Ekintzaileak: Nire buruaren nagusia izan nahi dut

«Pauso hau eman aurretik gau asko eman nituen lorik egin gabe, etxeko hipotekan sartu berria nintzen, gainera. Baina 26 urterekin gaztea naiz oraindik, eta sekulako ilusioa dut. Zergatik ez nire buruaren nagusia izan? Zergatik ez saiatu? Ez dut uste ausarta izan naizenik, beti dagoelako enpresa bateko zortzi orduetara itzultzeko aukera». Hala deskribatu du Eneko Navarro irundarrak (Gipuzkoa) duela sei hilabete berak bakarrik abiatu zuen ekimena. Orain, pozik dago hartutako erabakiarekin: siderometalurgia arloan krisia dagoela eta ez dela proiektu berrietarako unea askotan errepikatu dioten arren, sortu duen Bigumetrik enpresa ondo dabil. Enpresa bateko Metrologia departamentuan lan egin ostean, azpikontratatu ohi den zerbitzu hori -lantegietako piezak neurtzea- eta kalitate zerbitzua bere kabuz ematea erabaki zuen. Navarrok zerbitzua gainontzeko enpresek baino merkeago eskaintzen du eta hori egin ahal izateko neurtzeko makineria Zeiss enpresa alemaniarrak uzten dio, «alokairu» baten truke. Gainera, Euskal Herrian hiru dimentsioko besoarekin neurketak egiten dituen bakarra da Bigumetrik eta enpresa alemaniarraren beso hori Espainian eta Portugalen komertzializatzeaz ere arduratzen da. Ateak irekitzeko Zeissen babesa ezinbestekoa izan dela aitortu du Navarrok. Hori bai, marketina eta bezeroen arteko ahoz ahoko komunikazioa ere funtsezkoak izan zaizkio.

Iruñeko Itziar Luri ados dago: bezeroak lortzeko garaian, marketina eta ahoz ahokoa nahitaezkoak dira. Horrez gain, lan mota lehenagotik ezaguna izatea eta merkatuan zerbait berria eskaintzea garrantzitsua dela dio. Lurik 26 urte ditu eta duela hiru miscelanea komunikazio enpresa sortu zuen Rakel Gilekin batera. Nafarroan eta bereziki Iruñean enpresentzat egiten den komunikazio lana publizitate kanpainetara oso mugatua dagoela konturatu ziren eta beste komunikazio mota bat eskaintzeari ekin zioten: prentsa bulegoetan espezializatua. Hartara, nahi duen enpresari prentsa bulego baten funtzioak eskaintzeaz gain, publizitatea, ekitaldien antolakuntza eta komunikazio aukera anitz eskaintzen dizkiote. Diru laguntza gutxirekin abiatu ziren -Iruñeko Udalak emandako 600 euro eta Nafarroako Gobernuak gaztea izateagatik emandako beste 1.000 euro- eta lehenbiziko sei hilabeteak oso gogorrak izan zirela gogoan du Lurik. Baina lehenengo bezeroa lortu zuten (Turrones Primitivo) eta pixkanaka handituz joan da negozioa. «Gauzak ondo irteten direnean zure egitasmo propioa izatea oso pozgarria da eta norbaitek zutaz hitz egiten entzun duela jakitean, harrotu egiten zara». Norbere lana aintzat hartua izatea beti baita atsegina. Eneko Navarrok abantaila gehiago aipatu ditu: «Hilabeteotan asko ikasi dut, zentzu guztietan, baita pertsona bezala ere, master bat egitearen modukoa da, lanaren ikuspegi zabalagoa garatzen duzu. Gainera, enpresa pila bat ezagutzen dituzu, harremanak eta ekarpenak areagotuz». Okerrena berriz, lanaren segurtasun falta: «Astero atera behar dut bezero bila, lan bila -dio Navarrok-. Hurrengo asterako lana lortu dut, baina hurrengorako? Eta hurrengorako?». Lan ordu asko direla ere diosku Lurik eta presioa handia dela, erantzukizun guztia norberarena delako. Proiektua aurrera ateratzeko orduan, dirua lortzea ere zailtasun garrantzitsua izan ohi dela aitortu dute.

Eroso bizi gara

Hain zuzen, aipatutako segurtasun falta da enpresak sortzen dituzten euskal herritarren portzentajea urteko %5-6 ingurukoa baino ez izatearen arrazoi nagusietakoa. Hori uste du pertsona ekintzaileei buruzko Global Entrepreneurship Monitor nazioarteko azterketaren baitan EAEri dagokion ikerketa zuzendu duen Iñaki Peña Deustuko Unibertsitateko irakasleak (ikus bukaerako koadroa). Bere hitzetan, herrialde pobre askotan, jendeak bere burua behartua ikusten du enpresak sortzera; beharra da beraien motibazioa. Hemengo ekonomiagatik, aldiz, ez ditugu balore edo behar horiek, jendea ondo bizi da, eroso, eta ez du arriskurik hartu nahi, are gutxiago dirua arriskatu behar badu eta astean ordu pila sartu behar baditu. Hala ere, badira gure herrialdeak baino ekonomia maila aurreratuagoa izan arren, enpresak sortzeko gaitasun handiagoa dutenak; AEB eta Kanada bezalako herrialde anglosaxoiak kasu. «Horietan, enpresak sortzeko kultura hedatuagoa dago, hezkuntzan zein gizartean; arriskuak hartzea eta porrot egitea ere onartuago dago; merkatu finantzarioak aurreratuagoak dira...», azaldu du Peñak.

Kultura ekintzailea indartzeko Euskal Herrian hobetu behar diren faktore horiek guztiak koadroan zehaztu ditugu, baita alde onak ere: garrantzitsuena, hemen sortutako enpresa gehienek duten biziraupena altua dela. Iruñeko Aise zentro psikopedagogikoa horren adibide da. Ines Marcillak duela hamabost bat urte zabaldu zuen, dislexia edo ikasteko beste era bateko arazoak dituzten gazteei zuzenduta. Klase partikularrak eta laguntza psikologikoa uztartuz, beste behin ere balio erantsia eskaintzea izan da gakoa. Denbora luzea daramatenen arrakasta motibazio ezin hobea da hasiberrientzat. Ainhoa Lizarraldek eta Larraitz Tejeriak, hain juxtu, optika bat ireki nahi dute martxorako Villabonan (Gipuzkoa) eta ezagutzen dituzten optiketatik bat ere ez itxi izanak animatu ditu. Oraindik ez dute izenik pentsatu eta lokala prestatzeko obrak nahi baino geldoago doaz, baina ilusiorik ez zaie falta, hori baita halako planetan sartzen diren denek soberan dutena. Bidean ez erortzeko, proiektuarenganako grina beharrezkoa da, une txarrak beti daudelako eta halakoetan, ingurukoengan babesa bilatzea, baikorra izatea eta norberaren proiektuaren aldeko apustu garbia egitea funtsezkoa da. Pello Barandiaran aholkulariak motibazioaren garrantzia azpimarratu du: «Egitasmo hauek lan asko eskatzen dute eta gogoa izan behar da, ezinbestean. Proiektu batean, nahiz eta merkatuak, produktuak, prezioak eta oro har kanpoko faktoreek garrantzia izan, balio eta jarrera pertsonala dira giltza». Barandiaranek gomendio hori ematen die bere eskuetatik pasatzen direnei. Hain zuzen, gehienek beraien proiektuaren bideragarritasun plana egiteko eta enpresa bat sortzearen prozesu burokratiko deseroso eta luzean laguntzeko aholkularitza agentzietara jo ohi dute lehenengo, behin-betiko urratsa eman aurretik.

Gehienek bai, baina ez denek. Aitzol Goikoetxea betidanik ibili da diseinuaren munduan eta halako batean lagunentzako kamisetak margotzen hasi zen. Duela pare bat urte, serigrafia ikastaro bat egin zuen Donostiako Artelekun, Ainhoa Lujanbio laguna animatu zuen eta Gabonetarako beraiek diseinaturiko aiko maiko markako arropa denda irekiko dute Hernanin (Gipuzkoa), «bideragarritasun planik gabe, aurrera egin dugulako asko pentsatu gabe». Hala ere, jendeak beraien lana gustuko duela ikusi ahal izan dute behin baino gehiagotan eta Euskal Herriko kamiseten azokan ere arrakasta izan zuten. Jendeak arropa hura non erosi zezakeen galdetzen ziela ohartuta, denda zabaltzea pentsatu zuten. Euskal abestiak, olerki zatiak... hartu eta hitzak eta horiei lotutako irudiak uztartzen dituzte kamisetetan. Oraingoz asmatu dutela dio Goikoetxeak: «Jendeari gustatzeko produktu desberdina egin behar da eta guk zerbait berria atera dugu. Kamiseta koadroa balitz bezala hartzen dugu».

