Nafarroan, hamarren bat moteldu da ekonomiaren hazkundea

Azken hiruhilekoan, 81 milioi euro handitu du zorpetzea Nafarroak, eta 501 milioi Jaurlaritzak

Oraingoz, datuak baieztatzen ari dira Nafarroako Gobernuaren eta beste iragarle batzuen iragarpenak. Iragarpen guztiek diote nazioarteko faktoreen eraginez ekonomia motelduko dela, baina gutxi. 2019ko lehen hiruhilekotik bigarrenera %0,8 hazi da BPG barne produktu gordina. Aurreko hiruhilekoan baino hamarren bat gutxiago da, eta neurri horretan moteldu da urte arteko hazkundea ere: %2,9tik %2,8ra.

Inguruko ekonomiena baino hobeagoa da Nafarroako datua. Horrela, Eustatek dio Gipuzkoa %2,5 handitu dela azken urtean, Bizkaia %2,1, eta Araba, berriz, %1,8 baizik ez. Espainiakoa ere Nafarroakoa baino gehiago moteltzen ari dela baieztatu zuen atzo INEk, ozta-ozta iritsi baita %2ra.

Nafarroako Estatistika Erakundeak azaldu duenez, industriari zor zaio Nafarroako ekonomiaren moteltze apala. Izan ere, sektore horretan hazkundea %1,6tik %1,3ra igaro da. Nekazaritzak ere ez du hiruhileko ona izan (%1,3tik %0,7ra jaitsi da), baina bai, ordea, eraikuntzak (%3,3tik %3,5era igo da) eta zerbitzuek (%3,8tik %3,7ra).

Administrazio publikoen gastuaren ekarpena nabarmendu da: %3,5 ari da hazten, eta azken urteotako daturik onena da hori. Motelago dabiltza familien gastua (%2,4) eta inbertsioa (%1,9).

Enpleguari dagokionez, duela urtebete baino %2,6 lanpostu gehiago daude. Batez ere eraikuntzan (+%4,6) eta zerbitzuetan (+%2,7) ugaritu dira lanpostuak, eta gutxiago industrian (+%2,2) eta nekazaritzan (+%1).

Joan den astean, Laboral Kutxak iragarri zuen Nafarroako ekonomiak sendo eutsi diola oraingoz nazioarteko motelaldiari, eta aurten %2,7 haziko dela kalkulatu zuen.

Zorra, gora

Kopuru horrek lagun dezake zor publikoak BPGan duen pisua gehiago jaisten. 2017 hasieran %20tik gertu ibili ondoren, %16,7ra jaitsi dela jakinarazi zuen atzo Espainiako Bankuak. 3.475 milioi zor zituen Nafarroak ekainaren 30ean, hiru hilabete lehenago baino 82 milioi gehiago.

Are gehiago hazi da Jaurlaritzaren zorra: 501 milioi. Izan ere, Gasteizko gobernuak interes tasa txikiak baliatu ditu zorpetzea urte hasieran egiteko. Apirilean, bonu jasangarrietan 600 milioi euroren zorra saldu zuen. Guztira, 10.752 milioi euro zor ditu, BPGaren %14,3.


Herrilurra utziko zaio Retevision-eri

120 metro koadroko herrilurraren erabilpena hamar urteko epeaz utziko dio Udalak «Retevisión Móvil, S.A.» enpresari. Bortz urtetan behin luzatu ahal izanen da kontratu hau, urteroko kanon baten truke. Helburua, telefonia mugikorraren estazio-base bat paratzea da.


'Armonia/harmonia' kartelak iragarriko ditu 2015eko Atarrabiako jaiak

303 pertsonak parte hartu dute afixa aukeratzeko bozketan.

Irailaren 1etik 9ra bitarte egin den herri bozketaren ondoren “HARMONIA/HARMONIA” izenburua daraman kartela izan da Jaietako Kartel Lehiaketaren irabazlea. Egilea Arreko Iñaki Fernández Iturmendi izan da.

Bozketan 303 pertsonak hartu dute parte. Kartel irabazleak 126 boto jaso ditu, bozen %42. “FIESTA GIGANTE” izenburupean aurkezturiko kartelak 122 boto (%40) eta “MARTES DE COSTILLADA” izenburua zeramanak 55 boto (%18).

Aurtengo Lehiaketa nagusian 16 lan hartu dute eta 3 lan haurrei zuzendutakoan.

“SIN TÍTULO” izenburua daramanak izan da lehiaketa txikia irabazi duena. Egilea Atarrabiako 6 urteko Mikel Muguiro Lancho izan da.

Aurtengo sariak hauek dira: 700 € helduen kartelarentzat eta 150 txikienentzat. Sariak urriaren 3an, 11:30etan banatuko dira, txupinazoa jaurti baino ordu erdi lehenago.


Hainbat hitzarmen, gaurko batzordean

Kultura eta Euskara Batzordea bilduko da gaur, 18:30etan udaletxeko ganbaran. Bertan, Mintzanet proposamenaz, diru-laguntza eskaerez, eta hainbat hitzarmen berritzeari buruz ariko dira; besteak beste, Urumeako Kronika, Txirriskla, Aiztondo eta eta Astigar elkarteekin hitzarmenak berritzearen inguruan.


Berba-taldeetarako partaide berrien bila dabiltza Leioan

Berbaldun egitasmoak berba-taldeetarako parte-hartzaile berriak bilatzeko kanpaina abiatu berri du. Ekimenak Leioan euskararen erabilera suspertzea du helburu: "euskara kalera atera gura dugu, jendeari euskaraz berba egiteko aukera eman, euskaraz berba egiteko ohitura sortu", azaldu dute arduradunek. Euren ustez, "euskaldunak garenok zeregin garrantzitsua daukagu ikasten dabiltzanei laguntzeko, ikastetxean edo euskaltegian ikasi dutena kalean naturaltasunez erabiltzeko lotsa eta beldurra gaindi dezaten". 2015-2016 ikasturtean egitasmoa sendotu gura dute, batez ere gazteen eta euskaldunen parte-hartze handiagoa lortuz eta talde-kopurua handituz. Harremanetarako: berbaldun.leioa@gmail.com / 688 850 129

"Berbaldun: euskaraz egin dezagun" egitasmoak Leioan euskararen erabilera suspertzea du helburu. "Euskaldunak garenok zeregin garrantzitsua daukagu ikasten ari direnei laguntzen ikastetxean edo euskaltegian ikasi dutena kalean, naturaltasunez erabiltzeko lotsa eta beldurra gaindi dezaten", uste dute arduradunek. 2014-2015 ikasturtean 58 lagunek eman zuten izena berba-taldeetan parte hartzeko. Erdia baino gehiago emakumezkoak ziren (%62) eta 30-40 urte bitartekoak (%39). Euskara mailari dagokionez, euskaldunak %19 ziren; gehienak euskara ikasten zebiltzan. Horiek denak zazpi berba-taldetan elkartu ziren, partaideen kopuruan gorabeherak egon baziren ere.

Berba-taldeez gainera, bestelako ekintzak ere antolatu zituzten: EITB ezagutzeko bisita, mendi-irteerak Muñarrikolandara eta Supelegorrera, "Euskararen jatorriaz" eta "Bizkaiaren jatorriaz" berbaldiak, ibilbide toponimikoa Leioan zehar eta Berbodromoa.

"2015-2016 ikasturtean egitasmoa sendotu gura dugu, batez ere gazteen eta euskaldunen parte hartze handiagoa lortu, talde kopurua handitu, ekintza gehiago eskaini … Azken batean euskaldunen eta euskara ikasten ari direnen arteko harremanak handitu", adierazi dute Berbaldun egitasmotik.


Erronka berrien bila, gogotsu

Donostiarraren lehen taldea, joan den igandeko aurkezpenean, iaz irabazitako hiru banderekin. (Argazkia: Estitxu Zabala)

Oporraldi garaia izaten da gehienentzat uda sasoia, eguraldi onaren etorrerarekin batera. Arraunlariek, ordea, hilabete horietan erakutsi behar izaten dute zertarako gai diren, eta Donostiako taldeak estropadak jokatzeko gogotsu daude.

Prest dago jada Donostiarra arraun elkartea. Gizonezkoen bi traineru uretaratuko ditu, bata KAE-1 ligan, eta, bigarrena, KAE-2 ligan; gorengo mailako TKE ligaren azpitik dauden hurrengo bi koskak, hain zuzen ere. Donostiarraren lehen taldeko entrenatzaile gisa laugarren denboraldia du Xabier Zabalak (Loiola, 1974), eta ez du erronka erraza eskuartean. Iaz hiru bandera lortu zituen taldeak, Donostiarraren historian lehenengoak, eta aurten, lehen postuetan sartu eta gorago begiratzea dute helburu: «Liga honetan gertatzen diren kontuak izaten dira! Igoerako play offa jokatu zuen taldeak adina bandera irabazi, eta seigarren postuan geratu ginen. Horrek esan nahi du parekotasun handia dagoela; aurtengorako erronka hori hobetzea da». Horrela, gorago joan nahi du Zabalak: «Play offerako borrokan ibili behar dugu aurten, edo ohorezko txandan egin behar dugu denboraldi osoa, gutxienez. Arduratsuak bagara gure lanean, eta ahalegin osoa egiten badugu gure onena emateko, guk estutuko dugu gure burua, beste inork ez. Bai erakundeen aldetik bai zuzendaritzaren aldetik errespeturik handiena jasotzen dugu».

Iazko lorpenek lagundu eta aldi berean presioa ere sartzen dutela dio Zabalak. «Badakigu maila ona emateko gai izan garela, maila horretatik ez dugu jaitsi nahi, gehiago nahi dugu. Lagundu edo ez, listoia gorago dago, eta horra iristeko zorrotzagoak izan behar dugu gure buruarekin».

Liga hasi aurretik, Mutrikuko XXVII. Banderan parte hartuko du lehen taldeak, larunbat arratsaldean, eta hurrengo asteburuan Lekeitiora joango dira. «Gure erronkak oraintxe hasi behar du. Ligari hasiera ona eman nahi badiogu, Mutrikun zerbait erakutsi beharko dugu, eta, Lekeition, beste horrenbeste. Ea txukun egiten ditugun gauzak, eta ongi hasten garen denboraldi aurreko estropada horiekin ere».

Bigarren ontzia, poliki bada ere, egonkortzen ari da, Gari Azkueren eskutik; eta hori, noski, klub osoaren mesederako da: «Aurten lehiakorragoak izango dira, eta poliki-poliki gora egingo dute arraunlariek. Azken batean, klubaren osasuna bai ekonomikoki, bai maila sozialean gero eta hobea da, eta hori emaitzetan islatzea da garrantzitsuena. Udara partea ahalik eta ondoen egitea dugu buruan».

Zaleak ere gogoan ditu erronketan: «Uste dut klubak alde horretatik ahalegina egin duela taldea hirian zabaltzen. Esango nuke gero eta hiritartuagoak gaudela. Jendeak gehiago jarraitzen gaitu eta udalak ere beste ilusio batekin laguntzen du Donostiarra. Denak konszienteagoak gara taldeak bultzada gehiago duela, jendeak gehiago galdetzen du, gainean daude donostiarrak, eta klub batek bere herrian izan behar duen paper hori betetzen ari gara».

Bien bitartean, traineru berriaren izena erabaki gabe jarraitzen dute. Torrekua IIren ostean, ea zein datorren.

Emakumeak, seguruago

Donostia Arraun Lagunakeko arraunlariak. (Argazkia: Donostia Arraun Lagunak)

Bestelako momentu batean dago Donostia Arraun Lagunaken trainerua, eta bere bizipenen berri eman du Ainhara Plazaolak (Amara, 1982). Ibilbide luzea du Plazaolak arraun munduan, izan ere, lehen paladak Arraun Lagunaken eman zituen, 17 urterekin, aulki mugikorrean, 2005-2006 denboraldia arte. Udara hartan Hondarribiko traineruan ibili zen, estropada gutxi zeuden garaian, baita hurrengo hiru denboraldietan ere. Iazko denboraldian itzuli zen arraunera, etxera: «Gure helburua iaz Patxi eta Ekainekin hasitako bidea jarraitzea da, eta ahalik eta maila onena ematea. Gero eta hobeto arraunean egin eta goikoekiko aldea gutxitu nahi dugu. Eta, noski, garrantzitsuena, arraunaz eta taldeaz gozatu».

Duela gutxi, Gipuzkoako Trainerilla Ligan, zilarrezko domina ere jantzi du taldeak, eta pozik dago Plazaola. «Arraunean geroz eta hobeto ari garela ikusten dela esango nuke. Talde berria gara, eta goikoekiko tartea txikituz doala ikusteak lana ondo egiten ari garela adierazten du. Horrek lanean jarraitzeko gogoa ematen digu.

Taldea gehiago batzeko helburuarekin, Nafarroan asteburu pasa egon berri dira. Zehazki, aurreko asteburuan, Allozen aritu dira entrenatzen: «Oso esperientzia ona izan da. Gustura aritu gara entrenatzen, oso leku polita da, eta oraindik gehiago elkartzeko balio izan digu, izugarrizko taldea daukagu!».

Liga hasi aurretik, datozen bi asteburuetan Mutriku eta Lekeitioko estropadetan parte hartzekoa da taldea. Emakumezkoen arrauna orokorrean hartuta, oraindik egiteko asko dagoela uste du Plazaolak. «Gainontzeko kiroletan bezala, lan handia dago egiteko oraindik, baina pixkanaka bagoaz aurrera».

ANALISIA. Estitxu Zabala: ‘Izena eta izana’

ESTROPADEN EGUTEGIAK

KAE-1 liga

Ekainak 18. Bilbao 716 urteurrena.

Ekainak 25. Hondarribia.

Ekainak 26. Getaria.

Uztailak 3. Santurtzi

Uztailak 9. Donostia.

