Untzuetako gazteluan XIII.mendeko 34 katapulta bola aurkitu dituzte

Orozkoko erliebeak kobazulo asko ditu, baina gutxik ezagutzen dituzte Espeleotakomano taldeak bezain ondo. Azken urteetan Untzueta mendian kokaturik dagoen Lezeagako koba ikertzen ibili dira, eta arkeologikoki zein espeleologikoki interesgarriak diren haibat aurkikuntza egin dituzte. Besteak beste, ikerlariek XIII.mendeko gazteluaren setioan jaurtitutako katapulten 34 harrizko proiektil topatu dituzte, dolina baten bidez Lezeagako kobara heldutakoak.

Orozkoko erliebea kobazulo asko ditu, baina gutxiek ezagutzen dituzte horren ondo Espeleotakomano taldea bezala. Azken urteetan Untzueta mendian kokaturik dagoen Lezeagako koba ikertzen ibili dira, eta bertan arkeologikoki, zein espeleologiaren alorrean interesgarriak diren haibat aurkikuntza egin izan dituzte.

Lezeagako Koba 1960eko maiatzaren 15ean Bizkaiko Espeleologi taldeak bisitatu egin zuen, ondoren 1985ean, talde horrek berak argitaratutako Bizkaiko Haitzuloen katalogoan aipatzeko. Publikazio horren arabera, Lezeagaz gain, zonalde horretan ere bada beste koba bat, Erreketako Kobie.

2010eko irailean, Espeleotakomano taldekoek Lezeaga ikertzeari ekin zioten (taldeko kide batek gaztetako abenturetatik gogoratzen zuen bere kokapena), emaitza interesgarriak lortuz.

Oraindik aukera eta zalantza asko gordetzen baditu ere, koba honek1429 m.tako garapen topografikoko eta 116 m.tako desnibela daukala ikusi dute. Horretaz gain, bisitari aitzindarien 1914ko graffittiak, Chuzango handiak, potentzial arkeologiko-paleontologiko handiko erlaitzak, zein Untzuetako Gazteluaren aurka jaurtitako harri-bolak aurkitu egin dituzte.

Harrizko bolak eta jentil eta lamien inguruko kondairak.

Espeleotakomano taldeko ikerlariek XIII. Mendeko gazteluaren setioan jaurtitako katapulten 34 harrizko proiektil topatu izan dituzte, dolina baten bitartez Lezeagako kobara heldutakoak.

Harrizko bola hauek, Pedro I.a Krudela Erregearen agintaldian izan zen Untzutako gazteluaren gaineko azkeneko setioan erabili izan ziren, non katapulta edo trabukete izeneko setio-tresna bat erabili zuten. Dena den, Untzuetako inguruan ageritu izan diren harrizko bola hauen inguruan jentilen inguruko kondaira ezberdinak jaso izan dira kobaren inguruetan.

Orozko eta Arakaldo artean, kontatzen zenez, boloetara jokatzen omen zuten jentilek harrizko bolekin. Urdiolan (Kukutza mendiaren parean), badira bizpahiru harrizko bola oso handiak kondairak dioenez, erori omen zitzaiena mendien artetik. Orozko aldean berriz, oso zabalduta zegoen kondaira batek esaten zuen Jentil batzuek Santa Marina eta Untzueta mendietan kokatzen zirela, eta bertatik boloetara jolasten zutela harrizko bola handiekin.

Harrien inguruko kondairaz aparte, Lezeagako kobak ere baditu lamien inguruko kondairak. Jasoak izan diren kondairen arabera badirudi Lezeagan bazirela lamiak, koban bizi zirenak, eta kondairaren arabera badirudi inguruan dagoen baserri bateko neskato bat bahitua izan zela.

Oraindik ez da lamien arrastorik topatu, baina dudarik ez dago kondaira guzti honek izaera puntu magikoago bat ematen diola espeleologo hauekin esker-honekoa izan den Lezeagako kobari.


Gaitasunak: eduki ezean, sortu

Estatu berriaren bideragarritasun ekonomikoa. Hori da burujabetza prozesuetako eztabaiden erdigunean dagoen gaietako bat. Euskal Herria bideragarria den, ez; norabide horretan zer egin daitekeen. Horra gakoa.

Burujabetza prozesuetan zentraltasuna hartzen duen gaietako bat izan ohi da bideragarritasun ekonomikoa. Eztabaida horiek izaten ari dira orain Eskozian eta Katalunian. Iritzi eta txosten ugari argitaratzen ari dira. Azkena, Credit Suisse ikerketa zentro suitzarrak joan den astean argitaratutakoa. Estatu txikien arrakasta nabarmentzen zen txostenean. Eta, Eskoziak eta Kataluniak independentzia lortuz gero, Erresuma Batuak eta Espainiak baino garapen indize handiagoa edukiko luketela adierazi du. 40 urte baino gehiago dira E. F. Shumacher ekonomialari alemaniarrak «small is beautiful» (txikia ederra da) esaldia lau haizeetara hedatu zuela. Ordutik, hamaika izan dira estatu txikien bideragarritasunaren inguruko iritziak. Euskal Herria ere estatu txikien multzo horretan kokatuko litzateke, estatu egitura balu. Baina bideragarria den ez, gaur egun dagoen egoeratik burujabeago izateko egin beharreko urratsak aipatzen dituzte adituek.

Euskal Herriko ekonomiak indarra galdu du urte hauetan. Hala azaldu du Anton Borja EHUko ekonomia irakasleak. «Gogor» jo du krisiak sektore guztietan. Eta ordezkari politikoak baikortasun mezuak zabaltzen ari diren arren, argi-ilunekin ikusten du etorkizuna irakasleak. «L» formako krisia dagoela dio: «Gure ekoizpen gaitasunak izugarri egin du behera urte hauetan. Eta, orain, behealdeko kopuru horietan irauten ari gara». Horren adierazletzat jo ditu Araba, Bizkai eta Gipuzkoako datuak: bost urte hauetan, ekoizpenari dagokionez, Bizkaiak %37 egin du behera, Arabak %32, eta Gipuzkoak %31. Euskal Herriarekin antzekotasuna duten europar erregioetan baino gehiago nabaritu da krisia, Borjaren arabera.

Hain zuzen, hori izan da Adrian Zelaia Ekai Center-eko zuzendariak aipatu duena. Bidegurutzean dago Euskal Herria. Europan, herrialde garatu eta periferikoen arteko bereizketa egiten da, eta, gaur-gaurkoz, erdigunean dago kokatuta. Zelaia: «Zer esan nahi du horrek? Oso kokaleku eta aldi estrategikoan gaudela orain, alde batera edo bestera egiteko». Herrialde garatuen norabidea hartzea beharrezkotzat jotzen du, eta, horretarako, badaude oinarri objektiboak. Hala adierazi du Zelaiak. Baina ez da oso baikor agertu, ekonomia paralisi egoeran dagoelako. Bi faktore nagusi aipatu ditu: «Batetik, Espainiarekiko mendekotasuna agerian geratu da urte hauetan. Guri ez dagozkigun politika eta arauak aplikatu dira. Bestetik, nabaria da hau guztia kudeatzeko hemengo klase politikoaren gaitasunik eza». Eta horrek ekonomiaren egoeraren okertzea areagotu duela dio.

Finantza sistema

Finantza sisteman hartutako neurriak jarri ditu Zelaiak gabezia horien adibidetzat. Osasun egoera onean egon dela uste du, eta, hori hala izanda, sistema babestu eta ekonomia errealera fokuratzea beharrezkoa zela. Gerora, industria bultzatu ahal izateko. Baina alderantzizko bidea egin dela dio: «Finantza sistema desegituratu dugu. Ekonomia berpizteko neurriak hartu beharrean, egin behar ez zena egin dugu: finantza sistema hutsa sustatu». Kutxabanken kasua da horren erakusgarri, Zelaiaren arabera. «Zentzugabekotzat» du erabakia, finantza sistemaren kontrola galdu egingo delako: «Beste herrialde batzuetan krisiaren ondorioz galdu da. Baina hemen, nahita hartutako erabakia izan da». Kezkatuta begiratzen dio etorkizunari. Salatu du, kutxa ekonomiaren oinarritzat jarri beharrean, inbertsio pribatuei begira egongo dela. Eta lan erreforma ezartzea ere oso larria dela Euskal Herriko egoera ekonomikoarentzat. Horregatik, Espainian hartutako erabakiak aplikatzeak kalte izugarria ekarri duela dio. «Ipar Euskal Herriaren kasuan, politika propioak garatzeko ditugun eskumenak oso urriak dira. Baina Hegoaldean baditugu». Horien kudeaketa txarra azpimarratu du: «Ditugun konpetentziak gaizki kudeatzen ditugula erakusten ari gara gaur gaurkoz». Horra, Zelaiaren hitzetan, aurrera begira dagoen erronka: «Ditugun konpetentziak ondo kudeatu behar ditugu».

Inbertsio publiko falta. Hori da Borjak behin eta berriz azpimarratu duen ideia. Haren arabera, diru publikoa estrategikoki inbertitu ezean nekez ikusiko da ekonomiaren suspertzerik. Eta norabide berean, adierazi du, Euskal Herriko enpresa askok kanpoan inbertitzen dutela: «Sartzen dena baino diru gehiago ateratzen da Euskal Herritik». Kapital industriala kanpora eramateak ondorio bakarra duela dio irakasleak: desindustrializazioa. Eta Eusko Jaurlaritzak anbizio eta ikuspegi estrategikoa falta duela. Eta inbertsio publikoa handitu egin beharko lukeela: «Askotan esaten dute ikerketan, garapenean eta berrikuntzan edota makina-erremintan inbertsioa igo dela. Baina norekin konparatuta? Europako antzeko eskualdeetan askoz ere indar handiagoa jartzen da horietan. Eta Espainiarekin ezin dira konparaketak egin, oso industria eredu ezberdina dugulako». Ekai Centerreko zuzendariak finantza sistemarekin azaldutako arazoa ere aipatu du Borjak. Adierazi du orain arte kutxek ematen zituzten baliabideak murriztuko direla: «Banku estrategia hutsean pentsatzen dute. Eta inbertsioa potentziatu beharrean, desinbertsioak etorriko dira».

Mezu baikorra ere eman du Borjak. «Euskal Herriak badu ehun industriala, bai eta gaitasuna ere». Sektore estrategikoak gehiago bultzatzeko neurriak hartu behar direla adierazi du; tartean, makina-erreminta eta teknologia berriak. Baina, horretarako, beharrezko ikusten du esku hartze publikoa. Lehen sektoreari berebiziko garrantzia ematen dio Borjak. Elikadura subiranotasunaren arloan indar gehiago egin behar dela dio: «Agian, ez da izango aberastasuna sortzen duen sektorea, baina estrategikoki, herri gisa, funtsezkoa da». Azpimarratu du, gaur egun EAEn kontsumitzen denaren %80 Euskal Herritik kanpokoa dela. Eta ehuneko horiek aldatzea posible dela: «Ikuspegi estrategikoarekin laguntza publikoak eman behar dira lehen sektorean».

Euskal Herrian dagoen prestakuntza mailari ere berebiziko garrantzia eman dio Borjak: «Oso jende prestatua dugu, baina horietako asko kanpora jotzen ari da lana eskuratzeko». Hori aldatzeko, behin eta berriz azpimarratu duen ideia da esku hartze publikoaren beharra. Imanol Esnaola Gaindegiako koordinatzaileak profesionalen lurraldetzat du Euskal Herria: «Milaka profesional ditugu hemen, herri honetan sinesten dutenak».

Ekonomia eta herria

Ekonomia eta gizartea osagarri gisa ulertzea. Eta sektoreak eta lurraldeak horien barruan biltzea. Hori da abiapuntua, Esnaolaren arabera: «Errealitate askotarikoen batura da Euskal Herria. Eta konplexua da, lurraldearen ikuspegitik gehienbat, zatituta gaudelako». Euskal lurraldeek elkarren beharra dutela adierazi du: «Banatuta ez gara ezer, elkar hartuta iraun dezakegu. Euskal Herria kontzeptu funtzionala da, ekonomiaren aldetik eta euskal lurraldeen berme gisa». Ekonomiaren xede nagusia gizartea dela dio Esnaolak, eta oinarri horretatik abiatuta egin behar direla ekonomia planifikazioak: «Ekonomia herri ikuspegi batetik ulertu behar da. Lurralde batean ekoizten denak, ekoizten den bezala eta ekoizten den lekuan, baliagarri izan behar du; inguruan dituen sektore eta pertsonentzat». Horra abiapuntua: ekonomia, herria, lurraldea eta sektoreartekotasuna.

Euskal Herriko egitura produktiboetan industriak berebiziko garrantzia duela azpimarratu du Esnaolak. Lurraldearen historia merkataritza eta industriarekin estuki lotua egon dela dio, orografiari zentzua emateaz gain, gaitasun industriala ematen duen herri egitura dagoela: «Besteak beste, goizean goiz lanari ekiten dion langileak, enpresen kudeaketan dabiltzan profesionalak eta konprometituak». Eta funtsezko elementuak direla gaur egun ere: «Ekimen industriala sustatzeko gaitasuna badago Euskal Herrian. Badago herri egitura bat integrazio sozioekonomikoa ahalbidetzen duena, non, sektoreak, jarduera esparruak eta lurraldeak elkar osatzen duten». Lurraldeari dagokionean, ezinbestekotzat du modu koherentean antolatzea: «Lana eta jarduera ekonomikoa lurralde guztietara eramatea».

Herri gisa «desprogramaziopean» gaude Esnaolaren arabera, zatituta dagoen lurraldea izanda, ohikoak edo logikoak izan beharko luketen jarduerak ez direla existitzen, edo ahulduta daudela. «Lurralde kohesiorako gaitasuna, instituzionalki konplexua dena estatuek naturala den hori eragotzi nahi dutelako, sozialki ez genuke galdu behar», adierazi du. Agenda politikoan lurralde edo nazio kohesioaren ezagutza falta salatu du Gaindegiakoak.

Nazioaren lurraldean gertatzen den zatiketa horretaz gain, industriaren antolaketan lurraldean izaten diren desorekak ere aipatu ditu. Maila teknologikoaren garapenaren eta lurraldearen artean gertatzen den desoreka, esaterako: «Lurralde periferikoetan daude berrikuntza mailarik apalenak». Gaur egun, Bilbo Handia, Durango eta Irun-Beasain dira jarduera teknologiko eta industrialerako eremu nagusiak. Hiriburuen eremu funtzionaletik kanpo dauden lurraldeak kinka larrian daudela dio: «Planifikazioaren barruan, ez da aintzat hartzen lurralde biziberritzea. Eta horrek ditugun baliabide eta aberastasunak alferrik galtzea esan nahi du».

Ipar Euskal Herriko gazteen arazoa ekarri du gogora. Gaindegiak atera berri duen txostenaren arabera, gaur egun Iparraldean lan adinaren barnean dauden %57 Frantzian jaiotakoak dira. «Planifikazio konkretu baten ondorioz gertatu da hori. Ekonomia gizartearen zerbitzura jartzen ez bada produkzio planta batzuk besterik ez ditugu». Jarduera ekonomiko hutsaren aldeko apustua egiten baldin bada, herritarrak sobera egotea dakarrela azaldu du. Horregatik, ekonomiaren eta gizartearen logika berean kokatu beharra: «Gure egitasmo ekonomikoa herri gaitasunei estuki lotua joatea ezinbestekoa da, lurraldea eta gizartea aintzat hartuz».

