sari egoteaz gain, bertzelako sarien zozketak ere eginen dituzte. Izena emateko 641 589 908 telefono zenbakira deitu edo idatzi behar da.


Mitxel Lakuntza: "Lan-erreforma goitik behera aldatu behar da enplegua salbatzeko"

ELAk, CIGek eta CSCek lan-erreforma bertan behera uzteko hasi duten kanpaina bateratuaren xehetasunak eman ditu ezagutzera Mitxel Lakuntza idazakari nagusiak.


Donostian emisio gutxiko eremua ezartzeko lehen urratsa egin du udalak

Donostiako Udalak gaur goizean onartu du hirian emisio gutxiko eremua (EGE) ezartzeko beharrezkoa den sistema integrala abiatzeko kontratua. Aurrekontua 2.967.129 eurokoa da, eta Europako Next Generation funtsak babesturikoa da.

“Tramite honekin udalak lehen urratsa egin du hiritarrentzat Donostia garbiagoa eta atseginagoa izateko, eta Europako estandarrak ezartzen lagunduko duen sistema ezartzeko”, adierazi du Eneko Goia alkateak. Urte bukaerarako indarrean sartzea aurreikusten du udalak, legeak horrela ezartzen duelako.

Zaintza eta sarbideak kontrolatzeko sare batek osatuko du sistema integrala. Eta horri esker ibilgailu motordunen matrikulak ezagutu ahal izango dira eta, gainera, emisioak neurtzeko ingurumen monitorizazio sarea sortuko da. Bestalde, sistemak ondorengo osagarriak izango ditu: bertakoen lehentasunezko eremuak sortzea –ordenantzak baimentzen dituen ibilgailuak soilik sartu ahal izango diren eremuak–, informazio panelen sarea instalatzea eta zamalanetako eremuak digitalizatzea.


Bixi ibili!... eta erantzun galderak: 5. lehiaketa

Aitor Agirianok kalean harrapatu aurretik ikus dezagun zein trebea zaren! Jolasteko gogotsu? Erantzun ondorengo hiru galderak, ea zenbat asmatzeko gai zaren.

Gainera, urria eta abendua arteko lehiaketetan puntu gehien lortzen duenak saria eskuratuko du.


Aire zabaleko pintura lehiaketa egin dute gaur Idiazabalen

Aire zabaleko bigarren pintura lehiaketa egin dute gaur Idiazabalen. 35 margolarik parte hartu dute. Margolanak datorren aste osoan zehar ikusgai egongo dira, astelehenetik ostegunera 10:30etik 12:30era eta 16:30etik 19:30era, ostiralean 10:30etik 12:30era eta 16:30etik 19:00etaraeta larunbatean eta igandean, 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:30era.

Jarraian, irabazleak eta argazki galeria.

-A KATEGORIA:

1. Esteban Oroz (Eibar)

2. Jose Reyes (Leioa)

3. Iban Aranburu (Beasain)

Aipamen berezia: Iker Mugarra (Zeberio)

Lehen idiazabaldarra: Iñaki Zabaleta

-B KATEGORIA:

1. Choe Maze (Beasain)

2. Maddi Caamaño (Idiazabal)

-C KATEGORIA:

1. Mikel Boligana (Idiazabal)

2. Harri Goiburu (Idiazabal)

3. Aiert Garzia (Zaldibia)


Sarek deitutako elkarretaratzea larunbat eguerdian

Bizi osorako espetxe zigorren aurka eta giza eskubideen alde Arrasaten deitua zuten martxa bertan behera utzi behar izan du Sarek, salatu dutenez egunotan jasaten ari diren "presio izendaezina" tarteko. Horren ordez, herriz herri mobilizazioak deituzte; baita Usurbilen ere. Usurbilgo Sarek elkarretaratzea deitu du larunbat eguerdi honetarako, irailaren 18an, 13:00ean Mikel Laboa plazan.

