Bi ereduen arteko talka

UPN eta EH Bilduko hautagaiek eztabaida gogorra izan dute. Araizek UPNren gehiegikeriak kritikatu eta Esparzak biktimei barkamena ez eskatzea egotzi dio.

Dinbi-danba. Larunbateko boxeo norgehiagokak izan zuen Iruñean jarraipenik atzo, baina ukabilkada errealak beharrean zartako dialektikoak eman zizkioten elkarri Jose Javier Esparzak eta Adolfo Araizek, UPNko eta EH Bilduko hautagaiek hurrenez hurren. Bi eredu jarri ziren atzo aurrez aurre Navarra TVk gauean zuzenean emandako eztabaidan. Bata, Esparza, bi hamarkadaz Nafarroako botere ekonomikoa eta politikoa administratu duen erregimenaren ordezkaria, eta bestea, hori aldaraztea helburu duen alternatibaren ordezkarietako bat da eta maiatzaren 24ko botoen arabera, balizko liderra, Geroa Bai eta Podemos Ahal Duguren baimenarekin.

Eztabaida lau ataletan banatu zen. Hasteko euren burua aurkeztu zuten, eta tarte hori ere Araiz erasotzeko baliatu zuen Jose Javier Esparzak. Eztabaidari baiezkoa eman arren, bere esanetan, «horrek ez du esan nahi EH Bilduri zilegitasunik ematen diola UPNk, ETAren indarkeriaren aurrean barkamena eskatzen ez duen bitartean». Adolfo Araizek kritikari hitz onekin erantzun zion, eta azpimarratu zuen Nafarroan garai berri bati ekin behar zaiola ezinbestean. «UPNri eskertu nahi diot eztabaidatzea, duela lau urte ilegalizazioaren alde egon zelako».

Esparzak aurkezpenaren txanda kritika zabarrerako baliatu bazuen, zer esanik ez bakegintzaren gaia iritsi zenean. Araizek gogora ekarri zuen EH Bildu lau alderdik osatzen dutela eta autokritika egin dutela indarkeriaren garaiaz. «Biktima batzuen mina ez genuen aintzat hartu. Konponbideak bilatzen inplikatu naiz, eta nahi dut etorkizunean inork indarkeria gaitzetsi behar ez izatea. Inportantea izango da behin betiko konponbidea».

Jose Javier Esparzak leporatu zion ez diola terrorismoaren biktimei ez diela barkamenik eman. «Pena izan da», esan zuen. «Nik zuri beti errespetatu zaitut, baina niri bonba bat jarri izan balidate, zuk justifikatu egingo zenukeen». Tankerako mezuak erabili zituen Araizi erasotzeko. «Ezin zara Nafarroako presidente izan», esan zion gero.

Araizek gogora ekarri zion bitan leporatu diotela epaileek talde terroristako kidea izatea eta errugabe jo bietan. «Eztabaida sumina izan bada ere», Araizek eskua luzatu zion «zauriak ixten laguntzeko, esfortzu horretan UPN egotea «garrantzitsua delako». Araizek uko egin zion esku horri eta berriro ere barkamena eskatzeko galdegin zion.

Egoera ekonomikoa hartu zuten hizpide, bigarrenik, baina eztabaidaren tono garratzak jarraitu zuen. Nafarroaren egoera hobetu behar dela aipatu arren, Esparzak EH Bilduri leporatu zion Nafarroaren ongizatearen aldeko inbertsioen aurka egotea beti. «Harro gaude egindakoaz, nahiz eta zuek beti kontra egon arren».

UPNk azken urteetan murrizketak ezarri dituela gogoratzeaz gain, Adolfo Araizen ustez, UPNren gestioa «gehiegikeriak» laburbiltzen du bere ustez. Gogora ekarri du zorra 600 milioi eurotik 3.167 milioi eurora igo dela, eta horren atzean direla itzalpeko bidesariak, Reyno Arena pabilioia eta beste azpiegitura polemikoak. «Milioika euro xahutu dituzue eta horiekin beste gauzetan dirua erabil zitekeen». Bere ustez, azpiegitura horien erabilgarritasun soziala kolokan dago eta zorraren ikuskaritza egin beharra dago.

Irakurketa hori ukatu zuen eta aipatu zuen Los Arcoseko zirkuitura etortzen diren kanpoko pertsonek «gehiago» ematen dutela zorra baino. Reyno Arena ere etorkizunean errentagarri izango dela goraipatu du.

Etorkizuneko neurriei begira, Esparzak azaldu du lau urtetan «langabezia tasa %10era» jaitsiko dutela eta hori lortu ezean, etxera joateko asmoa duela. «Neurgarriak eta sinesgarriak diren 178 neurri» iragarri ditu. EH Bilduk, berriz, 900 neurri iragarri ditu, eta ezinbestekotzat jo du bazterketa sozialarekin amaitzea, eta zerbitzu publikoak defenditzea.

Azkenik, Adolfo Araizek erabakitzeko eskubidea defenditu du. «Nafarroa bere patuaren jabe da eta hori nafarrek erabaki behar dute». Aipatu du, berdintasunetik euskal lurraldeen arteko bategitea defenditzen dutela, baina Nafarroako nortasuna defendituz eta herritarrei galdetuz. Horri buruz «eztabaida lasaia» egitea planteatu du. Nafarrek etorkizuna lau urtero erabakitzen dutela esatera mugatu da Esparza. «Nafarroan jota eta aurreskua, sanmiguel eta denak egotea nahi dugu, beldurrik gabe, askatasunez». «Ez da gauza bera lau urtero botoa ematea, eta gai zehatzei buruz galdekatzea», ihardetsi dio Araizek.


Marea Blonda

Ze inbentu-klase dira “festak”? Herri bateko festa nagusiak, esan nahi dut. Nere irudipena da ganadu-ferietatik datozela asko (sanferminak “Iruñeko feriak” ziren berez), eta botereak (politikoak eta erlijiozkoak) bere burua ohoratzeko eta, bide batez, herri obeditzailea hondatzeko, ahultzeko eta pobretzeko eginkizuna dutela festa nagusi hauek.

Herri ez-obeditzaileak, berriz, beti jakin izan du festak kalterako direla, festa nagusiak “nagusien festak” direla (nagusien mundua gizentzekoak), eta festak pasatzeko direla, baina bere esanahi oinarrizkoenean; hau da: “ondo pasau”-k esan nahi duela horixe: pasatzea, lehenbailehen pasatzea eta “hobe bai pasata baleude!”, txikitatik zaharragoei aditu izan diegun bezala. Ez da pentsatu behar, ordea, zaharren kontua bakarrik denik hori. Zenbat jendek, festetan ezer erakusteko edo irabazteko ez daukan zenbat jendek maite ditu benetan bere herriko festa nagusiak? Utzi alde batera alkate, zinegotzi, ahaldun, lehendakari, gotzain, kamello, tabernari, txosnero, taurino fatxa-tankerakoak edo animalista histerikoak; utzi alde batera “herri hau oso festazalea dela” sinesten duten herritar txintxoak (ez dute ulertzen horrek esan nahi duena dela herria “oso lanzalea” izatea nahi luketela, eguntxo batzuen etenarekin); utzi alde batera entretenigarrien industriatik eta aisialdiko haixealditik bizimodua ateratzen dutenak; utzi alde batera, gaxteak: haiek irabazi ez dakit, baina erakutsi bai, izugarrizko erakutsi-beharra edukitzea tokatzen zaie askotxori, eta bereziki hauxe: badirela zeozer eta badutela leku bat merkatu edo sailkapen parrandero eta/edo sexualean. Eta gero umeak datoz, eta horrek barraketara garamatza, umeen ustezko zorionera, non ikasten duten gauza ona dagoela zarata haundia eta argi asko eta makina haundiak dauden tokian, eta sentsazio bortitzak eta aztoratzekoak direla biziaren xaltxa, eta gauza on horiek denak diruz erosten direla. Barrakak inbentu naxkante bat dira eta haien egitekoa da, funtsean, Askotasun Aztoragarriaren sistema honetan umeak trebatzea eta dotrinatzea.

Utzi beharrekoak utzi alde batera, beraz, eta jarri beste aldean beste guztiak: festak itomen zaratatsu moduan eta beste era txar askotan bizi —jasaten— dituen jende mordoa kendu, eta nere galdera da: ba al daki inork zer aterako litzatekeen «festa nagusiak bai edo ez» herri-galdeketa bat egin ezkero? Ez dakigu, jakina, ez dagoelako agintaririk hori egiten ausartuko denik, baina nere uste koxkorra da, galdeketan hasi ezkero, aurrenekoan ezetz (nola ba? : “betiko” gauza bat! ), baina bigarren edo hirugarrengo galdeketan festa nagusiak kentzea aterako litzatekeela garaile herri asko eta askotan. (Kalte-ordain moduko batzuekin, jakina: gaxteentzako orgia gozojatorrak antolatu beharko lirateke, tabernarientzako berregokitze profesionalak erraztu, agintariei youtuber bihurtzen lagundu beren burua famatzeko, eta abar ez oso luze bat.)

Nik neuk festa nagusiei buruz sentipentsatzen dudan hauxe bera sentipentsatzen nuen hamabost urterekin ere. Gero gauzak sartzen hasi ginen gorputzean, aurrena zurruta eta gero zorrota, eta holaxe jasan genituen festak urte mordoxka batean. Eta nik ez dut uste beste modurik dagoenik, gainera: zurrutik edo/eta zorrotik gabe ez litzateke inola ere festarik “lehertuko”. Bide batez: fedabide guztiek aho batez jakinarazten dute festa “lehertu” egin dela han edo hemen, ez “hasi” bakarrik; lehertzearen kontu edo antzezpen hori hainbestetan errepikatu beharra ez al da izango jende askok, barru-barrutik, utzi egin diolako festak gauza zoragarriak direla sinesteari?

Herritar maiteok: hemen ditugu festak. Santu eta patroi haundienarenak dira gureak; agintari haundienak izaten dira herrian. Baina nere modukoak oso-oso txiki eta motx sentitzen gara egun hauetan. Ni, seguru asko, nahiko atzeratua, anormala edo izua izango naiz. Nik Marea Urdina sentitzen dut gertuena: Marea Arroxa baino askozaz gertuago. Ni egun hauetan oso bat egina sentitzen naiz aniztasun funtzionala dutenekin eta behar bereziak dituztenekin. Oso antzekoa, oso holakoa. Baina ez naiz bakarra, eta badakit asko garela.

Nere lagun batek esaten zuen herriko festetako gauza ederrena gaurko eguna dela, Baserritarren Eguna eta, bereziki, ganadu-erakusketa. Behien patxadari begira egotea; blonda arrazako behi horizta guri horien ondoan egon, eta haien atze mardulak, adar dotoreak, errape ikusgarriak, garbitasun eta dotorezia tuneatua mirestea. Debalde eta ostiyena jotzen ibili gabe, gainera.

Xenpelarrena da bide bakarra, bere bertso ezagunenean adierazia: “debalde festa preparatzen det, gogua dedan orduan”. Aurrekonturik, preziorik eta programarik gabeko festa… eta bizitza.

Bien bitartean, Marea Blondan gaude gaur.


Hamabost soldadu irakiar hil dira, armadaren autobus bati itsatsita zegoen bonba bat lehertuta


Urkullu: 'EPPK-ko zenbait presok Hitzeman programan interesa dute'

Eusko Jaurlaritza presoak hurbiltzearen alde dagoela ziurtatu du lehendakariak, baina “biktimen memoria aldarrikatu eta egindako kalte bidegabea” ere onartu behar direla uste du.

EPPK-ko zenbait presok Eusko Jaurlaritzaren Hitzeman programan interesa agertu dutela esan du Iñigo Urkullu lehendakariak. Exekutiboaren programak presoak birgizarteratzeko helburua du. Hala ere, ez du horren inguruko xehetasunik eman, “gai horretan” Exekutiboak “diskrezioz” jokatu behar duelako.

Bestalde, presoak hurbiltzea eskatzeaz gain, beste aldarrikapen batzuk ere badaudela ohartarazi dio lehendakariak ezker abertzaleari, eta Eusko Jaurlaritzak, besteak beste, “biktimen memoria aldarrikatzea eta egindako kalte bidegabea onartzea” beharrezkotzat jotzen duela nabarmendu du.

Lehendakariak Ser irratian eskainitako elkarrizketan adierazi duenez, 2014an garatu beharreko “neurriak” iragarri zituen EPPK-k duela urtebete, baina ez dute “biderik egin” orain arte, horren arabera.

Eusko Jaurlaritza, aldiz, Bake eta Bizikidetzarako Planaren bidez “presoak legea betez birgizarteratzeko aukerak planteatzen ari da”, Urkulluren esanetan. Horretarako, presoek “pauso zehatzak” eman behar dituztela gaineratu du, “iraganaren irakurketa kritikoa”, esaterako, gogora ekarrita.

Bestalde, Eusko Jaurlaritzak presoen sakabanaketaren aurka protesta egiteko Sarek antolatutako manifestazioan parte hartuko ez duela esan du Urkulluk, nahiz eta “presoak hurbiltzeko xedearekin bat egin” eta “espetxe politika desberdin bat” eskatu.


Errege Magoak ate joka

Gabonak sartu dira azken txanpan. Gaur, ostirala, Errege Magoentzako eskutitzak jasoko dituzte Beheko plazan, 18:30ean; eta bihar, 18:00etan hasita, Errege Magoak Zumaiara iritsiko dira itsasoz, ondoren ohiko kabalgata egiteko, Txepetxa elkarteko kideek antolatuta.


Parte hartzea %44,51koa da Errenterian

Espainiako Barne Ministerioak parte hartzeari buruz 18:00etan emandako datuen arabera, %44,51ekoa da parte hartzea Errenteria-Oreretan, 2007ko udal hauteskundeetan baino %0,83 gehiago. Orduan, botoa ematera deituta zeuden herritarren %43,83 joan zen hauteslekuetara. Hurrengo datuak 20:00etan emango dituzte, jadanik behin betikoak.


Kontsumo era berrien plaza

Biocultura azokak kontsumo arduratsuago baten aldeko proiektuak bilduko ditu igandera arte Barakaldoko BECen. Hala, mota askotako produktu ekologikoen plaza bilakatu da.

Koloreak eta usainak. Begiak zabuka eta sudurra noraezean. Freskotasuna eta lurrina dira nagusi Barakaldoko BECen (Bizkaia) antolatutako Biocultura azokan. 263 postu, 150 jarduera eta 14.000 produktu baino gehiago. Batzuk barazkiz josita daude. Beste batzuei kea darie. Jana eta edana han; ukenduak, makillajea edota masajeak hemen. Hamaika aukera eskaintzen ditu produktu ekologikoen eta kontsumo arduratsuaren azokak. Bertan bildu dira igandera arte merkatu ekologikoa osatzen duten azpisektore guztiak.