Elkarrizketatutako askok horixe nabarmendu digute: zerbait berria eskaintzea dutela helburu, balio erantsia duen produktua, desberdintzeko eta merkatuan lekua egiteko modu bakarra baita. Amaste, adibidez, Ricardo Antón bilbotarrak eta Txelu Balboa gasteiztarrak zuzenduriko agentzia benetan bitxia da. 2001ean sortu zutenetik, komunikazio estrategia ez konbentzionalak, sormen estrategia berritzaileak, bitartekaritza kulturala, kultura urbanoa eta astinaldi soziokulturala jorratzen dute, besteak beste. Maider Lopez artistak Intza mendian auto-ilarak irudikatuz egindako Ataskoa lan ezaguna, esaterako, beraiek antolatu zuten. Berezia da, halaber, komunikazioa eta marketina uztartzen dituen Harman enpresa. Senpereko (Lapurdi) Joana Mendiburu eta Pasai Antxoko (Gipuzkoa) Joseba Kamio daude proiektuaren atzean eta marketin eta komunikazio estrategiak garatzeko garaian, antropologiari eta etnografiari lotutako baliabideak erabiltzea dute xede. «Egindakoa era egokian komunikatzeko, pertsonen larru azalaren azpian sartu beharra dago, haien beharrizan eta pertzepzioak zein diren jakiteko», dio Kamiok.

Enpresa-inkubadoreak

Kontuak kontu, argi dago berritzailea eta desberdina izatea abantaila dela aurrera irteteko eta erakunde publikoetatik halako proiektuak sustatzen dituzte, enpresa-inkubadoreak direlakoen bidez. Gipuzkoako Bic Berrilan zentroak -Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzaren eta SPRI Industri Sustapen eta Birmoldaketarako Sozietatearen mende-, esaterako, laguntza eskaintzen dio eduki teknologikoa edo berritzailea duen negozioa martxan jarri nahi duenari. Sormen handia duen jendea identifikatzen da, planteatzen duen proiektua baloratzen da eta baietza ematen bazaio, laguntza ekonomikoa, aholkularitza, zentroan dauden ikerketarako azpiegiturak eta enpresekin harremanetarako aukera jasoko ditu, potentzialtasun hori guztia merkatura bideratzea baita zentroaren egitekoa. Bertako ekintzaileak unibertsitatetik edota zentro teknologikoren batetik etor daitezke; lan bat utzi duen jendea ere badago. Denetik aurki daiteke, baina gazteak gehienbat, eta gizonezkoak nahiz emakumezkoak ia kopuru berdinean. Batez ere, arriskatzea erabaki duen jendea da, «eta horretarako dena emateko prest daude, ordu pila sartuz, edozein enpresatan lasai asko lanean egon zitekeen jendea izan arren», azaldu du Marisa Arriola Bic Berrilaneko gerenteak. Telekomunikazio alorreko egitasmo ugari dituzte eta bioteknologiako bi jarri berri dira martxan. Sektore metal mekanikoko proiektuetatik jatorri humanistikoa dutenetara arte, denak dira onargarri. Iaz garatutako ekimenen artean, bi adibide nabarmendu ditu Arriolak: ezintasun fisikoak dituzten pertsonak ordenagailu bidez komunikatu eta lan egin ahal izateko begietako irisaz baliatzen den Iriscom egitasmoa, eta diabetesa edo arazo kardiobaskularrak bezalako gaixotasunak dituztenek larrialdi bati aurre egiteko laguntza teknologiko eta motorizatua eskaintzen duen proiektua.

Porrotaren mamua

Aurten ere aterako da proiektu interesgarririk Bic Berrilan zentroan, 50 egitasmo inguru dituztelako martxan, ohikoa baino gehiago. Dena den, horietako batzuk bertan behera geratuko dira merkaturatu aurretik, «gutxienez %30», onartu du Arriolak. Beste batzuek, Pello Barandiaran aholkulariak kontatu digunez, enpresa martxan jarri bai baina ez dute iraungo: beregandik pasatzen direnetatik %60-70 mantendu ohi dira. «Dena den -zehaztu nahi izan du-, askok uzten dute ez bideragarria ez delako, beste arrazoi batzuengatik baizik. Ostalaritzan, adibidez, ordu asko sartu behar direlako, edota komertzioan, ez duelako hasiera batean uste zuen adina diru lortzen...». Bere izenik argitaratzerik nahi ez duen 27 urteko neska donostiarra aldizkari bat ateratzen saiatu zen duela pare bat urte, baina ideia ez zen gauzatu, bideragarritasun plana egiten hilabeteak eman ostean etekin ekonomiko garbirik emango ez zuela konturatu baitzen. Bere ustez, lehenbailehen ikusi behar izan zuten ez zela bideragarria: «Aholkulariak errealista izan behar du, bera baita profesionala, eta proiektuaren benetako aukerak garbi utzi behar zizkidan hasieratik. Izan ere, nahiz eta produktu on bat egsin, merkatu azterketa egiterakoan konturatu nintzen hori finantzatzeko aukerarik ez nuela izango». Babes gutxi jaso zuela dio donostiarrak eta erakunde publikoen diru laguntzak nahikoa ez direla kritikatu du. Hala ere, esperientziak merezi izan zuela dio, proiektua bideratzeko ahaleginetan sortu zitzaizkion arazoei aurre egiten ikasi zuelako eta saiatu ez balitz, arantza betirako barruan geratuko litzaiokeelako.

Ahalegina, beraz, ez da inoiz baztertu behar eta erreportaje honekin horretara norbait animatu bada, hauentzat aholkuak eskatu dizkiegu siderometalurgia, komunikazioa, publizitatea, marketina, kamiseten diseinua, optika eta hezkuntza bezalako arlo hain desberdinetan topatu ditugun ekintzaileei. Ez duela funtzionatuko esan diezaguketen arren, saiatzeko gomendatzen dute, eta ideia pazientzia handiarekin garatzen joateko, pixkanaka, gauzak ondo finkatuz. «Nik ikasleei egia esaten diet -aitortu digu Ignacio Largo EHUko Enpresekin Harremanetarako zuzendariak-; merkatua izugarri gogorra dela, borroka latza. Gogoz zaude? Bada aurrera. Beraien ahalmenean sinestea garrantzitsua da». Itziar Luriren esanetan, gogoa izatea ezinbestekoa da, «baina ez enpresa baten nagusi izateko, etekin ekonomikoa ateratzeko eta halakoetarako, proiektua bera aurrera ateratzeko gai zaren ikusteko baizik». Betiko lana ez da muga izan behar, Eneko Navarroren aburuz. «Nire ustez, mundu guztiak du bere baitan lana utzi eta egitasmo propioa egi bihurtzeko ametsa. Ekintzaile izatea ahots horri jarraitzea da; norbere buruari galdetzea: eta zergatik ez?».

Datua: Urteko %5,45 ekintzaile

Global Entrepreneurship Monitor (GEM) nazioarteko proiektuan 42 eskualdek (35 herrialdek) hartzen dute parte eta enpresak sortzeko herrialdeek duten gaitasuna neurtzen du. Zazpi urte daramatza martxan, EAEk duela hirutik hartzen du parte eta Nafarroak lehenengo aldia izan du. Azken azterketaren arabera, enpresa sortzaileen portzentajea %5,45 ingurukoa da Hego Euskal Herrian eta zifra hori hobetzeko eginbehar ugari dagoela argitu digu EAEko azterketaren zuzendari Iñaki Peñak. Hala nola, hezkuntza sistema guztian -ez soilik unibertsitatean- kultura ekintzailea eta sormena gehiago landu behar dira; erakunde publikoek gai honetara bideratuta dituzten programak ez daude koordinatuta, beste herrialdeekin alderatuta hemen dugun burokrazia geldoagoa delako eta leihatila bakarraren beharra dagoelako; eta finantzazioan inbertitzaile profesionalaren papera falta zaigu. Arazo serioena, dena den, motibazioa da, gizarteko balore eta kultura aldaketa: «AEBetan, adibidez, norbaitek bost aldiz huts egin dezake enpresa sortzeko ahaleginetan eta ez da looser kontsideratuko, hemen porrot eginez gero, joan gero bankura diru bila...».