Enpresa txikien garrantzia azpimarratu du Esnaolak. Enpleguaren %60ri eusteaz gain, inguruko zerbitzuei ekarpena egiten diela adierazi du. Urte hauetan, egoera larritu egin da horietan: «Krisiaren ondorioz, hainbat izan dira ateak ixtera behartuta egon direnak». Horien arteko lankidetzaren eta indar bilketaren garrantzia nabarmendu du, horiek bultzatu eta laguntzeko beharra.

Izan baino gehiago, egin

Balizko euskal estatuaren bideragarritasunaz iritzi pertsonala eman du Esnaolak. «Izatea edo ez izatea baino gehiago, bestelakoa litzateke galdera: zer egingo genuke bideragarri izateko?». Estatua izan aurretik herri izatearen beharra azpimarratu du. «Etorkizunera begirako ikuspegia konpartitu behar dugu lehenik. Elkarren beharra dugula ulertu, eta apustu komunak nola egin adostu. Gero, horren arabera erabakiko dugu hitzarmen batean hori egitura batzuetan formalizatuko dugun edo ez». Bideragarritasunaren gaiari buelta eman dio Esnaolak: «Lurraldea zatituta egoteak eta estatu biren mende egoteak zer esan nahi duen jakin behar genuke», dio, erabakiguneak Euskal Herritik kanpo egotearen kontabilitatea egin beharko litzatekeela.

Ekai Centerreko zuzendari Adrian Zelaiak adierazi du erabakitzeko autonomia gehiago izanez gero dauden baliabideak dauden beharretara egokitzeko gai izango ginatekeela. Zelaia: «Borondatea dagoela erakutsi behar da, eta egun dugunetik abiatu». Subiranotasuna azpimarratu du Borjak. Haren arabera, Euskal Herriak bere baliabideak kudeatzeko gaitasuna izan, badu. Eta laster edo luze gabe, egoeraren diagnosi erreal batetik abiatuta, proposamenak bide horretan egitearen garrantzia aipatu du. Esan du ez dela erreza izango, baina neurriak hartu ezean okerrera egiteko aukera dagoela: «Arriskatu beharra dago. Neurriak hartzean, ez ditugu fruituak berehala ikusiko. Baina luzera begira, burujabeago izan gaitezke».


Hiru Aldundien arteko akordioa 'posible' dela esan du Bizkaiak

Helburua "harmonizazio fiskala" lortzea izango dela nabarmendu du Juan Mari Aburtok. Bere hitzetan, "azkenean, akordioa adostea" lortu egingo dute aldundiek.

EAEko hiru Foru Aldundiak fiskalitatearen inguruan "gutxiengo akordioa" lortzeko lanean ari dira, Juan Maria Aburto Bizkaiko Aldundiko bozeramailearen hitzetan. Helburua "harmonizazio fiskala" lortzea izango dela nabarmendu du Aburtok. Bere hitzetan, "azkenean, akordioa adostea" lortu egingo dute aldundiek.

Bizkaiko Gobernu bileraren ondorengo agerraldian nabarmendu duenez, Aldundiek zerga "koordinazioa" lortzeko lanean "jarraitzen dute". Aburtoren ustez, Zerga-Kideketarako Sailak egingo duen hurrengo bileran (Jaurlaritzak ere parte hartuko du), "posible izango da gutxiengo akordioa lortzea", harmonizazioa lortzeko bidean.

"Gutxiengo akordioa lortzeko pausoak ematen ari gara, hiru Foru Aldundi ezberdinen iritziak bat egingo duten elkargunea lortu behar dugu. Helburu hori mantendu egingo dugu, akordioa lortzea posible izango delako", esan du Aburtok.

"Datozen egunetan" Zerga-Kideketarako Sailak bilera berria egingo duela aurreratu du Bizkaiko bozeramaileak, baina ez du datarik aurreratu nahi izan.


Arabako Bertso Kuadrilla Artekoa EGUN OSOKO FESTA

Arabako Bertso Kuadrilla Artekoa amaitzeko egun osoko festa antolatu dute Agurainen.

Noiz? APIRILAren 5ean, larunbatean, 11.00etatik aurrera

Non? AGURAINEN

Egitaraua:

11:00etan Txosnan hitzordua, Andramari Plazan

12:00etan bat-bateko eta idatzizko taldeekin poteo ezberdinak herri osoan zehar ( Andramari Plazatik hasita)

15:00etan bazkaria Andramari Plazan (Eguraldi txarra eginez gero Institutuko kiroldegian)

Bazkarian (12€) izena emateko deitu Arabako Bertsozale Elkartera: 675 70 79 71, araba.sustapena@bertsozale.com

17:00etan puntuka nahi duten parte hartzaile guztiekin

18:00etan kontzertua: Gibelurdinek

20:30ean Bertso-Punk


Leonard Cohen ezagutzeko 10 kanta

Kanadar artistaren hamar abesti onenak, haren ibilbidean barrena egiteko ezinbestekoak.

Leonard Cohenen ahots sakona eta letra fina maitemintzeko eta erremintzeko tresnak izan dira. Hona hemen artista ezagutzeko 10 abesti:

- "Suzanne" (1967): poema gisa jaio zen, baina abesti bihurtu zen ondoren, Cohenek Suzanne Verdal-ekin (Armand Vaillancourt eskultorearen bikotekidea) sentitzen zuen maitasuna betikotzeko.

- "So long, Marianne" (1967): Hydra uharteak (Norvegia) batu egin zituen Cohen eta Marianne Ihlen, gaztetan amorantea izandakoa. Marianne bera hil ondoren (duela hilabete batzuk) artistak gutun bat idatzi zion: “Jakin dezazun, gertu naukazu; eskua luzatuko bazenu, nire ukituko zenuke”.

- "Bird on the wire" (1969): ‘Country’ abesti gisa pentsatu zuen Cohenek, eta horrekin suspertu egin zen artista.

- "Famous Blue Raincoat" (1971): Maitasun hirukote batek (gizon bat, Jane izeneko emakume bat eta Cohen bera) izandako tentsioak eta gatazkan ditu oinarri.

- "Hallelujah" (1984): Abeslariaren kanta ezagunetakoa, hasieran arrakasta gutxi izan bazuen ere. Hamarkada baten ostean Jeff Buckleyk egindako egokitzapenaren ostean egin zen ospetsu.

- "Dance me to the end of love" (1984): Maitasun abesti bat dirudi, baina Holokaustoak inspiratu zuen.

- "First we take Manhattan" (1987): Cohenek terrorismoaren aurka emandako erantzuna. Besteak beste, REM taldeak eta Joe Cockerrek egokitu dute.

- "Everybody Knows" (1988): Cohenen abesti gordinenetakoa. Hiesa, erlijioa eta beste hainbat gai ditu oinarri.

- "Take this waltz" (1988): Federico Garcia Lorcaren “Pequeño vals vienes” poemaren egokitzapena da.

- "You Want It Darker" (2016): Bere azken diskoaren kantetako bat, uneoro heriotza erreferentzia dela. “Prest nago, Ahalguztidun hori” du bertsoetako bat.


'Sentsazio on'ekin bisitatuko du Eibarrek Sevilla

Armaginek Pedro Leonen, Yoelen eta Fran Ricoren baja seguruak izango ditu, eta gainerakoak jokatzeko moduan izango dira.

Jose Luis Mendilibar Eibarreko entrenatzaileak astean zehar onartu duenez, "pozik" dago Ligako lehiaketak izan duen geldialdian bere jokalariek egin duten lanaz, eta larunbat honetan Sevillaren aurka duten norgehiagokari begira "sentsazio onak" antzematen zituela adierazi zuen.

Armaginen entrenatzailea ondo moldatzen da Berizzok zuzentzen dituen taldeen aurrean, baina ez da fio. Gainera, entrenatzaile argentinarrarenganako mirespena adierazi zuen: "Uste oso ona daukat Berizzori buruz entrenatzaile gisa, egin duen guztiagatik, eta pertsona jatorraren itxura hartu izan diot beti".

“Futbolari dagokionez, bere taldeak oldarkorrak dira, ez dute gezurrik esaten, eta hori oso garrantzitsua da. Badakigu muturreraino eramango gaituztela, eta ziur gaude punturen bat atera ahala izateko, ez dugula kontzentraziorik galdu behar”, gaineratu zuen.

Partida horretarako Eibarrek Pedro Leonen, Yoelen eta Fran Ricoren baja seguruak izango ditu, eta gainerakoak jokatzeko moduan izango dira; alabaina, ez guztiak sasoi puntu berean.

Sevilla, bere aldetik, denboraldi berriko lehendabiziko garaipena eskuratu nahiko du Sanchez Pizjuanen armaginen aurrean; izan ere, aurretik bi berdinketa besterik ez baitut eskuratu: bata, ligan bertan Espanyolen aurka; bestea, Europan, Basaksehir talde turkiarraren aurka.

Lehia 18:30ean hasiko da.


SOINUGELA: Bruce Springsteen Pete Seegerren omenez

Kantu anitz, musikari anitz eta musika anizkuna, horrelaxe laburbil liteke Pedro Elias Igartuak gaurkoan prestatu duen Soinugela. Fermin Muguruzaren Euskal Herria-Jamaika Clash diskoarekin abiatu da saioa; hurrengo minutuetan reggae giroan segitu dugu Kubako eta Jamaikako musikariak biltzen dituen Ska Cubano taldearekin eta New Yorketik reggaea egiten duen Matisyahu juduarekin; Britainia Handian 60ko hamarraldian egiten zen soula gogoratu dugu Geno Washingtonen musikaren bidez; Howe Gelb amerikar kantautoreak bere azken diskoa ekarri digu: There Is No Angel Like You (Ez dago zu bezalako aingerurik); etxera itzulita, Doctor Deseok eta Juan Carlos Perezek beren azken emaitzak aurkeztu dizkigute; gero, Hego Amerikara jo du Pedrok bi emakumeren ahots paregabeez goza dezagun: Susana Baca, Peruko kantari beltza, eta Marta Gomez, Kolonbiako abeslari gaztea; Martin Lubenov bulgariar soinujolearen maisutasuna iritsi da gero eta MOJO aldizkariak azken hilabetean punkari egin dion omenaldi gisakoa ezagutu dugu. Saioaren azken atalean luze aritu zaigu Pedro Elias Igartua Bruce Springsteenen azken lanaz. Gorazarre egin nahi izan dio amerikarrak Pete Seeger mitikoari. Horretarako, bete-betean murgildu da Peteren giroan, hamazazpi lagunek osaturiko folk banda on baten laguntzaz. Folkaren doinu klasikoez gain, jazzaren eta cajun musikaren oihartzun nabariak darizkie Brucek disko honetarako egin dituen moldaketa lanei. Saioa deskargatzeko, klikatu HEMEN.

https://www.bilbohiria.com/docs/podcast/soinugela/soinugela060601.mp3


Chillidaren proiektua Tindayan aurrera eramatea erabat baztertu du Fuerteventurak

Egitasmoa 1984an planteatu zuen euskal eskultoreak. Mendia zulatzeko eta tolerantziaren aldeko monumentu handi bat jartzeko asmoa zuen.

Eduardo Chillidak Tindayan egin nahi zuen eskultura proiektua erabat baztertu du Fuerteventurako Kabildoak. Mendiaren ondare eta balio naturala berreskuratzearen aldeko apustua egin du gobernu berriak (PSOE, Podemos eta NC-AMF).

Andres Brianso (Podemos) Fuerteventurako Kabildoko Kultura eta Ondare Historiko kontseilariak ziurtatu duenez, uztaileko zentsura-mozioaren ondotik osatutako gobernu berriarekin "mendia behingoz babesteko eta proiektuarekin bukatzeko" ordua heldu da.

Euskal eskultorearen proiektua baztertzea beti defendatu izan du Podemosek, baina iragan legealdian Kabildoko oposizioan zegoen. Egitasmoa 1984an planteatu zuen Chillidak. Mendia zulatzeko eta tolerantziaren aldeko monumentu handi bat jartzeko asmoa zuen.

Mendia husteko eta barnean areto kubiko bat eraikitzeko asmoa zuen artistak; sarbidea tunel baten bidez eginez mendi-magalean, eta argia sartzeko bi tximinia bertikalekin.

Tindayari garrantzia ematea defendatu izan du koalizio moreak beti, labar-grabatu baliotsuak babesteko. Gizateriaren ondare izateko hautagai bezala proposatzeko ekimena aurkeztu zuen Podemosek Kanarietako Parlamentuan.

Tindaya mendia (Fuerteventura). EiTBko bideo batetik ateratako irudia.

Mendiak berez balioa duela azpimarratu du Podemosek beti. Koalizio morearen hitzetan, urteak hilik daramatzan artista baten proiektuarekin aurrera jarraitzea "zentzugabekeria" da. Zentzu horretan, gizartearen zati handi bat egitsmoaren aurka dagoela gogorarazi du, baita meatze proiektuaren berme falta ere.

Mendiari balioa emateko bide orri bat martxan jartzeko asmoa du uharteko Kabildoak, Fuerteventurako arbasoentzako (mahos) toki magiko eta sakratua zelako.

Tindayako Etxeari "buelta" ematea plantetau du Ondare Historikoko arduradunak. Eraikin zaharra menditik gertu dago. Zaharberritu ondoren, euskal eskultorearen proiektua sustatzeko erabili nahi zuten.

Kabildoko gobernu berriak, ostera, berriz zabaltzeko asmoa du, baina bisitarientzako zentro bihurtu ondoren, "mendiaren balio kultural, arkeologiko eta naturalak azpimarratzeko".

Bestalde, zonaldean parke arkeologiko bat sortu nahi du Kabildoak, eta mendia bisitatzeko bidezidor bat prestatu, talde txikiek grabatuak ikusi ahal izateko. Duela urte batzuk bisitak debekatu behar izan zituzten mendian.


Oihana Kortazar mendiko lasterkaria egongo da gaur Huhezin

Gaurtik domekara bitartean lehenengo Mendi Astea egingo du Mondragon Unibertsitateko Kirol Zerbitzuak Eskoriatzan, Huhezi fakultatean. Gaur bertan hasiko dira ekintzak, Salomon Santiveri Outdoor Team taldeko Elgetako Oihana Kortazar eta Amezketako Iker Karrera puntako mendiko lasterkarien solasaldia izango da, 19:00etan. Mendia: lasterketak eta ultra trailak du izena berbaldiak.

Bihar, martitzenean, ostera, mendi irteera egiteko asmoa dute. Hain justu ere, Kurtzebarrira igoko dira, eta 09:30ean egin dute horretarako hitzordua, fakultatean.

Bestalde, etzi, eguaztena, Alex Txikon mendizalearen Aizkora hotsak goi mendietan ikus- entzunezkoa ikusteko aukera egongo da ordu berean, Bideografik produkzio-etxearen eskutik. Dokumentalaren aurkezpenarekin batera, espedizio eta grabaketaren inguruko solasaldia izango da.