Uztailak 16. Orio.

Uztailak 23. Pedreña.

Uztailak 24. Pedreña.

Uztailak 30. Lekeitio.

Uztailak 31. Lekeitio.

Abuztuak 6. Ondarroa.

Abuztuak 7. San Pedro

Abuztuak 14. Castro Urdiales.

Abuztuak 15. Zarautz.

Abuztuak 21. Bilbao.

Emakumeen Gipuzkoako VII. Traineru Liga

Ekainak 19. Hondarribia.

Ekainak 25. Pasai Donibane.

Ekainak 26. Getaria.

Uztailak 2. Deustu

Uztailak 9. Orio (Euskotren ligarako puntuagarria, I. jardunaldia).

Uztailak 10. Donostia (Euskotren liga, II. jardunaldia).

Uztailak 16. Orio (ez puntuagarria).

Uztailak 23. Errenteria.

Uztailak 30. Zumaia (ez puntuagarria).

Abuztuak 6. Ondarroa.

Abuztuak 7. San Pedro.

Abuztuak 20. Colindres.

Abuztuak 27. Errenteria.


'De tal madre, tal hija' komedia frantsesaren estreinaldia, gaur gauean, 'LND'n

Saioak, gainera, Tom Cruise eta Rebecca Ferguson 'Mission impossible' sagaren laugarren atalaren protagonisten inguruko erreportajea eskainiko du.

Gaur gauean, 'La Noche De...' saioak De tal madre, tal hija komedia frantsesa estreinatuko du telebistan. Abril (Camille Cottin) alabaren eta Mado (Juliette Binoche) amaren arteko harremana hizpide hartzen duen istorioa da. Alaba 30 urteko emakume arduratsua da, lana dauka eta ezkondu berri da. Amak, ordea, 47 urterekin, nerabe baten jarrera dauka eta bere alabaren menpekotasun handia du dibortziatu zenetik. Oso ezberdinak badira ere, harreman bikaina dute. Hala ere, biak aldi berean haurdun geratzen direnean haien arteko talka ezinbestekoa izango da.

Saioak, gainera, Mission impossible sagaren seigarren atalaren protagonisten inguruko erreportajea eskainiko du: Tom Cruise eta Rebecca Ferguson. Bizitza errealean bikote izateko dituzten aukerak aztertuko ditu saioak, eta gainera, Tom Cruisek grabatu dituen arrisku handiko azken eszenak erakutsiko ditu.

Azpimarragarria da, gainera, filma Norvegiako paraje ederretan grabatu zela, eta horren harira, Norvegia eta Islandiako herrialdean egin direngrabaketa saiakerak gogoratuko ditu Si lo sé, no vengo atalak.

Amaitzeko, zinemaren historian arreta gehien piztu duten udako bainujantzien inguruko erreportajea eskainiko dute.

'La Noche de... De tal madre, tal hija' gaur izango da ikusgai 22:30ean ETB2n eta eitb.eus-en.


Ruper Ordorika: "Musikalki, Gasteizen erro sakonak ditut"

Gitarra ikusezin batekin iritsi da elkarrizketara, Gasteizko alde zaharrera. Gitarra hori ezin dute begiek antzeman, baina hor nonbait dagoela sentitu daiteke bere hitz egiteko moduan, sokak laztantzen dituen bezala punteatzen dituelako hitzak ere.

Egiari zor, berak bateria aukeratu zuen lehenengo, baina gero nonbait gitarrak aukeratu zuen bera, lagun batek hala eskatuta Gasteizko Marianistas ikastetxean gabon kanta lehiaketa batean jo eta arrakasta izan zuenean.Hamabi urterekin, Oñatitik hiriburura etorri zenean, Plaza Berrira joaten zen ostegunetan, azokara zetozen Aramaio eta Legutioko nekazariekin euskaraz hitz egitera. "Ikaragarria da Arabak bizi izan duen hizkuntza bilakaera". Hedegile kalea esaten diote gaur egun euskaldun garbizaleek, baina Correria kalea izena besterik ez zuen Ruper Ordorikak bertan musikari bezala bere lehenengo entseguak egiten zituenean. Gertu deskubritzen zituen diskoak, Diputazio plazan. Hartara, "Gasteizen erro musikal sakonak" dituela dio. Lurrean etzanda bere azken doinuak ekarriko ditu datorren ostiralean Jimmy Jazz aretora.

Diskoa hitzez azaldu al daiteke?

Kantua niretzako genero berezi bat da bere hortan, nahi luke hitzetatik edan eta baita bere musikatik, eta horien uztarketa da kantua; hitzarekin soilik musika deskribatzea oso zaila da.

Eta azkenekoari erreparatuta, bada aldaketa nabarmen bat ezta?

Ez dakit, niretzako nahiz ez den egoten diskorik neke barik, ez dut ezagutu, disko hau nahiko leun atera da, nire sentimendua hori da diskoarekin. Pauso bat da, urrats bat neure eginkizun honetan. Musikalki iruditzen zait disko anitza dela; nahiz iturburu batekoak agian, iruditzen zait diskoan badaudela joera desberdinetako kantuak, bai.

'Azukre koxkorrak' zure aurreko diskoan nolabait musikaren zure memoria jaso zenuen. Honetan agian zure baitan bilatu duzu sorkuntza. Zer aurkitu duzu oraingoan zure erraietan?

Nire eginkizuna izaten da iturria ahal bezainbat zabaldu eta horren ondorioz batzuetan heltzen naiz toki batera eta beste batzuetan beste batera. Eta bai iruditzen zait hemen, barrura begira badagoela gehiago.

Apaindura gutxiago ditu honek, behar bada?

Denetarik bada. Zaila egiten zait konparatzea nire diskoekin; iruditzen zait oso disko musikala dela, batera entzuten dena nahiz kantu ezberdinak izan. Nire ustez baditu oihartzun asko eta uste dut asko iraungo duela disko honek, hori sentitzen dut.

Baikorragoak dira kantak?

Azken hiru diskoengatik esan didate baikorragoak direla, eta niri gustatzen zait hori pentsatzea, baina ez dakit. Esate baterako disko honetan behin baino gehiagotan agertzen dira niretzako ikasbide oso konplexua den heriotzari buruzko gogoetak, orduan... maite dut jendeak pentsatzea alaiak direla disko hauek; hori ona da.

Orain arte zelako harrera nabaritu duzu entzuleen aldetik?

Gu poliki-poliki aurrera goazela iruditzen zait, eta jende zenbaitek nahi du entzun egiten ditugun gauza berriak eta zain egoten da. Esaten didatenez oso ondo atera da disko hau, baina harrera denborak esaten du.

Irekitzen duzun iturri hori da zuretzat irizpidea. Salmenta kopuruak noizbait beldurtu al zaitu?

Beharrezkoa da egiten duzunak, produktua den partetik, bere burua ordaintzea zentzu guztietan, eta uste dut agian hori abiapuntu ona dela. Baina nire kasuan, orain nire gauzek askozaz ere babes handiagoa dute eta... Ez dagokit niri neure buruari trabak jartzea. Gogoan daukat mutikotan unibertsitatean egon nintzela eta ezagutu nuen musikari katalan batek esaten zuela: "Ni marjina nazatela, nik ez dut nire burua marjinatuko".

Disko komertzialagoa egin zenezake eta aldiz...

Ez dut pentsatzen termino horietan. Zorionez inork ez du asmatu halakorik, bestela mudu guztiak egingo lituzke disko komertzialak, edo ez komertzialak... Ez du horrela musikak funtzionatzen, zorionez. Nire ustez zure barruarekin bat egiten ez duen zerbait eginez gero nekez egingo duzu bat jendearekin. Uste dut ez dela abiapuntu ona pentsatzea zer nahi lukeen jendeak, baizik eta zuk zer nahi duzun.

Inprobisazioan adituak diren musikariekin elkartu zara oraingoan.

Disko honetan ezberdintasun handienetakoa hori da; bi musikari ez nituen ezagutzen, ingelesak, eta bateriarekin uste dut zazpigarren diskoa dela. Nik uste dut diskoak zor diela asko musikariei, beti zor die, baina kasu honetan gitarrista oso oparoa, oso ideia berezikoa da; lehenesten dut metodo hori grabatzeko, musikariak batera jarri eta une hori harrapatzea, eta horregatik asko baloratzen dut eurekin dudan harremana.

Une hori harrapatu nahi duzu grabazio estudioan. Eta zuzenekoak, aldiz, beste musikari batzuekin egiten dituzu, hemengokoekin. Une hori nola aldatzen da?

Oso bide polita da hori. Egin dezakezu kopiatu, baina maila batetik aurrera beti nagusitzen da musikariaren beraren nortasuna eta bersorkuntza bide bat izaten da hori, diskotik zuzenekoetara. Niri asko gustatzen zait.

Diskoaren azalean ere agertzen zara, mungiako kaleetan barrena, Bernardo zure osabarekin. Ume hartatik zerbait al dago disko honetan?

Oskar Alegriari, azalaren egileari, esaten diot asmatu duela erabat azalarekin jende guztiak aipatzen didalako, nahiz nik ez nuen hasieran oso argi. Berak esan zidan nahi zituela nire argazki zahar batzuk ikusi, eta tartean argazki zahar hau bidali nion eta hasieratik geratu zen horrekin. Berak zerbait ikusi zuen argazki hortan harantzago doana, asmatu zuen. Badu gogoeta sakon bat argazkietan “ez egoteaz”, norbera egoteaz baino, norbere arrastoa nola dagoen argazki batean. Argazki zaharra izanik, pitzadura horiekin, nik uste hor zerbait ikusi zuela berezia, agian ametsen munduko zerbait...

Memoriak eta orainak pisu nabarmena dute diskoan. Zer lotura dute, bata bestea gabe ezin duzu ulertu?

Niretzako ikasbide handienetako da oraina; hemen egotea. Gure joera beti da egindakoaren ondorioz bizitzea edo gaurkoa ez aintzat hartzea bihar datorrelako... Nire ikasbide handienetakoa izaten da, hemen egon eta gozatzea, zuekin hitz egitea... bestela hatzartetik ihes egiten du denborak. Eta horregatik denborak eta denboraren iragaiteak badu egiten dudan guztian bere zera.

"Dena esatea ez da ezinbesteko baldintza" diozu kantetako batean. Misterioarekin jokatzea gustatzen zaizu?

Bueno, uste dut danori gustatzen zaigula. Kantu zahar batean esan bezala: denok dauzkagu "esan gabeko arrazoiak", gure harremanetan, gure hasarreetan, gorrotoetan, maitasunetan...

Zer isiltasun duzu gustuko?

Denak kar, kar, kar. Musikaria naiz eta niretzako hotsak ordenatzea gauza ederra da, borrokatzen duzulako, berrantolatzen duzulako espazioa. Azkenean kantua eta musika- gauza primitiboa dira, edozein gizakik egiten ditu.

Dionisio Cañasen poema bat musikatu duzu, 'Zerutik gertu ez da ondo egoten'. Zer du lurrak zeruak ez duena?

Haren poema batetik hartu zuen diskoak izenburua, Lurrean etzanda. Bere poetika osoan uste dut baduela dohai hori, eguneroko gauzak kontatzeko dohai berezi hori. Kasu honetan, nire ustez galerari buruz mintzo da. Kontatu izan dut maiz pasadizo bat, modu arin batean gai hori kontatzen duena: behin Habanan gertatu zitzaidan, kantatutakoan jarri ninduten auto zahar batean bizi nintzen lekura joateko, 18 bat kilometro baziren, gauez eta gidaria ezagutzen nuen gizon beltz eta alaia; kaseta ipini zuen, son kubatarra, gau epela, zoragarria zen...pentsa, ailegatu ginen, ederki: "Mori, tú vas a ir al cielo", esan nion eskerturik nengoela adierazteko, eta "No no, yo quiero estar aquí", esan zidan. Dionisiok hortaz ari da haren poemetan, esanaz eskatu diezaiogula zeruan daudenei hemen egon nahi dugula luzaro, hemen elkarren ondoan baikaude.

Orain Gasteizen zaude berriz. Baina Bilbon, New Yorken... ibili zara, zer pisu du hiri bakoitzak zure lanean? ?

Nahi nuke hori jakin. Badugu denok ere lotura handia bizi dugun lekuekin, baina gehiago pertsonekin iruditzen zait. Baina lekuak, bai, konturatzen naiz horrek ere baduela eragin handia; beti esaten dut jakingo banu nondik datozen kantu onak gehiagotan joango nintzatekeela bertara. Gustatzen zait alderik alde ibili beharra. Gasteizen musikalki oso erro sakonak izan ditut, nire lehenengo diskoa hemengo musikariekin egin nuelako, hemen oinarrituta egin nuen eta urte askoan jo izan dut Gasteiz inguruko musikariekin. Asko ikasi dut hemengo musikariekin eta ikasten jarraitzen dut.

Gasteiz da kanta onak datozen leku horietakoren bat?

Norberarengan behar du horrek, nire ustez. Gehiago izan da behin kantuak egin eta gero hori gauzatzeko lekua, asko ikasi dut hemengo musikariekin: Alberto de la Casa, Nando de la Casa... nire aintzinako musikariak, horiekin harremana mantentzen dut.

Entzule bezala ere joaten zara kontzertuetara.

Hori galdu dut asko, nire bizimoduaaldatu delako, baina maite dut kontzertuetara joatea. Aurreko astean, esaterako, Igor Arsuaga eta Mursego ikusten egon nintzen, baina lehen gehiago joaten nintzen.

Musikari bezala zer nahiago duzu, grabazio estudioa, aretoak ala kalea?

Ez daukat aurreiritzirik. Egin daiteke musika ona hiru lekuetan, baina asko ikasi dut grabazio estudioetan eta orain ondo pasatzen dut. Toki gaitzak dira musikarientzako orohar, eta horiek mendean hartu edo lasaitu arte nik urte asko pasatu ditut. Pentsa zenbat gustatzen zaidan musika, ni agertoki batera igotzera bultzatu ninduela; ez da nire berezko joera taula gainean egotea.