"Bizi osorako zigorrik ez! Giza eskubideak-elkarbizitza-konponbidea" aldarripean elkarretaratzea deitu du Usurbilgo Sarek larunbat eguerdi honetan, 13:00ean Mikel Laboa plazan. Usurbilen bezala, Euskal Herri osoan herriz herri antzeko mobilizazioak egingo dira.

Deialdi guztiok, Sarek irailaren 18 honetarako Arrasaten antolatua zuen martxa baten ordez iragarri dira. Hain zuzen, udalerri horretako Sare taldeak bertan behera utzi behar izan du giza eskubideen aldeko martxa. "Sarek Arrasaterako deitua zuen martxan bertan behera utzi eta bertan egitekoa zen aldarria EHko plaza guztietara eramatea erabaki du, batzuek nahi duten "konfrontazio egoera" ez elikatzea eta "bizi osorako zigorrik ez! Giza Eskubidea, elkarbizitza, konponbidea" aldarria Arrasaten ez ezik, EHko herri guztietara zabaldu asmoz".

Parte hartzera deitzen du Sarek. "Aldarria isilarazi eta espetxe politikan ematen ari diren aldaketak oztopatu asmo dutenei, erantzun diezaiogun herriz herri mobilizatuz".

"Erantzukizunik gabeko jarrerak"

Sarek ostiral goiz honetan egin duen agerraldian harridura agertu du, "arlo politiko, instituzional edo mediatikoan egun hauetan" plazaraturiko jarrerak. "Sektore mediatiko eta politiko batzuetatik, baita instituzional batzuetatik ere, giza eskubideen aldeko mobilizazio hau hutsaltzeko eta, kasu batzuetan, kriminalizatzeko ahalegina egin da, arrazoirik gabeko akusazioetan oinarrituta, eta behin eta berriro esan dute preso jakin bati egin nahi zitzaion omenaldia zela".

Honako hauek, Sareren esanetan, "erantzukizunik gabeko jarrerak dira, eta indartu egin dituzte espetxe-politikan edozein aldaketa errefusatzen duten horien jarrerak, aurrerapauso horiek gerarazteko presioa eta manipulazioa –biktimen mina modu arbuiagarrian erabilita, kontrakoaren aurkako arma gisa erabiltzeraino– baliatu dituzten horien jarrerak. SARE sare herritara ez duzue inoiz aurkituko jarrera horietan", adierazi dute.

Sarek gogorarazten duenez, "Giza Eskubideak ezin dira bereizi eta ezin direla batzuk defendatu eta beste batzuk mespretxatu".

Herri honek bizi duen une historiako nabarmendu dute. "Arduraz jokatzeaz gainera, etorkizunaren aldeko apustua egitea eskatzen duen unea da. Bizikidetzan eta konponbidean oinarritutako etorkizunaren aldeko apustua".


EAEko ostalariek helegitea jarri dute tabernen barruan kontsumitzeko debekuaren aurka

Bizkaiko elkarteko kudeatzailearen arabera, ostalariek "ez dute neurria ulertzen", ez baitute inongo txostenik edo azterketarik aurkeztu.

EAEko ostalariek astelehen honetan aurkeztu dute Eusko Jaurlaritzaren erabakiaren aurkako helegitea; izan ere, hartutako azken neurriek tabernen barruan kontsumitzeko ordutegia murrizten dute, 06:30etik 09:30era eta 13:00etik 16:30era.

Hector Sanchez Bizkaiko Ostalaritza Elkarteko gerenteak baieztatu duenez, gaur goizean aurkeztu dute neurri horren aurkako helegitea. Horien ustez, neurria ez da bidezkoa.

Neurriaren arabera, azken 14 egunetan 100.000 biztanleko 400 kasu baino gehiago pilatzen dituzten udalerrietan, ostalaritza-establezimenduek murriztu egin behar dute barruan kontsumitzeko ordutegia.