Ikus-entzunezko horretan Txikonek, Xabier Errok eta Ernesto Ezpeletak Bihurrik Gernikatik Pakistanera furgonetan egindako bidaia kontatzen da. Bidaiaren helburua Felix Iñurrategi Fundazioari auto bat dohaintzan ematea da.

Euskal kultura Pakistanen

Bidaian zehar euskal kulturaren zatitxo bat erakutsi nahi izan dute Pakistanen, eta horretarako bi aizkora erakustaldi egin dituzte han. Horretaz gainera, Alex Txikon, abentura honen bigarren partean, 8.000 metro baino gehiagoko Gashenbrun 1, Gashenbrun 2 eta K2 mendien tontorretara abiatuko da. Gasteizko Mendifilm Festivalen euskarazko filmarik onenaren saria jaso du 65 minutuko iraupena duen ikus-entzunezko horrek.

Atxorrotz

Bestalde, eguenean, bigarren mendi irteera egiteko asmoa dute Mondragon Unibertsitatekoek. Debagoiendar eta bereziki eskoriatzarrendako esanguratsua den mendira igoko dira egun horretan: hain justu ere, Atxorrotzera joango dira. Irteera hori arratsaldez egingo dute; 15:00etan abiatuko dira unibertsitatetik.

Mendi Asteari amaiera borobila emateko, egubakoitzetik domekara bitartean eski irteera gertatu dute. Frantziako St Lary estazioan emango dute asteburu osoa.

Ekintzak debalde

Mondragon Unibertsitatetik jakinarazi dute eski irteera izan ezik, gainerako ekintza guztiak debaldekoak izango direla, eta antolaketa egokia izan dadin, horietan parte hartu gura duen edonork asistentzia konfirmatu beharko duela 943 71 20 33 telefono zenbakian edo posta elektroniko bidez, kirolak.huhezi@mondragon.edu helbidera mezua bidalita.

Horrekin batera, nabarmendu gura izan dute astelehen eta eguazteneko solasaldiak irekiak direla, eta martitzeneko zein egueneko mendi nahiz eski irteerak, aldiz, Mondragon Unibertsitateko komunitateari zuzenduta daudela.


Bozetara batera aurkezteko akordioa itxi dute PPk eta Ciudadanosek

Ez dute koalizioaren izenaren berri eman. Aldaketarik ezean, Alfonso Alonso izango da zerrendaburua.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetara zerrenda bateratuan aurkezteko «lehen akordio bat» erdietsi dute PPk eta Ciudadanosek. EAEko PPren presidente Alfonso Alonso izango da koalizioaren lehendakarigaia. PPko idazkari nagusi Teodoro Garcia Egearen eta Ciudadanoseko Ekintza Instituzionalerako idazkari Jose Maria Espejo-Saavedraren arteko bileraren ostean erdietsi dute akordioa. Aste honetan egin beharko dute ofizial, ostiralean amaitzen baita koalizioak aurkezteko epea.

Ez dute azaldu zer izenekin aurkeztuko diren, baina bi aldeek adierazi dute bihar emango dutela informazio gehiago. Bihar bilduko da Ciudadanosen Kontseilu Nagusia ere, eta han berretsi beharko dute akordioa. Alderdi horrek, beraz, onartu egin du Eusko Legebiltzarrera batera aurkezteko aukera —ez du parlamentaririk han—, Galizian gauza bera egiteko PPren ezetza jaso arren. Zerrendan UPDko kideak sartzearen aldekoa da Ciudadanos, tartean, Maite Pagazaurtundua europarlamentaria.

PSEk prest ditu zerrendak

PSE-EEko Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako exekutibek hauteskundeetarako zerrendak onartu dituzte. Idoia Mendia idazkari nagusia —lehendakarigaia da—, Eneko Andueza alderdiaren Gipuzkoako idazkari nagusia, eta Gloria Sanchez legebiltzarkidea izango dira zerrendaburuak. Zerrendok, ordea, alderdiaren batzorde nazionalak berretsi beharko ditu, ostiralean.


EAEk 60.000 odol-emaile ditu, bere premiak asetzeko nahikoa

103.000 odol-emate zenbatu zituzten 2009an, aurreko urtean baino % 0,7 gehiago.

Horri esker, odol emateen ondorioz, Euskal Autonomia Erkidegoko 53.000 pertsonak osasuna berreskuratu edo bizi baldintzak hobetu ahal izan dituzte. Bi helburu nagusi aipatu ditu Transfusio eta Giza-Ehunen euskal zentroak: burujabetza; osasun behar guztiei erantzun egokia eman eta inguruko erkidegoen laguntzaren beharrik ez izateko, eta segurtasuna; odol-emateetan inolako arazorik izan ez dadin.

Europa mailako osasun agintariek emandako gomendioen arabera, Euskal Autonomia Erkidegoak 80 eta 100 mila emate arten behar ditu urtero. Iaz, zifra hori gainditu zen, 103.001 emate izan baitziren, 2008an baino 771 gehiago.

Transfusio eta Giza-Ehunen euskal zentroak eta Euskal Autonomia Erkidegoko odol emaileen elkartetik diote ez dela markarik hautsi behar, dugun beharra asetzeko odola eman behar delako, besterik ez.

60.000 pertsona baino gehiagok eman zuten odola iaz. Hasi berria den urteari begira, berriz, emateen zifrari eutsi nahi zaio, populazioa gero eta zaharragoa delako. Horretarako, egunero, 400 bat emate behar dira, eskaria eta eskaintzaren arteko orekari eusteko. Emateen % 70, aurreikusitako kirurgiarako bideratzen da eta gainontzekoa onkologia eta gaixo kronikoentzako da.


Vodafone, Movistar, Orange eta Yoigok prezioak jaitsiko dituzte

Telefono mugikorren operadore nagusiek % 75 eta % 80 artean murriztuko dituzte maioristen amaiera prezioak apiriletik aurrera.

Telekomunikazioen Merkatuko Batzordeak bederatzi hilabete aurreratu du telefonia mugikorreko maioristen prezio jaitsiera, 2012ko apirilaren eta 2014ko urtarrilaren artean modu progresiboan aplikatuko dena.

Prezio objektiboa minutuko 1,09 euro-zentimotan geratuko da; beraz, sare propioa duten hiru operadore nagusien (Movistar, Vodafone eta Orange) prezio maioristak % 75 inguru merkatuko dira, eta Yoigorenak, ia % 80.

Neurri horrekin, Telekomunikazioen Merkatuko Batzordeak merkatuko lehia handitu nahi du, eta telekomunikazio zerbitzuen prezioak txikitu, herritar zein enpresentzat, gure ekonomiaren lehiakortasuna handitze aldera.


Patxi Agirrezabala ELAko Komunikazio arduraduna hil da

Sindikatuak doluminak eman dizkie Agirrezabalaren senide eta lagunei, eta “Euskal Herriko langileriaren alde” hainbat urtetan egin zuen lana goraipatu du.

Patxi Agirrezabala ELA sindikatuko Komunikazio arduraduna eta zerbitzu publikoen federazioan idazkari nagusi izandakoa hil egin da, gaixotasun baten ondorioz.

Agiri baten bidez, ELAk “doluminik sentikorrenak” eman dizkie Agirrezabalaren senide eta lagunei, eta “Euskal Herriko langileriaren alde hainbat urtetan egin zuen borroka eredugarria” goraipatu du.

Patxi Arrizabalaga Mundiñano Zarautzen jaio zen, 1958an. Sindikalgintzako ibilbidea Zarauzko ikastolan hasi zuen, langileen ordezkari moduan. Ondoren, ELA-Irakaskuntzako arduraduna izan zen, eta zerbitzu publikoen federazioko idazkari nagusi kargua ere izan zuen gero.

2007an, ELA sindikatuko komunikazio ardura hartu zuen.


Zeberioko Nazioarteko sokatira txapelketa urtarrilaren 13an jokatuko da

Euskal Herriko taldeekin batera, Eskozia eta Holandakoak espero dituzte

Euskadiko goma gaineko sokatira txapelketa abiatu eta biharamunean, igandean jokatuko dute Zeberion (Bizkaia) Nazioarteko sokatira txapelketa. Euskal Herriko taldeekin batera (tartean Beti Gazteko gizasemeak, emakumeak eta talde mistoa), Eskozia eta Holandakoak ere lehiatuko dira.

Txapelketa igande goizeko 10etan hasiko da, gizonezkoen 640 kiloko eta emakumezkoen 520 kiloko txapelketekin. Gizonezkoetan hamaika talde lehiatuko dira pisu honetan (Beti Gazte, Txantrea, Berriozar eta Antsoain Nafarroatik, Ñapurrak eta Zuraide Lapurditik, Gaztedi eta Murueta Bizkaiatik, Ibarra gipuzkoarra eta Eskoziako Ayrshire eta Holandako Monnickendam) eta emakumezkoetan zazpi (Beti Gazte, Antsoain eta Txantrea nafarrak, Arabako Badaiotz, Bizkaiko Gaztedi, Gipuzkoako Ibarra eta Holandako Monnickendam).

Pisu horietan bukatu ondotik, 600 kiloko txapelketa mistoa jokatuko da. Hemen, zortzi talde lehiatuko dira: Nafarroako Beti Gazte, Antsoain eta Berriozar, Arabako Bizindar, Bizkaiko Gaztedi, Gipuzkoako Ibarra, Eskoziako Ayrshire eta Holandako Monnickendam.

Gazteen txapelketa ere jokatuko da, baina hemen ez da Beti Gazteren ordezkaritzarik izanen. Nafarroako Antsoain, Berriozar eta Txantrea eta Bizkaiko Gaztedi, Gernika, Goiherri eta Iurreta ariko dira.

Pisu guztietan finalerdiak, hirugarren eta laugarren posturako tiraldiak eta finalak jokatuko dituzte.


Herri mugimenduen ekarpenak bildurik

Batzuen artean ::Herri mugimenduen urtekaria 07

Joxemi Zumalabe Fundazioa

orrialdeak ::110

Joxemi Zumalabe Fundazioak sortutako urtekariaren helburua herri mugimenduek urtez urte eginiko ekarpenen bilduma jaso eta zabaltzea da. Iazkoan azaltzen diren eginahalen artean honakoak daude, besteak beste: erraustegien aurkako mugimendua, eskolak euskaldundu beharra, Torturaren Aurkako Eguna, Gernikako gazteek Astra arma-lantegia okupatu zutenekoa, emakumearen nazioarteko eguna, Euskal Herriko Laborantza Ganbara, Lurraren Nazioarteko Eguna, etorkinek bozkatzeko duten eskubidea, Preso Politikoen Nazioarteko Eguna, Nafarroako irrati euskaldunen sarea, hizkuntza eskubideak eta Abiadura Handiko Trenaren aurkako mugimendua.


«Bizirik iraungo badute, modernitatea sartu beharra dago kantu zaharretan»

Ekhi ikuskizuna taularatuko dute Kalakan-ek eta ekialdeko hainbat artistak. Bihar izango da, Donostiako Viktoria Eugenian.


Azaroko ostiraletan, Gozamenez

Gazteen artean sexualitatearen ikuspegi positiboa zabaldu nahi duen programak azarorako hiru eskaintza ditu.

Esperientzia ludikoen bidez gazteei “gure gorputzak eta zentzumenak plazer iturri eta komunikazio bide direla” azaldu nahi zaie. Uda partean, iluntzetan, Sakanako hainbat igerilekuetan ur festa goxoak ospatu ziren. Horiek ere Gozamenez programaren barruan. Eta azaroko aurreneko hiru ostiraletan udazkeneko eskaintza berritzen du. 12 urtetik gorakoei zuzendutako eskaintza.

Beti ere, helburua garbi izanda: “gazteen sexualitatea ikuspegi positibo, adeitsu, plural eta aberasgarri batetik lantzea”. Izan ere, Gozamenez programak “sexualitatearen hainbat alderdiri buruzko hausnarketa eta eztabaida sustatu nahi du gazteen artean nahiz gazteen eta haien bitartekarien artean (familia, ikastetxea, komunikabideak...). Gazteen bizitzan sexualitateak duen tokia agerian utzi nahi du, gune publiko eta ohikoetan”.

Horregatik, Sakanako Gozamenez Batzordearen udazkeneko eskaintza gazte gunean, taberna batean eta zineman izanen dira. Altsasuko Udalaren Kultura Zerbitzuarekin lankidetzan antolatu du eta udal bereko Gazteria Zerbitzuaren, Iruñeko Gozamenez Batzordearen eta Osasunbidearen laguntza izan du.

Egitaraua

Azaroak 9, ostirala

17:00eta Zentzumen-ibilbidea: gynkana, murala eta dastatze beroa, Intxostiapunta gazte gunean.

Azaroak 16, ostirala

22:30ean Zentzumen gaua: Alicate, la gramola del amor (antzerki eta musika ikuskizuna), Haritza tabernan

Azaroak 23 , ostirala

21.45etan Zine foruma: Con amor Simon filma (16 urtetik gorakoenndako) eta ondoren foruma Bel Pozueta sexologoak gidatuko du.

*Egitarau guztia doakoa da.


"Gaur egun, kasik ekintza heroiko bat da erakusketa bat egitea"

Berrogei urte joan dira De la Fuentek lehen erakusketa jarri zuenetik, eta gaur egun kulturaren egoera okerrago dagoela uste du. Kultura giroa hilda dagoela ikusten du, gero eta okerrago.


Mendi joa

Asteburuan mendizale ugari etorri dira Sakanako menditan ibiltzera.

Aingeru Epaltzak Mendi-joak (Elkar, 2017) liburuan mendian jazotako hainbat narrazio bildu zituen. Liburu hartan jasotakoak baino bizipen gehiago izan dituzte asteburuan Sakanara etorri ziren mendizaleek. COVID-19agatik ezarritako mugimenduko murrizketaren azken asteburua zen eta, gainera, eguraldi ona egin zuen. Horregatik, larunbatean mendizale nafar ugari izan ziren gurean. Eta muga pasa zezaketela eta Euskal Autonomia Erkidegoko mendizaleak etorri ziren igandean. Horren adierazle ziren Uharte Arakilen, Unanun, Lizarrustin edo Urbasa-Andian aparkatutako auto pila eta autokarabana ugariak.


Txillardegiri eskainitako ibilbide literario bat egingo dute larunbatean

(Argazkia: Alberto Elosegi /Irutxulo)Fito Rodriguez idazleak gidatuko du ibilbidea.

Literaktumen egitarauaren barruan, Txillardegiri, Jose Luis Alvarez Enparantzari, eskainitako ibilbide literario bat egingo dute larunbatean. Fito Rodriguez idazleak gidatuko du Erdialdeko kaleetan barrena egingo duten ibilbidea. Ibilbidea egin nahi duen edonork Alderdi Eder Liburutegian eman beharko du izena. Larunbatean 12:00etan hasiko da ibilbidea; Alderdi Ederreko liburutegitik irtengo dira.


Jabekuntza eskolak sendabelarren ikastaroa antolatu du

ZUMARRAGA // Jabekuntza eskolak sendabelar eta medikuntza natural ikastaroa antolatu du larunbaterako. 10:00etan egingo dute, jabekuntza eskolan bertan: Zumarragako plazako 5 zenbakian (estanko ondoan).