Entzuleak aldatu direla nabaritu duzu?

Nire gogoan badut entzule bat asko exijitzen duena, euskalduna, nik bezala hizkuntza maite du zentzu zabalenean eta nik bezala musika maite du, eta zain egoten da, gehiago jakin nahi du. Nire buruan dago.

Eta kontzertuak emateko modua?

Bai, musikak dena hartzen du orain; bere rola aldatu da. Lehen, ospakizuna zen; gogoan dut hamasei urte nituela Benito Lertxundi herrira etorri zenean...

Arrastoa utzi zizun?

Euskal kantua etxetik ezagutzen nuen gehien bat, eta denbora guztian harrapatzen genuena ikasi nahian musika taldean, bluesa... Hamabost urterekin izan zen, Aste Santuan, Oñatira joan nintzen eta kontzertua eskaini zuen Lertxundik. Egiazki ikusi nuenean ikaragarri gustatu zitzaidan eta pentsatu nuen euskaraz egin zitekeela beste zerbait, artean euskal musika gutxi garatuta zegoelako. Gure aitak mugaz bestaldetik ekartzen zituen Laboaren lehen singleak eta nire ustez nahiz nire lehenengo lanak kontsideratu ziren haustura bat, euskal musikarekin apurketa bat, nik beti nahi izaten dut pentsatu hartuko nuela zerbait aurrekoetatik; niretzako suerte handia izan da gure herri musika duintasun handiz landu duten musikari horiek izatea: Benito, Mikel, Anton Valverde, Lete, Niko, Natxo de Felipe... Nahi nuke pentsatu nire kantuan ere badagoela hori.

Eta Lou Reed zer izan zen zuretzat? Anaiak haren inguruan prestatutako lanean ere parte hartu duzu.

Nik besterik ez nuen entzuten 17 urterekin. Ingalaterrara joan nintzen horregatik, nahi nuelako ulertu zer esaten zuen. Gure aita zenak etxean ondo ezagutu du Frantziako kantua ere bai... baina nik ez dut ikusten hori plan baten arabera. Hemen bazen denda bat Diputazioko plazan, Añua elektrodomestiko dendan eta gogoratzen naiz bertan Rory Gallagherren disko bat topatu eta itxura ona zuela; buruz ikasten nituen disko haiek, ez zen aukera, informazioa eta mundu anglosajoiak. Rocka ez da orrazkera bat, nire sasoiko herri musika da.

Azkenaldian deskubritu duzu musika talderen bat?

Nekez. Gauza ikaragarriak egiten dira, lehen bezala, baina badut joera nire hariari tiraka aritzeko.

Ondorengo belaunaldiek zurekin edango dute, horrek bertigoa ematen dizu?

Saiatzen ari naiz hori onartzen, katebegi bat garen neurrian. Herri musika beti horrela izan da; badut berezko joera bat zorabiatzeko mendian eta altuera handietan eta honetan ere esango dizuet batzuetan bertigoa ere ematen duela.

HITZ GUTXITAN

Gasteiz? Bizilekua.

Bilbo? Familia.

New York? Hiria.

Kuba? Aldaketa.

Sarrionandia? Lagun handia.

Atxaga? Maisua.

Publikoa? Maitatzen ikasi nahi dudana.

Gitarra? Neure lanabesa.

Poesia? Esanak lor dezakeen maila gorena.

Aitatasuna? Bizitza.

Ruper Ordorikak martxoaren 6an Jimmy Jazz aretoan emango duen kontzerturako bi sarreren zozketa

Egileak: Itsaso Estarrona eta Anakoz Amenabar, Arabako ALEA


Putzuzulo berritzen, amesten jarraitzeko

Zortzi urte bete dira Zarauzko Lizundia oihal lantegi zaharra Putzuzulo Amets Fabrika bilakatu zutenetik. Ordutik, Xakela Asanblada arduratu da kudeatzeaz. Gaztetxeei buruzko aurreiritziak gainditu nahian, Amets Fabrika terminoa hautatu zuten eraikin okupatu berriaren izaera izendatzeko, nahiz eta gaur egun herritar gehienek ‘gaztetxe’ hitza erabiltzen duten.

Inguruko hezetasunari eta Zarauzko hondartzan sortzen diren hondar putzuei egiten die erreferentzia Putzuzulo izenak. Eraikina berritzeko asmotan auzolanerako deia egin zuten joan den irailean, okupatu eta ondorengo lanez geroztik obrarik egin gabe baitziren. Asanbladako kideek adierazi dutenez, duela zortzi urteko lanak gaztetxeko ekintzak abiatzea zuten helburu. Gaur egun, ordea, egoera egonkorragoa bizi dutenez, Putzuzulo txukuntzeko garai egokia zela erabaki dute. Dena den, Xakelako Amaia Alberdik eta Hodei Estebanek azaldu dute bazutela beste arrazoi garrantzitsu bat auzolanerako gonbitea luzatzeko. Asanbladara jende berria gerturatzeko aitzakia ona zela pentsatu zuten. Aitortu dute azken urtean nahi baino gutxiago elkartu direla. Haien ustez, orain arte Putzuzulon parte hartzen ez zuten herritarrak berritze lanetan aritzeak proiektua gertuago sentitzea eragin lezake.

Alberdik eta Estebanek oso balorazio positiboa egin dute orain artekoaz. Larunbatetan eta asteartetan egin dituzten auzolanetan uste baino jende gehiagok hartu du parte. Batez ere gazteenen inplikazioa azpimarratu dute. Izan ere, belaunaldi berriak gaztetxearekin zerikusia duten bestelako ekintzetan aritu izan dira, baina berritze lanak direla-eta asanbladetara joaten ere hasi dira. Alberdiren ustez, auzolanak eragin du berriek eraikina bere sentitzea. Halaber, kideek azpimarratu dute gero eta emakume gehiago gerturatzen eta parte hartzen ari direla eta bereziki pozgarria izan da, parekidetasunari garrantzia eman diotelako hasieratik. Helburua bete dute momentuz, herritarren inplikazioa areagotzea. Hala ere, egoera honek erronka berria sortu du: parte-hartze kopuru onari eustea.

Herriari lotuta

Zarauzko beste hainbat eragilerekin harreman estua du Putzuzulok. Gaztetxean bertan hainbat ekimen sortu dira, Arraio irratia kasu. Beste batzuek berriz, eraikina baliatu dute ekintza zehatzetarako. Kideen arabera, garrantzitsua da herrian bertako eragileen arteko elkarlana bultzatzea. Azaldu dute auzolanerako kontzientzia pixkanaka sustatzen ari dela, krisiak behartuta bada ere. Udalarekin, ordea, erlazioa txarra ez den arren hobea izan zitekeela nabarmendu dute. Asanbladak Putzuzuloren aldeko apustua egiten du eta Udalak beste eraikin batera mugitu nahi ditu. Horrekin lotuta identifikatu dute hurrengo urteei begirako erronka nagusia: gaztetxearen egonkortasuna luzaroan bermatzea, bertan geratzeko kontratua urtero berritu behar ez izateko.


Erdi Arora bidaia magikoa egiteko aukera egongo da, Merkatu Plazan

Erdi Aroko azoka egingo dute asteburu honetan, Gernika-Lumoko Merkatu Plazan. Hamahirugarren urtez egiten den azoka tradizional horretan denetarik izango duten 50 postu egongo dira eskura, gaur hasi eta domekara bitartean.Oraingoan fantasia munduaren gaia landuko dute antolatu dituzten ekintzetan. Antolatzaileek esan dutenez, adin guztiei zuzendutako ekintzak egongo badira ere, bereziki umeentzat zuzendutako programa izango da. Magia, jolasak, erraldoiak, asto gainean ibilaldiak, tigreak, esku jokoen txapelketak, arku tiraketa eta beste ekimen asko egongo dira aukeran. Ume jolas-erraldoiak ere egongo dira, katapultak eta kutxa txinatarrak, adibidez.Goiz-arratsaldezBertaratzen direnek Erdi Aroko errezetak dastatzeko eta larruzko artisaulanak, zeramikazko eta burdinazko lanak eta lurrinak eta lore lehorrak erosteko aukera ere izango dutela azaldu du Iñaki Gorroño Azoka eta Merkatu zinegotziak. Antzinako armen erakusketa, nekazaritzako lanabesak, buruhandiak eta arabiar jaima bat ere egongo dira ikusgai.Azoka Gernika-Lumoko Udalak antolatu du, eta zabalik egongo da, 11:00etatik 14:30era eta 17:00etatik 22:00etara, nahiz eta zapatu-domeka gauean egingo dituzten emanaldiak gauerdia baino gehiago luzatuko diren.


EH Bilduk jasotako proposamenak zehazteko gonbitea egin du

Udal hauteskundeen aurretik EH Bilduk Altsasu 2020 Topaketa irekiak antolatu zituen. Arantza Bengoetxea zinegotziak azaldu duenez, “topaketa haietan ideia mordoa jaso genituen eta orain ideia horiek definitzen eta gauzatzen hasteko garaia da”. Horregatik, koalizioak Altsasu 2020 Zehazten Topaketa Irekiak martxan jarri du.

EH Bilduren ekimenak bi epe ditu. Lehena gaur hasi eta martxoaren 18ra arte iraunen du. Joan den urteko topaketa irekietan altsasuarrek hainbat proposamen egin zituzten. “Zuek datozen hilabeteetan aurrera eraman nahiko zenituzketen proiektuen alde bozkatzeko edo proposamenak egiteko” gonbitea egin dute EH Bildutik. Eskaintzen diren aukeren alde botoa emateko hiru modu izanen dira: Internet bidez; sarearekin moldatzen ez direnei laguntzeko koalizioko kideak Iortia kultur gunearen sarreran martxoaren 8an, 9an eta 10ean izanen dira eta, azkenik, kultur gunean eta udaletxean jarritako kutxetan eman daiteke botoa.

Botoak zenbatu ondoren, babes gehien jasotako hiru proposamenen gainean ariko dira Altsasu 2020 Zehazten Topaketa Irekietan, apirilaren 8-9an. “Metodologia ireki eta berritzaileen bitartez, zuek aukeratutako hainbat proiektu definitzea da helburua, datozen hilabeteetan aurrera eramateko”. Topaketa Irekietan landuko diren gaiak altsasuarrek zehaztea nahi dute.

EH Bildutik altsasuar guztiei parte hartzeko deia luzatu diete, koalizioko bozkatzaileak ez badira ere. “Soilik planteatzen den proiektu batekiko interesa eta lan egiteko gogoa izatearekin nahikoa da. Argi daukagu, bozken gainetik, batzen gaituzten gai asko ditugula altsasuarrok eta ziur gaude denon artean lan eginez, proiektu hobe eta txukunagoak aurrera eramateko gai izanen garela. Denona dena, komuna dena, denon artean kudeatuz”.

Proiektuak

Alokairu soziala. Altsasuko alokairu garestiei aurre egiteko ideiak aztertzea.

Herriaren irudia. Zer da herri garbia? Zer egin irudia aldatzeko?

Helduentzako janari zerbitzua. Etxerako zerbitzu hori eskaintzeko aukerak aztertu.

Hondakinak. Birziklapena handitzeko ideiak.

Pergola. Estalpe finko bat behean ekitaldiak egiteko. Tamaina, kokapena...

Partehartzea. Nola egin udala pixkanaka parte-hartzaileago bihurtzeko?

Zuk proposatutakoa.


Udazken giroa nagusituko da

Oraindik ere giro epela izango dugun arren, ostegunetik aurrera euria egin dezake eta tenperatura asko jaitsi. Horrela, udazken giroa nagusituko da.

Gauden sasoian gaudela kontuan hartuz, giro lasaiez eta tenperatura altuez gozatu ahal izan dugu, baina ostegunetik (urriaren 11) aurrera eguraldia nabarmen aldatu daiteke; euria egin dezake eta tenperatura asko jaitsi, azken finean udazken giroa nagusituko da.

Goizean hodeiak eta ostarteak tartekatuko dira zeruan, eta baliteke tanta batzuk botatzea. Arratsaldean hodeiak ugaritu egingo dira, zerua oso hodeitsu edo estalita geratuko da eta euri txiki-ertaina egingo du; baliteke zaparrada trumoitsuak botatzea. Mendebaldeko edo hego-mendebaldeko haize ahul-bizia ibiliko da, bereziki Araban. Arratsaldean haizea ipar-mendebaldera aldatuko da, eta kostaldean bolada gogorrak izan daitezke. Tenperatura apur bat jaitsi egingo da, baina hala ere maximoak 20 eta 25 ºC artekoak izango dira. Tenperatura minimoak 15 ºC ingurukoak izango dira kostaldean, eta 10-15 ºC artekoak barnealdean.

Ostirala, urriaren 12a

Egunaren lehen partean euri txiki-ertaina egingo du, bereziki kantauri isurialdean, non ugari egin dezakeen. Arratsaldean hobera egingo du eguraldiak, baina hala ere ezin da baztertu kantauri isurialdean euri langar pixka bat egitearen aukera. Ipar-mendebaldeko haize ahul-bizia ibiliko da, bolada gogor batzuekin kostaldean eta mendi inguruetan. Tenperatura nabarmen jaitsiko da, eta maximoak 15 eta 20 ºC artekoak izango dira. Tenperatura minimoak 15 ºC ingurukoak izango dira kostaldean, eta 10-15 ºC artekoak barnealdean.