Udalerri horietako lokalek terrazetan orain arte bezala eskaini ditzakete zerbitzuak, lurraldeko gainerako lekuetan bezala, hau da, 06:00etatik 20:00etara, baina barruko ordutegia 06:30etik 09:30era eta 13:00etatik 16:30era mugatu behar dute.

Bizkaiko elkarteko kudeatzailearen arabera, ostalariek "ez dute neurria ulertzen", eta ez dute araua onartzeko "txostenik edo azterketarik aurkeztu".

Bere ustez, "sektorearentzat beste golpe latz bat da hau"; izan ere, badira zenbait establezimendu, duten ezaugarriak kontutan hartuta, ezin izango dutenak zerbitzurik eskaini, izan terrazarik ez dutelako edo gosari edo bazkariak ematen ez dituztelako. Horientzat, itxiera berri bat dela salatu du.


Zor guztiak kenduta ekonomikoki osasuntsu dago Alegiako Udala

2.260.861 euroko aurrekontuarekin ari da lanean Alegiako Udala; zorrik gabe, itxaropentsu da udala, eta Larraitz auzoko ekialdeko irisgarritasun obrei ekin nahi die.

Iazko azaroan onartu zuen Alegiako Udalak aurtengo aurrekontua, eta zehazki zein diru sarrera izango zituzten ziur jakin gabe. 2.260.861,26 euroko aurrekontua da. «Altxortegian dirua genuen, eta Foru Funtsa ere %16,6 igo dela ikusita, genituen zorrak kentzea erabaki dugu», esan du Arantxa Irazusta alkateak. Gipuzkoako Foru Funtsetik 1.347.903 euro jasoko dituzte. «Oraintxe bertan, beraz, ez dugu zorrik», dio.

2021ean baino 183.069,70 euro gehiago ditu Alegiak, hau da, %8,81 handitu da aurrekontua. Maileguak kitatzea erabaki dutela eta, «egoera fiskal berriak honelako gauzak egitea baimendu du», zehaztu du. «Orain, jada ikusten dugun dirua errealitatea da», dio alkateak. Larraitz mendebaldean egin zituzten obrei zegozkien bi mailegu zituen oraindik ordaintzeko udalak. Larraitz auzoaren zati batean, 2018. urtean irisgarritasuna hobetzeko lanak egin zituen Alegiako Udalak eta orain auzoaren beste aldera begira jarri dira.

«Egin behar asko dago, eta egin beharko litzatekeen guztirako dirurik ez dugu», azpimarratu du Irazustak. «Baina berriz ere errealitate batetik hasiko gara, eta Larraitz ekialdean saiatu nahi dugu obrak egiten», aurreratu du. Ur saneamenduari lotuta ere berritzea aurreikusten dute, eta guztia aprobetxatu nahiko lukete lanekin hasteko. «Nola eta zer egin, auzoko bizilagunekin konpartitu eta bilerak egiten hasi beharko gara pixkana», dio. Aurreproiektu asko dituztela dio, eta horiek landu egin behar dituztela.

Lehentasun artean dituzte, gizarte zerbitzuak, osasun publikoa eta hezkuntza: «Lehen baino diru gehiago jarri dugu». Gizarte zerbitzuetara 239.297 euro bideratu dituzte. Osasun Publikoaren Babesera 11.695 euro, eta hezkuntzara, 184.756,23 euro.

«Larrialdi egoeraren bat baletor ere, kreditu globalaren atalean diru gehiago jarri dugu», azaldu du. «Babesa badugu, baina baita egiteko lan ugari ere», nabarmendu du.

«Mantenuaren» legegintzaldi moduan du Irazustak beraiena; «baina ez dugu lortuko nahi genuen mantenu guztia egitea», aitortu du.

