Herriak harriak

Atzo eguerdiko pasadizo bat kontatzera natorkizue gaur. Ohartarazi behar zaituztet ordea, gaiak ez du transzendentala izateko guraririk. Kale kantoitik ikusitako kontu eta komeriak besterik ez dira. Baina bihotza alaitu eta arima arindu didaten aldetik, zuekin partekatuko ditut.

Galtza motzak eta kamiseta tiraduna jantzita, jertsea gerrian lotuta (badaezpada), atera nintzen etxetik. Urria amaitzear eta 27 gradu kalean. Beroketa globalaren frogaketa enpirikotzat baliozkotu dezakegu hau, ezta? Beno, aseak gosea ezin ikus eta klima-aldaketaz pentsatzen ibili ordez mendira joan nintzen. Tipi-tapa Uzturre aldera. Santa Lutziko bidea hartu nuen beste behin, Miserikordia Zaharrari bisitatxo bat egiteko asmoz.

Hilabete bat neramakien bertatik pasa gabe, eta azken aldi hartan sekulako sorpresa hartu nuen. Ikusia nuen udaran auzolandegiko gazte taldeak egindako lan izugarriaren emaitza, baina are txukunago topatu nuen Miserikordia. Non eta bertako askan makurtua auzotar bat topatu nuen lan eta lan. Berarekin hizketan jarri nintzen: aurrien egoera ikusita bere kaxa ingurua txukuntzen hasi zen udara aurretik. Udaletxearekin kontaktuan jarri zen eta boluntario bezala eskaini zuen bere burua berreskuratze lanetan aritzeko. Dagoeneko, aska, santuaren aldarea, txakurrentzako etxola eta ehiztari parada azpian dagoen borda garbitu ditu. Ez du denbora alferrik galdu, ezta? Aurrekoan Andoni Egañari entzundako hitzak maileguz hartuko ditut, irla bakarti bat izatetik artxipielago baten parte izatera pasa nintzela sentitu bainuen. Zirrararen zirraraz neuk ere udaletxearekin kontaktatu nuela esan nion, eta zuei apirilean kontatutakoak errepikatu nizkion. Solasaldia luzatu egin zitzaigun, ehiztari paradako bordan Juanito Loperen obra pare bat mantentzen zirela aipatu zidan besteak beste. Liluragarria, ezta? Poz-pozik bueltatu nintzen etxera!

Atzoko bueltan berriz, bainuei begi-kolpe bat eman ostean Miserikordia zaharrera gerturatu nintzen. Eta are txukunago zegoen, espero bezala. Espero ez nuena ordea eskuz egindako kartel bat topatzea zen. Bertan «Mesedez Harriak EZ eraman. Eskerrik Asko» idatzia zegoen. Mila esker zuei! Ia saltoka itzuli nintzen atzo eguerdian etxera. Ez irla bakarti, ez artxipielago. Geomorfologia korapilatsua duen penintsula sarea garenaren susmoa hartzen hari natzaio honi!

Eta horrelaxe kontuak! Gure herriaren ondarea zaintzen ari garela ikusita bihotza pozez kantari dudala eta Miserikordia zaharra apain-apain dagoela. Badakit kontu transzendetelak ez zirela esan dudala, baina guzti honetan sinbolismo zantzu bat bada ezta? Herriak harriz harri herria berreraikitzeko gaitasuna baduela esango nuke.


Urte Berri Kurdua, udaberriaren hasierarekin bat

Mewroz Euskal Kurduen Elkarteak eta Hernaniko kooperazio taldeak elkarlanean antolatu dute Aste Kurdua. Gainera, Hernani Semdinli herri kurduarekin senidetuta dago, 2013az geroztik.

Azken egunetan, hitzaldiak eta pelikula emanaldia ere izan dira, eta ospakizunekin bukatzeko, gaur Newroz Eguna dela gogorarazi dute. Urtero, udaberriaren hasierarekin beren jaiotza mitikoa oroitzen dute kurduek gaurko egunarekin; eguzkiaren ezkutaldia amaitu dela ospatzen dute, eta baita ere, Kawa errementariak Zohak tiranoa garaitu zueneko kondaira.


Plan Orokorraren eztabaida "oraindik itxi gabe" dagoela dio ezker abertzaleak

Ezker abertzalekoek, "Plan Orokorraren edukietan akordiora iristeko proposamen bat" egin diete gainontzeko udaleko ordezkariei

"Beraz, akordio on batetara iristeko ateak zabalik jarraitzen dute udalean", esan dute

Azpeitiko Hirigintzako Antolaketarako Plan Orokorraren edukiaren inguruko eztabaidak zabalik jarraitzen duela azaldu du Azpeitiko ezker abertzaleak, "eztabaida oraindik orain puri-purian eta irekita dago". Ezker abertzalekoek, "Plan Orokorraren edukietan akordiora iristeko proposamen bat" egin diete gainontzeko udaleko ordezkariei. Gainera, joan den astean alkate dekretuak beraiek egindako proposamen horri "ateak irekita" utzi dizkiola azaldu dute. "Beraz, akordio on batetara iristeko ateak zabalik jarraitzen dute udalean", esan dute.

Orain dela hamar egun Azpeitiko EAJko Uri Buru Batzarrak eta EAko herriko batzordeak , bakoitzak bere aldetik, Plan Orokorra idazten ari den taldearen irizpide orokorrekin bat egiten zutela adierazi zuten.

"Isilpeko" akordioa

Ezker abertzaleak atera berri duen oharrean salatu duenez, Azpeitiko EAJko alderdiko batzarrak eta EA alderdiak "isilpean akordio bat adostu" dute: "Akordioan Corrugados eta Izarraitzpeko eremua izan dira ardatz, eta EAJko batzarraren eta EAren akordioak Izarraitzpen ia 700 etxe egitea ahalbideratuko luke". Baina, ezker abertzalekoen arabera, herriko bi alderdietako ordezkarien hitzarmen horrek hautsak harrotu ditu: "Asmo horrek bai herrian eta baita EAJn bertan ere aurkako iritziak sortu ditu. Hori baieztatzeko, ezin dugu ahaztu EAJko Udal Gobernuak orainarte Izarraitzpe eremua herri erabilerarako ekipamenduetarako izendatu eta babestu duela".

Horrez gain, Izarraizpeko edo Esklabetako eremuan "hainbeste" etxe egiteak, Corrugadoseko labeen toki aldatzeari sortzen dizkion eragozpenek "eztaibada areagotu" dute aurrez aipatutako aldeen artean. Eztabaida hoien aurrean EAk eta «bereziki EAJk» euren proposamena "berregokitu" dutela azaldu du ezker abertzaleak.

"Proposamen eraberritua"

Akordioak izandako aldaketa horrek, berriz, ezker abertzaleari "akordiora iristeko proposamen eraberritu bat egiteko" aukera eman diola gaineratu dute. "Proposamena orain dela bi aste azaldu genien gainontzeko alderdien udal ordezkariei", diote joan den ostiralean kaleratutako oharrean. Ezker abertzaleak azaldu duenez, joan den astean onartutako alkate dekretuak "ateak irekita" utzi dizkio eurek egin duten proposamenari: "Hori da gaur egun ofizialki udalean onartu den azkenengo dokumentua". Ezker abertzaleak Plan Orokorraren baitan egin duen proposamen hori "datozen egunotan" jakinaraziko dutela esan dute.


Mugikor bereziak eta arraroak

Mugikorren diseinua aldatzen joan da urteetan zehar eta badira hainbat modelo beraien berezitasunengatik arrakastarik izan ez baina oso deigarriak direnak.

Mugikorren ekoizle ezagunetatik aparte badira beste hamaika ekoizle, bakoitzak bere mugikor modelo propioak dituena. Nahiz eta arrakastarik ez izan, batzuk produktu esklusibotzat hartzen dira gaur egun eta beste batzuk berrikuntza disruptibo bezala jaio ziren, baina ez dute lortu jendearen artean beraien erabilera zabaltzea. Izan ere, mugikor arraroak dira guztiak.

Project Ara: Google-en proiektu bat da, mugikor modular bat sortzeko. Hasierako ideia pantaila, prozesadorea, bateria eta WiFi antena duen oinarri bat saltzea da, eta gero norberak bere gustuko moduluak gehitzea.

Golden Buddha Phone: Historiako smartphone berezietarikoa da, urrez estalia dagoenez eta kanpoaldean gema bat duenez prezio altua du eta meditazioan laguntzeko aplikazio bat ere badu.

Toshiba G450: USB Modem baten eta mugikor baten arteko nahasketa da eta forma arraroa du bi teklatu zirkular izateagatik. Bi orduko autonomia du eta modem eramangarri baten funtzioak bete dezake.

Pantech IM-U100: Bere ezaugarri berdinak dituen beste edozein telefono dirudien arren, mugikor honek eltxo-uxagarria du bere funtzioen artean. Gizakiak entzuten ez dituen ultrasoinuen bitartez eltxoak uxatzeko gaitasuna du.

F88 Wrist Watch Phone: CEC Corp enpresak garatutako mugikor hau smartwatch eta telefonoaren arteko nahasketa da. Mugikor batek duen funtzio guztiak ditu baina eskumuturrean eramateko pentsatua dago. Bideokonferentziak egitera ere heldu daiteke bere 3 megapixeletako kamerarekin.

Polyvision Phone: Guztiz gardena izatea da Polytron Technologies enpresak garatutako smartphone honen ezaugarririk deigarriena. Bateria ezik, beste guztia gardena da eta beira elektroniko ukigarrian dago egina.


Santos: "Ezinezkoa dirudiena posible egin daiteke"

Kolonbiako bake prozesua kinka larrian zela jakinarazi zuten Bakearen Nobel Saria Juan Manuel Santosi emango ziotela. Eta Santosen arabera, horrek, prozesua amaiera onera eramateko adorea eman zien.

Oslon jaso du saria Santosek. Amaitutzat eman du Kolonbiako gatazka, eta horregatik azpimarratu du sariak erakusten duela ezinezkoa dirudiena posible izan daitekeela. "Herritarrei hainbeste sufrimentu eta larridura sortu dien gerra amaitu da". Hala ere, bake hori "egongorra eta iraunkorra" izan dadin, lanean jarraitu beharra dagoela ohartarazi du.

Hain justu, biktimei eskaini die saria Santosek: "Zortzi milioi biktima eta desplazatuei" eta "gure lotsarako, hil egin zituzten 220.000tik gora emakume, gizon eta haurrei".

Negoziaketetan parte hartu zuten bere gobernuko kideen zein FARCeko kideen jarrera goraipatu du Santosek Osloko ekitaldian. Haiek bakea lortzeko borondate handia izan zutela nabarmendu du, eta hala izan ez balitz, ezingo luketela akordiorik egin nabarmendu.


Zinema beltzaren bide berriak

'The Neon Demon' filmarekin, beldurrezko generora egin du jauzi Nicolas Winding Refn zuzendari daniarrak. Orain artean, inoizko kritikarik makurrenak jaso ditu filmak

2011. urtean, buruan gordetzeko izen konplikatu samarra duen zuzendari daniar bat ezagun egiten hasi zen: Nicolas Winding Refn. Urte horretan, kutsu klasikoa zuen film berritzaile bat aurkeztu zuen Cannesko zinemaldian: Drive. Terrence Malicken The Tree of Life filmak eraman zuen Urrezko Palma preziatua, baina Winding Refnek zuzendaririk onenaren saria jaso zuen. Horren ostean, Drive filmak ibilbide nahiko arrakastatsua izan zuen areto komertzialetan, eta berehala kultu pelikula bihurtu zen, neo-noir delako generoaren barruan erreferentzia ezinbestekoa.

Istorio klasikoa, 1980ko hamarkadan egiten ziren thriller-en oinordeko zuzena da Drive. Auto tailer batean lan egiten du Driver izeneko protagonistak, baina, gauez, bestelako negozioak ditu. Autoekin duen trebeziari esker, lapurretak egiten laguntzen du, gidari gisa.

Zuzendariaren ibilbideari ez ezik, filmak aktore nagusiaren ibilbideari ere bultzada handia emateko balio izan zuen. Ryan Goslingek ere asko zor dio Drive filmari, haren ostean modako aktore izan baitzen hainbat urtez.

Ibilbide sailkaezina

Horiek horrela, ez da harritzekoa biek elkarrekin lanean segitzea. Only God Forgives izan zen Nicolas Winding Refnen hurrengo proiektua. 2013an estreinatu zen filma. Hura ere Cannesen estreinatu zuen, baina, Drive-rekin ez bezala, iritzi kontrajarriak eragin zituen Bangkoken girotutako thriller bitxiak.

Nolanahi ere, Winding Refnen ibilbidea ez zen Drive-rekin hasi, aurretik filmografia luzea baitzuen sorterrian, eta, horri erreparatuta, argi dago sailkatzen zaila den zinemagilea dela zuzendari daniarra. Pusher trilogia bortitza eta Valhalla Rising epopeia historikoa dira horren lekuko garbiak.

The Neon Demon film berriarekin, berriz, beldurrezko generora egin du zuzendariak, ukitu beltzak eta kutsu erotikoa dituen istorio baten bitartez. Beste behin ere, filma munduko zinemaldirik ospetsuenean aurkezteko aukera izan du, eta, oraingoan, inoizko kritikarik makurrenak jaso ditu. Dena den, ohi bezala, izan da horretan erabateko maisulana ikusi duenik ere.

Elle Fanningek jokatu du rol nagusia, hasieran Carey Muliganentzat izan behar zuen lan batean. Haren ondoan, azken urteotan desagertu antzean egon den aspaldiko izen ospetsu bat: Keanu Reeves.

Tokion filmatu nahi zuen zuzendariak azken lana, baina azkenean uko egin behar izan dio hasierako ideia horri, eta berriro ere Los Angelesen girotu du istorioa.

Jesse modelo izan nahi duen gaztea da, eta, bere ametsa bete nahian, Los Angelesera eginen du. Han, modelo beterano batzuk ezagutu ditu; talde berezi bateko partaide dira. Gaztetasunari kosta ahala kosta eustea da haien helburua, eta, horretarako, edozein bide erabiltzeko prest dira, baita budu eta kanibalismoa ere.

'THE NEON DEMON'

Zuzendaria. Nicolas Winding Refn.

Aktoreak. Elle Fanning, Keanu Reeves, Christina Hendricks, Jena Malone, Bella Heathcote.

Herrialdea. AEB.

Urtea. 2016.

Iraupena. 117 minutu.

Generoa. Thriller-a.

Asteazkenean estreinatuko dute Ipar Euskal Herrian.


Dublang izan zen palankaririk onena eta Laburu hernaniarra 3garren geratu zen

PALANKARIEN tiraldia izan zen atzo, Beteranoen munduko txapelketaren barruan. Gero eta gutxiago ikusten den kirola da nahiz eta garai batean afizio haundia izan. Atzoko frogan Fernando Dublang izan zen aurrenekoa, 36,33 metrorekin. Joseba Laburu hernaniarrak aldiz 27,85 metro egin zituen. Ez da dirudien bezain erraza eta atzo sekula ibili gabekoren bat ere animatu zen parte hartzera. Horien artean Raul Calvo izan zen onena, 22, 36 metrorekin. Atzoko tiraldiko sailkapena: 1) Fernando Dublang (36,33m). 2) Bonifacio Allende (28,77m). 3) Joseba Laburu (27,85m). 4) J.R. Gonzalez (26,21m). 5) Raul Calvo Benito (22,36m). 6) J.M: Ballesteros (16,01m). 7)Julio Fernandez (15,14m). Errekorrak: Manuel Clavero:56,39m. 1963an, Bartzelonan. Juan Antonio Iguaran: 52,61m. 1959an, Tolosan.