Alde onik ere badu Euskal Herriak, noski: sortutako proiektuak sendoak izan ohi dira, biziraute tasa altukoak «eta beraz, horrek esan nahi du jendeak enpresak kudeatzeko gaitasuna duela eta ingurua ez dela kontrakoa». Halaber, etorkinen eta emakumearen parte-hartzea gero eta garrantzitsuagoa da. Nafarroa, esaterako, Hungariarekin batera emakume ekintzaileen tasa gizonezkoena baino altuagoa den leku bakarra da. Peñak Irlanda aipatu du eredu gisa: hazkunde ekonomikoak eta beste hainbat faktorek eraginda, enpresa berrien gorakada izugarria izan da. Gure herrian zein garapen mota nahi dugun jakitea da kontua: gu baino aurreratuago dauden herrialdeen artean, Japoniak baino enpresa gehiago sortzeko ahalmena dugu, baina AEBen erdia. Enpresak sortzea berrikuntzarako eta gizarte progresista baterako garapen motorra dela garbi du Peñak.

Diru laguntzak

EAEn, enpresa berria jartzen duenari Eusko Jaurlaritzak 6.000 euroko diru laguntza ematen dio. Horretarako baldintza batzuk bete behar dira: gutxienez hiru hilabetez langabezian egon izana, Jaurlaritzak homologatutako ikastaroren batean parte hartu izana, proiektua bideragarria izatea eta aurreko sei hilabeteetan proiektu berean autonomo ez jardutea. Nafarroako Gobernuak, aldiz, jardueraren eta forma juridikoaren araberako laguntzak ematen ditu, baina enpresa bat martxan jartzeagatik ez du automatikoki subentziorik eskaintzen.

Hezkuntza: Ideiak negozio bilakatzeko lanean

Pertsona ekintzaileak izan nahi dituen herriak filosofia hori bere herritarrei txikitatik erakutsi behar diela konturatu dira Hezkuntza alorreko eragileak. Helburu horretara bideraturiko programak areagotu dira eta goi mailako hezkuntzan, unibertsitateetan alegia, gero eta ohikoagoak dira ikerketa programak, ideia onenen lehiaketak, irakasle nahiz ikasleentzako hitzaldiak edota enpresekin antolatutako topaketak. Gaiak beren eguneroko jardunean lehentasuna duela ziurtatu digu Ignacio Largo Euskal Herriko Unibertsitateko Enpresekin Harremanetarako zuzendariak. Hala ere, mundu guztiak funtzionario izan nahi duela dio, gizartean kultura ekintzailerik ez dagoelako eta ikasleek erosotasuna bilatzen dutelako. «Zaila da jarrera ekintzailea duen jendea aurkitzea, gutxi dira, baina ditugunak bikainak dira, ikasteko ahalmen ikaragarrikoak». EHUk autoenplegurako ideiarekin datozenak laguntzen ditu, baina oinarri zientifiko eta teknologikoa duten ideiak interesatzen zaizkie batik bat, pertsona horrek sor dezakeen enpresak etorkizun handiagoa izan dezakeelako. Largoren esanetan, benetako ekintzaileak, ideia oso onak dituenak, lanpostu asko sortzen ditu.

Horretarako, proiektu bat duenak beregana jotzen duenean, ona bada patentatu egingo dute eta egitasmoa non garatu bilatuko diote, enpresa-inkubadoreetan normalean. «Egun, berrikuntzaren gizartean, ideia da funtsa eta ideia horiek dituen jendea kanpora ez joatea nahi dugu». Gaia 2000. urtean serioski abiatu zutenetik, 30 enpresatik gora sortzea lortu dutela eta horietatik 20 baino gehiagok bizirik dirautela azaldu du Largok. Ez da datu txarra, beste leku batzuetan proiektu asko abiatuagatik ondoren gutxiagok egiten dutelako aurrera. Dena den, enpresa mundua oraindik unibertsitatetik urrun dagoela uste du, unibertsitatea hezkuntza gisa baino ez delako hartzen. «Baina guk asko esateko daukagu ikerketaren arloan eta ikerketa hori merkatura igortzeko garaian; hots, berrikuntzan. Unibertsitatean, ikerketarako eta probak egiteko denbora har daiteke, enpresetan ez bezala».

Profila

Global Entrepreneurship Monitor ikerketaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoan enpresa bat sortzera ausartzen den pertsona ekintzailearen profila ondorengoa da: gizonezkoa, 25 eta 45 urte bitartekoa. Oinarrizko ikasketak ditu -unibertsitatean lizentziatuak herena baino ez dira- eta urratsa eman aurretik hamarretik zazpik hilero 1.200 eurotik gorako errenta netoa du.

Aholkularitza: Urratsez urrats

Pello Barandiaranek Gertu Aholkularitza Agentzian egiten du lan eta 1999az geroztik Gipuzkoako Foru Aldundiak bideratzen duen Txekin programan hartzen du parte. Ekimen horren bitartez, bi etapatan banatutako laguntza jasotzen dute negozio bat beren kontura jartzeko asmoa dutenek: batetik, bideragarritasun plana egiten laguntzen diete, egitasmoa teknikoki eta ekonomikoki egingarria den ikusteko. Finantzazio iturriak zehazten dira, merkatuaren azterketa egiten da, marketin plana, gastu politika, distribuzioa... Horretarako, 25 orduko doako aholkularitza du ekintzaileak. Barandiaranen arabera, batzuetan garbi ikusten da egitasmoa ekonomikoki ez dela bideragarria eta esan egiten zaio, baina norbaiten gaitasun falta dela medio proiektuarekin ez jarraitzeko esatea ez da samurra. Hala ere, komenigarria da halako zerbaitetan sartu aurretik lehenbailehen ohartaraztea, azken erabakia bezeroaren eskuetan egon arren. Beti asmatzea zaila dela ere onartu digu aholkulariak. Bigarren etapa pertsona horrek bere enpresa martxan jartzen duen unean hasten da eta beste 25 orduko doako aholkularitza jasotzen du lan, prebentzio eta kontabilitate gaietan, besteak beste.

Aholkularitzara mota guztietako jendea iristen zaio Barandiarani, baina azken urtean ostalaritza eta eraikuntza alorrean atzerritar asko sartzen direla nabarmendu du. Izan ere, batzuk prestatuta datozen arren, beste batzuen asmoa bizirautea da, hutsetik abiatuta eta ezer galtzeko beldurrik gabe. Bestalde, normalean jende nahiko gaztea joan ohi zaio eta helduak direnean, taldeka eta ondo ezagutzen dituzten sektoretan murgiltzen dira. «Pertsonaren egoerak baldintzatu ohi du zein proiektutan eta zein dimentsiokotan sartzen diren».


Poliziak Utrechteko ustezko hiltzailea atxilotu du

Hiru hildako eta bederatzi zauritu izan dira goizean tranbia batean. Alerta maila gorena ezarri dute, eta segurtasun neurriak areagotu dituzte eskoletan eta meskitetan.

Polizak atxilotu du ustez gaur goizean Utrechten izan den tiroketaren ustezko egilea. Arratsaldeko lehen orduan 37 urteko gizon bat jo dute susmagarri eta haren irudia zabaldu dute. Gizona atxilotu ondoren, Poliziak adierazi du ez dutela baztertzen eraso jihadista ez diren beste hipotesi batzuk, eta, zehazki, "harreman pertsonalekin zerikusia duen eraso bat" izan zitekeela gaineratu du.

Turkiako Anadolu albiste agentziak adierazi du familia barruko auzi baten ondorioz tirokatu duela hiltzaileak emakume bat; ustez ari laguntzera joandako bi herritarri tiro egin die ondoren. Herbeheretako Gobernuak, edozein moduz, irekita dauzka ikerketa lerro guztiak, eta ez du baztertu eraso terrorista bat izateko aukera.