Diru laguntzei adi daude Alegiako Udalean, eta aurreproiektuak kontuan izanda begiratzen dituzte diru laguntzak. Dena den, horiek ondo dauden arren, «zenbaterainoko lanketa» eskatzen duten begiratu beharra dagoela esan du. «Gastu handi bat egin behar baduzu, eta ehuneko oso zati txiki bat jasotzen baduzu laguntzen bidez, diru laguntza hori lantzeak duen lana ere begiratu beharra dago, iritsi ezinik ibili behar badugu ez baitu merezi».

OSASUNA ETA HEZKUNTZA

Bestalde, Osakidetzak Alegiako anbulatoriorako baduela plan bat adierazi du Alegiako alkateak; «baina, plana erabat gure gain uzten du. «Diru laguntza izango dugula esaten digute, baina oraindik ez da agertu diru laguntzarik, eta iazkoa ikusita oso laguntza eskasa da». «Guk milioitik gora behar dugu hori konpontzeko, irisgarria egiteko, eta beraiek behar duten guztia bertan izateko», zehaztu du. Zalantzak dituzte eta galdera luzatu du: «6.600 pertsona inguru artatzen dituen anbulatorioaren proiektua guk egin behar al dugu? Alegiak egin behar du ahalegin hori?». Hamaika herri eta Tolosako bi auzoko bizilagunen osasun etxea da. «Heltzen badiogu oso ondo, baina nondik heldu dirutza horri? Eta agian aurten eskainiko duten diru laguntza ikaragarria izango da».

Hezkuntza alorrean, jolaslekurako erositako karpaz aparte, aurten, eskolako eraikineko beheko solairuan aldagela batzuk eta komun batzuk berritzeko diru laguntza jasoko dute.

IBAIA ETA BASOA

Diru laguntza bat tarteko, iaz hasi ziren Oria ibaiaren garbiketa lanekin eta aurten ere eutsi egingo diote Urzain taldearekin duten lan hitzarmenari. Ibaiaren garbiketaz gain, naturaguneen txukunketaz ere arduratuko dira: «Langaurreko mantenuaren zati bat ere beraien esku dago». Ibaien arloan, aldundiak herri arteko zatiak garbituko dituela jakinarazi die, baina herrigunea euren esku geratzen da, eta hori egin beharra daukatela dio.

Mendiarekin, berriz, «pixkana-pixkana» ari dira. «Adostu egin behar dugu zer egin nahi dugun gure mendiekin gutxienez datozen 50 urteetara begira». Talkak dituztela onartu du. Alegiak baditu herri lurrak eta «kaltetuta» daudela dio: «Bai haizeteengatik edota pinuen gaixotasunagatik». Batez ere, oraindik, «filosofatzen» ari direla adierazi du, eta gaiari buelta eman ezinik. Etorkizunera begira, «zer egin nahi den eta zer izango den onena» erabaki nahian ari dira, baina iritzi oso ezberdinak jasotzen ari direla esan du. Ez dute planifikazio garbirik: «Erabakirik hartu gabe gaude, ezerk ez gaitu guztiz konbentzitu, eta iristen zaizkigun gomendioak oso kontrajarriak dira».

Kultura eta festen arloari helduta, 2019. urteko kopuruetara itzuli dira, eta aurtengorako mantendu egin dute aurrekontua, eta euskararen alorrarekin ere gauza bera egin dutela aitortu du.

Gainerakoan, «lehengo moduan ia guztia dagoela martxan» azaldu du Irazustak. Hala ere, egoera egonkortu denaren «konfiantzarik» ez duela aitortu du, baina «ilusioa eta esperantza» baduela.

Adibidez, adinekoen kasuan, Memoria Tailerrean ari direnak edo Txintxarriak Martxan ekimenean parte hartzen dutenak hasiak dira: «Hamaiketakoa esaterako ez dugu oraindik berreskuratu, baina ikasturte amaierarako hori ere martxan jartzea lortuko da».