Poesia errezitaldi arrakastatsua

Larunbatean olerki saio ederra izan zuten Uharte Arakilgo Donibane jubilatuen elkartean. Bertan izan ziren Blanca Arrizabalaga, Mercedes Viñuela, Mikel Sanz, Ainhoa Aznarez eta Alfonso Muro. Haien hitzekin gozatzeko prest, 30 bat lagun bildu ziren, uhartearrak gehienak, baina baita iruindarrak ere. Olerkigile eta errezitatzaileek ikusleak hunkitu zituzten.Poesia saioaren ondoren, guztiendako otamena izan zen. Gainera, errezitatzaileek gazta bana jaso zuten.


Mito kanadarrak

Eragin handiko poeta bat zendu berri da Kanadan: Jay MacPherson. Literaturaren eta mitoaren arteko lotura landu, eta, bide batez, zubi lana egin zuen Northrop Frye eta Margaret Atwood idazleen artean.

Sortzea, amiltzea, uholdea, erredentzioa eta apokalipsia. Horiek dira, gutxi asko, Jay MacPhersonen lanetan sarrien azaltzen diren gaiak. Sakonki kristautzat zeukan bere burua, protestante humanistatzat, eta zinezko mitoa interesatzen zitzaion gehien; asmamenerako ahalmena gordetzen duen hura. Londresen jaio zen, 1931. urtean, eta iragan martxoaren 21ean hil zen, Kanadan, ia bizitza osoa han eman ondoren. Munduan ez du ospe handirik bildu, baina, ezbairik gabe, pertsona esanguratsua izan da Kanadako literaturan.

Hamar urte bete aurretik, jaioterria laga eta Amerikara joan zen familiarekin, gerrako apopilo gisa. Hogei urterekin lortu zuen gradua, eta Londresera itzuli zen aldi baterako. Hala, aitaren lagunartean ezagutu zuen Robert Graves poeta eta klasizista. MacPherson gaztearen poema batzuk irakurri ondoren, zera idatzi zuen Gravesek: «Benetakoak dira hauek, kanadarrak izan arren... Zelako nahasmena duen neska honek!».

1952ko uda Mallorcan pasatu zuen Gravestarrekin, haurrak zaintzen-eta. Hogeita bat urte bete zituenean, opari berezia egin zion Gravesek; hain zuzen, haren lehen poema bilduma eman zion argitara: Nineteen poems (Hemeretzi poema). Umezain izateko lan eskaintza ere egin zion, baina MacPhersonek ez zuen onartu. Horren ordez, Kanadara itzuli, eta Northrop Frye irakasle eta kritikaria ezagutzeko parada izan zuen.

Simetria izugarria

Fryek gonbit zuzena egin zion: «Zatoz Torontora, eta Blake irakatsiko dizut». Ordurako, mundu akademikoan dezenteko sona lortua zuen kritikariak, 1947ko lan bati esker: Fearful Symmetry (Simetria izugarria). Lan hartan, William Blake poeta ingelesaren berrinterpretazio iraultzaile bat egin zuen Fryek. Izan ere, kritikari gehienek Blake erdi zorotzat zeukaten ordura arte, baina irakasle kanadarrak ikusarazi zien oso oker zeudela. Hain justu ere, Blakek erreferentzia sistema konplexu eta aberats bat osatu zuen, gehienbat Biblia eta John Miltonen Paradise Lost (Paradisu galdua, 1667) oinarri hartuta.

Erronka onartu zuen MacPhersonek, baita ederki gainditu ere. Masterra eta doktoregoa egin zituen Fryeren gidaritzapean, eta, bien bitartean, argitaletxe txiki bat sortu zuen: Emblem Books. Hor argitaratu zuen hurrengo poema bilduma, O Earth Return (Itzul zaitez, oi Lur). Aurreko bilduma biak The Boatman (Txaluparia) liburuan txertatu zituen, 1957an. Lan hori —haren ezagunena— Northrop Fryeri eskaini zion, eta ez zen eskaintza hutsa izan. Izan ere, irakaslearen teoriak gauzatu zituen, arreta berezia jarrita poesiaren ezaugarri mitiko eta arketipikoei.

Adituek poeta mitopoietiko etiketa jarri diote MacPhersoni. Haien ustez, haren lanak bateratu egiten ditu Carl Jung psikiatraren arketipoak, T. S. Elioten gizarte ikusmolde kontserbadorea eta, jakina, Fryeren teoriak. Fryek berak zera idatzi zuen The Boatman lanari buruz: «Askotariko oihartzunak biltzen ditu, poema ugariren aipu zuzenak; era berean, interes bizia jartzen du Bibliako nahiz kultura klasikoko mitoetan». Kritikarien esanetan, liburuko txaluparia Noe da, artistaren alegoria gisa ulertua. Noeren arkak, berriz, Jungen inkontziente kolektiboa iradokitzen ei du.

1974an, Welcoming Disaster (Hondamendi abegitsua) plazaratu zuen. «Aurreko lan klasikoaren aldean, erromantiko ageri da MacPherson: pertsonalago, ilunago, baita groteskoago ere; errimak askozaz konplexuagoak dira». Margaret Atwoodek idatzi zituen hitz horiek, hain zuzen, bere irakasle izan zenari buruz. Unibertsitateko joan-etorriak neketsuak egiten zitzaizkiola ikusirik, MacPhersonek bere etxean hartu zuen Atwood. «Zinez abegitsua izan zen nirekin. Bere etxean bizi nintzenez, ikasle-irakasle harremanetik harago joan ginen».

Bidelagun aparta

MacPhersonek aparteko eragina izan zuen Atwoodengan. Irakasle gisa, mitoetan sakontzeko aukera eman zion eta, bereziki, emakumezko pertsonaia mitikoak ezagutzekoa: Inanna, Hekate, Trivia, Psike eta abar. Horrez gain, MacPhersonek ikaslearen poemak eta fikzio lanak irakurri eta iruzkindu zituen, artean hasiberria zelarik. Hala dio Atwoodek berak: «Entzuten zuenean, benetan aditzen zuen. Norbaitek ulertzen zaituenean eta interesa zugan jartzen duenean, harremana sakondu egiten da halabeharrez».

Egun, Margaret Atwood Kanadako idazlerik laudatuenetako bat da, Alice Munrorekin batera. Berrogeita hamar liburutik gora eman ditu argitara: nobelak, poema bildumak, saiakerak, ipuin bildumak... Lan horiengatik, dozenaka sari eta aipamen jaso izan ditu nazioartean: esate baterako, Booker Prize saria, 2000. urtean. Atwoodek askotariko gaiak landu izan ditu bere liburuetan, baita liburuetatik kanpo ere. Izan ere, Kanadan aski ezaguna da, besteak beste, mugimendu feministari eta ekologistari ematen dien babesagatik. Haren interesgune guztien artean, toki berezian daude mitoak eta horien sorkuntza. Kasualitatez —edo ez—, Northrop Fryeren ikasle izan zen Torontoko Unibertsitatean, baina, bereziki, Jay Macpherson izan zuen bidelagun.


Asteburu honetan zabalduko dute Urdaibai Bird Center

Zapatuan [ekainak 13] zabalduko dute zentroa, segurtasun neurri eta protokolo guztiak barne hartuta. Zentroaren dimentsio handiekin segurtasun-distantzien mantentzea bermatuko dute, eta horrez gain, edukiera-mugak, higiene-neurriak eta maskararen nahitaezko erabilera ziurtatuko dute.

Gainera, berrikuntzekin egingo dute itzulera. Urdaibaiko Erreserbak dituen “zenbait mirari naturalen erakusketa harrigarri bat” estreinatuko dutela iragarri dute. Hegaztiak ez ezik, erreserbak eskaintzen duen biodibertsitatearen “adibide paregabeak” jasoko dituzte bertan.

Azken hilabeteetan, jendearentzako itxita egon da zentroa, baina euren eskaintzak ez du etenik eduki, eta esan dutenez, konfinamenduan zehar 180.000 bisitaritik gora izan dira Urdaibaiko paduren zuzeneko emanaldiekin bat egin dutenak: “Martxoaren erdialdetik hasita, ia atsedenik gabe egin dugun lana gogorra izan da, hala eta guztiz ere, saria ere handia izan da, Urdaibaiko Biosfera Erreserba erakutsiz hainbeste etxetara iritsi izana. Katalunia, Madril eta Bilbo Handia izan dira jarraitzaile fidelenak”.

Eskaria dela eta, emanaldiekin jarraituko dute, jendeak etxetik Urdaibaiko biodibertsitateaz gozatzen segitu ahal dezan. Zehaztu dutenez, Saharaz hegoaldeko Afrikatik datozen mokozabalak, elkar gorteiatzen dabiltzan arrano arrantzaleak, paduran ugaltzen ari diren zankaluze dotoreak eta egunero inguruan dabilen azeri bat izango dira zuzenean ikusi ahal izango diren protagonistetako batzuk. “Naturarekin konektatzeko unea iritsi da eta horretarako Urdaibai Bird Centerra primerako aukera duzue”.


Haur eta nerabeen kontrako indarkeria antzemateko tresna garatu du Jaurlaritzak

Ikerketa baten arabera, bost lagunetik batek sexu abusuak jasan ditu haurtzaroan, eta beste hainbestek, eskola jazarpena. Horren aurrean, hautemate goiztiarrak duen garrantzia azpimarratu dute.

Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak haurrei eta nerabeei egindako indarkeriari buruzko txosten bat aurkeztu du gaur, eta arazo horri aurre egiteko hautemate goiztiarrak duen garrantziaren jakitun, kasuak identifikatzeko kontrol-tresna bat (screeninga) garatu du.

Txostena zein tresna berria prentsaurrekoan aurkeztu ditu gaur Lide Amilibia Gizarte Politiketako sailburuordeak, EDE Fundazioko (erakunde horrek egin du ikerketa) eta Agintzari Gizarte Ekimeneko Kooperatibaren (testaren sortzaileak) ordezkariak ondoan zituela.

Amilibiaren esanetan, "ez daude sexu-abusuaren jokabide-adierazle espezifiko eta bakarrak. Adierazleek beti erakusten digute umeak edo nerabeak zailtasunen bat duela, eta zein izan daitekeen identifikatzen lagun diezagukete. Tratu txar mota baten adierazleak ez dira espezifikoak, eta tratu txarraren zenbait modutan gerta daitezke edo beste arazo batekin egon daitezke lotuta. Behar horri erantzuteko, garrantzitsua iruditu zaigu adierazleen inguruan dakiguna hautatzeko eta antolatzeko lana egitea".

Hori horrela, 50 adierazle baliagarrienak hautatu eta programan sartu dituzte, "haurren sexu-abusuaren susmo oinarritua arakatzeko". Programa haurren eta nerabeen aurkako sexu abusuen gaineko susmoak izan ditzaketen profesionalei bideratuta dago, hots, hezkuntza, osasun edo gizarte zerbitzuetako langileei.

Testa internet bidez egin daiteke, eta hura erabiltzean, ez da zantzurik uzten eta, beraz, ez dago jakiterik tresna nork erabili duen, ez eta webgunean egiten den kontsultaren xede den ume edo nerabea nor den ere; izan ere, ez dira identifikazio pertsonaleko datuak erregistratzen, azpimarratu du sailburuordeak.

Adingabeek pairatzen duten indarkeria, zenbakitan

Kontrol-tresnaz gain, "Euskal Autonomia Erkidegoko haur eta nerabeenganako indarkeriari buruzko azterlana"ren datuak xehatu ditu Amilibiak. Horren arabera, iaz, egoitza-harreran, 800 adingabe inguru zeuden foru-zentroetan. 2017an, 18 urtetik beherako 1.150 adingabe inguruk jaso zuten arreta familia-topaguneetan, bi urte lehenago baino ia % 8 gehiago. Kalkulatzen da bost pertsonatik batek sexu-indarkeriaren motaren bat jasan duela, eta umeen aurkako indarkeria-kasuen % 10 baino gutxiago haurtzaroan edo nerabezaroan jakinarazten dela, alegia, indarkeria gertatzen denean.

Batez beste, legezko prozesuak hiru urtera arte luzatzen dira, eta umeek abusuak, salatu ondoren, 4 aldiz ere kontatzen dituzte. Familia batzuen beharrei ez zaie behar bezala erantzuten laguntzari dagokionez, egoera horiek haiengan eragin dezaketen inpaktu negatiboa arintzeko, kolektiboak jasaten duen kalteaz harago.

Amilibia, Ainara Canto (EDE) eta Rosa Lizarraga (Agintzari) adituekin batera, prentsaurrekoan. Argazkia: Irekia

Lehen Hezkuntzako (LH) 4. maila eta DBHko 4. maila bitarteko bost ikasletik batek inguruk aitortu du sarritan eskola jazarpena pairatu duela; tasa horrek gora egin du azken urteotan. Horrez gain, Lehen Hezkuntzako ikasleen % 13k ciberbullying motaren bat jasan dute berdinen aldetik, azken urtean zehar; tasa horrek ia bi puntu egin du gora, lau urte lehenago eginiko kontsultaren aldean.

Horrez gain, DBH egiten ari diren eskola-ikasleen % 32k onartu dute ikaskide batzuek sexu-orientazioagatik edo neska edo mutila izateagatik eginiko bazterketa-kasuen lekuko izan dela eskola-eremuan. Desgaitasuna indarkeria jasateko arrisku-faktore garrantzitsua da, eta pertsona batzuek zailtasun erantsiak izan ditzakete jasaten dituzten indarkeria-egoerak identifikatu eta salatzeko.

Era berean, 16 urteko edo gehiagoko emakumeen % 10 inguruk euren bizitzaren uneren batean bikotekidearen edo bikotekide ohiaren aldetik indarkeria fisikoa jasan dute, eta hura jasan duten eta seme-alabak dituzten 10 emakumetatik 6k baieztatzen du seme-alabek indarkeria-egoeraren bat ikusi edo entzun dutela. Datuek agerian utzi dute inoiz bikotekidea izan duten 16 eta 19 urte bitarteko emakumeen artean bikotekidearen edo bikotekide ohiaren aldetiko kontroleko indarkeria psikologikoaren intzidentzia edozein adinetako emakumeen batez bestekoa (% 9) baino askoz ere handiagoa dela (% 25).

Kalkuluen arabera, emakumeen genitalen mutilazioaren inguruko identitate-errotze sendoa duten herrialdeetatik datozen 15 urtetik beherako 1.500 neskato inguru bizi dira EAEn. Seme-alabek gurasoei eragindako indarkeria-kasuak ere dira kezkagarriak eta, kasu horien barruan, gorantz doazen bi errealitate nabarmendu behar dira: familia migratzaileen familia-birbatzeak eta hazkuntzan eta, batik bat, nerabezaroaren etapan, portaera oso erasokorrekin eta ustezko lotura-apurketekin gainezka eginda sentitzen diren familia adoptatzaileak. Azkenik, osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonen behar batzuei ez zaie behar bezala erantzuten; izan ere, ez dago baliabide soziosanitario espezializatu nahikorik.