Marian Torio eta Iñaki Isasi garaile Erronka Bertikalean

Kirola izan da nagusi gaur goizean Ermualdeko jaietan, Erronka Bertikala egin baitute. Goizeko hamarretan hasi dira parte hartzaileak Ugarteko plazatik ateratzen, txandaka.

Erlojupeko lasterketa izan da, eta Iñaki Isasi eta Marian Torio gailendu dira gizonezkoen eta emakumezkoen artean, hurrenez hurren. Isasik22 minutu eta 4 segundo behar izan dute Ermualderaino igotzeko. Toriok, aldiz, 30 minutu eta 54 segundotan osatu du ibilbidea.

Korrikalariek ez dute eguraldia lagun izan. Euria egin du goizean zehar eta kirolariek lokatza izan dute bidelagun.

Hemen ikusi daitezke sailkapen guztiak:


Etxe osoa hartzeko aukera, Aste Santuan

Santiagomendiko aterpetxeak eskaintza berezia dauka Aste Santurako: apirilaren 17tik 21era, etxe osoa (30 pertsonentzako lekua), 600 euroren truke. Erreserbatzeko, bi modu: 678 914 503 edo santiagomendi.aterpetxea@gmail.com.


Beasaingo hizkuntza errefortzurako udal zerbitzuan izen eman daiteke hilaren 20ra arte

Irailaren 23an hasiko du ikasturte berria Beasaingo hizkuntza errefortzurako udal zerbitzuak. 2008 eta 2015 urteen artean jaiotako haurren artean euskararen jakintza eta erabilera indartzea du helburu zerbitzuak. Bertan parte hartu nahi dutenek izena eman behar dute irailaren 20a baino lehen. Izena emateko orriak ikastetxeetan banatuko dizkiete haurrei, eta gurasoek orriak beteta eraman beharko dituzte, Loinazko San Martin plaza azpian dagoen gunera, 10:00etatik 12:00etara eta 17:00etatik 19:00etara. Irailaren 19an gurasoei zuzendutako bilera egingo dute, 18:30ean, udaletxeko batzar aretoan.

Udalak jakinarazi duenez, “ikasturtean zehar zerbitzuan gertatzen diren alta eta bajak kontutan hartuta, aurten zenbait irizpide ezarri dira arlo honi dagokion kudeaketa hobetzeko. Asistentzia derrigorrezkoa izango da, eta ikasle batek 4 saio jarraian huts eginez gero, edota hiruhilabetean 6 saiotara joaten ez bada (inolako arrazoirik gabe), baja emango zaio zerbitzuan”.

Bi gune

Loinazko San Martin plaza azpian eta Ezkiaga auzoan eskaintzen dute hizkuntza errefortzu, Ttakun enpresaren ardurapean. Azken urteetan bataz beste guztira 150 haur izan dira zerbitzu honen hartzaileak. “Oro har, haurrei laguntza eskaintzen zaie euskararen ikuspegitik, eskolako lanetan eta euskararen lanketa eskatzen duten dinamika eta jolasetan”. Hizkuntza errefortzurako zerbitzua ekainaren 30a arte eskainiko da.


Zalantzaz beterik

35 urte igaro dira Alaitzako Jasokundeko Andre Mariaren elizako margo bitxiak topatu zituztenetik, baina orain arte horien zergatia argitu gabe mantentzen da.

Hori koloreko karpeta zaharrean gordetzen ditu Juan Jose Lekuonak aferari buruzko eskuizkribu, irudi eta fotokopiak. Horietako bat atera du. Arte aditu batek egindako txostena erakutsi du, margoen zergatiari azalpen bat emateko saiakera bat. Irudien misterioa argitzeko, hiru mailatako interpretazio proposatzen da bertan: mundu erreala, mundu espirituala eta elizaren sakramentuak. "Hipotesi bat besterik ez da. Asko egin dira, baina oraindik inor ez da guztiz ausartu esatera margo horiek zer diren", azaldu du Lekuonak. "Normalean herritarrei fedearen misterioak erakustea da arte erlijiosoaren xedea, baina hemen ez da horrela izan. Irudiak ikustean, jende guztia harritzen da, ni barne. Testuingurutik guztiz kanpo daude".

Erretiroan dagoen apaiza da Lekuona eta, orain dela 35 urte, inork espero ez zuena aurkitu zuen. Apaizak gertutik ezagutzen zituen 1967an lau kilometro eskasera dagoen Gazeoko elizan agertutako irudiak. Kare geruza baten azpian agertu ziren margoak eta Lekuonari bururatu zitzaion agian Alaitzan ere antzeko zerbait gerta zitekeela. "Alkatearekin hitz egin nuen eta eskailera bat eskatu nion. Karearen atzean zerbait ote zegoen jakin nahi nuen. Izan ere, Gazeoko eta Alaitzako elizak antzekoak dira". Laban txiki batekin karea kentzen hasi ziren eta, hura ezustekoa, zalditxo baten burua agertu zen. "Foru Aldundiari abisua pasa genion. Bertako teknikariek beste lagin batzuk egin zituzten, eta hortik aurrera adituak lanean hasi ziren", gogoratu du Lekuonak.

"Tenplarioek edo soldaduek egin zituztela proposatu dute, baina hipotesi hori ez da sostengatzen"

Karea kentzearekin batera, beraz, duela ehunka urte ezkutaturiko mundu bitxia atera zen: zaldunak, erromesak, gazteluak, animaliak… horietako batzuk, gainera, bortizkeriaz betetako irudiak ziren... eliza batean inork gutxik espero ez zuena, hain zuzen ere. Horregatik ezabatu al ziren, orduan? Ezetz dio Lekuonak; arrazoia sinpleagoa izan omen zen. "Trentoko kontzilioaren ondoren ezabatu ziren", argitu du. Garai horretan elizen "dekorazioa" aldatu zen. Askotan margo horiek betirako ezabatu ziren baina, beste batzuetan, kareaz estali ziren. Hori egin zutenek ez bazekiten ere, zorioneko erabakia izan zen ordukoa. Izan ere, horri esker margo horiek babestuak izan ziren, gaurdaino.

Interneten garaian, zaila da behin eta berriz ikusitako irudiak aurrez aurre izatean nolabaiteko xarma piztea ikuslearengan, baina ingurua eta unea egokiak dira irudiek beste modu batean hitz egin dezaten. Halere, margoek ez dute argitzen bere misterioa. Gidoirik gabeko komiki baten modura, banan-banako irudiak errez ulertzen dira: gaztelu baten setioa, ehorzketa bat, Santiago de Compostelarako bidean diren erromesak… baina osotasuna argitzen duen gakoa falta da. Zer esan nahi dute irudiok? Zer zeukan buruan horiek marraztu zituenak?

Soldaduen lana

"Margoak Pedroren aldeko soldaduek margotu zituztela esan ohi da, agian elurte batean edo bertan gelditu zirelako", azaldu du Lekuonak. Hori izan da, hain zuzen, ospe gehien izan duen teoria. Horren arabera, 1332an hasitako Ehun Urteetako Gerraren atarian egin ziren irudiak. Europan errotutako gatazka bazen ere, gerra horrek iberiar penintsulan ere eragina izan zuen: Gaztelako Erreinuan gerra zibila izan zen, Pedro I.ak eta Henrike II.a Gaztelakoak (Trastamarako Henrike deitutakoa) koroa eskuratzeko guda hasi zutenean. Ingelesek eta Karlos II. Nafarroakoak Pedroren alde jokatu zuten, eta Henrikek frantsesen laguntza izan zuen. Ingalaterrako koroaren oinordekoa zen Eduardo Woodstockekoa arduratu zen Pedroren aldeko armada gidatzeaz. Bertan gerlari ingelesak, nafarrak, gaskoiak eta gaztelarrak izan ziren, eta Arabako Lautadatik igaro ziren ere. 1367an frantsesak eta gaztelar matxinoak garaitu zituen Eduardo printzeak. Beraz Eduardo Woodstockekoaren armadako soldaduek margo horiek marraztu izana proposatu dute behin baino gehiagotan.

Tenplarioekin lotzen saiatu dira ere hainbat lagun, baina hipotesi hau guztiz alboratu du Jose Javier Lopez de Ocariz irakasleak. Errioxako Unibertsitatean eta Gasteizko UNEDen irakasten du Lopez de Ocarizek, eta Erdi Aroko artean aditua da. "Erdi Aroari buruz zerbait ulertzen ez denean, askotan tenplarioengana jotzen da, baina hipotesi hori sostengatzen duen elementurik ez dago. Hori esanda ere, aitortu behar dut 35 urte geroago erantzunik gabe jarraitzen dugula", esan du Lopez de Ocarizek. "Erdi Aroko eszenografiarekin bat datozen irudiak dira. Miniatura batean ager zitezkeen, gertaera edo ekintza gogoangarri baten berri emateko, edo gaztelu batean, baina ez datoz bat eliza batean espero genezakeenarekin".

"Sinboloekiko bestelako ikuspuntu bat zuten Erdi Aroan, baina guk sinbolismoa galdu dugu"

Gerlarien hipotesia ere ez du babesten adituak. "Sakeatu, jan edo armak prestatu beharrean, elizak margotzeari ekin zioten? Ez dut uste. Gainera, ez dago elementu bakar bat ere iradokitzeko egilea Ingalaterrakoa zenik".

Jatorri ezezaguna izanda ere, margoen balioa aldarrikatu du Lopez de Ocarizek. "Estilo inozoa ematen du, inprobisatua. Baina xarma handikoak dira. Gaztelua bi aldeetatik erasotua da. Alboan koroa daraman eta erregea ematen duen pertsonaia bat azaltzen da. Tira, naif artea ematen du! Sinpletasuna du, soberan dagoen guztia ezabatu da bertan eta, zentzu horretan, oso arte modernoa dirudi".

Elizen dekoratzaileak

Adituaren arabera, Gazeokoa ez bezala, Alaitzakoa ez da ofiziozko margolari baten lana. "Elizen dekoratzaile baten irudiak dirudite. Dekoratzaileei lan errazak ematen zitzaizkien, forma sinpleak jartzeko. Adibidez, silarriak imitatzeko edota marra begetalez osatutako irudiak, uhinak eta halakoak marrazteko … lan hauek ohikoak ziren, eta Araban bertan horren adibide asko daude".

Adituak aitortu du egunen batean gaiari berriro heldu eta margoen jatorria argitzea gustatuko litzaiokeela. "Gasteizen margolari kalea dago, eta gremio garrantzitsua zen bere garaian. Bertan, kalitate maila ezberdinak izango ziren seguruenera. Hauetako baten bati saiakera bat egiten onartu al zioten? Baten batek lagundu zuen egindako marrazki horiek gerora ezabatu ez zitzaten? Ez dakigu, baina argi dirudi norbaiti askatasuna eman zitzaiola margo horiek egiteko, hori da logikak agintzen duena".

Adituaren esanetan, Alaitzak erakusten du zein ezjakitasun dagoen Erdi Aroari dagokionean. "Asko dugu oraindik ikasteko garai horri buruz. Baina, askotan esan ohi denaren kontra, ez zen garai iluna. Arazoa gurea da, ondo interpretatzen ez baitakigu".

Lekuona ere bat dator interpretazioari dagokionez. "Sinboloekiko bestelako ikuspuntu bat zuten garai horretan. Guk berehala bereizten dugu zer den erlijiosoa eta zer profanoa: hau fedea da eta hau arrazoia da, esan ohi dugu lasai asko. Baina Erdi Aroko mundua bestelakoa zen, eta garaiko sinbolismoa galdu dugu", dio apaizak.


Musikak girotuko du neguko lehen asteburua

Governors, Fuel Fandango eta Napoka Iria eta beste hainbat talderen kontzertuez gozatu ahal izango dugu

Negua iritsi da, eta musikarekin egingo diogu aurre hotzari Gaztean. Hori dela eta, asteburuan euskal agertokietan izango diren emanaldi nagusien errepasoa egingo dugu.

LARUNBATA

San Tomas egunean musika izango da protagonista nonahi. Fuel Fandango bikotea Bilboko Kafe Antzokian izango da, Trece lunas diskoko abestiak aurkezten. Horrez gain, Nekez eta Eratuk Araiako gaztetxea girotuko dute, Araban. Governors taldekoak Durangoko Plateruenan arituko dira zuzenean, eta Gaztean hiru sarrera bikoitz zozkatzen ari gara.

IGANDEA

Napoka Iriak itxiko du asteburuko agenda, Elgoibarko kultur etxeko sotoan antolatu duten zuzeneko emanaldian, 19:00etatik aurrera.


Garaipen gozoenaren bila

Europara bidean beste pauso bat eman eta, bide batez, Real Madril Liga irabazteko aukera barik laga gura du AthleticekMourinhok jokatzeko moduan dauden izar guztiak sartu ditu deialdian

Urtero legez, Real Madrilen bisitak ikusmin handia sortu du Athleticeko jarraitzaileen artean. Zale zuri-gorrientzat denboraldiko neurketarik garrantzitsuenetakoa da. Zuri-gorri askorentzat, Bartzelonaren eta euskal derbien gainetik dago. Espainiako taldeari irabazteak zapore berezia dauka. Gozoa oso. Horregatik, Jose Mourinho eta haren taldearen bisitak ikusmin handia sortu du. Zuzendaritzako kideak ere jakinaren gainean zeuden. Horregatik erabaki zuten gaurko partida klubaren egun erdia izendatzea. Eta, hala ere, giro ederra egongo da San Mamesen. Harmailak ia beteta egongo dira, eta zelaira joango direnak taldea animatzeko irrikaz egongo dira. Norgehiagoka beroa izango da.

Denboraldion, gainera, Espainiako Ligako klasikoak berez duen interesa ez ezik, bi taldeek jokoan dutena ere hartu behar da aintzat. Sportingen kontra galdu ostean, Liga irabazteko ia aukera barik geratu da Real Madril. Bartzelonak Santiago Bernabeun jokatu beharko du datorren astean. Hala ere, Pep Guardiolaren taldeak daukan zortzi puntuko errenta ezerezean uztea ia ezinezkoa dela dirudi. Dena dela, Real Madrili azken errematea ematea da Athleticen asmoa. Zaleek ikaragarri gozatuko lukete, Real Madril baita zuri-gorriek gehien gorroto duten taldea —Ligaren historian talde onena izan delako seguruenik—. Baina, horretarako, irabazi egin behar du Athleticek. Eta ez da lan samurra izango, Real Madril talde lehiakorra eta irabazlea izan delako beti. Eta Mourinhok taldearen ardura hartu zuenetik areagotu egin da espainiarren garaipen gosea. Bilbon denek uste dute Real Madrilek gaurko partida bete-betean jokatuko duela. «Real Madrilek ez du amore emango oraindik aukeraren bat duen bitartean. Real Madrilek duen historiagatik, hobe da Bartzelonarengandik gertu egotea, nahiz eta irabazi ez», esan zuen atzo Joaquin Caparrosek. Mourinhok gauza bera uste du. Horregatik, jokatzeko moduan dauden izar guztiak sartu ditu deialdian. Benzema eta Khedira geratu dira zerrendatik kanpo, biek arazo fisikoak dituztelako.