Ez dira aste asko pasa Alegia APP aplikazioa martxan jarri zutela, eta oraindik ere hobetzeko gauza batzuk badituztela onartu arren, herritarrak erabiltzen hasi direla kontatu du. Hizkuntzaren aldetik, azpimarra jarri du, euskaraz moldatzen ez direnei zuzenduz, App-a deskargatzean hizkuntza aldatzeko aukera badutela esanez.

2022 AURREKONTUA

SARRERAK KOPURUA

Zuzeneko zergak 473.300

Zeharkako zergak 20.000

Tasak- bestelako zergak 217.104

Transferentzia arruntak 1.549.257

Ondare sarrerak 1.200

GASTUAK KOPURUA

Pertsonal gastuak 791.504

Ondasun arrunt eta zerbitzuetan 896.275

Finantza gastuak 0

Transferentzia arruntak 430.781

Kreditu globala eta bestelako ustekabeak 70.000

Inbertsio errealak 72.300

GUZTIRA 2.260.861,26


Hernaniko gaztelekuak alokairu zerbitzu berria jarri du martxan

Hilabetean bi igandetan egongo da lokala alokatzeko aukera, baina gazteak ez dira bakarrik egongo: «bi hezitzaile egongo gara beraiekin».

Azaroaren erdialdean, Hernaniko gaztelekuak, 12 eta 17 urte bitarteko gazteentzako alokairu zerbitzua jarriko du martxan. Gaztelekua espazio «eroso, hezitzaile eta segurua da», adierazi dute bertakoek. Izan ere, orain arte eskatutako segurtasun eta prebentzio neurri guztiak bermatzen dituzte bertan.

Zerbitzu berri honen funtsa zein den azaldu dute gaztelekuko hezitzaileek: «Helburu bera duten gazteek elkartzeko leku bat izatea eta modu intimoan egin ahal izatea lortu nahi da. Alokairu zerbitzua, gaztelekutik eta beste gazte batzuen laguntzarekin guztiona izateko eta dugun egoera zailari aurre egiteko proposatu nahi dugu».

Nola alokatu daiteke lokala?

Gaztelekua hilabetean bi aldiz alokatzeko aukera egongo da, bi igandetan. Arratsaldeko 16:30etatik 20:30etara bitartean, gazteek nahi dituzten jarduerak egin ahal izango dituzte, alokatzeko eskaera egiten badute. «Film bat ikusi, beraien artean bildu edo jolasen batean jolasteko aukera izango dute», azaldu dute hezitzaileek.

Gaztelekua alokatu ahal izateko, gutxienez 7 gazte eta gehienez 13 gazte apuntatu behar dira, eta bezpera izango da apuntatzeko azken eguna: larunbata. Eskainitako zerbitzu berri honetan gazteak ez dira bakarrik egongo. «Uneoro Gaztelekuko bi hezitzaile egongo gara (Esther, Xabi, Ixone edo Nerea) beraien beharrak asetu, bidelagun izan eta espazioa kudeatzen», helarazi dute gaztelekuko kideek.

Horretaz gain, gaztelekua alokatzeko bidea azaldu dute hezitzaileek. Eskaera egin daiteke gaztelekuan bertan, edo mezu bat bidalita gaztelekua@gmail.com posta elektronikora, Instagramera @hgaztelekua, edo WhatsAppera (688 823 420). Mezuan idatzi beharreko datuak hauexek dira: alokatu nahi den eguna, parte-hartzaileen izen-abizenak, telefono-zenbakiak, zer jarduera egingo duten. Datu horiez gain, «zerbait behar baduzue, zer material beharko duzuen edo aurreikusten duzuen erabiliko duzuela ere bidali behar diguzue», azaldu dute arduradunek.

Datorren igandean jarriko da martxan alokairu zerbitzua

Esan bezala, hilabetean bi astero egongo da aukera gaztelekua alokatzeko. Hilabete honetan, azaroan, datorren astean jarriko dute martxan zerbitzua: azaroaren 15ean, 16:30etatik 20:30etara bitartean eta azaroaren 29an, 16:30etatik 20:30etara bitartean.Bi kasuetan eskaera egiteko azken eguna aurreko larunbata da: azaroaren 14a eta 28a.