Larunbata, urriaren 13a

Zerua tarteka hodeitsu egongo da kostaldean eta baliteke zirimiri pixka bat egitea. Barnealdean urdingune zabalak nagusituko dira zeruan. Mendebaldeko edo ipar-mendebaldeko haizea ibiliko da, ahul orokorrean, tarte bizi batzuekin, eta tenperaturan ez da gorabehera handirik izango, berriro ere 15 eta 20 ºC artekoak izango dira balio altuenak. Tenperatura minimoak 10 eta 15 ºC artekoak izango dira kostaldean. Barnealdean zerua garbiago egongo da, beraz, baliteke minimoak apur bat jaistea: 5 eta 10 ºC artekoak izango dira.

Igandea, urriaren 14a

Baliteke (oraingo datuen arabera hori gertatzeko probabilitatea handia da) berriro ere eguraldiak euritara jotzea; zerua oso hodeitsu egongo da eta zaparrada txiki-ertainak botako ditu. Ipar-mendebaldeko haizea zakar ibiliko da, eta tenperaturan ez da aldaketa handirik izango: maximoak 15 eta 20 ºC artean. Tenperatura minimoetan aldaketarik ez.Gauzak horrela, ondorengo egunetan udazken giroan murgilduko gara; euria egingo du, eta nabarmen freskatuko du. Egunik ederrena larunbata, urriaren 13a izan liteke, barnealdean behintzat urdingune zabalak irekiko dira.


"Legez kanpoko migrazioari laguntzea" leporatu diete Zuloaga eta Huarteri

Bi euskal herritarren abokatuak deklarazioak etetea eskatu du, argudiatuz ez duela horiek prestatzeko nahikoa denbora izan. Epaileak bihar erabaki beharko luke baldintzapean aske utziko dituen edo behin-behinean espetxeratu. Iruñean elkarretaratze jendetsua egin dute haiek libre uzteko eskatzeko. Bideoa albistearen barruan.

Bideoa: Zuloaga eta Huarte, epaitegietatik irteten. (Hibai Arbide)

Lasai eta irribarretsu irten dira epaitegietatik Mikel Zuloaga eta Begoña Huarte. Gaur ziren epailearen aurrean deklaratzekoak, baina agerraldia atzeratu egin dute, haien abokatuak eskatuta.

Fiskaltzako iturriek hasieran zabaldu badute ere giza trafikoa egozten zitzailea, gerora ekintzaileekin harremanetan den Hibai Arbide kazetariak azaldu du "legez kanpoko migrazioari laguntzea" eta errefuxiatuen osotasunaren aurkako "arduragabekeria larria" direla leporatzen zaizkien delituak. Biak ere larriak diren arren, horiengatik ezartzen diren zigorrak ez dira giza trafikoarengatik ezartzen direnak bezain gogorrak.

Bestalde, Fiskaltzak onartu du bi ekintzaileek ez zutela euren buruak aberastea bilatzen, iheslariak Greziatik ateratzen saiatu zirenean.

Bitarte horretan Zuloaga eta Huarte baldintzapean aske geratuko diren edo behin-behinean atxilo jarraituko duten epaileak eta fiskaltzak erabaki beharko dute, haien deklarazioak entzun ostean.

Huarterekin eta Zuloagarekin kontaktuan jartzerik izan duten ekintzaileen arabera, "ongi" daude biak ala biak, eta haien kezka nagusia zen haiekin batera zihoazen errefuxiatuei zer gertatuko ote zitzaien. Haiena ez da izan euren kasa erabakitako ekinbidea. Bilboko agerraldian azaldutakoaren arabera, "desobedientzia ekintza bat" izan da, aspalditik oldoztu eta prestatua, eta Euskal Herriko zenbait gizarte mugimenduren kezkaren ondorioz sortutakoa. Bideoa: Zuloaga eta Huarte, atxilotuak izan aurretik zabaldutako mezuan.

Elkartasuna

Euskal Herrian hainbat elkartasun keinu egiten ari zaizkie bi atxilotuei. Esate baterako, gaur Iruñean jendetza elkartu da elkarretaratzean. Elkartasuna ez da delitua. Nik ere egingo nuke leloarekin, bi lagunen eginahala txalotu dute, eta haien eskuzabaltasuna eskertu.

"Justuak ez diren legeen aurrean desobedientzia zilegi dela uste dugu", irakurri dute elkarretaratzearen amaieran. Mundu justuago bat lortzen saiatu direla azpimarratu, eta biak aske uzteko eskatu dute.


David Guettaren 'One Love', asteko diskorik salduena

Singleei dagokienez, Shakiraren 'Waka Waka' kantak lider jarraitzen du.

David Guettaren One Love -"Sexy bitch", "Gettin´ over you" edo "Memories" abestien bidez- asteko diskorik salduena daukagu. Hala, Enrique Iglesiasen Euphoria eta Marc Anthonyren Iconos bigarren eta hirugarren postuetara jaitsi dira, hurrenez hurren. Zerrendan 74 astez igaro ostean, Lady Gagaren The Fame lanak indarra hartu du berriro ere eta laugarren postuan kokatu da.

Berrikuntzei dagokienez, Tokio Hotel taldearen zuzenekoa nabarmentzen da, 36.era sartu dela; eta, hainbat soinu banda aipatu behar ditugu, besteak beste, Oceans (42) eta Jonas LA (52). Gainera, bestelako sarrera garrantzitsuak dauzkagu: Sheryl Crowren 100 miles from Menphis (77), Gorillazen Plastic beach (47), Delafé eta Las Flores Azulesen Las trompetas de la muerte (86), Jaime Cullumen The pursuit (89), Luz Casalen azkena (92), Enyaren arrakasta bilduma (93), Raphaelen zuzenekoa (94) eta La Mala Rodriguezen Dirty Bailarina (100).

Abestirik salduenen artean, ez da egon mugimendu handirik zerrendaren goiko aldean. Shakiraren "Waka Waka"k lider jarraitzen du, Yolanda Be Coolen "We no speak americano" eta K´naan eta Bisbalen "Wavin´ flag" jarraitzen dutela. Beste sarrera aipagarri batzuk ere badaude: B.o.B. rap kantari eta Bruno Marsen "Nothin´ on you" (41), Jason Deruloren "In my head" (43), El Pescaoren "Castillo de arena" (48) eta Stromaeren "Alors on danse" (49).


Dantzari eta guzti gaur, Banda

Dantzarako aukera izango da gaur Atsegindegin, 19:00etatik aurrera, kontzertu berezia emango baitu Hernaniko Musika Bandak: tangoa, pasodobleak, mexikar doinuak... joko dituzte, eta dantzariak ere izango dira, taula gainean.

Hain zuzen, areto dantzetan munduko txapeldunak, Amaia González lasartearra eta Joxe Mari Orbegozo azpeitiarra ariko dira dantzan, ikasleekin batera, kontzertua borobiltzeko.


Tragedia eta komedia

Aurrehistoriatik izan du gizakiak espresatzeko beharra. Koba ilunetako haitzetan egindako artetik hasita, gizakiari balizko espiritu batek bultzatu dio sentitzen duena adieraztera. Horrela sortu zen, Greziako kulturaren loraldian, gaur egun arte dirauen artea: antzerkia. Heroi tragikoen historia loriatsuak kontatu zituzten Sofoklesek eta Euripidesek euren tragedietan. Erromatarren garaian, Plauto eta Terentzio bezalako antzerkigileek, agintari eta boteretsuez barre egiten zuten pertsonaiak asmatu zituzten, egungo sasi-demokrazietan gustura zentsuratuko lituzketen obra eder bezain pozoitsuak argitaratu zituztenean.

ren izana hobekien islatzen duen artea. Izan ere, bizitzak berak sarritan obra erraldoi baten itxura du, eta obra ederrenek bezala, badu tragediatik eta badu komediatik. Obra horren zati garrantzitsuenetariko bat boterearen tirabirek betetzen dute, hau da, politikak. Egun Katalunian gertatzen ari dena dugu horren adibide: aktore ezberdinak, heroiak, tiranoak… Baina ez da bakarra. 1936an Francoren estatu kolpearen aurrean, Katalunia antzeko egoeran geratu zen. Companysek 1934an Kataluniako Errepublika Federala aldarrikatua zuen, nahiz eta de facto ez zen abian jarri, bi urteren buruan Gerra Zibila piztu baitzen eta 1940an Francoren tropek Companys fusilatu baitzuten. Gerraren baitan, Fronte Popularraren barruan zeuden talde politiko ezberdinek ez zuten elkarbizitzen jakin eta gertaera negargarriak jazo ziren: Bartzelonan elkarri tiroka amaitu zuten faxismoari aurre egiteko elkartu zen koalizioko kideek. Denok dakigu nola amaitu zen istorioa: 40 urteko diktadurarekin eta frankismoaren ezaugarri soziologikoak dituen egungo “demokrazian”.

Azaroaren 8an, aldiz, ERCk esan zuen ez duela zerrenda bateratu bat eratuko beste alderdi eta erakundeekin abenduaren 21ean egingo diren hauteskundeetarako, “ezinezkoa litzatekelako”. Ezezkoa eman dio “Fronte Popular Kataluniarrari”. Nik ez dakit ezinezkoa den ala ez, eta ziurrenik maniobra politiko hutsa besterik ez da -hori sinetsi nahi nuke behintzat-. Zeren, 36ko Gerrak zerbait argi utzi bazuen, honakoa da: indar guztien beharra dagoela frankismoa suntsitzeko, izan komunista edo liberal, izan gizon ala emakume, denen indarrak batzea ezinbestekoa dela horrelako arerio indartsua garaitu nahi bada.

Karl Marxek honakoa zioen bere idazki famatuetako batean: “historia tragedia bezala errepikatzen da lehenbizi, fartsa edo komedia bezala ondoren”. Behingoagatik bada ere, Marx erratuta zebilela uste dut. Apustua gaizki irteten bada, izan gauza bat argi: ordukoak asko izan zuen tragediatik, baina oraingoak, ez du komediatik izpirik izango.


55 pertsona hil dira Indian lau pisuko eraikin bat erori denean


"Lehen liburuak falta dira, eta hori kolpe handia da familiak osatzeko"

Mikel Prieto historialaria Baliarraingo historia ikertzen ari da pasa den urte amaieratik. Artxiboak begiratzeaz gain, etxez etxe dabil herritarrekin hitz egin eta informazioa biltzen. Guztia liburu batean jasoko du.

Baliarraingo historiaren lanketa egiten ari zara. Nolatan?

Txiripaz. Albizturri buruzko liburua egin ostean, Bidaniara iritsi nintzen. Han, bada Iriarte jauregia, eta bertakoekin etxeari buruz hizketan, eskritura oso zahar bat, XVI. mendekoa, nola aurkitua nuen esan nien. Baliarraingo Martin Lopetedi nola ezkontzen zen bertako alabarekin aipatzen zuen.

Hor agertu zitzaizun, beraz, Baliarrain?

Ez, Baliarraingo Lopetedi baserriko Ziriako Arandia ezagutzen nuen, eta berarekin egin nuen topo egun batean. Baserriko idatzi oso polita nuela esan nion, eta erakutsi ostean, ea zerbait gehiago topatzeko modurik izango ote nuen galdetu zidan. Gauza asko topatu nizkion eta harrituta geratu zen, udaletxeko artxiboa erre egin zela uste baitzuen. Bai, XIX. mendean erre omen zen, eta ez dago ezer atzeragokorik, baina beste artxiboetan ere bilatu daitezke kopiak. Eta hori esatera udaletxera joan ginen. Alkate eta zinegotziekin egon ostean, bertan proposatu zidaten herriari buruzko liburu bat egitea; Lopetedi baserriarekin egiten ari nintzena herri osora zabaltzea, alegia. Etxearen izena, abizen askoren jatorria da, eta abizen askorekin gertatzen da. Berak bereziki bere etxekoa landu nahi du, baina egokia ikusi zuen lehenik eta behin herrikoa egitea. Beraz, Baliarrainek aukeratu nauela esan daiteke.

Zer lortu edo jaso nahi duzu azterketa honekin?

Etxe bakoitzaren gutxieneko informazioa jasoko da. Bertako familiak nortzuk izan diren, etxearen historia eta norbaitek egin nahi badu familiaren edo eraikuntzaren historia, honek abiapuntu edo errekurtso batzuk eskainiko dizkio.

Data bat jarri diozu herriari.

Bai, Albizturri bezala. Baliarrain 1568 da printzipioz liburuaren izenburua.

Zergatik?

Abiapuntua nire ustez herria ahalik eta ondoen deskribatzen duen idatzirik zaharrenarena izan behar du, eta aurkitu dudana ordukoa da. 1471ko beste batera eramaten nau. Eskritura da, baina paperez, ez da papera. Pergaminoa da. Liburuak eduki dezakeen ezberdintasun bakarra, udal artxiboa erre egin zenez, artxiboari tarte bat eskaini behar diola da. Artxiboan zer zegoen, zer erre zen,...

Ez da lan erraza izango hori.

Ez da lan erraza, baina estrategiak daude, eta horiek erre arte temosoa izan behar duzu. Bestela ez dago ezer.

Noizko aurreikusten duzu bukatzea lan hau?

Gauza bat da liburu baterako materiala osatzea, eta hori oso erraza da. Baina beste gauza bat da zerbait mamitsua edo interesgarria egitea. Printzipioz urtebeteko epea jarri genuen hitzaldia eman zen egunetik hasita, nik udaletxean idatziz aurkezteko. Urrirako izango zen, baina koronabirusaren aurreko historian gaude eta luzatu beharko da.

Hitzaldia eman zenuen hasteko. Zein harrera izan zuen herritarren aldetik?

Oso polita izan zen aurkezpena Lopetedi baserrian izan zelako. Areto oso polita du, eta harrera oso ona izan zuen. Bi helburu zituen liburuaren aurkezpena egitea edo egitasmoaren berri ematea, eta aldi berean jendea ezagutzea. Jendeak ni ezagutzea eta nik jendea ezagutzea. Honelako liburu bat ezin da egin jendearekin hitz egin gabe.