Bestalde, Mourinho bera ere ezin aipatzeke utzi. Futbolean dagoen entrenatzailerik mediatikoenak beti ematen du zeresana. Asteon ez du Athleticen inguruan hitz egiteko gogorik izan, baina Bilbon ez du inork ahaztu. Eta, seguruenik, entrenatzaile portugaldarrak ere ez zuen San Mames ahaztuko. Bartzelonan Bobby Robson zenaren itzultzailea zenetik da ezaguna Mourinho. Katedral-ean Luis Fernandezekin izan zuen ika-mika. Antzeko izaera duten oilar biren arteko eztabaida izan zen. Orduan bestelakorik bazirudien ere, portugaldarraren entrenatzaile ibilbidea frantziarrarena baino askoz hobea izaten ari da. Ea gaur zein jarrera duen San Mamesen.

Athleticek alde batera utzi beharko ditu Mourinhoren trikimailuak. Nahikoa lan izango du aurrean duen taldea zaintzen. «Partida osoa jokatu beharko dugu. Erasoan eraginkortasuna izateaz gain, defentsan ere ondo aritu beharko dugu. Talde moduan jokatu behar dugu». Eta, hala ere, lanak izango ditu aurkariari eusteko. «Ezinbestekoa izango da neurketan arreta ez galtzea. Huts txiki bat nahikoa da partida pikutara bidaltzeko».

Muniain, zain

Hamaikakoari dagokionez, Caparrosek zalantza bakarra dauka: Iker Muniain. Athleticeko erdilari gazteak minduta amaitu zuen Almeriaren kontrako partida. Horregatik taldetik aparte entrenatu da aste guztian. Arazoak arazo, okerrik ezean, jokatzeko prest egongo da. Hala ere, azken unera arte ez du baiezkoa emateko asmorik. Goi mailako futbolean denbora gutxi eraman arren, jada inork ez du zalantzan jartzen Muniainek Athleticen erasoko jokoan duen garrantzia. Ezker hegaletik abiatuta, bera da aurkariaren atzeko lerroan zuloak aurkitzeko arduraduna. Aukera txikiena baliatzeko gai da. Eta jaurtiketa egiteko hanketan indarra hartzen duen egunean are eta arriskutsuagoa izango da. Gaztea izan arren, pisu handiko jokalaria da gaur egungo Athleticen.

Gainerakoan, ez da aldaketarik espero. Atzealdean, Almerian aritu ziren laurek jokatuko dute. Beraz, Castillo bigarrenez egongo da hamaikakoan. Zelai erdian, berriz, Gurpegi ariko da eskuin hegalean. Andosillakoak Marcelo zaintzeko ardura izango du. Eta aurrean Toquerok eta Llorentek jokatuko dute. Hamaikako lehiakorra da, baina estrategia jokaldietan min egiteko futbolari bat falta da. David Lopez eta Gabilondo, arlo horretan espezialista diren futbolari biak, aulkian egongo dira. Beraz, Orbaizek hartu beharko du ardura hori.


Zilarrezko antxoa Argiñanori

Gaur eguerdian Antxoa Eguneko ekitaldi instituzionala egin dute Getariako Elkano Arrantzaleen Kofradian. Bertan, Zilarrezko Antxoa aipamena jaso dute Manuel Gorostiagak, Jose Ignacio Espelek eta Karlos Argiñanok; azken honek ezin izan du ekitaldian izan eta bere semeetako batek, Zigorrek jaso du oroigarria bere partez.


Kataluniako Gobernuaren egitura publikatu dute, baina ez kontseilarien izendapenak

Kontseilaritzen eskumenak sortzeko, izendatzeko eta zehazteko dekretua Kataluniako Egunkari Ofizialean argitaratu dute gaur.

Kataluniako Exekutibo berriaren kontseilaritzen eskumenak sortzeko, izendatzeko eta zehazteko dekretua publikatu du gaur Espainiako Gobernuak aldizkari ofizialean. Quim Torrak aukeratutako kontseilarien izendapena jasotzen duen dekretua, aldiz, ez dute argitaratu, Generalitateko presidenteak eskatu arren.

Hala, maiatzaren 19ko 1/2018 dekretua argitaratu dute Generalitateko Egunkari Ofizialean, Torrak larunbatean sinatu zituen bi dekretuetako lehena. Espainiako Gobernuaren iritziz, hori argitaratzeak ez dakar "bideragarritasun arazorik"; bai, ordea, kontseilarien izendapenei dagokien dekretua kaleratzeak.

Quim Torrak kartzelan dauden bi kontseilari (Jordi Turull eta Josep Rull) eta atzerrian dauden beste bi (Toni Comín eta Lluís Puig) hautatu ditu, eta Rajoyren Exekutiboak aukera hori blokeatu du, dekretu hori publikatu gabe utzita.

Horrez gain, Katalunian 155. artikuluak indarrean jarraituko duela iragarri dute Moncloatik, PPk PSOE eta Ciudadanos alderdietako buruzagiekin, Pedro Sanchezekin eta Albert Riverarekin, adostuta. Torraren izendapenak "probokazio larria" direla pentsatzen dutelako babestu dute biek Rajoyren ekimena.

Generalitateko presidenteak, bere aldetik, kontseilarien izendapenak jasotzen dituen dekretua argitaratzeko beharra azpimarratu zuen, Kataluniako Gobernua lanean hasteko, eta elkarrizketarako eskaintza egin zien Rajoyri eta Riverari, politika ez judizializatzeko.


‘Soka ez da eten’ dokumentalaren laburpena, katalanez, espainolez, frantsesez eta ingelesez


San Juan auzoko uzta dastatu dute herritarrek

Ekainean ospatzen dira San Juan auzoko jaiak eta ohitura bilakatu da auzotarren ortu lehiaketa. Iraileko lehen asteburuan ordea, ortu horiek emandako uzta ikusteko eta dastatzeko aukera izaten dute herritarrek. Guztiak bat datoz, baina, aurtengo uzta koloretsua eta oparoa izan dela.


Jordi Pujolen pribilejioak

Generalitateko presidente ohiak ohorezko karguei eta biziarteko pentsioari uko egin die, besteak beste.

Jordi Pujol Kataluniako Gobernuko presidente ohiak uko egin die CiUn eta CDCn zituen ohorezko karguei eta agintari ohi gisa zituen pribilejioei, 30 urtez atzerrian dirutza ezkutatu zuela aitortu eta gero.

'Molt Honorable'

Generalitateko presidente ohi bezala duen pribilejioetako bat 'Molt Honorable Senyor' (Jaun ohoretsua) tratamendua da.

Kataluniako Parlamentuak 2003. urtean onartu zuen, Pujol Gobernutik atera baino hilabete batzuk lehenago, presidente ohien estatusari buruzko lege batean.

Nolanahi ere, Artur Masek azaldu duenez, Pujolek protokolo tratamendu hori jasotzen jarraituko du. "Araututa dago, eta Pujolek ezin dio uko egin Generalitateko presidentea izan izanari", argudiatu du.

Biziarteko pentsioa

President ohiak errefusatu egin duen pribilegioetako bat 86.000 euroko biziarteko pentsioa da.

Agintean zegoenean jasotzen zuen soldataren % 60 da pentsio hori.

Bulegoa

Pujolek Bartzelonako Gracia pasealekuan zuen bulegoari ere egin dio uko.

Bulego hori 441 metro karratukoa da, eta alokairuak 145.000 eta 175.000 euro arteko kostua du.

Idazkariak, gidaria eta auto ofiziala

Agintari ohiak bulego horretan zituen laguntzaileak (hiru pertsona), auto ofiziala eta horren gidaria ere utziko ditu.

Ohorezko karguak

CDC eta CiU barruan, gainera, dimisioa eman du presidente fundatzaile gisa, eta, horrenbestez, ezin izango da bere alderdiaren eta koalizioaren bileretara joan.


Debagoiendarrak Gipuzkoako Kantu txapelketako finalean

Donostiako Antzoki Zaharrean izango da domekan, 18:00etan, Euskal Kantuzaleen Elkarteak antolatutako Gipuzkoako XIII. Euskal Kantu txapelketa. Taularen gainean lehiatzen debagoiendarrak izango dira, hain zuzen ere zapatuan Arrasaten izan zen saioan txartela eskuratuta: bakarlari moduan, Bea Azurmedi arrasatearra eta Amy Kerkhof bergararra; bikote moduan, berriz, Eneritz Urrutia eta Maialen Arratibel arrasatearrak; eta Aretxabaleta eta Eskoriatzako Maddi Iregi eta Maite Galdos. Antolatzaileak kontatutakoak segidan entzungai.


Lekeitioko Udalak Espainiako bandera jartzeko agindua “inposizioa” dela esan du

Abenduaren 18an, behin betiko izaeraragaz, Espainiako bandera jartzeko sententzia jaso zuen Lekeitioko Udalak. Sententziaren arabera, bi hilabeteko epean, lehentasunez eta iraunkorki bandera udaletxeko balkoian jarri behar dela agertzen da. Agindua onartu ezean, ordezkari politikoak gaitasunik gabe geratuko lirateke.

Lekeitioko udaleko ordezkari politikoak, barikuan, osoko bilkuran.

Horren aurrean, Lekeitioko Bilduk, sententzia “inposizioa” dela esateko eta Espainiako banderak ez dituztela ordezkatzen adierazteko mozioa onartu du.

Bilduk, momentuz, bandera ipintzea onartu du. Eta horren barri emon zuen barikuan egindako osoko bilkuran. Horretaz gain, ikurrinaren aldeko mozioa be onartu zen, Bilduren bozkekin. Udalbatzan batu ziren herritarrak eta ordezkari politikoak. Eta jendartetik, “Bildu españolen morroi” entzun zen.

Besteak beste, Bilduk onartutako mozioan ondoko puntuak aipatu dituzte:

Inposaketa honen gaineko ezadostasuna osoa.

Erabaki hau Euskal Herriaren gehiengoak etorkizun libre eta demokratiko bat eraikitzeko duen nahiaren aurka doala.

Espainiar banderak ez duela inoiz herri hau ordezkatu.

Espainiar gobernuari, PSOE eta PPri lekeitiar gehiengoaren nahia errespetatzera deia luzatzea, gure sinbolo eta identitate ikurrak modu librean aukeratu ahal izateko.

Lekeitiar herritar, alderdi politiko, talde edo eragile guztiei deia zabaltzea, inposaketa honen aurreko adierazpenetan parte har dezaten. Era berean, datorren hilaren 24an egingo den herri ekimenean parte hartzeko gonbidapena luzatu.

Espainiar Gobernuaren delegaziora gutun bat helaraziko dela, lekeitiar udalbatzaren izenean epai honekiko desadostasuna adierazten.

Mozio honen edukia komunikabideetara zabalduko dela eta bando lez herritarrei helarazi.

Lekeitioko udaletxearen balkoi nagusian “Inposaketarik ez, geurea ikurrina” mezuarekin pankarta bat jartzea.

Ikurrinaren presentzia bermatzea udaletxearen esku dauden espazioetan.

Horren aurrean, EAJk beste idatzi bat aurkeztu zuen.

EAJren idatzia irakurri.


ELAk dio Tapiaren industria politika patronalarekin "fotoak egitea" dela

Oposizioko alderdiek eta sindikatuek Jaurlaritzaren plangintza eta erreakzio falta salatu dute. EH Bilduk "herri itun bat" eskatu du, eta Elkarrekin Podemosek, berriz, bilkura monografikoa legebiltzarrean.


Laboral Kutxak susperraldia behar du

Bolada txarrari amaiera eman nahi diote Sergio Scarioloren gizonek Lamar Odomen laguntzarekin.

Valentzia Basketen aurka jokatuko du Laboral Kutxak igande honetan, etxetik kanpo, Endesa Ligako 21. jardunaldian. Susperraldia du helburu Gasteizko taldeak.

Klubak Lamar Odomen izena eman du ACBn. Euroligan partida ahula jokatu zuen estatubatuarrak (sei minututan, bi errebote eta txapel bat).

Sergio Scarioloren taldeak neurketa bakar bat irabazi du jokatutako azken hamarretatik. Orain, bolada txar hori amaiera eman nahi diote Lamar Odomen laguntzarekin.


40 urte GIBaren gibeletik

Berlingo gaixoa izan zen duela 12 urte. Orain, Londresen, baieztatu dute giza immunoeskasiaren birusaren infekzioa sendatzeko bidean jar daitekeela. Baina zergatik darama munduak lau hamarkada mikrobio bat garaitu ezinean?

Timothy Ray Brown izan zen lehena. Ezagunagoa da Berlingo gaixoa ezizenarekin. GIB birusak kutsaturik zegoen, eta 2007an zelula amen txertaketa batekin sendatu zuten, gaur arte. Kasualitatea izan zen? Zorte ona? Hamabi urte eztabaidatzen pasatu dituzte zientzialariek. Baina joan zen astean Londresko gaixoa deiturikoa atera zen agertokira. Antzeko teknikarekin «erremisioan» egon da azken hamasei hilabeteotan, botika erretrobiralak kenduta ere. Ikertzaileek kontu handiz saihestu dute sendatu aditza; izan ere, teknikak baditu arazoak edonorentzako tratamendu bihurtzeko. Kasuak ondo erakusten du zientzialariek 40 urtez sentitu duten ezina.

Javier Martinez-Picado da joan zen astean Nature aldizkarian argitaraturiko ikerketaren egileetako bat. Hiesa ikertzen duen IrsiCaixa institutuan dabil lanean, eta nazioarteko IciStem partzuergoko koordinatzailea da. 2014an abiatu zuten taldea, zelula amekin trataturiko gaixoen jarraipena egiteko. Martinez-Picadoren taldeak 38 GIBduni txertatu dizkio ama zelulak. «Londresko gaixoa 36.a da gure zerrendan», esan du ikertzaileak. GIBaren infekzioa erretrobiralak deituriko botikekin tratatzen da gaur, baina ezin da sendatu, birusak atzera egin arren erretserbak geratzen zaizkiolako gorputzean. «Bakarrik ama zelulen tratamendu hauekin ikusi ditut erreserba horiek desagertzen».

Baliteke Londresko gaixoari laster gehitzea beste izen bat, ikertzaileak esan duenez: Duesseldorfeko gaixoa. Horri ere erretrobiralen tratamendua kendu diote, baina bakarrik duela lau hilabete.

«Londresko gaixoaren kasuan, ez dugu sendatzeaz hitz egin nahi, ikertzaileok paranoikoki zuhurrak garelako, ia politikarien kontrakoak. Inork ez daki zenbat denbora behar den norbait sendatuta dagoela esateko. Halere, arrazoi sendoak daude baikor izateko».

Baina Martinez-Picadoren eta lankideen prozedurak arazo bat du: ama zelulen txertoaren prozedura arriskutsua da, eta bakarrik beste modu batez tratatu ezin den odoletako gaitzen bat duten gaixoekin erabil daiteke; Londresko gaixoak Hodgkinsen linfoma bat zuen. Beraz, tratamendu hori erabili ahalko da sendabide unibertsal bat topatzeko? «Berlingo gaixoa ez zen txiripa izan», erantzun du ikertzaile katalanak, «orain erreproduzitu dezakegu, horren gogorrak ez diren tratamenduekin». Londresko gaixoaren kasuak zientzialarien ilusioa piztu du, GIB infekzioa senda daitekeela ikusi baitute. Horrez gain, bidea ireki dio terapia genetikoari, eta, horren bitartez, genetikoki eraldaturiko zelula amen autotransplanteari. Teknika batek etorkizuna duela ikusten denean, dena sinpletuz eta erraztuz joaten da, ikertzailearen arabera. «Orain da garaia bide berriak esploratzen hasteko, tratamendu hau odoleko gaitzik ez duten GIBdunei aplikatzeko».