«Saltzea baino gehiago, kontaktuak egitera eta akordioren bat edo beste egitera etorri gara», azaldu du Jon Bastante Ibarra baserriko nekazariak. Barazkiz lepo du postua, garai honetakoak denak. Bere produktuek osatutako harresiaren atzetik mintzatu da. Zornotzan (Bizkaia) dute baserria, eta eskualde horretan aritzen dira batik bat; «ez gara 30 kilometro baino gehiago mugitzen». Azaldu duenez, ostalaritza akordioren bat egitea edota haien produkzioan lagungarria izan daitekeen zerbait erostea du helburu, haziak adibidez. Hori bai, betiere haien filosofia errespetatuz. Asko errepikatzen da filosofia hitza postuz postuz. Izan ere, Biocultura azokak mota guztietako ekoizle eta enpresak biltzen ditu, eta, nazioartean dabilen baten bat egon arren, gehiengoak, produktuaren ekoizpenaz gain, beste kontsumo eredu baten aldeko apustua egiten du. «Gu zuzeneko salmenta egiten dugu: harremanetan gaude bezeroarekin edota kontsumo taldeekin», erantsi du.

Antzeko jarduna egiten du Ainara Baguerrek. Txaramela kooperatibako kidea da, eta pasta ekologikoa egiten du. Elikadura burujabetzaren eta agroekologiaren aldeko apustua egiten dute. Marmelada eta pate artisauak ekoizten dituzten Olatxuko Laboreak-eko kideekin batera jarri dute postua. «Parte hartzen dugun bigarren aldia da; bi ekoizle txiki gara, eta, gure produktuak ezagutzera emateaz gain, kontaktuak egitea espero dugu, batik bat dendekin eta kontsumo taldeekin». Azokak lan handia eskatzen duela nabarmendu du, ordu «mordoa» eman behar dituztelako bertan, baina, hala ere, pozik dago: «Azokaz azoka ibiltzera ohituta gaude, eta pixkanaka gure produktua denda gehiagotan saltzen ari da».

Bat dator Txema Perez de Arriba. Hark produktu bakarra saltzen du: shitake motako perretxikoak. «Etortzen garen hirugarren aldia da, eta oso esperientzia baliagarria da guretzat». Shitake freskoak saltzeaz gain, etxean shitakeak hazteko kit moduko bat ere eskaintzen dute. «Produktu berezia denez, jende asko etortzen da, eta, beraz, ezagutzera emateko aukera bikaina da; jendeak gero bilatu egiten zaitu», azpimarratu du. Bestelako produktu bat lantzen du Amaia del Hierrok. Alga Artean du izena bere proiektuak, eta lehenengo aldia da azokan parte hartzen duela: «Orain dela gutxi hasi gara. Algen merkatua erabat ezezaguna da hemen, baina hazten ari da, eta probatzea erabaki nuen». Algekin egindako produktuak saltzen ditu, batez ere jatekoak, baina baita kosmetikoak ere. Internet bidez aritzen da, eta azaldu du dendetara salto egiteko «tranpolin» gisa erabili nahi duela azoka.

Biocultura azokan elikagaiak nagusi izan arren, bestelako produktuak saltzen dituzten postu andana dago. Horien artean, arroparekin eta kosmetikarekin lotutakoek gorakada nabarmena izan dute azkenaldian. Adibidez, Mari Luz Iñarrak adierazi du Bizkaian kosmetikako produktu ekologikoak saltzen dituen ekoizle bakarra dela. Orain dela lau urte hasi zen, eta, pixkanaka bada ere, aurrera ateratzen ari dela azaldu du. Getxon (Bizkaia) du egoitza, eta bere produktuak era artisauan sortzen ditu. Roberto Chamadoira, ordea, Errioxatik etorri da. Hura bezala, asko izan dira azoka galdu nahi ez eta Barakaldoraino etorri diren kanpoko ekoizleak. Chamadoirak zapatagintzan dihardu. Ekoalkesan deitzen da bere proiektua, eta zapata beganoak egiten ditu, mikrofibrak eta plastiko birziklatuak erabiliz: «30 urte daramatzat zapatak egiten, eta ekoizpen prozesua aldatu dut zapata jasangarriago bat sortzeko». Gainera, azaldu du salmenta sistema kolaboratiboaren alde egin duela: «Gure ideiekin bat egiten duten leku jakin batzuetan soilik saltzen da gure produktua». Adierazi du bere bizitzan enpresa multinazional askorentzat lan egin duela, eta nabarmendu du zenbat eta gehiago produzitu, baldintzak orduan eta txarragoak direla. «Hala pobrezia areagotu egiten da; guk, sistema kolaboratiboaren bidez, produktuarekin lortutako etekina banatu nahi dugu».

Eguerdi aldera, lanean dabiltza jana eskaintzen duten furgonetak. Goiz osoan zuzenean jo duten musikariek etenaldia egin dute. Azokan barreiatuta, beste hainbat postu geratzen dira ezagutzeko. Batzuetan, produktuen ordez kontsumo ereduaren inguruko alternatibak daude: esaterako, Goiener eta Fiare.


Gure esku dago!

Orain da parte hartu eta gure nahia adierazteko unea. Alferrik izango da gero kexatzea. Parte hartze handia lortzea ezinbestekoa da helburua lortu nahi badugu. Azken esprintean gaude, mezua zabaltzeko eta emaitza onak lortzeko azken egunetan. Gure esku dago!


Lan-segurtasunik ez Euskalten Bowlzillaren prestaketetan

Aurrera jarraitzen dute prestaketa lanak Kanteran, bihar Euskalten Bowlzilla abiatzeko asmoz. Getxoko EH Bilduk Twitter sare sozialaren bidez salatu duenez, farola batean jarritako eskailera luze baten gainean, arnes eta kasko barik lanean zebilen Udalak azpikontratatutako beharginetako bat. Koalizio abertzalearen ustez, "Udalak bermatu beharko luke berarentzako azpikontratek lan-segurtasuneko neurriak hartzen dituztela".


Abiapuntua. Joerak finkatzeko hamarraldia

EAJren nagusitasuna berretsi du 2010-2020 aroak, eta ezker subiranista oposizioko indar nagusi gisa egonkortu. Parte hartzea, berriz, beherantz doa 2001etik, eta baliteke COVID-19aren izurriak maila historikoan jartzea abstentzioa.

Lehen aldiz 50 urtean ETAren indarkeriak baldintzatu gabeko egoera politiko bat inauguratu duen 2010-2020 aldiak argazki finko bat utzi du euskal politikan. Ordura arteko emaitzek eta hortik aurrerakoek frogatu dute 2009ko indar korrelazioak anomalia bat izan zirela, baina, harrezkero, pauta batzuk finkatuz joan dira EAEko panoraman.

Batetik, EAJren hazkunde progresiboa: Iñigo Urkulluren aroan, hazkunde egonkorra bizi dute jeltzaleek, portzentajeetan, eserlekuetan eta botoetan. 2012az geroztik, goranzko joera erakutsi dute hauteskunde ziklo bakoitzean, udal eta foru bozetan, Espainiako Gorteetarakoetan nahiz Eusko Legebiltzarrerakoetan. Gainera, PSE-EErekin akordioa eginda, botere instituzionala ia erabat bereganatu du EAJk.

EAEren erakundetzea abiatu zenetik, 40 urteko kudeaketa autonomikoaren protagonista nagusia izan da EAJ, eta, kudeaketa horretan, orain arte ezagutu gabeko estres test bat izan du Urkulluren gobernuak COVID-19arekin. Inkestei erreparatuta, ez dirudi osasun krisiaren kudeaketak zigortuko duenik; bozak noiz egingo ziren ezagutarazi zenetik argitaratutako inkesta guztiek iragarri dute jeltzaleek ordezkaritza handitzen jarraituko dutela; EAJren interesentzat okerrena den iragarpena La Razón-ek ekainaren 1ean argitaratutakoa da, eta, horren arabera, 29 eserleku eskura ditzakete; egun baino bat gehiago. Gainerakoek iragarri dute 30 legebiltzarkidetik gora lor ditzaketela jeltzaleek, eta aurreikuspenak ez dira ia aldatu apirilaren 5eko deialdiaren aurretik eginiko inkestekin alderatuta.

Inkestek iragarritakoa betetzen bada, lasai egon daitezke Sabin Etxean eta Errekalde zumarkaleko 27.an; EAEko arkitektura instituzionala diseinatu zuten eta azken urteetan konpartitu duten bazkideen arteko harremanak herritarren oniritzia du.

2010-2020 aroaren argazkian bada beste gako bat: ezker subiranistaren kristalizazioa oposizioko indar nagusi gisa. ETAren jardun armatuaren garaian, ezker subiranista hirugarren indar izan zitekeen gehienera (1998), baina 2012tik bigarren postuan egonkortu da, eta goranzko joera hartuta azken hauteskunde zikloan, 2011-2012ko loraldira iritsi gabe. Egoera horretan, aurkia eta ifrentzua topa daitezke EH Bilduren emaitzetan; oinarri bat ezarri duela dirudi, eta hori emeki zabaltzen ari dela azken urteetan —otsailetik argitaratutako inkesta ia denek iragarri dute %1-2ko hazkundea izango duela 2016ko bozekin alderatuta—, baina norbere emaitzen gozoa gazitzen du EAJren hazkunde erritmoa ikusteak; bigarren indarra izanagatik, handia da lehenarekin duen aldea, eta, beraz, urrun du oraindik gobernu alternatiba izateko aukera. Lehen indarrarekiko aldeari koska bat kentzea emaitza ona izan daiteke ezker subiranistarentzat 2024ko bozei begira.

Hortaz, eta Ahal Dugu-ren salbuespenarekin, azken urteek erakutsi dute botoa kontzentratzeko joera nagusitzen ari dela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; bi indar nagusiak gero eta nagusiago direla; 75 legebiltzarkidetik 46 dituzte, eta litekeena da kopuru horrek gora egitea. 50 eserlekuren —alegia, legebiltzarkideen bi herenen— langa gaindituz gero, EAE «bipartidismo inperfektu» baterako bidean legoke, Asier Blas EHUko Politika Zientzietako irakasleak esan izan dion bezala.

Unionismoaren gainbehera

Horren biktima izan dira Espainiako sistema politikoaren bi zutabe nagusiak; PSE-EE/PSOE eta PP; duela 11 urte, ezker abertzale ofizialik gabeko legebiltzar batean gehiengo osoa zuten —38 ordezkari—, eta orain, berriz, hemezortzi legebiltzarkide dituzte bien artean; 464.000 boto poltsa, modu progresiboan, 256.000raino urritzera. Beheranzko bilakaera horrek erro sakonagoak ditu eskuin espainiarzalearen kasuan, 2001etik ez baitu inoiz hobetu aurreko bozetako emaitza.

Hamarkada zaila izan du PSE-EEk ere; krisi bikoitz batek zeharkatu du. Batetik, bakegintza prozesua ez du kapitalizatzen asmatu, eta, nahiz eta ETA desagertzeak ez duen PSEren proiektua PPrena bezain zurtz utzi, 2012ko hauteskundeek agerian utzi zuten ilegalizazio garaietan lortutako ordezkaritzaren puztua; 25 legebiltzarkidetik hamaseira jaitsi zen hiru urte eskasean, eta bederatzira gero. Botoen galerak eman zuen porrotaren tamaina, legealdi bakarrean 100.000 bototik gora galduta: heren bat. Krisi ekonomikoaren, Espainiako Gobernu sozialistaren kudeaketaren eta, modu zabalago batean, sozialdemokraziaren krisiaren gordinak bere larruan bizi izan zituen PSE-EEk, eta lurrikara hori sakondu zuen Podemosek Madrilen eta Ahal Dugu-k EAEn.

Egoera horretan, gobernu aliantzetan bilatu zuten aterpea sozialistek, oposizioan egonik posizio propioa indartzeari uko eginda; ez zuen zertan ongi atera. Esan ohi da koalizio gobernu batek mesede handiagoa egin ohi diola koalizioko indar nagusiari, eta kalte txikienari; hala gertatu izan da Erresuma Batuan, Frantzian, Alemanian... Eta baita PSE-EEri berari ere, 1986 eta 1994 artean. Baina Pedro Sanchezek hauspotuta, ez dirudi hipotesi hori beteko denik orain; inkesta guztiek iragarri dute sozialistek boto eta ordezkari batzuk berreskuratuko dituztela.

Ahal Dugu-ren agerraldia izan da Madrilen egoitza duten alderdiek hamarkada osoan izandako albiste on bakarra; fenomeno moreak Espainiako sistema politikoa astindu zuen, eta erreplika izan zuen Hego Euskal Herrian ere, 2015-2016an. Izanak ziren lehen aldiz indar handiz agertutako talde politikoak —EA 1986an, EH Bildu 2012an—, baina, normalean, bide luzeko tradizio politiko batetik edo zatiketa batetik sortutakoak izan dira. Nolabait, aurretik existitzen zen espazio politiko bat bete du Ahal Dugu-k, baina lortu du espazio hori aurretik inork gainditu ez zituen mugetatik harago eramatea. Eta normalizazio politikoaren garaietarako espero zen gauza bat ere gezurtatu du: lekua dago abertzaletasunak eta ezker-eskuin ardatzak bereizten dituen lau tradizio politiko handiez harago.

Parte hartzea, apaltzen

2000-2010 aldiko beste joera bati ere segida eman dio 2010-2020 artekoak; duela hemeretzi urtetik, hauteskundez hauteskunde handituz joan da abstentziora jo dutenen portzentajea. Polarizazio handiko hauteskundeak izan ziren 2001ekoak; ia bost herritarretik lauk eman zuten botoa. Harrezkero, gero eta gutxiago izan dira botoa ematea erabaki dutenak, duela lau urteko parte hartzea ozta-ozta ailegatzeraino %60ra. 1994ko parte hartzea izan da azken 40 urteetako apalena, eta 2016koak soilik %0,32 botogatik gainditu zuen zoru hori.

Abstentzioaren arrazoiak izan ohi dira interes falta, jokoan ezer ez egotearen irudipena, alderdiekiko nekea edo mesfidantza, sistema politikoari zilegitasunik ez aitortzea... Eta, oraingoan, ikusteko dago COVID-19ak nola eragingo duen parte hartzean; gogo hori hauspotuko duen edo, kontrara, segurtasun faltaren sentipena gailenduko den. Baliteke aldagai horrek inoizko parte hartzerik apalenera eramatea Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak, edo orain arteko joera iraultzea. 2020ko hamarkadak joera zaharrei eutsiko dien edo bilakaera berriak azaleratuko dituen, hori bi aste barru hasiko da ikusten.


Futbola eta gaztaina ugari zapatuan

Zapatuan jokatuko dituzte herriko futbolariek partidu guztiak. Sora "A"k Zumaikako Sora "B"k Urki eta jubenilek Antzuola hartuko dituzte Ezozin. Infantilek Eibarren jokatuko dute.