Landa eremuko hainbat proiektu saritu ditu Urkomek, laugarren aldiz

IV. Urkome Sarien irabazleak, atzo, Azkoitiko udaletxean egindako sari banaketan. (Ana Abarisketa)

IV. Urkome Sariek badituzte irabazleak. Atzo eguerdian banatu zituzten Azkoitian, San Andres Egunean. Duela zortzi urte hasi ziren landa eremua sustatzeko asmoz sariok banatzen, eta indartsu jarraitzen dute oraindik ere. Javier Zubizarreta Azkoitiko alkatea izan zen aurrenekoa hitza hartzen, eta irabazleei zuzendu zitzaien: "Gaurkoa egun alaia izaten da Azkoitian, eta alaitasuna emateaz gain, baserri mundura gerturatzen gaituen eguna ere bada. Gure sustraietara, alegia. Pozgarria da baserri eta landa gunea indartzeko lanean ari zaretela ikustea, proiektu berriak aurrera atera nahian".

Azkoitiko alkateaz gain, honakoek hartu zuten parte ekitaldian: Ana Eizagirre Urkomeko lehendakariak, Igor Iturain Urola Kostako Udal Elkarteko lehendakariak eta Maite Andres HAZI-ko teknikariak.

Hamahiru proiektu aurkeztu dira guztira aurtengo Urkome sarietara, eta bost sari banatu zituzten denera atzokoan. Boto bidezko sari berezia izan zen aurrenekoa. Aurkeztutako hamahiru proiektuetatik lau aukeratu zituen epaimahaiak, ondoren boto bidez bat saritzeko. Bozketa www.urkome.eus webgunearen bidez egin zuten, eta 838 boto banatu ziren guztira. Azkenean, Iban Sabalzaren Lanlur proiektuarentzat izan zen saria, 478 botorekin. Irabazleak bertako produktuez osatutako otarrea jaso zuen.

2.000 euroko lau sari

Atal desberdinetan banatutako lau sari banatu zituen epaimahaiak, bakoitza 2.000 eurokoa. Aurrenekoa Iraurgi Berritzen eta Urola Kostako Udal Elkartearen saria izan zen, eta Host`Arte proiektua izan zen garailea. Iratxe Manzisidorren proiektua da, eta ekoizpen ekologikoko landare espezie eta mota askoren hostoak lantzen ditu. Bizirik eskaintzen dituzte landareak, hainbat formatutan.

Bigarren saria, Urkome sarien nekazaritza jardueraren sustapen atalekoa, Jon Arruti azpeitiarrarentzat izan zen. Arrutik intxaur olioa ekoizten du, eta intxaurrari "balio erantsia" ematea du helburu. Azpeitiarrak azaldu zuenez, Frantzian asko ekoizten da intxaur olioa. "Hemen hainbeste intxaur izanda, pentsatu nuen bazela garaia beste zerbait egiteko produktu honekin". Orain, epe motzeko "borroka" du: intxaur olioa merkaturatzea lortzea, hain justu ere. Izan ere, ekoizleek zailtasun handiak dituzte horretarako, legedia tarteko.

jaso zuen azkoitiarrak. Barazkiak, landareak eta sebelarrak ekoizten ditu Atxolak, ekoizpen ekologikoan oinarrituta. "Belaunandiz belaunaldi transmititu dituzte gure aurrekoek sendabelarrak. Jakituria honetaz asko dakigu hemen. Beraz, merkaturatzea posible zela ikusi nuen", esan zuen Mujikak.

Azken sariak landa eremuko balio-aniztasuna saritzea zuen helburu, eta Aitor Eizmendiren Ipinabarrak eta Sagarrak proiektuarentzat izan zen. Proiektuaren helburua da bisita gidatuen bidez sagardoaren inguruko kultura gizarteratzea. Zestoako Ibañarrieta auzoa da proiektuaren ardatza, eta landa-eremu hura ikusgai jartzea dute xede. Sagardoak itsasoarekin duen lotura ere aipatzen du proiektu saritu honek.

Epaimahaiak, azkenik, irabazlerik gabe uztea erabaki zuen landa eremuetako azpiegitura eta zerbitzuak bermatzeko saria. Erabaki hori hartu zuen aurkeztutako lanak aztertu ostean.


Adingabeei sexu eszenak neurtzen

Filmen sailkapenerako irizpideak aldatu ditu Frantziako Gobernuak, berriki. Zehazki, sexu esplizituko eszenak dituzten filmentzako araudia laxatu du. Adituen iritziz, sailkapen irizpideak eta adingabeen babesa ez datoz bat, eta sexuaren gordinak baino gehiago, sexua zein baliori atxikita agertzen den kezkatzen ditu.

Urteetako polemikaren ondotik hartu du erabakia Frantziako Gobernuak: sexu eszena esplizituak dituzten pelikulentzako sailkapen irizpideak laxatu ditu, eta horrek eragina izango du Lapurdin, Nafarroa Beheran eta Zuberoan. Pelikuletako edo telebistako sexu eszenek haur eta gazteen hezkuntzan eragina dutela ziurtatzen dute adituek, baina garrantzi handiagoa aitortu diete sexuari lotzen zaizkion balioei, sexuaren gordintasunari baino.

Legedi aldaketarekin, sexu eszena esplizituak dituzten pelikulak ez zaizkie automatikoki debekatuko 18 urte baino gutxiago dutenei, baina debekua ezarriko zaie «adingabeen sentsibilitateari kalte larria ekar diezaioketen sexu eta indarkeria eszenei», Audrey Azoulay Kultura ministroaren arabera. Aurrerantzean, Zinema Batzorde Nazionalak aztertuko du filmen edukia, eta hark emandako gomendioa aintzat hartu beharko du Kultura Ministerioak.

Frantziako justiziak La vie d'Adèle eta Love pelikulak 18 urtetik beherakoentzako debekatu zituenean piztu zen eztabaida. Gobernuak, 16 urte baino gehiago dutenentzako baimendu zituen arren, epaitegiek bi filmen sailkapenak aldatu zituzten 2015ean, Promouvoir elkarte ultrakontserbadoreak hala eskatuta. Auziak urteetan izan dira ebazpenaren zain, eta araudi berriak prozedura azkarragoa ezartzen du orain, halako kasuei erantzuteko.

«Balio judu-kristauak sustatzeko» elkartea da Promouvoir. Elkartearen sortzaile Andre Bonet abokatuaren esanetan, «eskrupulurik gabeko hainbat zuzendarik pornografia txertatu nahi dute publiko orokorraren zirkuituetan».

Debekuek Frantziako zinemagintza industriaren haserrea eragin zuten, bestalde; zinegileen adierazpen askatasuna mugatzen zuela iritzita.

«Aldaketa ona da», Peio Cachenaut zinemagile baxenabartar eta Xora pelikularen zuzendariaren iritziz, debekua laxatzen duelako. «Duela 40 urte, baziren fil pornografikoak ikusteko zinemak; baina, orain, Internet erabiltzen da debekua ezarriko zaie. Beraz, ez da behar sistema».

Hainbat zinegileren adierazpen askatasunaren aldarriari ñabardura egin dio, bestalde, Cachenautek. «Adierazpen askatasuna ezin da sexu eszenekin lotu. Uste dut filmez film zerbait esatea dela kontua. Ezin dugu esan sexu eszenak egiten ditugulako libreak garenik».

Pelikula bat adin tarte baterako edo besterako sailkatzeak eragin zuzena du, Iñaki Lazkano zine adituaren arabera. Salmentak «ikaragarri» baldintzatu ditzakeela ziurtatu du. «Industriari interesatzen zaiona da bere filma ahalik eta jende gehienak ikusi ahal izatea. Horregatik, askotan esaten dugu AEBn oso puritanoak direla, eta oso puritanoak dira, baina horrek ere zerikusia izaten du lortu nahi den pelikula sailkapenarekin».

Frantziako sailkapen eredua bat dator Europan nagusi denarekin, Lazkanok azaldu duenez. Zinema aretoek ikus-entzulearen adina egiaztatzeko ardura dute Frantzian, Erresuma Batuan eta Alemanian, besteren artean. Espainiako Estatuan, pelikularen sailkapena gomendioa da, eta ez du debekurik ezartzen, X pelikuletan izan ezik. «Horrek esan nahi du adingabeen ardura gurasoen esku gelditzen dela. Salbuespen bakarra X pelikulak dira. Kasu horretan, bai, aretoek ikuslearen adina egiaztatzeko betebeharra dute». Lazkanoren iritziz, egokiagoa da Espainiako Estatuko eredua, Frantziakoaren aldean.

Edukiak sailkatzeko prozesu bereizia dute telebistako produktuek. EITBren kasuan, Autorregulazio Batzordeak du haur eta adingabeek ikus ditzaketen edukiak zaintzeko ardura. Batzordea osatzen dute FORTA Espainiako Estatuko Autonomia Erkidegoetako Irrati-telebisten Elkarteko kideek, hainbat tokiko telebistak, zenbait kate mediatikok, Atresmediak, Mediasetek eta RTVEk. Batzordeak adierazle ugari neurtzen ditu, indarkeriari, sexuari, beldurrari, drogei, bazterkeriari edo hizkuntzari dagozkienak.

Jose Luis Blanco EITBko programazio buruak nabarmendu du 2015eko azken autorregulazio kodeak asko lagundu duela erabakiak «objektibatzen». Hala ere, askotan zalantzak izaten direla onartu du. «Eduki bakoitza mundu bat da, eta kasu batzuk ez daude kodean jasota. Zentzuz jokatzen saiatzen gara».

Ikus-entzuleen kexak jaso ohi dituzte telebistako edukiengatik. «El Conquistador [ETB2ko] lehiaketarekin jaso ditugu, lehiakideek hitz egin duten moduarengatik, biraoak eta horrelakoak erabili dituztelako. Hori baretu egin da. Guk ere ahaleginak egin ditugu». Haur eta gazteentzako edukietan ere neurriak hartu behar izan dituztela azaldu du Blancok. «Sin Chan marrazki bizidunak beste kultura bateko ohiturak jasotzen ditu, eta atal jakin batzuetan erakusten ziren egoerak ez ziren oso egokiak. Atal horiek ez emititzea erabaki genuen. Berdin Doraemon-ekin ere».

Sexu friboloa kezka iturri

Pelikulen eta telebistako edukien sailkapenerako, sexuaren gordintasuna izan ohi da kontuan hartu beharreko aldagaietako bat —genitalak ikusten diren ala ez, adibidez—. Horrez gain, sexua indarkeriarekin nahastuta ageri den ere aztertzen dute edukiak zaintzeko erakundeek —bortxaketarik baden, esaterako—. Baina «eztabaida ez da behar bezala egiten», Amaia Vazquez psikologo eta sexologoaren iritziz. Aurkezten den sexualitateak sentimenduen lanketan balio duen ala ez hausnartu beharko litzateke, haren esanetan, eta kritikatu egin du zineak eta telebistak hedatzen duten sexualitate eredua. «Sexualitatea beste kontsumo produktu baten gisa agertzen dute. Hori da ezbaian jarri beharko genukeena».

Masa hedabideetan nagusi den sexu moldea gaitzetsi du Vazquezek: «Sexu friboloa, sexu erraza, genitaletara oso bideratua, emakumearen rola bigarren mailan uzten duena».

Sexuari buruzko irudi hori hedatzeak ondorio kaltegarriak dituela ziurtatu du Vazquezek. «Eredu hori barneratzen duen umeak urteekin bere gorputzera jotzen duenean, ezin du identifikatu gertatzen zaiona. Nolabaiteko eskizofrenia bizi du ikusten duenaren eta sentitzen duenaren artean».

Haur eta gazteen errealitatearekin lotura handiagoa duen sexualitate ereduak zabaldu beharko lirateke zinearen eta telebistaren bidez, Vazquezen esanetan. «6 edo 7 urteko umeak lehen desio sexualak izaten hasten dira, eta lotsa sentitzen dute desio hori adierazteko. Bada, marrazki bizidunek egoera horiek irudikatu ditzakete. Edo 16 urteko gaztetxoen kasuan, beldur eta lotsa ugari izaten dituzte, ez dira beren gorputzen lagunak izaten. Egoera horiei aurre nola egin dieten erakutsi ahalko lukete».

Adinaren araberako sailkapena ez da garrantzitsua Vazquezentzat. Eztabaida «hipokrita» dela adierazi du, adingabeek telebista ikusten dutenean edozein ordutan jasotzen dutelako sexualitate molde desegokia.

Vazquezen iritziz, garrantzitsua da adingabeek helduekin batera ikustea telebista edo zineko produktuak. «Zoritxarrez, ez dute izaten heldu bat alboan, ikusten ari direna azalduko diena».

Espainiako legediaren malgutasunak gurasoen ardura ere eskatzen duela ohartarazi du Lazkanok. «Deadpool pelikularekin gertatu zen —superheroiak ditu protagonista—. Guraso asko haurrekin joan ziren pelikula ikustera, hamasei edo hamazazpi urteko publikoari zuzendua dagoen arren. Sexu txantxak daude, drogak, indarkeria... Antzeko zerbait gertatu da Sausage Party-rekin. Jendeak haurrentzako dela pentsatu du, animazioko pelikula delako».

Sexu edukiak kezka pizten duten arren, oharkabean pasatzen direnak nabarmendu ditu Vazquezek. «Askoz ere kaltegarriagoak dira albistegietako indarkeria eszenak, sexu eszenak baino».


Gure eskualdean 14 positibo baieztatu dituzte, atzo baino 4 gehiago

Osasun Departamentuak ezagutzera eman dituen azken datuen arabera, Doneztebeko Osasun Zentroan koronabirusean positibo eman duten 9 kasu erregistratu dituzte, atzo baino 3 gehiago, eta Elizondoko Osasun Zentroan 5, atzo baino 1 gehiago. Leitzako eta Lesakako eremuetan ere positiboak egon arren, Osasunbideak ez du datu ofizialik eman oraindik.

Eskualdeko datuak coronavirusa

Infogram


Villabuenako Montecillo trikuharria berrituko dute

Arabako Diputazioak Villabuenako Montecillo trikuharria eraberrituko du aurten. Horixe baieztatu du udalerriko alkate Iñaki Perez Berruecok. Jakinarazi du orain dela hilabete inguru hitz egin zuela Foru Aldundiko teknikariekin, eta urtea amaitu baino lehen "guztiz berrituko" dutela iragarri zioten.

Montecillo trikuharria Villabuenako herritar batek aurkitu zuen 2009ko amaieran; Villabuena herritik iparraldera begiratuta, kilometro erdira dago kokatuta. Topatu bezain pronto, Euskal Herriko Unibertsitateko Historiaurreko Sailekoak hasi ziren aurkikuntza horren azterlanekin.

Hilobia bi mahastiren artean dago; desitxuratuta dago eta aurkitu zutenean harri mordoxka batez erdi estalita zegoen. Korridorerako sarrera bi lursail banatzen dituen harresi batek estaltzen zuen orduan.

Arabako Errioxan dauden beste zazpiren ezaugarri antzekoak ditu. Poligono itxura duen kamera batek osatzen du trikuharria; aipatutako azken hori bost blokez eta bi bloke dituen korridore batez osatua.