Hilabete honetarako ere, azarorako, hainbat zerbitzu prestatu ditu gaztelekuak, eta izena emateko aukera dago honezkero.


Ez Donk Amaitu erreportaje bereziaren aurrerapena: Diputacion Coral

Arrasateko Ez Donk Amaitu ekimena aitzakia hartuta, erreportaje berezia estreinatuko du GOIENAk otsailaren 1ean, martitzena, Goiena telebistan (21:00etan eta 23:00etan). 1980ko hamarkadako Arrasatera bidaia bat proposatzen du erreportajeak, zortzi ahotsetan oinarrituz eta askotariko gaiak landuz. Orduko Diputacion Coral taldea da erreportajeko protagonistetako bat; hona hemen tarte hori, aurrerapen moduan.


'Errekak bizi' ikus-entzunezkoa

Deba ibaiaren eta haren adarren gaineko historia, gatzarekin izan duen lotura, nabigazioa, hirigintza eta uholde arriskua, industriaren eragina, aisialdia, fauna eta flora... Askotariko gaiak landu ditu Debagoienean Errekak Bizi Auzolanean ekimenak eta Goienak elkarlanean osatu duten ikus-entzunezkoak.

Sarrera doan.


Ostatu turistikoen arauketarekin hasteko 18.000 euroko aurrekontua onartu du Baztango Udalak

Lehen urrats moduan egoeraren azterketa egin nahi dute

Baztango ostatu turistikoen azterketa egiteko 18.000 euroko kontu saila sortzea erabaki zuen udalbatzak uztailaren 23an egindako batzarrean, ondotik, azterketa oinarri hartuta arauketa egiteko. Erabakia aho batez hartu zuten.

Aurrekontu moldaketa egiteko EH Bilduk aurkeztutako idatzian aipatzen da azkeneko urteetan ostatu turistikoen hazkundea gertatzen ari dela Baztanen, baina hazkunde hori bailarak egin nahi duen eskaintzari buruz gogoetarik egin gabe gertatzen ari dela.

Horrela, ostatu turistiko batzuk alokairuko bizitegien kontura egiten ari direla ohartarazten da eta, horrek, bailarako ohiko bizitegi eskaintzan ondorioak dituela, etxebizitza izateko eskubidean zuzenean eraginez.

Bertzalde, ohatzeen soberako eskaintzak burbuila sortu dezake. Izan ere ohatzeen eskaintzak eta horri harremandutako azpiegituren eskaintza ez da eskariarekin bat heldu.

Horregatik, herritarrei bizitegia izateko eskubidea bermatzeko eta ostatu turistikoen sektore ekonomikoak denboran iraun ahal izateko, ostatu turistikoen eskaintza arautzea beharrezkoa da. Horretarako lehen pausua egoeraren azterketa egitea da, eta aipatu kontu saila horretarako sortu du udalak.


Agorrosingo jarduera batzuetan aldaketa batzuk egingo dira

Alde batetik, igerilekuaren erabilera normaltasunera itzuli da, eta ez da aurrez txanda hartu behar. Beste alde batetik, pisu libreekin lan egiteko gela eta areto-txirrindularitza egitekoa gela banatu egin dituzte, jatorrizko egoerara bueltatuz.

Urriaren bigarren astetik aurrera, eta Eusko Jaurlaritzak urriaren 6an argitaratutako dekretuarekin bat eginez, txanda sistema ezabatu zen Agorrosinen: gimnasiotik, bainu etxetik eta igeritoki txikitik. Horrekin batera edukiera muga bereziak ere kendu egin ziren.

Hilabete horretan egondako dinamika aztertu du Udalak, eta hasieran aipatutako bi neurri berriak indarrean ipintzea adostu du. Igerilekuarena indarrean dago azaroaren 2az geroztik, eta pisu libreen gela eta areto-txirrindularitzaren gelak banatzearena, azaroaren 3tik.