Tiroketa 10:45 inguruan izan da, tranbia batean. Hiru pertsona hil ditu erasotzaileak, eta bederatzi zauritu, alkateak eguerdian jakinarazi duenez. "Tiroketa bat izan da Utrecht hiriko Urriak 24 plazan. Gertakaria 10:45ean izan da. Hainbat pertsona zaurituta daude". Horixe da Herbeheretako Poliziak zabaldu duen lehen mezua Utrechteko erasoarekin lotuta.

Lekukoek Algemeen Dagblad tokiko hedabideari azaldu diotenez, erasotzaileak arma bat atera du eta tranbia baten eta inguruan zebilen jendearen aurka tiroka hasi da, hiriaren erdialdetik pare bat kilometrora dagoen auzo batean —Amsterdandik hegoaldera dago Utrecht, Herbehereen erdialdean—. Erasotzaileak ihes egin du.

Bilaketa operazio bat abiatu du Poliziak, eta 18:00ak aldera atzeman dute ustezko erasotzailea.

Inguruak itxi egin ditu Poliziak Jan van Zanen alkateak adierazi du zaurituak artatzea dela lehentasuna. "Gertakari izugarria eta larria" izan dela aipatu Van Zanenek: "Biktimak izan dira". Anbulantziak eta larrialdi zerbitzuak hurbildu dira gertakarien lekura, zaurituak artatzeko. Eguerdira arte ez dute baieztatu hiru pertsona hil dituztela tiroka.

Mark Rutte lehen ministroak egoera "kezkagarria" dela esan du, eta krisi mahai bildu du goizean. Poliziak maila gorenera igo du alerta egoera —Utrecht probintzian soilik—, gutxienez, 18:00ak arte. Segurtasun neurriak areagotu dituzte Utrechteko tren geltokian eta eskoletan. Utrechteko meskita guztiak itxi dituztela azaldu du Ulu meskitako bozeramaile batek: "Poliziarekin kontsultatu ondoren hartu dugu neurria". Tranbia ere geratuta dago, Poliziaren aginduz.

Asteazkenean hauteskundeak dituzte Herbehereetan, eta alderdi guztiek erabaki dute kanpaina bertan behera uztea oraingoz. Gaur arratsaldean hautagai guztien arteko eztabaida zuten Rotterdamen, baina gaurko gertakarien ondoren, ez egitea erabaki dute.


Taichi ikastaroa antolatu dute Olaberrian

OLABERRIA // Otsailetik aurrera taichia egiteko modua izango da Olaberrian, udalak antolatutako ikastaroan. Astearteetan 20:00etatik 21:00etara izango dira saioak. Hilekoa 36 euro da, Olaberritik kanpokoentzat 43. Izena udaletxean eman behar da (943 16 40 84).


Julio Soto izan da nagusi Berriozarko finalaurrekoan

Julio Sotok Nafarroako Bertsolari Txapelketako finalerako sailkatzea lortu zuen atzo, txapelketako lehen finalaurrekoan nagusitu eta gero, Berriozarren. Eneko Fernandezek, Jon Barberenak, Iñigo Olaetxeak, Alazne Untxalok eta Sarai Roblesek itxoin egin beharko dute sailkatzen diren edo ez jakiteko.

Gaur jokatuko da bigarren finalaurrekoa, Lesakako Harriondoa kultur etxean, 17:30ean. Aimar Karrika, Ander Fuentes Itturri, Julen Zelaieta, Xabier Terreros, Amaia Elizagoien eta Kotte Plaza ariko dira. Alaitz Rekondok aurkeztuko du saioa. Burlatan izango da hirugarren finalaurrekoa, martxoaren 15ean, eta Aritz Saragueta, Eneko Lazkoz, Miel Mari Elosegi Luze, Oier Lakuntza, Oskar Estanga eta Saioa Alkaiza Guallar lehiatuko dira orduan. Finala martxoaren 28an jokatuko da, Elizondon.


Lau sari Hernanira, Uliako krosetik

Uliako 84garren Gimnastika Krosa jokatu zen urtarrilare 6an. Hernaniko 11 atletek hartu zuten parte eta lauk sariak lortu zituzten: Yohanes Merino kadetea, txapeldun; Mara Olazabal jubenila, bigarren; Gorka Lopez de Arregi alebina, bigarren; eta Anartz Artola infantila, hirugarren.


Partehartzeari zubiak eraikitzen

Hainbat arlotako elkarteak, alderdiak eta herritarrak bildu ziren ostegun arratsaldean Manuel Lekuona kultur etxeko kafetegian Udal berriaren aurkezpenean.

Pablo Barrio alkateak hitza hartu zuen lehenik. Lasarte-Oriako Udalak herritar eta Udalaren arteko harremana landu eta hobetu nahi duela azaldu zuen bere hitzaldian, “herritarren iritzia entzun eta foroak sortu nahi ditugu”.

Honetaz gain, ostegunekoa lehenengo bilera zela aurreratu zuen, “herritarren kezkak ezagutzeko. Aurrerantzean arloka egingo dira”.

Asmoak

Ostean, Udal batzordeetako lehendakariek, Bildu, EAJ eta LOHP alderdietakoek, bere burua aurkeztu eta bakoitzak bere arloan egingo dena azaldu zuen.

Aipagarria da, inmigrazioari dagokionez, Gorka Lizarragak esandakoa: “Udaletik errespetua landuko da. Ez bakarrik egun datozen etorkinekin bakarrik. Gure kultura eta besteena uztartzen saiatuko gara”.

Era berean, Ana Prieto LOHPko zinegotziak, Zerbitzu publikoetako batzordean auzo elkarteekin lan egingo duela adierazi zuen eta batzorde irekiak egin nahi dituela aurreratu zuen.

Nerea Sanchezek ingurumen arloari buruz, “erraustegia eraiki nahi dute bertan eta guk hori ekiditeko, hondakinen berrerabilpena eta birziklapena bultzatuko dugu” azpimarratu zuen.

Eta hirigintza arloan, Plan orokorra egin behar dela eta plangintza herritarrei zabaldu nahi dietela jakin arazi zuen: “Haiek erabaki dezaten non eta nola eraikiko den” adierazi zuen.

Ogasunari dagokionez, Estitxu Alkorta batzordearen lehendakariak, Udalaren egoera ekonomikoa tamalgarria dela salatu zuen eta 2012. urteko aurrekontuetan lanean ari direla adierazi zuen.

Gainera, alderdi jeltzaleko zinegotziak, hurrengo urteko tasa eta zergak ez direla igoko aurreratu zuen. Eta horretarako, Udalaren errekurtsoak optimizatzen saiatuz gastu korrontea murriztuko dutela jakin arazi zuten.

Tasio Arrizabalagak, aldiz, kirol arloan Jon Tecedor beka profesionalentzat ez izateko asmoa dutela eta kirol azpiegitura zaharkituen konponketa pixkanaka egingo dela jakin arazi zuen.

Jaien arloan, 2012ko San Pedro jaiak partehartzaileak eta herrikoiak izatea nahi duela azpimarratu zuen Bilduko zinegotziak eta horretarako bilera irekiak egingo direla aurreratu zuen.

Hau guztiaz gain, Boris Nogales Hezkuntza, Kultura eta Euskara batzorde buruak euskara eta kulturan gure herriak duen potentziala azpimarratu zuen.

Herriko taldeek haien ekintzak argitaratzeko web orrialdea martxan jarriko dela aurreratu zuen eta honetan sarrerak kudeatu ahal izango direla azpimarratu zuen.

Era berean, Eusko Jaurlaritzaren esku egon beharko luketen haur eskola eta jangelaren egoerari buruz hitz egin zuen.

Galderak

Aurkezpenak amaitzean, herritarrei hitza eman zitzaien galderak egiteko.

Hainbat gai jorratu ziren, Oria auzoko proiektuak, krisi egoerarekin beste formula batzuk bilatzea, herritarren kezkak nola jakin arazi daitezkeen... Baina Hiribusa eta zerbitzuaren jarraipena izan zen interes gehien sortu zuena.

Balorazioa

Udalak prentsari helarazitako oharrean, balorazio oso positiboa egiten du aurkezpen ekitaldiaz.

