Bost jazzlari, izotz arteko sutondoan

The Machetazo taldeak Madrilen azken urteetan metatutako bizipenak eraman ditu 'A Vision in a Dream' lan berrira. Jazzetik harago euren musika zeharkatzen duten eraginak jaso dituzte. Bilbon aurkeztuko dute bihar, Bilbaina Jazz Clubean.

Musikenen ezagutu zuten elkar, eta elkarren gertuan dabiltza ordutik; musikan batez ere, baina ez bakarrik. Donostian bizitza akademikoa partekatzetik, Herbeheretara egin zuten elkarrekin, musika ikasketetan beste urrats bat egitera, bi urtetarako; eta handik New Yorkera, bost hiletarako. Han jarri zuten The Machetazo martxan, eta handik bueltan eman zuten argitara lehen lana, Brooklyngo apartamentuko helbidea izenburutzat jarrita: 1290 Prospect place. Jorge Castañeda (pianoa), Daniel Juarez (saxofoia), Nacho Fernandez (gitarra), Dario Guibert (kontrabaxua) eta Mikel Urretagoiena (bateria) bizi izan ziren bertan, eta elkarbizitza hark oinarri sendoa jarri zion batera abiatutako musika proiektuari. Itzuli zirenetik Madrilen bizi dira bostak, eta lan berri bat ondu berri dute: A Vision in a Dream.New Yorkeko bizipenekin egin bezala, itzuli zirenetik pilatutako «eraginak eta bizipenak kontatzeko» baliatu dute diskoa, Urretagoienak azaldu duenez. Disko luzea da, hamalau piezako lana. «Bi diskorako materiala geneukan, baina Madrilgo esperientziak bakar batean biltzea erabaki dugu». Beraien estudioko bigarren lanean «solidoago» nabaritu du taldea Urretagoienak, denborarekin irabazitako esperientzia alde. Askotariko musikak entzuten dituztela ere nabarmendu du, eta hori erakusten saiatu direla disko berrian. «Jazzetik gatoz, ikasketak hortik bideratu ditugu, baina influentzia pila bat dauzkagu: popa, rocka, elektronika... Eta hori jasota dago diskoan».Alor artistiko ezberdinak uztartzeko asmo bati ere heldu diote. «Nahiz eta diziplina ezberdineko jendea izan, guztiok barku berean gaudelako», Urretagoienak. Helena Lanza aktoreak diskoaren hasierako (Intro) eta amaierako (Outro) piezetan hartu du parte, narrazio batekin, eta Zaida Escobar margolariak egin du diskoaren azala. Gaueko irudi bat da, eta, laku handi baten erdian, sutondoan bost gizaki ikusten dira; atzean, izoztuta diruditen mendiak eta labarrak, eta gainean jauregi gisako eraikin bat. «Sutondoan, baina izotz artean; ez da erraza hori!». Samuel Yalor Coleridge olerkari ingelesaren poema batean oinarrituta osatu zuen irudia, eta hari zor dio A Vision in a Dream izena diskoak ere. «Sormen prozesuaz ari da, baina Nachoren [Fernandez] mundutik dator ideia».«Jazza oso herritik dator» Sortzen duten guztia «originala» dela azpimarratu du Urretagoienak, denak direla «konposizio propioak». Taldekide guztiek hartzen dute parte lan horretan, piezak idazten dituen «lider bat» izan gabe. Lan berrian, kantu baten konposizioa sinatu du Urretagoienak: Nice View. Bateria jotzailea bada ere, pianoa erabiltzen du konposatzeko. «Eta burua! Ideia musikal pila batekin zabiltza beti buruan, kantatzen edo txistuka, baina gero piano aurrean eseri eta, gutxinaka-gutxinaka, melodiak abestearekin batera joaten da itxura hartzen». Ondoren taldekideei erakutsi, eta baliteke egindakoak beste bide bat hartzea. Baina horretara irekita daude. «Funtzionamendua kolektiboa da, guztiz». Eta hortik The Machetazo izena ere: «Jazz munduan ohikoagoa da ez dakit zer quartet, trio, quintet deitzea taldea; baina gure kasuan, talde dinamika bat eramaten dugu beti. Kideen artean lortu dugun interakzioak ere eragin handia du gure musikan». Diskoaren barrualdean horri keinu egiten dion mezu bat dakar lanak. Mundu guztiak bere esperientzietatik ikasten duela dio; garrantzitsua dela horiek elkarbanatzea eta elkarren artean «zerbait ederra» eraikitzea. Urretagoiena: «Gure funtzionatzeko era da. Mundu akademikotik atera garenetik, beti kolektiboa bilatu dugu, non komunikazioa eta sortzeko testuingurua aproposa diren».Madrilen bizi dira, eta han egiten dute lan bostek, irakasle modura. Lana, baina, Oiartzungo (Gipuzkoa) Mecca estudioan grabatu dute, aurrekoarekin egin bezala. Estudio batera sartzea urrats «konplikatua» izaten dela dio Urretagoienak, tentsioak, blokeo uneak eta espektatibak sartzen direlako tartean. Kasu honetan, harrituta dio zeinen «borobil» atera zen guztia: «Lan polit bat eginda geneukan aurretik, eta denbora asko generaman jotzen. Baina hara sartu eta oso-oso inspiratuta egon ginen. Izan ziren bi egun oso-oso onak. Pila bat disfrutatu genuen». Gauetan egunean bertan grabatutakoa entzun, hitz egin, nola eman buelta bat pentsatu... Uneoro aldeko energia sumatu zutela dio, «oso idilikoa» izan zela dena.Bihar Bilbon joko du taldeak, Conde Duque hoteleko Bilbaina Jazz Clubean, 20:00etan. Urretagoienak errepikatzen du ez dela erraza jazzarentzat plazak lortzea, eta horregatik dituela bakoitzak hainbat proiektu esku artean, «kontzertuen martxa konstanteagoa» izateko. Lehen lana aurkeztu zutenean, jazza testuingurutik aterata sumatzen zuela esan zion Urretagoienak berak BERRIAri. Hala dirauela uste du: «Jendearen buruetan dagoen zerbait da: jazza dela zerbait jasoa. Eta jazza, berez, oso herritik dator, inprobisazioa da bizirik mantentzen duena. Eta hori jendearekin banatzea».


Gorputza eta burua, orekan

Ibai Gomezen ekarpena da Alavesen bolada bikainaren gakoetako bat. Bilbotarra bete-betean dago, bai fisikoki, baita aldartez ere, azken lehietan erakutsi duenez. Hiru gol daramatza jada.

Moda-modan dago Ibai Gomez (Bilbo, 1989). Alavesek garaipen baliotsuak lortu ditu azken bi partidetan Gasteiztik at, eta hegalekoa erabakigarria izan da bietan. Valladoliden kontra, neurketako gol bakarra sartu zuen, 93. minutuan, eta Vallecasen, bi gol sartu eta maila ederreko keinu teknikoak egin zituen. Sasoiko lehen partidetan, Jony eta Sobrinoren itzalpean izan zen, baina dagoeneko berreskuratu du aurreko denboraldiko lehia askotan eman zuen maila itzela. Arabako taldeko golegile nagusia da, hiru ale sareratu baititu, eta azken bi norgehiagoketan berretsi du amuleto moduko bat dela. Izan ere, arabarrek ia beti irabazten dute Santutxukoak ate aurrean asmatzen duenean.

Ibaik hirugarren urtea du Alavesen, eta taldeko liderretako bat da jada. Hobera ari da egiten denboraren poderioz: 2016-17ko sasoian 29 lehia jokatu zituen ligan, eta bost gol egin, Mauricio Pellegrinoren agindupean; aurreko denboraldian, berriz, zazpi gol sartu zituen 34 partidatan, Abelardo efektuak suspertuta; oraingoan, hiru baloi sareratu ditu jada. Hegalekoak ate aurrean duen eraginkortasuna islatzen dute datu horiek, baina baditu beste bertute asko. Esaterako, baloiari gutxik bezala ematen dio eskuineko oinaren barruko nahiz kanpoko aldearekin, eta horrek mehatxu bihurtzen du erdiratzeko aukera duenean. Gainera, ez da soilik aurkariaren atera begiratzen duen jokalari horietakoa; lana erruz egin ohi du defentsan.

Banakako prestakuntza da bere sekretua; prestatzaile fisiko, fisioterapeuta eta nutrizionista espezifikoekin egiten du lan. Gorputz zizelkatua dauka orain, gihar sendoz josia. Balio estetikoaz harago, zelaian etekin handia ari zaio ateratzen aldaketa fisikoari; haren esanetan, hauspoa askoz ere gutxiago berotzen zaio: «Lehen ezinezkoak zitzaizkidan esfortzuak egin ditzaket orain. Esaten zidaten ezin nuela iraun 60 minutu baino gehiago, eta orain gai naiz luzapenean golak sartzeko». Horren adibide da Valladolidi egin zion gola: Jonyren korrikaldi biziari jarraitu zion neurketaren azken hatsean, eta odol hotzez errematatzeko moduan iritsi zen areara.

Lesioez ahaztu da

Hortaz, nekeari izkin egiten dio orain, lesioei bezalaxe. Athleticen gurutze bidea igaro behar izan zuen arazo fisikoekin, eta, azkenerako, antsietatearen eta konfiantza faltaren gurpil zoroan sartu zen. Ligan bost lehia besterik ez zituen jokatu talde zuri-gorrian aritu zen azken denboraldian. Ordea, Alavesen egoerari irtenbidea aurkitu dio. Nekez hartzen du min orain, eta, horri esker, buru-belarri jardun dezake eguneroko lanean. Gainera, mesede egin dio Abelardok eskuin hegalean kokatu izanak. Bertan, sarri ari da ateratzen barruan duen talentu guztia. Futbolaz gozatzen ari da berriro. Oso aldarte onean dago, eta, konfiantza puntu horrekin, jokalari guztiz erabakigarria da.

Gauzak hala, Alavesek dinamita dauka hegaletan, Jony aurkariak sufriarazten ari baita ezkerrean, batik bat abiadura handiko kontraerasoekin. Ligan orain arte goleko pase gehien eman dituen jokalaria da: lau. Bi hegalekoak zitalak dira azken metroetan, eta ondo ulertzen dute elkar. Haien arteko konexioak fruituak eman dizkio Alavesi azken bi partidetan. Gaur ere zeresana ematen ahaleginduko dira, Getaferen kontra Mendizorrotzan jokatuko beharreko norgehiagokan.


Festetarako prestatzen

Uztaila aurrera doa eta, horrekin batera, herriko festak gero eta gertuago daude. Festak ospatzeko prestatzen ari da Azpeitia, eta horren zantzuak nabarmendu daitezke han eta hemen. Perdillegin, esaterako, Azpeitiko Ikastola Karmelo Etxegarairen jolastokia aparkaleku bihurtuko da saninazioetan, eta kotxeak jolastokira sartu ahal izateko Udalak urtero jartzen duen tranpaldoa bere tokian da dagoeneko (argazkian).


Urkulluk dio hitz egiten hasteko oinarria dela EAJren autogobernu proposamena

GASTEIZ. «Ezberdinen arteko elkarrizketarako oinarria». Hala izendatu du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak EAJk Eusko Legebiltzarreko Autogobernu lantaldean aurkeztu duen proposamena. Urkulluren arabera, jeltzaleek aurkeztutako dokumentuan ezartzen dira «autogobernuan sakontzeko eta aurrera egiteko» talde denek partekatu dezaketen metodologia, eta azpimarratu du proposamenean jasotako helburuak egingarriak direla «legediaren barruan» eta «modu mailakatu» batean. UPDk ez beste talde guztiek aurkeztu zituzten euren txostenak herenegun. UPDk atzo egin zuen berea: Kontzertu Ekonomikoa eta diputazioak kentzea proposatu du.


Emozioz bete amaitu da lehen Master Goxua Txapelketa

Giro ikaragarriagaz amaitu zen barikuan [urtarrilak 3] Markina-Xemeingo Esku Pilota Taldeak antolatu duen pilotari ohien Master Goxua Txapelketa. Finalak ikusteko gogoz zegoen ikuslez bete-bete egin zen Markina-Xemeingo frontoi txikia.

Markina-Xemeingo Esku Pilota Taldeko pilotari gazteen lagunarteko lau partida jokatu ziren lehenengo, eta 18:00ak aldera hasi zen bigarren mailako norgehiagoka. Partida laburra izan zen, izan ere, Eluk eta Olabek 18-6 irabazi zieten Laka eta Uberi. Irabazleak 4-1 hasi ziren galtzen, baina berehala hartu zuten agintea, eta tantoak pilatzen joan ziren markagailuan.

Jonroren ordez jokatu zuen Eluk finala. Zumarragarra kanpoan zegoela eta, finalaurrekoa euren aurka galdu zuen Eluk osatu du Olabegaz finaleko bikotea.

Emozioa izan zen nagusi, bestalde, lehen mailan. Tanto bakarragatik lortu zuten garaipena Berasaluze berriztarrak eta Etxebarriko Lander Balserak. 18-17 irabazi zieten Pello eta Iñaki aulestiarrei. Animorik ez zuten falta izan lau pilotariek, Aulestitik ere ikusle asko joan ziren herritarrak txalotzera.

8 tantora eta 10era ere berdindu zuten markagailuan, eta 14. tantotik aurrera estu ibili ziren pilotariak. Frontoi txikian sortu zen hezetasunaren eraginez labainkadaka ibili ziren, eta min ez hartzeko nahikoa behar eduki zuten. Hala ere, dena jarri zuten jokoan, eta ikuskizuna eskaini zuten amaierara arte.

Jarraipena. Lehen Master Goxua Txapelketak edukitako arrakasta ikusita, datorren urtean ere antolatzera animatuko da Markina-Xemeingo Esku Pilota Taldea. Pello Urionabarrenetxea taldeko arduradunak azaldu duenez, urriaren amaieran edo azaroaren hasieran ekingo diote berriz jokoari. “Parte hartu ez dutenek ere jokatzea nahiko nuke. Bigarren mailan badago jendea jokatzeko modura, esate baterako, eta beste batzuk ere animatuko balira hirugarren maila bat ere antolatu ahalko genuke”.

Txapelketaren balorazio ona egin du Urionabarrenetxeak. “Hasieratik jarraipen ona eduki du, eta arrakastaz amaitu da. Inoizko jende gehien elkartu zen barikuan frontoian finalak ikusteko. Parte hartzaileak ere gustura ibili direla ikusi dugu”.


Gizon bat hil da Ondarroan, olatuak uretara bota ondoren

Ondarroako portuaren eta Saturraran hondartzaren artean aurkitu dute, uretan, Gurutze Gorrikoek. Denboralea gogor ari da jotzen kostaldea. 14:30ean zen itsasgora. Bideoa: Denboralea Donostian (Ander Gartzia, BerriaTB).

43 urte zituen, eta senegaldarra zen jatorriz. Ondarroako Egidazu kaian zebilen, paseatzen, nahiz eta olatu handiak daudenean portuko arduradunek itxi egiten duten barra puntaraino joateko bidea. Gizonak, ordea, aurrera egin du barra puntara joateko bidean; olatuak gainez egin eta uretara bota du, portuaren muturreko bihurgunearen inguruan zegoela.