Zure lanaren parte da etxez etxe ibiltzea.

Dudarik gabe, bai noski. Etnografia puntu bat eduki behar du. Azalpena inportantea izan zen, baina geroko Zartagi jatetxeko mokadua garrantzitsuagoa izan zen. Bertan jendea ezagutzen hasi nintzen. Bakoitza nor zen eta zein etxetakoa zen. Batzuk aldez aurretik ezagutzen nituen, baina telefono batzuk hartu, eta jendearekin egunak zehazteko plana egiten hasi nintzen.

Bost mende atzera egitea lortu duzu.

Izugarrizko dokumentazioa daukagu gure artxiboetan. Denok gaude txundituta eskaintzen digutenarekin. Bai Tolosakoan, bai Oñatikoan eta baita udal artxiboetan ere.

Gehienontzat ezezagunak dira, ezta?

Guztiz ezezagunak esango nuke. Oso modan dago familiako arbola egitea, baina hamarretik bederatzik ez daki Donostiako seminarioan karpeta urdin bat duela herri bakoitzak. Bertan dago herri bakoitzaren katalogoa. Esaterako, demagun, 1880an jaio zen birramonaren historia jakin nahi duzula. Agian, bertan, herriaren deskribapen oso bat eduki dezakezu matrikula parrokiala dagoelako. Elizak egokitzapen ekonomiko bat egin behar zuenean herria nolakoa zen deskribatu behar izaten zuen zenbat sos jasoko zuen kalkulatzeko, eta diruaren arabera, hainbeste apaiz. Beraz, deskribapen osoa azaltzen zaizu etxez etxe, familiak...

Baliarrainek duena topatu duzu.

Baliarraingo kasuan, lehen mailan jokatu beharrean bigarrenean jokatzen dugu, lehen liburuak falta direlako. Historia normalean Trentorekin batera hasten da, 1550 urte inguruan. Hortik aurrera hasten dira elizako liburuak: ezkontzak, jaiotzak... Baliarrainen kasuan, beste herri askotan bezala, lehenengo liburuak falta dira. Hori kolpe handia familiak osatze aldera, gutxi gorabehera bi belaunaldi falta zaizkigulako. 1640-1660an hasten dira, eta esaterako, Albizturrekin konparatuz bi belaunaldi galtzen ditut. Aurkitu dudanari dagokionez, zortzi amona atzera egiteraino jo dut. Horrekin, etxeko familia katea atera dezakezu, hau da, ezkontza paperak edota testamentuak. Hor gauza interesgarriak topa daitezke gure herria nolakoa izan den ulertzeko.

«1568ko eskrituran garbi azaltzen da Baliarraingo errota zergatik zegoen Orendainen»

Nolako Baliarrain zen?

Osoa, 1568rako Baliarrain osoa zen. Zergatik sortzen duten Erbeta errotaren eskritura? Errotaren premia zuen herriak. Eta hor dagoeneko 22 etxe agertzen dira. 22-30 artean ibili da. Honelako lan bat egiteko oso garrantzitsua da abiapuntua izango den eskritura hori izatea; herritar gehien biltzen dituen eskritura izatea. Erbeta errotarenak 1471n eginiko eskritura zaharrari egiten dio erreferentzia, eta jada bazeuden hainbat etxe.Hau beharrezkoa da gaur arteko bidea egiteko.

Baliarraingo errota Orendainen zegoen.

Bai, eta estimatu dute azalpena. Zergatik zegoen Orendainen? Beraientzat beti izan da Baliarraingo errota. Eskritura hauek garbi azaltzen dute zergatia. Orduko jabeak hitzez hitz garbi esaten du Baliarraingo errota Baliarrainen dagoela. Erreka bat dago, eta errekaren eskuin aldera dago, Baliarraingo lur sailean. Baina, ondoren esaten du, ur jauziari altuera gehiago eman nahi diotela, eta obra egiten dute berea zuen lur sailean, baina, kasu honetan, Orendaingo lurretan egiten dute. Errota mugan dago, eta bi herrietan zituen lur sailak. XVI. mendean bertan, errotak hobeto lan egin zezan, altuera gehiago eman zioten, eta une horretan pasatzen da herri batetik bestera. Azalpen hori topatu izana estimatu egin didate herritarrek.

Eskritura zaharrek, beraz, badute garrantzia.

Bai. Maiz, ganbaretan edo kutxa zaharretan egoten dira gordeta. Jendeak ez ditu aintzakotzat hartzen, eta askotan puskatuta daudelako bota egiten dituzte. Hitzaldira, nahita, hautsitako eskritura zahar batzuk eraman nituen, nahiz eta puskatuta egon, beraien kopia aurkitu dezakedalako; egon daiteke Tolosan edo Oñatin. Hori azaldu egin nuen, eta ondoren, gertatu da. Oso garrantzitua den etxe bateko eskritura, 1840 ingurukoa, hautsita zegoen eta zati handi bat falta zen, eta aurkitu egin dut. Hori oso sentsazio ona da ikertzaile batentzat.

Nola hartu zaituzte baliarraindarrek?

Oso ondo. Oso atsegina da bertakoekin hitz egitea, galdetzea, jakin nahiak konpartitzea,...

Jakin nahiak badituzte?

Etxe guztietan dauzkazu jakin nahiak. Lehenengo hizketaldian elkar ezagutu behar da, eta behin konfiantza hartzean, denok izaten ditugu galderak.

Informazio baliagarria eskuratu duzu?

Etxe bakoitzaren argazki bat joan behar du, eta bertako familia garrantzitsuenak nortzuk izan diren azaldu. Alde horretatik jaso dut. Beste kontu bat da, monografikoak ere landuko ditudala etxeak ematen didan aukeraren arabera. Lopetedi aipatu dut aldez aurretik, Lopetedi edo Lopetegi. Baliarrainen dago erantzuna: Lopetedi. Momentu jakin batean apaizak aldatu egin zuen. Hor dena nahasten da eta dantza bat hasten da.

Zer gehiago?

Jendea harritu egiten da esaten dudanean baserria edo etxea enpresa zela. Nekazari edo abeltzainak dira, eta hortik bizi dira. Beraz, esaterako, semea ezkontzean izugarrizko kontratua egiten da. Norekin bazkalduko duzun, nola tratatuko zaituzten... eta maiz jasotzen da seme-alabarik ez badago zer egingo den. Altzari zahar batzuk ere aurkitu ditut, eta 100 urte baino gehiagokoak izan daitezke eta politena eskrituretan aipatua izatea izaten da.

Emakumeek bazuten indarrik?

Emakumeak baziren maiorazko, Lopetedi baserria kasu. Zergatik ezkutatu diguten errealitate hori? Luze joko luke. Artxiboan begiratzean ikusten da, amona izanda, alabari ere uzten ziotela etxea. Eta ez Lopetedi bakarrik, beste etxe batzuetan ere gertatzen da. Artxiboan dabilen edonor ohituta dago hori topatzera. Orain, hori kendu egin digute burutik. Nire amonak, beti esan izan zuen, maiorazkoa beti gizonezkoa eta zaharrena zela. Beti bezala, eta hori ez da egia. 1840 baino lehenago, hori ez zen horrela izan, baina gure aurrekoek horrela sinetsi dute edo horrela sinestarazi diete.


Egibar: "Zapaterok herri honek bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea duela onartu arte, ez da gatazka konponduko".

EAJko GBBko presidente Joseba Egibar Espainiako Gobernuko presidente Jose Luis Rodriguez Zapaterori zuzendu zaio gaur eguerdian Debako batzokiaren mendeurrena ospatzeko egindako ekitaldian. "Zapaterok herri honek bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea duela onartu arte, gatazka ez da konponduko".

Egibar Zapaterori zuzendu zaio batez ere Deban eman duen hitzaldian. "Ez du deus ere balio kanpainan etortzea eta esatea Estatutu berri baten alde zaudela eta Estatutu hori erreferendum batetan erabaki beharko dela. Hauteskundeen emaitzek herri honek erabakitzeko duen eskubidea sendotu dute".

Apirilaren 17ko emaitzak "uste bezain onak" ez zirena izan onartu du Egibarrek, baina baikor agertu da. "PSE-EEko agintarien adierazpenek argi uzten dute porrot egin dutela Lopez Ibarretxe ordezkatzeko zuten egitasmoan".

"Zapaterok, Raxoik eta Espainiako Kongresuak hasieratik onartu behar dute herri bat badela, eta bere etorkizuna libre eta demokratikoki erabakitzeko eskubidea duela. Errespeturik ez badago, ez dago bizikidetasunik, inposizioa dago. Eta inposaketa baldin badago, historiak erakusten duen bezala, gatazka politiko bat egongo da", azaldu du Egibarrek.

Egibarrek ez du baztertzen EHAKekin akordioak lortzea. "EHAKek Legebiltzarrean nahi dituen akordio guztiak egiteko eskubidea du".


Mikel Laboari omenaldia

Loatzo musika eskolak, ekainaren 26an, omenaldia eskainiko dio Mikel Laboa abeslari zenari. Adunako pilotalekuan izango da emanaldia, 22:00etatik aurrera. Loatzo musika eskolako zuzendari Miren Mujikak adierazi duenez, "musika eskolak euskal kantagintzaren transmisore izatearen garrantzia azpimarratzeaz gain, gure eskolan euskal kantugintza bultzatzea helburu nagusitzat dugunez, gure ikasleek ( haur, gazte eta helduek), Mikel Laboaren kantuek gure herrian izan duen eta izan behar duen garrantziaz jabetzea izan dugu helburu. Bide batez, gaur egun hain galduak dauden kantaldi xume bat berreskuratu nahiko genuke".

Ikasle, irakasle, ikasle ohi, eskualdeko kantujirako kideak, eta kantari sorpresaren bat ere izango da omenaldian.


Artelanak, insurjentzia eta komunikazioa landuko dituzte Zintzilik-ek antolatutako erakusketan

Zintzilik Irratiak bere 30. urteurrenaren harira, artelana, komunikazioa eta insurjentzia jorratuko ditu gaur arratsaldean Merkatuzarren zabalduko duten erakusketak. Merkatuzarren egongo da, martxoaren 4ra arte.

Hainbat diziplina bilduko ditu erakusketak: pintura, marrazkia, eskultura, argazkigintza, patchwork-a, diaporama, sonorama… Gainera, hainbat film eta hitzaldi ere antolatu ditu Zintzilik Irratiak, Merkatuzarren bertan. Erakusketa gaur zabalduko badute ere, larunbatean izango da inaugurazioa, 18:00etan. Ondoren, 19:30ean, Canshadows-ek kontzertua emango du. Hona hemen egitarau osoa.


NUPen Twitterreko kontua hackeatu dute, Maia iraintzeko

Enrique Maia alkatearen aurkako irainak eta mehatxu larriak zabaldu dituzte

Abuztuan, Iruñeko Udalaren kontua hackeatu zuten

"Gure alkate Enrique Maiaren heriotza deitoratzen dugu. Gaur goizean e-r-a-i-l-a izan da. Hori dela kausa, gaur, urriak 14, ez da eskolarik eskainiko. Goian bego, ustel hori". Hala dio mezuetako batek, gaztelaniaz. Beste mezu batek alkatea hiltzera deitzen du. Nafarroako Unibertsitatearen Twitterreko kontua, @UNavarra_, hackeatu egin dute guar goizean. Gogoratzekoa da abuztuaren zortzian Iruñeko Udalaren kontua hackeatu zutela.


Miguel Angel Garinek irekiko du gaur garagardo azoka

Karobi elkartean hirugarren garagardo azoka izango da gaur. Urtero herritar ezagun bat gonbidatzen dute inauguratzera eta gaurkoan Miguel Angel Garin izango da. 20:30etan hasita.


Iñaki Segurola: “Askotan erabiltzen dut ‘munstro’ hitza liburua definitzeko”

Sed quia sua liburua aurkeztu zenuen Euskararen Nazioarteko Egunean. Euskararen inguruko gogoeta bat al da liburua?

Ikaragarri zaila egiten zait liburua aurkeztea. Euskararen inguruko gogoeta? Bai eta ez. Nondik sortu da liburua? Jorge Oteizaren Quousque Tandem baliatu dut oinarri gisa. Garai batean, oso erreferentziala izan zen lan hori, eta konturatu naiz egun jendeak ez duela ezagutzen Oteiza: jendeak izena entzun du, baina hortik aurrera ezer ere ez daki hari buruz, Arte Ederretako batzuek eta beste zenbait frikik izan ezik. Quousque Tandem garai batean sekulakoa izan zen, eta gaur egun jendeak ez daki zer den. Oteizak, liburu horretan, egin zuen sekulako pelikula, harrietatik abiatuta. Orduan, nik antzeko zerbait egin dut, hizkuntzatik abiatuta. Deskribasmatzen dut pelikula bat, berreraikitzen dut eta berrasmatzen dut euskal gogo jatorrizko bat. Hark asmatu zuen bezala harrietatik, nik asmatzen dut hizkuntzatik.

Zer esan nahi du izenburuak?

Liburuaren egiturak Quousque Tandem imitatzen du: azaleko argazkiak, izenburuak… Oteizak latinezko esaldi bat baliatu zuen izenburu gisa, eta horregatik aukeratu dut nik ere latinezko esaera bat: Sed quia sua. Zera esan nahi du: baizik eta berea delako. Paralelismo hori gorde nahi da. Hori da gutxi gorabehera planteamendua, oso planteamendu arraroa; neu esaten ari naizela konturatzen naiz hala dela. Zergatik hau? Ba ez dakit.

Izenburu nagusiaz gain, gazteentzako eta helduentzako titular ezberdinak pentsatu dituzu.