Zabalerari dagokionez, 2,10 eta 2,35 metrokoa da, iparraldetik hegoaldera eta ekialdetik mendebaldera.

Aurkikuntza Arabako Errioxan horren ohikoa den hondar-geruza baten gainean dago. Kameraren barrualdean kraterra sortu zen, litekeena, hilobi-kameraren edukiera handitzeko.

Brontze Arokoa

Indusketa-lanetan hainbat pieza garrantzitsu aurkitu eta berreskuratu ziren; tartean, giza hezurrak: tartsokoak, hortz piezak eta gazte baten orno zerbikala.

Horien lagina Miamiko (AEB) laborategi batera bidali zuten; bertan zehaztu zen Villabuenako dolmena Brontze Aroko hasierakoa dela.


Ion Gurutz Lazkoz Martinez

Eskaladari dagokionez, une honetan zertan zabiltza?Gaur egun Euskal Mendizale Federazioko eskaladako bozeramaile lanak egiten ditut. Horretaz gain, eskalatzeko bideak prestatzen nabil, ekipatzailea naiz. Urtean zehar hainbat eta hainbat txapelketetako bideak prestatzen ibiltzen naiz, bai bulderrekoak, baita zailtasunekoak ere. Baina batez ere egiten dudana eskalatzea da. Eta lehiatu?Ez, lehiatu orain ez. Patxi Usobiagaren, aurreko astean munduko txapeldunaren titulua berretsi zuenaren entrenatzailea ere izan omen zara, zirrara bereziren bat eragingo du horrek...Jada, urte batzuetako kontua da hori!...Usobiagak 17 urte zituenean, Gasteizen Estatuko lehen Eskaladako Teknifikazio Zentroa sortu genuen eta bera han aritzen zen, eta ni entrenatzaile.Bestalde, duela 4 urte, Jon Iriberri eta biok aritu ginen bera entrenatzen. Patxik 2. urtez munduko kopako txapelketa irabaztea pozgarria da denondako, euskaldun bat haraino iristea benetan poztekoa da!Atzera begirada botaz, nola hasi zinen eskaladaren munduan?Duela 20 urte hasi nintzen eskalatzen, 1987ko abenduan. Bi lagun nituen eskalatzen zutenak eta haien eraginez nik ere probatu egin nuen. Probatu, eta berehala esan nuen "hau da nire kirola!". Zer behar da eskalatzailea izateko?Ez nuke esango baldintza berezirik behar denik... gogoa! Gogoa eta motibazioa dira behar direnak. Eta aurrerago ongi eskalatu nahi duenak kanpora joan eta eskalatu, eskalatu eta eskalatu egin beharko du. Maila ona lortu nahi izanez gero, asko entrenatu behar da. Fisikoki baina, ezaugarri jakin batzuk izanen dira beharrezkoak edo gutxienez hobeak...Eskalada oso kirol osoa da. Indarra batez ere enborrean, besoetan eta atzamarretan behar da, hots, goi atalean eta baita arin ere egon beharra dago. Gainera, eskalada teknikoki ere exijentea da. Kirol arriskutsuen artean dago katalogatua eskalada, zuk kirol arriskutsua dela esango zenuke?Ez, ez dut uste arriskutsua denik. Nik batez ere kirol eskalada egiten dut eta hori ez da arriskutsua. Beti sokarekin eskalatzen da, bideak ez dira oso luzeak izaten, bideak ongi prestatuak edo ekipatuak egon ohi dira... beraz kirol ziurra da. Arriskutsuagoa alpinismoa edo izotz eskalada egitea da, horiek badute bai beraien arriskua. Baina esan bezala, kirol eskalada ez da batere arriskutsua. Zerorrek esan bezala bide prestatzailea zara. Gainera, jakin badakigu, martxoan, Suitzan Eskalada Txapelketetako Ekipatzaile Internazionaleko ikastaroa egin eta gainditu zuela. Nola ekipatzen da bide bat?Gehienetan igogailuaz baliatzen gara ekipatzeko eta era horretara nahiko "erraza" izaten da. Igogailutik heldulekuak jartzen dira, bidenabar bidea asmatuz. Heldulekuak jartzen noan heinean, nik nire burua imajinatzen dut bide hori egiten. Horregatik da garrantzitsua norberak bere burua, nahiz eskalada ezagutzea. Gero jakina, bidea asmatu ostean, frogatu egin behar da. Igogailutik jaitsi eta bidea egiteari ekiten diogu. Orduan bidean akatsak egon daitezkeela ohartzen gara: helduleku honi buelta erdi bat eman behar zaio, oin bat falta da, helduleku hau handia da... akats horiek zuzendu egiten ditugu. Hala ere, beti ez dugu igogailua erabiltzeko aukerarik. Igande honetan, esaterako, Euskal Herriko Zailtasun Txapelketa izanen da Gasteizen Hegoalde rokodromoan. Han lurra parket flotatzaile materialekoa da eta ezin dugu igogailua sartu. Horrelako kasuetan soka finkoarekin ekipatu behar izaten dugu. Soka finkoa goititik jartzen da, motxilan materiala hartu eta soka aseguratuz bidean gora ekipatzen dugu. Lan hau askoz gogorragoa da, baina ez dago beste modurik.Beraz, zuk prestatutako bideak gero eskalatu egiten dituzu...Hor bi gauza ezberdin bereizi behar dira. Gauza bat da bidea eskalatzea, eta beste bat, bidea probatzea. Probatu beti egiten dut, bidea zuzentzeko, hobetzeko, bideak duen zailtasuna neurtzeko... etab. Bidean gora egin ahala zuzenketak sartzen joaten naiz. Beste gauza bat eskalatzea da, kateatzea, behetik hasi eta atsedenik gabe gora igotzea, zintzilikaturik gabe bide oso egitea, beste lehiakide bat izango banintz bezala aritzea. Hori gehienetan egiten dut, baina ez beti. Zuk bideak prestatu eta beste batzuk haietan lehiatu. Bide prestatzailearen lana ezkutuan gelditzen dela esan daiteke?Bai, gure lana publikoari dagokionez beti gelditzen da ezkutuan. Ikusle batek, esaterako, soilik eskalatzailea ikusten du jardunean. Alabaina, gure lana txapelketa batean oso garrantzitsua da. Bidea ona bada, ongi prestatua badago, eskalatzaileak, antolatzaileak... denak pozik. Aldiz, bidea txarra bada, eskalatzaileak haserretu daitezke eta orokorrean txapelketa itsusia atera. Beraz, ezkutuan egon arren, lan horrek berebiziko garrantzia dauka, eskalada ezagutzen duenarendako bederen, bai.Bideak prestatzeko alde batetik bestera ibili ohi zara, zer moduz daramazu bidaiatzearena?Oso ongi. Bidaiatzea maite dut. Orain batez ere Euskal Herrian nabil ekipatzen, aurten lau txapelketa ekipatu ditut bertan. Baina esaterako aurten Frantzian, Oloron herrian, ere aritu naiz. Orain, nire desioa Munduko Kopako probaren bat ekipatzea litzateke! Eskaladak adikzioa sortzen duela esan ohi da, zu jada erabat "engantxatuta" zaudela esatea ez litzateke atrebentzia, ezta?Ez, ez! Guztiz "engantxatuta" nago, eskalatzaile fanatikoa naiz, gero eta fanatikoagoa gainera!Eskaladan baina, adina ez al da muga bat?Ez. Nik uste dut ez diodala eskalatzeari inoiz utziko. Egia da ez dela berdina 25 urte edukitzea edo orain ditudan 37ak, orain gehiago kostatzen zait errekuperatzea. Alabaina, esperientziak, teknikoki hobea izateak nahiz psikologikoki ere neure burua hobeto ezagutzeak, lagundu egiten du.Sakanan zein txoko ditugu eskalatzeko?Sakanan bertan Sarabeko malkorra dugu,Uharte-Arakileko horma, Irurtzungo Bi aizpeak, Urbasako portua igotzeko bidean ere beste txoko bat...etab. Sakanatik kanpo ere, baina ez urrun, beste hainbat leku gomendagarri, esaterako, Egino, Aranaratxe edo Etxauri. Kotxea hartu eta ordu erdiko bidaiarekin eskalatzeko hainbat eta hainbat toki aurkitu ditzakegu. Sakanan nola ikusten duzu eskaladaren osasuna?Izugarri ongi ikusten dut. Eskalatzaile ugari dago eta maila handikoak gainera. Esaterako, hor dago Iban Larrion 9A zailtasuneko bat egin duena, Altsasun ere talde handi bat bada eskalatzen aritzen dena... Gainera uste dut, eskalada gero eta indar handiagoa ari dela hartzen gurean. Edonori gomendatuko nioke eskalada ezagutzea, anima zaitez!! !


Asteasuko haurrek hasi dute festa

Asteasuko festen lehen eguna da gaurkoa, haurren eguna, eta herriko jaiei hasiera ematen dien txupinazoa 19:30ean botako badute ere, haurrek goizera aurreratu dute festa. Korrika, marrazten eta jolasean ibili dira goiz osoan zehar.

'Aurten ere iritsi zaizkigu herriko festak, Sanpedroak. Aupa Sanpedroak! Gora Asteasu! Ondo pasa festak, eta jator ibili!. Hitz horiek esatearekin batera piztu dute Kukute guraso elkarteko kideek eguneko lehen suziria, Asteasun. Pregoilari lanetan, berriz, Malen Maiz, Uxune Aranburu, Alain Balsera eta Oskitz Sagredo gaztetxoak aritu dira. «Pozik baina urduritasun puntu batekin» igo dira udaletxeko balkoira.

Segidan haur krosa egin dute. Guraso elkarteko kideen esanetan, 60tik gora izan dira lasterketan parte hartu dutenak. Ibarrazpi pasealekuko autobus geltokitik hasi eta Obaba Kalea zeharkatuz udaletxe atzeraino joan dira txikienak, poz-pozik. Zaharragoek, bi itzuli egin behar izan dituzte, erreka albotik. Guztiek jaso dute merezitako domina.

Lasterketaren ondoren, plazara eta Usarrabi pilotalekura pasa da festa giroa. Plazan jarri duten karpan marrazki lehiaketa egin dute. Frontoian, berriz, jolasteko aukera izan dute: puzgarriak, dantza, bideo-jokoak... Egunotan, gainera, trikitixa topaketa egiten ari dira Asteasun, eta topaketetako kideek girotu dute herria. Gero bazkaltzeko batu dira haurrak.

Arratsaldeko egitaraua:

17:30 Arkupeko Pilota Txapelketako eta Gizonezkoen pala txapelketako finalak

19:30 Txupinazoa (Elizako ordularia konpontzeko osatu den boluntario taldearen eskutik). Ondoren, KALEJIRA: txistulari, buruhandi eta Zizurkilgo erraldoiekin

22:30 Bertso saioa plazan. Bertsolariak: Andoni Egaña, Agin Laburu, Maialen Lujanbio eta Haritz Mujika. Gai jartzailea: Amaia Agirre (Bertso eskolako ikasleen laguntzarekin). Ondoren, kalejira tabernaz taberna: Izer eta Alabier, Laja eta Narbaiza trikitilariekin.


«Oztopo aunitz izaten dira bidean baina ilusio eta nahiak dena gainditzen du»

Saioa JAURENA I Elizondoko errugbi jokalaria

Denbora-pasa gisa hasi zena, bere bizitzaren ardatzetako bat bihurtu da Saioa Jaurenarentzat «duela 10 urte hasi nintzen errugbian jokatzen. Institutuan probatu nuen eta hasieran denbora-pasa hutsa zena serioago hartu eta jokalari bezala hobetzen joan naiz».

Ilusioa oztopoen gainetik

Pixkanaka osatu du bere bidea«Iruñeako taldean hasi nintzen eta gero Getxora joan nintzen. Baionan urte bete egin dut eta Zeelanda Berrian bertze bat. Aurten berriz ere Getxora bueltatu naiz». Selekzioarekin jokatzeko aukera izatekotan ezinbertzean atera behar izan zuen etxetik kanpora «eman beharreko pausoa izan zen, talde handiago batera joan beharra izan nuen. Liga konpetitibo batean aritu beharra dago, hobetu eta selekzioarekin jokatzeko aukera iristea nahi baduzu».

Jokalari indartsua da Saioa«atakea gustuko dut baina defentsan aritzen naiz gehien» azaldu digu. Defentsarako gaitasun horrek eman dio agian aitzinera egiteko behar izan duen indarra «ez da bide erraza, azkenean kirol ttikia da gurea, laguntza aunitzik ez duena. Aitzinera egin nahi baduzu, zure gain hartu behar dituzu gastu guztiak:bertze talde batera joateak, entrenatzera joateak... dakartzan gastu eta aldaketa guztiak. Baina,ilusio eta nahiak dena gainditzen du».

Lanaren emaitza

Iritsi den mailara iristeko sekretua «konstantzia» da bere ustez «entrenatzean dago gakoa, erreztasun gehiago edo gutxiago izan ahal dituzu jokoan baina, entrenamendu serio bat ematen baduzu eta konstante izan ezkero bakarrik iristen dira emaitzak». Selekzioarekin jokatzen ari da Saioa eta aitortu digunez, «bertan sartzea kosta egiten da eta gero lan egin behar duzu postua mantentzeko, gibeletik heldu den jende gaztea indartsu dator eta».

aukeratu beharra

Entrenamenduak, ikasketak, lana... uztartzea ere ez da erraza «ikasketak bukatu arte ongi eraman nituen biak, baita selekzioan sartu nintzenean ere. Orduan ez nuen aukeratu beharrik izan baina, gerora bai. Orain adibidez ikasitako horretan lanean aritu beharrean, udako lanak hartu behar izaten ditut gero urtean zehar errugbian aritu ahal izateko. Entrenatuak, partiduak, kontzentrazioak.... baldin badituzu ez da erraza ohiko lan egutegi eta ordutegi batekin moldatzea».

Bestarako tartea ere bai

Datozen asteetan,herriko bestetaz gozatzeko tartea ere hartuko du «Zugarramurdiko taberna batean ari naiz lanean eta goizean barraren alde batean egon ondotik, Elizondora ailegatu bezain pronto barraren bertze aldera joanen naiz». Kirolari izanda, badaki zaindu beharra duela «bertzenaz entrenamenduan egindakoak ez baitu deustarako balio. Horregatik, egunero ez naiz aterako baina pare bat egun, bai, hartuko ditut... Lanetik ateratakoan, arratsaldean buelta bat eman, lagunekin afaldu eta lasai gustura egonen naiz eta ahal baldin badut kuadrilla eguna goizean goizetik disfrutatuko dut». Egun berezia izaten baita herrian sortzen den giroagatik «urte osoan zehar, kuadrilla bakoitza bere aldetik ibiltzen da baina, bestak iristen direnean elkartu egiten gara. Lanerako, bestarako... polita izaten da. Horixe da niretzat Elizondoko besten bereizgarria».

Udaran atseden gutti

Eta besten ondotik, berriro ere, zelai berdera itzuliko da, «errugbi denboraldia neguan izaten da baina aurten ez dugu atsedenerako tarterik izanen. Selekziorako entrenatzea tokatuko zaigu urrian Europako txapelketa jokatuko dugulako». Garaipena lortu ezkero, 2017an Irlandan jokatuko den mundialerako sailkatuko lirateke «helburu hori lortzeko gure hoberena eman behar dugu».Orain arte lortutakoa ikusita, eskura dute ametsa...