Ertzaintzak jakinarazi duenez, 10:45ean jausi da gizonezkoa uretara. “Gurutze Gorriaren bi txalupa eta Ertzaintzaren helikoptero bat bertaratu dira”. Ondarroako portuaren eta Saturraran hondartzaren artean aurkitu dute Gurutze Gorrikoek. Uretatik atera eta portura eraman dute. Medikuak saiatu dira suspertzen, baina ezin. Portuko langileen esanetan, gizonezkoak “denbora asko” egin du uretan.


Durangoko kontsultarako eguna eta galdera ez dira argitu oraindik, eta batzorde berezi bat sortuko dute

Abenduan Erabakiren galdeketarako beharrezko sinadurak balioztatu eta gero, data eta galdera urtarrileko bilkuran zehazteko asmoa agertu zuen udalak. Baina, ez da horrela izango. Gaur egin duten Ogasuneko batzordean landu dute gaia, eta oraindik ez dituzte eguna eta formulazioa zehaztuko.

Aitziber Irigoras alkateak galdeketaren gaia jorratzeko batzorde berezi bat sortzea proposatu du EAJ eta PSE-EEren gobernu taldearen izenean. Batzorde horrek izango du galdeketaren prozesua gauzatzeko ardura. Martitzeneko osoko bilkuran onartu, eta horren ostean hasiko da batzordea lanean. Galdeketarako data ezartzeko 3 hile eta urtebeteko epea edukiko du. Irigorasek azaldu du bere ustez batzorde horretan aholkularitza juridikoa jaso behar dela, eta Basaurin eginiko kontsultaren esperientzia zuzenean ezagutu ere bai, hango ordezkariak batzordera gonbidatuta. Erabakiko bi edo hiru kide ere egongo dira batzordearen osaketan, zinegotziekin batera.

EH Bilduk eta Herriaren Eskubideak aurka bozkatu dute, eta PP abstenitu egin da. Dani Maezturen iritziz, "prozesua atzeratu" egingo du batzorde horren sorrerak. "Argi dugu, hemen, kontsulta egin nahi ez duten alderdiak daudela", esan du gobernuari erreferentzia eginez. Hobe ikusten du data eta galdera orain zehaztea, eta gero udalak lan logistikoa aurrera eramatea. Jorge Varelak ere ildo beretik berba egin du. Gainera, estazioko proiektua etetea eskatu du, ez baizaio ulergarria egiten galdeketa obra martxan dagoela egitea.

"Atzerapena, nahita"

Erabaki taldeko Bego Larrañaga "harrituta" agertu da, udalak orain arte ez duelako galdeketari buruzko batzar hau egin, "kalean gai garrantzitsua denean". Bere kide Unai Vallek esan du batzordea duela hilebete egin zitekeela, eta obra gelditzearen balizko eragin ekonomikoei buruzko txostena egin barik egotea ere ez du ulertzen. "Atzerapena dago, eta uste dugu nahita dela", kritikatu du. Bestalde, Erabakik proposatutako galdera errespetatu dadila eskatu dute, proiektua gelditu eta herritarrei galdetzea eskatzen duena.

Oposizioak bezala, galdeketa egin bitartean plana etetea eskatu du Erabakik ere. Irigorasek azaldu du etete horreri eta suposatuko lukeenari buruzko txosten bat eskatuko duela.


Bertso Udalekuak eskainiko dituzte Zugarramurdiko aterpean

Udan bertsolaritzaz gozatu nahi duten gazteentzako Bertso Udalekuak antolatu ditu Bertsozale Elkarteak Euskal Herriko hainbat txokotan, tartean Zugarramurdin. Bertso eskoletako kideek edota gurasoren bat Bertsozale Elkarteko bazkide dutenek lehentasuna izanen dute udalekuetan izena emateko. Horientzat martxoaren 3tik 16ra irekiko dute izena emateko epea; gainerakoentzako, berriz, martxoaren 18tik 30era zabalduko dute.

Zugarramurdi, Orio, Uitzi, Soplea eta Zuhatzan eskainiko dituzte Bertso Udalekuak.

Uztailaren 2tik 11ra, Orion: 2004 eta 2005 urteetan jaiotako gazteak (15-16 urte).

Uztailaren 3tik 9ra, Zugarramurdiko Graxiana Sorginen Aterpean: 2007 eta 2008 urteetan jaiotakoak (12-13 urte).

Uztailaren 10etik 19ra, Uitzin: 2006an eta 2007an jaiotakoak (13-14 urte).

Uztailaren 21etik 30era, Sopelan: 2002 eta 2003 urteetan jaiotakoak (17-18 urte).

Uztailaren 27tik 31ra, Zuhatzan: 2009 eta 20011 bitartean jaiotakoak (9-11 urte).

Izen-ematea Internet bidez egiten ahalko da www.bertsozale.eus atarian. Apirilaren 20a baino lehen emanen diete erantzuna izena eman duten guztiei. Argibide gehiagorako +34 943 69 41 29ra dei daiteke.


Durangaldeko atletismo klubek saku bete domina irabazi dituzte Euskadiko txapelketan

Durangoko pistan, gazte eta junior mailako txapelketak jokatu dituzte asteburuan.

Durango Kirol Taldeko Eneko Lanbarrik urrezko domina irabazi zuen 400 metro hesietan eta 200 metroetako bigarren postuak (22.88) Espainiako txapelketarako sailkapena eman zion. Damian Aresek salto hirukoitzeko proba irabazi zuen (11.74). Zilarrezko dominak irabazi zituzten Joseba Ogizak pisu jaurtiketan eta xabalinan, Uxue Barinagarrementeriak pisu zein disko jaurtiketan eta Miren Zuberogoitiak 200 metrotan. Jon Ander Atutxak brontzea irabazi zuen 200 metrotan.

Bidezabalek ere bere atleten lanagaz pozik egoteko arrazoiak ditu. Karrokada domina irabazi dituzte. Urrezko dominen irabazleak honako hauek dira: Aitana Merino 1.500 metrotan, Nerea Costa 3.000 metrotan, Ines Pinaga 3.000 hesietan, Terese Lujua 100 metro hesietan eta Ainhoa Idoiaga 400 metrotan, Uxue Zuazua 800 metrotan. Zilarrezko domina irabazi zutenen zerrenda honako hau da: Ainhoa Crespo 5.000 martxan, Olaia Lekunberri 800 metrotan, Jone Ramirez 3.000 metrotan, Nerea Aranburu 400 metro hesietan, Oihane Gamiz altura jauzian, Naia Lertxundi disko jaurtiketan, Leire Gorritxategi xabalina jaurtiketan. Brontzeagaz honako hauek itzuli ziren: Andoni Bikandi pertika jauzian, Ainhoa Idoiaga 200 metrotan, Uxue Zuazua 1.500 metrotan, Naia Lertxundi altura jauzian, Iraia Bengoetxea pertika jauzian, Ane Garrido disko jaurtiketan.

Bidezabalek urrea jantzi zuen 4X4ko proban eta Durangaldea Running-ek brontzea. Ander Hilerak beste brontze bat eman zion Durangaldea Running taldeari 1.500 metrotan. Nora Narbaizak zilarra jantzi zuen 800 metrotan eta brontzea 400 metrotan.

Abadiñoko Sekulebedarra taldeko Itxaso Kumir-ek brontzea irabazi zuen salto hirukoitzean.


Herritarrak leku lasaietan ibili dira eguna pasatzen

Egoera berezi honen aurrean, eta etxean geratzeko gomendioaren aurrean jendeak ahalegina egin du leku lasaietan ibiltzeko. Herritarrak kalean ikusi ditugu; bai Urkulun eta baita Arantzazu inguruetan ere, paseoan.

Urkuluko aparkalekua beteta zegoen gaur eguerdian; eta, jendea paseoan zebilen. Arantzazun, aldiz, ohi baino jende gutxiago zebilen, eta aurrera eta atzera zebiltzanak mendizaleak ziren. Arantzazuko ostalaritza zerbitzuak itxita daude eta hori igarri egin da.


Floridan tiraldia gaur, Gipuzkoako Kopako azkenekoa

Miguel Arrozpide hernaniarra izan daiteke Gipuzkoako Kopako txapeldun gaur. Txapelketako azken tiraldia jokatuko da goiz eta arratsalde Floridako Benta Berriko bolatokian, eta bukatzean jakingo da irabazlearen izena. Miguel Arrozpide bosgarren postuan dijoa sailkapen nagusian, baina Marzelino Agirre aurreneko sailkatua lau brilara du. Beraz, gaur tiraldi ona eginez gero, txapela janzteko aukera haundia izango du.

25 bolari, Gipuzkoako Txapelketarako

Gipuzkoako Kopa bukatzearekin batera jakingo da zein izango diren Gipuzkoako Txapelketarako sailkatuko diren 25 bolariak. Hernaniarrek sailkatzeko duten aukera haundia da.


El Rociora joandako laudioarrek hitzaldia eskainiko dute abenduaren 16an

Adolfo Guerreroren, Pedro Zayasen, Andrés Garmillaren eta Joserra Larisgoitiaren bidaiaren nondik norakoak azaltzeko antolatu dute hitzaldia abenduaren 16an 19:00etan Kristalezko Etxean. Bideoak eta argazkiak ere proiektatuko dituzte.

Aurten egindako bidaian El Rocioko Feriara hainbat herri zeharkatu zituzten eta Laudion zein kanpoan jakin-mina sortu zuten. Gauzak horrela, ibilbidea bukatu eta gero, jende ugarik eskatu die solasaldia egiteko euren bizipenak komunikatu ditzaten.

Adolfo Guerrerok adierazi du hitzaldi irekia izango dela nahi duenak parte har dezan. Izan ere, hasiera batean Kofradiaren izenean egin behar zuten -guztiak kofradeak dira-, baina zabalagoa izan dadin ez dute San Roke Kofradiara mugatu nahi.

Bidaiariek jakinaraziko dute zer nolako harrera izan zuten ibilbidean.


Etiketak ez dakarren informazioa

'Euskal Y'-ari buruzko zenbait argibide eman ditu Eusko Jaurlaritzak. Haren aurreikuspenek, baina, dudak sortu dituzte, gobernuak ez dituelako aipatu zenbait ñabardura garrantzitsu.

Bilbo, Donostia eta Gasteiz arteko tren lasterretan urtean lau milioi erabiltzaile izango direla adierazi zuen Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapena eta Azpiegituretako sailburuak joan den astean. Erabiltzaile horiek, batez beste, zortzi euro eta erdiko tarifa ordainduko dutela adierazi zuen, eta lineak 2024an izango direla martxan. Sailburuak aipatutakoak promesak dira, baina badira zantzuak pentsatzeko haiek betetzea ez dela erraza izango. Sailburuak aipatu ez dituen kontu batzuk argitzen saiatu da BERRIA, hainbat galderari erantzunez.POSIBLE AL DA TRENAK MARTXAN EGOTEA 2024RAKO?Zerbitzua martxan jartzeko epeari erreparatuz gero, sinesgarritasun askorik ez dute irabazi Jaurlaritzako arduradunek urteotan gai horri buruz egin dituzten iragarpenei esker. Izan ere, hamaika aldiz eman dute Euskal Y-a amaitzeko data bat eta, orain arte, behintzat, kale egin dute beti. 2005. urtean, kargua utzi aurretik, Alvaro Amann Garraio sailburuak iragarri zuen 2010erako egongo zela bukatuta abiadura handiko trena (AHT). 2007an, obrak hasi berritan, Nuria Lopez de Gereñuk 2012rako aurreikusi zuen obren bukaera; eta, 2015ean, Espainiako Sustapen ministro Ana Pastorrek aipatu zuen 2019an egongo zela martxan. Amaitu berri den agintaldian zehar Iñigo de la Serna Espainiako Sustapen ministro ohi popularrak adierazi zuen 2023rako jarriko dela Euskal Y-a martxan. Gobernua sozialistek hartu zutenean, baina, Jesus Loza EAEko gobernu ordezkariak zalantzan jarri zuen data hori. Orain, 2024rako iragarri du obraren amaiera Arantxa Tapiak.«Egiaz, ematen du proiektua beti dagoela amaitzetik bost urtera. Iragarri dituzten epeak eta bidaia denborak bete ahal izateko, osorik amaituta egon beharko litzateke proiektua —falta den obra zibila eta gainegitura barne—, eta baita hiriburuetako sarrerak eta Burgos-Gasteiz lotura ere. Bai ikuspegi tekniko batetik —hiriburuetako sarrerak eta Burgos-Gasteiz zatian proiektuak egiten ari dira oraindik—, bai finantzaketaren ikuspegitik ere —5.000 milioi euro falta dira exekutatzeko—, data horrek oso sinesgarritasun txikia dauka», adierazi du David Hoyos EHUko Ekonomia irakasleak. Hoyosek hainbat ikerketa egin ditu azken urteotan AHTari buruz.SINESGARRIAK AL DIRA EMANDAKO ERABILTZAILE DATUAK?AHTak zenbat bidaiari izango dituen jakiteko «kristalezko bolarik» ez zuela esan zion Arantxa Tapiak kazeta honi 2018ko uztailean egindako elkarrizketa batean. Egun gutxi batzuk lehenago egindako agerraldi batean sailburuak kalkulatu zuen zortzi milioi bidaiari inguru izango dituela Euskal Y-ak. Madrilerako eta Pariserako bidaiariak kopuru horren barruan sartu zituen sailburuak. Joan den astean egindako agerraldi batean, baina, Akitania Berria-EAE-Nafarroa euroeskualdeak landutako txosten baten aurreikuspen datuak aipatu zituen Tapiak. Horren arabera, lau milioi erabiltzaile izango ditu Euskal Y-ak urtean Bilbo-Donostia eta Gasteiz artean. Horri gehitu beharko litzaizkioke, sailburuaren arabera, Madrilera joan-etorrian ibiliko diren beste bi milioi erabiltzaileak. Guztira, beraz, sei milioi bidaiari izango lirateke.Tapiak nabarmen gainditu ditu Espainiako Trenbide Azpiegituretako Kudeatzaileak, Adifek, 2015ean egin zituen aurreikuspenak. Izan ere, 2,8 milioi aipatu zituen txosten batean.David Hoyosek zalantzan jarri ditu Tapiaren aurreikuspenak. Hainbat datu aipatu ditu horretarako. Esate baterako, Jaurlaritzak 2016an egindako mugikortasun azterketaren arabera, hamabi milioi lagun mugitzen dira, urtean, Gasteiz, Bilbo eta Donostia artean. Autoz joaten dira %85, autobusez %10, eta trenez %5. «AHTak lau milioi bidaiari hartzeak esan nahiko luke autobusez egiten diren bidaiak ia desagertuko liratekeela, eta autoen erabilera %30 gutxituko litzatekeela. Edo bestela, erabiltzaile berriak sortzen direla», dio Hoyosek.Hori «sinesten zaila» iruditzen zaio, eta horretarako aipatu ditu Adifek txosten horretan argitaratutako beste hainbat datu. Proiekzioak egiteko, kontuan eduki behar baita bidaiaren denbora osoa, hau da, etxetik aterata neurtzen hasten dena. Gasteiz eta Bilbo arteko bidaia denbora 49 minutu da autoz (zortzi euroko kostuarekin, batez beste), eta 76 AHTan. Bilbo eta Donostia artekoa, berriz, 71 minutu litzateke autoz (11 euroko kostuarekin), eta 81 tren lasterrean. Kontuan eduki behar da, gainera, autobusaren ohiko erabiltzaileek deskontu handiak izaten dituztela Mugi txartelarekin. Esaterako, Bilbo eta Donostia arteko zerbitzuetan %47ko beherapena dute lehen bidaiatik hasita.ZORTZI EURO ETA ERDIKO TARIFA SOZIALA EDUKI AL DEZAKETE TREN HAUEK?Izan dezakete, baina, hori bermatzea ez dago oraingoz Eusko Jaurlaritzaren esku. Izan ere, zerbitzuen operatzailea Jaurlaritzaren menpekoa izan beharko litzateke horretarako. Sustapen Ministerioaren obra bat izanik, operatzailea Adifek aukeratuko du Renfe, normalean—; beraz, zerbitzuaren tarifak hark ezarriko ditu. Madrilek erabakiko balu Jaurlaritzari ematea AHTko zerbitzuen kudeaketa, eta EuskoTren balitz operatzailea, bai ezarri ahalko luke nahi duen tarifa. Jaurlaritzak zortzi euro eta erdiko tarifa aipatu du, baina adituen ustez, prezio horrek ez luke estaliko zerbitzuen kostua. David Hoyosen kalkuluen arabera, txartelaren prezioa 8,5 euro balitz, 40 milioi euro inguruko defizita sortuko lioke Jaurlaritzari Euskal Y-a kudeatzeak. Defizit hori, jakina, aurrekontuekin estali beharko luke administrazioak, hau da, erabiltzaileen eta ez-erabiltzaileen zergekin ordainduta.