Quousque Tandem euskaratik da berez izenburua, baina horrek gazte bati ez dio ezer esaten. Orduan, gauzak eguneratuz bezala, pentsatu dut beste titular bat, gazteentzat: euskara dekoloniala berraurkitzea edo birsortzea. Orain dekolonialtasun hitza gora eta behera dabil; feminismo dekoloniala eta abar. Hitz hori sartu nahi nuen, agian belarria jarriko diolako orain dekolonialtasun horren gorabeheran dabilen jendeak.

Zergatik Oteiza? Zergatik Quousque Tandem?

Oteiza mundu osoan ezaguna zen artista bat izan zen. Ibilbidea bukatu zuenean, Euskal Herriko historiaurreko artea eta berak pertsonalki egindako ibilbide artistikoa bat eginda zeudela ikusi zuen, eta berak lortu zuena orain dela milaka urte eginda zegoela uste izan zuen. Eta hortik ateratzen du, hustasun zera horretatik, euskal izaera bat edo. Eta nik atera dut hizkuntzatik ez dakit zer; ez dakit ezta izaera bat den ere. Hizkuntza batean nahiz bestean, gizakiok gauzak esaten ditugu. Baina hizkuntzak berak, inork hitz egin gabe, zerbait esaten al du? Liburua da saio bat hizkuntzak berak zerbait esaten al duen antzemateko.

Zuk uste duzu hizkuntzak bere aldetik zerbait esaten duela?

Ez dakit, baina hala balitz bezala idatzi dut liburua. Iruditzen zait literaturarentzat filologikoegia dela liburuan jaso dudana, eta filologoentzat poetiko-metafisiko-zoroegia. Gauza xelebre bat da. Ez nuen uste argitaratuko zenik; beno, esperantza pixka bat baneukan, baina xelebrea da… Idazten hasi nintzenean ez neukan batere argi argitaratuko zen ala ez. Ulertuko nuke ez argitaratzea.

Noiz hasi zinen idazten?

Liburuan esaten dut 15 urterekin hasi nintzela gauza horiei bueltak ematen. “Usteak erdia ustel” esan, eta pentsatzen nuen: “Hizkuntza honek zerbait esaten du”. Orain, bi urte pentsatzen eta beste bi idazten pasatu ditut; lau urteko prozesua izan da.

Iñaki Segurolak zer kezka ditu gai horien inguruan?

Euskal Filologia ikasi nuen, eta hainbat hiztegiren proiektuetan parte hartu dut. Beste gauza askoren bueltan ere ibili naiz, eta handik eta hemendik, munstro hau sortu da. Askotan erabiltzen dut hitz hori liburua definitzeko.

Oteiza “euskal profeta belarrimotza” dela diozu. Zergatik?

Hori beti esan izan zaio Oteizari. Oteiza 1908an Orion jaio zen, baina ez zekien euskaraz. Aita azkoitiarra zuen, Azkoitiko baserri batekoa. Izarraizpeko azkoitiar baserritar bat Orioko aberats batekin ezkondu eta Oteiza sortzen da. Eta Oteizak bere poema batzuetan zera esaten du: niño mutilado. Zer da hori? Ez zekiela euskaraz. Eta hori zen bere harra, bere mina. Bere Azkoitiko aitonak seguru asko ez zuen erdaraz jakingo, eta askotan kontatzen du ez ziola ulertzen hari. Trauma hori zeukan.

Zuk bereziki gustuko al duzu Quousque Tandem liburua?

Bereziki gustuko eta ez; biak batera. Asko maite dut, baina badaude liburuan onargarriak ez diren gauza batzuk. Adibidez, Oteizarentzat euskarago da arroyo xirripa baino. Zergatik? Bere pelikulan ar silabak sekulako garrantzia duelako. Mesedez. Berak ez zekien euskaraz; ezin da euskaldun baten gainetik jarri eta zer den euskara eta zer ez esan. Baina bere burua jaungoikotuta zeukan, eta iruditzen zitzaion dena libre zela. Alde horretatik, jende askok ez du maite.

“Liburua deskokatua dator, eta irakurlea deskokatzera etorri nahi luke”, diozu.

Deskokatua dago gehienbat gaur egunean gauza horiek ez daudelako jendearen kezken artean. Orduan, ez da kokatzen; horregatik dator deskokatua. Pixka bat eskemetatik ateratzera-edo dator. Liburuak dioenak zerbait mugitzen al dio irakurleari? Hori da galdera. Baina ez dakit irakurlearengan zerbait eragin nahi dudan.

Liburua alarma egoeran aurkeztea oso egoki datorrela esan duzu. Zergatik?

Nik uste dut badagoela alarma egoera bat; hizkuntza menostuen, ahulen garaia badoala iruditzen zait. Gero eta nabarmenagoa da; ez euskararen kasuan bakarrik, baita katalanaren kasuan ere. Ez dago arnasik. Ameriketako irakasle batek artikulu batean zera zioen: basque as an extinct language. Hau da, hizkuntza agortua dela euskara. Polemikoa izan zen argitalpena, baina nik uste dut arrazoi zuela. Extinct ez da hila, baina bai agortutako hizkuntza bat bere burua berritzeko eta biziberritzeko gaitasun oso gutxi daukana. Euskararekin eta katalanarekin hori gertatzen ari da; hizkuntza koxkor hauen etorkizuna eta arnasa badoa.

Eta Euskararen Nazioarteko Egunean aurkeztu zenuen liburua.

Hori argitaletxearen okurrentzia izan zen.

Ez al da mezu ezkor samarra ematen ari zarena?

Oso. Euskararekin eta hizkuntza denekin ari da gauza bera gertatzen munduan; hori ari naiz ikusten. Katalanaren kasuan ere lerro gorri denak piztuta daude, eta 20 urteko jendea ari da esaten beraiek direla azkenak katalana hitz egingo dutenak. Ezeztatutako hizkuntzak nire ustez badoaz, eta hori esatea ez da erraza niretzat. Mundu mailan beldurtzeko garbiketa ari da gertatzen: hizkuntzak, animaliak, landareak, ekosistema… bakantzera goaz modu beldurgarri batean, baita hizkuntzen kasuan ere. Agian oso dramatiko jarri naiz, baina…

Ingelesa bakarrik geldituko al da etorkizunean?

Ez dakit, baina ikusi Azpeitian bertan zenbat ingeleseko akademia dauden, jendeak zer nahi duen. Loiolako festetan antzerkia ingelesez egiten da. Hurrengoa izango da Aratzerrekan gauza bera gertatzea; hori grabeagoa izango da. Ikusten da mundua nora dihoan. Bihotz-bihotzetik, gaztelaniari opa diot euskararekin gertatzen ari dena gertatzea berari ere; nire hizkuntza jaten ari den bati opa diot bera ere izorratzea eta sentitzea ni orain sentitzen ari naizena.

Zer da sentitzen duzuna?

Sentipen agoniko bat. Esajeratu egin dut agian, baina agonia horretara hurbiltzen da sentitzen dudana.


"Baserri Azoka Aiaraldean errotu da"

SERGIO TATO (Okondo, 1974) Okondoko alkatea da eta herriak erronka polita du igandean, Baserri Azoka. Aurten gauza berriak antolatu dituzte egitarauan baina helburua ez da aldatu, jende asko erakartzea.

Asteburu honetan ospatuko duzue Baserri Azoka, zein da egitaraua?

Ekimen asko izango dira. 10:00etan produktuak ikusgai egongo dira. 11:00etan trikitilari batek kalejira egingo du, 12:00etan Gorriti eta bere abereak ikuskizuna, 12:30ean Iratxo Dantza Taldea eta Sodupe-Zaramillo Aitzina Pika Taldearen erakustaldiak izango dira.

13:00etan Eusko Label haragiaz egindako hanburgesak dastatzeko aukera egongo da. Eta 13:30ean Itzalde Abesbatzako gizonek abestuko dute.

Aurten umeentzako ekimena egongo da Gorritiren eskutik, nola bururatu zaizue?

Egitaraua prestatzerakoan pentsatu genuen publiko ororentzat zerbait egin behar genuela. Eta umeen kasuan uste genuen ekimen hau, Gorriti eta bere abereena, aproposena izango zela.

Postuetan egongo dena ez ezik, beste jaki batzuk dastatzeko aukera egongo da, ezta?

Bai, gaztaina erreak jateko parada egongo da. Herrikoak dira eta gordetzen ditugu egun honetan ateratzeko.

Hanburgesen kasuan, Eusko Labelek antolatzen du eta euro bana balioko dute.

Uste dugu janariak bereziki bere lekua izan behar duela Okondoko Baserri Azokan eta horregatik urtero zer edo zer antolatzen dugu.

Azoka antolatzeko elkarteen laguntza ere duzue?

Bai, batzordean antolatzen dugu azoka. Batzorde horretan elkarte askok parte hartzen dute. Jendeak parte hartuko ez balu jaiak ez luke zentzu handirik. Dantza taldeak, Ametsuts emakume elkarteak, Itzalde abesbatzak ere lagundu du. Aiaraldea.fm-k ere lagunduko du.

Eguraldi ona egitea espero dugu eta jende asko hurbiltzea. Azoka hau Aiaraldean errotu baita.


'Itzuliko Perlak' saioa, goi-mailako txirrindularitza, EiTBn

Iban Mayok, Alberto Contadorrek, Alejando Valverdek, Mikel Landak, Purito Rodriguezek eta Ion Izagirrek lortutako garaipenak eskainiko dira.

Euskaldunek Giroan lortutako balentrien ostean, Euskal Herriko Itzuliaren txanda izango da aste honetan ETB1ek eta eitb.eus-ek zabalduko duten txirrindularitza tartean. Itzuliko perlak izenburupean, txirrindulari desberdinek lorturiko garaipenak berriro ikusteko aukera izango dugu arratsaldero, 15:045ean.

Astelehenean, Iban Mayo izan zen protagonista. 2003ko Itzulian hiru etapa irabazi ostean, garaipen nagusia ere eskuratu zuen. Goitik behera landuko dute edizio hartan gertatutakoa.

Asteartean, Alberto Contador izan zen. Garaipen mordoa lortu ditu Euskal Herriko Itzulian eta horien errepasoa egingo dute.

Asteazkenean, Alejandro Valverderen txanda izango zen, bera ere etapa asko irabazitakoa. Ikus-entzunezko harribitxi asko izango dituzte lagun emanaldian.

Osteguneko saioa Mikel Landari eskainiko zaio, eta, ostiralean, Purito Rodriguezen erakustaldiaz gozatu ahal izango dute zaleek. Ostiraleko saioa 15:00etan hasiko da.

Azkenik, larunbatean, 2019ko edizioko azken etapa izango da ikusgai. Iazko Itzulia Ion Izagirrerena izan zen: azken egunetan irauli egin zuen sailkapena eta garaipen gogoangarria lortu zuen euskal txirrindularitzarentzat.


Epaileak ukatu egin dio preso bati lehen gradutik ateratzeko aukera

Auzitegi Nazionaleko Zigor Arloko 1. sekzioak graduen auziaz egindako lehen ebazpena da. Abokatuen iritziz, graduena da oztopo nagusia presoek «legearen bidea» jorratzeko

Iazko uztailean EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboak barne eztabaida bukatutzat eman eta hartutako erabakien berri eman zuenean, jakina zen bidea ez zela erraza izango. Presoek esan zuten legeak eskaintzen dituen aukerei jarraituko zietela egoerari konponbidea emateko, eta preso bakoitzak aztertuko zuela zer pauso eman. Haietako askok gradu aldaketa eskatzeari ekin zioten, bazekitelako hura zela oztopo nagusia baimenak, baldintzapeko askatasuna eta bestelako neurriak lortu ahal izateko. Baina Espainiako instituzioak ezezkoan gotortu dira, eta orain arteko erantzuna eskaerak atzera botatzea izan da; Espainiako Espetxe Zaintzako Idazkaritza Nagusiak lehenbizi, eta Auzitegi Nazionalak orain.

Espetxe bakoitzeko zuzendaritzak hiru hilabetean behin aztertu behar du lehen graduan dagoen preso bakoitzaren egoera. Euskal presoen kasuan, gradu horretan atxikitzea izaten da erabakirik ohikoena. Horrekin ados ez dauden presoek badute Madrilera jotzea, Espetxe Zaintzako Idazkaritza Nagusira, baina orain arte euskal presoek ez dute han erantzun hoberik jaso. Joan den martxoan, Etxerat-ek jakinarazi zuen 120 preso inguruk hasi zituztela ordura arte gradu aldaketa eskatzeko izapideak; hilabete hartan, Efe agentziak, Espetxe Instituzioetako iturriak aipatuz, esan zuen 54 presori ezezkoa eman ziotela.

Goragoko instantziara, hots, Auzitegi Nazionalera —Espetxe Zaintzako Epaitegira lehenbizi, eta Zigor Arloko 1. sekziora gero— helegiteak aurkezteari ekin diote ezezkoa jasotako presoek. Oraingoz, gutxi dira horraino iritsi direnak, baina, BERRIAk jakin ahal izan duenez, Zigor Arloko 1. sekzioak emandako lehen erantzuna heldu da, preso baten abokatuak aurkeztutako helegiteari buruzkoa: ez dute aintzat hartu.

Auzitegi Konstituzionalari babes helegitea aurkeztea da legearen bideak eskaintzen duen azken urratsa. Eta han ere ezezkoa jasoz gero, Europara jotzea, Giza Eskubideen Estrasburgoko Auzitegira. Baina euskal presoen abokatuek esperientziaz dakite, Europan erantzun positiboa jasotzeko aukerak egon arren, luzea izaten dela hango bidea.

Bi dimentsio

Onintza Ostolaza abokatuak dioenez, «bi dimentsio» du graduen auziak: «Batetik, bizi baldintzak daude: lehen graduan egoteak dakar egunean hogei orduz ziegan egotea, erabateko kontrola, miaketak, eta, hitz gutxitan, erregimen itxi zorrotz batean egotea. Edozein presok nik baino hobeto daki zer den hori, eta Xabier Reyren heriotza, zoritxarrez, horren erakusgarri da».