Ekitaldiaren helburua herriko talde eta eragileekin lehenengo harreman bat izatea zen, taldeekin elkar lanerako zubiak ireki eta partehartzeko ideia mahai gainean jartzeko.

Erantzun ona

“Honen aurrean, erantzuna oso ona izan da, mota guztietako talde eta herritarrak gerturatu baitira, 65 pertsona inguru herritar eta elkarteen izenean” azaldu dute hiru alderdiek oharrean.

Udalaren ustez, jendeak egin zituen ekarpenak interesgarriak, ugariak eta gai askotarikoak izan ziren.

Izan ere, aurkezpen honen helburua ez zen gai guzti horietan sakontzea, baizik eta Udalak lehenengo oinarria, herritar eta elkarteekin lehenengo harremana sortzea.

Gauzak honela, erantzuna ikusita, hurrengo pausoa osteguneko aurkezpen ekitaldiari forma ematea izango dela adierazten dute eta “behar diren gune eta foroak sortzea, planteaturiko asmoak gauzatzen hasteko”.


Euskal Herritik joateko eskatu diete Guardia Zibilari hainbat eragilek

19:30ean Oñatiko Foruen plazatik abiatu zen Guardia Zibilak Euskal Herria utz dezan eskatu zuen manifestazioa. 'Fan Hemendik. Utzi bakean Euskal Herria' lelopean hainbat herritarrek oihukatu zuten lelo bera. Kuartelaren parera iristean, gelditu egin ziren manifestariak, eta Fan Hemendik oihuak entzun ziren, etengabe, hiruzpalau minutuz.


Baztan futbol taldeak kasik segurtatu du Preferenterako igoera

Berako Gure Txokoa, aldiz, jautsiera postuetan gero eta murgilduagoa dago

Asteburuko futbol jardunaldiak gozotik bezain gazitik utzi du eskualdeko kirol talde nagusientzat. Baztanek etxetik kanpo irabazi eta kasik segurtatu egin du Preferentera igotzea. Lau partidaren faltan 9 puntuko aldea ateratzen dio bigarren sailkatuari eta 10ekoa bigarrenari. Heldu den aste hondarrean Giltxaurdin Union Mutilverari irabaziz gero, heldu den denboraldian Preferenten jokatuko luke Baztanek. Berako Gure Txokoak, aldiz, gero eta zailagoa du Gipuzkoako Erregionaleko lehen mailan segitzea, Matzadanjokatutako partidan arerio zuzen baten kontra, Urnietaren kontra galdu ondotik. Doneztebek irabazi, Beti Gaztek berdindu eta Aurrerak galdu egin dute aste hondar honetan, baina hauek ez dute ez goitiko arriskurik. Hona asteburuko emaitza guziak.

FUTBOLA

Nafarroako Preferenten

Aurrera 0 – CD Pamplona 3.

Nafarroako Erregionaleko lehen mailan, igoera fasean

Gazte Berriak 0 – Baztan 3 (Mikel, Agustin eta Borja).

Nafarroako Erregionaleko lehen mailako kopan

Doneztebe 3 (Iker Irazoki, Asier Hernandorena eta Aritz Baleztena) - Castillo de Tiebas 2.

Gipuzkoako Erregionaleko lehen mailan

Irun 1902, 1 - Beti Gazte 1 (Jon Alberro).

Gure Txokoa 1 (Alain Morcillo) – Mariño 2.

Emakumeak, Gipuzkoako Kopan

Beti Gazte 6 (Erika Txoperenak 2, Miren Zudaire, Garazi Mitxelena eta Irantzu Etxebestek 2) – Intxaurdi B 1.

Gipuzkoako jubenilen ohorezko mailako jautsiera fasean eta kopan

Beti Gazte 0 – Hernani 1.

Gipuzkoako jubenilen lehen mailako kopan

Pasajes 5 - Gure Txokoa 1 (Mikel Goienetxe).

Gipuzkoako kadeteen lehen mailako igoera fasean

Arrasate 3 - Beti Gazte 0.

Gipuzkoako kadeteen lehen mailako kopan

Gure Txokoa 3 (Ruben Pedrosa, Julen Errandonea eta Luka Remiro) – Pasajes 0.

Neska kadeteak, Futbol7ko bigarren fasean

Gares 3 - Beti Gazte 3 (Haizea Irigoien, Olaia Iantzi eta Maddi Arriola).

Gipuzkoako infantilen lehen mailako kopan

Gure Txokoa 3 (Mikel Aldazabalek 2, Mikel Moreno) – Dunboa Eguzki 1.

Nafarroako infantilen lehen mailan

Iruña 3 – Doneztebe 0.

Ardoi 2 - Beti Gazte 1 (Koldo Ordax).

Nafarroako Alebinak futbol-7, 2. Fasean

Errotxapea 3 – Doneztebe 3.

ARETO-FUTBOLA

Gipuzkoako bigarren mailako igoera fasean

Tolargi 1 - Gure Txokoa 4 (Igor Pando, Jose Luis Tapia eta Aritz Perezek 2).

ESKUBALOIA

Senior gizonezkoen bigarren mailan

Erreka 16 – Anaitazarra 35.

Kadete mutilak

Erreka 25 – Huarte 42.

Infantil neskak

Erreka 25 – Loyola 37.

Alebin mutikoak

Mendillorri 5 – Erreka 34.

Errekako kadete eta alebin mailako neskek atsedena izan dute.

SASKIBALOIA

Kadete neskak

Toki-Ona Bortziriak 2 – Navarro Villoslada A 0 (ez aurkeztua).

Preinfantil neskak

Toki-Ona Bortziriak 2 – Netto Alsasua 0 (ez aurkeztua).

Minibasket mixto

Toki-Ona Bortziriak 38 – Netto Alsasua A 73.

Preminibasket neskak

Toki-Ona Bortziriak 25 – Aranguren 97, 50.


316 pieza

José Barreto soziologoak Pessoaren testu politikoetan arakatu du, poetaren pentsamendu politikoa eta soziala iragazi du kritikaren galbahean, haren biografiako eta testuetako zirrikitu txikienetan ere argi egiten saiatu da bilatzeko zer pentsatzen zuen poetak garaiko mugimendu sozialez. Ikerketak genekiena deskubritu digu: Pessoak begirunea ziola totalismoari, batzuetan oso faxista zela, beste batzuetan erdizka zela diktadura zalea eta hainbatetan faxismoaren gehigikeriek higuina eragiten ziotela. Indibidualista zela, liberala, elitista, erreakzionarioa, misoginoa; gizon koloka zela, kontraesankorra, sistema politikorik gabea...

Nor ez da kontraesakorra, nahiz Pessoak baino maskara gutxiago erabili? Bada, 316 heteronimo eta goitizen erabili zituena kontraesankorra izatea ez da harritzeko. Bai, ordea, Pessoaren aurpegi ugariek obra bakarra oparitu izana. Haren liburuetan gozatzen dugun 316 begiraden puzzle horixe.


430

IBILTARI ATAUNENAtaungo Jentilen Bideetatik iraupen luzeko 10. mendi martxetan 430 lagun izan ziren, igandean. Ibilbide motza 265ek egin zuten, luzea 165ek. Eguraldi eta giro paregabearekin, ondo irteteko nahia ederki bete zaie Ataun Kirol Elkarteko antolatzaileei zein ibiltariei.


Presoen aldeko ekitaldiak egunotan Sopelan

Algortan legez, egun berezi hauetan euskal presoak herriratzea eskatzeko hainbat ekimen egingo dituzte Sopelan. Hala, zapatu honetan, abenduaren 22an, kalejira egongo da 12:30ean, eta abenduaren 31n, urteko azken egunean, giza katea eta brindisa egingo dituzte 19:00etan. Jarduera biek Sopelako udaletxeko plazan izango dute abiapuntua.


Sarrerak, txartelak eta entseguak

Azken orduan dabiltzanentzat informazio praktikoa, jaietako hitzordu esanguratsuenei buruzkoak:

Sarrerak: Gabon Txirrita, 400 istorio

Bi ikuskizunetarako sarrera batzuk geratzen dira. Sarrera horiek eskuratu nahi dituenak ekitaldia hasi baino ordubete lehenago kiroldegiko leihatilan eskuratu ahal izango ditu. Lagun bakoitzak, gehienez ere bi sarrera erosi ahal izango ditu.