«Euskarak zabalkundearekin degradazio bat ere izan du»

Kultur hamabostaldiaren barruan Andoni Egaña bertsolari eta filologoaren bisita jasoko dute orexarrek. Bihar, 21:00etan, Euskararen kalitatea hitzaldia eskainiko du, eta izenak dioen moduan euskararen kalitateak izan dituen gora-beheren eta horrek eragiten dizkion hausnarketen inguruan hitz egingo du.

Zer da biharko hitzaldian landuko dena?

Euskararen egoeraz hitz egingo da; zer moduz goaz? Ondo, gaizki, erdipurdi? Zer da kalitatea hizkuntzen inguruan? Jakina da euskara zabalduz joan dela. Gero eta jende gehiagok hitz egiten du, gero eta lurralde gehiagotan hitz egiten da eta gero eta gai gehiagori buruz hitz egiteko gai gara euskaraz. Horrek esan nahi du zabalkunde bat dagoela, eta logikoa den degradazio bat ere baduela hizkuntzak. Alegia, gauza bat txikia denean eta oso konzentratua bere kolorea bizi-bizia izaten du. Zabaldu egiten denean kolore hori galdu egiten du. Inork ez du nahi euskara gutxi batzuek, toki gutxitan eta gai gutxi batzuei buruz hitz egiteko hizkuntza izan dadin, baina zabaltzean degradazio bat ere badator. Kontua da degradazio hori zenbateraino den onargarria edo ez, edo non jarri behar diren marra gorriak.

Nolakoa da kalitatedun euskara?

Hizkuntza guztiak arbitrarioak dira. Momentu bakoitzean hiztunen artean erabakitzen da hizkuntza zer den. Nik ez nuke esango hori ere oso finkoa denik. Alegia, duela berrehun urte zerbaitetarako balio zuen zerbaitek orain balio ez badu aldatu egin beharko da. Baina, zenbateraino aldatu hizkuntzaren funtsari kalterik egin gabe? Hori da kontua.

Euskararen kalitatearen gaia, benetan kezkatzekoa al da?

Bai, nik uste dut kezkatzeko gaia badela. Beti alerta samarrean egon behar dugula. Hala ere, hizkuntza kontutan kalitatea zer den nahikoa dudan jarriko nuke. Ez dakit nik oso garbi zeri deitzen zaion kalitatea hizkuntza kontuetan. Hain zuzen ere, horregatik, hizkuntzak arbitrarioak direlako. Hizkuntzak ez direlako horrela edo hala; baizik eta momentu bakoitzean hiztun kopuru handi samar batek beraientzat erabakitzen dutenak dira hizkuntzak.

Zer eragin du horrenbeste euskararen kalitatean?

Hizkuntzaren garatzearena, aldaerena, zabalkuntzak. Alegia, gero eta jende gehiagok daki eta hitz egiten du euskaraz. Gero eta lurralde gehiagotan; gaur egun aldi berean hitz egiten da Tolosan, Zarautzen, Balmasedan, Langraitzen, Tuteran eta Donapaleun. Eta batez ere, gero eta gai gehiagori buruz hitz egiten da. Euskara balitz bakar-bakarrik, esaterako Bedaion hitz egiten den hizkuntza. Eta bakar-bakarrik baserriko lan eta gauza familiarretarako hitz egiten den hizkuntza bat balitz, hori ez litzateke behin ere degradatuko. Beti eutsiko lioke lehengo mailari. Gertatzen dena da, zabaltzen den neurrian kalitate deitzen den hori pixka bat galduaz doala. Baina denok nahi dugu zabaltze hori.

Orduan, bere alde positiboa ere badu honek.

Jakina! Alderik positiboena hori da, zabaltzearena. Nik uste dut alde horretatik ez dugula alarmistak izan behar, baina alertan egon bai.

Transmisioak ere honetan eragina izan duela uste duzu?

Bai, jakina. Gero eta azkarrago bizi gara, eta erroak gero eta aireagoan ditugu duela ehun urte baino. Lehen hizkuntza familian eta kalean transmititzen zen. Gaur egun, familiak askotarikoak dira, eta familia bakoitzean bost-sei aparatu daude afalondoa galarazten dutenak, adibidez. Eta kalean ere inguruko hizkuntza oso indartsuak dauzkagu, eta ez da erraza bertan euskara transmititzea. Eskolak hartu du edo bota diogu funtzio hori, eta ari da bere lana egiten, baina ezin izango diogu dena eskolari bota. Alegia, heziketa sexuala, bide heziketa, hizkuntzaren transmisioa, balioen transmisioa eta gainera edukiak erakutsi behar baditu eskolak, pentsa zenbat lan kargatzen diogun.

Egoera aztertuta, aurrera begira zer egin beharko genuke euskararen kalitateari eusteko?

Nik egia esan diagnostikoa egiteko ez dut hainbesteko zailtasunik ikusten, baina garabideak edo sendabideak ipintzeko bai. Erraza izan balitz honez gero egina izango genuke. Batez ere nire kezkak plazaratzea da asmoa, eta ia jendeak zer kezka dituen entzutea. Ikuspuntu horiek partekatzea.


Kanporatze lagundua

Edurne Elizondo

Azken hamar urteotan bere etxe izandako herrialdetik kanporatu dute Senegalgo herritar bat. Cortesen bizi izan zen hasieran; eta Ribaforadan, berriz, azken urteotan. Maiatzaren 6an, herriko etxera joan zen, alkateak deituta. Erroldari buruzko bilera bat egin behar zuten, ustez; baina, ailegatu zenean, Espainiako Polizia zuen zain. Biharamunean Madrilera eraman zuten, eta, handik, zuzenean, Senegalera. Horixe salatu du Erriberako senegaldarren kolektiboak, eta manifestaziora deitu du, biharko, gertatu dena salatzeko.

“Hagitz larritzat” jo dute senegaldarren kolektiboko kideek alkateak herrikidea kanporatzeko prozesuan parte hartu izana. “Udalak dira herritarron etxe; gugandik hurbilen dagoen erakunde publikoa dira; baina herritarrak babestu beharrean, kanporatu egiten dituzte. Ezin dugu horrelakorik onartu”.

Haserreak eta beldurrak hartu ditu Ribaforadako senegaldarrak. “Paperik gabekoak hagitz kezkatuta daude”, nabarmendu dute. Aurrera egiten saiatzen dira, nola edo hala, eta kanporatzeko agindu batek kolokan jartzen ahal du haien eta beren senideen oraina eta etorkizuna. “Kanporatu duten herrikideak poltsak saltzen zituen kalean; bertze biderik ez zuen familiarentzako dirua lortzeko. Irabazitakoa Senegalgo familiari bidaltzen zion. Orain, diru sarrerarik gabe gelditu dira denak”, kontatu du Ribaforadako senegaldar batek.

Nahiago du izenik ez eman. Kolpe handia izan da harentzat herrian gertatu dena. “Ez genuen espero; inoiz ez da halakorik gertatu. Ezin dugu onartu alkate batek migratzaile bat kanporatzeko prozesuan parte hartzea”, erran du. Gogor salatu du, gainera, ez dela egia alkateak erran duena. “Ez dute kanporatu delituak zituelako; kanporatu dute atzerritarren legea ezarri diotelako”.

“Legea bete”

PSNko Jesus Mari Rodriguez da Ribaforadako alkatea. Gertatutakoari buruz, alkateak nabarmendu du “legez” zegokiona egin duela. Alderdiak babesa agertu dio, eta sare sozialen bidez jasotako irainak gaitzetsi ditu. “Legea bete bertzerik ez zuen egin alkateak; eta hori da kargudun publiko guztien betebeharra”, erran dute.

Rodriguezek berretsi du poliziak eskatutakoa bete baino ez zuela egin, eta ez duela senegaldarra kanporatzeko prozesuan parte hartu. Herrikidearen abokatuarekin jarri dira harremanetan Erriberako senegaldarrak, eta haren bidez jakin dute atzerritarren legearen bidez kanporatu dutela, indarrean dagoen araudia ezarri diotelako, alegia. “Gure herrikidearekin hitz egiteko aukera izan dut, eta hark ere argi utzi du hori. Ez da egia ustezko delituen kontua; bota dute atzerritarren legea erabili dutelako kanporatzeko”, erran du kolektiboko kide batek.

SOS Arrazakeriak ere gogor salatu du Ribaforadan jazo dena, eta “lotsagarritzat” jo du udalak herritar bat kanporatzen lagundu izana. Elkartasuna helarazi dio erakunde horrek Erriberako senegaldarren komunitateari.

Senegaldarra da Modou Faye Beltxa, baina Iruñean bizi da. Iruñeko Udalerako EH Bilduren zerrendatik at utzi dute, Espainiako herritartasuna ez duelako. Africa United elkarteko kidea ere bada, eta gogor salatu du Ribaforadan gertatu dena. “Larria da hango udalak egin duena”.

Beltxak argi du afrikarren arteko batasuna behar dela migratzaileen aurkako erasoei aurre egiteko. Erriberako senegaldarren kolektiboak ere batasunera deitu du. Herrikidea kanporatu eta gero, bat-bateko elkarretaratzea egin zuten herrian. Biharko, berriz, manifestaziora deitu dute. 19:00etan hasiko da, Ribaforadako kiroldegi zaharrean. Ezein pertsona ez dela legez kanpokoa aldarrikatuko dute protestaren bidez.

Lege arrazista

SOS Arrazakeriak babestu du biharko manifestazioa. Erakunde horrek behin baino gehiagotan salatu du indarrean den atzerritarren legea. Erriberako senegaldarrek ere agerian utzi nahi izan dute migratzaileen eskubideak urratzen dituela lege horrek. Lege arrazista dela erantsi dute.

Beltxak argi du egungo gizartea arrazista dela oraindik ere. Udalerako zerrendatik kanpo gelditu eta gero, aukera aprobetxatu nahi du migratzaileen eta, bereziki, afrikarren eskubideak aldarrikatzeko. Kanporatutako senegaldarra hamar urtez Nafarroan bizi izan dela gogoratu du, eta babesik gabe utzi duela bere udalak.


Baionako Ikea saltokia zabaldu dute, lanpostuen itxaropenaren eta mesfidantzaren artean

Orotara 250 milioi euroko inbertsioa egin dute 76.000 metro kuadroko merkataritza gunean. Euskal Herrian kokatutako bigarren Ikea denda da Baionakoa. Urtero zortzi milioi bisitari espero dituzte. Denda gunea “aukera ekonomikoa” dela nabarmendu du Jean Rene Etxegarai Baionako auzapezak.

Kritika ugari jaso zituen proiektuak aurkeztu zutenean. Denda txikiei eragingo dizkien galerak ez ezik, ingurumenari eragindakoak ere salatu zituzten aurkariek. Oztopoak oztopo, ordea, gaur inauguratu dute saltoki gune erraldoia, 300 gonbidatu ingururekin.

Hasieratik agertu dira proiektuaren alde hainbat politikari, besteak beste, Alain Iriart Hiriburuko kantonamenduko kontseilari nagusia izan da egtiasmoaren bultzatzaileetako bat. Hain zuzen ere, egitasmoak sortuko dituen lanpostuetatik %70 bertakoentzat izango direla nabarmendu du Iriartek. Harekin bat etorri da Jean Rene Etxegarai Baionako alkatea ere: “Gure esku da errealitate ekonomikoa aukera ekonomiko bilakatzea”.

Ikeak 24.000 metro kuadro pasa hartuko ditu, baina altzari dendaz gain beste hainbat saltoki ere bilduko ditu 76.000 metro koadroko eremua duen merkataritza guneak. Orotara 250 milioi euro bideratu dituzte proiektu honetara, horietatik 91 milioi Ikearentzat izan dira.

Itxaropentsu daude proiektuaren bultzatzaileak. Milioi bat kontsumitzaile dituzte begi bistan. Urtero zortzi milioi bisitari espero dituzte. Horretaz gain, merkataritza gune guztian 1.200 enplegu sortzea aurreikusi dute.

Mesfidantza

Merkatari txikiek, ordea, ez dute begi onez ikusi Hiriburuko Ametzondo eremuan kokatutako merkataritza gune erraldoia. Ohartarazi dute sortzen diren bi lanpostuko, beste hiru desagertuko direla. Horretaz gain, langile horien baldintzen inguruan ere kezka agertu dute hainbatek, eta salatu asko lan baldintza prekarioetan ariko direla lanean.


Exotikoena ziur, agian irekiena

Munduko Kopa gaur hasiko da, Japonian, errugbi tradizio handirik ez duen nazio batean jokatuko den lehena. Zeelanda Berriak sorturiko zalantzek hautagaien zerrenda handitu dute

Japonia hitza ez da hizki larriz ageri errugbiaren historian. Asiako erraldoiak gutxi elikatu du kirolik nobleenaren mistika. Orain arte, behintzat. Izan ere, han jokatuko da, gaurtik aurrera, Munduko Kopa. Errugbi tradizio handirik gabeko nazio batean jokatuko den lehen aldia da. Nazioarteko Errugbi Federazioak (IRB) Asiako merkatuetara gerturatu nahi izan zuen izendapen horrekin, eta Japoniak 2020ko Olinpiar Jokoetarako probaleku gisa hartu du.

Mundu mailan oihartzun gehien duen hirugarren kirol lehiaketa da, Olinpiar Jokoen eta futboleko Munduko Koparen ondoren. Atzerriko 400.000 errugbizale espero ditu herrialdeak. Japonia eta Errusiaren arteko partidak (09:15) irekiko du 48 partidako maratoia —hogei selekzio dira—, eta azaroaren 2an bukatuko da. Azken egunetan, dena den, bi auzik kirolak baino zeresan gehiago eman dute. Batetik, tifoi garaia da Japonian, eta eguraldiaren beldur dira. Bestetik, tatuajeak. Japoniako kulturan ez dute ospe onik, eta agerpen publikoetan estaltzeko eskatu diete jokalariei: prentsaurrekoetan, elkarrizketetan...