'Kexatu, kexatzen gara'

'Friday For Future' mugimendua ardatz hartuta, protestak izanitu hizpide iritzi-emaileak.

"Egia da kexatzeko ere denbora behar dela, eta, horretarako tarte bat hartuta ere, ezin garela guztiaz kexatu. Hianbeste frenteren artean, aukeratu egin behar dugu. Hemen, Euskal Herrian, ohituta gaude protesta egitera; lortu-lortu, gero, Lenmoizko zentral nuklearra bere horretan usteltzen uzteaz gain, ez dakit beste ezer lortu dugu, baina, kexatu, kexatzen gara". Honelaxe hasi du 'Faktoria' saioko ''Sinadura'' Maddalen Arzallus bertsolariak.


Abelgorrien biosegurtasunean trebatzen

Abeltzainendako saioa egin zen Nafarroako Gobernuaren Intia elkarte publikoak antolatuta.

Biosegurtasuneko akatsak atzematen gaitzea, neurri zuzentzaileak proposatzea eta abeltzainen egunerokoan biosegurtasuna txertatzea ziren jardunaldiaren helburua. Horretarako, biologia arriskuen berri eman zieten. Azpiegiturez aritu ziren eta arriskuak txikitzeko jokabide eta neurri egokien berri eman zien abeltzainei Cesar Fernandez Salinasek, Nafarroako Gobernuko Albaitaritza Zerbitzukoa. Hiru orduko jardunaldia izan zen Etxarri Aranazko kultur etxean egin zena astelehenean.


Sakanara 2015eko Nafarroako Haur eta Gaztetxo Kantari Jaialdietako bat

Urtero lau jaialdi izaten dira eta bakoitzean 18 eta 20 kanta bitartean eskaintzen dira. Amaia Dominguez Gonzalok jakinarazi duenez heldu den urteko jaialdietako bat Sakanan eginen da. Hala Lakuntzako eskolak antolakuntzan ematen duen laguntza eskertu nahi du, Ane Miren Iruretagoienaren eta Amaia Errazkinen laguntza. Nafarroako 6tik 16ra urte bitarteko haurrei eta gaztetxoei euskaraz abesteko aukera emateko sortu ziren Haur eta Gaztetxo Kantari Jaialdiak. A capella edo instrumentuen laguntzarekin aritu daitezke, banaka, binaka edo taldeka.


'Mindscape', Fantrobia 2014 saria, Fant jaialdira heldu da

Ian Ponsek "Angels" film laburra aurkeztu du prentsaurreko batean. Mundu mailako estreinaldia egingo dute biharko itxiera ekitaldian.

Behin lehiaketara doazen film guztiak proiektatu ostean, FANT jaialdiak "Mindscape" estreinatuko du, Jorge Doradoren lehen film luzea. Ostiralean Fantrobia saria jasoko du itxiera ekitaldian zinema fantastikoaren generoan iraultzailea izan delako. Ekitaldia BBK aretoan egingo dute, ostiralean, 20:30etik aurrera.

Antolatzaileek Trailer Faltsuen Lehiaketa goraipatu dute osteguneko programaziotik eta sail paraleloen amaiera (FANT al Rescate, Koreako zinemari buruzkoa, #littlesecretfilm eta "Panorama Fantástico") eta Borja Crespo bilbotarraren lehen film luzea proiektatuko dute.

Golem zinema-aretoetako 1 aretoan "Mindscape" proiektatuko dute 17:30etik aurrera, Jorge Doradoren lehen film luzea. Fantrobia saria jaso du.

22:00etan Trailer Faltsuen Lehiaketaren txanda izango da. FANT jaialdiaren XX. urteurrena dela eta egin dute eta publikoak berak erabakiko du zein proposamen den interesgarriena, mugikorren bitartez botoa emanez. Hiru sari emango dituzte guztira.

19:45ean, #littlesecretfilm zikloaren baitan, "Neuroworld" proiektatuko dute, Borja Crespo bilbotarraren lehen film luzea. Alhondigako Auditorio nagusira eraman dute proiekzioa, jende asko joango delakoan, eta zuzendaria bera han izango da.

Ian Pons itxiera ekitaldian

Ian Pons (hainbat Brit saritarako hautagaia eta Crystal Fighters, Dj Shadow edota Anna Calvi taldeentzat bideoklipak egindakoa) zuzendariak "Angels" aurkeztu du prentsaurrekoan. Mundu mailako estreinaldia egingo dute bihar, itxiera ekitaldian.

"Mindscape" filmaren trailerra:

"Angels" lanaren trailerra:

ANGELS - Trailer - COMING SOON from Ian Pons Jewell on Vimeo.


Abuztuko irteera operazioak 20 hildako utzi ditu Estatuan

EAEn eta Nafarroan trafiko handia egon da asteburu honetan, baina zorionez ez da istripu larririk egon.

Abuztuko irteera operazioan trafiko handia egon da Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan, baina ez da istripu larririk erregistratu.

Estatu mailan, 20 lagun hil dira lehen asteburu honetan. Kopuru honek azken hilabeteotan erregistratutako beheranzko joerari amaiera eman dio, eta abuztuko lehen asteburu hau azken urteotako asteburuetatik larrienean bihurtu da.

Hildakoak izandako 18 istripuetatik, bederatzi arreta galtzeagatik, bost gehiegizko abiaduragatik, bi alkoholarengatik eta gainontzekoak beste arau-hausteengatik izan dira.

Trafiko istripuetan 938 hildako zenbatu dira urte honetan, Espainian.


Injustiziara bidaia

15 hilabete daramatzate 18/98 sumarioko auzipetuek denbora eta dirua erruz galtzen. Eta fiskalaren nahia betez gero, askatasuna ere galduko dute. Gezurra dirudi pazientzia aspaldi galdu ez izana. Aldiz, Espainiako justizia administrazioak galdu duena lotsa da. Hasieratik garbi zegoen epaiketaren izaera politikoa, baina ez dute erreparorik izan inputatuen eskubideak inpunitate osoz behin eta berriro bortxatzeko. Epaiketa amaierara iritsi da eta epaia jakiteko hilabete batzuk itxaron beharko dituzte. Baina zigor ofizialaren zain, dagoeneko ederki zigortu dituzte 52 auzipetuak. Haiekin egin dugu Madrilerako txangoa. Euren 50. bidaia da.

Goizaldeko 04:00etan iritsi da furgoneta Hernanira. Bertan bi lagun jaso eta Urnietara doa, eta handik Villabonara. Gero, Madrilera zuzen. Astelehenero dozena erdi furgoneta abiatzen dira Euskal Herriko hainbat puntutatik Madrilera. Eta asteazken iluntzean egiten dute buelta. Auzipetuek eurek gidatzen dute txandaka. Hasieran autobusa antolatzen zuten, baina konplikatua zen inputatu guztiak jasotzea. Horregatik hobetsi zuten furgonetan joatea.

Bidearen monotonia Madrila iristean hausten da. “Duela bi aste hau ez zegoen horrela”. M-30eko obra amaigabeak dira. 08:00ak aldera iritsi gara Casa de Campora; furgonetek bat egin dute berriro. Orain arte bertan izan da epaiketa, Auzitegi Nazionalak epaiketa handietarako propio prestatutako areto berezian. Baina M-11ren epaiketa hasi denetik, 18/98koek Genova kaleko ohiko egoitzara joan behar dute.

"Gure" Auzitegi Nazionala

Ordu batzuk lehenago, bidaia hasi baino lehen “ikusi al duzue ‘gure’ auzitegia telebistan?” bota du auzipetuetako batek. Casa de Campoko aretoa ez dute faltan botako, noski. Baina toki horretara ohituta zeuden. Orain ingurua poliziaz josita dago, tanke eta guzti. “Gu geundenean, ez zen horrelakorik”. Genova kaleko auzitegira joateak buruhausteak dakartza eurentzat eta horregatik epaiketa toki berean, ostegun eta ostiraletan egiteko prest zeudela adierazi zioten epaimahaiari. Baina eskaera ez zuten kontuan hartu. Epaiketa hasi zenetik horrela izan da beti, hots, auzipetuen eskaerak ez dituzte behin ere gogoan izan. Esaterako, sumarioak bost pieza bereizi izanda, ez da logikoa auzipetu guztiak epaiketa osoan bertan egotera behartzea eta bakoitzari dagokion pieza lantzean baino ez joatea eskatu zuten. Alferrik.

Casa de Campon metroa hartu eta 09:30ak baino lehen inputatu guztiak Auzitegi Nazionalaren parean daude. Aurreko astetik dakite goizeko sesioa zalantzan dagoela, defentsako abokatuetako batek beste epaiketa bat duelako eta hura atzeratzea eskatu badu ere, erantzunik ez du oraindik jaso.

Kanpoan ia ordubete zain egon ondoren, abokatuak jakinarazi die oraingoz bertan behera geratzen dela saioa eta 11:45ean itzuli behar dutela. Handik gutxira sms bitartez esan diete epaiketari berriro arratsaldeko 16:00etan ekingo diotela. Alferrik esnatu dira goizeko 03:00etan.

Batzuek furgonetan dauden trasteak hotelera eramateko aprobetxatu dute tartea; beste batzuek lo kuluxka egiteko; Arco bisitatzera joan denik ere bada. Baina 14:00etan denak bazkaltzeko elkartu dira.

Zein kartzela nahiago duzu?

Marta Perez eta Oiakue Aizpirik esan digute fiskalak biak nahastu zituela, epaimahaiko kideetako bat orain dela gutxi konturatu dela bi Elkoro daudela auzipetuen artean, AVTko (Asociación de Victimas del Terrorismo) abokatuetako batek siesta ederrak botatzen dituela auzitegian eta mozkorra ere azaldu izan dela saioren batera. Gero, emakumezkoen espetxeez hitz egiten hasi dira, Euskal Herrikoak kaxkarrak direla eta aukeratzekotan, Palentzia edo Salamancakoen inguruan iritzi onak jaso dituztela, Burgosekoa zaharkitua dagoela... Umorea behar da gero! “Zer nahi duzu? Ezin dituzu 15 hilabete haserre pasa. Amorrua kanalizatzen jakin behar da”. Egun hauetan esaldi berbera behin eta berriro entzungo dugu.

Bazkalostean, berriro metroan joan dira denak Auzitegi Nazionalera. Oraingoan bai, etxetik irten direnetik 12 ordu pasa direnean, epaiketa abiatu da berriro. “Orain arte ikusi duzuna urte eta erdian bizi izan dugunaren laburpena da: denbora galtze hutsa”, dio Teresa Todak. 400 ordutik gora daramatzate epaiketan eta ia ezinezkoa da arreta uneoro mantentzea. Todak, hala ere, gorabehera guztiak koaderno batean jasotzen ditu. Betetzen duen laugarren koadernoa dela esan digu. Besteek ahal den moduan pasatzen dute denbora, prentsa edo liburuak irakurtzen, sudokuak egiten... Euren artean berriketan ezin dute aritu berehala Angela Murillo epaimahaiko presidenteak fiskalaren jarduna eten eta errieta egiten dielako. Une horietan, auzitegia baino, eskola dirudi.

Eta bazkaltzen ari ginela esandakoa baieztatu da: Juan Carlos Rodriguez Segura AVTko abokatuak berehala lo hartu du. Astebete beranduago orain siestan dagoen abokatuak horrelako “perlak” botako ditu akusazio partikularraren txanda iristen denean: “Inork ez du azaldu nola den posible norbaitek aitarengandik jasotako 170 milioi fundazio bati ematea, fundazioak bere izena ere ez duenean”.

Elkartasuna delitu

Fiskalak bere ondorioak azaltzeko txanda da eta berriro arrazoiketa juridikoen falta agerian geratu da. Auzipetuen arteko elkartasuna ETArekin zuten harremanaren seinale dela dio Enrique Molinak. Auzipetu gehienek ez zuten elkar ezagutzen 18/98 amesgaiztoa hasi zenean eta egoerak elkartzera behartu zituen. Orain fiskaltzak elkartasun hori euren kontra erabili du bere argudioan (edo, hobe esanda, argudio gabezian).

20:30ean irten dira aretotik. Nekeak jota joan dira hotelera. Gaurko gaua salbuespena izango da. Aterpetxe batean pasa ohi dute gaua, baina gaur ez dute tokirik bertan. Otorduak ere aterpetxean egin ohi dituzte, esan digutenez, euren osasunaren kalterako. Horregatik janaria etxetik prestatuta ekartzen dute sarritan. Egunero goizeko 07:00etan kirola egitera irteten denik ere bada.

Ongi etorri 18/98 zirkora

Hurrengo goizean, beti bezala, auzipetuak 09:30erako iritsi dira auzitegira. Segurtasun kontrola pasa eta saioa noiz hasiko zain daude. Baina Iker Beristain presoa espetxetik ekarri behar dute eta 11:00ak aldera arte ez da iritsiko. Bitartean liskarren bat ere izan da polizia batek auzipetuetako bati identifikazio txartela agerian eraman behar duela modu txarrean esan dionean.

Iritsi da Beristain, auzipetu guztiak aretoan dira eta saioa hastera doala dirudi. Baina minutu gutxira denak kanpoan dira berriro: “Angela Murillok bota egin gaitu, barretxoak ezin zituela jasan esanez”. Eskolako umeak bailiran sentitzen dira, baina gehienek umorez hartu dute eta denek pazientziaz. “Barretxoena aitzakia hutsa da, Nicolas Póveda epaimahaikidea berandu iritsi delako urduri jarri da presidentea”.

Berriro barrura, soinu arazo txiki batzuk konpondu eta aurreikusitakoa baino ia bi ordu beranduago, azkenean, saioak aurrera egin du. Molina fiskalak bere txostenarekin jarraitu du. Gaurkoan ere argudio juridikoak ez dira inondik ageri eta horien ordez, besteak beste, honakoak bota ditu ustezko froga moduan: hauteskundeetan EHko kontu-hartzaile izatea, presoen aldeko martxan Bruselara joan izana, 1990ean Jarraiko asanbladan parte hartzea...

Surrealismoaren gailurra Mario Zubiagari buruz hitz egitean iritsi da: “Kultura maila altua du eta horrek frogatzen du oso ondo zekiela zer egiten zuen” bota du lasai asko Molinak. Atzo elkartasuna delitu zen; gaur kultura maila.

Quebec-etik abokatu bat etorri da behatzaile moduan eta bete-betean asmatu du epaiketa hau zirkoa dela esan duenean.

13:15ak aldera Murillo presidenteak saioa eten du arratsaldeko 16:30ak arte. Bazkaltzeko metroan joan-etorria beste behin egin eta han dira berriro inputatuak. Oraingoan minutu gutxi egin dituzte aretoan: eseri eta berehala arratsaldeko saioa eta asteazkenekoa bertan behera geratu dira, Nicolas Póveda epaimahaikidea gaixo dagoela eta.