Materiala, eskatuta

Bestalde, Bergarako Udalak kaleratutako oharrean zehazten da pisu libreetarako gelarako materiala oraindik ez dela heldu. "Mundu mailan dagoen hornitze arazoak tarteko, materiala falta da", zehaztu du.

Era berean, gaineratu dute, fitness gelan dagoen makinaren matxura ez dela oraindik konpondu. "Mantentze kontratua dugun enpresari jakinarazi genion makina apurtuta dagoela urriaren 7tik. Bitan egon dira instalazioan, baina, kasu honetan ere, pieza baten zain gaude. Hortaz, makina ezin daiteke erabili".


Butxan izandako sarraskia argitzeko ikerketa independentea abiatzea eskatu du NBEk

Bestalde, Volodimir Zelenskik nazioarteko komunitateari egotzi dio ez duela nahikoa egiten Errusiak hasitako gerra amaitzeko, eta NBEren Segurtasun Kontseiluak zertarako balio duen galdetu du, "bakea bermatzeko gai ez bada".

Ukrainako Butxa hirian Errusiako Armadak egindako sarraskia ikertzeko eskatu du Antonio Guterres Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak, gerra krimenak egin ote ziren argitzeko.

NBEren Segurtasun Kontseiluaren bileran egindako agerraldian, Guterresek azpimarratu du ezinbestekoa dela ikerketa "independente bat" abiatzea gertatutako argitzeko eta ondoren ardurak eskatu ahal izateko.

Ukrainako inbasioak munduko bakea arriskuan jar dezakeela ohartarazi du eta gatazka horri amaiera ematea "inoizko erronkarik" handienetakoa dela erantsi du.

Hilabete bakarrean, 10 milioi errefuxiatuk egin dute ihes Ukrainatik. Guterresek zehaztu du Bigarren Mundu Gerratik eman den behartutako pertsona mugimendurik handiena izan dela.

Errusiako ordezkari Vasili Nebenziak, berriz, ukatu egin du Errusiako Armadak zibilak hil dituenik Butxan eta akusazioak "oinarririk gabekoak" direla gaineratu du.

"Zekenkeria da militar errusiarrak horretarako gai direla pentsatzea", adierazi du bileran.

Bestalde, Volodomir Zelenskik bideokonferentzia bidez hartu du parte batzarrean eta nazioarteko komunitateari aurpegiratu dio ez duela nahikoa egiten Errusiak abiatutako gerra amaitzeko.

"Zein da erakunde honen helburua? Bakea mantentzea eta defendatzea da bere eginkizuna, baina ezer egingo ez bada, hobe desegiten bada", deitoratu du.

"Segurtasun Kontseilua badago, baina non daude bakea eta erakunde horren bermeak? ", galdetu du.

Gauzak horrela, Nazio Batuen Erakundearen antolakuntza eredua aldatzea proposatu du, Ukraina jasaten ari den moduko erasoei aurre egin ahal izateko.

Zelenskik esanetan, NBEk ez du nahikoa egiten Ukrainan bakea bermatzeko, eta beste herrialde asko ere bakarrik utzi dituela salatu du, besteak beste, Libia, Somalia, Afganistan eta Yemen aipatu ditu.

"Tiranoei aurre egin izan balitzaie, bake justua bermatuta izango genuke eta, agian, ni herrian ez zen gerrarik izango", azpimarratu du.


Urretxindorra ikastolako ikasleak pozik eta urduri itzuli dira gaur gelara

Ikastolako eremuak kontaktua saihesteko antolatu dituzte. Txandaka eta mailaka sartu dira ikasleak Bilboko ikastola honetan.


«Lurrak galduz doaz: 35 urtean, 7.000 hektarea inguru»

Laborantza lurren salmenta espekulatiboen kontrako borrokaz aritu da Cachenaut. Lurzaindiaren sortzeaz eta haren engaiamenduaz oroitzeaz gain, fundazioaren nondik norakoak eta ekintzak azaldu ditu.