ZEELANDA BERRIABeti da faborito nagusia. Zerbaitegatik irabazi ditu Munduko Kopako azken bi aldiak (2011 eta 2015). Baina, hamar urtean lehenbiziko aldiz, All Blacks-ak ez daude IRBko sailkapenaren lehen postuan —Irlanda da lehena—. Kontu estatistiko hutsa da, baina adierazgarria halaber, Zeelanda Berriak hiru partida galdu eta bat berdindu baititu azken urtean. Hainbeste estropezu ez dira ohikoak. Urrunago joan gabe, abuztuaren 10ean 47-26 galdu zuen Australiaren aurka; inoiz hartu duen jipoirik handiena da, baina, astebete geroago, mendekua hartu zuen, 36-0 irabazita. 2018ko udazkenean, lagunarteko bi partida galdu zituen, Irlanda (9-16) eta Hegoafrikaren aurka (34-36), eta aurtengo uztailean 16na egin zuen Hegoafrikaren aurka. Hegoafrikak neurria hartua diola dirudi, eta haren aurka jokatuko du, hain zuzen, B multzoko lehen partida, bihar (11:45). Zalantzak uxatu edo areagotu egingo dira.

BESTE FABORITOAKZeelanda Berriak kale egiten badu, Ingalaterrak eta Hegoafrikak dirudite hautagai nagusiak. Hegoafrikak irabazi du aurtengo Rugby Championship torneoa (Lau Nazioak), eta ez dio beldurrik Zeelanda Berriari. Gainera, ez du harekin topo egingo kanporaketetan. Ingalaterrak, aldiz, udako prestaketa partidetan lortu du hautagai izateko eskubidea. Sasoi betean dago, eta 2015eko orbaina garbitu behar du, ordukoan, etxean, ez baitzen pasatu lehen fasetik.

Pixka bat atzerago, baina ez asko, Gales, Irlanda eta Australia daude. Galesek Grand Slama irabazi du aurten, Sei Nazioen torneoan, baina prestaketa partidetan gorabehera asko izan ditu. Irlandak, bestalde, ilusioz lepo ekingo dio Munduko Kopari. Sei Nazioetan bizkarrekoa hartu zuen, baina, Joe Schmidt hautatzaile denetik, oso ondo jokatzen ari da —2018an Grand Slama irabazi zuen Sei Nazioetan—, eta hark eraman du IRBko lehen postura. Australia ere ezin da baztertu: bi aldiz izan da munduko txapeldun, baina ez da ari irudi sendoa ematen. Abuztuan Zeelanda Berriari irabazi zion, baina azken urtean hainbat lagunarteko partida galdu ditu. Koska bat atzerago daude Frantzia eta Argentina.

HIRU EUSKAL HERRITARHiru euskal jokalarik hartuko dute parte Munduko Kopan, eta hirurak Frantziako selekzioarekin ariko dira. Camille Lopez joko irekitzailea (Maule, 1989), Charles Ollivon hirugarren lerrokoa (Senpere, Lapurdi, 1993) eta Arthur Iturria bigarren lerrokoa (Baiona, 1994). Hirurentzat lehen Munduko Kopa da. Lopez 2015ekora joateko zorian egon zen, baina azken unean deialditik kanpo gelditu zen. Bihar jokatuko dute multzoko lehen partida (09:15), Argentinaren aurka, eta, Jacques Brunel hautatzaileak aurreratu duenez, Ollivon eta Iturria hasieratik ariko dira. Lopez, aldiz, aulkian izango da, baina litekeena da Kopan zehar jokatzeko aukera izatea. Aurtengo Sei Nazioen torneoan, hiru partidatan hartu zuen parte. Lehen partida horrek asko baldintzatuko du Frantziaren bidea. Multzo berean Ingalaterra dago, ustez talde indartsuena dena, eta litekeena da partida horretan erabakitzea multzoko bigarren sailkatua zein izango den.

JAPONIAJaponiak apustu serioa egin du errugbiaren alde. Urteak daramatza Munduko Kopa hau prestatzen, eta final-laurdenetan sartzea du helburu —125.000 lizentzia ditu, eta 11.a da IRBren sailkapenean—. Horretarako, baina, Irlanda edo Eskoziaren aurka irabazi behar du bere multzoan. Eta badu maila horretarako: 2015eko Munduko Kopan garaipen historikoa lortu zuen Hegoafrikaren aurka, eta lagunartekoetan ondo lehiatu da puntako taldeen aurka. Selekzioko 31 kideetatik hamasei Japoniatik kanpo jaiotakoak dira, baina hori ez da arraroa errugbian; Samoan edo Tongan, esaterako, gehiago dira. Izan ere, errugbian, selekzio batekin jokatzeko ez da beharrezkoa herritartasuna izatea. Aitona-amona edo guraso bat herrialde horretakoa izatea aski da, edo hiru urte baino gehiagoz bertan bizi izana. Betiere, aurretik ez bada goi mailako partidarik jokatu beste selekzio batekin.


Ekintza sozialean sakontzeko bidea hartuko du LABek

Maiatzaren 25 eta 26an 9. Biltzar Nagusia egingo du eta zuzendaritza berrituko du sindikatuak, eta parekidetasuna sustatuko du.

LABek baliabide gehiago bideratuko ditu ekintza sozialera. Hala azaldu du Igor Arroyok; 9. Biltzar Nagusian idazkari nagusiaren ondoko gisa aurkeztuko du zuzendaritzak, eta arlo sozialean ahalegina egingo dute kongresu horretatik aterako diren arduradunek. “Gizarteko gero eta sektore gehiagok zailtasunak dituzte duin bizitzeko, eta horretarako baliabide gehiago jarriko ditugu”. Mugimendu sozialekin sare indartsuagoak izatea eta lekuan lekuko antolaketa eraginkorragoa izatea lortu nahi dute horrela. Eta ez soilik soldatapeko langileengana iritsiz soilik, baita langabe, etxeko langile edo bekadunekin lan egiteko ere. Aliantza sendoagoak bilatzeko bidean, kongresura ELArekin harreman hobe bat dutela iristea izango da euren helburua, eta horretan lanean ari direla aurreratu du Garbiñe Aranburu idazkari nagusi izateko hautagaiak.

Maiatzaren 25 eta 26an egingo du sindikatuak bere kongresua Gasteizen, eta denera 500 kongresista aukeratuko dituzte. Bertarako, LABeko zuzendaritzak nazio batzarraren hautagaien proposamena egin die afiliatuei, eta bertan parekidetasuna sustatu nahi izan dutela azaldu du sindikatuak. 39 karguetarako 38 hautagai aurkeztu dituzte, erdiak gizonak eta beste erdiak emakumeak.


Fronte Nazionalaren egoitza miatu dute ustezko ustelkeriagatik

Nahiz eta Bruselan sekula ez lan egin, FNko eurodiputatuen 20 bat laguntzailek Europar Batasunaren soldata jaso zutela uste du Frantziako Justiziak.

Frantziako Polizia Fronte Nazionalaren (FN) egoitza miatzen ari da Nanterren, Parisetik gertu. Eskuin muturreko alderdiaren laguntzaileei Frantzian ordaintzeko, Europar Batasuneko dirua ustez desbideratzea leporatzen dio Justiziak FNri.

Bost poliziak miaketak egiten ari dira, iTele telebistak aurreratu duenez.

Nahiz eta Bruselan sekula ez lan egin, FNko eurodiputatuen 20 bat laguntzailek Europar Batasunaren soldata jaso zutela uste du Frantziako Justiziak.

Legez kanpoko finantziazioa

Marine Le Penen alderdiari legez kanpoko finantziazioa leporatu diezaioke Fiskaltzak, miaketan Europar Batasuneko funtsen desbideratzearen frogak aurkitzen baldin badituzte. Eskuin muturreko alderdiaren ustezko ustelkeriarekin lotutako bigarren miaketa da azken bi egunetan.

Atzo, Jean-Marie Le Pen alderdiko sortzailearen etxebizitza miatu zuten Saint-Clouden, Pariseko kanpoaldean. Hala, ustezko iruzurra ikertzen ari diren poliziek etxea miatu zuten.

Iragan azaroan Le Penen etxebizitza lehen aldiz miatu zuten, orduan dirua zuritzea eta iruzur fiskala egotzita.

7,5 milioiko iruzurra

Fronte Nazionaleko eurodiputatuen 20 bat laguntzaileren soldatak ikertzeko auzia iragan martxoan zabaldu zuen Pariseko Fiskaltzak.

7,5 milioi euro inguruko iruzurra izan dela uste dute. Polizia Judizialeko Ustelkeriaren Aurkako Bulego Zentrala (OCLCIFF) ikerketa zuzentzen ari da.


Bertso afaria, Arzallus eta Colinarekin

Astigarragako Zipotza Kultur Elkarteak bertso afaria antolatu du, urtero bezala. Azaroaren 16an, ostiralez izango da elkartean bertan eta bertsolariak Amets Arzallus eta Sustrai Colina izango dira. Afariak 20euro balio du eta txartelak Astigarragako Zipotza eta Ekaitz tabernetan daude salgai.


Igandean aizkora apustua jokatuko du Erlon Jose Mari Gorrotxategik

.66 minututan, berak dituen urte bakoitzeko minutu bat, alegia, Erloko pago zaharra botatzen saiatuko da

“Uda guztian arbola horri begira egon gara eta, orain, animoso nago”, dio


"Indarkeria jarduerak" dituzten zaleei etortzea debekatzeko eskatu die legebiltzarrak klubei

Sartzea ukatzeko eskubidea arautu, eta gatazkatsuak izan daitezkeen zaleei ateak ixteko eskatu die.

Eusko Legebiltzarrean kirolaren inguruko indarkeria aztertu dute gaur, eta klubengan jarri dute fokua. Indarkeriazko jarduerak dituzten zaleak beraien "masa sozialaren" parte izatea saihesteko neurriak hartzeko eskatu diete legebiltzarkideek taldeei. Horretaz gain, Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatu dio klubei emateko aholkuen txosten bat egiteko. Onartu duten testuak dio partidetako istiluen gaia ez dela Jaurlaritzaren esku bakarrik utzi behar. Haren arabera, klubek, federazioek, UEFAk eta Europako Batasunak ere inplikatu egin behar dute.

Otsailaren 22an Spartak Mosku eta Athleticen arteko partidan izandako istiluen ostean —Inocencio Alonso ertzaina hil zen han—, Elkarrekin Podemosek eta PPk idatzi bana aurkeztu zuten, eta gaur eztabaidatu dituzte, Olympique eta Athleticen arteko partidako istiluen biharamunean.

PPk aurkeztutako testua onartu dute, EAJk, PSE-EEk eta PPk emandako botoekin. EH Bildu eta Elkarrekin Podemos abstenitu egin dira. Bi alderdi horiek Elkarrekin Podemosen testua defendatu dute.


Nafarroako eskola publikoen egoera eta Sortzen festa, 'Amaraun'ean

Zegama-Aizkorri mendi maratoiarekin egingo dute bat goiz osoan zehar.

Iruñeko Takonera parkean ospatuko dute aurten Nafarroako eskola publikoen aldeko festa. Nafarroako hezkuntza sisteman, ordea, ez dago festarako aitzakia handirik. Iruñeko gobernuak egin nahi dituen murrizketen aurrean, Nafarroak eskolak geratzeko deialdia egin dute irakasleek. Sortzenen jai nazionala eta Nafarroako irakuskuntza publikoaren egoera aztergai izango dira 'Amarauna' saioan, igandean.

Maiatzaren 20ko hitzordu garrantzitsuenetako bat Zegama-Aizkorri mendi maratoia izango da. Lasterketaren berri emango dute zuzenean 'Amaraun'ean.

Udara honetan moda-modan egongo diren eguzki betaurrekoak zeintzuk izango diren azalduko du Ana Goitia moda adituak. Goitiak oso ondo ezagutzen duen Paul Txertudi diseinatzaile gaztea ere bisitan izango dute, gainera.

Iruñeko Takonera parkean ospatuko dute aurten Nafarroako eskola publikoen aldeko festa. Nafarroako hezkuntza sisteman, ordea, ez dago festarako aitzakia handirik. Iruñeko gobernuak egin nahi dituen murrizketen aurrean, Nafarroak eskolak geratzeko deialdia egin dute irakasleek. Sortzenen jai nazionala eta Nafarroako irakuskuntza publikoaren egoera aztergai izango dira 'Amarauna' saioan, igandean.Maiatzaren 20ko hitzordu garrantzitsuenetako bat Zegama-Aizkorri mendi maratoia izango da. Lasterketaren berri emango dute zuzenean 'Amaraun'ean. Udara honetan moda-modan egongo diren eguzki betaurrekoak zeintzuk izango diren azalduko du Ana Goitia moda adituak. Goitiak oso ondo ezagutzen duen Paul Txertudi diseinatzaile gaztea ere bisitan izango dute, gainera.


Izkok euskarazko erantzunak itzultzeko eskatu zion Mendilibarri aurkezpenean

Osasunako presidentea zakar agertu zen herenegun BERRIAko kazetariak agerraldiaren amaieran entrenatzaileari euskaraz galdetu zionean eta horrek euskaraz erantzun zuenean.

Herenegun, Jose Luis Mendilibar Osasunako entrenatzaile berriaren aurkezpenean, azken bost galderak euskaraz egin zizkion Asier Legarda-Ereño BERRIAko kazetariak Mendilibarri. Lehen galdera egin zuenetik sumatu zen Patxi Izko presidentearen ezinegona: "Bazeneukan gogoa euskaldun bat etortzeko, ezta? ", esan zion kazetariari lehen galderaren ostean, graziarik gabeko txantxa eginez.

Bigarrenaren ostean, Mendilibarri berari erantzuna itzultzeko eskatu zion, aurretik agerraldi guztia gazteleraz egin bazen ere. Gaztelaniaz esandakotik aparte ez zuela ezer berririk esan erantzun zuen Mendilibarrek, eta bere burua justifikatu beharra izan zuen, "euskaraz ez dakizuenak ez ote zineten haserretuko" esanez. Osasunaren webgunean ez dute euskarazko erantzunik jarri.

Izkoren jarrera, errespetu falta ikaragarria erakusteaz gain, harrigarria ere bada, Osasunan entrenatzaile euskaldunak egon direnean euskarazko komunikabideetako kazetariek ohikoa izan baitute euskaraz jardutea -esate baterako, Miguel Anjel Lotinarekin-. Katalunian orain dela gutxi Girona taldeko entrenatzaileak bertan behera utzi zuen prentsaurreko bat Huescan (Espainia); katalanez erantzuten ari zela, kazetari batek gazteleraz egiteko eskatu zion.


Segundo Montes komunitatea hazkundean

Hogei urte bete dira Zizurkil Segundo Montes komunitatearekin anaieratu zenetik. Laguntzari esker, hogei urte hauetan hainbat proiektu gauzatu da komunitatean. Hezkuntza sistemako koordinatzailea den Lelin Venturak eta ‘Che Guevara gazteen elkarteko’ kide den Basilia Ramosek hogei urteotako bilakaeraren eta egungo egoeraren berri eman dute.