Azaroak 12, zapatun EZOZI futbol zelaian

1go erregional maila

10:00 Soraluze "B" VS Urki

Gorengoen erregional maila

12:15 Soraluze "A" VS Zumaiako

1go jubenilen maila

17:00 Soraluze VS Antzuola

Azaroak 12, zapatua Eibarren

1go infantilen maila

Taldeak: Eibartarrak VS Soraluze

Ordua: 11:00

Azaroak 13, domeka Eibarren Benjaminen futbol partiduak

Lehen urteko benjaminak

9:00Eibar-Soraluze

Bigarren urteko benjaminak

10:00 Eibar- Soraluze


Matas zigortu dute bere emaztearen kontratazioa exijitzeagatik

Balear Uharteetako presidente ohia sobornatzearen delitu batean erori zen, bere emazteak lanik egin gabe Mallorcako ostalari batek 42.000 ematea lortu ahal izateko bere karguaz baliatu zenean.

Jaume Matas Balear Uharteetako presidente ohia zigortu dute bere emaztearen kontratazioa exijitzeagatik. Izan ere, Matasek 42.111 euro jaso zituen kontratazio horren ondorioz, nahiz eta emazteak, Maite Arealek, lanik ez zuen egin.

Jaume Matasentzat ustelkeriak eragindako bigarren zigorra da; udan influentzia-trafikoengatik izan zen zigortuta, kazetari bati diskurtsoak idaztearren diru publikoaz ordaintzen zizkiola frogatutzat eman baitzuten. 9 hilabeteko zigorraldia ezarri zioten.

Epaia irakurri dutenean, epaimahaiaren bozeramaileak iragarri du frogatutzat jo dutela Arealek jasotako ordainketak (hilabeteko 3.000 eurokoak) prebendak besterik ez zirela, eta ez soldata bat. Diru horri etekina atera ahal izan zion Matasek, presidentearen kargua bere esku zegoela kontuan izanik.


Pertsona bat hil da N-121-A errepidean, auto istripuan

Bera parean gertatu da ezbeharra, furgoneta batek eta kamioi baten artean.

Goizaldean gertatu da ezbeharra, N-121-A errepideko 65. kilometroan, Bera parean. Nafarroako Gobernuko iturriek azaldu dutenez, furgoneta batek eta kamioi baten artean gertatu da istripua. Furgonetako gidaria harrapatuta geratu da eta suhiltzaileek atera behar izan dute, baina erietxera heldu aurretik hil da. Aldiz, kamioiko gidarik onik irten da.


Mezenasgok bi eguneko topaketa bat antolatu du elkarte eta enpresentzat

Euskararen Urtaroaren karietara, enpresak eta elkarteak batzeragomitatu ditu Mezenasgoko Patxi Bellyk, euskaraz, ItsasunbHelburua da partaide izateko aukerez eta arrazoiez mintzatzea

Patxi Bellyk Lapurdiko Herri Elkargoan lan egiten zuen duela bi urte arte, kultur zerbitzuan. Elkargo bakarra sortzearekin utzi zuen, bere kontuko jartzeko. Bestalde, Pinpulka elkarteko kidea da, eta Ezpeletan ekain oroz antolatzen duen Jokoz Kanpo karrika ikuskizun jaialdiko taldean parte hartzen du. Horrentzat hasi zen, funtsean, Errobi aldeko enpresen ikusterat joaten laguntza eskatzeko jaialdiarentzat. Eta lan horretan gustatu.

Bere enpresa sorturik —Mezenasgo—, bezero dituen elkarteentzat egiten du orain bitartekari lan hori. Bitartekari edo zerbitzu saltzaile baino gehiago, “harreman egile” gisa ikusten du bere burua Bellyk. Elkarren ondoan baina elkar zinez ezagutu gabe bizi diren bi mundu hurbildu nahian. “Gure munduan, denak gara gure xokoan. Alde batetik, enpresak; beste alde batetik, elkarteak; gero, erakundeak. Ni erdian ematen naiz loturak sortzeko. Gehiago hitz egin eta elkartu behar dugu”.

Ez du bakarrik dirua bilatzen elkarteentzat, baitio beste laguntza motarik eman diezioketela enpresek tokiko elkarte bati. Hala nola gaitasunak. “Konpetentzia zer da? Adibidez, Hendaiako geltokian kokatu den Borderline Fabrikarentzat, joan nintzen margo saltzaile baten ikustera errateko: ‘Hara, behar genituzke hogei litro margo pareta bat tindatzeko, baita pintzelak eta tresneria ttikia ere’. Hori da nire lana”.

Interes ekonomikoak duen garrantziaren jakitun izanik ere, egitasmoaren defendatzea du lehentasun Bellyk. Solaskide duen enpresako arduradunak beste argudio batzuk entzun ditzan. “Lehen argumentua da lurraldearekin zinez konektatua izatea. Enpresa batzuek ulertua dute lurralde batean direla eta ezin dutela beren munduan bizi bakarrik. Laguntzen dituzte hemengo proiektuak, baitakite Iparraldean direla. Laguntzen badute ikusgarri bat, badakite ongi dela herri dinamikarentzat, alaitasun bat ekartzen duela. Behar baititugu horrelako momentuak hobeto bizitzeko”. Bai, baina arrazoi ekonomiko zuzen bat ere badute. “Ongi bizitzen bagara lurralde batean, beharbada gehiago kontsumitzen dugu; beraz, erosten ditugu berek saldu produktuak ere. Dinamika bat da”.

Ohartu da enpresa batzuek, dituzten hurbileko gaiak direla kausa, alor bat dutela bereziki laguntzen. “Adibidez, Sokoak euskara, euskal nortasunaren inguruko gauzak lagunduko ditu. Beste batzuek, elbarrituak edo haurrak”. Badira ere beren irudia zaintzeko erabiliko dutenak mezenasgoa.

Horiek horrela, beste abantaila bat ere badu elkarteen laguntzeak enpresentzat: zergen apaltzeen ahalbidetzea. Elkarte bati bere laguntza ekarriz, zergetan %60ko kenketa lortzen du enpresak. Batzuek argiki horretan ikusten dute interesa, baina Bellyk dio hori proiektuaren interesa aurkeztu ondotik ekartzen duela, azen ontzeko bezala. “Enpresaburu bati beti azken momentuan aipatzen diot hori. Batzuk erraten didate: ‘Berdin zait zerga irabaztea; ez dut horretako egiten’. Beste batzuek, bai hartzen dituzte paperak apaltzearen eskatzeko”.

Elkarte anitzek bilatzen dute mezenasgoa eta galde anitz badu Mezenasgo enpresak berak, baina enpresa sare aski ttipia ikusten du lurralde eremu ez hain handian. Gainera, enpresa ttipi edo ertainak izanez, araberako ahalekin ekartzen dituzte laguntzak. “Sokoa salbu, ez dut ezagutzen hemen enpresa bat prest dena 5.000 euro emateko proiektu batean. 200-500 euro emanen dituzte”. Hein horretako emaitzen biderkatzea delarik giltza, beraz.

Kaltearen alde onak

Kultura munduko ofiziokoek ez dute beti ongi ikusi mezenasgoa, erakunde publikoen ardura baten desbideratze modukoa iruditu baitzaie. Pribatuari eskatzea diru publikotik gehiago eman nahi ez den diru laguntza. Bellyk, berriz, begi onez ikusten du. “Ongi dela uste dut. Zeren eta jende desberdinak baldin badituzu zure egitasmoan, gauza desberdinak ekartzen ditu. Ezin zara beti lotua izan egitura bakar bati. Egun batez egitura hori desagertu edo diru gutiagorekin gertatzen bada, bortxaz, eragina izanen du zure egitasmoan. Hobeto da sostengu desberdinen izatea”. Erakunde publiko bateko kultura saileko langile ohia izanagatik, urrunago joan da. “Badakit —biziki polemikoa da erranen dudana—, baina ene ustez erakundeek dituzten ahal gutitze horiek aukera izan daitezke batzuetan. Behartzen baitzaitu beste iturri batzuen bilatzera. Dirua baduzularik, xahutzen duzu aski aise. Dirurik ez duzularik, ideiak behar dituzu; zure baitarik egiten duzu gehiago. Balio askoz handiagoa du ezin ez eta zerbaiten erosteak. Jokoz Kanpon, adibidez, altzari guziak guhaurrek egin ditugu, materiala berreskuratuz eta asteburuak egiten iraganez. Dirua ukan bagenu, saltegian erosiko genituen”.

Ipar Euskal Herriko enpresa gehienen izaria ikusirik, Bellyri ez zaio iduri irudiaren zuritzeko jokoan direla hainbeste mezenasgoan ari direnak. “Noski badela greenwashing bezalako fenomenoa. Bistan da enpresa batzuk baliatzen direla irudi on baten erosteko. Baina hori gertatzen da, ez dakit, Louis Vuitton bezalako makina gotorrekin. Nik aipatzen dizkizut Iparraldeko enpresa ttikiak”. Anitzetan ez dira fama gose, dioenez. Sokoaren adibidea eman du berriz ere. “Sokoak laguntzen ditu berrogeita hamar egitasmo urtean zehar. Nork badaki? Ez dute erosten orri bat Berria-n edo Sud Ouest-en errateko: ‘Ikusten duzue zer laguntza eman dugun?’. Haientzat beste gauza bat da jokoan”.

Hego Euskal Herria eredu gisa ikusten du sail horretan. “Hego Euskal Herrian ez dute ukan estatu laguntzarik ekitaldien sortzeko. Haatik, enpresa sare handia dute. Egun batez joanen naiz harremanen egiterat hara”.

Topaketak Itsasun

Euskararen Urtarorako euskarazko ekitaldien proposatzeko Euskal Elkargoak egin deialdiari erantzunez, enpresa eta elkarteen arteko topaketa antolatu du Mezenasgok atzo eta gaurko, Itsasun, enpresa mintegian.

Ostiral honetan mezenasgoaren medioz laguntza ekarle diren tokiko enpresa batzuk gomitatu ditu. “Esplikatuko dute zer egiten duten, zergatik laguntzen dituzten hemengo egitasmoak. Azkenean, ulertzeko enpresaburu batek nola pentsatzen duen. Gero, galdera-erantzunen tartea izanen da, modu lasaian”. Xedea baita zinez elkarte eta enpresa arteko ezagutza akuilatzea. 09:00etarik 17:00etara iraganen da topaketa, eta, nolaz ez, euskaraz.


Donostia Kirolak Euskararen Kalitate Ziurtagiriaren Zilarrezko Bikain maila lortu du

Donostia Kirolaren webgunearen azala. (Donostia.org)

Eusko Jaurlaritzak datorren azaroaren 18an Viktoria Eugenia Antzokian egingo duen ekitaldi publikoan jasoko du.

Eguneroko jardueran euskararen presentzia, erabilera eta kudeaketa aztertzen ditu Euskararen Kalitate Ziurtagiriak; bai hiritar guztiei ematen dizkien kirol zerbitzuetan, baita bere langileen barruko lanean ere.

Donostia Kirolaren komunikazioa eta irudi korporatiboa, kanpo eta barne harremanak eta hizkuntza kudeaketa aztertu ondoren, ziurtagiria lortu du urrian ebaluaketa gainditu ondoren.


Faulkner, hegoaldea berrasmatu zuen egilea

Duela 50 urte hil zen teknika narratiboak lantzeagatik nabarmendu zen idazle estatubatuarra

Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldearen ahotsetako bat da. Mark Twain, Tennessee Williams, Harper Lee, Flannery O'Connor eta besterekin batera, iparralde industrializatu eta modernoarekin zerikusi gutxi duen eta tradizioz betea den hegoalde bero eta heze haren ahotsa. Ernst Hemingwayren prosa zuzenaren aurkaritzat jo izan dutena. Yopknapatawpha fikziozko konderriaren egilea. Esperimentazioari ekin eta teknika narratibo berriak erabili zituen idazlea. William Faulkner, AEBetako literaturak XX. mendean eman zuen idazle garrantzitsuenetakoa, gaurko egunez hil zen, 1962an. Duela mende erdi.

«Hotsa eta ardaila irakurtzen hasten dena beiraduren argi printzek bakarrik argitutako katedral gotikoan sartzen den bisitaria bezala sentituko da. Lehen momentuan apenas ikusiko duen ezer. Baina begiak ilunpe horretara ohitu arte irakurtzen segitzen badu, hasierako forma zirriborrotsuek gorputz eta kolore hartuko dute, eta, sari bezala, katedralak ezkutuan gordetzen zuen edertasun guztia zabalduko du bere begi aurrean». The Sound and the Fury-ren euskarazko argitalpenerako (Ibaizabal, 1992) Maria Garikano itzultzaileak idatzitako hitzaurreak ongi adierazten ditu Faulknerren literaturaren ardatzak: orainaldiaren eta lehenaldiaren arteko jauziak, barne monologoak, ahots ugaritasuna, sakontasun emozionala... Faulknerrek James Joyce eta Fiodor Dostoievski aipatzen zituen bere maisutzat. Irlandarrarengandik pertsonaien barne errealitatea eta subkontzientzea islatzeko joera jaso zuen. Errusiarrarengandik, berriz, indar handiko literatur mundu propio bat osatzeko gogoa.

Gerra egindakoak

William Faulkner (New Albany, 1897-Oxford, 1962) sendi tradizional batean jaio zen, AEBetako Sezesio Gerran konfederatuen aldean egon zen familia batean. Hain zuzen ere, haren birraitona, yankien kontra borrokatu zen, eta gerra hura galdu izanak bete-betean eragin zuen hala familian nola Faulknerren lanean: birraitona hura bera Sartoris koronela bihurtuta azaldu zen gerora idazlearen lehen lanetako batean, Sartoris-en (1929).

Faulkner ez zen ikasle ona izan, baina oso gaztetatik adierazi zuen idazlea izan nahi zuela. 1924an argitaratu zuen lehenengo lana: The Marble Faun, kaleratu zuen poema liburu bakarra.

Sherwood Anderson nobelistaren bitartez argitaratu zuen Faulknerrek lehenengo eleberria, 1925ean: Soldier's Pay, I. Mundu Gerran borrokatutako soldaduak protagonista dituen lana. Europan sei hilabeteko bidaia egin ostean, Mosquitoes eta Sartoris bere lehen obra garrantzitsua dena argitaratu zituen. Flags in the dust izenburuarekin ere ezaguna da azken hori. Yoknapatawphako herrialdean girotu zuen Faulknerrek, orduz geroztik idazlearen nobeletako familien (sartoristarrak, snopestarrak, compsontarrak...) bizilekua izan zen konderrian. Denborarekin, Yoknapatawpha zenbaki, muga eta biztanleria zehatzez ezaugarritu zuen idazleak.