Txartelak: Bertso afaria

Irailak 24, larunbata. 21:30. Oianume

Txartelak salgai daude Xauxarren eta Kantoin, 25 eurotan.

Txartelak: Patata tortilla lehiaketa

Irailak 29, osteguna. 20:30. Txosnagunea Txartelak salgai daude Amaiur, Kantoi eta Xauxar tabernetan, 2 eurotan. Prezio horretan edaria, ogia eta mahaia sartzen dira. Patata tortilla, koadrila bakoitzak berea egin beharko du txosnagunean bertan.

Txartelak: Oilasko jatea

Irailak 30, ostirala. 21:00. Txosnagunea Irailaren 28ra bitarte txartelak salgai daude Xauxar, Guria eta Kantoi tabernetan. 16 euroko txartelarekin bi lagunek afalduko dute: Entsalada, oilaskoa, edaria, ogia eta bi aulki.

Txartelak: Iñistor jaia

Urriak 2, igandea. 14:30. Txosnagunea Irailaren 28ra bitarte txartelak salgai daude Kantoi, Guria eta Bikain kafetegian. • Helduen menua (25 euro): entsaladilla, itsas kabra, karrillerak, hojaldrea, kafea eta kopa. • Haurren menua (16 euro): makarroiak, eskalopea, izozkia.

Entseguak: Urdanbor

Urriak 1, larunbata. 19:00. Plazido Muxika

Entsegu orokorra datorren astelehenean (irailak 26) egingo dute San Juan plazan, iluntzeko 20:00etan hasita. Jaietako larunbatean arratsaldeko 19:00etan abiatuko dira Plazido Muxika plazatik. Afalostean, 00:00ak aldera bigarren txandari ekingo diote.

Entseguak: Ingurutxoa

Urriak 2, igandea. 12:30. San Juan plaza.

Entseguak asteazkenero, 19:00-20:00 artean, Denda Berrin.

Dantza taldeak parte hartzeko deia zabaldu nahi die urnietar guztiei: 674 252 581 / agaurnieta@gmail.com.

Entseguak: Dantza-soka

Urriak 2, igandea. 20:30. San Juan plaza.

Edu Muruamendiarazen zuzendaritzapean entseatzeko hiru aukera: Irailaren 22an, 26an eta 27an iluntzeko 19:00etatik 20:30era Saroben.


Errorea

Errore baten ondorioz, Aretxabaletako atalean argitaratu beharreko albiste hau Eskoriatzan argitaratu da.

Albistea irakurri nahi izanez gero, hemen duzue helbide zuzena: http://www.goiena.net/Aretxabaleta/News/1129191146

Barkatu eragozpenak.


Gipuzkoako Pala Txapelketa irabazi du Eneko Sagarmendi mutrikuarrak

Leire Esnal zumaiarrarekin batera partida bat bera galdu gabe irabazi du txapela mutrikuarrak. Uste guztien aurka, 20-11 irabazi diete txapelketaren faboritoeiEneko Sagarmendi mutrikuarrak Gipuzkoako VI. Pala Txapelketa irabazi du Leire Esnal zumaiarrarekin batera. Kirol egokituan aritzen den bikoteak estrei- nako jokatu du txapelketa batera, eta ondo baino hobeto moldatu dira.Esnal aurrean eta Sagarmendi atzean, bikote bikaina osatu dute, eta txapelketan ez dute partida bat bera ere galdu. «Txapelketa oso ona egin dugu. Partida guztiak irabazi ditugu, hamarretik hamar», adierazi du pilotari mutrikuarrak.Meritu ikaragarria lortu dute, gainera, Sagarmendik eta Esnalek. Finalaurreko oso gogorra jokatu zuten, eta finalerako estu-estu sailkatu baziren ere, uste guztien kontra faboritoen aurka irabaztea lortu zuten.EzusteanUsurbilgo Kontzeju Zaharra pilotalekuan jokatu zen finalean, hain zuzen ere, 20-11 irabazi zieten Joseba Altuna eta Xabier Villar Zarauzko bikoteari. «Jendeak gure aurkariek irabaziko zutela uste zuten, baina guk irabazi genuen, ezustean. Azken tantoa egin nuenean sekulako poza sentitu nuen, eta lurrean belauniko ospatu nuen garaipena», gaineratu du Sagarmendik.Pilota munduan ume-umetatik dabil Sagarmendi. Esku pilotan hasi zen Itziar aldean entrenatzen, eta orain aitortu duenez, aurretik esku pilotan izan duen esperientzia ondo etorri zaio palan aritzeko orduan.Duela bi urte eta erdi Errenteriara joan zen bizitzera, eta han Mindara Elkarteko (dibertsitate funtzionala duten personak artatzeko Gipuzkoako Elkartea) kide egin da. Elkarteari esker, hainbat kiroletan aritzeko aukera izan du, futbolean edo errugbian, esate baterako.Palan jokatzeko aukera iaz sortu zitzaion, eta gustura ekin dio esperientzia berriari. Orain arte palan askorik ibili ez bada ere, «esperientzia ederra» izan dela azpimarratu du. «Esku pilotan ezin nintzenez federatu, palan jokatzen hasi nintzen».


Nafar herritarren %11,9 pobrezia larrian bizi dira

Hilabete amaierara iristeko zailtasunak dituzte gainera nafarren %4,2 Estatistika Institutuak egindako ikerketa baten emaitzen arabera.

Pobreziaren atalase-mailatik behera bizi dira Nafarroako herritarren %11,9. Bizitza Baldintzen Inkesta egin berri du Estatistika Institutuak eta 2013ko pobreziaren egoeraren argazkia ikus daiteke. Iaz familiek izan zituzten diru-sarrerak hartu ditu kontuan bereziki inkestak. Horren arabera, herritarren %4,2 hilabete bukaerara zailtasunekin iristen direla jaso du. Nafarroan 13.221 euro jasotzen du norbanako bakoitzak urtean, bataz beste.

Egoera horretan oporretara joatea ezinezko dute familia askok. Astebete kanpora joatea ezinezkoa da %21,4rentzat. Ezustean sortutako gastuei aurre egiterik ez dute izan herritarren %17,5.


Zizurkilgo Kaxilda gaztetxea hutsarazi du Ertzaintzak

Gaztetxeko iturriek jakinarazi dutenez, 9:30ean sartu dira ertzainak gaztetxean, eta atea bota dute. Erasoa salatu du Aiztondoko Gazte Asanbladak: «Gaztetxea behar-beharrezko tresna dugu gazte langileok antolatzeko».

Hondarribiko gaztetxea hutsarazi zuen Ertzaintzak atzo, eta gaur goizean Zizurkilgo Kaxilda gaztetxea (Gipuzkoa) hutsarazi duela jakinarazi du Aiztondoko Gazte Asanbladak. Ertzaintza 9:30ean joan da bertara, eta atea bota dute, gaztetxeko iturriek jakinarazi dutenez. «Jabeak barruan daude», jakinarazi du gazte asanbladak.

Erasoa salatu dute gazteek, eta gaztetxearen beharra nabarmendu dute: «Gaztetxea behar-beharrezko tresna dugu gazte langileok antolatzeko, eta, beraz, indar errepresibo guztien gainetik gu espazio hauen defentsan berresten gara».


Darahli ETB2ko SIML saioan

Sahararen alde egiten duten lana azaldu dute Darahliko kideek ETB2ko Sin ir más lejos saioan. Hemen ikus dezakezue bideoa.


Bortxaketa baten «istorio larria», Giza Eskubideen jaialdian saritua

Kauther Ben Hania tunisiarraren 'Aala Kaf Ifrit'-ek irabazi du Amnesty Internationalen sari nagusia. Cesar Vallejo espainiarraren 'El viaje a Islandia' hautatu dute film labur onena

Epaimahaiak ostegunean erabaki zuen sari nagusia Kauther Ben Hania tunisiarraren Aala Kaf Ifrit / Beauty and the Dogs filmari (2017) emango ziola; artean, ez zuten publiko egin 2016ko sanferminetako bortxaketaren epaia. Epaimahaiaren iritzian, Aala Kaf Ifrit filmean «zehaztasunez landua dago bortxaketa bat salatu nahi duen emakumeak nola sufritzen duen jazarpena eta nola egozten dioten errua berari». Istorioa egiazko gertakizun batean oinarrituta dago, eta «xehetasunez» ageri da Mariam protagonistak jasaten duen «urraketa fisiko eta moral larria». Bortxaketa izan ondorengo «gau luzea» nola doan kontatzen du filmak, Mariam salaketa egiten saiatzen denean. «Ikusten da onarpen falta dagoela, eta errua egozten diotela jendearengana joaten denean, eta Poliziak mehatxuak eta gutxiespenak egiten dizkio, kasua salatu ez dezan».