Zer da Segundo Montes komunitatea?

Lelin Ventura: Segundo Montes komunitatea El Salvadorreko ipar-ekialdean kokatzen da. Komunitatea bost departamentutan banatua dago eta guztira 6000 biztanle inguruk osatzen dugu. Basilia eta biok Meanguera herrian bizi gara. Bestalde, komunitatearen izena Segundo Montes, Valladoliden jaiotako jesuita bategatik datorkio. 1980ko hamarkadan Gerra Zibila jasan zuen El Salvadorrek eta gerra denbora, salvadortar askok, Hondurasko esparru militar batean pasa genuen. Gerra bukatzear zegoela, itzulerako operazioa antolatzen hasi ziren, ezkutuan. Antolakuntza lanetan ari zirela, Segundo Montes jesuitaren bisita jaso zuten eta honek El Salvadorrera itzultzeko konbentzitu zituen bertakoak. Horrela, 1989ko azaroaren 25erako hitzartu zuten itzulera. Azaroaren 16an, ordea, El Salvadorreko indar armatuek Segundo Montes apaiza erail egin zuten, beste zazpi lagunekin batera, tartean zen Inazio Ellakuria bizkaitarra. Segundo Montesen omenez, itzulerako data aurreratu eta azaroaren 18an burutu zuten. Lehen operazio hartan 320 lagun itzuli ziren El Salvadorrera; denborarekin, gehiago.

Zein izan da eskualdeko laguntzari esker, urte hauetan komunitateak izan duen bilakaera?

Basilia Ramos: Hondurastik itzultzean gure herrian ez zegoen ezer. Nazioarteko laguntzari esker, baina, urte hauetan ezer ez izatetik azpiegitura asko izatera pasa gara. Etxeak eta eskolak eraiki dira, saneamenduko hainbat obra egin da eta ur edangarria bideratu da. Makroproiektu hauek guztiak Euskal Fondoak bideratuta egin dira. Azpiegiturez gain, aipatzekoa da gure artean, Euskal Herriaren eta Segundo Montes komunitatearen artean, sortu den laguntasun edo anaitasuna.

L.V. : Eskolen arteko anaieratzea ere oso aipagarria iruditzen zait. Goizean teoriako klaseak ematen ditugu eta arratsaldez, etorkizunean baliagarriak izango zaizkien tailerrak egiten ditugu. Tailer hauetan, eskulanak egiten ikasten dute, josten, adibidez. Eredu hau hemengo eskoletatik jaso dugu eta gaur egun, gure eskola, Henry Ortiz ikastetxea, eredugarria da El Salvadorren. Henry Ortiz, Zizurkilgo Pello Mari Otaño ikastetxearekin anaieratuta dago eta hona etorri behar dugun bakoitzean haurrek irrikaz idazten dituzte eskutitzak hemengo ikasleentzat. Batzuek gainera pertsonalizatuak idazten dituzte: “Nik Amaiari idatziko diot” esaten dute. Idazteaz gain, marrazkiak ere egiten dituzte non bizi diren azalduz. Era berean, Pello Mari Otañoko ikasleek, urtean zehar landutako baratzetik jasotako produktuak Zizurkilgo azoka berezian saltzen dituzte eta ondoren, diru hori guri bidaltzen digute.

Nolakoa da egunerokotasuna Segundo Montesen?

B.R. : Oso etxekoa. Goizeko lauretan esnatu eta emakumeok guztia martxan jartzen dugu: gosariak, haurrak eskolara joateko prestatu, etxeko lanak egin... Lanera joaten diren emakumeek goizeko 8:00etatik arratsaldeko 16:00ak bitarteko lanaldia izaten dute. Lanera joaten ez direnak, berriz, etxeko martxaz arduratzen dira eta aldian behin, ordaindutako lantxoren bat ere egiten dute. Gizonezko gehienak, aldiz, soroan aritzen dira lanean eta 15:00ak inguruan itzultzen dira etxera. Horixe izaten da eguneroko jarduna. Emakumea da haurrak hezi eta hazten dituena. Emakumea da familiaren eta gizartearen zutabe nagusia, eta horretaz harro gaude.

L.V. : Segundo Monteseko sendi gehienak AEBetan duten semeari esker bizi dira.

Aurtengo Maiatza Saltsanen helburua 1500? biltzea da. Diru horrekin bost gaztek goi mailako ikasketak egin ditzaten lortu nahi da. Laguntzarik gabe zaila al da Segundo Montesen ikasketak egitea?

B.R. : Ikasketak batxiler arte egiteko aukera daukagu. Amaitu ondoren, bi aukera izaten dira: etxean geratu eta bertan lagundu edo AEBetara joan ikasketak burutzera. Azken aukera hau gauzatzeko ahalmena oso jende gutxik du eta asko eta asko etxean geratzen da. Orain, Che Guevara gazteen elkartearen bidez Lanbide Heziketarako institutua jarri dugu martxan eta hau ikasten jarraitzeko beste aukera bat izan liteke. Bertan, Ingenieria Zibileko Teknikaria edota Ostalaritza eta Turismo Teknikaria ikasketak burutu daitezke. Momentu honetan, Güeñesko udaletxearen bitartez lortutako beka bati esker, hamar gazte ari dira ikasketak burutzen. Aurtengo helburua, beraz, Aiztondori esker bost gaztek ikasteko beka horiek lortzea da. Gazteak gogotsu eta oso motibatuta daude.

Azken urteotako arazoetako bat haurdunaldiak dira. Neska asko eta asko batxilerra baino lehen haurdun geratzen da, horrek ez die ikasteko aukerarik ematen eta ondorioz, “emakumearen betiko rol”-ean geratzen dira. Badirudi poliki-poliki jendea ikasten ari dela eta metodo antikontzeptiboen erabilera hazten ari dela, baina oraindik batzuek senarrarengandik ezkutuan ibili behar izaten dute antisorgailuak hartzerako garaian.

L.V. : Urtetik urtera gero eta orekatuago dagoen arren, orain arte gizonezkoak ziren AEBetara ikastera joaten zirenak. Orain, ordea, poliki-poliki nesken eta mutilen arteko desoreka hori berdintzen ari da.

Zer sentitzen da Aiztondo eskualdea laguntzen ari dela ikustean?

L.V. : Guretzat oso garrantzitsua da. Urteotan eskainitako laguntzari esker proiektu asko gauzatu dugu, besteak beste, hemengo laguntzari esker daukagu ura. Guk jasotzen dugun elkartasuna, itxaropenaren argi bat da. Aiztondok beste herrialde baterako funtsak ateratzea oso adierazgarria da guretzat, are gehiago krisi garaian.

B.R. : Aspaldi esan ziguten gure komunitateak besteen eredu izan behar zuela. Orain harrotasunez esaten dugu nongoak garen. Hemendik jasotako laguntzari esker atera gara aurrera. Hona etortzean etxean bezala sentitzen gara, familiakoak bagina moduan.


Enpresaburuen konfiantza adierazleak, gora EAEn, eta behera Nafarroan

2016ko lehen hilabeteei begira baikor agertu dira EAEko enpresaburuak % 1,1 hazi baita. Nafarroan, berriz, % 4,7 jaitsi da.

2016ko lehen hiruhilekoari begira, baikor agertu dira Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) enpresaburuak, % 1,1 hazi baita sektore honek ekonomian duen konfiantza neurtzen duen adierazlea. Nafarroan, aldiz, behera egin du (% 4,7), betiere 2015eko azken hiruhilekoko datuen arabera.

Espainiako Estatistika Institutuak gaur kaleratu dituen datuek erakusten dutenez, EAEko enpresaburuak baikorren ageri direnen artean daude, eta Nafarroakoak, aldiz, ezkorrenen artean.

Espainiako Estatuan ere, behera egin du enpresaburuek ekonomian duten konfiantzak (% 1,3 jaitsi da adierazlea), azken 11 hilabeteetako goranzko joera iraulita.

EAEko enpresaburuen % 19,9k ikuspegi ekonomiko baikorra dute; % 20,8k ikuspegi ezkorragoa dute, eta % 59,3k normaltasunez ekingo diote urteari.


Segurtasun indarren biktimei barkamena eskatzea galdegin dio Aralarrek Patxi Lopez lehendakariari

Ibarretxek bere garaian ETAren biktimei eskatu zien moduan egin beharko lukeela argudiatu du Aintzane Ezenarrok. Jesus Loza PSE-EEko ordezkariak ez du ezezkorik eman, eta adostasuna bilatu beharko litzatekeela esan du.

Motibazio politikoko indarkeriaren biktima guztien txostena egiteko lan taldea osatu da gaur Eusko Legebiltzarrean. Estatuko segurtasun indarren biktimak ere hartuko ditu txostenak, eta erreparazioa eman eta aitorpen publikoa adierazteko eratu dute. Iñigo Iturratek (EAJ), Jesus Lozak (PSE-EE), Aintzane Ezenarrok (Aralar), Mikel Aranak (Mistoa-EB) eta Juanjo Agirrezabalak (Mistoa-EA) osatuko dute. PPk eta UPyDk ez dute parte hartuko lan taldean.

Lan taldea osatzerakoan Aralarrek estatuko segurtasun indarren biktimei barkamena eskatzea galdegin dio Patxi Lopez lehendakariari. Bere garaian Juan Jose Ibarretxe lehendakariak ETAren biktimei barkamen instituzionala eskatu zien moduan egiteko eskatu dio Aintzane Ezenarro legebiltzarkideak. Lozak ez dio uko egin hori egiteari, baina adostasunaren beharra azpimarratu du. Adostasun horren izenean lan taldeak ez du presidenterik izango, egin beharrekoak adostasun osoz egin behar dituztela erabakita.

Lopezi barkamena publikoki eskatzeaz gain, memoriaren egunean biktima horiek ere aintzat hartzea eskatu dute. Lehen bilera uztailaren 26an izango du txostena idatziko duen lan taldeak, eta alderdi bakoitzak bere proposamenak eramango ditu horra. PPk ordezkaririk izango ez duen arren, gaia aztertuko duen norbait izendatuko du.

Txostenak azken 45 urteetako biktimak jaso nahi ditu, hiru garaitan: 1968tik 1977ra, 1977tik 1985era eta 1985etik gaur egunera.


Emakumeen afaria, hitzordu klasikoa Urnietan

Hitzorduarekin bat eginik film emanaldia, afaria, antzezlana eta elkarretaratzea antolatu ditu Udalak.

Larunbat gauekoa hitzordu klasikoetakoa da, martxoaren 8a iristen denean. Lagunarteko afaria egingo dute, Oianume jatetxean. Urteak dira, gainera, afariari eusten diotela. Lagun artean egoteko eta herrikideak ezagutzeko aukera aproposa izaten da. Izen-ematea bezpera arte zabalik izango da. Interesa duenak izena emateko aukera dauka, martxoaren 6ra bitarte. Menuaren prezioa 31 eurokoa da, eta diru-sarrera Laboral Kutxan egin behar da.


Herriko plaza, eskolako jolastoki

Herriarekiko gertutasuna da eskola txikietako ezaugarri; ikasleek herriarekiko duten harreman afektiboan eragina dauka, eta, hain zuzen ere, sendotu egiten du lotura hori.

Eskolarik ez daukan herriak iraungitze data dauka». Hala uste du Nagore Iñurrategi Gipuzkoako Eskola Txikietako Gurasoen Koordinakundeko lehendakariak. Hain zuzen ere, herriari bizia ematen dio eskolak, haren ustez, eta «etorkizuna bermatzen du». Harekin bat datoz Hego Euskal Herriko eskola txikietan dabiltzan irakasleak, zuzendariak eta gurasoak. 140 eskola txikitik gora daude Euskal Herrian.

Eskola txikiak definitzeko irizpide bateraturik ez dagoen arren, ikasle gutxi izaten dituzten eskola publikoak dira; oro har, bost eta ehun ikasle artean izaten dituzte. Haien ezaugarri nagusiak dira adin aniztasuna izaten dutela geletan eta proiektuka lan egin ohi dutela, hau da, gelan gai bera jorratzen dute ikasle guztiek, norberak haren ahalmenen arabera, eta adin aniztasuna baliatzen dute ikasleak irakasle bihurtzeko.

Eskola txiki gehienak herrira zabalduta daude, gertukoa dute herria, eta gertukoak dituzte herritarrak. «Eskolako patioa da herriko plaza, herriko frontoia. Bertan daude herritar guztiak, bertan da goizean itzartu eta ogia erostera joan dena», azaldu du Irati Mantzizidor irakasleak eta Arroako (Gipuzkoa) eskola txikiko ikasle ohiak.

Herrian bertan ikasteak, eragin zuzena du haurrek herriarekiko duten harremanean. Iñurrategiren iritziz, «erroak herrian jartzen dituzte», lagunak han dituzte eta herriarekiko duten estimua ere handiagoa da. «Txikitatik herritik kanpo ikasi dutenek ez dute harreman hori izaten herriarekiko».

Lotura berez ematen dela uste du Gipuzkoako Eskola Txikien irakasleen koordinatzaile Mikel Goñik: «Umeak lagunartea eskolaren bueltan egiten badu, herriarekiko lotura hori sortzen da». Berezko harreman horretaz aparte, eskola txikietan «ahalegin berezia» egiten dute inguruan dutena ikasgai bihurtzeko: «Gero eta argiago daukagu gertutik abiatu behar garela irakasteko orduan. Eskolak ezin du aparteko mundu bat izan, herrian txertatuta egon behar du, eta herriari begiratu behar dio. Gertutasun hori lantzen bada eskolan, ikasleek herriarekiko atxikimendu berezi bat garatzen dute», azaldu du. Dena den, argitu duenez, hori ez da eskola txikien ezaugarri soilik, izan ere, eskola handiago batzuek ere hala egiten dute.

Herri txikiak, ez hain txiki

Azken urteotan herri txiki asko hazi egin dira, eta, horiekin batera, bertoko eskolak ere handitu egin dira. Gazte asko heldu dira hirigunetatik, herrietan etxeak merkeagoak direlako. Herriko gazteak ere herrian bertan geratu dira. Seme-alabak izan dituzte haietako askok, eta haurrak herriko eskolan matrikulatzea erabaki dute.

Haurrak eskolaratzearekin batera hasi dira herrian parte hartzen guraso gazte asko. Tokiaren identitatean eragina izan du horrek, eta eskola txikien erronka nagusia bihurtu da garai berrietara egokitzea, Irati Mantzizidorren ustez. «Herrien nortasuna asko aldatu da: batzuk herri txikietara etorri dira nahi zutelako hona etorri bizitzera, baina badira beste asko hirigunetik etorri direnak ez zutelako beste leku batean etxea erosteko aukerarik. Hazkunde horretan etorri den biztanleria herritartzeko eginkizun garrantzitsua izan dute eskola txikiek». Bat dator Amaiurreko (Nafarroa) eskolako zuzendari Nora Salbotx; kanpotik etorritakoak herrian integratzeko eskola «eragile egokia» dela uste du: «Edozein jatorri ekonomikokoa, kulturalekoa edo geografikoa izanda, eskola bera da guztiontzat. Herri txikietan topaguneak ez dira asko, baina horien arteko bat da eskola. Herri txikietan murgiltze ereduak izaten dira, gainera, Nafarroaren eta Gipuzkoako kasuetan, eta Bizkaian ere, oso leku euskaldunak izaten direlako».