Sartoris-ek irekitako bidean sakondu eta bere lehen maisulantzat jotzen dena argitaratu zuen 1929an: The Sound and the Fury. Jarraian etorri zen Yoknapatawphan giroturiko eta Faulknerren corpusa osatzen duen nobela sorta: As I Lay Dying (1930) Sanctuary (1931), Light in August (1932), Absalom, Absalom! (1936)... Garai hartan, Hollywoodek ere deitu zion eta film ezagunetako gidoiak idatzi zituen: To have and to have not, Hemingwayren eleberrian oinarrituta, eta The Big Sleep, Raymond Chandlerren nobela beltzaren moldaketa, besteak beste.

40ko eta 50eko hamarkadetan aitortza iritsi zitzaion. 1950ean Nobel saria jaso zuen, eta Pulitzerra, berriz, bitan eskuratu zuen. 1955ean, A fabule-rekin, eta 1962an, The reivers-ekin. 1962ko uztailaren 6an hil zen.

Euskaraz ere irakur daiteke William Faulknerren obra: Santutegia Xabier Olarrak itzuli zuen (Elkar, 1990), eta Hotsa eta ardaila Maria Garikanok (Ibaizabal, 1992). Era berean, Arrosa bat Emilyrentzat kontakizun laburra argitaratu zuen Ttu-ttua aldizkariak 1984an, Imanol Zubiriak euskaratua.


Erraldoien konpartsa osatzeko herritarren bila ari da Azpeitiko Udala

Azpeitiko erraldoietako baten irudia. (Azpeitiko Udala)

Erraldoiekin kalejiretan parte hartzeko prest dauden herritarren, taldeen edo kuadrillen bila ari da Azpeitiko Udala. Izan ere, azken urteotan zeregin horretan aritu den taldeak uzteko asmoa du, eta Udalak deialdia egin du, herritarrak erraldoien konpartsa osatzera anima daitezen.

Erraldoiak mugitzeko talde iraunkorra eta arduratsua izatea hartuko dute kontuan, eta erraldoeiekin herriko festetan kalejiran ibili eta dantzatu beharko dute parte-hartzaileek. Bestalde, prest egon beharko dute inguruko herrietara irteerak egiteko, beste udaletxe batzuekin batera izaten dituzten hitzorduetan parte hartzeko.

Interesa dutenek udaletxeko erregistroan egin beharko dute izen-ematea, astelehenetik ostiralera, 09:00etatik 14:00etara. Informazio gehiago jaso nahi duenak Udaleko Kultura sailera (943-15 70 68) dei dezake.


'Smoke'

Canneseko jaialdian alfonbra gorriko selfiak debekatu eta prentsa paseak ezabatu egin dituztela gogorazi du, eta dena pantailaren pean jartzeko sindromeak jota bizi garela iritzi

"Oso iraganekoa eta bizitza errealean aldaketa handirik eragin ez duen albistea pasata, "benetan interesatzen" gaiei heldu die Koldo Almandozek 'Faktoria'n. Canneseko jaialdian alfonbra gorriko selfiak debekatu eta prentsa paseak ezabatu egin dituztela gogorazi du, eta dena pantailaren pean jartzeko sindromeak jota bizi garela iritzi. Hari horretatik abiatuta, Smoke gomendatu digu, Wayne Wangek zuzendutako filma.


Ez dago gaitzik onik ez dakarrenik

Ainhoa Murua berandu hasi zen lehiatzen aurten, lesio batek hala behartuta. Horri esker, freskoago iritsi da azken txanpara, eta horri esker irabazi du lehen aldiz Munduko Kopan.

Etxean dago jada Ainhoa Murua (Zarautz, Gipuzkoa, 1978), atseden hartzen, merezitako atsedena. Denboraldia amaitu berri du, eta amaitu, ezin hobeto amaitu du, joan zen igandean Guatapeko (Kolonbia) triatloia irabazita. Ez zen beste proba bat gehiago. Munduko Kopakoa zen, sasoiko azkena. Eta bera izan zen indartsuena. Inoiz ez zuen lortu horrelakorik. Nazioarteko probaren bat irabazitakoa zen —iaz Quarteiran nagusitu zen (Portugal)—, baina inoiz ez Munduko Kopako bat. «Sekulako poza dut barruan. Horrenbeste urte dira horrelako zerbaiten bila... eta azkenean lortu dut. Ilusio berezia egiten dit ere, sasoi zaila izan baita, orpazurdako lesioa dela eta».

1,5 kilometro igerian, 40 bizikletan eta hamar korrika; horra Muruaren beharra Guatapen, alegia, olinpiar triatloi bat. Dena, inguru eder eta ikusgarrian. Perfektua litzateke hiru xehetasunengatik ez balitz: euriak gogotik egin zuela, ibilbidea oso gorabeheratsua zela eta inguru hori 1.925 metro gora dago. «Asko nabaritzen da altuera hori. Bete-betean arituta azkar itotzen zara. Eta zer esanik ez bizikletako ibilbidean. Han dena zen maldan gora. Oso proba gogorra izan zen». Eta hala ere, nagusi, hasi eta buka. «Igerian aurreko taldetxoan sartu nintzen, eta bizikleta hartu orduko jada lasterketa buruan nengoen. Eta hor eutsi nuen».

Rio de Janeirora begira

«Freskotasuna» aipatu du Muruak garaipenaren gakoaz galdetuta. «Aurkariak baino freskoago iritsi naiz sasoiko azken txanpara, eta hori igarri egiten da lasterketan». Ez da izan, ordea, berak hala erabakitako estrategia. Ez du izan beste aukerarik. «Sasoi hasieran lesioa izan nuen orpazurdan, eta, horren ondorioz, nahi baino beranduago hasi nintzen lehiatzen. Arazorik izan ez banu, ziurrenik luzea egingo zitzaidan denboraldia, eta azkenerako sasoiz justu iritsiko nintzateke azken txanpara. Zorionez, on egin dit beranduago hasi izanak. Ni neu jabetzen nintzen azken lasterketetan goraka nindoala, eta Kolonbian abantaila hori izan nuen».

Muruak aitortu du «lasaiagoa» izan dela denboraldi hau. Arrazoia sinplea da: ez dago Olinpiar Jokorik, eta ez dago ere han aritzeko puntuak lortzeko premiarik. «Halakoa izan ohi da Olinpiar Jokoen ondorengo urtea. Puntako triatleta asko lasaiago aritzen dira. Ez dira bete-betean lehiatzen Munduko Kopan edo Munduko Serietan. Bi lehiaketa horietan maila ona emateko urte guztian aritu behar duzu bete-betean, eta horrek sakrifizio handia eskatzen du, eta gogorra da eramaten».

Aurten lasai, baina datorren urtean egurra berriz ere. Beharko, 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan parte hartzeko lasterketa hasten baita ekainean, eta Murua buru-belarri murgilduko baita lehia horretan. Atenas, Pekin eta Londresi Rio de Janeiro gehitu nahi die, eta hori lortzeko lehiatuko da Munduko Kopan eta Munduko Serietan bi urte luzez. Dena, laugarren aldiz Olinpiar Joko batzuetan aritzeko. Hori bai, argi du ez duela horrekin itsutu nahi. «Jada ez naiz gaztetxo bat, 35 urte ditut. Urtez urte joan nahi dut, eta urte bakoitza amaituta ikusi nola nagoen. Baina bai, Rio de Janeiron egon nahi dut. Saiatu, behintzat, saiatuko naiz».


Enborraren besteak

Ez gara gaur sortuak, bazen nonbait enbor bat, eta handik gatoz denok, halako zerbait dio poemak, kantuak eta herriak. Aurten 50 urte Gerediagak egun urteroko eromen eta ezinbesteko hitzordu bihurtu zaigun azoka antolatu zuela aurrenekoz Durangon. Eta bizitza maite dugulako ospatu beharra dago, nola ez ba. Ospatu beharra dagoen moduan, eta mozkor arraildu arte gainera Euskaldunon Egunkaria-ren 25. urteurrena. Hura gabe, auskalo zer ginatekeen historiaren zabortegi honetan. Zerbait garrantzitsu egiten ari ginela sentitzen genuen.

Urteak 30 Mikel Zabaltza Intxaurrondoko Bidasoan ito zutela. Eta urteak dira, baina begiak betetzen zaizkigu oraindik ere eta ileak lazten Ion Arretxe hizketan entzunda. Urteak 7 asteartean Mikel Laboak utzi gintuela, 45 ostegunean Burgosen auzitegi militar batek ETAko hamasei kideren kontrako epaiketari ekin ziola eta 5 herenegun Xabier Lete hil zela. Atzo 10 urte Joan Mari Lekuona joan zitzaigula eta gaur 127 urte Orixe jaio zela, 270 Joan Antonio Mogel eta 62 Andolin Eguzkitza. Hemen ospatu nahi ez duenak berak jakingo du zergatik den, baina nahi izatera badugu nahiko aitzakia lagun artera bildu eta pixka bat berotzeko.

Efemerideek bizi gaituzte eta remake-ek, eta susmoa dut (oker egongo ahal naiz!) azkenaldian denbora gehiago ematen dugula izan ginen hartan egosten orainean erretzen baino. Neu aurrena. Agian nekatu egin gara, hoztu, etsiaren gaitzak lotu gaitu menturaz. Beharbada asmatu dugulako da iraganari bizipoz izpirik ateratzen, geroa badakigu-eta labanaz datorkigula zintzurra egiteko gertu. Auskalo.

Kontua da ez dugula samurra sorgin-kiribilo honetatik ateratzen. Eta nahiago nuke oker banengo, baina ez dakit ez ote zaigun nahi baino gehiagotan bihurtzen lortutako hura bera galga, brida eta putzu.

Gu sortutako enbor beretik, baina besteak, arren. Besteak eta bestelakoak.


Etxebizitzak gazteentzat

Gai honekin nolabaiteko lotura eduki dezake ondoren aipatuko dugun berriak: sinatzaileek jakinarazi digutenez, etxebizitzaren arazoaz kezkaturik dauden gazte talde batek idazkia luzatu dio Udalari «egoera negargarrian» dagoen gain honetaz hitzegin ahal izateko bilera eskatuz. Sinatzaile guziak herritarrak dira eta herrian bizi nahi dute, baina azken hamar urte hauetan, ez ekimen pribatuak ezta Udalak ere, ez du pisurik eraiki. Egoera honek kanpoan pisuak erostera eraman omen ditu gazte asko, eta horren ondorioz, despopulazio ikaragarria jasan du herriak, idazkiaren sinatzaileek diotenez.

Bi eskakizun nagusi eramanen omen ditu talde honek Herriko Etxera: lehenengoa, etxebizitza sozialen politikari udalak lehentasun osoa ematea ahal den abudoen eraiki ahal izateko. Eta bigarrena, etxebizitza bat nahi duten gazte guziei eskubide hori ziurtatuko zaienaren konpromezua hartuaraztea Udalari.

Plazeneko alorra

Plazeneko alorrean Babes Ofizialeko 12 etxebizitza egiteko asmoa duela Udalak gauza jakina da dagoeneko. Elizari lur pusxka hori erosi zitzaionean hasitako prozesu teknikoa Udalak nahi baino gehiago ari omen da luzatzen, baina laister berri onak emateko moduan izanen direla esan ziguten Herriko Etxean. Herriarentzat duen garantziarengatik ttipi-ttapak gain gainetik jarraituko du prozesu hau.


Oinatz Bengoetxeak erraz menderatu du Patxi Ruiz (22-9)

Oinatz Bengoetxeak gaur arazo gutxi izan du Patxi Ruiz mendean hartzeko. Leitzarra askoz hobeto moldatu da lau t'erdiko kaiolan eta erraz lortu du garaipena.

Oinatz Bengoetxeak 22 eta 9 irabazi du Patxi Ruizen aurka gaur Tolosan jokatu duten lau terdiko San Fermin torneoko partida. Beraz finala Irujok eta Bengoetxeak jokatuko dute.

Oinatz Bengoetxeak gaur arazo gutxi izan du Patxi Ruiz mendean hartzeko. Leitzarra askoz hobeto moldatu da lau terdiko kaiolan eta erraz lortu du garaipena.


Gizon bat atxilotu dute Erandion, Leioan tabernari bati labanaz eraso egitea egotzita

Ertzaintzak 45 urteko gizonezko bat atzeman zuen herenegun, eguaztena, Erandion. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak zabaldu duenez, atxiloketa 14:00ak jota izan zen. Ordu horretan, Erandiotik zebilen ertzain-patruila batek gizonezko bat ikusi, susmagarri baten profilagaz alderatu eta gaizkilea zelakoan atxilotu zuen. Pasa den abenduan, gizon batek Leioako taberna batean labanaz eraso egin zion zerbitzariari.

Abenduan ipinitako salaketan biktimak azaldu zuenez, pasa den urrian gizon bat kanporatu zuten tabernatik, bezero bati arazoren bat sortzeagatik. Abenduaren 26an, gizon hori ostatura bueltatu zen, bertan bezerorik ez zegoela. Sartu bezain laster, burukada bat eman eta laban bategaz aurpegian zenbait zauri egin ziola salatu zuen ostalariak. Gainera, heriotza-mehatxuak ere jaso zituela nabarmendu zuen tabernariak.

Une batean, zerbitzariak lortu zuen lokaletik alde egitea eta erasotzailea barruan ixtea. Biktimak Polizia deitzen zuen bitartean, gaizkileak aulki batez leihoa apurtu eta ihes egin zuen. Leioako Udaltzaingoak eta Ertzaintzak lekukotasunak bildu eta ikerketa abiatu zuten pasa den eguaztenera arte. Ertzaintzaren ustean, herenegun atxilotutako gizona abenduaren 26ko erasotzailea ei da.


'Altsasuko auzia' salatzeko elkarretaratzea egin dute Donostian

"Jokoan" dagoena "gizarte osoaren etorkizuna" dela esan dute elkarretaratzean bildutakoek. Bilbon ere kontzentraziora deitu dute; gaur izanen da, 18:00etan.

Elkarretaratzea egin zuten atzo Donostian, Aste Nagusiaren bueltan, Altsasuko gazteekin elkartasunez. Gaur, astelehenarekin, Bilbon eginen dute, festen ingurumarian. Iruñeko sanferminetan ere izan zen gazteen aldeko elkarretaratzea, bai eta Gasteizko festetan ere. Hamar gazteri «terrorismo delituak» egozten dizkie fiskalak: 375 urteko kartzela zigorrak galdegin ditu, hamar gazteetako zortzirentzat. Espetxean daude hiru oraindik ere.

"Estatuaren polizia-taldeek ezartzen dizkiguten isun, debeku eta mehatxuek ez gaituzte geldiaraziko. Ez. Eutsiko diogu. Gureekiko maitasuna handiegia baita", esan zuten atzo Donostian.

"Jokoan dagoena ez da, soilik, gure lagunen etorkizuna: gizarte osoaren etorkizuna jokoan dugu. Askatasuna murrizteaz ari gara, oinarrizko eskubideak murrizteaz ari gara, eta legea komeni bezala erabiltzeaz ari gara. Horrek guztiak gizarte osoari eragiten dio. Edozein lekutan goizaldeko ordu txikitan gertatzen den liskarra Altsasun terrorismoa da. Nahikoa da! ".