Berehala hutsik geratu da Auzitegi Nazionalaren ataria. Ez dute denbora (gehiago) galdu nahi. Lauzpabost ordu barru etxean izango dira; seguruenik, epaiketa inoiz amaituko ez denaren sentsazioarekin. Aste honetan ia denbora gehiago pasa dute errepidean auzitegian baino. “Epaiketa behingoz amaitzea nahi dugu. Gero gerokoak”, esan digu auzipetu batek. Hala ere, gerokoak kezkatzen duela ezin du ezkutatu.

Larunbatean Bilbon burutuko den manifestaziora joateko deia egiten diote euskal gizarteari. Defentsa juridikoan ahalegin guztiak ipinita ere, ezertarako balio izan ez duela pentsarazten diete fiskaltzaren eta akusazio partikularraren ondorioek. Epaiketa politikoa da eta ahal den presiorik handiena egitea ezinbestekotzat jotzen dute. Zigor eredugarria ezarri nahi diete (ezarri diete dagoeneko); euskal gizartearen erantzun eredugarria eskatzen du horrek. 18/98 epaiketako inputatuek behintzat pazientzia, indar eta elkartasun eredugarria erakutsi dute hamabost hilabeteko amesgaiztoan.


The Oiers taldeak kontzertua emango du Azkoitiko Zakela elkartean

The Oiers taldea. (The Oiers)

Azkoitiko Zakela kultur elkarteak The Oiers taldearen kontzertua antolatu du ostiralerako, hilak 12. Ondarruko bikoteak (Bizkaia) 22:30ean hasiko du kontzertua Zakelan, eta, besteak beste, Antton Zubikarai, Estepan Urkiaga Lauaxeta eta Joxean Artze Hartzabal poeten letretan oinarrituta, akustikoan eskainiko dituzte abestiak. Kontzertuak doako sarrera izango du.


Deustuk denboraldiko lehen bandera irabazi du KAE 1 ligan, Pedreñan

Deustuk handia egin zuen atzo Pedreñan (Espainia), KAE 1 ligako seigarren jardunaldiko estropadan. Sasoiko lehen bandera irabazi zuen. Bere historian, liga horretan lortu duen bigarrena da; 2011koa du aurrenekoa, Pasaian irabazia. Iaz KAE 2 ligan zegoen, eta, aurten, gorako jauzia egiteko asmoz, indartu egin du taldea, eta orain arteko emaitzarik onena atzo erdietsi zuen. Ohorezko txandan joan zen, eta besteak beste Getaria ligako buruan den taldea menderatu zuen; hamahiru segundo atera zizkion.

Estropada guztian joan zen buruan Tomatera trainerua. Hasi eta buka. Berak egin zituen denbora onenak ziaboga guztietan. Ondarroak estutu zuen gehien lanak aurrera joan ahala, eta, bukaeran, hiru segundoko aldea egon zen estropadako lehen bi sailkatuen artean. Bigarren txandako garaile izan zen Isuntzak egin zuen hirugarren denbora onena, eta Getariak laugarren bukatzea lortu zuen, hirugarren ziabogan zortzigarren bazen ere sailkapenean.

Atzoko emaitzen eraginez, Ondarroa bost puntura gerturatu zaio Getaria liderrari, eta Deustuk hirugarren lekuraino egin du jauzia. Ondarroak baino bost puntu gutxiago dauzka, eta Zumaiak eta Isuntzak baino puntu bat eta bi gehiago, hurrenez hurren. Estu dago gauza, eta korapiloa askatzeko aukera gaur bertan izango dute, Orion (18:30). Erlojuaren aurka lehiatuko dira, ibaian.

Hondarribia B, KAE 2 ligan

Eguneko beste estropada Plentzian izan zen, KAE 2 ligako laugarren jardunaldikoa, eta Hondarribia B-k bigarren bandera irabazi zuen. Hibaikak egin zuen bigarren, hamar segundora, onenen aurreko txanda irabazi eta gero. Castrok eskuratu zuen hirugarren lekua, ia 11 segundora, eta San Pedro B izan zen laugarrena, hamabost segundo pasatxora. Gaur beste estropada bat izango dute liga horretan. Pasaian izango da, 12:30etik aurrera. Erlojuaren aurkako lana egin beharko dute arraunlariek.


'Arrainak jaten dituzten saguzarrak aurkitu ditugu'

Joxerra Ahiartza biologoak bere "Ornodunak" liburu berria aurkeztu digu "Faktoria"n

EHU-ko hainbat ikerlarik arrainak jaten dituen saguzar bat aurkitu dute. Joserra Ahiartza biologoa lan talde horretako arduraduna da eta duela gutxi Ornadunak liburua ere kaleratu du, bere lana hizpide, astearteko gonbidatua izango da Euskadi Irratiko ''Faktoria'' saioan.

Entzun elkarrizketa osoa atxikituriko audioan!


1813an galduta

Opor aurreko azken artikuluan (H)istorio konparaezinak erakusketari buruz idatzi nuen. Donostian dauden 1813ko gertakizunei buruzko bi erakusketetako bat zela esan nuen uztailaren bukaerako artikuluan. Bestea, abuztuan ikusteko aukera izan dut. Donostiaren setioa, sutea eta berreraikitzea erakusketa 2016ko kultur hiriburuko ospakizunen barruan dagoen Bake Ituna proiektu zabalaren lehenbiziko urratsa omen da.

Oso aproposa iruditu zait Bake Ituna erakusketari buruz aste honetan idaztea, hain zuzen batzuek gerra garaiak nahiago dituztela garbi adierazi duten astean. Itxuraz, Espainiako Gobernuari «ETArekin hobeto bizi ginen» esaldia bururatu zaio beste toki askotatik datorren kiratsa estaltzeko. Horregatik ez dago gaizki San Telmon ikusgai daukagun erakusketara joatea, gerra estrategia zer den eta zertan oinarritzen den ikusteko eta, bide batez, Francisco de Vitoriak gerraren zilegitasunik ezaren inguruan egindako hausnarketak irakurtzeko. Espainiako Gobernuko kideak erakusketara gonbidatu besterik ez zait bururatzen bakea itunetan oinarritzen dela gogorarazteko, nahiz eta Kultura ministroak ez duen gogo handiz jasoko egindako gonbidapena, Werten besteak entzuteko ahalmena ezagututa.

Erakusketaren egokitasuna alde batera lagata, gustatuko litzaidake San Telmoko aretoetan jarritako proposamenaren inguruan zerbait esan. Lehenbiziko gauza, erakusgai dauden artelan askorekin asko gozatu nuela esatea (Ibon Aranberriren eta June Cresporen gauzekin batez ere). Bigarrena, erakusketa bukatzeko desiratzen ibili nintzela erdialdera iritsi bezain pronto. Hirugarrena, erakusketaren gidoi nagusia hirugarren gelan sartu orduko galdu nuela.

Jakin-min hutsez, erakusketan zenbat artelan, objektu, dokumentu eta abar dauden galdetuko nieke antolatzaileei. Nik uste nuen edozein erakusketaren oinarria aukeraketa zela. Nola azaldu? Edozeinek uler dezake erakusketa bat antolatzen denean ezin dela dena erakutsi; hau da, aukeraketa dela erakusketaren oinarrizko baldintzetako bat. Ni behintzat zoroen moduan ibili nintzen, koadro, eskultura, bideo, grabatu, jantzi, kafetera, mapa, argazki, liburu eta beste trasteen artean. Zer dira? Zergatik daude hemen? Azalpenak emateko jarrita zeuden txarteltxoak bilatzen ere nahiko lan.

Proiektua interesgarria bada ere, ez zitzaidan erraza egin erakusketaren egitura ulertzea, ez baitzegoen garbi zer zegokion zati bakoitzari eta zergatik zeuden artelan batzuk zati horretan eta ez beste edozeinetan. Erakusketa batzuen akatsa azaleko izatea bada, honako honena kontrakoa dela esango nuke.


Artzain Onaren dorreko zaharberritze lanak, bertatik bertara

Donostiako katedraleko dorrean lanak egiten ari dira. Han izan da 'Faktoria' saioa, Zetabi arkitektura bulegoko Aitor Zubiarekin eta Teusa zaharberritze enpresako Aznar Sanchezekin.

Urte hasierarako espero dute Donostiako Artzain Onaren katedraleko dorreko zaharberritze lanak bukatuta izatea. Askotariko lanak egiten ari dira; harriak garbitzen, solairuak aldatzen, dorre barruko eskailera prestatzen... Berritasun deigarrienetako bat 50 metro inguruko altueran egongo da: begiratoki bat jarriko dute, herritarrentzat zabalik. Udalak kudeatuko ditu bisitak, eta hiria orain arte ikusi ez den leku batetik ikusi ahal izango da.

'Faktoria' saioa zaharberritze lanetan izan da, Aitor Zubia Bergarako Zetabi bulegoko arkitektoarekin eta Aznar Sanchez Teusa zaharberritze enpresako ordezkariarekin.


Kultur agenda

Hainbat kultur ekitaldi izanen dira hilabete honetan. Ortziralean, urriak 5, Ana Ananda eta Iziar Muñozen margo erakusketa zabalduko dute Arizkunenean eta urriaren 25era arte ikusgai egonen da.

Urriaren 11n kantaldia izanen da Arizkungo Xubiltz Elkartean. Gezitik Gazira olerki musikala eskainiko dute Xabier Soubelet (ahotsa eta gitarra), Nat Cazarre (gitarra) eta Andreas Eichnerrek (flauta). 19:30ean hasiko da.

Urriaren 13an Baztango artisauen azoka izanen da Elizondon.

Urriaren 21ean Xentimorik gabe antzerkia ikusteko aukera izanen da Iruritako Damaso Zabalza Bilgunean, 19:00etan eta hilaren 28an Pottoka & Eskortzek eta Iñigo Belzunegik kantaldia eskainiko dute Arizkunenean, 12:00etan.


Elizak immatrikulatutako higiezinen zerrenda argitaratzeko eskatu dio Gobernuak Espainiari

Gobernuak Estatuko Gobernuari premiaz eskatu dio 1998 eta 2015 artean Nafarroan Eliza Katolikoaren izenean immatrikulatutako higiezinen zerrenda argitara dezala eta baita 1998ko aldaketaren aurretiaz immatrikulatutako higiezinena ere.

Gaurko bileran, Gobernuak erabaki du Estatuko Gobernuari premiaz eskatzea Nafarroan 1998 eta 2015 artean Eliza Katolikoaren izenean immatrikulatutako higiezinen zerrenda argitara dezala, eta baita 1998ko aldaketaren aurretiaz immatrikulatutako higiezinena ere. Ekimenak xede du partikularrek eta erakunde publikoek immatrikulazio horien berri izan dezatela, eta, nahi izanez gero, haien eskubideen alde jardun dezatela.

Gogoratu behar da irailaren 4ko 1867/1998 Errege Dekretuak Hipoteka Arautegiaren artikulu batzuk aldatu zituela, eta, horrekin batera, gurtza katolikorako elizak inskribatzeko debekua bertan behera utzi zela. Hori dela eta, Hipoteka Legeari buruzko 206. artikuluan jasotakoa betez (1946ko otsailaren 8ko Dekretuak onartutakoa), Estatu osoko lurretan milaka eraikin immatrikulatu ziren Eliza Katolikoaren izenean, ekainaren 24ko 13/2015 Legeak arau hori aldatu zuen arte.

Nafarroan bereziki immatrikulazio ugari egin ziren. Dokumentuetan jasotakoaren arabera, Elizak 1998 eta 2007 artean 1.087 ondasun immatrikulatu zituen, baina ez dago aurretiazko eta ondorengo immatrikulazioen inguruko daturik.

2017an, Justizia Ministerioak Elizak 1998aren aldaketaz geroztik Hipoteka Legeari jarraikiz egindako immatrikulazio guztien zerrenda eskatu zion Jabetza Erregistratzaileen Elkargoari. Duela gutxi jakin dugu datu horiek eskuragai daudela eta prozesatzen ari direla zerrenda egin eta argitaratzeko. Horrenbestez, erakunde publikoek eta partikularrek dagokion bidetik helegitea jarri ahal izango dute baldin eta immatrikulazio horiek legez kontrakoak direla baderitzote.

Horretaz gain, egiaztatu da 1998 baino lehen Nafarroan gurtzarako ondasun ugari immatrikulatu zirela Eliza Katolikoaren izenean, modu zuzenean edo zeharka, eta baita orubeak ere, eliza, baseliza, hilerri, parrokia-etxe eta elizpeekin, besteak beste. Horregatik, akordio honen bidez Estatuko Gobernuari premiaz eskatzen zaio Justizia Ministerioaren bitartez Eliza Katolikoak 1998ko aldaketaren aurretiaz Nafarroan immatrikulatutako higiezin guztien zerrenda eska diezaion Jabetza Erregistroaren Elkargoari, eta, gero, argitara dezan, hiritarrek eta erakunde publikoek, nahi izanez gero, haien eskubideen alde jardun dezaten.


Atseden Elkartean salgai dago Gabonetako Loteria

Atseden Jubilatu eta Pentsionista Elkarteak Gabonetako Loteria salduko du. Bazkideak, datorren ostegunean eta ostiralean 18:00-20:00 bitartean Elkartera joan beharko dira. Atseden tabernan ere jarriko dute loteria salgai, edonork erosi ahal izateko.


Pedro Arizkunenen marrazketa eta margo erakusketa ikusgai izanen da Elizondon

Abenduaren 1etik 22ra Arizkunenean

Iruñeko Pedro Arizkuren artistaren marrazketa eta margo erakusketa zabalik dago abenduaren 1etik 22ra Arizkunenea Kultur Etxean. Egunero irekia izanen da erakusketa, 11:00etatik 13:30era eta 16:30etik 20:00etara.


Besteek beraien ordez erabaki ez dezaten

Egunen batean beren borondatea aditzera emateko gai ez badira, osasun arloko erabakiak aurrez zehaztuta uzten dituzte agirian

Aurretiazko borondateen agiri edo bizi testamentuan, jaso nahi diren eta nahi ez diren osasun tratamendu eta zaintzei buruzko argibideak biltzen dira. Etorkizunera begira egiten den idatzia da eta gaixotasun edo lesio psikiko edota fisikoen ondorioz norbere borondatea azaltzeko gaitasuna galtzean aplikatuko litzateke. Funtsean, bizitza modu artifizialean ez luzatzeko eskatu ohi da, baina beste hainbat argibide ere eman litezke. Norberaren hitza azken unera arte errespetatzea da helburua.

Eneritz IRAOLA |

Nafarroan 2003 urteaz geroztik egin liteke Aurretiazko Borondateen Agiria eta dagoeneko 2.066 herritarrek bildu dituzte idatziz beren nahiak. Atzera bueltarik ez duten osasun egoeretan eman beharreko pausoak jasotzen dira bertan, sinatzaileak dituen balio eta irizpideak aintzakotzat hartuz. Utzitako argibideak zein osasun egoeratan aplikatu behar diren adierazten da eta gehienetan egoera begetatibo kronikoaren, luze gabe heriotza eragingo duten gaixotasun larrien edo sendaezinak diren gaixotasun mentalen aurrean eman beharreko pausoak zehazten dituzte. Erabakitzeko eskubidea dakar berekin, tratamendu jakin bat nahi dugun ala ez erabakitzeko erabateko eskubidea, nahiz eta batzuetan erabaki hori ez datorren bat medikuen gomendioekin.