«Euskararen arnasguneak» mantentzeko, eskola txikiek eta herri txikiek «berebiziko» garrantzia dutela uste du Mikel Goñik. Belaunaldien arteko harremana lausotu izanak eragin zuzena izan du, haren ustez, euskararen transmisioan eta tokian tokiko hizkeren galeran: «Lehen, aitona-amonak etxean izaten ziren, eta beste belaunaldiren bateko beste seniderik ere egon ohi zen etxean. Hori ez da orain gertatzen, eta belaunaldien arteko harreman horren galerak, beste galera batzuk ekarri ditu: izan ikasleen garapen afektibo emozionalean, izan hizkuntzaren transmisioan, zein beste eremu askotan. Egun euskara eskasten ari zaigu; euskaraz komunikatzeko gaitasuna dutenak gero eta gehiago badira ere, hizkuntzaren kalitateak behera egin du». Herri txikiak euskararen transmisioa ziurtatzeko «klabe» izan daitezkeela dio, «tokiko hizkera gal ez dadin».

Eskola txiki berriak

Herrian eskola izatearen garrantziaz kontziente dira Ezkio-Itsason (Gipuzkoa). 1960ko hamarkadan itxi zituzten udalerriko bost eskolak, eta, orduz geroztik, inguruko herrietara bidali behar izan dituzte haurrak: Zumarraga aldera Ezkiokoak, eta Beasain aldera Itsasokoak. Aspaldiko aldarrikapena zuten udalerrian eskola zabaltzearena, eta 30 urteko borrokaren eta lau saialdiren ostean lortu egin dute. Iaz zabaldu zuten Ezkio-Itsasoko eskola txikia, Santa Lutxi auzoan. Amaitzear dagoen ikasturtea izan da haien lehena, eta 2 eta 3 urte arteko umeak hartu dituzte. Urtez urte eskola handituz joango da, eta etorkizunean 2 eta 12 urte arteko umeak hartuko dituzte.

Garikoitz Aiesta Ezkio-Itsasoko alkateak nabarmendu duenez, herrian eskola sortzea «funtsezkoa» zen udalarentzat, eta bere gain hartu ditu eskola eraikitzeko gastuak. Herrian gero eta ume gehiago izatea, eta udalak eskolaren gastuak bere gain hartzea garrantzitsua izan da, Aiestaren ustez, Eusko Jaurlaritzak eskola zabaltzea onar zezan. «Eskola sortzeko eskakizunak egin ditugunean esan izan digute ez genuela ume nahikorik, eta eskola ez zela ekonomikoki bideragarria».

Ezkio-Itsason ez ezik, eskolak sortzeko eskaerak izan dira Gipuzkoako eta Nafarroako zenbait herritan ere, administrazioen ezetza jaso dute, ordea. Azken urteotan, Eusko Jaurlaritza eskola txikiak zabalik mantentzeko hautua hartu duen arren, eskola berriak zabaltzeko aukera gutxi eman ditu.

Hala ere, eskola txikiekiko jarrera baikorra du Eusko Jaurlaritzak, Goñiren, Iñurrategiren eta Arrankudiagako (Bizkaia) eskolako zuzendari Nekane Otxoaren ustez. «Administrazioak hobetzeko asko duen arren, ikusi dute eskola txikiek haien funtzioa betetzen dutela eta beharrezkoak direla sistemaren barruan».

Nafarroako Gobernuaren jarrera bestelakoa dela kritikatu du Salbotxek: «Izugarrizko axolagabekeria izan dute. 2007ra arte ez da eskola txikien aitortzarik izan». Egoerak oraindik ere zaila dela dio, gobernuak ez baititu eskola txikien ezaugarriak kontuan hartzen baliabideak bideratzean. Horrez gain, Salbotxek jakinarazi du ez diela inolako erraztasunik ematen eskola zabaldu nahi duten udalei.

Eta salatu du Nafarroan egoera «paradoxikoa» dela maiz: «Eskola txiki batzuk ateak itxi behar izan dituzte, ez ume nahikorik ez zutelako, eskolak euskaraz eskaini ezin zutelako baizik», horren adibide da Mañeruko eskola (Nafarroa). Euskararen Legea dela medio, klaseak euskaraz eskaintzea debekaturik dute Nafarroako eremu ez-euskaldunean.


56 eguneko greba, martxoaren 25ean hasita

Urnieta eta Irungo ITV-IATan greba deitu dute 56 egunetarako, martxoaren 25ean hasita, alegia, Aste Santua baino lehenagotik. Datozen egunetan jakinaraziko dute egutegi zehatza, baina jakina da martxoaren 25, 26 eta 27an egingo dutela. TUV Rheinland Iberica, S.A. enpresako langile komiteak bidalitako prentsa oharrak dio, 2011ko urte bukaeran bukatzen zen lan hitzarmena berritu nahi dutela, eta enpresak ez duela hori egiteko biderik jartzen.


Gure Esku Dago: "Bideak bide, guk ere gure buruaren jabe izan nahi dugu"

Gure Esku Dago ekimenak deituta, manifestazio jendetsua egin da gaur Bilbon, Kataluniako herriari eta urriaren 1eko erreferendumari elkartasuna eta babes mezua zabaltzeko, "era baketsuan, alaian eta lasaian". Mobilizazioan parte hartu dute Euskal Herriko eragile sozial politiko eta sindikaletako ordezkari ugarik ere, eta tartean hainbat debagoiendar izan dira.

Euskal Herriak bere bide propioa landu behar duela nabarmendu dute: "Bideak bide, guk ere gure buruaren jabe izan nahi dugu. Ez gara hutsetik abiatzen, baina oraindik lan asko dago egiteko. Guztion konpromisoarekin, borondateak ehunduz, erabakiaren bidean sakonduz, bestelako etorkizun bat irudikatuz, auzolanean, elkarrekin amestuz. Ez dira begira egoteko garaiak, lanerako eta sormenerako garaiak baizik".


Munstro gehiago

Ez ginen Diadan, baina jendearen aldarriek inguratzen gintuztela, munstroaren eta pertsonaren arteko berdintasun eta ezberdintasunak azaldu zizkidan lagunak. Kurioski, menturaren lekuko bilakatu nintzen atzo, Arte kateak, Diadari une manifestation monstre deitu diola jakitean —Galarragak tarte honetan azaldu legez—. Pertsonek euren gorputzak gune jakin batzuetan elkartuz munstroa sortzea posible egiten du hizkuntzak. Eta aurreko egunean lagunak azaldu legez, hizkuntzak nahita eman dio pertsona izenari konnotazio baikorra, eta munstro-ari ezkorra. Izan ere, ulertu nionez, munstroak, esentzian, jatorri objektibo eta gordinari egiten dio erreferentzia. Alegia, maskararik ez duen naturaltasunari. Pertsonak, ordea, tolesturen kiribilei esker errealitatea mozorrotu dezakeena da, eta esentzian konnotazio ezkorragoa du. Hara non, kontzeptu berri bat ikasi duenak, kontzeptu berri horrekin topo egiten duen etengabe. Aurretik sekula ikusi ez duzun pertsona bat aurkeztu eta aurrerantzean behin eta berriz harekin topo egiten duzunean bezalaxe. Beraz, horrela bada, bai, Diadakoa bazen une manifestation monstre. Filosofiatik edaten du lagunak, —edan baino mozkor bizi dela esan genezake—. Kortxoenea eta Kukutza bizirik diren honetan, aldarrikapen eta hedabideen gainean eztabaidatzen ari ginen. Batetik, nola Hamaika telebista gertakari baten aurrean kalean zein agintarien bulegoetan gertatzen dena azaltzen saiatu ohi den. Gainera, horren inguruan eztabaida pizten dutela. Bestetik, nola esan beharrekoak ondo neurtuta kontatzen dizkiguten euskal telebista publikoan —iritzi aldaketa, forman bada ere—.

Reality-ak gure telebista egunerokoaren ezinbesteko parte bilakatu direla ikusita —edo laster batean telebistan besterik ikusteko izango ez dugula barneratuta—, ETBk egin zezakeen espazio autogestionatuetan lan egiten duten gazte arduratsu, kultur eragile, eta ekintzaileen inguruko reality-a. Horrela, behintzat, denok euren egunerokoa ezagutuko dugu «ezerezetik osotasunera, txikitasunetik handitasunera» egiten dutenean.

Alta, ezagut dezagun, baita ere, Kortxoenean gaur ikusiko dugun kontzertuari omenaldia eginez, euren «ametsen eraiste neurtua» botereak agintzen duenean ere. Ikus ditzagun munstroak.


Zero zabor

Oñati zikiña dau. Edo nik, behintzat, zikiña nabari dot. Ez da atez atekuan ondorixo, nahiz eta kubo jasotze diziplinan ondiok zer hobetu badauen.

Lurrak, paretak, lorategixak, farolak… txerritokixak emuten daue. Paperak, plastiko poltsak, kartelak, pintadak, pegatiñak… edozer topau leike botata edota pegauta Oñatiko hainbat gunetan. Nola leike atez atekuan aldekuak izan eta beste hainbat esparrutan horren zikiñak izatia? Garbixak gara edo garbixak izatera biharketan gaue? Hezkuntza bidez, eredu izanaz, lortu al leike herri garbi bat? Edo manu militari ibili bihar al gara gizakixa zibikua izan dadin? Nik siñistu nahi dot kapaz gariela lehenengo bidetik gauzak zuzenketako; hala be, eta ondorengua tristuraz diñot, zalantza asko dakot.

Edozein astelehen goizetan plazako lurra zaborrez beteta egon ohi dala, edota Dukianeko lorategixan be zabor ugari aurki leikela argi ikusten da. Gure herriko paretak be zaborrez beteta dauz. Pintadak nonahi dittugu herrixan. Artistikuak? Irudimenez aberatsak gutxi batzuk, baiña hobe litzake irudimen hori zero zabor esparrutan aplikauko baleue (prentsa idatzi, Interneteko blog, etab. ).

Udaletxiak, irizpide onez, adierazpen guniak ezarri eben, eta euran funtziñua bete izan daue. Baiña batzuk arazuak dakoi gune honeikin; espazio falta? Inposiziorik gura ez? Arrazoiak arrazoi, paretak paperez jositta.

Azken fiñian, herrixa zikin egotia errespetu faltaren seiñale da. Erraza biharko leke haur eta helduak zabor guzti honeik sortzeia ekiditeko bihar bezala heztia. Lehen urratsa biharko leke herri garbixau bat izateko bidian. Nik, Oñatiko herritar eta bi haurren guraso naizen aldetik, gai honetan lan egiten jarraittuko doten konpromisua plazaratzen dot. Era berian, Udaletxiari eskatuko notzake herrixa garbi mantentzeko egin biharreko guztixa egittia, zaborra zelakua dan edo zeiñek sortzen dauen begiratu barik. Aldez aurretik, milla esker.


'Ipuinaren habia' ekimena egingo dute

Ipuina bizi, entzun eta kontatzearen inguruko saioa izango da Alkizan eta Adunan.

Saioaren arduraduna Leire izango da eta Adunako liburutegian, saioa abenduaren 20an, eskainiko du, 17:30tik 18:30ra.

Alkizako liburutegian, abenduaren 22an, ostegunarekin, 17:00etatik 18:00etara izango da saioa.


'Oroimenaren lekuak eta lekukoak' liburuan hartu dute parte Alex Gurrutxagak eta Ludger Meesek

Hainbat arlotan 36ko gerrari buruz landutako diskurtsoak aztertu dituzte hamabi egilek, bakoitzak artikulu banatan.

EHUko Memoria Historikoa Literatura Iberiarretan ikerketa taldeak Oroimenaren lekuak eta lekukoak liburua eman berri du argitara. Jakintza arlo eta gizarte adierazpide ezberdinak –historia, politika, arteak– kontuan izanda, 36ko gerraren inguruan Euskal Herrian zabaldu diren diskurtso mota ezberdinak aurrez aurre jarri nahi izan dituzte, bi ardatz nagusi abiapuntu gisa hartuta: oroimen lekutzat har daitezken sinboloak eta lekukoak, alegia.

Dozena bat egilek hartu dute parte liburuan, guztiak unibertsitateko irakasleak edo ikerlariak, bakoitzak artikulu banarekin, eta egileen artean Zarauzko bi lagun daude: Alex Gurrutxaga eta Ludger Mees. Gurrutxagak Gernika-Berlin. Berlinen balio sinbolikoak euskal poesia garaikidean artikulua ondu du, eta Meesek, berriz, Gerra euskal nazionalisten memorian.


Esker ona, oroimena bizirik mantentzeko lanari

Frankismoaren biktimak oroitu dituzte Berrizen. Testigantzak ematen lagundu duen Jesus Agirreri aipamen berezia egin diote.

Derion 1936ko irailaren 11n fusilatu zituzten Felipe Urtiaga Berrizko alkatea eta Jose Agirre guardia. Egun hori hartu dute aurten ere Berrizen Frankismoaren biktimak omentzeko. Atzokoan aipamen berezia egin zioten abuztuan hil zen Jesus Agirreri. Berriz 1936 Gogoratzen elkarteko Maite Arrizabalagak nabarmendu zuen Jose Agirre aitaren gauza asko kontatu izan dituela Jesusek, eta elkartearen lanean asko lagundu duela urteotan.

Eguaztenean, biktimei egindako lore eskaintzaz gainera, Ander Lipusek Joseba Sarrionandiaren olerki bat irakurri zuen, eta Ander Erzillak pianoagaz eta Irati Ortubiak biolontxeloagaz abesti batzuk eskaini zituzten.

Frankismoaren krimenen kontra Argentinan aurkeztu den kereila zertan datzan ere azaldu zuten ekitaldian. Berrizko udalbatzak mozio bidez babestu du kereila hori. Omenaldiaren ostean, 1937ko dokumentalak proiektatu zituzten.


Frantziak txalekoa jantzi du

Dieselari jarritako ekotasa gehiegizkoa izan da klase ertain eta baxuko herritarrentzat. Uste dute Macronek mespretxuz hartzen dituela.

Krisi politiko larrian murgilduta dago Frantzia, eta gainera, irtenbide zaila du konpondu ahal izateko. "Txaleko horien" mugimenduak ez du buruzagitza ezagunik, ez banakakoa, ezta kolektiboa ere. Ez dago inor "txaleko horien" izenean hitz egin dezakeenik. Beraz, Gobernuak norbaitekin hitz egin nahi badu, ez dago halakorik.

Hasiera batean, urtarrilaren 1etik aurrera, dieselari ezarri nahi zaion ekotasak sortu zuen krisia. Neurri horren bitartez, aldaketa klimatikoari aurre egiteko Parisen sinatutako hitzarmena betetzeko lehen pausoa eman nahi zuen Frantziak; kutsatzen duten erregaiei prezioa igotzean, kontsumoa murriztea ekar lezakeelako horrek. Baina klase ertain eta baxuko herritarrentzat, eta pobreziaren mugan daudenentzat gehiegizkoa izan da. Gainera, uste dute, Emmanuel Macron ez dela eurez arduratzen, are gehiago, mespretxuz hartzen dituela. Eta egia esan, oso gora begiratzen du Macronek, aldaketa klimatikoa konpondu nahi du, Europar Batasuna, Frantziaren etorkizuna, munduko Merkataritza Askea... baina ez du begiratzen alboan duena.