Baina kontuak badu alderdi juridikoa ere: «Preso batek baimenak lortu ahal izateko, derrigorrezkoa du lehen gradutik bigarren gradura pasatzea. Eta hirugarren graduan egonda, baldintzapeko askatasuna lor dezake. Baina bide hori derrigorrez egin behar du. Lehen graduan kateatuta egoteak dakar onurak ezin eskuratzea. Horregatik diogu hori dela orain oztopo nagusia ibilbide hori egiteko». Igandean 250 bat preso eta iheslari ohik egindako agerraldian, argi azaldu zuten EPPK urratzen ari den bidea «eraginkorra» izan dadin ezinbestekoa dela lehen graduari «bukaera» ematea.

Espainiako espetxe erakundeen ohiko jardunbidea izan da euskal presoei automatikoki lehen gradua ezartzea. Egun, euskal presoen %95 gradu horretan daude. Baina horrek, teorian, ez luke jokamolde normala izan behar: «Espainian, presoen egoera arrunta bigarren gradua izaten da. Lehen graduan egotea salbuespena da».

Legez, bi arrazoi aurreikusten dira preso bat lehen graduan atxikitzeko: «muturreko arriskugarritasuna» eta erregimen arruntean «ezin egokitzea». Gainera, arrazoi «objektiboak» eman behar ditu espetxeak hori frogatzeko, eta soilik «beharrezkoa» den denboran luza daiteke neurria.

Arau horiek ez dira aintzat hartzen euskal presoen kasuan: «lehen gradua automatikoki ezartzen diete», esan du Ostolazak. «Euskal presoak kartzelan ez dira zigortuta egoten, eta, objektiboki, ez dago arrazoirik lehen graduan atxikitzeko». Neurria denboran mugatua izateak ere ez du balio euskal presoentzat: badaude hogei urte baino gehiago preso egon direnak eta espetxealdi osoa lehen graduan egin dutenak.

Ezezkoaren argudioak

Orduan, zeintzuk dira epaileek emandako argudioak presoen helegiteak ez onartzeko? Batez ere, «oraindik desegin ez den erakunde terrorista bateko kide» izatea, «egindako delituen larritasuna» eta «delitua berriz egiteko arrisku handia». «Oso argudio orokorrak dira, preso bakoitzaren zirkunstantziei egokitzen ez direnak», dio Ostolazak. «Delitua berriz egiteak, kasurako, ez du zentzurik oraingo egoeran».

Alde horretatik, espetxe erakundeen eta epaileen jokabidean badago kontraesan nabari bat, Ostolazak dioenez: «Presoei esaten diete eskaera indibidualak egiteko, eta halakoak dira, preso bakoitzak bere egoeratik abiatuta egiten duelako, baina ematen dieten erantzuna, aldiz, guztiz politikoa da, guztientzat berdina eta eredu bati jarraituta».


“Hiru enpresa sortu dira, eta horietatik hamar lanpostu sortzeko asmoa dago”

Jon Etxeberria (Etxarri Aranatz, 1991), Sakantzen sareko sustatzaileetako bat izateaz gain, Mondragon Unibertsitateko Lidergo Ekintzaile eta Berrikuntza graduko ikaslea ere bada. Gradu amaierako lanean, Sakanari laguntzeko enpresen ekosistema "ona" sortzea izango du helburu. Duela urtebete sortu zen Sakantzen sarea, eta, herritarren esperientzia eta ezagutzaren bitartez, aurrera doa proiektua.Hiru jardunaldi egin dituzue dagoeneko; azkena joan den larunbatean, Olatzagutian. Zer moduz atera zen?Uste baino jende gutxiagok parte hartu bazuen ere, hara joandakoak oso kontent egon ziren. Oso hitzaldi interesgarriak izan ziren, eta hori zen gure helburua: programazio interesgarria sortzea eta bertan egon ziren hizlarien bidez beraiek egiten dutena Sakanan praktikan nola jarri daitekeen ikustea.Aipatutako hitzaldiak Wikilur, Axalko, EKINN eta Guifi.net elkarteetako hizlariek eman zituzten. Ondorio baliagarriak atera al zenituzten?Wikilur Landa Turismo Kooperatibak bazkideen zerbitzu hornikuntza eta landa turismoaren garapena du helburu. Guk Sakanako turismoa indartu nahian, beharrezkotzat jo genuen Wikilur sortuta zegoela aprobetxatzea. Axalko, bestalde, Txirbil Kooperatiba Elkartearen barruko marka bat da. Krisiaren aurka enpresarentzat lan ildo alternatiboa sortzeko beharra ikusi zuten, eta horren emaitza da Axalko. Azken finean, enpresa berritzailea da, eta interesgarria da haien metodologia Sakanara nola eraman daitekeen aztertzea. Guifi.net sareari dagokionez, autogestionatutako telekomunikazio sare libre eta irekia da. Sakanarentzat baliagarria da, orain arte Internet izateko goi mailako enpresen sekulako dependentzia izan dugulako. Azkenik, EKINN programa Mondragongo Team Academy-k sortua da, bederatzi hilabetez langabeak ekintzaile izatea sustatzeko. Langabeak euren enpresa propioak sortzeko iniziatiba izatera bultzatzen ditu.Ekinaldiaren helburuetako bat jendea aktibatzea da. Jarri al dira martxan herritarrak?Hori da gure helburua, baina zaila egiten ari zaigu. Egoera berez zaila da, eta guk, azken finean, ez dugu inolako diru laguntzarik ematen. Guk aholkuak ematen ditugu, eta enpresak aurrera ateratzen laguntzen dugu. Baina enpresa bat sortzeko zailena dirua eskuratzea da, eta are gehiago egun. Izan ere, langabeek murriztutako diru iturriak dituzte. Halere, jendea aktibatzea lortu dugu, 430 pertsona inguruk hartu baitute parte antolatu ditugun ekitaldietan.Enpresaren bat sortu da azken urte honetan?Bai, hiru enpresa sortu dira, eta horietatik hamar lanpostu sortzeko asmoa dago. Guk gure laguntza eskaintzen diegu, baina beraiek dira hamar lanpostu horiek sortuko dituztenak.Etorkizunari begira, zein dira zuen planak? Bizpahiru proiektu martxan jartzeko asmoa dugu. Turismoarekin lotura dutenak uda aurretik jarriko ditugu martxan. Bestalde, inkubagailuen kooperatiba bat sortzeko asmoa dugu. Etorkizunari begira, gure helburu nagusia Sakanako enpresen ekosistema ona sortzea da. Beste eskualde batzuk ere aurrera egin dute, oinarri sendo batzuk zituztelako. Hori helburu hartuz, Sakanan sortuko diren eta sortuak dauden enpresen elkarlana behar da. Denek ekosistema horretan parte hartuz gero, lortuko dugu gure helburua, hots, inkubagailuen kooperatiba bat sortzea. Azken finean, Sakantzen sarea gizarte mugimendu bat da, eta guk pertsonak behar ditugu aurrera jarraitzeko.Pentsatu al duzue nola erakar dezakezuen jende gehiago?Sakantzen-eko kideok beharrezkoa ikusten dugu proiektu interesgarriak plazaratzea, pertsona klabeak identifikatzea eta horien bitartez gizartea sentsibilizatzea. Oraindik ere lan asko baitago egiteko Sakanan.


Elkarrekin arraun egiteko deia

Protestara deitu du Kalera Kalera-k irailaren 10erako. Presoen auzia agenda politikoan nahi du

Urte politiko berrian presoen auzia agendan egotea. Hala nahi du Kalera Kalera dinamikak, eta hala eskatu die eragile politiko, instituzional, sindikal eta sozialei, «herri honek bakea eta askatasuna merezi dituelako». Bakegintza «guztion ardura» delakoan, ezinbestekotzat jo du eragile guztien parte hartzea: «Guztioi dagokigu elkarrekin beharrezkoak ditugun lanabes egokiak sortzea».

Agerraldi bat egin zuten atzo dinamikako kideek, eragileei eskaria egiteko eta irailaren 10ean egitekoak diren manifestazioaren berri emateko. Donostiako Bulebarretik abiatuko da, 13:30ean. Kontxako Banderaren bigarren jardunaldia izanik, jendetza espero da egun horretarako Gipuzkoako hiriburuan, eta presoen urruntzea salatzen zuten arraunak eskuan zituztela agertu ziren prentsaren aurrera. Hilaren 10ean «bakea eta askatasuna irabaztera» irten nahi dute kalera, eta lelo horrekin egingo dute manifestazioa. Antolatzaileek herritar guztiei dei egin zieten batzera, eta azpimarratu zuten presoen auzia ez dela «ezker abertzalearen ardura bakarrik; herri honetan gatazka gogorra egon da, eta horren ondorio baizik ez dira euskal errepresaliatuak».

Larunbatean, presoak kaleratzeko «bide orria adostera» deitu zuen EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboak, eta, atzoko agerraldian, Kalera Kalera-k «premiazko» jo zuen «eragile guztien artean bide orri komun eta egoki bat» osatzea. Zehazki, galdegin zuen «helburuak eta urgentziak ondo finkatzea»: tartean aipatu zituen preso eriak, adinekoak eta luzaroan espetxean daudenak askatzea, presoen sakabanaketa amaitzea eta preso guztiak libre geratzeko «plangintza integral bat» eratzea: «Bake bideak ez du onartzen alderdi politikoen interesei begiratzea, herri honen behar eta interesei baizik». Presoak etxera ditzaten bide orri bat adosteko eskatuz, milaka lagun elkartu ziren ostiralean Bilbon, dinamikak berak prestatutako manifestazioan.

Del Hoyori aitortza

«Aurreko fasea modu iraunkor eta egokian» ixteko ordua dela uste du dinamikak, eta agindu «ahalegin guztiak» horren alde jarriko dituela. Gainera, uztailaren 31n Badajozko espetxean (Espainia) hildako Kepa del Hoyo presoa gogoan izan du: «Izan dadila sakabanaketak eragindako azken heriotza».

Kalera Kalera-k manifestazioa antolatutako egun bererako, leku beretik abiatuta baina ordu erdi lehenago, 13:00etan, Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak deitu du protestara. Datorren igandean, berriz, irailak 3, Kontxako estropaden lehen jardunaldian, Sara Majarenas euskal presoa eta haren alaba Euskal Herriratzearen alde egingo dute mobilizazioa —harrera etxe batean daude, Madrilen—. 13:30ean abiatuko da, Bulebarretik.


San Jeronimo jaiak, historiaz bete-bete

San Jeronimo jaiak ate joka datoz Mutrikura. Bihar gauean hasiko dute ibilbidea, talde biren rock kontzertuarekin.

Asteburuko ekimenak azken hiru hilabeteetako lanaren emaitza izango dira. Hamabost-hogei bat lagun aritu dira bileraz bilera guztia lotzen, «iaz baino jende gutxiago», auzotarrek aitortu dutenez, beharbada «aurreko urteko nekea tarteko».

Bileretan gutxiago ala gehiago izan, lana egiteko jende piloa egoten da urterik urte, «harro egoteko» beste. «Muntaketarako-eta pare bat astebukaeratan geratzen gara», esan dute auzokoek.

Berrikuntzarik gabe, urterik urte jendea erakartzen duen egitaraua prestatu dute.

Txotx erakargarria

Iaz Mutrikuko Bertso Eskolak hartu zuen lekua Andoni Egañak eta Sebastian Lizasok hartuko dute bihar. Txotxak eta afariak ekarriko ditu bertsoak. Mahaiaren bueltan 175-200 lagunentzat egongo da tokia. «Txotxean 200 lagun batzen gara urtez urte. Jende batek aurretik hartzen du lekua geure bitartez». Bestela, zapatu iluntzean auzora bertara joanda eskuratu ahalko da txartela.

Jai eremutik aterata, zapatuan erroten ibilbidea eskura egongo da, norbere kabuz ala Javier Castro gidari dela egiteko.

Domekan –San Jeronimo eguna– aurreko urteetan egin bezala, garai bateko tresnen museoa bisitatzeko aukera egongo da. Bisitariek aspaldiko argazki eta gailu berriak edukiko dituzte ikusgai. «Beti irteten du zerbait berriak, historia berriek. Baten batek auzoaren historiarekin zerikusia duen zerbait izanez gero, eskertuko dugu ekartzea».

Bateko eta besteko, arratsaldeak Irrien Lagunen ikuskizuna ekarriko du auzora. Algara eta giro ona ziurtatuta daude.

EGITARAUA

Bihar, barikua

23:00. Rock kontzertua: Kraussk (Mutriku) eta Drongenerds (Ondarroa).

Zapatua, 29

21:00. Bertso afaria Andoni Egaña eta Sebastian Lizaso bertsolariekin.

Ondoren. Erromeria DJ Modestorekin.

Goizaldean. Txokolatada.

Domeka, 30, San Jeronimo eguna

Egun osoan. Garai bateko tresnen museoa ermitan.

12:00. Meza.

Ondoren. Herri kirolak eta jolasak auzoko gazteen artean.

17:00. Umeentzako jaialdia: Irrien Lagunak.

Ondoren. Ibiriko abereak: zezen txikiak, poneyak.


Kartzela zigorra errepideko langile bat autoarekin harrapatzeagatik

Elgetan errepidean lanean zebilen langile bat autoarekin harrapatu izanagatik, kartzela zigorra ezarri diote gidariari. 2005 urtean gertatu zen istripua eta gidaria alkoholaren eraginpean zihoan.

6 hilabetetako kartzela zigorra eta 25.000 euro inguruko kalte ordaina. Horixe da Donostiako epaitegi batek alkoholaren eraginpean zihoan, eta errepideko langile bat harrapatu zuen gidariari ezarritako zigorra.