Jakes Bortairu, Oroit eta Sala taldeko kidea: “GALen ekintzek lagundu dute Frantziak errefuxiatuei begira izandako jarrera aldaketa”

Epaitegietan

Jakes Bortairu, Oroit eta Sala taldeko kidea

Jenofa Berhokoirigoin Baiona

Frantziako Gobernuak eta Poliziak GALen zer-nolako inplikazioa ukan duen aztertzen eta argiratzen aritu da Oroit eta Sala taldea. Taldeko kidea da Jakes Bortairu. Galdera anitz daude oraindik erantzunik gabe, baina gauza bat argi du: ” Frantziaren konplizitatea zenbaterainokoa izan zen ez badakigu ere, erran dezakegu gutxienez gerla zikin hori egiten utzi zuela, nolazpait interes bat ikusten zuelako errefuxiatuen kontrako bere politika martxan emateko “.

Afixa horrengatik epaitu zintuzten 1996an. Zer dio afixa horrek?

Afixa hori Herriaren Alde mugimendu politikoak atera zuen, 1995 bukaeran. Une horretan atera genuen, 1995etik goiti Espainiako prentsan GALi buruzko informazio anitz ateratzen hasi zirelako eta GALi buruzko auzibide batzuk ireki zirelako Espainiako Estatuan. Informazio guztien artean Frantziako Poliziaren inplikazioari buruzkoak baziren. Informazio horiek hemen zabaltzea eta jakinaraztea inportantea zela iruditu zitzaigun. Horregatik genuen afixa hori atera. Haien laguntza emandako edo konplizitatea maila ezberdinetan ukandako Frantziako polizia batzuen izenak agertzen ziren Espainiako polizia batzuen adierazpenetan; errefuxiatuei buruzko informazioak pasarazten aritutakoak, elementu horiek gero erabiliak zirelarik errefuxiatuen aurkako atentatuak egiteko. Izendatu genituen afixak, eta, ondorioz, horietako batzuek, Cathala, Helie eta Etxeto poliziek, salaketa jarri zuten gure kontra difamazioa egiteagatik.

Izen horiek atera ziren 1995ean, hamar bat urte geroago. GALen garaian ba ote da Frantziako Poliziaren inplikazioa frogatzen duen elementurik?

Ez, elementu konkretuak eta frogak ez dira hain argiki ateratzen GALen garaian bertan, ez hasteko modu publikoan. Garai hartan, GALeko ekintzaile batzuk atxilotuak ziren, eta jadanik orduko, horiek aipatzen zituzten Espainiako Poliziarekin zituzten kontaktuak. Beraz, Frantziako Poliziak, eta gobernuak ere bai, hainbat gauza bazekizkiten. Bazekiten zer zen eta nor zen GALen gibelean. Baina ez zuten ezer egiten. Gauza arraroak gertatzen ziren; adibidez, kontrolik ez egotea GALen atentatu baten ondotik edo ekintzaileak eskapatzea errazki… Baina ez dago frogarik erakusteko bazela Frantziako polizia batzuen aldetik inplikazio eta konplizitatea. Hamar urteren buruan, akusatuak eta kondenatuak ziren Espainiako polizia batzuen adierazpenetan ziren elementu zehatzagoak agertu.

Elementu zehatzagoak agertu ziren. Zer egin du Frantziako Justiziak?

Kasu batean salbu, sekula ez da Frantziako Justiziaren aitzinean dosierrik ireki Frantziako polizia batzuen aurka. Erran daiteke Frantziako Justizian izan direla kontsignak, Baionako prokuradoreak seguru aski izan ditu kontsignak dosier horiek guztiak lurperatzeko, ez dadin izan inongo inkestarik eta auzibiderik Frantziako polizia batzuen inplikazioa aztertzeko. Kasu konkretuak aztertzen saiatu ziren epaile batzuek argiki salatu izan dute prokuradore horren oztopo lana. Espainiako polizia batzuek zioten heldu zirela erregularki Ipar Euskal Herrira eta diru truk lortzen zituztela informazioak, jakiteko errefuxiatuak non bizi ziren, zein auto zuten, eta abar. Horri begira izan da blokeo oso bat, eta ezer ondorioztatuko ez duen kasu bakar batean aparte, ez da ezer serioski eraman justiziaren arloan.

Justuki, beste afixa batean Baionako prokuradore baten izena agerrarazi zenuten… Nor zen hura, eta zer egin zuen?

Hasi aitzin zehaztu nahi dut guk afixetan atera genituen izen horiek komunikabideetan ere agertu zirela. Arrazoi berarentzat, hemen Enbata eta Ekaitza auzipetu zituzten, bai eta ere Le Monde, Antenne2, Sud Ouest, AFP… Egia da, afixa egin eta auzipetuak izan ondotik, Nahon prokuradorearen izenarekin ere egin genuela beste afixa bat. Baina pentsatzen dut orduko ohartuak zirela hobe zutela isilik egotea, gure aurkako auzia baliatzen genuelako gerla zikinaren alde ezkutuak plazaratzeko berriz. Auzi horren bidez lortu genuen iritzi publikoan ondoko ideia sinple eta funtsezkoa pasarazten: bai, Frantziako Estatuak izan du inplikazio maila bat GALeko jardueran, argitu gabea dena oraindik, eta bai, Frantziako Polizia batzuek zuzenki parte hartu dute estatu terrorismo horretan. Beraz, horregatik, nahiz eta difamazioa egiteagatik kondenatuak izan, balio zuen salaketa lana egiteak.

. Aitor Renteria

Nola iragan zen auzia?

1996ko otsailean gertatu zen; Enbata eta Ekaitza komunikabideetako zuzendariak eta ni neu ginen epaituak. Herriaren Alde mugimenduaren izenean ni nintzen auzipetua, nik nuelako afixa inprimategira eraman. Sostengu kanpaina bat abiatu genuen, mobilizazioak izan ziren eta egun horretan setio egoera zen auzitegiaren inguruan: ezin zen hurbildu, CRSek auzo guztia hartua zuten… Guk Frantziako prentsa guztia gomitatua genuen, eta denak hurbildu ziren, Paristik ere bai. Batzuek biziki ongi tratatu zuten gaia; ondoko hilabeteetan ere jorratzen segitu zuten, ikertuz gaia, Espainiara joanez Frantziako poliziak akusatzen zituztenekin ere solastatzeko. Beraz, bai, izan zuen arrakasta, eta erran genezake lortu genuela taloa itzulikarazten, eta, nahiz eta gu auzipetuak izan, hainbat elementu plaza publikora eraman genituen.

Isunak izan zenituzten.

Bai. Ekaitza zuritua izan zen prozedura akats batengatik; aldiz, Enbata eta gu zigortuak izan ginen. Dei egin genuen, eta hor txikitu ziren kondenak, nahiz eta aski inportanteak izan. Ondoko urteetan horien ordaintzera behartuak izan ginen.

Poliziaren inplikazioa aipatu duzu. Frantziako Gobernuaren inplikazioaz zer diozu? Zein heinetaraino inplikatua zen gobernua?

Gaur egun nahiko onartua da GALen bitartez Espainiako arduradunen helburu politikoa Frantziako Estatua presiopean ezartzea zela, haren lurraldean bortizkeria egoera sortuz. ETAren kontrako borrokan bi estatuen arteko kooperazio osoa nahi zuten. Frantziako arduradunek beti errepikatu dute taktika kontra-produktiboa zela beren kolaborazioa lortzeko; zioten horretarako prest zirela baina GALeko ekintzek oztopoak baizik ez zituztela sortu. Alta, ez zuen krisi diplomatikorik sortu, Iranekin egin bezala, Parisen atentatu bat egiten laguntzeagatik. Zergatik? Onurak atera zituela pentsa daiteke. GALeko ekintzen ondorioak zein izan ziren, sufrimendua, hilak, zaurituak eta desmasiak aparte? Errefuxiatuen komunitatea klandestinitatera bultzatua izan zen alde batetik, eta Ipar Euskal Herriko jendartean zituzten harremanak moztuak izan ziren. Bonba eta tiroketen ondorioz, beldurra eta izua zabaldu zen, eta Ipar Euskal Herriko klase politikoa eta jendartearen parte bat pentsatzen hasi zen arazoaren iturria iheslariak zirela. Gauza bera Frantziako iritzi publikoan. Horrek errazten zituen Frantziako Gobernuak errefuxiatuen aurka handik laster hartuko zituen neurriak (deportazioak, estradizioak eta gero urgentziazko kanporaketak). Sozialistek, boterera iritsi aitzin 1981ean, errefuxiatuen estatutua defenditzen zuten, eta eskuinaren politikaren kontra agertzen ziren. 1982an, Defferre Barne ministroak erresistenteak zirela zioen. 1984ko urtarrilean, lehen deportazioak gertatu ziren, eta irailean, lehen estradizioak. Bitartean, gerla zikinaren gertaera bortitzena. Beraz, erran daiteke GALen ekintzek lagundu dutela errefuxiatuei begira Frantziako Gobernuak ukan jarrera aldaketa. Ordutik, bi estatuen arteko kolaborazio estua izan da ETAren kontrako borrokan.

GAL denboran zein diskurtso zuten Espainiako eta Frantziako gobernuek?

GAL denboran Espainiako Estatuak ukatzen zuen bere inplikazioa gerla zikin horretan, eta Frantziako Gobernuak berdin, ukatzen zuen Espainiak zerbitzuetarik etortzen zela erasoa. Alta, lehen ekintzen ondotik hemengo arduradun sozialista batzuek -Destrade orduko Alderdi Sozialistako bozeramaileak adibidez- argi eta garbi zioten horrelako ekintzak eteten ez baziren Frantziak Espainiarekin bere negoziazioak moztu beharko zituela Europako Batasunean sartzeko. Beraz, argi eta garbi erakusten zuen bazekitela ekintza horiek etortzen zirela Espainiako Gobernuak nolazpait bultzaturik. Baina gero, laster, diskurtso hori abandonatu zuten, eta beste bat hartu: “Eskuinak utzi ditu errefuxiatuak hemen, Ipar Euskal Herrian instalatzen, eta horren ondorioz pairatzen ditugu horrelako basakeriak orain. Prestatzen zuten ondotik etorriko ziren errefuxiatuen aurkako neurriak.

1986. urtean, Charles Pasquak hartu zuelarik Barne ministroaren kargua, bi gobernuen arteko elkarlana sendotu zen, eta GAL bukatu. Bi gobernuen esku sartzearen isla izan daiteke hori.

Bai, bukaeran, urteetan gobernutik entzun zena gezurra zela frogatu zen. GAL denboran sozialistek erraten zuten ezin zutela ezer egin, ekintzaileak atxilotzen saiatzea aparte. Diplomatikoki ezin zutela geldiarazi, ez zekitelako nor zen GALen gibelean. Baina gero, 1986an, eskuina berriz boterera etortzean, Pasqua Barne ministroak dena geldiarazi zuen. Berrikitan atera film batean hori argi eta garbi kontatzen du. 1986an, Frantziak Espainiari hori gelditzea galdegin zion, horren truk nahi bezainbat errefuxiatu atxilotu eta kanporatuz. Frantzia urgentziazko kanporaketekin hasi zen orduan, eta bi-hiru urte barne berrehun errefuxiatu atxilotu eta, inongo prozedura juridikorik gabe, Espainiako polizien eskuetan utzi zituen. Eta GALen atentatuak gelditu ziren. Horretarako Frantziaren konplizitatea zenbaterainokoa izan zen ez badakigu ere, erran dezakegu gutxienez gerla zikin hori egiten utzi zuela, nolazpait interes bat ikusten zuelako errefuxiatuen kontrako bere politika martxan emateko.

Beste isla bat izan daiteke ere estradizio horiek aitzin Frantziako Gobernuak ETAko buruei igorri gutuna…

Bai, hori askoz berantago jakin genuen; ETAk berak elementu horiek ezagutarazi zituen ondoko urteetan. Justu 1984ko udan, estradizioak eman aitzin, ETAk jaso zuen Frantziako Gobernamenduak igorri gutun bat, non xantaia egiten zioten. Erakundeko ordezkari bat negoziazio batean sartzeko ez bazen hitzordu zehatz batera etortzen, orduan estradizio horiek emanen zituztela. Noski, horrelako baldintzetan, ETAk ukatu zuen. Estradizioen hastapena izan zen. Hor ageri da Frantziako Gobernuaren aldetik badela jokaera politiko bat; estradizio horiek erabiltzen ditu ETA presiopean ezartzeko. Nolazpait errefuxiatuen komunitatea bahitzen du eta erabiltzen du xantaia egiteko, askotan presoekin egina izan den bezala, bai Frantziako bai Espainiako Estatuan.

Bi estatuen arteko topaketa diplomatikoak egitean gai hori presente zen?

Hori ez dakigu. Geroztik, hainbat erreportajetan orduko arduradun politikoek diote baietz. Baina, garai hartan, publikoki ez zen ezer ateratzen; ETAren aurkako borroka antiterrorista azkartzeko mezua zen soilik ateratzen.

Ipar Euskal Herriko abertzaleek, hots, zuek, nola bizi izan zenuten garai hura? Zer lan eraman zenuten?

Erran behar da aurreko urteetan izan zirela jada gerla zikinaren gertakari batzuk, 70eko hamarkadan izan ziren atentatuak, erailketak… baina sekula ez zen izan GAL gisako ofentsiba jarraikia eta antolatua. Hasieran, ez genekien zer zetorren, baina naturalki lehengo ekintzak gertatu bezain laster, militante abertzaleok saiatu ginen erreakzionatzen, protesta manifestaldiak antolatuz eta nolazpait azalpen politikoak emanez. Zeren parean, lehen erran dudan bezala, bazen gobernuaren baita ere hemengo hautetsi gehienen diskurtsoa. Errefuxiatuen aurkako adierazpenak entzuten ziren, errefuxiatuak biktimak ziren, baina kasik hobendunak ere ziren haien hitzetan. Beraz, bazen lan politiko bat egiteko jendeari esplikatzeko, atentatu anitz izanki jendea beldurtua zelako. Behar zen esplikatu zer gertatzen ari zen, zergatik, nor ziren erantzuleak eta zein helbururekin ari ziren. Genituen elementu politikoekin saiatzen ginen erantzuten eta aurre egiten etortzen zen egoera bortitz horri. Ez zen batere erraza, egoera zinez tentsionatua zelako. Garai horretan telefonoak jotzen zuenean, beti beldur ginen, berri txarrak bakarrik genituelako…

Ikusiz garai hartan errefuxiatuen aurkako errepresioa ere gogortu zela, sostengua ere antolatuko zenuten.