Berakatz Zopa TV, lapikotik etxera

Busturialdeko kultur taldeek konfinamendua arintzeko agenda kulturala osatu dute. Berakatz Zopa TV instagram kontua airean dago dagoenerako, eta hurrengo bi asteetarako errezeta “gozo-gozoa” prestatu dute. Berakatz zoparen errezetagaz hasi ziren atzo.

“Busturialdeko hainbat proiektu, espazio, eragile eta norbanakoren artean osatu dugu Berakatz Zopa TV “, diote antolatzaileek, eta berrogeialdia beste modu entretenigarriagoan eramateko egin dutela azaldu dute. Hori horrela, gustu eta adin guztientzako egokia den egitaraua prestatu dute. Besteren artean, bertso saioak, kontzertuak, olerkiak, sukaldaritza ikastaroak, kirol entrenamenduak edota zirku tailerrak ikusi ahalko dira streaming bidez.

Saio guztiak ikusgai. Saio guztiak Berakatz TV instagram kontutik emitituko dira: “Segitu berakatz usaina”. Gaur gaurkoz, bi astetako egitaraua dute, baina saioak gehitzen joango direla diote. Hala, herritarrei parte hartzeko deia egin diete, eta bertan egon gura dutenek info@astragernika.net helbide elektronikora mezua bidali beharko dute.

“Eskerrik asko bihotzez zuen alea jartzen zabiltzanei eta parte hartzen animatu zaretenoi. Zuek barik eztau!”


Eraberritutako Eroski Centerra mustu dute

Sarreran Aitor Lara eta Nerea Navarro kintoen errege-erreginak eusten zioten zinta Garazi Urrestarazu alkateak moztuz, hala mustu dituzte Eroski Centerren egindako eraberritze lanak. Inguruan Eroski taldeko hainbat ordezkari eta Altsasuko Udaleko zinegotzi Unai Hualde eta Cristobal Lanz zeuden. Dendara sartu aurretik Aroa Ramos Flores kintoak aurreskua dantzatu du sarreran bertan.

Aurretik, Eroskiko eskualde arduradun Floren Bizkaik esan du denda “aldatu” dutela, “kontsumitzaileak eskatzen duenari egokitzeko”. Dendako arduradun Josune Bonok nabarmendu du Nafarroako 250 hornitzaile baino gehiagoren produktuak eskaintzen dituztela dendan. Bezeroen proposamenak, kezkak eta zalantzak 48 orduren buruan erantzuten dituztela azpimarratu du. Baita herriko hainbat ekimen eta jarduera aurrera eramateko Eroskik laguntza ere ematen duela.

Bizkaik gogora ekarri du 40 urte baino gehiago bete direla Eroskik Altsasun aurreneko denda zabaldu zuenetik. Duela 11 urte Intxostia Zeharbideko denda utzi eta gaur egungoa, Intxaurrondo plazakoa, mustu zuten. Aldaketak ekarri zuena laburbildu du Bizkaik: “zerbitzu handiago bat eman zuten, denda handiago batean eta gama ezberdinarekin”. Gaur egun dendan 20 langile kooperatibistak lan egiten dute eta aldikako beste 10 batek gehiago. Ekitaldiaren eta dendara egindako bisitaren ondoren Nafarroako ekoizleek euren mozkinak dastatzeko eskaini dituzte.


EBk Egiptori armen salmenta etetea aztertuko du

Asteazkenean bilduko dira Europako Batasuneko herrialdeetako Atzerri ministroak, Egiptoko gatazkan "bortxa amaitzeko eta elkarrizketa bultzatzeko" EBk zein neurri har ditzakeen erabakitzeko.

EBko Mediterraneo Hegoalderako ordezkari berezi Bernardino Leonek eman du albistea: Egipton "bortxa amaitzeko eta alderdien arteko elkarrizketa bultzatzeko" zenbait neurri hartuko ditu Europak, eta horietako bat izan daiteke armen salmenta etetea. EBko kide diren herrialdeetako enbaxadoreekin elkartu da gaur Leon: ordezkariek Catherine Ashton EBko diplomaziaren buruari eskatu diote Egiptoko egoerari aurre egiteko neurriak zehazten dituen dokumentu bat aurkezteko. Ezohiko bilera egingo dute EBko Atzerri ministroek asteazkenean, eta bertan erabakiko dute zein neurri hartu.

Beste neurri bat EBk Egiptori ematen dion laguntza ekonomikoa etetea litzateke, baina zenbait herrialde horren aurka agertu dira, neurri horrek "biztanleria zigortu" dezakeelakoan. Iragan azaroan, 5.000 milioi baino gehiagoko laguntza sorta bat adostu zuen Europak, Egiptoko trantsizio politikoa eta garapen ekonomikoa bultzatzeko, bi urtez. Badira hilabete batzuk laguntza horiek gelditu zirela, herrialdearen egoera dela eta. Leon, baina, "ziur" dago "irtenbide politikoa" posible dela, eta asteazkeneko bileran erabakitzen denarekin "ildo horretan laguntzea" izango dute helburu. Leonen hitzetan, Egiptoko behin-behineko gobernuak eta armadak "zerikusi handia dute herrialdearen tragedian", baina azpimarratu du bortxa "bi aldeetatik" erabiltzen dela.

Saud al-Faisal Saudi Arabiako Atzerri ministroak adierazi du herrialde arabiar eta islamistek Egipto lagunduko dutela, mendebaldeko herrialdeek laguntzak behin-behinean bertan behera utziz gero. Spa berri agentziaren arabera, "harrituta" agertu da Al-Faisal mendebaldeko herrialdeen jarrerarekin, tartean, Europako Batasuna hartzekotan den neurriekin. Saudi Arabiako Gobernuak Egiptori 5.000 milioi dolarreko laguntza emango ziola iragarri zuen, uztailaren 3ko estatu kolpearen ostean, eta Al-Faisalek baieztatu du Saudi Arabiak beti babestuko duela Egiptoko herria "segurtasuna eta egonkortasuna" lortzeko bidean.

Saudi Arabiaren arabera, Egipton gertatzen ari dena "terrorismoa" da, "sendotasunez" aurre egin beharrekoa, eta zentzu horretan, ez du ulertzen nazioarteko zenbait herrialdek hartu duten jarrera: "Badirudi krimenak egiten dituztenak estali nahi dituztela". Al-Faisalen arabera, herrialde arabiarrek "ez dute ahaztuko" nazioarteko herrialdeek hartutako jarrera, eta hori aldatu ezean, "nazio arabiar eta islamisten interesen eta egonkortasunaren aurkakotzat" hartuko dituztela baieztatu du.

Ehundaka atxiloketa

Anaia Musulmanen arabera, Egipton 400 buruzagi atxilotu dituzte azken hiru egunetan. Ahmed Abu Baraka abokatuak salatu duenez, behin-behinean espetxeratu dituzte hamabost egunez, eta agindu horren kontra helegitea jartzea debekatu diete. Abokatuaren arabera, horien artean ziren bart Kairoko espetxe batera bidean hil dituzten Anaia Musulmanetako 36 kideak. Torturatuak izan zirela salatu du, eta ondoren erre egin zituztela tortura zantzuak desagerrarazteko. Gainera, horien senideei mehatxu egin diete itota hil direla onartu ezean ez dizkietela gorpuak itzuliko.

Gaur bertan Mena Egiptoko berri agentziak jakinarazi duenez, beste hamabost egunez luzatuko diote atxiloaldia Mohamed Mursiri. Horren arabera, "bortxazko ekintzengatik" ikertuko dute Mursi. Hainbat kargu leporatu dizkiote orain arte, homizidioa, bahiketa eta ustez Hamasekin kolaboratzea. Iragan ostegunean beste 30 egunez luzatu zioten atxiloaldia, eta gaurko luzaketa hura amaitzen duenean sartuko da indarrean.

Gertaera iluna

Izan ere, gobernu militarrak zabaldu du ihes egiteko saio batean hil direla, itota. Horren arabera, Abu Zaabal espetxera bidean ihesaldi saio batean altxatu egin dira presoak, eta polizia bat bahitu dute. Itota, pilatuta eta negar gasa arnastuta hil direla, besterik ez du esan gobernuak. Mena albiste agentzia ofizialaren arabera, hainbat lagunek eraso egin diote presoak zeramatzan konboiari, horiek askatzeko.

Segurtasun indarrek erantzun egin dute tiro eginez, eta erasotzaileetako batzuk hil dituzte. Tiro egiteaz gain, negar gasa ere bota dute, eta, antza denez, gas hori presoak zeramatzan furgoneta batean sartu eta arnastuta hil dira 36 presoak. Estatu Kolpearen Aurkako Aliantzak, ordea, esan du hildakoak 38 direla eta espetxera bidean hil zituztela frogatzen duten zantzuak dituztela. Gertatutakoa ikertzeko eskatu du Anaia Musulmanen abokatuak.

Erasoa Sinai mendian

Gaur goizean, Sinai mendian, Gazatik gertu, 24 polizia hil dira eraso batean. Hasiera batean, albiste agentziek esan dute soldaduak zirela hildakoak, baina gero argitu dute segurtasun indarretako kideak direla. Morteroekin eraso diete poliziak zeramatzan bi mikrobusi. Bi polizia zauritu dira, eta ospitalera eraman dituzte.

Abdel Fattah al-Sissi kupula militarraren buruak atzo esan zuen ez duela onartuko "herrialdearen edo herritarren" suntsiketa, ezta "nazioari su ematea" ere. Anaia Musulmanei bidaliriko mezuan adierazi zuen armadak kontrolatzen duela Egipto eta ez dutela kanpaleku gehiago altxatzea baimenduko. Gogor jokatuko dutela iragarri du.


Tokiko hazien doako ikastaroa, igandean, Iurreamendin

Tokiko hazien inguruko ikastaroa eskainiko dute, igandean, doan. Iurreamendiko baratze parkean izango da, eta bi ordu inguru irautea aurreikusi dute, 11:00etan hasita.

Saioagatik ordaindu behar izango ez den arren, izena ematea beharrezkoa izango da 695 783 656 telefonoan edo haziensareagipuzkoa@gmail.com helbidean. Bertaratzen direnen artean tokiko haziak ereiteko kit-a banatuko da.


Herri elkargoen berrantolaketak kezka handiak eragin ditu Ipar Euskal Herrian

Herri elkargoen iritziak jasota, Euskal Herriko, Biarnoko eta Landetako 47 hautetsik osaturiko kooperazio batzordeak prefetari zuzenketak aurkeztuko dizkio, lau hilabeteko epean. Prefetaren jokamolde itxia eta eztabaidaren prozedura gaitzetsi dute hautetsi ugarik, eta departamendu batzordearen zilegitasuna bera ere auzitan jarri dute hainbatek.


Maitane Iruretagoiena, Espainiako txapelketan

Espainiako Txapelketan, Valentzian izango da gaur Iruretagoiena. 200 metroko proban hartuko du parte, eta laugarren postua mantentzea edo hobetzea du helburu.


Iraganak

Etorkizuna gutxitan da espero bezalakoa, ez naiz inoiz ez esatera ausartzen. Iragana are gutxiago.

Ez naiz lehendabizikoa esaten ongizatearen gizartearen desmuntaketa pixkanakakoarekin, iraganera bidaltzen gaituztela, gure aitona-amonek bizitako egoera eta denboretara. Ez nuena uste guretzat prestatu duten eta gure zain dagoen iragan hori iragan disfuntzionala izanen zenik, iragan bat edo iragan asko aldi berean, postmodernitatearen ondokoa postiraganitate gisako zerbait balitz bezala, aldi bereko pasatu anitzez osatua.

Aste honetan irakurri dut Iruñean diren etorkinen kopurua 2007kora jaitsi dela, urte hartan bezala osokoaren %11,3 gara/dira etorkin Iruñean. Baina, bestetik, munduan diren iheslari eta lekualdatuen kopurua 1994koa da. Kalean ibili eta aldi berean 6 eta 19 urteko jauzia egin dugu denboran atzera. Baina gure orainaldi iragantsua askoz anizkunagoa da.

Gaur Frantziako estatuan 1999an bizi dira langabetuen kopuruari dagokionez. Espainiakoan 2003an bizi itxaropenari dagokionez, 1981ean garapenari eskainiko zaion diru laguntzei dagokienez. Munduko ekonomiari erreparatuta, 1970an bizitzen (eta batez ere zentzen) ari gara. Eta atzerago eta atzerago.

Urte joanen zitala!


Irudietan: Ardo dastaketa jendetsua izan dute Zestoan

Dozenaka lagun igaro dira gaur eguerdi partean Zestoako Lizenziadonekoa plazatxotik, Laiak dendak antolatutako Zestoako V. Ardo Egunean eskaintzeko zutena dastatzera eta giroaz gozatzera. Zazpi upategitako 17 ardo mota izan dituzte aukeran, eta tragoei laguntzeko pintxo aukera zabala ere bai. Ustekabe txarangoen musikarekin borobildu dute festa giroan joan den ospakizuna.


Entzun Jon Gotzonen asteko abestia!

Inguruko norbait era berezian zoriondu nahi baduzu, 'Dida'n emango dizugu aukera!

Aste honetan, Unax zorionduz hasi du kanta Jon Gotzonek. Joan den astean 9 urte bete zituen, eta Milak eskatu digu gogoan hartzeko. Era berean, Ibonek eta Mariak urteak beteko dituzte urriaren 25ean; hori dela eta, etxekoek zoriondu nahi izan dituzte, Jon Gotzonen laguntzarekin. Azkenik, Liernik Jokini eskaini dio abestia, bost urte daramatzatelako elkarrekin.Zure ama, aita, laguna, neska-laguna, mutil-laguna eta zuk nahi duzun norbait era berezian zoriondu nahi izanez gero, zeren zain zaude? Bidali zure eskaerak, ‘Dida’k modu berezian egiteko aukera paregabea eskainiko dizu eta, Jon Gotzonen kanta pertsonalizatuarekin. Nola? Astean zehar 'Dida'ren helbide elektronikoan jasotako eskariak bildu eta abesti berezi batean bilduko ditu. Emaitza asteleheneko saioan izango da entzungai. Beraz, ez galdu denborarik eta bidali zuen mezuak!! Zuen esanetara gaude! !


200 zaletu boxeo

jaialdi ikusgarrian

Hernani Sutan boxeo jaialdiak 200 boxeo zaletu bildu zituen joan den larunbatean, kiroldegian. Eta zaletuek borrokaldi ikusgarriez gozatzeko aukera izan zuten. Neo profesionalen artean, Joanjo Sanz gipuzkoarrak irabazi zuen, Juanpa Dominguez Coyote Espainiako egungo txapeldunak bertan behera utzi baitzuen borrokaldia, bigarren erasoan, sudurretik odoletan ari baitzen. Gainerako emaitzei dagokienean, luma pisuko kategorian, Sebastian Portuondo gipuzkoarrak Soriako Redari irabazi zion puntutan. Baita Fernando Juarez gipuzkoarrak ere Josu Diaz bilbotarrari, pisu arinean. Maila super arinean, Diego Sanchez gipuzkoarra lesionatu egin zen eta Bilboko Gorka Garciak irabazi zuen. Semi pisutsuetan, Sebastian Perez Latigo gipuzkoarrak puntutan irabazi zion Donostiako Manu Berrauteri. Pisutsuetan, Basile soriarrak irabazi zion Jon Nagore gipuzkoarrari, puntutan, eta Xabier Etxaniz donostiarrak borrokaldia utzi zuen, bigarren erasoan, eta Zakarias bilbotarrak irabazi zuen.