Sententziak dioenaren arabera, istripua 2005ean gertatu zen, Elgetan. Gipuzkoa 2639 errepidean gertatu zen ezbeharra. Sententziak dio Opel markako auto bat zeraman gidariak eta ez zituela langileek errepidean ezarritako seinaleak errespetatu.

Epaiketan fiskaltza eta akusatua akordio batera iritsi ziren eta azken honek fiskaltzak ezarritako zigorra onartu du. Auto gidariak sei hilabeteko kartzela zigorra bete beharko du eta ezin izango du gidatu bi urtez, trafiko segurtasunaren kontrako delitua egiteagatik.

Auto gidariak, gainera, 25.350 euro ordaindu beharko dizkio kaltetuari. Aseguru etxeak 30.000 euro ordaindu zizkion azken honi istripua gertatu zenean eta akusatuak, orain, 13.600 euro ordaindu beharko dizkio biktimaren aseguru etxeari.


'Hemen Debagoiena' saioa osorik: 2019-06-21

Ekainaren 21eko saioan, Debagoieneko Berrikuntza Plataforma hobeto ezagutzeko aukera egon da Elena Herrarte plataformako kidearen eskutik. Aurrerantzean, gainera, egubakoitzero erreportaje berezi bat eskainiko da gaiarekin lotuta; lehenengo, euskararen eta integrazioaren ingurukoa izan da. Oihal akrobazien inguruan Arrasaten egin duten ikuskizunaren berri eman du Xabi Gorostidi.


Ariketarako eta aisialdirako gunea egokitu du Udalak, Loiolan

Ariketa fisikoa egiteko makinak jarri ditu Udalak, Loiolan. Aldakaitz baserri atzeko belardia egokitu du erakundeak, eta gaur, astelehena, jarri ditu tresnak. Guztira, sei makina daude; arrauna, bizikletak edota besoak lantzekoak, hain zuzen, eta hamalau urtetik gorako herritarrek erabil ditzakete. Aurreko agintalditik datorren proiektua dela adierazi du Kirol saileko batzordeburu den Estitxu Elduaienek: "Adinekoek bizitza aktiboagoa izateko helburuz lanean hasi ginen, eta beste herrietan jarri dituzten makinak aztertu ondoren, min hartzeko aukera gutxien eskaintzen dituzten tresnak aukeratu ditugu". Gainera, makina bakoitza nola erabili behar den azaltzeko, panel informatiboak ere ezarri dituzte.

Loiolako gunean ezarri dira makinak, "leku aproposena" delako. Loiolara herritar ugari paseatzera joatea, eta komun publikoak gertu izatea kontutan hartu ditu Udalak lekua aukeratzeko orduan; "gakoa da adinekoentzat komunak gertu izatea".

Ariketa fisikoa egiteko makinez gain, lau mahai ere ezarri ditu Azpeitiko Udalak. "Gimnasio kontzeptuaz haratago, norbanakoak nahiz familiak egoteko leku bihurtu nahi izan dugu".


Larunbat honetarako auzolan deialdia etxarriar guztientzat

Larunbat honetan hasita, aprilak 30, hileko azken larunbatero etxarriarriei zuzendutako auzolan eguna izango da Enneco basoan.

Nafarroa Bizirik Fundazioak deialdia luzatzen die herritar guztiei parte hartzera anima daitezen, guztien artean gure historia ahots propioarekin kontatuko duen eta nafar guztion elkargune izango den Enneco egitasmoa aurrera atera dadin.

Eguna: Apirilak 30, larunbata

Ordua: 09:00-13:00

Lekua: Paraje Danbolintxulo, Etxarri Aranatz (camping-aren ondoan)

Eraman beharrekoa:

Eskularruak

Botak

Norberak bere hamaiketakoa

*Parte hartzera animatzen den oro jar dadila fundazioarekin harremanetan: 663908306


Humanizatu

Politikakeriak. Pastor, Agirrezabalaga, Semper eta Egibar legebiltzarkideek jardun zuten atzo; Maneiro batzen zaie tarteka, larunbateko El parlamento de las ondas saioan. Prestigioz husten ari dira astez aste berez sanoa den ika-mika politikoa. Eztabaida bizia, entzungarria izan zitekeena, indargabetu egin dute. Errespetu faltaz eta harropuzkeriaz jokatzera ohitu dira, eta entzuleok galtzaile gara. Nork bere argudioak eman eta besteenak entzun baino nahiago dute bestearena moztu, boikotatu... Profesionalak dira joko zikin horretan. Kaka-nahasia are lohituagoa dago azken aldian, inkontinentzia duen Semper mahaikide denetik. Oraintxe kenduko balute saioa, nago entzuleak ez liratekeela kexatuko, kenduta zutabe hauxe idazten duen irratizale frikia eta beste antzekoren bat. Iker Arrastio gidaria bera ere poztuko litzateke.

Zintzotasuna. Komunikazio gaitasuna izan zuten hizpide Manu Marañon adituak eta Markel Olano politikariak Amarauna saioan Nagore Telleriarekin, aurreko igandean. Eskertzekoa da, biziki, nola zintzotu zen Olano, aitortuz politikari lotsatiaren mugak eta konplexuak, eskarmentu gabeko irrati tertuliakide gisa izaniko bizipena, hiztegitik nola kenarazi zioten uste dut esapidea... Polikari bat humanizatua sentitu genuen irratiz!

Bi kazetaritza estilo. Arkaitz Bellonen heriotza gertatu eta hurrengo goizean, EITBko euskarazko irratian, tertuliako gidaria hasi zen esanez Bellon aipatu behar dela derrigorrean. Bestean, gaztelaniazkoan, gidaria, tertuliaren hasi nagusia kartzela politikaz hitz egin omen duten bi goi politikarien isileko bilerara bideratzen saiatzen da (aurreko albistegian Bellonen heriotzari garrantzi eta tarte hutsala eskaini ostean). Gauean, gaztelaniazko horretan, Bellonen abokatua elkarrizketatzen da. Hiru adibide horietan, kartzela politika aztertzeko bi estilo isla daitezke, giza eskubideak balio gorentzat jo behar direla eta gatazka eta ondorioak humanizatu behar direla aldarrikatzen den garaiotan. Azalean urtikaria sortzen zaie oraindik EITBko zenbait kazetariri, presoen errealitatea gertutik ezagutarazteko orduan. Horiexek izango dituzte kazetari eredugarri, nonbait, Oskar Abad preso ohia elkarrizketatzeagatik Ganbara saioa kritikatu berri duten politikariek.


Oposizio garaia

Pilotari profesionalentzat udako denboraldia jaialdiak festa giroan eta ikuskizuna emanez jokatzea baino zerbait gehiago da; oposizio garaia ere bada. Hile hauetan hasten dira datorren denboraldiko txapelketetan tokia irabazteko lehiatzen, eta pilotari batzuek parte-hartzea ziurtatuta badute ere, beste batzuk beraien artean aritu beharko dira norgehiagoka.

Baiko Pilotari dagokionez, aurrelari zein atzelarien arteko lehia ederra espero da udan zehar. Iaz gertatu bezala, Artola, Victor, Laso eta Arteaga izango dira Bengoetxea VI.arekin batera oposizioa egingo duten aurrelariak; eta tarteka Agirrek eta Alberdik ere izan dezakete beraien burua aldarrikatzeko aukera.

Atzean, berriz, iaz Mariezkurrenak egindakoa berdintzen saiatu daitezke Aranguren eta Eskiroz, baina, horretarako, Imaz, Larunbe, Ibai Zabala edo Aretxabaleta atzelari handiei aurre egitea tokatuko zaie.

Aspe pilota enpresan ere gauzak estu daude. Bukatu berri den denboraldian erakutsi duten maila ikusita, aurrelarien oposizioak izan daitezke denetan erakargarrienak. Itxuraz, Elezkano, Irribarria, Altuna eta Ezkurdia gainontzekoak baino koska bat gorago daude, baina Jakak edo P. Etxeberriak ez dizkiete inondik ere gauzak erraz jarriko, maila gorenean joka dezaketela erakutsi baitute biek ala biek.

Atzelarien artean ere prest daude denak. Zabaleta eta Rezusta maila gorenean daude, eta Galarzak, Martijak, Erostarbek edo Tolosak elkarren aurka lehiatu beharko dutela aurreikusi daiteke.


Pep Rekejok erakusketa ireki du Zumarragan

ZUMARRAGA // Pep Rekejo argazkilari urretxuarrak erakusketa ireki du Zumarragako kultur etxean. Argazki sekuentzien bidez emozioak eta pentsamenduak azaldu ditu. Erakusketa 26ra arte egongo da zabalik: astelehenetik ostiralera 17:30etik 20:30era eta larunbat eta jaiegunetan 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:30era.


Omenaldi beroa egin diote Algortan Bisi Unanue zenari

Algortako Ezker Abertzaleak omenaldi beroa egin zion atzo gauean Bisi Unanue militante hil berriari. 300 lagun hurreratu ziren azken ostiraleko ekitaldiaren barruan burututako ekitaldira. Bertan, Amnistiaren Aldeko Mugimenduak Etengabe bitakoran jakinarazi duenez, errepresio politikoa eta gerra zikina parekatu eta omenaldia abiatu zuten, txalaparten ttakun doinuen artean. Ezker Abertzalearen erakunde guztiek krabelin bana jarri zuten ekitaldiaren buruan ageri zen Bisiren irudian. Aurreskulariak ohorezko dantzak egin ostean, Ezker Abertzaleko ordezkariak lora sorta eman zieten Bisiren etxekoei, eta Etxerateko ordezkariak elkarteko zapia. Bertsolarien txanda etorri da gero: Bisi eta bizitza lotu zituzten, borrokan izandako ibilbide oparoa eta haren oroimenean. Gero ,Gabi Basañezek Bizi ezagutu, berarekin izandako pasarteak kontatu eta haren izaera "maitagarria, genio bizia, lana, militantzia, borroka eta egoerarik txarrenean ere aurrera egiteko beti erakutsitako kemena" gogoratu zituen. Emakume izaera ere izan zuen aipagai, eta Bisiren bizitza errepasatzean bidelagun izandako algortar asko ere. Amaitzeko, Gorrondatxe abesbatzak kanta bat eskaini zion eta Eusko Gudariak denon artean indarrez abestearen ondoko une bateko isilunean irrintziak eta "Gora Bisi!" oihua zabaldu ziren plaza ingurura, AAMk zabaldu duenez. Argazkian, ekitaldiko irudi bat / Etengabe.


Nafarroan irakasleek jasotzen dituzten erasoen aurkako 7.000 sinadura jaso dituzte

2015ean 20 izan ziren erasoak, eta hiru urte geroago, 178. Gainera, biktimen gehiengoa, % 75, emakumezkoak dira.

Nafarroako Bigarren Hezkuntzako Irakasleen elkarteak 7.000 sinadura jaso ditu irakasleen aurkako erasoen gorakada salatzeko kanpainan. Izan ere, 2015ean 20 izan ziren erasoak, eta hiru urte geroago, 178. Gainera, biktimen gehiengoa, % 75, emakumezkoak dira.

Orain, kanpaina amaituta, sinadura horiekin "Hezkuntza departamentua beharrezko aldaketak egitera" mugitzea eta "irakasleek pairatzen duten babesgabetasun egoera konpontzen lagunduko duten neurriak hartzea" espero dute.

Elkarteak prentsa-ohar batean jakinarazi duenez, irakaslea babesteko eta lege bermea izateko neurri batzuk jarri dituzte martxan dagoeneko, 2017-2018 ikasturtea amaitu zenean Hezkuntza Departamentuak egin zuen txostenean oinarrituta, eta erasoengatik laguntza eskatzen zuten irakasle kopuruak gora egin zuela ikusita.

Txosten horren emaitzetan ikus zitekeen "goraka" egiten ari zirela erasoak, eta elkarteak uste du gatazka horiek "askotan" ez direla konpontzen edo "gaizki" konpontzen direla, eta horregatik baja kopuruak gora egiten duela.

Irakasleek pairatzen dituzten erasoak muturrekoak omen dira batzuetan, ikasleen edo senideen portaera erasokorra, presioa edo erasoak (ahozkoak eta fisikoak) eraginak.

Beste batzuetan, elkartearen arabera, barruan ematen dira, eta zentroko zuzendaritzatik edo Administraziotik iristen dira (irakasleen aurkako isun eta espedienteen gorakada).

Testuinguru horretan, elkarteak sinadura bilketa hasi zuen kontzientziazio lana egiteko eta dituen proposamenak helarazteko.


Ikastaro ugari eskainiko dituzte Gernika-Lumon, Morgan eta Nabarnizen

Beste hainbat herritan legez, Morgan, Gernika-Lumon eta Nabarnizen ere egongo da zer egin 2017/2018 ikasturtean; izan ere, hainbat ikastaro prestatu dituzte ikasturte berrirako.Gernika-Lumoko Kultur Etxean, esaterako, 175 lagunentzako ikastaroak egongo dira aukeran. Umeek buztingintza ikastaroan eta Arteskolako marrazkigintzan parte hartu ahal izango dute, eta nagusiek, berriz, esku-lanetan, zeramika ikastaroan, egur lanketan,bitxi eta osagarrien diseinu-tailerretan, emakumeentzako psikologia tailerretan zein Arteskolan.Horietako batean zein bestean parte hartu nahi duenak izena eman beharko du irailaren 30a orduko.Morgan hasi dute ikastaroen ikasturtea. Orain arteko ikastaroak mantendu (zumba, stretching, mantentze gimnasia, pilates, GAP eta fitness), eta ikastaro berri bat gehitu dute: pilates. Horietan izena eman nahi duenak Morgako Udalera deitu beharko du.Nabarnizen, azkenik, pilates ikastaroa eta sasoian egoteko gimnasia eskolak eskainiko dituzte. Asteon hasi dituzte eskolak, eta ekain bukaera arte luzatuko dituzte.