Birus egoskorra

Dagoeneko lau hamarkada bete ditu GIBaren kontrako borrokak. Zergatik da horren zaila birus horren aurka egitea? Hiru arrazoi daude: edozein infekziotan edo minbizitan, sistema immunitarioaren eginkizuna erabakigarria da. Immunitate sistema osasuntsu izanez gero, aukera gehiago daude aurre egiteko. Baina GIBak, hain zuzen ere, immunitate sistema horren kontra jotzen du, eta suntsitu egiten du. «Egoera atipikoa da: ez zaigu gertatzen hepatitisarekin edo polioarekin, eta asko zailtzen du dena».

Bigarren arrazoia: GIB birus mota asko daude. Kutsaturiko pertsona bakoitzean birusaren milioika aldaera daude. Urtero egin behar da gripearen kontrako txerto bat, birusa aldatzen delako: gripearen aldaera genetiko kopurua GIBarena baino milaka aldiz txikiagoa da. Horregatik ez dago txertorik, hein handi batean.

Horrez gain, GIBaren birusa gizakien zelulen muinean sartzen da, genoman. Beste birus batzuek ez dute halakorik egiteko ahalmenik. Zelula ugaltzen bada, birusa ere ugaltzen da harekin. Horregatik geratzen dira erreserba horiek gorputzean.

Birusa mutatuz joan da tximinoetatik gizakietara pasatu zenetik, beti ikertzaileei aurrea hartuta. «Denbora luzez birusaren gibeletik joan gara. Azken belaunaldiko terapia erretrobiralekin ia harrapatzen ari gara, baina, betiere, herrialde garatuetan».

Lilurarik ez

Maier Lorizate EHUko Biokimika eta Biologia Molekularreko saileko irakaslea da, eta Biofisika Institutuko ikertzailea. GIB birusaren mintza eta proteinak ikertu ditu, jakiteko nola dagoen eginda. Horrez gain, Martinez-Picadorekin dabil lanean, birusaren erreserba horien kontrako botikak garatzen. «Lehen kasua plazaratu zenean 1981. urtean, eta birusa bakartu zutenean 1983an, nork pentsatuko zuen horrenbeste urte emango genituela inolako irtenbiderik eduki gabe».

Ez dago esaterik zenbat urte barru sortuko den sendabidea, eta, beraz, ikertzaileak uste du gaitza kroniko bihurtzeko borrokan sakondu behar dela. Baina gaitza kroniko bihurtzea lortu dela esaten denean ahaztu egiten da datu bat: inork ez daki nola garatuko den infekzioa GIBdunak zahartu ahala. Edonola ere, gauzak asko hobetu dira terapia aldetik, ikertzaileak esan duenez. 1996an, gaixo batek 10-30 pilula hartu behar zituen egunean; gaur, pilula bakarra hartu behar du egunean.

Lorizate eta Martinez-Picadoren taldeak 2012an aurkitu zuen birusak immunitate sistemako zelula dendritikoetan sartzeko erabiltzen duen mekanismoa. «Aurkikuntzak oihartzun handia izan zuen, eta jendeak uste zuen berehala aurkituko zela sendabidea. Zazpi urte pasata, oraindik ari gara topatu nahian».

Beste adibide bat: 2000. urte inguruan aurkitu zuten gaixo batzuek berez sintetizatzen zituztela GIBa zapuzteko antigorputzak. Orduan pentsatu zuten printzipio hura bakartuta egina zegoela. Horretan lanean ibili zen Lorizate. «Begiratu zer urtetan gauden, eta oraindik ez dugu lortu antigenoa imitatzea antigorputz horiek sortzeko». Ikertzaileak itxaropen faltsuen kontra ohartarazi du, gaixoak eta senideak etsi egiten direlako gero.

Nazioarteko erakundeen arabera, gutxienez 35 milioi pertsona daude munduan GIBak kutsatuta. Denera, 39 milioi hil dira hiesa hasi zenetik. Izurritea 2030. urterako gelditzeko konpromisoa hartu zuen Nazio Batuen Erakundeak 2016an. Posible ote? «Ez» borobil batekin erantzun du Martinez-Picadok. Lortuko da, ziurrenera, terapia erretrobiralak mundu osora heltzea, eta diagnostiko azkarrak egiteko tresneria. Oso garrantzitsua da hori, ikertzailearen arabera, trataturiko birusa ez baita kutsatzen.

Bat dator Lorizate. Gaur-gaurkoz, gaitza kroniko bihurtu eta kontrolpean izatean datza estrategia. Horretan, prebentzioa da tresnari eraginkorrena. Berlinen, Londresen, edo Baionan, «kondoia da gaur daukagun txertoa».


Xabier Irujo “1615 Islandia: Gartziaren istorioa” liburuaz mintzo.

Duela 400 urte euskal bale arrantzaleak Islandian sarraski odoltsu baten biktimak izan ziren. 40 bat arrantzale, tartean ere haurrak zirela, akabatuak izan ziren bertako gobernadore baten negozio ustelak argitara atera ez zitezen.

Egiazko gertaera horietan oinarritutako eleberria idatzi du Tapio Koivukari idazle finlandiarrak. Islandierara itzulia izan ondoren orain euskaraz eta ingelesez iritsi zaigu Nafarroako Ikastolen Federazioaren eskutik, Nafarroako Ikastolen 50. urteurreneko jardueren egitarauaren barrenean. Xabier Irujo historialaria lan honen koordinazio lanetan ibili da eta Renoko Unibertsitateko Euskal Ikerketen zentroko bere lana egun batzuetarako utzita, Iruñera etorri da liburu honen aurkezpena egitera.

Bertan aritu gara berarekin solasean lan honetaz eta, bidenabar, abenduaren 3an Nazioarteko Euskararen Egunean Montevideon egin zen diasporako argitaletxeen bilkuraz eta Durangoko Azokan aurkeztu duen bere lan berriaz: euskararen aurkako azken mende hauetako legeen bilduma.

Bestalde Koivukariren eleberriaren pasarte batzuk aditzeko aukera izan dugu Unai Trigo eta Amaia Irizar Jaso ikastolako ikasleen ahotsetan.

Nafarroako Gobernua eta Eusko Jurlaritza laguntzaile gisa ageri dira lan honetan. Lehen aldia, ote, irudi hau ikus dezakeguna?


Gazteria aurrera!

Azpeitiko Gaztetxetik Zarauzko Gaztetxeari babesa eman nahi izan diote

Herririk herri gazteok ari gara gazte problematika lantzen, sistemak ezartzen dituen baloreei alternatibak jartzen, azken finean gazte iniziatibaz eta antolakuntzaz gauzak sortzen, lantzen eta ikasten. Horretarako ezinbesteko tresna da gaztetxea, guzti hau lantzeko aukerak eskainiko dituen autogestionaturiko gune baten beharra baitago. Lortzeko bideak ezberdinak dira, baina guztioi zilegi eta herriz herri dagokiguna lortu arte gazteok ez dugu etsiko. Bidean oztopoak ugariak izango dira, eta batzuk beti saiatuko dira gezurren eta errepresioaren bitartez guzti hau geldiarazten. Baina gazteriak oztopoak gainditu izan ditu eta gaindituko ditu.

Zarautzen ere hainbat gazteren ekimenez eraikin huts bat okupatu da. Gaztetxe bat jaio da, gazteriaren ametsak egi bihurtuko dituen gune bat ireki da. Herritarren babes osoa, gazteen parte hartze zabala, atzoko, gaurko eta biharko ekimen jendetsuak, herriari bizia emanaz herriarentzat lanean...

Jakin ezazue, bidaia honetan Azpeitiko gazteok zuen bidailagun izango garela, eta gure babesa duzuela. Zorionak Azpeitiko Gaztetxetik eta aupa zuek! Eutsi gogor!


Emakumeentzat sei urte iraun zuen maratoia

Boston, 1966ko apirilaren 19a. Bobbi Gibb, 23 urteko neska gaztea, maratoiaren abiapuntu inguruko zuhaixka batzuen atzean ezkutatu zen, anaiaren shortak eta txanodun jertse bat jantzita. Munduko maratoirik ezagunena abiatu zenean, Bobbi zain egon zen, gutxi gorabehera korrikalarien erdiak paretik pasa arte, eta orduan lasterka hasi zen. Otsailean antolatzaileei gutun bat bidali zien lasterketan izena emateko, baina lasterketako zuzendari Will Cloneyek erantzun zion emakumezkoak ez zirela gai maratoia egiteko. Gibbek bi urte zeramatzan entrenatzen eta 60 kilometroko saioa egina zuen; nahikoa eta gehiago, maratoia lasai egiteko.

Alboan zituen korrikalariak berehala konturatu ziren emakumea zela, eta haien babesa lagun, jertsea kendu zuen. Hiru ordu, 22 minutu eta 40 segundoan iritsi zen helmugara, ikusle eta korrikalari gehienen txalo artean. Gaur egun, Boston Athletic Association erakundeak onartzen du Gibb izan zela maratoia egin zuen lehen emakumea, baina orduan haren balentria keinu sinboliko hutsean geratu zen.

Hurrengo urtean, oraindik ere emakumeei maratoia egitea debekatu arren, Gibb berriro atera zen lasterketan, aurreko urtekoaren pareko marka lortuz. Baina orduan ez zen emakume bakarra izan; Gibb iritsi eta ordubete ingurura, Kathrine Switzerrek helmugako marra zeharkatu zuen 261. zenbakia soinean zeramala. K. V. Switzer inizialak erabiliz eman zuen izena, eta antolatzaileek ez zuten jakin emakumea zela lasterketa abiatu arte. Maratoiaren bosgarren kilometroa bete baino lehen, Jock Semple lasterketako epailea parean jarri zitzaion, maratoia uzteko esanez, eta Switzer hura saihesten saiatu zenean gerritik heldu zion. Tom Miller mutil-laguna alboan zuen eta epailea bultzaka kendu zuen paretik. Hainbat korrikalarik babestuta egin zuen emakumeak gainerako bidea.

Dortsal ofizialak ez zion ezertarako balio izan; deskalifikatu egin zuten. Baina bosgarren kilometroko gertakizunaren argazkia mundu osora zabaldu zen. Aurreko urtean bizpahiru egunkarik Gibben berri eman zuten bitxikerien atalean, baina ez zuen inolaz ere lortu Switzerren argazkiak izan zuen oihartzuna. Horrek indar handia eman zion emakumeen parte hartzearen aldeko borrokari. Eta, hala ere, beste bost urte beharko zituzten helburua lortzeko. 1972ko Bostongo maratoian emakumeei parte hartzeko eskubidea onartu zitzaien lehenengoz, eta beste hamabi urte beharko ziren emakumezkoen maratoia Joko Olinpikoen proben zerrendari eransteko.

Lehen emakume maratoilari haiek sei urte behar izan zituzten maratoia burutzeko, edo, Bostongo lasterketa 1897an sortu zela aintzat hartuz gero, 75 urte.


Zabaldu da Azpeitiko Hezkuntza ikastaroetako izen ematea

Aurtengo ikasturterako hainbat ikastaro antolatu dituzte Udaleko Hezkuntza sailetik, eta izena ematekoa aukera zabaldu dute. Honako hauek dira ikastaroak:

– Marrazki artistikoa eta margolanak, Marian Alberdiren eskutik.

– Eskulanen tailerra (metal, egur eta poliuretanoren gainean margotzea, gauza zaharrak berritu eta argazki zaharrekin egindako kutxak), Esther Etxarrik eta Belen Zeondiak eskainitakoa.

– Gurutze puntua, puntua eta josteko makina brodatua ikastaroa, Rosario Ibaietaren eskutik.

– Ebaketa eta jantzigintza ikastaroa, Maite Ostrak eskainitakoa.

– Gitarra ikastaro,a Amaia Garmendiaren eskutik.

– Haurdunaldirako ikastaroa eta Umetxo bat dugu gure bizitzan izeneko ikastaroa, Edurne Salegik eskainitakoa.

– Arabe ikastaroa, Houria Ghindriren eskutik.


Kuadrilla eguna ospatzen ari dira billabonatarrak

Milatik gora lagun bildu dira Etxeondon kuadrillen bazkarian. Incansables txaranga iristean, mahaiak eta aulkiak bildu eta kaejiran joan dira herrian barrena.

Uztailak 30, asteartea

20:00 Dantzaldia Laket erromeria taldearen eskutik, Errebote plazan.

21:30 Kafe eta likore dastaketa jubilatuentzat, jubilatu etxean.

00:00 Zezen suzkoa, Errebote plazan.

00:30 Laket, Errebote plazan.


Jokatzekotan, jaitsiera eta guzti

Eusko Label liga egiten bada uda honetan, ez da aurreikusten lehiaketa sistema aldatzea


Umorea, poesia eta musika gaur, postarien esperientzia kontatzeko

Postarien lan esperientzietan oinarritutako antzezlan umoretsua ikusteko aukera izango da gaur, familian, Biteri kultur etxean, 12:00etan hasita. Benetan Be konpainiak Inondik inora obra antzeztuko du, 4 urtetik gorakoei zuzenduta.

Sarrerak salgai daude Biterin bertan, 3 eurotan.

Diziplina eta hizkuntza desberdinak, antzezlan berean bilduta

Kontatuko duten istorioaren muinean postarien lanbidea dago. Postariek egiten duten lana, «etxerik etxe, kalerik kale, mendirik mendi, bide, aire eta itsaso zabaletan zehar ez da lan makala», aktoreen esanetan. «Ezin da inondik inora paketerik zabaldu, gutunik ireki edo postalik irakurri», azaldu dute. Hortik, antzezlanaren izenburua.

Guztia kontatzeko, umorea erabiliko dute, eta hainbat diziplina nahastu: poesia eta zuzeneko musika izango dira, eta aktoreen lanaz gain, panpinak ere agertuko dira.

Zuzeneko musika, poesia eta panpinak erabiliko dituzte, eta euskera eta ingelesa

Horrez gain, euskera eta ingelesa nahastuko dituzte.

Guztiarekin, «jakinmina eta desobedientzia sustatzen dituen haurrentzako antzezlana» antzeztuko dute gaurkoan, Aiora Sedano, Leire Utxa eta Patricia Urrutia aktoreek. Testuak eta zuzendari lanak ere Patricia Urrutiarenak dira.

Antzezlanak 50 minutuko iraupena izango du.


Zugarramurdi eta Sara arteko ibilaldia egingo dute hilaren 28an senidetzea ospatzeko

Aiherra-Antzuola senidetzearen 30. urteurreneko ospakizunak irailaren 28an, domekan, hasiko dira. Egingo den lehen ekintza, Zugarramurdi eta Sara arteko ibilbidea izango da. Arrolak eta Udalak antolatuta, "ibilbide polita" eta "familia giroan" egiteko aproposa izango dela diote.

Irteera ordua: 9etan. Sagastiko autobus geltokitik.