Bai. Lehengoko hilabeteetan, erantzun zuten egitura abertzale ezberdinek eta errepresioaren aurkako taldeek. Baina, ondotik, lehen deportazio eta estradizio mehatxuak agertzean 1984an, sortu ziren Errefuxiatuen Aldeko Sostengu Batzordeak. Herri gehienetan jendea antolatu eta koordinatu zen kanpainak egiteko. 1984ko uda guztian eraman zen kanpaina luze eta azkar bat, kasik egunero bairen ekintzak estradizio horiei buru egiteko. Zazpi estradizio eskaera izan ziren, eta azken finean Frantziak hiru burutu zituen, eta beste lau pertsonak deportatuak izan ziren. Zerrenda luze baten hasiera baizik ez zen…

Errefuxiatuei begira diskurtsoa aldatu zuen Frantziako Gobernuak. Errefuxiatuei babesa ekarriko zutenei begira ere joera eta diskurtsoa aldatu zuen, kriminalizatu zuten elkartasun hori…

Bai, hori pixka bat berantago gertatu zen. Erran behar da garai hartan denbora berean Hego Euskal Herrian ETAk gogor eramaten zuela bere borroka armatua eta Ipar Euskal Herrian ere IK-k egiten zituela ekintza franko. Beraz, bazen bortizkeria egoera gogor bat. Beraz, bai, momentu horretan abertzale mugimenduaren kriminalizatze saio handia egin zuten. Baina errefuxiatuen aldeko mugimendua ondoko urteetan hasi ziren kriminalizatzen eta jendea presondegiratzen, gaiztagin elkarteko partaidea izaiteagatik.


Aste Santuko kontratazioek hautsi dute langabeziaren gorako joera Hernanin

Krisia hasi zenetik, opor garaiekin batera egin izan du langabeziak behera Hernanin. Aurtengo datuek ere hori erakusten dute: urtarrilean eta apirilean kontratazioek gora egin zuten; eta beraz, herritar gutxiago zeuden lanik gabe. Datuak zehatzago aztertuz gero, 24-44 urte bitarteko herritarrak dira kaltetuenak; sektoreka, zerbitzutako sektorea dabil justu.

aste santu eta maiatzeko zubiaren bueltan egindako kontratazioek langabeziaren gorako joerarekin hautsi dute; izan ere, urte hasiera gogorra izan da Hernaniko langabetuentzat. 1.411 pertsona zeuden lanik gabe Hernanin urtarrilean, eta hilabetez hilabete gora egin du zifra horrek: 1.427 otsailean eta 1.431 martxoan. Apirila izan da behera egin duen hilabete bakarra, 1.424 langabeturekin. Datozen hilabeteetan, udarari begira egingo diren kontratazioak medio, espero da beherako joera horrek segida izatea.

25 eta 44 urte bitartekoherritarrak, kaltetuenak

Langabeziaren datuak urteei erreparatuta aztertuz gero, nabarmen, 25 eta 44 urte bitarteko herritarrak dira krisia gehien sufritzen ari direnak. 1.411 langabetu zeuden apirilean Hernanin, eta horietatik erdia, 701, adin tarte horretan zegoen.

Hilabeteetan atzera eginez gero, ikusi liteke ez dagoela aldaketa askorik, batez ere, gizonezkoetan. Emakumezkoen kasuan ordea, joera aldatuz joan da. Apirilean lanik gabe zeuden gehiena 25-44 urte bazituzten, aurreko hiletan 45 urtetik gorako emakumeak ziren gehienbat, lanik gabe zeudenak.

Zerbitzutako sektoreak jarraitzen dukaltetuena izaten

Azken hilabetean egin diren kontratazio gehienak zerbitzutako sektorean egin badira ere, hau da nabarmen, sektorerik kaltetuena. Hernaniko langabetuen %62ak zerbitzutan egiten zuen lana.

Gainerako sektoreei erreparatuz gero, industrian ere gogor ari da jotzen krisia. Apirilean 228 langabetu zeuden, sektore honen bueltan lanean aritzen zirenak. Atzetik dira eraikuntza 156 langabeturekin eta nekazaritza 40rekin; horiez gain, beste ofizioren batera dedikatzen diren 111 hernaniar zeuden lanik gabe.

Aldi baterako lan kontratuak, batik bat

Urte hasieran gora egin zuen kontratazioak Hernanin, 501 langile kontratatzeraino. Otsailean nabarmena izan zen beherakada, 365 kontratu egin baitziren. Eta handik aurrera, geroz eta hernaniar gehiago kontratatu dira: martxoan 369 eta apirilean 435.

Kontratu motak aztertuz gero, aldi baterako kontratuak dira, gehien egin direnak. Apirilean esaterako 435etik 395 ziren tenporalak. Hasieratik mugabe 37 herritarrei egin zieten. Eta aldi bateko kontratua izatetik mugagabe izatera hiru herritar pasa ziren.

Datuak joan den urtekoak baino hobeak

2013 urtearekin konparatuz gero, aurreneko hilabeteetako joera antzekoa izan da, Gabonetan eta Aste Santuaren bueltan egindako kontratazioek langabeziaren beherakada ekarri baitute. Langabetu kopurua orokorrean aztertuz gero, 2014ko datuak itsaropentsuagoak dira. 2013ko urtarrilean 1.419 herritar zeuden lanik gabe; eta aurten 1.411. Alde hori haundituz joan da hilabeteek aurrera egin ahala. 2013ko otsailean 1.445 pertsona zeuden lanik gabe Hernanin; eta aurten 1.427. Martxoan joerak segi, eta 2013an 1.441 langabetu baziren, aurten 1.431. Azkeneko datuan dago alderik haundiena. 2013ko apirilean 1.455 langabetu zeuden Hernanin, eta aurten 1.424 daude.


Pertsonak eta digitalizazioa ardatz Enpresarean Azokan

Bai Euskarari Elkarteak, Gipuzkoako Foru Aldundiarekin batera, euskal enpresen eta profesionalen sareko topaketa aurkeztu du. Urriaren 25ean izango da Hernanin, eta laugarren edizioaren gaia honako hau da: Pertsonak, digitalizazioa eta transformazioaren etorkizuneko erronka.

Bai Euskarari Elkarteko zuzendariak, Rober Gutiérrezek, eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Hizkuntza Berdintasunerako zuzendariak, Garbiñe Mendizabalek, azpimarratu dute aurtengo ekitaldian goi mailako enpresek eta adituek hartuko dutela parte, askotariko errealitate eta ikuspegiekin. "Euskararen erabilera arlo sozioekonomikoan sustatzea helburu nagusi izanik, Enpresareanen bitartez enpresei eta profesionalei proiektuak ezagutzera emateko aukera eskaintzen zaie, solasaldirako, eztabaidatzeko eta elkarlana sustatzeko espazio bat partekatzeko aukera baliatzen dute, profesionala eta euskalduna", adierazi du Gutiérrezek.

Gipuzkoako Foru Aldundiko kideek, bere aldetik nabarmendu dute, Hizkuntza Berdintasuneko saila inplikaturik dagoen bezala, Ekonomia Sustapeneko lantaldea ere azokan barneratuta dagoela: "Euskarak pisu eta balio esanguratsua du eta enpresa munduan hizkuntza kudeaketa premiazko elementua da".

Bost ataletan banatutako topaketa

Enpresa eta profesionalen topaketa Hernaniko Orona-Ideon egingo da, Gallery aretoan, 08:30ean hasita. Anabel Arraizak gidatuko du eta bost sail nagusi izango ditu.

Lehenengo atalean, ORKESTRAko zuzendari nagusia den Mari Jose Arangurenek eta Talaios Kooperatibako Gorka Juliok hitzaldi bana eskainiko dute honako gaia ardatz hartuta: Ekonomia eta pertsonak. Euskal ekonomiaren eta gizartearen erronkak. Arangurenek lehiakortasunerako eta ongizaterako erronkak xehetuko ditu; Julio, ordea, teknologia eta gizartearen eta lanaren arteko harremanaz arituko da. Ondoren, mahaiaren bueltan izango dira bi horiekin batera Imanol Esnaola (Gaindegiako Koordinatzailea), Sebastian Zurutuza (Gipuzkoako Foru Aldundiko Kudeaketa Estrategia zuzendari nagusiarekin), Ixaka Egurbide (IMHko zuzendaria) eta Iker Barrena (Hispavista Labseko zuzendari exekutiboa).

Bigarren atalean, eraldaketa digitalean eta lanaren etorkizunean jarriko da fokoa honako galdera erantzuteko: "Eraldaketa digitala, pertsonen eraldaketa?". Horretarako, IKANOS proiektuaren zuzendariak, Ana Isabel Vitóricak, hitzaldia eskainiko du: Eraldaketa digitalaren erronka pertsona eta profesionalengan. Ondoren, BERRIAko kazetaria den Irune Lasak oholtza gainera gonbidatuko ditu ondorengo adituak: Ana Isabel Vitórica (IKANOSeko zuzendaria); Leire Colomo (AMPO-ko Berrikuntza eta garapen teknologikoaren zuzendaria); Santi Agirregoikoa (ELAY-ko Kontseilari ordezkaria); eta Arrate Olaiz (IBARMIAko Berrikuntza zuzendaria).

Hirugarren atalean, lanaren etorkizuneko joeren inguruan sakontzeko, LKS-PROSPEKTIKEReko zuzendari nagusia den eta Millenium Proiektuaren arduraduna den Ibon Zugastik proiektuari buruz hitz egingo du; etorkizuneko lanak eta erronkak irudikatzen lagunduko du horrek. Horretaz jardungo dute hitzaldiaren ondorengo solasaldian ere. Ikuspegiak partekatuko dituzte honako profesional hauekin: Nuria Agirre (Laboral Kutxako Giza Baliabideetako arduraduna), Rikar Lamadrid (Eusko Jaurlaritzako Teknologiaren eta Ikaskuntza Aurreratuen zuzendaria), Mondragon Taldeko Gestio Sozialeko arduradun bat eta Izarne Arrigain (EITBko Giza Baliabideetako zuzendaria).

Azoka itxiko du Iker Galartza aktoreak, Gure zirkua, amestutako etorkizuna izenburupean eskainiko duen aurkezpenarekin.

Ari-arin lehiaketa ekintzaileendako

Azokarekin batera Arin-arin saioa egingo dela iragarri da. Parte hartzaileek euren proiektuak 3 minututan azaldu beharko dituzte, motzean, eta ideia irabazleak 2.000 euroko saria jasoko du proiektua garatzeko. Baloratuko da proiektua berritzailea izatea eta garatzeko aukera izatea.

Argibideak eta izenematea

Enpresarean Azokaren inguruko argibideak eta informazio osagarria hemen.

Ekitaldira publiko bezala bertaratzeko, galdetegia bete behar da.

Arin-arin saioetan parte-hartzeko ere galdetegia bete behar da


Mendi-sagardotegi irteera antolatu dute Orixol elkartekoek

Martxoaren 28rako Deba-Zumaia arteko mendi ibilaldia antolatu du Orixol mendi elkarteak. 08:30ean autobusa irtengo da Aramaioko autobus geltokitik eta izena emateko azken eguna martxoaren 22a izango da. Bazkideek 35 euro ordaindu beharko dituzte eta bazkide ez direnek, 40 euro.


Urteko Batzarra, astelehenetan

Goiz Eguzki jubilatu etxean Urteko Batzarra dute datorren astelehenean. Joan den urteko memoria eta diru kontuak azalduko dituzte bertan, eta kuotari buruz ere ariko dira, besteak beste. Batzarra, 16:30etan.


Ondarroako presoen senideek deklaratzeari uko egin diote

Ondarroako presoen senideek HITZAri jakitera eman diotenez, datorren astean La Salveko Bizkaiko Guardia Zibilaren komandantzian egin behar zuten deklarazio eskaerari uko egin diote.Beraien abokatuen bitartez, deklaratzera ez direla joango idatzi bat bidali dute. «Deklaratzera joateko prest gaude, beti ere, auzibideak behar bezala egiten badira eta epaile batek horrela eskatzen baldin badu, behintzat. Eskaera egin diguten modua ez da egokia izan, ezta legearen araberakoa ere. Horren arabera, ez gaude joatera derrigortuta».Ondarroan bost presoren senideek jaso dute deklaratzera joateko eskaera: Ibon Iparragirreren, Asier Badiolaren, Urtza Alkortaren, Eneko Etxabururen eta Kemen Urangaren senideek, hain justu.70 senidetik goraEtxeratek agertu duenez, 70 senidetik gora deklaratzera deitu dituzte babes juridikoaren aurkako operatiboaren harira. Zitazioek iristen jarraitzen dutela argitu dute, eta datozen egunetan kopurua handitu egin daitekeela aurreikusten dute.Etxeraten arabera, «urtarrilean emandako abokatuen aurkako defentsa juridikoaren aurkako» operatiboagaz lotura dauka kasuak. Elkartearen iritziz, «senideak maniobra horren aurka kokatu nahi dituzte».


Oliviaro Troiak irabazi du Bidasoako Itzuliko Orio-Orio etapa

Oliviaro Troiak irabazi du Bidasoako Itzuliko Orio-Orio etapa. (Aiora Larrañaga/Hitza)

Gaur arratsaldean Bidasoako Itzuliko 3. etapa jokatu da. Txirrindulariek Orion abiatu dute ibilbidea, Urola Kosta zeharkatu, Goierrin bira eman eta 128 kilometro osatu ondoren Orioko Arrantzale kalean amaiatu dute etapa. Oliviaro Troia izan da etapako txapelduna ibilbidea 3:09:32 denboran osatuta. Sailkapen orokorrean, berriz, Umberto Orsini da liderra.

(Behean argazki galeria)

ORIO-ORIO ETAPAKO SAILKAPENA

1.- Oliviaro Troia 3:09:32

2.- Joroen Pattyn 3:09:41

3.- Juan A. Lopez Cozar 3:09:42

BIDASOAKO ITZULIKO SAILKAPEN OROKORRA

1.- Umberto Orsini

2.- Edward Ravasi

3.- Xavier Pastalle


'San José' galeoi espainiarra aurkitu duela dio Kolonbiak

San José galeoia 1708ko ekainaren 7an atera zen Cartagenatik (Kolonbia) Espainiarantz. Espeziak, ehunak, urrea eta zilarra zeramatzan karga gisa.

Kolonbiako presidente Juan Manuel Santosek Twitter bidez jakinarazi duenez, San José galeoi espainiarra aurkitu dute. Itsasontzi hori XVIII. mende hasieran hondoratu zen Las Perlas artxipelagoan.

Sea Search Armada izeneko AEBko enpresak ontzi bera aurkitu zuela esan zuen 1982an; alabaina, ia 30 urte geroago (2011n), ontzian egon zitezkeen altxorren gaineko eskubideei buruzko auzia galdu zuen Kolonbiaren aurrean. Enpresak 17.000 milioi dolar eskatzen zizkion Kolonbiari.