Filmak erakundeen «zurruntasuna» agertzen du, epaimahaiaren ustetan: «Segurtasun indarren zigorgabetasuna eta korporatibismoa ikusten dira, bai eta biktima defendatzen saiatzen direnek hartzen dituzten arriskuak ere». Atzo eguerdian jakinarazi zuten Giza Eskubideen Zinemaldiko palmaresa, Donostiako Viktoria Eugenia antzokian, eta Joxemi Beltran zuzendariak goraipatu zuen «emakumeen aldarrikapenak goraldian diren honetan, film honek gogoetarako beste elementu bat» dakarrela.

Heriotzaren tabua

Cesar Vallejo espainiarraren El viaje a Islandia filmak irabazi du film labur onenaren gazte epaimahaiaren saria. Filmak Luis de Marcos Veraren kasua azaltzen du, bera protagonista hartuta. Luisek 50 urte ditu, eta esklerosi anizkoitza du duela hamar urtetik. Epaimahaiaren iritzian, Cesar Vallejok oso ondo adierazten du gizarteko taburik handienetako bat: heriotza. Aldarrikapena ere egiten du: «Gai horretaz hitz egin behar da, pertsona askoren errealitatea baita, eta ezin du ezkutuan jarraitu: heriotzaz, lagundutako suizidioaz eta eutanasiaz hitz egin behar da gizartean, normalizatu arte».

Ikusleen film onenaren saria, berriz, Ales Paya espainiarraren La cifra negra dokumentalak jaso du. Nola gauzatzen da tortura Espainian? Zergatik kostatzen da hainbeste salatzea? Zer ondorio ditu biktimentzat eta egileentzat? Biktimen, abokatuen, polizien, akademikoen, giza eskubideen aktibisten eta abarren ahotsak jasotzen ditu lanak. Oso alde txikiarekin gailendu zaio film hori Felix Colomer kataluniarraren Shootball dokumentalari.


Philip Roth idazle estatubatuarra hil da

'Portnoy's Complaint', 'American Pastoral' eta 'The human Stain' idatzi zituen, besteak beste. 'Suminez' eta 'Nemesis' eleberriak euskaratuak zituen.

Literaturako Nobel saria eskuratzeko hautagai betierekoa zen Philip Roth (Newark, AEB, 1933), urtero-urtero agertzen diren zerrrendetan agertzen zen izenetako bat. Ez zuen lortu sari preziatua, baina aspaldi eskuratuak zituen oihartzuna eta prestigioa letren munduan. Bart hil da idazle estatubatuarra, 85 urterekin.

Judu sendi batean jaioa zen, eta haren lanak beti izan zuen kutsu autobiografiko nabarmena, eta berak ikusi eta bizi izandakoaren inguruan idatzi zuen sarritan. Goodbye Columbus (1959) eleberriarekin estreinatu zen, eta gerora iritsi ziren When She Was Good (1964) eta Portnoy's Complaint (1969) arrakastatsu bezain polemikoa. Bere ingurune sozial eta politikoaz kezkatuta, Richard Nixon AEBetako presidentearen kontra egin zuen Our Gang (1971) lanaren bitartez, eta Zuckerman pertsonaiari eskaini zizkion bere lanetako batzuk: The Ghost Writer (1979), Zuckerman Unbound (1981), The Anatomy Lesson (1983) eta The Prague Orgy (1985).

Euskaraz Rothen bi lan irakur daitezke, biak ala biak Meetok argitaletxeak argitaratutakoak: Suminez (2009), Nagore Tolosak itzulia; eta Nemesis (2011), Beñat Sarasolak euskaratua.

American Pastoral lanarekin Pulitzer saria irabazi zuen.


Banderaren aferaren inguruko herri batzarra Adunan

Adunako udaletxean Espainiako bandera jartzeko agindua iritsi dela eta, herri batzarra deitu dute. Auzitegien agindua ez betetzeak, alkatea kargu publikorako baliogabetzea ekar dezake. Azaroaren 27an, asteartea, arratsaldeko 19:30etan hasiko da bilera, Kultur aretoan.


Ultzamako autobusen ordutegiak aldaketak izan ditu


"Torturen gaian ez dut sentitu kontseilukide batzuen babesik"

Botere judizialak "gutxi edo ezer gutxi" egin dezakeela uste du Margarita Uriak. Epaileengan du konfiantza, haien "independentzian". Nabarmendu du azkenaldiko epai batzuk ez direla gutxietsi behar.

Gutxi falta zaio CGPJ Espainiako Botere Judizialaren Kontseilua uzteko. EAJk proposatu zuen kargurako, eta bost urteko epe muga bete ostean, laster utziko du. Batzordea berritzeko prozesua abian da, gainera, eta, horregatik, lan handiko egunak ari dira izaten Madrilen. Margarita Uriak, baina, tartetxo bat egin dio BERRIAri. Batzordearen eraikinetik gertu, Auzitegi Gorenaren parean, Frantziako Institutuaren terrazan jarri du zita. Madrilgo bero sargoriari aurre egiteko eta patxadaz hitz egiteko leku aproposa. CGPJko kide dela gogorarazi du behin eta berriz, eta zenbait gairi buruz ezin duela iritzirik eman.

Botere Judiziala berrituko dute laster. Garai berriei begira, nola eragin dezake horrek? Eta zer egin dezake?

Botere Judizialak ez dauka legeak egiteko ahalmenik, baina beste era bateko ekinbideen bidez erraz dezake bidea. Baina egin, ezin du ezer egin. Kontseiluan egon naizen urteetan, behintzat, ezer gutxi egin da. Esan dezaket ez dudala babesik izan gai batzuen inguruan, kide zehatz batzuk kenduta. Hortaz, uste dut ezin dugula espero kontseiluaren aldetik inolako adierazpenik aurrera egiteko edo ETAren amaiera lortzeko.

Baina zerbait erraztu eta oztopa dezake konposizio berriak?

Auzitegi Konstituzionalean bezala, zeina duela gutxi berritu duten, pentsa daiteke garai kontserbadoreagoak datozela.

Kontseiluak eragina izan dezake epaileen jardunean?

Guk ez dugu epaileen jarduna kontrolatzen. Gobernu organo bat gara. Gure lana da organo judizialak antolatzea eta beren helburuak betetzen dituztela zaintzea. Baina epaileen jarduna kontrolatzeko ahalmenik ez dugu, ez bada diziplina sistemaren bidez.

Esan duzu gai zehatz batzuetan ez duzula babesik sentitu: zein gaitan?

Tortura eta tratu txarren gaiarekin, adibidez. Torturaren Prebentzioaren Aurkako Europako Batzordearen azken txostena osoko bilkurara eraman dut, baina gai honekin beti erantzuten didate ez dela unea. Ni kontseiluan bakarrik nago gai hauetan, ez dut sentitu kideen babesa, eta zuhur jokatu behar izan dut.

Zergatik eraman duzu txostena? Zein helbururekin?

Txostena osoko bilkurara eramateko erabakia ez zen izan bat-batean sortutako burutazio bat. Ez da organizazio jakin bateko panfleto politiko bat. Nazioarteko erakunde batek Espainiako Gobernuarentzat eginiko txosten bat da. Eta hor egiten den salaketa ez da hainbeste tortura kasuak daudela, baizik eta ez direla ikertzen. Eta kasu horiek ikertzea eta ordenamenduak dioena —atxiloaldiko baldintzei buruz, adibidez— kontuan hartzea uste dut berme bat dela zuzenbide estatuarentzat, eta zigorrak ezartzeko orduan esan ahal izateko zigorra egokia izan dela.

Espainiako Gobernuak ETAren desegitea exijitzen du urratsak egiteko. Zure ustez, hala izan behar al du?