Oier Ibarguren eta Unai Orbea txirrindulari azpeitiarrek Espainiako Txapelketa jokatuko dute

Lagun Onak Txirrindulari Elkartekoak dira biak

Oier Ibarguren eta Unai Orbea Azpeitiko Lagun Onak Txirrindulari Elkartekoek Espainiako Txapelketa jokatuko dute asteburuan. Euskadiko Selekzioarekin junior mailan ariko dira lehian. Sabiñanigon (Hueska, Aragoi, Espainia) jokatuko dituzte probak. Oier Ibargurenek irailaren 5ean, larunbata, 11:45ean, 17,3 kilometroko banakako erlojupekoa jokatuko du. Irailaren 6an, igandean, 09:00etan, 110,6 kilometroko lerroko lasterketa (zirkuitu bati lau itzuli) jokatuko dute Oier Ibargurenek eta Unai Orbeak.


Finalaren astea, nork jokatuko duen jakin gabe

Luis Galarragak pilota aktualitatea aztertu du. Buruz buruko finala, Nafarroak0 lau eta erdiko txapelketa eta pilotari eta enpresen hitzarmenak.


Angostoko Azoka

Angostoko azokaren 29. edizioa ospatuko da bi urteko etenaren ostean. Angostoko zelaietan izango dira tokiko ekoizleen postuak, Gesaltza Añanako txaranga, eta txosna. Gainera, Txalamako taldeak txalaparta lantegia egingo du goiz-goizetik, familientzako herri kirolak izango dira, Kulkiren eskutik; eta artzai-txakurraren erakustaldia izango da.


Bulego taldearen kontzertua

Arbizu. Bulego taldearen kontzertua. 19:30ean, plazan.


Ferixa Nagusiko jaietako egitaraua prest da

Elgetako gazte asanbladak txosnagunea iragarri du; gaztetxe zaharraren azpiko lautadan egongo da.

Martitzenean egindako batzarrean itxi zuen Ferixa Nagusiko jaietako egitaraua Jai Batzordeak. Herriko jai nagusiak ekainaren 29an hasiko dira. Festak iragartzeko, buruhandiak helduko dira plazara eguerdian, eta mozorro jaitsierarekin eta alkate txikiaren izendapenarekin hasiko dira, 19:30ean. Hala, domeka iluntzera bitartean Mozorro Eguna (eguena), Umeen eta Erretiratuen Eguna (barikua), Herri Eguna (zapatua) eta Ferixa Eguna (domeka) izango dira herrian.

Txosnagunea, gaztetxe ondoan

Nobedadeen artean da Gazte Asanbladak iragarritako txosnagunea. Burrunbazale txaran- garekin zabalduko dute, hilaren 29an (20:00), eta jaietan egunero egongo dira ekintzak. Kordarota, Iluminatizz, Kimak, Burugabe eta No Limits taldeak iragarri dituzte. Herri jolasak, Beasaingo Zanpaldunak joaldunak, gaupasero argazkia eta txintxinburruntzia ere antolatu dituzte. Gazte Asanbladak txosnagunerako txandak osatzeko laguntza eskatu du. Haizea tabernan dago txandak aukeratzeko taula, edo elgetagazteasanblada@gmail.com helbidera idatz daiteke. Bide berak erabili behar dira barikuko herri-jolasetarako izena emateko. Herriko kuadrillei dei berezia egin diete.

Jaietan, bestetik, boluntarioak behar dira hainbat zereginetarako. Interesatuek danonartian@elgeta.eus helbidera idatz dezakete.

Jai Batzordeak, bestetik, etxeetako leihoak eta balkoiak oihal koloretsuekin apaintzeko dei egin du. Elgeta jaietan dela adierazteko modu hori sustatu nahi dute aurten.