ARGIBIDEAK

Eredu orokorra sinatu edo norberak hutsetik bere eredua sortu dezake, bizi testamentua egiten duenaren esku baitago nahi dituen egoera eta tratamenduak zehaztea. Kasu gehienetan argibideak egoera hauekin dute zerikusia: bizitza modu artifizialean ez luzatu, egonezina eta mina arintzeko botikak jaso, egiaztatu gabeko botikak edo terapiarik ez jaso, haurdun egonez gero zer egin...Hala ere, badira oraindik nor beraren esku ez dauden erabakiak, legezkoak ez direlako. Eutanasiaren gaia da horien artean entzutetsuena. Mota honetako erabakien aitzinean, aurretiazko borondateen agirian, nahi bada legean egon litezkeen aldaketei atea zabalik uzteko aukera dago. Horrela, agiria egiteko orduan neurriren bat legezkoa izan ez, eta agiria aplikatzerako orduan legezkoa bada, neurriak eragina izanen luke gaixoaren gain.

ORDEZKARIAK

Agiria egin dutenek azpimarratzen duten beste puntua, ordezkariak izendatzeko ematen duen aukera da. Argibideen aurrean medikuek zalantzarik izango balute, argibideak interpretatu, eta horiek betetzea bermatzea da ordezkariaren egitekoa. Orokorrean, agiria egiten duenaren borondatea eta iritzi pertsonalak ezagutzen dituen pertsona bat izendatu ohi da. Komeni da ordezkariak jakitea horretarako izendatu dutela, eta izendapena onartu eta sinatzea.

ARAZOAK EKIDITEKO BIDEA

Heriotza duinaren aldeko pausotzat jotzen dute agiriaren aldekoek eta arazo etiko eta moralak saihesteko modua dela azpimarratzen dute. Norbere buruaren jabe ez den momentuan senideen esku geratu ohi da erabakitzeko ahalmena. Hamaika buruhauste sortzen dira orduan, aurrez gaiaren inguruan solastu ez den kasuetan. Aurretiazko Borondateen agiria egina bada, gaiaz solasteaz gain, idatzizko froga bat dago, legeztatua dagoena eta zalantzarako tarte gutxi uzten duena.

AURRETIAZKO BORONDATEEN AGIRIARI BURUZKO GALDERAK

Zer eta nola?

«Zein baldintza bete behar dira?». Gutxieneko adina hamasei urtekoa da eta bere gaitasun mentalen jabe dela eta idatzia bere borondatez, libreki egiten duela frogatu beharko du sinatzaileak. Notario edota hiru lekuko adindunen aurrean egin beharko da (lekukoetatik bik ezin izanen dute sinatzailarekin bigarren mailarainoko ahaide-loturarik ez eta ondare-harremanik izan).

«Legezkoa da?». Maiatzaren 6ko 11/2002 Foru Legeak, aipatzen du eta 2003 urteaz geroztik dago indarrean. Foru Legeak zehazten du nork bere erabakiak adierazteko eta etorkizunerako zainketa planifikatzeko aukera duela aurretiazko borondateen agiriaren bidez.

«Osasun zerbitzuetako profesionalek bertan behera utzi dezakete?». Inolaz ere, agirian zehaztutakoa osasun zerbitzuetako profesionalen iritziaren gainetik dago. Mediku edo erizainen batek uko eginen balio aurrez zehaztutakoa betetzeari, kasua bertze mediku baten esku geldituko litzateke.

«Agiria behin betiko da?» Aurretiazko borondateen agiria noiznahi deusezta daiteke, zeinbat puntutan aldaketak egin edo bere ordez berri bat aurkeztu. Hasierako agiria prestatzeko erabili zen prozedura berbera segi behar da.

«Euskaraz bete liteke?». Informazioa euskaraz jaso eta prozesu guztia euskaraz egin ahal izateko ez luke eragozpenik egon behar.

Informazio +: www.navarra.es

JARRAITU BEHARREKO PAUSOAK

• Internet bidez www.navarra.es orrialdean edota Iruñean Amaia kalean dagoen Osasun Saileko bulegoan beharrezko informazioa eskuratu.

• Hartu nahi diren aurretiazko neurriak erabaki (agiri orokorra bete liteke edota norberak berea osatu dezake).

• Agiria bete. Horretarako lekukoen edo notarioaren sinadurak beharrezkoak dira eta ordezkariak egotekotan bere onespena izatea ere komeni da.

• Agiriak Osasun Saileko bulegoan aurkeztu.

• Nafarroako Aurretiazko Borondateen erregistroan gordetzen da eskaria.

• Gutun baten bidez erregistro zenbakia jasotzen da.

• Une horretatik aurrera indarrean dago agiria.

JUAINAS PAUL ARZAK, AURRETIAZKO BORONDATEEN AGIRIA EGINA DU

«Gaixotasun sendaezinen aurrean ez dut alferrikako luzapenik nahi»

Zergatik erabaki zenuen aurretiazko borondateen agiria egitea?

Adinak eta inguruan ikusitako zenbait egoerek bultzatu ninduten. Merezi ez duten luzapenak ikusi izan ditut eta horregatik aurretik eskarmentatzea hobe dela uste dut.

Zertarako da baliagarria agiri hau?

Zure buruaren jabe zaren momentuan, sendagileen interbentzioak zein punturaino onartzen dituzun erabakitzeko aukera ematen du. Gaixotasun baten ondorioz, zure borondatea zein den esateko gaitasunik gabe gera zaitezke. Medikuek kasu bakoitzean nola jokatu behar duten aurrez idatzita uzten ez baduzu, medikuen esku zaude, ez duzu beraien eskumena mugatzen. Zure erabakiak idatzita uzten badituzu, bidea erraztu egiten da eta azken unera arte zu zara erabakitzen duena.

Medikuak zure erabakien aurka egin dezake?

Sendagileen artean bere kontraesanak, korronteak egonagatik ere, Nafarroako Parlamentuan onartua dagoen agiria da Aurretiazko Borondateena. Legearen arabera, medikuek ezin dute zure erabakien aurka jo, izatekotan, beste mediku baten esku utziko lukete kasua. Agiria erregistratu egiten da eta horrela, medikuek horren berri jakin eta zure egoeran beti eragina izango du.

Medikuen eskumena mugatzea zergatik da hain garrantzitsua?

Garai batean, sendagileek zituzten baliabideak oso agorrak ziren. Orain milaka aukera daude eta nahi adina luzatu dezakete bizia, iraunarazi, hori ez baita benetan bizitza. Esperimentu txar baten jostailua, luzapen ergelaren beste adibide bat ez naizela izango jakiteak lasaitasuna ematen dit.

Agiria euskaraz egiteko trabarik badago?

Ez luke egon behar, nire kasuan egon ziren arren. Amaia kalean dagoen bulegora joan nintzen eta han zegoen jendearekin hitz egin eta beharrezko informazioa, ereduak… eman zizkidaten. Euskaldun bakarra zegoen momentu horretan bulego osoan eta berarekin egon nintzen ni. Denbora pixka bat pasa zen egin arte eta hurrengoan joan ginenean paperak beteta, lekukotasunak eginda, ordezkariarekin… langile euskaldunik ez zegoen bulegoan. Erdaraz hitz egiteko prest geunden, baina paperak euskaraz bete nahi genituen eta hala egin genuen. Hamar- hamabost egun pasatakoan telefonoz deitu zuten esanez guk paperak soilik euskaraz bete genituela eta horrekin arazoa sor zitekeela, litekeena zelako medikuren batek euskaraz ez hitzik jakitea. Ez genuen itzulpenik egin eta onarpena iritsi zitzaigun, hori bai dena gazteleraz idatzita. Euskaraz ezta Egun on ere.Horrelako ergelkeriak jasan behar izaten ditugu…

Heriotzaz hitz egiteak oraindik errespetua ematen du?

Zalantzarik gabe. Gaiaren inguruan ezagutza falta dagoela uste dut. Beldur pixka bat ematen dio jendeari horrelako saltsetan sartzeak. Heriotzaz edo azken uneetaz ez da behar adina hitz egiten. Gaiaz hitz egiten ez bada uste dute ez dela gertatuko, baina oker daude. Gertatu behar dena gertatu eginen da. Horregatik hobea da prest egotea.

NORBERE AUTONOMIA

«Zure erabakiak idatzita uzten badituzu, bidea erraztu egiten da eta azken unera arte zu zara erabakitzen duena».

Juainas Paul ARZAK


Epea luzatu dute, lanak bidaltzeko

Motxian Eby esketx lehiaketan azaldu dute gaizki eman zutela lanak whatsapp bidez bidaltzeko telefono zenbakia, iazkoa eman baitzuten. Hori horrela, epea luzatu dute azaroaren 22ra. Telefono zuzena:

616 665 813. 12 eta 16 urte arteko gazteentzat da.


“Argazkilaritzak engantxatu egiten du”

Jalgi kafe-antzokira sartu eta momentu horretan dagoen erakusketa begiratzen dugu gehienok. Aldakorrak eta indar handikoak izan ohi dira. Oraingo honetan, Maitena Urretabizkaia argazkilariaren lehenengo erakusketa dugu otsailean zehar ikusgai. 11 argazkiz osatutako erakusketa, non gehienbat estudioko argazkiak biltzen diren, baita “espero ez duzun momentu horietan gertatutako zerbait” eta kamerarekin betirako gordetako momentua.

Maitena Urretabizkaia 26 urteko oiartzuarra da. Nahiz eta informatikan aditua izan eta programazio lanak egin, argazkilaritza du bere hobbi eta afizio nagusia. Jalgi Kafe Antzokian bere lehenengo erakusketa jarri du ikusgai. Gainera jendearen iritzia eskatu eta parte hartzen dutenen artean bere arte lanak zozketatuko ditu.

Informatikako ikasketak egin, eta hori duzu lanbide, baina zer da zuretzat argazkilaritza?

Niretzako argazkilaritza hobbia da. Bere garaian pentsatu nuen horretara dedikatzea, baina hobbia izaten jarraitu zezan erabaki nuen.

Inspirazio gabeko egunak edo denboraldiak daude, eta argazkiak gogorik gabe ateratzera behertuta sentitzea, sentimendu hori ez nuen eduki nahi. Ez nuen argazkilaritzak niretzako duen xarma hori galtzea nahi.

Noiz hasi zinen argazkilaritza mundu honetan?

Egia esan ez dut ondo oroitzen. 12 urte nituenean eskolaz kanpoko ikastaroetan argazkilaritza kurtso bat antolatu zuten eta mundu horrek asko deitzen zidanez, barru-barruan sartu nintzen. Bertan txuri beltzeko errebelatuak egiten genituen, gela iluna, argi gorria... asko engantxatu ninduen.

Zer transmitititzen dizu mundu honek?

Xarma, goxotasuna.... estudioko arratsaldeak lagunekin, bikotearekin...

Argazkietan zer duzu gogoko irudikatzea?

Paisajeak ez zaizkit gustatzen, detaile txikiagoak ditut nahiago edota zerbait transmititzen edo pentsarazten duten egoerak. Goxotasuna adieraztea gustatzen zait. Erakusketa honetan xaboi ponpen argazkiaren bidez egiten dut. Gogortasuna ere gustatzen zait, eta hori erakusketan mutil bat zelofanean bilduta adierazten dut.

Argazkiak bilatzen dituzu edo bat-batean sortutakoak dira?

Denetik gustatzen zait, baina normalean estudioko argazkiak, fondoa, postura... bilatutakoak lantzen ditut.

Kaletik noanean zerbaitek atentzioa deitzen badit ere argazkia ateratzen dut. Erakusketan, horren adibide, kakalardoa dugu. Igande arratsaldeko paseo batean ipurdizgora aurkitu nuen eta argazkia atera nion.

Zer da Jalgiko erakusketan aurkituko duguna?

Nire lehenengo erakusketa. 11 argazkiz osatuta eta denetatik dago. Hala ere, gehienbat estudioko argazkiak jarri ditut erakusgai.

Biluziak garrantzia handia daukate erakusketan zer transmititu nahi duzu?

Lehen aipatu bezala zerbait pentsaraztea edo sentiaraztea, indiferentzia sortzen ez duen zerbait islatzea.

Zerbait konkretua transmititu nahi duzu edo librea da?

Askotan argazkiak besterik gabe ikusten ditugu. Nik zerbait transmititzea bilatzen dut, berdin zait goxotasuna edo gogortasuna den, baina zerbait asierztea dut xedea.

Jendea erakartzeko iniziatiba bat jarri duzu martxan.

Jendeak erakusketa ikusi eta gero gustukoen izan duen argazkia bozkatu eta erakusketa amaieran egingo den zozketaren bidez bozkatu duen argazki hori etxera eramatko aukera du.

Zer lortu nahi duzu honekin?

Jendearen parte hartzea oso interesgarria iruditzen zait. Hasiera batean iritzien txosten bat jartzea bururatu zitzaidan, baina badakit azkenean jendeak ez duela idazten, nik berdina egiten dudalako.

Pentsatzen egon nintzen eta zozketarena oso ideia ona iruditu zitzaidan. Jendea joku batean sartzeaz gain, argazki bat aukeratu ahal izateko guztiak ikustera “behartzen” duzu indirektoki eta azken finean hori da nik nahi dudana, jendeak argazkiak ikustea. Kritika jasotzeko beste modu bat da, eta nik uste interesgarria dela.

Zure argazki guztiek erretratuekin zerikusia dute?

Argazki gehienek bai. Eta puntu ezberdinetatik ateratako argazki eta erretratuak dira gainera.

Zure lehenengo erakusketa eta Lasarte-Orian?

Jalgirako erakusketarako inprimatuak dira espreski argazki hauek baina espero dut gerora erakusketa gehiago egitea eta balio izatea.

Nire lana dago erakusgai eta espero gustokoa izatea.


2007ko aurrekontuak eztabaidagai gaur

Ongintza Patronatuko zuzendaritzak ohiko bilkura du gaur 16:00etan eta 2007rako Patronatuko aurrekontua izango da hizketagaietako bat.


'Izaki Gardenak' taldearen kontzerturako sarrerak ditugu

Martxoaren 17an, 19:30etan izango da Amaia Antzokian, Izaki Gardenak taldearen kontzertua. Arrasateko Udalari esker, kontzerturako sarrerak zozkatuko ditugu.

Zozketan parte hartzeko (otsailaren 15era arte):

Posta elektronikoz: kluba@goiena.eus

Whatsapp: KLUBA kontzertua [bazkidearen zenbakia] 688 69 00 07 zenbakira.

Parte-hartzaileen artean egingo da zozketa.

Zorte on!