Ibilbidea: mendian elkartuko dira Nafarroa Garaia eta Lapurdiko mugan. Antzuolarrak Zugarramurditik abiatuko dira; aihertarrak, Saratik. 12:30ean elkartuko dira bi herriak bat eginda.

Bazkaria: Saran. Norberak eramango du.

Izen ematea: Gaztetxean edo udaletxean (kultura@antzuola.net edo 943 766 246).

Izena emateko azken eguna: irailak 24, eguaztena.

Antolatzaileak: Arrola, Gaztetxea, Beltzuntze elkartea, Aiherrako Herriko etxea eta Antzuolako Udala.

Autobusa debalde izango da.


Hezteko liburuak

Xabier Etxaniz Erle ::Niri ez zaizkit liburuak gustatzen!

Erein

orrialdeak ::63

prezioa ::63€

Gustavo Puerta kritikariak Gasteizen emaniko hitzaldi batean gaur egungo haur literatura kritikatu zuen nahiko gogor. Irakasteko liburuak, liburu errealistak eta heztekoak argitaratzen direla zioen. Eta nire poltsan Joan Portellen liburu hau nuen; Portell ezaguna dut bera ere kritikaria delako eta katalanez argitaratzen den Faristol aldizkariko zuzendaria.

Erran nahi baita… bihotza erdibiturik ekin niola liburua irakurtzeari, ustez egilearekiko sinpatia eta konfiantza, baina bestalde liburuaren izenburuari usain txarra zerion.

Niri ez zaizkit liburuak gustatzen! honek badu aurretik argitaraturiko beste batzuen antza –gure artean Pello Añorgak idatzi zuen antzeko bat–, eta irakurleak badaki idazle batek liburu bat idatzi baldin badu ez dela izango liburuen kontra aritzeko; hots, juxtu kontrakoa bilatu nahi duela eta horretarako irakurlearen konplizitatea bilatzen duela idazleak nahi duen lekura eramateko, irakurzaletasunaren aldeko jarrera batera.

Portellek muturreko egoera du abiapuntu: Joan Letra Zauri gazteari liburuak besterik ez dizkiote oparitzen, amak liburuak, aitak liburuak, aitona-amonek ere –liburu saltzaileak izanik– liburuak oparitzen dizkiote eta Joan kokoteraino dago. Horregatik erabakitzen du libururik ez irakurtzea.

Lagunekin futbolean ibiltzen da, gustura, baina halako egun batean beheko auzokoak ume txikia uzten dio “bost minutuz” bere ardurapean. Umearen negarren aurrean liburuetako ipuinak izango dira Joanen salbazioa. Eta liburuetatik jasotzen du Joanek behar duen laguntza eskola etorri berria den neska batengana hurbiltzeko ere.

Idazkera zaindua eta estilo arina dituen liburua berehala irakurtzen da, agian dituen zailtasun handienak hizkiak koloretako irudietan agertzeagatik ditu. Alegia, maketazioagatik, irudiaren eta testuaren irakurketa ez dela ondo egiten zenbaitetan. Baina liburua arin irakurri arren, idazleak liburuen aldeko ideia orijinalak eta sinesgarriak azaldu arren, arestian aipaturiko didaktismoa, edo hezteko asmoa oso nabarmena da, pisu gehiegi du eta ez du erakargarri bilakatzen istorioa.

Alde horretatik onartu behar dut Gustavo Puertak arrazoia zuela hitzaldi hartan. Haurrentzat egiten diren liburuetan ematen du horrelako presa dagoela, axolagabekeria; ez zaiela behar duten arreta jartzen (kasu honetan, nire ustez, irudietan eta hauen maketazioan bada horrelako zerbait; eta antzeko zerbait esan genezake itzulpenei buruz, gero eta gehiagotan ikusten baitugu –honelako liburuetan bakarrik– itzultzaile enpresa bat, eta ez pertsona bat).


Iñigo Gastelu Bilbao, Larrabetzuko EH Bilduko alkategaia: “Larrabetzu herri bizi bat da”

Zeintzuk dira Larrabetzuko EH Bilduk datozen lau urteei begira aurrera eramango dituen ildo nagusiak? Azken lau urteotan ezker abertzalea ibili da alkatetzan, eta proiektu asko jarri dira martxan. Datorren agintaldian hiru ardatz nagusi izango ditugu. Alde batetik, mugikortasun-plana garatu behar dugu: Errekondo kalea aurten urbanizatuko da, eta autoak eskolaren aurreko kaletik atera behar ditugu. Beste alde batetik, herriko plan orokorra garatu behar dugu. Gazteek arazoak dituzte berton etxebizitzak erosteko eta arazo horri konponbidea eman behar diogu. Jakin badakigu esparru horretan Udaletik ahalmen handirik ez dugula, baina, esate baterako, alokatzea bultzatu nahi dugu. Azkenik, hondakinak batzea izango da gure azken ardatza. Larrabetzun aspalditik atez ate batzen ditugu hondakin organikoak, eta hurrengo lau urteetarako hondakinen % 50 birziklatzea dugu helburu. Horietaz aparte, gure ustez, herriaren eta Udalaren arteko komunikazioa indartu behar dugu. Horretarako, teknologia eta gizarte-sareak tresna baliogarriak izan daitezke. EH Bilduk 12 puntuk osatutako programa aurkeztu du Larrabetzun, eta bertan 40 proposamen zehatz egin dituzue. Adibideren bat emango diguzu? Adibidez, emakumeen plana egin da agintaldi honetan eta hori garatu nahi dugu, baita euskara plana ere. Gainera, osasun ikuspuntutik, zeregina ere badago, osasun-zentro berria agintaldi honetan ireki eta gero. “Larrabetzu herri bizi bat da” dugu lelotzat, baina leloa baino askoz gehiago da. Gure ustez, Larrabetzun mugimendu handia dago, jendea inplikatzen da, elkarteek hainbat ekimen egiten dituzte... Eta Udalak eurekin egin behar du lan, bizitasunari eusteko. Elkarlana oso garrantzitsua da guretzat. Zer esan ahal diguzu zerrendari buruz? Zerrenda egiteko, 51 izen proposatu ziren herri batzar zabal batean. Zerrendan, zinegotziak izan diren lagun bi daude, beraz, ez da esan beharrik eskarmentu handia badugula. Baina batez ere, nabarmenduko nuke gogo ikaragarria dugula herriaren alde lan egiteko. Era berean, zerrendaren lehenengo zazpi hautagaietako bost emakumezkoak dira, eta zerrendaren % 65 ere, emakumezkoak. Karguaz jabetu, eta zer da egingo duzun lehenengo gauza? Batzarra antolatuko dut ateratzen garen 11 zinegotziokin, eta bertan lehentasunak ezarri, ahalik eta lasterren lanean hasteko. Guk uste dugu denok batera lan egin behar dugula, bai gobernuko zinegotziek, bai oposizioko zinegotziek. Udal langileekin ere batzartu nahiko nuke, gure lehentasunak haiei jakinarazteko. Azken batean, guztiok gara Udaleko langileak eta herriaren zerbitzura egon behar gara. Hurbiletik Larrabetzun jaio zen 1968an. Eroski kooperatibaren bazkidea da 1989. urtetik, baina 2004an eszedentzia hartu eta zazpi urte eman zuen Gara egunkarian, kudeatzaile-lanak egiten. Gaur egun denda-burua da Gernikako Eroski supermerkatuan. Politikari dagokionez, Iñigok ez du eskarmentu ofizialik, baina betidanik ezker abertzalearen elkarteetan ibili da. Gainera, laguntzaile ibili da Larrabetzuko Udaleko ezker abertzaleko taldean. Hauteskunde hauetarako alkategaia izatea proposatu zioten eta berak onartu egin zuen. “Herrian era askotan lan egiteko aukera dago, hala nola, elkarteetan. Udalean ere bai. Konpromisoan sinesten dut eta noizbait aurrerapausoa eman behar da, eta niri orain suertatu zait”.


San Silvestre krosak herritar mordoa elkartu du urtea agurtzeko

Bigarrenez egin duten San Silvestre krosak aretxabaletar mordoa elkartu ditu beste behin, ia 230 lagun. Mozorrotuta gerturatu ziren gehienak, ume, gazte zein heldu, eta bakarren batzuk patinen gainean.

5,2 kilometroak umorez gainezka egin zituzten herritarrek eta giro bikaina sortu zuten Durana kale inguruan urteari agur esateko. Helmugaratu zen lehenengoa Beñat Arnaiz izan zen.


DJ Talo bihar Tilosetan,

Igandeko Sargorian

Lehengo igandean hasi zen igandeko sargoriko denboraldi berria eta bihar jarraituko du, udazkeneko bigarren saioarekin. DJ Talo disko jartzailea ariko da musika aukeratu eta jartzen. Munduko musikak jarriko ditu, herri desberdinetako doinuak. Bihar, igandea, 18:00etatik 20:00etara.


Konstituzionala Gabonetako ordainsaria aztertzen hasiko da gaur

Goi Auzitegiak Espainiako Gobernuaren helegitea izapidetzen hasi edo ez erabaki behar du.

Jarduneko Eusko Jaurlaritzak azaldu duenez, erabaki horren aurrean Madrilgo Gobernuak eskumen-gatazka planteatu arren, jarduneko Jaurlaritzak dagoeneko martxan jarri du hilaren 20an EAEko 67.000 funtzionarioei Gabonetako aparteko ordainsaria emateko prozesua.

Jarduneko Gobernu sozialistak azaldu duenez, ordaintzeko agindua eman dute eta dagoeneko prozesua martxan dago.

Hala ere, EAEko aurrekontuetan jasotako 207 milioiak nominatan ordaintzeko agindu informatiko bakarra ematearekin nahikoa ez dela eta prozesua konplexuagoa dela esan dute.

Auzitegi Konstituzionalak astearte honetan hasiko den eta hiru egunetan luzatuko den osoko bilkuran neurri horri buruzko erabaki bat hartu beharko du.

Konstituzionalak agindua geldiaraziko balu gertatuko litzatekeenari buruz adierazpenik ez du egin Eusko Jaurlaritzak, eta erabakiaren berri eman arte itxaron nahi du.


Bat Egin Eguna egingo dute hilaren 26an, eskubide zibil eta politikoen alde

Altsasu-Urdiaingo zelaietan izango da ekimena, eta bertaratzera deitu dute Segi, 18/98 eta Udalbiltzako hainbat auzipetuk.


Siriari arma enbargoa ezarriko dio Europako Batasunak

Atzo 83 pertsona hil zituen erregimenak otoitzaren ondorengo protestetan.

Europako Batasunak arma enbargoa ezarriko dio Siriari. Atzo iluntzean akordiorako oinarri batean erabakitakoaren arabera, zibilen aurkako erasoak direla eta herrialde horri armak ez saltzea erabaki zuten hogeita zazpi herrialdetako ordezkariek. Gainera, neurri gehiago hartzea ere ez dute baztertu.

Nazio Batuen Erakundeak ere gogor kritikatu ditu atzo izan zen hildako kopurua, eta heriotzak argitzeko egiten ari den ikerketarekin kolaboratzeko eskatu dio Bashar al Assad presidenteari. Human Right Watch erakundeak berriro eskatu dio erregimenari errepresioa bertan behera uzteko.

Atzo otoitzaren ondorengo protestetan 83 pertsona hil zituztela salatu dute giza eskubideen aldeko ekintzaileek.


DAZen arabera, 'alde zaharraren gaineko promesa gehienak ez dira bete'

Durangoko Udalak Kalebarria eta Komentukale arteko karkabako konponketak amaitu berri ditu. Alde Zaharrean egindako hobekuntzen gaineko prentsaurrekoa eman eta hurrengo egunean DAZ elkarteko kideek udala eta auzokideen artean \'komunikazio falta\' egon dela salatu dute.

Durangoko Udalak Kalebarria eta Komentukale arteko karkabako konponketak amaitu berri ditu. Alde Zaharrean egindako hobekuntzen gaineko prentsaurrekoa eman eta hurrengo egunean DAZ elkarteko kideek udala eta auzokideen artean \"komunikazio falta\" egon dela salatu dute. Durangoko alde zaharreko hainbat arazo \"konpondu barik\" daudela eta kezka adierazi dute prentsa aurrean Durangoko Alde Zaharra elkarteko kideek. Karkaben higiene falta, gaueko zaraten arazoa, usoena, ostalaritzako ordenantza betetzeko beharra... hainbat premiari buruz egin dute berba DAZeko ordezkariek, eta gauza batzuk hobeto daudela nabarmendu badute ere, alde zaharreko herritarrek \"eskubide berdinak ez\" dituztela diote: \"bizitza kalitatea hobetzeko bide bakarra herriko beste leku batera bizitzera joatea izan da batzuentzat\". Alde zaharreko karkabetan lehen hobekuntza lanak amaitu berri diren honetan, alkateak eta DAZeko kideek prentsaurreko bana egin dute alde zaharraren egoera eta bertan egindako aldaketak baloratzeko.

Karkabak Komentukale eta Kalebarriaren arteko karkaban berriztatze lanak duela bi hile eta erdi hasi zituzten, eta honezkero amaituta daude. Lurra altxatu eta ur-hoditeria eta elektrizitate sarea lur azpitik ipini dituzte karkaba horretan, eta hezetasuna ez sartzeko helburuagaz \"ehun asfaltikoa\" ipini dutela azaldu du Aitziber Irigorasek: \"lantzean behin uragaz garbitu ahalko da, alboko etxeetara hezetasuna sartu barik\". Karkaba guztiak eraberrituko du udalak, eta hurrengo fasea urte amaieran hasiko dute. [img]http://www.anboto.org/images/9300/9335/1.jpg[/img] Behar hauek direla eta auzokide batek kezka agertu zuen lanak hasi berritan, etxea kaltetuko zen beldurrez. DAZera jo zuen, eta elkartearen bidez udalera jo zuten auzokideek informazio eske. Oro har baina, udalaren eta DAZen arteko komunikazioa eskas baloratu dute auzokideek: \"Azken batzarra iazko ekainean izan genuen, eta bertan azaldutako kezkak zelan landu gura dituzten ez digute azaldu\". Goienkaleko lurra konpontzea lako konponketak aipatu dituzte DAZeko kideek, eta \"lan horien berri udaletik edukitzea eskertuko\" luketela azaldu dute.

Alde zaharreko mantenimentua Garbitasun arazoak, usoak, terrazen ordenantza betetzea, delinkuentzia... hainbat arazo aipatu dituzte DAZeko kideek euren prentsaurrekoan. Udalak, berriz, hainbat datu eman ditu alde zaharrean egindako ekintzen gainean. Esaterako, iaz 173 uso harrapatu zituzten. Tabernen ordutegia ez errespetatzeagatik 13 espediente zabalik daudela aipatu zuen alkateak, eta kalean txisa egiteagatik 100 euroko 27 isun ipini dituela udalak.