Auzi horren ostean, itsasontziaren lorratza galdu zela zirudien, baina orain Kolonbiako Armadak aurkitu omen du. Santosek gaurko egunez azalpen gehiago emateko asmoa dauka Cartagenatik bertatik.

San José galeoia 1708ko ekainaren 7an atera zen Cartagenatik Espainiarantz José Fernández de Santillán almirantearen gidaritzapean, eta espeziak, ehunak, urrea eta zilarra zeramatzan karga gisa.

Bidean zihoala, The Expedition itsasontzi ingelesarekin egin zuen topo, eta, harekin itsas borrokan aritu ostean, urperatu egin zen. Aurkitu nahian lehian Kolonbiako Gobernua eta altxorren bilaketan berezituta dauden hainbat enpresa ari dira lehian.


Haurrek zehaztu dute agenda

Hiru ikastetxeetako ikasleak elkartu ziren

Hondarribiko hiru ikastetxeetako hainbat ikaslek Agenda 21en eskolarteko foroan parte hartu zuten ostiralean, Hondarribiko udaletxeko areto nagusian. Udalak azaldu duenez, “parte-hartze foro honen helburua ikasturtean zehar egindako lana laburbiltzea, eskolek bere gain hartuko dituzten konpromisoen zerrenda adostea eta Udalari zuzendutako eskaerak lantzea izaten da”.

Aurten kontsumo arduratsua landu dute eskoletan eta horri lotutako hainbat gaien gainean egin dute lan, hala nola, energia, hondakinak, mugikortasuna eta ura. Ostiralean hiru zeregin izan zituzten: Kontsumo Arduratsuari lotuta eskola guztiek partekatutako konpromisoen zerrenda osatzea, eragile ezberdinen partaidetzaren egoera zein izan den baloratzea (ikasleak, irakasleak, eskolako beste langileak, gurasoak, udala) eta hurrengo ikasturtean landu nahiko luketen gaia adostea. Azken honi dagokionez, elikadura jasangarria landuko dutela erabaki zuten.

Ekaina hasiera ikasleen ordezkariak udal ordezkariekin bilduko dira eta landutakoaren berri emango dietela azaldu du Kalixa Silanes Agenda 21eko zinegotziak: “Ikasturtea amaitu aurretik, eskolak Hondarribiko udal ordezkariekin bilduko dira ekaina hasieran, egindako lana aurkezteko, hartu dituzten konpromisoak zerrendatzeko eta Udalari zuzendutako eskaerak planteatzeko”.


Auto bat erre da Maspeko gasolindegiaren aurrean

Auto bat erre zen atzo, Iurretako Maspe kaleko gasolindegiaren ondoan. 22:30ean suhiltzaileek abisua jaso zuten eta berehala joan ziren sutea amatatzera. Autoa etxe baten aurrean erre arren, sua ez zen eraikinera heldu, suhiltzaileek baieztatu dutenez.


Joxe Mari eta Inaxi: 81 urtez elkarrekin

Joxe Mari Jauregik 10 urte besterik ez zituen erromeria baten amaieran Inaxi Zaldua etxera lagundu zuenean. San Kristobal auzoko zumarragar hauek ezkondu zireneko 66. urteurrena ospatu dute, atzo.Bikote maitagarria osatzen dute Joxe Mari Jauregi eta Inaxi Zaldua zumarragarrek. Joxe Marik 10 urte besterik ez zituen erromeria baten ondoren Inaxi etxera lagundu zuenean. 1936. urtea zen. 1951n ezkondu egin ziren eta bost seme-alaba eduki zituzten. Beraien azken nahia elkarrekin hiltzea da. Atzo, ezkondu zireneko 66. urteurrena ospatu zuten.Biak San Kristobal auzokoak dira. Jauregi Oraa goikoa baserrikoa eta Zaldua Aitzagakoa. Hala, umetatik ezagutzen dute elkar. Erromeriak Oraa Goikoa baserri azpian egiten ziren eta Aitzaga beherago dago, herrira daraman bidearen ondoan.Mutilen ametsa gustuko neskak etxera laguntzeko baimena ematea zen eta Joxe Marik oso goiz eduki zuen neska bat etxera laguntzeko aukera. 10 urte bakarrik zituen Inaxi lehenengoz etxera lagundu zuenean. Kontalari bikaina da eta, irribarrea ezpainetan duela, grazia handiarekin kontatzen du nola gertatu zen. «1936ko abuztuan izan zen. Nazionalak Oviedon (Asturias, Espainia) sartu ziren egunean. Astero erromeria egoten zen eta kanpaia jotzen zutenean denok etxera itzultzen ginen. Nire arreba Inaxirekin ibiltzen zen eta bere laguna etxera eramateko eskatu zidan. Arrebak agindutakoa bete nuen, zer uste duzu ba?».Inaxik 11 urte bakarrik zituen eta zigortu egin zuten etxera mutil batekin itzultzeagatik, baina ez zuten Joxe Mari ahazterik lortu. Amodio istorio hura martxan jarri zuen emakumeak, Joxe Mariren arrebak, Luisa du izena. 96 urte ditu eta Ezkion bizi da.Hamabost urte igaro ziren lehenengo neska-laguntze hartatik ezkontza egunera. Zazpi urtetan bost seme-alaba izan zituen bikoteak: Mariasun, Pepita, Maria Luisa, Anjel Mari eta Maria Jesus.66 urte daramatzate elkarrekin ezkonduta. Joxe Marik Inaxi emakume «ona» dela dio. «Zer duen ona? Txarrik ez duela!». Inaxik Joxe Marirekin beti «oso gustura» bizi izan dela dio. Beraien arrakastaren gakoa elkarlana izan dela diote. «Beti elkarri lagundu diogu».Elkarlan horrek fruitu bikainak eman ditu. Bost seme-alaba eta baserri bat aurrera ateratzeaz gain, Zumarragaren eta emakumeen eskubideen alde beraien aletxoa jarri dute. Joxe Mari zinegotzia izan zen. Bizirik dauden zinegotzi guztien artean, bera da duela denbora gehien aritu zena: duela ia 60 urte hasi zen zinegotzi lanetan. Sei urte eman zituen udaletxean, Artiz eta Altuna alkateekin.Ordutik hona gauzak asko aldatu dira. Garai hartan astoak ziren nagusi kalean eta egun autoak. «Herria oso garbi egoten zen. Kale-garbitzailea behi batekin ateratzen zen kalera eta baserritarron astoen gorotzak jasotzen zituen. Egun autoak ditugu, baina garai hartan astoak zeuden».Bere emaztea, berriz, gidabaimena atera zuen herriko lehen emakumea izan zen. Ordura arte, Joxe Marik Vespa batean jaisten zituen esne marmitak herrira. «50 litro esne jaisten nituen, bost marmitatan».Auto berriaVespak ez zuen seme-alabak eskolara eramateko balio, ordea. Izan ere, bost haur bost marmita baino gehiago mugitzen dira. Hala, 1962an, biek gidatzeko baimena atera zuten. Ondoren, Citroën 2CV furgonetan bat erosi zuten. «Donostiara joan nintzen autoa erostera. Saltzaileari errukia ematen saiatu nintzen. Haurrak eskolara eramateko behar genuela esan nion eta berehala ekarri zidan autoa. Elorriaga Azpikoa baserriko Juanitok bi urte zeramatzan auto baten zain! Niri autoa ekarri zidatela jakin zuenean, oso haserre deitu zuen eta berehala bat ekarri zioten».Citroën hark ehunka bidaia egin zituen. «Gure haurrak eta Aitzagakoak eskolara eramaten nituen eta ondoren etxera ekarri», oroitzen du Inaxik. Gainera, baserrian gogor lan egiten zuen.Seme-alabek ere bai, noski. «Behin, ondoko baserri batean belarra mozten ari ginen eta etxeko behiak jetzi behar ziren. Gure alabetako batek bere burua eskaini zuen. 23:00etan itzuli ginen etxera eta ordurako esnea hurrengo egunean herrira jaisteko prest zegoen. Ba al dakizu zenbat urte zituen gure alabak? Zazpi!».Medikua etxeanEgun neskatila hura medikua da eta gurasoen osasunaz arduratzen da. Egunero beraiekin bazkaltzen du. Herrian bizi dira, baserriko eskailerak igotzeko arazoak zituztelako. Larunbatetan baserrira joaten dira, semea bisitatzera. Irakurtzea gustatzen zaie eta Joxe Mari oraindik bidegorrira joaten da, baina azken urte hauetan bere osasunak behera egin duela uste du.Heriotzak kezkatzen du. «Amak Santa Anari otoitz egiten zion: Santa Ana, buena muerte y poca cama. Hala hil zen: etxean, ohetik altxatzean. Nik ere hori nahi dut guretzako: heriotza gozoa izatea eta, ahal bada, biok elkarrekin joatea. Hala behar luke. Zertarako banandu horrenbeste urte eta gero?».


Santa Katalinako jaia ospatuko dute domekan

Gaur ospatuko dute Santa Katalina ermitako jaia. Goizeko 10:30ean meza edukiko dute, eta, gainera, Garaiko meza nagusia izango da hori, herrigunetik ermitara lekualdatuko dutelako elizkizun nagusia.

Dantzarien saioa etorriko da gero, eta, amaitzeko, luntxa egongo da bertaratzen diren guztientzat.

Tradiziozko jaia da, baina hainbat urteko hutsunearen ostean, duela hamabost bat urte berreskuratu zuten ohitura.


‘Kareletik’ izeneko aldizkaria plazaratuko du Lekeitioko Udalak

Argazkia: Igotz Ziarreta

Kareletik herri aldizkaria plazaratuko du gaur, Lekeitioko Udalak. Euskarri horren bidez, udaletxean gertatzen denaren barri herritarrei emotea dute asmoa. Lehenengo alean, Abaroa Jauregiaren inguruko erreportaiak, albiste laburrak, batzordeen aurkezpena, kale antzerkiaren erreportaia, San Pedroren inguruko testua, eta Urtzi Iriondo bandako zuzendariari egindako elkarrizketa bildu dituzte. «Kareletik izena jarri diogu aldizkariari, izan be, kareletik egiten delako arrantza eta kareletik munduari begiratu ahal zaiolako», azaldu du udalak. Eurak be kareletik begiratuko diotela herriari esan dute. «Denok ontzi berean, geure herriari buruz», adierazi dute.


Edurne Egaña (EAJ): "Bizikidetza lortzeko gai izan gaitezela espero dut"

ETAren desegiteak sentimendu kontrajarriak eragin dizkiola aitortu digu Zumaiako EAJko buru Edurne Egañak. Aurrera begira, bizikidetza lortzeko gai izan gaitezela espero du. Hainbat zumaiarren lehen balorazioa jaso dugu. Hemen dauzkazue Edurne Egañak emandako erantzunak:

Zer esanahi izan du zuretzat gaurko egunak, zer balorazio egiten duzu?

ETA-ren desegiteak sentimendu kontrajarriak sortu dizkit. Alde batetik poza sentitu dut. Hainbeste urtetan eskatu eta itxaron izan dugun ETA-ren desagerpena behingoz egi bihurtu delako poza. Bestaldetik tristura ere sentitu dut. Bizi izan ditugun egoera gogor eta mingarriak, eta batez ere Zumaian bizi izan ditugunak, berpiztu egin zaizkit eta haiek eragindako zauri sakonen ziztada sentitu dut. ETA-ren biktima guztiak datozkit burura, alde batekoak zein bestekoak; denak bai dira ETA-ren biktimak. Eta haien oroimenarekin; alferrik galdutako bizitzen eta izandako nekearen eta miñaren tristura sentitu dut.

Aurrera begira, zer espero dezakegu?

Aurrera begira indarkeriak utzitako zauri sakon horiek sendatu eta pendiente dugun bizikidetza lortzeko gai izan gaitezela espero dut. Galduta dugun elkarrenganako konfidantza berreskuratu eta beradizkidetzea josteko beharrezko zintzotasuna eta eskuzabaltasuna izateko gaitasuna izan eta belaunaldi berriei oroimenaren transmisio zintzo eta zuzena egiten jakin eta bakearen balioa irakasten asmatzeko gaitasuna izatea espero dut.


Oiarpeko pilotariek dozena bat partida jokatuko dituzte asteburuan

Oiarpeko pilotariek dozena bat partidetan izango dute presentzia datorren asteburuan. Gaur arratsaldean, 18:45etik hasita, hiru norgehiagoka jokatuko dituzte Madalensoron.

Beste hainbat kiroletan —futbolean, esaterako— jardunaldia bertan behera utzi badute, Gipuzkoako Pilota Federazioak adierazi du bere horretan jarraituko duela. Eusko Jaurlaritzak atzo jakinarazi zuenaren arabera, martxan dauden txapelketa jokatzen jarrai daitezke.

Gainera, federazioak gogorarazi du segurtasun protokoloak eta kontrolak hartzen dituztela.

Kontuak kontu, Oiarpeko pilotariak prest dira jokatzeko. Esteka honetan klik eginda ikus daiteke kartelera osoa.


EBri esker Sopela EAJk gobernatuko duela salatu dute Berdeek

"Alderdi guztiekin hitz egin gabe, gutxienez talde ekologistarekin, Ezker Batuak EAJren, OTAren inposizioaren eta 5.000 etxebizitzen aurka egiazko gobernu-hautabideari uko egin izana" deitoratu dute Berdeek gaur goizean komunikabideei bidalitako oharrean. Berdeen ustez, federalisten jarrerak EAJren udal gobernu minoritarioa bermatuko du, Ezker Batua eta PSE-EErekiko behin behineko akordioak direla medio, nahiz eta "hautestontzietan EAJri adierazitako errefusa eta udal gobernu taldea aldatzeko borondate argia" izan. Juantxu del Vigo Sopelako Berdeen zinegotziaren hitzetan, "aspaldidanik lehenengo aldiz, Sopelan alternatiba eraldatzaile eta ekologista proposatzeko aukera izan dugu. Ezker Batuaren amore ematea, ordaina izango duena, hiritarren etsipenerako eta desadostasunerako legealdi berri bati atea zabaltzea da. Oposiziotik ez dugu baliabide urri jarriko auzokideen, gazteriaren eta herri iraunkor baten alde". Argazkian, erdian, Imanol Garai egungo alkatea Javier Madrazo Ezker Batuko arduradunarekin.


[PUBLIRREPORTAJEA] Tolosaldeak merezi duen arretaren alde

EH Bilduk kalitatezko osasun zerbitzua nahi du eskualderako eta hori dela eta, proposamen zehatz bat osatu du; asteazkenean egingo dute aurkezpen irekia.