Gure Esku Dagok Kataluniara eramango du aldarrikapena

Dantzariak, trikitilariak, joaldunak, herri kirolariak eta talogileak joango dira Goierritik. Elkartrukearekin bi herrien arteko harremanak sendotu nahi dituzteBartzelonako Sant Vicenç del Hors (Herrialde Katalanak) herrira joango dira asteburuan Gure Esku Dago taldeko hainbat kide. Iazko ekainean eta aurtengo apirilean kataluniarrak Goierrin izan dira erabakitzeko eskubidearen aldeko ekintzetan parte hartuz. Orain, goierritarrak Kataluniara joanda, bi herrien arteko harremanak sendotu nahi dituzte. Herriko festak dituzte bertan.Autobusez joango da 80 laguneko taldea: besteak beste, dantzariak, trikitilariak, herri kirolariak, joaldunak eta talogileak joango dira taldean.Gure Esku Dago taldearen koral kolorez jantziko dute asteburuan San Vicenç del Hors herria. Andoni Mikelarena Beasaingo Gure Esku Dago taldeko kideak dioenez, «Sant Vicenç del Hors koral kolorez blaitu nahi dugu, bertara ere iritsi dadin erabakitze eskubidearen aroaren deiadarra».Kataluniarrei ezustekoa prestatu diete goierritarrek: castellersa edo giza gaztelua. Goierrin bizi diren hainbat kataluniarren eta Interneteko bideoen laguntzarekin, hiru pisuko giza gaztelua egiten ikasten aritu dira uztaila osoan zehar.Harreman aberatsaIazko ekainean izan zuten goierritarrek eta kataluniarrek elkarren ezagutza. Ekainaren 8an Gure Esku Dagok antolatutako giza katera 150 bat lagun etorri ziren, Iruñean, giza katea bukatzen zen lekuan giza gaztelua egiteko. Beasainen herriko festak ziren data hartan eta Beasaingo Gure Esku Dago taldeari herriko festetan erakustaldi bat egiteko aukera eskaini zieten.Gonbitea onartu egin zuten beasaindarrek: «Erakustaldi hartatik oso harreman polita sortu zen. Huraxe izan zen gure harremanaren hazia, denbora pasatu ahala ernatu dena», dio Mikelarenak.Aurten ere bisitan etorri dira kataluniarrak Goierrira; apirilaren 25ean eta 26an ehuntze egunaren astearen barruan etorri ziren. «Larunbatean giza gazteluen erakustaldia egin zuten Beasainen eta igandean Igartzan erabakitzeko eskubidearen inguruko hitzaldian parte hartu zuten. Lazkaon ere egin zuten erakustaldia».Lehenengo urteko bisitatik eta esperientziatik Beasaingo Udala Sant Vicenç del Horseko herriarekin anaikidetzarako egin beharrak egiten hasi zen. Era berean, «kataluniarrek aipatu ziguten ederra izango zela Beasaingo herritar batzuk uztailaren 25eko asteburuan San Vicençera joatea, herriko festak ospatzen dituzte eta».Aurrera begira bi herrien arteko elkartrukearekin jarraitu nahi dute. «Oso harreman polita sortu da bi herrien artean, eta hori mantendu beharra dago».


Mayi Mujika: «Espainiako eta Munduko kopetan parte hartuko dut»

Mayi Mujika (Legazpi, 1988) mendiko korrikalariak lehen denboraldia egin du selekzioarekin. Emaitza bikainak lortu ditu. Asteburuan Karakateko igoera irabazi zuen.

Betidanik egin al duzu kirola?

Denetik probatu dut. Umetan atletismoa egin nuen, hamaika urtetan futbolean jokatu nuen… Urretxu-Zumarraga, Legazpi, Azpeitia eta Elgoibarko futbol taldeetan jokatu nuen. Taldea desagertzen zenean, beste batera joaten nintzen. Egun, mendiarekin lotutako kirolak egiten ditut: eskalada, mendiko bizikleta, mendiko eskia…

Noiz hasi zinen mendiko lasterketetan?

Futbola utzi eta bi urtera, 2016an, Goierriko Bi Handiak proban izena eman nuen, anaiarekin eta mutilarekin. Prestatzeko, lasterketa motzagoetan parte hartu nuen. Ondo moldatzen nintzela ikusi nuen.

Aurten emaitza bikainak lortu dituzu.

Hiru Handiak proban, Espainiako Kopan eta Zermatt-eko lasterketan hirugarren egin dut. Goierriko Bi Handiak proban ere parte hartu nuen, baina etxera bidali gintuzten eguraldi txarra zela eta.

Bestalde, igandean Karakateko igoera irabazi zenuen. Elgoibarren bizi zarela kontuan hartuta, oso garaipen garrantzitsua da.

Hala da. Lasterketa hau oso garrantzitsua da elgoibartarrentzat. Munduko txapelketa baino garrantzitsuagoa dela esaten dute. Irabazteak ilusio handia egin dit, noski.

Aurten euskal selekzioarekin korrika egin duzu.

Ez nuen espero euskal selekzioak deitzea. Sekulako ezustekoa hartu nuen. Proba garrantzitsuetan parte hartzeko aukera eduki dut: Zegama-Aizkorri, Limone… Selekzioan aritzea gauza handia da eta, gainera, sekulako giroa dugu.

Zeintzuk izango dira 2019ko erronkak?

Selekzioarekin jarraituko dut. Espainiako eta Munduko kopetan parte hartzea eskaini didate. Zegama-Aizkorrin ez dut parte hartuko, ez baita Munduko Kopan egongo.

Denbora gutxi daramazu mendiko lasterketetan. Zergatik gustatu zaizkizu horrenbeste eta zertan duzu hobetu beharra?

Mendian ibiltzea beti gustatu zait eta lasterketetako giroa sekulakoa da. Jaisten ondo moldatzen nintzela uste nuen, baina hobetu beharra dut. Baita ordekan korrika egiten ere.

Zein da zure ametsetako lasterketa?

Livignokoa oso polita dela diote. Zermatt-ekoa asko gustatu zitzaidan. Eguraldi txarra izan genuen, baina une batean argitu egin zuen eta Cervino parean ikustea sekulakoa izan zen.


Baskey Rentals: etxebizitza turistikoan kudeaketa integrala

Zure etxebizitzari etekina atera nahi badiozu turistei alokatuz: kudeaketa osoa eskaintzen dizu Baskey rentals enpresa gazteak. Lizentzia lortzetik hasita, bisitariari logela prestatzeraino.

Zure etxebizitzari etekina atera nahi badiozu turistei alokatuz: kudeaketa osoa eskaintzen dizu Baskey rentals enpresa gazteak. Lizentzia lortzetik hasita, bisitariari logela prestatzeraino. Alex Silvak eman dizkigu azalpenak 'Hiri Gorrian'.

Hego Euskal Herriko lau herrialdeetan eskaini nahi dute zerbitzua epe motzera; baita nekazal ingurunean ere. Etxejabearekin hitz egin, eta bisitariari etxe erosoa eskaintzea da helburua, era arin batean, berme guztiekin eta modu onean.


18 urtez azpiko futbola: Euskadi, Espainiako txapeldun

Euskal Selekzioak Gaztela eta Leongoa gainditu du Mendizorrotzan jokatutako finalean.

Euskadiko 18 urtez azpiko selekzioak Autonomia arteko&' || 'nbsp;Espainiako txapelketa irabazi du, Gasteizko&' || 'nbsp;Mendizorrotza futbol zelaian jokatutako finalean&' || 'nbsp;Gaztela eta Leongo selekzioa gaindituta (1-0).

Diego&' || 'nbsp;Ciriak bere atean sartutako gol batek garaipena eman dio nagusi izan den euskal selekzioari. Finalera heldu aurretik,&' || 'nbsp;Euskadik&' || 'nbsp;Nafarroa kanporatu zuen finalaurrekoetan.


Errigorako saskiak eskatzeko azken egunak

Bihar, azaroaren 8an, bukatuko da epea, eta eskaerak Alprojaren lokalean kaso ahalko dira ondoren, hilaren 24ean eta 25ean.

Errigoraren udazkeneko kanpainan bi saski eros daitezke, bakoitza 50na eurotan, eta bihar izango da eskaerak egiteko azken eguna. Eskaerak egiteko hainbat modu daude aukera: Errigoraren webgunetik, errigorazarautz@gmail.com posta elektronikora idatzita edota Eguzki tabermen eta Lakari janari dendan.

Ondoren, Alproja antzerki taldearen lokalean (Urdaneta bideko 13. zenbakian) jaso ahal izango dira saskiak; azaroaren 24an, 17:00etatik 19:00etara, eta azaroaren 25ean, 12:00etatik 14:00etara. Ordainketa loteak jasotakoan egingo da.

Salmentarekin biltzen duten diruaren zati bat (%25) Nafarroa hegoaldeko euskalgintzara bideratuko dute.


Amama Miren eta amama Maria

Ahaztu genituen nekazari eta dendari txikiak. Zirkuaren etorrerak bezala liluratu gintuzten supermerkatu handiek. Dena eskura, uneoro. Nahia beharrizan bihurtuta. Non eta zelan erosten dugun erakutsi du, egunotan, koronabirusaren beldurrez gertatzen ari denak. Akaso, berrogeialdia ondo etorriko zaigu daroagun bizimoduaz hausnartzeko.

Orain dena behar dugu, kontsumismoaren dibertsifikazio aroan. Hego hemisferiotik datozen ahuakateak eta kinoa, esaterako, eguneroko dietan beharrizan dira. Modako kirol arropa eta tresnak erosita, goi mailako kirolari bihurtu gara. Joan zen asteburuan iruntsi genuen enegarren telesailaren azken denboraldi osoa, eta ea berria laster produzitzen duten, ze, a ze asperdura! Elkanok baino bira gehiago eman dizkiogu munduari, oporretan kanpora joatea nezesidade bat bilakatu zaigulako. Denbora kontsumitua. Mugikor eta teknologia berrienak, arropa… Amazon da gure jainko ahalguztiduna. Sinesmenaren misterioa? Kontua da zer interes ezkutatzen den marken, aplikazioen, etiketen atzean; ez gara kasualitatez heldu honaino.

Lerroak lotzen nabilela, akordatu naiz amama Miren eta amama Mariaz. Zer gutxi behar zuten gustura bizitzeko. Gogoan dut amama Maria baserriko sutondoan tertulian, eta amama Miren kafesne-zopak hartzen gure etxeko egongelan. Biak etxekoez inguraturik, etxea eta bilobak gobernatzen. Amama Maria ortua eta oiloak zaintzen, amama Miren etxepeko denda txikian lanean. Zer gutxi, baina asko aldi berean.


Memoria eta justizia eskatu dute Mikel Zabalza gogoratzeko ekitaldian

Lehen aldiz, Nafarroako Gobernuko ordezkariek parte hartu dute omenaldi ekitaldian, Uxue Barkos presidentea buru zela.

Mikel Zabalza zenaren senide eta lagunek memoria, justizia eta erreparazioa eskatu dute, haren desagerpenaren eta heriotzaren 30. urteurrenaren harira, Garraldan egindako ekitaldian. Zabalza Bidasoa ibaian aurkitu zuten hilda, Guardia Zibilak atxilotu eta 20 egunera. Gainera, haren heriotzaren nondik norakoak argitzea ere eskatu dute.

Aezkoa ibarreko Garralda herriko kiroldegian egindako omenaldian, Mikel Zabalzaren senide eta lagunez gain, Nafarroako Gobernuko ordezkariak izan dira lehen aldiz, Uxue Barkos presidentea buru zela. Mikel Zabalza Gogoan plataformako kideek Foru presidentearen presentzia eskertu dute. Halaber, ekitaldian izan dira Ana Ollo Nafarroako Gobernuaren bozeramailea eta Hizkuntza Politika, Berdintasun, Bake eta Elkarbizitza saileko kontseilaria, Carlos Garaikoetxea lehendakaria eta Geroa Bai, EH Bildu, Ahal dugu eta Izquierda-Ezkerra alderdietako ordezkariak.

Ekitaldi xume eta hunkigarria izan da eta lore-eskaintzaz gain, musika emanaldiak eta herri bazkaria izan dira.

Guardia Zibilak 1985eko azaroaren 26an atxilotu zuen Mikel Zabalza Donostiako haren etxean eta, 20 egunera, Bidasoa ibaian hilda aurkitu zuten.

"Bertsio ofizialaren arabera, Mikelek Guardia Zibilarengandik ihes egin zuen -eskuburdinak eta eskuak bizkarrean zituela- eta Bidasoa ibaia gurutzatzen saiatzen ari zela ito egin zen. Dena den, torturen eraginez hil zela dioten zantzuak eta lekukotzak daude", adierazi dute ohar batean.

Mikel Zabalzarekin gertaturikoa argitzeko urte horietan guztietan egindako ahaleginek porrot egin dutela onartu ostean, 1985eko gau hartan zer gertatu zen argitu artean haren senide eta lagunek lanean jarraituko dutela azpimarratu dute.

Bestalde, Mikel Zabalzaren desagerpenaren eta hilketaren 30. urteurrenaren harira dokumental bat grabatzen ari direla zehaztu dute. "Zauriak 30 urte egingo ditu laster eta oraindik ez da itxi", gaineratu dute.


Maroto: 'Egia handia da etorkinak laguntzen kontura bizi direla'

Gainera, Marotok adierazi du inoiz baino babes handiagoa duela kalean, aljeriarrak eta marokoarrak laguntzen kontura bizi direla eta ez dutela lan egin nahi esan zuenetik.

Javier Maroto Gasteizko alkateak berretsi ditu orain egin batzuk egin zituen adierazpen polemikoak. Bere hitzetan, "egia handia da" etorkinen kolektiboak, esaterako marokoarrak eta aljeriarrak, hiritar "guztiek" ordaintzen duten "zerbitzu sozialen kontura" bizi direla, eta hori aldatu nahi duela azpimarratu du.

Radio Euskadin egindako adierazpenetan, Marotok adierazi du inoiz baino babes gehiago duela kalean aljeriarrak eta marokoarrak laguntzen kontura bizi direla eta ez dutela lan egin nahi esan zuenetik.

Hori dela eta, Marotoren esanetan, "marokoarren eta aljeriarren kolektiboetako gehiengo bat denon artean ordaintzen ditugun zerbitzu sozialen kontura bizi da".

"Badakit hitzak ez direla egokiak, baina egia handia da, eta hori aldatzea eta hobetzea nahi dudalako esaten dut. Eta esan dezaket inoiz baino babes handiagoa izan dudala kalean, azken asteetan", azpimarratu du.


Reala-Real Madril neurketako irudiak, Aritz Gordoren eskutik

Txuri-urdinek 0-3 galdu zuten Ligako aurreneko norgehiagokan Zinedine Zidaneren Real Madril indartsuaren aurka.


Camps eta Costa abenduaren 12an epaituko dituzte, Valentzian

Generalitatearen presidente ohiari eta Valentziako PPren idazkari ohiari funtzionario-eroskeria leporatu diote, Gürtel sarearen opariak onartzeagatik.

Francisco Camps Generalitatearen presidente ohiaren eta Ricardo Costa Valentziako PPren idazkari ohiaren epaiketa abenduaren 12an hasiko da, Valentziako Justizia Auzitegi Goreneko epaitegi batean. Bi pertsona horiei funtzionario-eroskeria leporatu diete, Gürtel sarearen opariak onartzeagatik.

Juan Climent epaimahaiko presende magistratuak data hori aste honetan ezagutzera emandako auto batean ezarri du.

Magistrauak azaldu duenez, Campsek hamabi traje, lau jaka, lau zapata pare eta lau gorbata jaso zituen, guztira 14.021 eurotan baloratuta. Sarearen erantzuleek lortu eta ordaindu zituzten.

Francisco Correak kontrolatutako sareari dagozkien elkarteek "ordainketa hauek onartzearen helburua" oparien bidez, "oparia egindako pertsonen mesedeak" lortu nahi izatea zen.