Aperribai (Reala): "Lortuko dugulakoan gaude"

Bandera txuri-urdina jarri dute Donostiako udaletxeko balkoian presidenteak eta Odon Elorza alkateak.

Jokalari txuri-urdinei babesa eskaini nahi izan die Donostiako udalak ekitaldi sinboliko baten bidez. Elorzaren hitzetan, "gonbita luza nahi diegu gipuzkoar guztie euren etxeetan, dendetan edota plazetan Realeko banderak jarri eta jokalariak motiba ditzaten. Igoera lortzea, jarraitzaile izan gabe ere, garrantzitsua litzateke kolektiboaren espiritu eta ilusiorako".

Anoetako taldearen ordezkaritzari dagokionez, presidentea, hainbat kontseilari eta lehen taldeko Elustondo eta Nsue jokalariak izan dira bertan. Baikortasunez zipriztindutako mezua bidali du Aperribaik. "Lortuko dugulakoan gaude. Egunerokotasunean taldeak lan egiteko duen moduagatik erabat baikorrak gara. Zubietatik sartu irtena egitea nahikoa da animoa indartzeko. Lana eta erantzunkizuna transmititzen dute jokalariek". Levanteren kontrakoaz dio "lehia garrantzitsua, baina guretzat behintzat ez da finala".

Gaur arratsaldean ateak itxita egingo du lan Realak Anoetan eta bihar Lasarteren txanda izango da hedabideen aurrean.

Amaitzeko, Euskal Telebistak zuzenean eskainiko du Cordobaren aurkako neurketa. Datorren larunbatean, hilaren 27an izango da 18:00etatik aurrera.


‘Haizearen egia’, Saharako istorio bat fikzio moduan kontatua

Darahli elkartearen lehen hamar urteak kontatzen dituen dokumentala aurkeztu zuten iazko martxoan. Darahli 10 urte: hautsitako denbora zuen izena ikus-entzunezko hark, eta bere egilea RecRea produkzio taldea izan zen. Herriko gazte talde batek osatzen zuen produkzio etxe hark handik gutxira utzi zuen bere jarduera. Bere kide batzuek, baina, ikus-entzunezkoen, edo, hobe esanda, zinearen bidea jarraitu dute.

Ekain Albite gazte zumaiarra da horren adibide. 19 urteko gazte hau zinea ikasten ari da gaur egun Bartzelonan. Gidoigintzan, zuzendaritzan edo muntaian ikasitakoa praktikan jartzeko aukera izango du eskutan duen proiektu bati esker: Haizearen egia film laburrarekin, hain zuzen ere. Maluta films, Zinea Sortzen Donostiako ekoizpen etxea eta Darahlik elkarlanean gauzatutako proiektu honek Sahara eta Euskal Herriaren artean girotutako istorio bat jasotzen du. Gidoia prestatuta, 2019. urtean grabatzen hastea aurreikusten du zuzendari gazteak.

«Dokumentalarekin gustura geratu ginen, bai Darahli, baita gu ere. Haren ondoren, [Darahliko koordinatzaile] Samuel Ruizek zerbait handiagoa egitea proposatu zuen. Baina zer? Hura airean geratu zen eta Bartzelonan nintzela pentsatzen jarri nintzen», dio Albitek. Ordura arteko ikus-entzunezkoek Saharako herriak azken hamarkadatan pairatu duten exilioa eta borroka jasotzen dutenaren jakitun, gaia kontatzeko beste modu bat aurkitu nahi zuen. Fikziozko film labur bat egiteko ideia izan zuen, «bertako istorio bat kontatzen duena, baina ohiko dokumentaletatik ihes egiten duena». Maluta films, Donostiako Zinea Sortzen ekoizpen etxea eta Darahli beraren arteko proiektua da hau.

«Saharako istorio bat kontatu nahi nuen, baina Euskal Herriarekin ere harremana izango zuena. Ezagutzen ditudan sahararrekin behin eta berriro hitz egin dut. Haietako batek bere herriko tradizio bat kontatu zidan, eta hura izan zen kontatuko dudan istorioaren abiapuntua», dio zumaiarrak.

Elkar ulertu ez diren aita-alabaren bizitza kontatuko du pelikula honek. Aitak etxetik botako du alaba eta hau Euskal Herrira etorriko da bizitzera. Baina, aita hiltzean kanpalekuetara bueltatu da eta bertan tradizioekin topatuko da berriro.

Behin gidoia idatzita, finantziazioa lotzen ari direla adierazi du Albitek. Ondoren hasikoko dituzte grabazioak. «Euskaraz dakien saharar neska bat aurkitu nahi dugu, eta baita aitarena egingo duen pertsona bat ere». 2019 urte hasieran kanpalekuetara joateko asmoa erakutsi du Albitek bertakoei proiektuaren berri eman eta lehen irudi batzuk grabatzeko. Grabazioaren beste zatia Zumaian egitea aurreikusten du, udaberrian, printzipioz.


Chivako irteerarako bi aldaketa


Gazte Klubeko gaztetxoak Euskal Astea burutzen ari dira

Lehen hezkuntzako gaztetxoak Iñigo de Loiola kaleko Gazte Lokalean ekintza ezberdinak egiten dihardute astelehenaz geroztik. Bertan, besteak beste, gaur burutu duten txalaparta ikastaroa. Gustura aritu dira ikasle gazteak Euskal Herriko instrumentu zaharrenetakoari doinuak ateratzen Amaia Amiano Zuaznabar irakaslearen esanetara. Ttakuna dela, herrena dela... antentzio handiz entzun dituzte irakaslearen aholkuak, eta probatzeko aukera ere izan dute. Aipatu beharra dago Lasarte-Oriako Zuaznabar familiak, eta bide batez Sausta baserriak, txalapartaren historian leku garrantzitsua izan duela eta belaunaldi berriek tradizioari eutsi egiten diotela urteek aurrera egin arren.

Bestalde, Euskal Astearen barnean ekintza gehiago egingo dituzte ostegunean Gazte Lokalean 11:00etatik 13:00tara, jolas eta tailer moduan antolatuta.

Ostiralean berriz, Gazte Klubeko kideek Barakaldoko BEC-eko Eguberrietako Haur Parkera egingo dutela irteera. Hara joateko, 10:00tan dago zita jarria, Zumaburuko Autobus geltokian. Izena eman nahi duenak 943 371448 telefonora deitu behar du, Ttakunen bulegotik pasa daiteke edo bestela aisia@ttakun.com helbidera idatzi dezake. Irteeraren prezioa 16 eurokoa da eta Ttakuneko bazkideentzat berriz, 13 eurokoa.

Hrretaz gain, urtarrilaren 2an, 3an eta 4ean LH5-LH6koentzat “bitxiak eta magia” tailerra antolau dute, bakoitzak egiten ikasi nahi duena aukeratu ahal izango du, bitxiak ala trukoak, eta ikastaro hau ere Iñigo Loiola kalean izango da, 11:00etatik 13:00ak arte. Euskal Astea bezela, doakoa da, baina antolatzaileek eskertuko lukete izena aurretik ematea (bai e-mailez, telefonoz edo Ttakunen bulegotik pasata).

Ur festa

Etzirako berriz, Ur festa antolatu du Udal Kiroldegiak Lasarte-Oriako kiroldegiko igerilekuan 9:30etatik hasita 12:30etara arte. Herriko 5 eta 12 urte bitarteko gazteek primeran pasatzeko aukera izango dute, ur jokoak egiten dituzten bitartean. Antolakuntzatik jakinarazi dutenez, kiroldegiko bazkide ez direnek sarrera ordaindu beharko dute.


Ongietorri beroa, Likonari eta Gojenolari

Barikutik zapaturako goizaldeko hirurak inguruan ailegatu ziren Lekeitiora Gaizka Likona eta Zuriñe Gojenola lekeitiarrak. Madrileko Estremera eta Alcala Meco kartzeletatik irten eta bidean batu ondoren, batera egin zuten herrira arteko ibilbidea bi gazteek, senide eta lagunek lagunduta. Hainbat herritar zituzten zain Eskolapean, eta lora sorta oparituta, danen ongietorri beroa jaso zuten bi gazteek. Gaizka Likona eta Zuriñe Gojenola baldintzapeko askatasunean geratu dira aske. Biak gazte independentisten kontrako operazio ezberdinetan atxilotu zituzten 2010eko maiatzean Ipar Euskal Herrian Likona, eta Gojenola Erroman (Italia) urte bereko ekainean. Likonarentzat, 12.000 eurotako bermea ezarri dute, eta Gojenolarentzat, ostera, 10.000 eurokoa.


"Epaia edukietan gure absoluzioaz haratago doa"

Aurreko asteko ostegunean eman zuten jakitera Udabiltza auziko epaia. Auzipetuetako bat zen Joseba Garmendia aste honetan Beleixe Irratian (FM 107,3) egon da eta hona egin dituen adierazpenak.Joseba Garmendia AlbarrazinAbsoluzioarekin amesgaiztoa bukatu da. Zer moduzkoak izan dira lehen egun hauek?Oraindik barneratzen ari gara. Taldean ez genuen sinisten. Bilbon geunden guztiok epaia abokatuenera iritsi behar zelako, baina komunikabideetan esan omen zuten eta gure telefonoak joka hasi eta hala esan ziguten. Guztiontzako absoluzioa. Zuk zer espero zenuen?Ni etxetik Bilborako bidean atera nintzenean, motxila eta diru zorroa neraman. Motxilan badaezpada arropa eta liburua espetxean amaitzen banuen. Karteran dirua, zerbait ospatu behar bazen. Nire hipotesi nagusia zen zigortuko gintuztela, baina beste formula baten pean. 2-3 urteko espetxe zigorrak espero nituen. Zer da zehazki epaiak esan duena?Udalbiltzari dagokionez, ondasun publikoak bidegabeko erabilerarik ez dagoela. Bestetik, erakunde terroristako kide izatearena, ez dagoela inongo frogarik. Helburu politikoak izatea berez ez dela deitua eta ekintza politikoak eremu penaletik kanpo egon beharko luketela. Eta esaldi honek aurreko sumarioetan, Askatasuna, 18/98 eta abarretan eragina izan beharko luke. Hauek ere ekintza politikoa egiten dutelako. Azkeneko atxiloketak ere lan politikoa egiteagatik eman dira. Esan dezakegu, gure auzia eta Egunkariarena salbuespena izan direla.Egungo egoerak epaian eragina izan duela uste duzu?Nik ezetz esango nuke. Auzitegia aldatu da eta hor dago gakoa. Beste bat tokatu ezkero gaurko egunean espetxean egongo ginateke. Eragina behar bada bai, baina ez dut uste determinantea izan denik. Badirudi Auzitegi Nazionalen batzuk konturatu direla horrela ezin dela jarraitu, honek ez dituela justizia moderno eta demokratiko batek bete beharko lituzkeen gutxiengoak betetzen eta hori zuzendu egin beharko dela.Neurri baten epai hau gure absoluzioaz baino haratago joaten da bere edukietan. Orain arte bertara deklaratzera joaten ziren poliziak perituak kontsideratzen zituzten eta peritu batek esaten duena froga da. Aurreko epaiketetan 19/98, Haika-Segi, Askatasuna... guzti horietan poliziak perituak direla onartu egin da. Beraz, bigarren sententzia da norabide berdinean daukaguna eta honek jurisprudentzia bat sortzeko balio du. Argi geratu da Udalbiltzaren lana bidezkoa dela. Udalbiltza berpiztu beharko litzatekeela uste duzu?Orain arte Udalbiltzaren lekukotasuna guk eraman dugu, baina gu dagoeneko ez gara kargu publikoak. Udalbiltza nire ustez beharrezkoa da eta potentzialtasun handiak ditu baldin eta parametro irekietan mantentzen bada. Nik etorkizuna ikusten diot. Gertatzen dena da udal hauteskundeak gertu ditugula eta ondorengo udal hautetsiek erabaki beharko dutela honekin zer egin. Epaiak esaten du Udalbiltza aske dela nahi duena egiteko. Hemendik aurrera auzipetu ohia izango zara. Zorionak!Bai, ikusiko dugu. Bukatzeko, gurekin egon diren herritar eta hautetsiei eskerrak eman nahi dizkiet erakutsi diguten babesarengatik. Elkarretaratzeetan eta era pertsonalean jaso dugun babesa sekulakoa izan da. Bestetik zorion mezu guzti horiek eskertu nahiko nituzke.


'El Conquis'en Gorka izango dute gonbidatu gaur eta 3. kapitaina nor den esango dute

Patxi Alonso aurkezlearekin batera, Juanito Oiarzabal, David Seco, Eider Alonso, Isma Pereira, Nagore Osoro, Luisito, Caballo, Yanire, Iker eta Maider egongo dira.

Gaur gauean, 'El Conquis'eko platoan Gorka, abenturako lehen kanporatua, hartuko dute. Besteak beste, honako irudi hauek ikusi ahal izango ditugu: Gorkak galdu ondoren izan zuen lehen erreakzioa, ondoren Ismari kontatutakoak, aireportura iritsi eta familiarekin berriro elkartu zenekoa, duelua irabazi osteko kanpamendurako itzulera, eta orain arte ikusi gabeko lehen atalaren hainbat irudi.

Halaber, helduenen taldea, Caguama taldea, gidatuko duen kapitainaren izena jakitera emango da saio honetan.

Denboraldiko lehen 'El Conquis' saioan nesken taldea lehiatzen ikusiko dugu, baita euren kapitaina izango denarekin, Patri Espinarrekin, bat egiten duten unea. Gotzon Burgos kapitainari ere erreparatuko diote, urduri jartzen hasiko da beste taldeen aurka lehiatzeko gogoz baitago, eta 'Intxaurrondoko tigrea'ren lehen gaua errepasatuko dute, haren hitzek zeresana emango dute eta.

Berritasun asko dakar 'El Conquis' saioak. Konkistologo berriak izango dira, baita lehiaketa ondo baino hobeto ezagutzen duten lagunak ere. Patxi Alonsok Juanito Oiarzabal, David Seco, Eider Alonso, Isma Pereira, Nagore Osoro, Luisito, Caballo, Ianire, Iker eta Maider izango ditu alboan. Harmailetan lehiakideen senide eta adiskideak egongo dira, eta Ainhoa Etxebarriak gaueko txio onenen errepasoa egingo du Gazteako setean. Bestalde, Humbertok lehiaketako pertsonaia esanguratsuenak imitatuko ditu.

'El Conquistador del Caribe' eztabaida-saioa asteazkenero izango da ikusgai, 'Eguraldia'ren ostean, ETB2n eta eitb.eus-n, 22:30ean.