EH Bildu kezkatua azaldu da Tolosaldeak jasotzen duen osasun zerbitzuarekin. Ez da lehen aldia gaia mahai gainean jarri eta borondate politikoa eskatzen duela arazoari irtenbidea emateko, baina oraingoan beste pauso bat eman du eta proposamen zehatz bat landu du. Proposamena herritarrei aurkeztu nahi die lehenengo eta horretarako hitzordua jarri du datorren asteazkenerako. Proposamenak, dena den, ibilbidea izango du gerora ere eta ibilbide hori «epe jasangarri eta motz» batean ematea nahi du koalizioak. «Aurkezpena eta gero ibilbide desberdinak egin beharko dira; proposamena herritarrekin eta erabiltzaileekin eztabaidatu beharko da, erabiltzaileek ere badutelako zeresana. Askotan badirudi osasun zerbitzua emateko profesionalekin eta arduradun politikoekin bakarrik hitz egin behar dela, baina erabiltzaileek badute zeresana eta garrantzitsua da erabiltzaileek egin dezaketen ekarpena. Osasun sailarekin ere hitz egin beharko da, Osakidetzako arduradunekin, Tolosaldeko osasun profesionalekin... guztiekin partekatu nahi dugu eta eztabaida bat ireki proposamen zehatzen inguruan. Ea gai garen Tolosaldeak merezi eta behar duen osasun zerbitzua lortzeko, gainerako eskualdeak bezala», esan du Rebeka Ubera legebiltzarkideak.

EH Bilduren ustez, erakundeek orain arte, garrantzia kendu diote osasunaren arloari, eta koalizioak dio badela garaia kalitatezko osasun zerbitzua bermatu ahal izateko politikak bideratzeko.

Gai honen inguruko azken urteetako «utzikeria» salatu du Uberak eta esan du orain arte osasunari lotuta ez dauden interesak egon direla arazoaren atzean. «Osakidetzak ez du planteamendurik egiten eta horregatik egiten dugu guk proposamen zehatz bat. Guztion artean eztabaidatu eta adostasunak bilatzeko proposamena da aurkeztuko duguna», argitu du legebiltzarkideak.

PROPOSAMEN ZEHATZA

Proposamen zehatza da asteazkenean aurkeztuko duena. «Proposamen zehatzak ez egotea zailtzen du bide bat jorratzea eta horregatik pentsatzen dugu Tolosaldeak beharko dituen azpiegituren inguruan, langileen inguruan eta beste hainbat arlo zehatzez hitz egin behar dela, baina beti ere herritarrak erdigunean jarrita», esan du. «Azken urteetan kontrakoa egin da, interes ekonomikoak eta beste hainbat interes egon dira hor, eta horri buelta eman nahi diogu, gaiari helduz eta herritarrak erdigunean jarriz, herritarrak helburu izan daitezen», gaineratu du Uberak.

AURKEZPENA

Maiatzak 23, asteazkena

19:00. Tolosaldeko osasun arreta publikoaren inguruko proposamenaren aurkezpena, Tolosako Topic zentroan.


Artea horman gora

SC Gallery arte-galeriak, Bilboko Udalaren laguntzarekin, Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabala auzoetako horma-artea ezagutzeko bisitaldi gidatuak egiten ari da, urtarrilaren 28 arte.

Bakarra da SC Gallery Bilboko artearen panoraman. “Graffitiaren, street art-aren eta ilustrazioaren eszenako artista garaikideekin lan egiten duen ekimen independentea da gurea”, kontatu digu galeriako arduradun Sergiok. Alegia, kaleko arteaz arduratzen den galeria bakarra dira. Bilbo Zaharrean, San Frantziskon eta Zabalan dauden horma-irudien katalogoa argitaratu berri dute eta salgai dute Gorte kaleko egoitzan.

Larunbat goiz eguzkitsu baina hotz batean, Gorte kalean agertu gara, bisitaldian parte hartzeko prest. Zazpi Kaleak itsasadarraren bestaldean ditugula, betidanik hiriaren hauspo izan den eremuan gaude: antzinako meategien gainean eraikitako kaleetan ibiliko gara, burdina itsasontzietara garraiatzeko zabaldutako bideetan.

Behinolako oparotasuna bukatuta, ordea, bazterkeriaren eta aurreiritzien jomuga bilakatu zen San Frantzisko ingurua. Horregatik, horma-artea bada auzoaren kohesioa eta bizikidetza zabaltzeko bitarteko bat. Maider gidariak azaldu digunez, Udalarekin eta auzokideekin elkarlanean garatutako proiektu bati esker daude hainbeste horma-irudi Bilbo Zaharrean, San Frantziskon eta Zabalan. Ez dira grafiti inprobisatuak, artista ezagunek egindako lanak baizik.

Gorte kaletik gora, Miribillako parkearen ondoan aurkitu dugu lehenengo artelana, SUSO33k egina. Eraikin bateko horma guztia hartzen du, bost solairu. Hainbat pertsonaren itzalak dira, artistak auzoko jendearen arteko lotura irudikatu nahi duelako. Ondoren, Gorte kalera bueltan, BK Kolektiboaren lan bat ikusi dugu. 2008an margotu zenez, eta harrezkero aire zabalean egon denez, hezetasunak eragindako kalteak nabariak dira. Kaleko artea da hau, aldakorra, iraungitze data duena. Gidariak dioenez, artistek argazkien bidez jaso nahi izaten dute beren obra nola aldatzen den denborarekin.

Hurrengo geldialdia, Zoer eta Velvet frantsesek elkarlanean egindako irudi ikusgarria da, Saralegi plazaren bazter batean. Hain horma altuan artistek lortu duten zehaztasunak harritu gaitu. Diziplina honen alderdirik korapilotsuena da, hain zuzen, artistaren buruan, edo paper batean, eginda dagoen diseinua horma handi batera eramatea, ia erreferentziarik gabe.

Kale, plaza eta pasabideetan gora eta behera, antzinako meatzeen aztarnen artean, altxor ezezagunak aurkitu ditugu. Batean, hezetasunaren orbanak aprobetxatuta egindako figurak. Bestean, horma-irudi koloretsua. Hurrengoan, forma geometriko zehatzak pareten zurruntasuna apaintzen. Konturatu orduko iritsi gara amaierara. Bilbao Arte zentroaren atzeko aldean Michael Grudziecki poloniarrak marraztutako eskailera surrealistek biribiltzen dute bisitaldia. Itsasoko ziurgabetasunetik zeruko argitasunera altxatzen dira eskailera horiek, auzoaren bilakaeraren metafora balira bezala.

Urtarrilaren 28an bukatuko da bisitaldi gidatuen zikloa. SC Galleryren proposamenak arrakasta itzela izan du eta leku guztiak beteta daude dagoeneko, bai gaztelaniaz eta baita euskaraz ere. Galeriakoek bisitaldi gehiago antolatzeko asmoa dute, Bilboko Udalaren oniritziaren zain daude. Izan ere, hogei artelan inguru katalogatu dituzte, baina erdiak inguru ikusi ditugu guk. Beraz, Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabalako paretetan altxor gehiago daude, nork deskubrituko zain.


Nafarroa Oinezera joateko autobusa antolatu du Galtzaundik

Nafarroa Oinezera joateko autobusa antolatu du Galtzaundi Euskara Taldeak. Autobusa, igandean, 08:30ean Tolosako zezen plazatik abiatuko da.

Izena emateko, Galtzaundik Tolosako Nafarroa etorbidea 6 helbidean duen egoitzara joan behar da. Prezioa: bazkideentzat 10 euro eta bazkide ez direnentzat 12 euro.


Familien zaintza lanen kontziliaziorako neurriak hartu dira Legebiltzarrean

Familien zaintza lanen kontziliaziorako neurriak hizpide izan dira asteazkenean Gasteizko Legebiltzarrean, aitatasun baimena luzatzea eta errenta baxuko familientzat Haurreskolak doakoak izatea, besteak beste. Oro har, alderdiak ados agertu dira proposatutako neurriekin.

Gasteizko Legebiltzarrean demografiari eta familiei lotutako osoko bilkura egin dute asteazkenean, EH Bilduk eskatuta. Parlamentuak lauhileko honetan onartzekoa duen Familiei Laguntzeko VI. Plana izan zen hizpide, eta 80 proposamen baino gehiago onartu ziren.

Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketarako sailburu Beatriz Artolazabalek proposatu du aita edo bigarren guraso direnei hiru hilabeteko eszedentzia ematea. Haurra jaio eta lehen hilabetean hartu ahal izango dute, betiere amaren amatasun baimenarekin bat egin gabe. Egungo lau asteko aitatasun baimenari gehituko zatzaizkio hiru hilabeteok. Baimenak iraun bitartean, kotizaziorako oinarriaren %100a kobratuko lukete eszedentziadunek.

Artolazabalek gizon eta emakumeen berdintasunaren aldeko neurriak proposatu ditu, martxoaren 8ko mobilizazio feministei erantzunez. Diru Sarrerak eta Inklusioa Bermatzeko 2008ko Legearen erreforma ere eskatu du, gizarte larrialdi laguntzetan eta Diru Sarrerak Bermatzeko Errentan (DSBE) familiei ematen zaien arrera hobetzeko. Horretarako, errenta jasotzen duten eta haurrak dituzten familien gutxieneko errolda denbora bi urtera jaitsiko du, eta guraso bakarreko familiek jasotzen duten laguntza osagarria igoko du. Bestalde, bigarren haurra izateagatik jasotzen den laguntza bitik hiru urtera luzatu nahi du.

Gainera, EAJk eta PSE-EEk Erakunde arteko gogoeta lantalde bat sortzeko eskatu diote Jaurlaritzari, Finantzen Euskal Kontseiluaren barruan, uste baitute egungo laguntza eta zerga sistemak familia dirudunenak saritzen dituela.

Bestalde, 18.000 euro baino gutxiagoko diru-sarrerak dituzten familientzat Haurreskola doakoa izatea eskatu dute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, eta ados agertu dira gainontzeko alderdiak.

Demografiaren arazoa

Gainontzeko herrialdeekin alderatuta, jaiotza tasa baxuak dituzte Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak, eta populazioa zahartu egin da azken 40 urteetan. Alta, EH Bilduk euskal erakundeei leporatu die ugalketa “merkatuaren beharrekin eta ongizate estatuaren iraupenarekin” lotu dutela, eta koalizioko Nerea Kortajarena legebiltzarkideak esan du arazoa ez dela jaiotza tasa apala, “ugalketa eskubideak ukatzea” baizik.

Alderdi guztiak ados agertu dira Kortajarenak esandakoarekin, eta honek pozik erantzun du: “Denok onartu duzue helburua ez dela jaiotza tasa handitzea, eta hori bada paradigma aldaketa bat”.

PSEko Gloria Sánchezek egungo politikak “paternalistak” direla kritikatu du; bere ustez erakutsi dutela “ez direla haurrak edukitzearen ordainetan dirua jasotzeko”. PPko Laura Garridok, bestalde, Eusko Jaurlaritzen murrizketak kritikatu ditu.

Eztabaida eta ekintzarako tartea izan da asteazkenean, eta adostasuna nagusi gainera: EH Bilduk proposatutako neurrien erdiak onartu ditu legebiltzarrak. Kortajarenak esan du horrelako gizarte politikekin jaiotza tasa “berez” igoko dela.


Oria jaitsiera burutu dute Sorgin Jaiak antolatuta beste urte batez

Oria jaitsiera burutu dute Sorgin Jaiak antolatuta beste urte batez.


Yera Sanchez irabazle Goienaren udako argazkien lehiaketan

Yera Sanchez aretxabaletarrak irabazi du Udako Argazkien VII. Goiena lehiaketa. Udako arratsalde bero batean izeneko argazkiarengatik jaso du lehen saria. Bigarrena ere Aretxabaletara joan da. Maier Errastik irabazi du, Izan zoriontsu guztiaren gainetik argazkiarengatik. Eta, hirugarrena, Arrastera: Gaizka Untzueta Irasuegik irabazi du, Ahateekin paseatzen izeneko argazkiarengatik.

Honako hauek dira hiru irabazleek jasoko dituzten sariak:

Lehen saria: Panasonic LUMIX DMC G10 argazki kamera digitala eta KB Photoestudiok eskaintzen dituen ikastaroetako batean, %50eko deskontu bonoa Bergarako KB Photoestudio argazki dendaren eskutik.

Bigarren saria: Kantabrian bi lagunendako astebukaera bateko egonaldia. Arrasate Bidaiak-en eskutik.

Hirugarren saria: bi pertsonarendako afari edo bazkaria Leintz Gatzagako Gure Ametsa jatetxean.

Honako hau, epaimahaiaren iritzia saritutako argazkien gainean:

Udako arratsalde bero batean. Yera Sanchez, Aretxabaleta: "Argazkiaren konposizio orekatuaren barnean oso ongi isolatuta dago argazkiko subjektu nagusia foku selektiboa era egokian erabilita".

Izan zoriontsu guztiaren gainetik. Maier Errasti, Aretxabaleta: "Udako balioak transmititzea lortzen duen argazkia. Aukeratutako gaiaren, momentuaren eta argazkiaren tratamenduaren arteko oreka ongi ebatzia izan da".

Ahateekin paseatzen. Gaizka Untzueta Irasuegi, Arrasate: "Argazkiaren originaltasuna da saritu dena. Une eta toki egokian egonik umorea eta argazkilaritza uztartzeko gaitasuna baloratu da".

157 lehiakide eta 538 argazki

Hauxe lehiaketaren gainean epaimahaiak esandakoa: "Aurten 157 lagunek hartu dute parte lehiaketan. Guztira, baina, 538 argazki jaso ditugu. Urtetik urtera lehiakide gehiagok parte hartzen dute: iaz baino 20 lagun gehiago animatu dira. Halere, gustura egindako lana izan da, baina ez duzue batere erraztasunik eman, askok merezi duzue-eta saria. Batzuk freskoak direlako; beste batzuk barrea eragiten dutelako; teknika aldetik zainduta daudenak ere jaso ditugu; baita erretratua ateratzean ederto zebiltzala erakusten dutenak ere. Argazki horiek guztiek dute gurean lekua; horrenbestez, datorren urtean ere animatu! ".

Goiena pozik

Iazko erantzun zabalari eutsiz, zazpigarren edizio honek erakutsi du debagoiendarren artean finkatzen doala lehiaketa. Alde horretatik, oso pozik dago Goiena, parte-hartzea handia izan delako.

Epaimahaia

Goiena komunikazio taldeko eta Bergarako KB Photoestudio argazki dendako kideek osatu dute epaimahaia eta ez da erraza izan hiru saridunak aukeratzea. Saridunek asteon jasoko dute saria. Egubakoitzeko Goiena paperean izango duzue irabazleok ezagutzeko aukera.


'Uztarria' aldizkaria salgai, herriko hainbat tokitan


"Harro gaude, baina zapalduak ere bai"

Borja Muñozek Bizkaiko E-28 koordinadorako kideak nola aritzen diren azaldu digu.

Harrotasunaren Nazioarteko Eguna LGTBI kolektiboaren aldeko askatasunaren aldarrikapena dela argi utzi nahi dute: "Ez da festa bat soilik ezta saldu daitekeen zerbait".