Gernika eta Biarritz hartuko ditu Ampo Ordiziak etxean

Bihar, larunbata, aurredenboraldiko lehen partidak jokatuko dituzte Altamiran. Erbina ahizpak eta Enara Katxo Espainiako selekzioarekin daude ErrusianAmpo Ordiziak Santboiana talde kataluniarraren aurka jokatuko du 2018-19 denboraldiko lehen partida irailaren 16an, Altamiran. Bi asteren bueltan duten partida garrantzitsuari behar bezala aurre egiteko lanean hasiak dira abuztuaren erdialdetik eta bihar, etxean jokatuko dute Biarritz eta Gernikaren aurka. Bestalde, iazko dinamikarekin jarraituta, ligako lehen itzuliak erabakiko du nork jokatuko duen Errege Kopa. Ampo Ordizia laugarren multzoan da Independiente eta El Salvador taldeekin batera. Multzoko lehendabizikoak jokatuko du Errege Kopa. Heineken Liga hastear da eta indartsu hasi nahi dute ordiziarrek. Entrenamenduetako lehen egunak gimnasioan pasa zituzten Garmendia eta Marotiasen mutilek, eta berdegunean lehen lan saioa astebetera egin zuten. Helburua argia da: Santboiana taldearen aurkako partidara ahalik eta sasoikoen heltzea denboraldia ongi hasteko.Ligako lehen partida irailaren 16an jokatuko badute ere, bihar, larunbata, etxean jokatuko duten aurredenboraldiko lehenaa dute. Gernika eta Biarritz Olympique Ordizian izango dira eta hiru taldeen arteko triangularra jokatuko dute. Horrela, zelaian lehen sentsazioak neurtzeko aukera polita izango dute.Bizkaitarrek lagun arteko partida bat jokatu dute dagoeneko. Aurreko astean Santanderren izan ziren eta erraz irabazi zioten Bathcori. Aurreko lerroan baja garrantzitsuak izan badituzte ere, taldea osatzeko ahalegin ona egin dutela esan daiteke. Bestalde, lapurtarrek datorren astean ekingo diote ligari eta aurredenboraldia indarrean amaitu nahiko dute. Izan ere, goi mailara igo nahi duten jokalari gazteentzat Altamiran jokatuko duten bezalako partidak, euren balioa erakusteko aukera ona dira. Beraz, goi mailan tokia egiteko lanera etorriko dira Miarritzekoak.Fitxaje berriakGoierriko zaleek taldera iritsi diren hainbat jokalari ikusteko aukera izango dute. Horien artean, bueltan diren aski ezagunak diren batzuk: Ekaitz Sadaba eta Asier Arretxea aurrelariak eta Phil Huxford hiru laurdeneko lerroan.Fitxaje berriei dagokienez, bi dira. Alde batetik, Joubert Engelbrecht hegoafrikarra. Zelai erdian jokatzen du, 29 urte ditu, 190 zentimetro eta 97 kilo. Gri-ffons taldean jokatu zuen pasa den denboraldian, Currie Cup txapelketan. Zortzi denboraldi jokatu ditu Hego Afrikako mailarik gorenean; bestetik, Kawa Leauma zeelandaberritarra. Bigarren lerroan jokatzen du, 28 urte ditu. 197 zentimetroko garaiera eta 110 kiloko pisua. Jokalari handia izan arren, bizia da. Australiako NRC ligatik dator, zehazki, Sydney Rays taldetik.Valentin Cruzek taldean jarraituko du beste urtebetez. Ligako puntuatzaile onena izan zen joan den denboraldian, eta aurten ere erabakigarria izango da bere jarduna Ampo Ordiziarentzat. Aldiz, Jeronimo Albertariok eta Coert Cronjek taldea utzi dute.Bazkidetza kanpainaOrdizia Rugby Elkarteak 2018/19 denboraldiko bazkidetza kanpainari ekin dio. Klubak azaldu duenez, «bazkide egiteko edo bazkidetza berritzeko erak ez dira aldatu».Bazkidetza soila egin nahi dutenek, urteko 20 euroko kuota ordaindu beharko dute; trukean, deskontuak eta zozketetan parte hartzeko aukera izango dute bazkideek. Ikasle nahiz langabetuek, bazkidetza berezia izango dute, eta sarrerak ere jasoko dituzte 20 euroko bazkidetzaren trukean.Ohiko abonua, berriz, 90 eurokoa izango da; jubilatuena, 50 eurokoa. Biek ere, zozketetan nahiz deskontuetan parte hartu ahal izango dute.Bazkidetza online egiteko aukera dago, Ordizia Rugby Elkartearen webgunean sartu eta ‘bazkideak’ atalean klikatuta. Klubeko ordezkariekin ere harremanetan jar daiteke, Ohorezko Mailako taldeak Altamiran jokatzen duen egunetan, bazkidetzak egiteko jarriko duten mahaian.Dagoeneko bazkideak diren eta ordainketa helbideratuta dutenei, datozen egunetan aktibatuko zaie txartela, automatikoki. Ordainketa helbideratu nahi dutenek, bazkide zenbakia eta kontu korrontearena bidali ditzakete info@ordiziarugby.eus helbidera.Goierriko neskak EuroparaNesken errugbiari dagokionez, Lide eta Amaia Erbina ahizpak eta Enara Katxo Espainiako rugby zazpi selekzioarekin Kazanen (Errusia) daude dagoeneko. Bertan jokatuko da Europako Txapelketako azken txanpa.Larunbatean, Belgika, Frantzia eta Alemaniaren aurka jokatuko dute.


Euskal Jaietako Dantza Sueltoko Txapelketan parte hartzeko izen ematea zabalik dago

Xabier Artola eta Idoia Besada, 2017ko Dantza Sueltoko Txapelketako irabazleak. (Argazkia: Donostia Festak)

Donostiako Dantza Sueltoko Txapelketan parte hartzeko izen ematea zabalik dago eta abuztuaren 21ean, asteartea, eguerdiko 13:30ean bukatuko da. 2018ko Euskal Jaien baitan ospatuko da Donostiako Sueltoko Txapelketa, Konstituzio plazan. Txapelketa irailaren 2an izango da, arratsaldeko 18:00etan.

Lehiaketa Donostia Festakek antolatu du, Euskal Dantzarien Biltzarraren laguntzarekin eta pertsona guztiek parte har dezakete bertan, baldin eta partaideetako batek gutxienez, 16 urte beteak baldin baditu. Antolatzaileek argitaratutako oinarrien arabera, epaimahaia dantza soltean adituak diren pertsonek osatuko dute eta honako irizpideak izango ditu kontuan: pausoak, goialdea, mugimendua, alderdi artistikoa, melodia eta erritmoa.

Jantziei dagokionez, nahitaezkoa izango da usadiozko jantzia erabiltzea eta txapelketaren berezko sariez gain, Sari Bereziak banatuko dira lehenengo donostiar sarituentzat, hiriko talde eta akademien partaidetza suspertzeko asmoz.

Izen ematea honako web orrian egin daiteke.


JEP auzitegiak agindu du FARCeko gerrillari disidenteak atxilotzeko

Bost gerrillarik lotura dute trantsizio auzitegia ikertzen ari den kasuarekin. Duquek «narkoterrorista» izendatu ditu armak hartzea erabaki dutenak. Poliziak bederatzi disidente hil ditu operazio batean

Bi aldek izenpetu zuten Kolonbiako bake akordioa, 2016. urtean: FARC-EP Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak - Herriaren Armada gerrillak, eta Kolonbiako Estatuak. Prozesua korapilatsua izan da hasieratik, eta aste honetan are gehiago katramilatu da egoera. FARC-EPko gerrillari batzuek borroka armatuaren «etapa berri bat» iragarri zuten ostegunean. Ezer ez da lehen bezalakoa: FARC alderdi politiko bat da egun, Herriaren Indar Alternatibo Iraultzailea, eta Ivan Duque da Kolonbiako presidentea, Juan Manuel Santosen ondorengoa. Alderdiari «zentzugabekeria» iruditu zaio disidenteen erabakia, eta estatua neurriak hartzen hasi da dagoeneko. Borroka armatuaren garaian egindako delituak aztertu eta epaitzeko sortu zuten JEP Bakearentzako Jurisdikzio Bereziak agindu du Luciano Marin Arango Ivan Marquez eta Seuxis Pausias Hernandez Jesus Santrich FARC-EPko buruzagi ohiak atxilotzeko.

JEPek bertan behera utziak zituen FARC-EPkoen atzemate aginduak, eta «abantaila» hori etetea erabaki zuen ostegunean. Hala, armak atzera hartuko dituela jakinarazi duen taldeko bost kide atxilotzeko agindu du. Haien artean daude Marquez eta Santrich buruzagi historikoak, baita Henry Castellanos Garzon El Paisa, Jose Vicente Lesmes Walter Mendoza eta Jose Manuel Sierra Sabogal Zarco Aldinever ere. Hala ere, auzitegi bereziak ez ditu kanporatu bere jurisdikziotik.

JEP 1. kasua izenez ezagutzen den auzia ikertzen ari da: FARC-EPk egindako bahiketak. Haien datuen arabera, 4.000 gerrillari ohi baino gehiago daude tartean, eta 8.000 biktima elkartu dituzte. Kasu hori baliatu dute orain disidenteen aurkako atxilotze agindua emateko, zerrendako gerrillari ohien artean baitaude aurrez aipatutako bost horiek.

Estatuak gogor erantzun du disidenteen aurka. Talde batek berriz armak hartuko dituela jakinarazi eta 24 ordura, Poliziak operazio handi bat egin zuen atzo San Vicente del Caguanen, eta bederatzi gerrillari hil zituen gutxienez. Ez dago loturarik horien eta berriz armak hartzea erabaki duen taldearen artean. Zenbaitek ez zuten bat egin bake akordioarekin, eta gaur egun 24 disidente talde daude herrialdean; 1.800 dira guztira, gutxi gorabehera.

«Gure misioa justizia administratzea da, bakeranzko trantsizioa bermatzeko, eta gizarte ehundura berreskuratzeko». Asmo horrekin sortu zen JEP, 2017an. Santos zen presidente orduan. Apirilean, Duquek erakundearen estatutuetako sei puntu aldatu nahi izan zituen, baina ez zuen kongresuaren babesik izan.

Orain, Duquek JEPi eskatu dio osteguneko adierazpena egin zuten «kriminalak» haren jurisprudentziatik kanporatzeko, «legearen pisu guztia» jasan dezaten. Hark baino gehiago aztoratu du giroa Alvaro Uribek, Kolonbiako presidente ohi eta Zentro Demokratikoa alderdiko buruak. Aukera baliatu du bake akordioaren aurka egiteko. JEP deuseztatzeko eta akordioari maila konstituzionala kentzeko eskatu du.

Duquek ez du bake akordioaren aurka jo, eta FARC-EPko disidenteen kontra egin du zuzenean: «Ez da gerrilla berri baten jaiotza: banda narkoterrorista baten mehatxuak dira», adierazi du. Gainera, aukera baliatu du Venezuela tartean sartzeko, eta esan du «Nicolas Maduroren diktadurak» babesten dituela gerrillariak. Juan Guaido «Venezuelako presidente legitimoaren» babesa jaso duela ere esan du.

Caracasek, Duqueri errua

Diosdado Cabello Venezuelako Asanblea Nazional Konstituziogileko presidenteak gezurtatu du Duquek esana. «Atsekabetu egiten gaitu Kolonbian gertatzen ari denak, 60 urteko indarkeria kiribilean jarraitzeak». Haren hitzetan, FARC-EPko kide batzuek atzera armak hartzeak ez du Venezuelarekin zerikusirik: «Hori ez da hasi Venezuelaren erruagatik: Kolonbian hil egin dutelako hasi da, oligarkiak Jorge Eliecer Gaitan hil zuelako».

Venezuelako Gobernuak ere hitz egin du. Jorge Arreaza Atzerri ministroak atzo esan zuen FARC-EPko disidenteen erabakia Duqueren ardura dela, eta hark ere ukatu egin zituen Kolonbiako presidenteak Caracasen aurka egindako akusazioak: «Sekula ikusi gabekoa da Ivan Duquek, lotsagabekeriaz, modu mespretxagarrian, soilik bere ardura dena beste herrialdeei egoztea». Arreazak Duqueri leporatu zion bake prozesua «eraitsi» izana.


Euskara ikasteagatik eta ikasleen garraio gastuetarako diru-laguntzak abian dira

Joan den azaroaren 8ko osoko bilkuran aho batez onartu ostean, Udalak diru laguntza deialdi berriak martxan jarri ditu: euskara ikasteagatik ematen diren laguntzak eta ikasleen garraio gastuetarakoak. Bi deialdietarako 5.000 euroko partida bideratzea onartu zuen udalbatzak; euskara ikasteagatik ematen diren laguntza 2.000 eurokoa izango da eta garraio gastuetarako, berriz, 3.000 euro bideratuko dira.

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko, eta erdi mailako, goi mailako zein unibertsitate ikasketak dituzten ikasleek jaso ahal izango dute laguntza. Udalak garraio gastuen zati bat ordainduko du –beti ere kontuan hartuta eskatzaile guztiek diru kopuru bera jasoko dutela– eta euskara ikasten duenari, berriz, gastu osoaren %80a ordainduko zaio, baldin eta baldintza guztiak betetzen baditu (asistentzia eta maila gainditzea).

Interesatuak azaroaren 30a baino lehen eman beharko dute izena. Eskaera udaletxean bertan egin behar da, bertan banatuko da-eta bete beharreko izen-emate orria.

Aurkeztu beharreko dokumentuak

Honako dokumentuak aurkeztu beharko dira: 2011-2012an egindako ikasturtearen matrikula agiria eta %80tik gorako asistentzia ziurtatzen duen agiria, Nortasun Agiriaren fotokopia, langabetua denaren ziurtagiria, kontu korronteko zenbakia eta zerga betebeharrak eguneratuta dituela ziurtatzen duen agiria.


Hiru artista gonbidatuek amaiera biribila eman diote XIV

Hiru artista gonbidatuek amaiera biribila eman diote XIV. Akordeoi Jaialdiari, 'Hegoak ebaki banizkio' pieza mitikoa taularatuz.


Fermin Etxegoien: Eutsiko diogu? #azoka49

Fermin Etxegoien bere liburu berria aurkezten ari da egunotan azokan: Eutsiko diogu? (Sorkuntzaren profesional autonomoak, etorkizunaz). Galdera bakarreko 12 elkarrizketa egin ditu, berriz kazetaritza erregistrora bueltatuta. Erein argitaletxeak krisian oinarritutako liburua elkarrizketa koralean eta beste modu batez antolatu du, banan-banan eta arlo kulturalera mugatuta.

We shall overcome kantuaren euskarazko moldapena prestatu zuen Ferminek, Garik kantatzeko eta horren gainean planteatu du liburuaren galdera. Bertan, galdera hedatzen da eremu zabalagoak hartzen: hizkuntzak, herriak, gizateriak… eutsiko dio? Izan ere, Etxegoienen aburuz elkar lotuta dauden eta elkarri eragiten dioten krisiak dira horiek.

Sorkuntzaren euskal profesional autonomoak dira liburuan elkarrizketatuak: Ander Lipus, Estitxu Eizagirre, Luistxo Fernandez, Mari Añes Gorostiaga, Eñaut Elorrieta, Miren Amuriza, Hedoi Etxarte, Maider Unda, Iban Arantzabal, Maia Eder Kurutxet, Miren Agur Meabe, Jon Garaño eta Jose Mari Goenaga.

http://www.bilbohiria.net/durango/podcast/141206fermin-etxegoien.mp3

Deskargatu hemen.