Nik batzordeko kide moduan ezin dizkiot jarraibideak eman gobernuari, baina, nire ustez, egoera nabarmen hobetuko litzateke ETAk lehenbailehen iragarriko balu bere desegitea. Dena den, jardun armatuaren amaiera iragarri izana oso urrats garrantzitsua izan zela uste dut.

Euskal gizartearen sektore handi batek ezbaian jarri izan du Espainiako auzitegien jarduna. Gobernuen aginduetara egotea leporatu izan die epaileei. Hala ikusten da Madrilen ere?

Oro har ez dut uste horren deslegitimatuta daudenik auzitegiak. Baina gai zehatz batzuetan, niri behintzat, bestelako botere judizial bat gustatuko litzaidake. Hala ere, egia da epai bat gustukoa badugu gauza bat esaten dugula eta gustukoa ez badugu beste bat. Auzitegi Konstituzionalak zenbait epai eman ditu aurrera begira positiboak izan daitezkeenak, berme bat direnak. Baita Auzitegi Nazionalean ere. Horiei ere erreparatu behar zaie.

Baina pauso horiek ez dira oso urriak?

Magistratuek zuzenbidea aplikatzen dute, eta ondo ari dira. Beste kontu bat da magistratu gehienek ez dutela berdin pentsatzen, ez dituztela legeak berdin interpretatzen. Baina nik uste dut adierazpen oso garrantzitsuak daudela; ez nituzke gutxietsiko.

Auzitegi Nazionalean, baina, ez dira ohikoak gisa horretako epaiak. Eta auzitegi horrek epaitzen ditu kasu ia guztiak.

Arazoa agian da une jakin batean Zigor Kodean hainbat jardun sartu zirela terrorismoaren zaku horretan, eta nire ustea da inola ere ez lukeela hala izan behar. Une honetan ere izan zaitezke terrorista terrorezko ekintzak egin gabe, talderik izan gabe, armak erabili gabe. Oso larria da hori. Horregatik uste dut une honetan lehentasuna dela ikustea zer egin daitekeen zigorra jaso duten ezker abertzalearen inguruko pertsona horiekin. Nola egokitu daitekeen hori egungo egoerara. Bereziki nola atera daitezkeen Zigor Kodetik zigortuak izan diren jardun horiek.

Eta egingo dela uste duzu?

Gaur-gaurkoz Auzitegi Nazionala behartuta dago indarrean dagoen legeria ezartzera. Hala ere, ordenamendu juridikoak joko handia eman dezake arazo horiei irtenbidea emateko. Nik uste dut horretan oinarrituta gauza berriak eraiki edo aurrera egin daitekeela. Ez daukat folio zuririk esateko zer egingo nukeen. Baina hau da daukaguna, eta hortik abiatuta egin behar da aurrera.

Hainbat auzi daude jardun politikoarekin lotuta. Aurreikuspenik?

Nik ezin dut aurrerapenik egin, eta are gutxiago esan Auzitegi Nazionalak zer egin behar duen. Epaitu, epaitu behar dira auzi horiek, hori delako auzitegiaren obligazioa. Instrukzioak eginda daude, baina atestatuetatik haratago zer gehiago dagoen ez dakit. Atestatu luzeak dira, kaxak eta kaxak daude diligentziekin. Gainera, denbora luzea igaro da instrukzioa abiatu zenetik, hamar urtetik gora. Pentsa daiteke hainbeste denbora igaro ostean epaiketa egiteak ez diola onik egiten egungo egoerari. Baina auzitegiaren obligazioa da epaiketa egitea.

Botere judizialak "gutxi edo ezer gutxi" egin dezakeela uste du Margarita Uriak. Epaileengan du konfiantza, haien "independentzian". Nabarmendu du azkenaldiko epai batzuk ez direla gutxietsi behar. Marta Jara / Argazki Press

Ezin duzula iritzirik eman esan duzu, baina Bateragune auziari buruz eman izan duzu...

Bai, eta ez daukat arazorik berriz esateko. Nik uste nuen atxilotuak izan aurretik bilduta zeuden pertsona horiek debekatuta zegoen alderdi bat berpizten ari zirela, baina baita ere enbor politiko bat sortu nahian zebiltzala indarkeria amaitzeko. Ez ziren ari zerbait sortzen jarraipena emateko talde armatu bati. Bere garaian, eta nire irudiko, argi zegoen hala zela.

Baina epaileek ez zuten horrela ikusi. Zergatik?

Zigor epaia hor dago. Alde edo kontra egon zaitezke, baina hori izan zen auzitegiek interpretatu zutena.

Eta Konstituzionalak atzera egin dezakeela uste duzu?

Ez naiz horretan sartuko. Baina denborak erakutsi du irtenbidea beste bat izan zitekeela. Eta, nire ustez, hala izan beharko luke. Egungo araudiak horretarako aukera ematen du, gainera. Sorturen adibidea dugu. Legezkoa da, Alderdien Legeak aukera hori aurreikusten zuelako: ezker abertzalearen legez kanporatzea ahalbidetu zuten kausak desagertuta, legezko bihurtu zen.

Bateraguneko presoak, besteak beste, preso politikoak dira?

Preso politikoa esapidea erabili nahi bada esateko delinkuentzia ideologikoa dela haiena, bada, erabil daiteke. Agerikoa da, Espainiako zigor ordenamenduaren arabera, tratamendu ezberdina jasotzen dutela preso horiek eta preso arruntek: gogorragoa lehenengoen kasuan. Horrek zerbait esan nahiko du, ezta? Preso politikoa esapidea erabili edo ez, eztabaida nominaletik haratago, argi dago zerbait ezberdina dagoela, tratamendu ezberdina jasotzen dutelako.

Espetxe onurak jasotzeko ere baldintza gogorragoak eskatzen dizkiete. Berrikusi behar dira baldintzak?

Hainbat aktorek parte hartzen dute prozesu horretan: espetxeetako administrazioak, espetxe zaintzako epaileak eta zigorra jarri duten epaileek. Hori dela eta, beti ez dago horren garbi zein den jarraitu beharreko bidea. Argitasun falta horrek hainbat arazo tamalgarri sortu ditu, gainera. Egia da egungo araudia oso zorrotza dela terrorismoarekin loturiko delituengatik preso daudenekin. Diputatu nintzen garaian beti azaldu nintzen horren aurka. Dena den, nik uste dut egungo araudiak jokoa eman dezakeela eta jokoa ematen ari dela. Beste gauza bat da niri gustatuko litzaidakeen moduan betetzen den edo ez.

Gaixotasun larriak dituzten presoen kasuan, eta nahiz eta baldintzak bete, ez da horrelakorik ikusten.

Hor uste dut argiagoa izan beharko lukeela araudiaren aplikazioak. Gaur egun, erraza da ziurtasuna izatea presoen osasun egoeraren inguruan. Gaur egun daukagun medikuntzarekin erraz jakin daiteke zer den oso larria eta zer ez.

Borondate kontu bat da, beraz.

Ez bakarrik. Baina gauza bera gertatzen da presoen urruntzearekin ere. Hor ere ezin da ulertu gobernuaren jarrera. Hori guztia begiratu beharko litzateke.

EAJren diputatu izan zinen. Alderdi jeltzaleari leporatu izan zaio sakabanaketa babestu izana. Zergatik babestu zenuten orduan?

Hori leporatzen didate beti, nahiz eta erabaki horretan parte ez hartu. Egia da EAJk babestu eta bultzatu zuela, baina une jakin bateko egia da hori. Pentsatu zen sakabanaketa baliagarria izan zitekeela indarkeria mota hau amaitzeko edo jendea indarkeriaren erabilera legitimotzat jotzen zuen erakunde batean sartzea eragozteko. Banatuta egonda presoek egin zezaketela hausnarketa bat. Baina denborak erakutsi du ez dela horrela izan, eta, gainera, presoen senideen artean mina gehitu egin da. Orain ez dakit zer ekarpen egin dezakeen sakabanaketak. Nik uste dut espetxeetako administrazioak beste era batera landu dezakeela arazo hau. Bereziki zigor txikiak dituzten presoekin.

Presoen eskubideen aldeko elkarteek diote mendekua dagoela horren guztiaren atzean. Zer uste duzu?

Ulertzen dut hori esatea, baina nik ezin dut halakorik esan. Nik uste dut zuzenbide penala eta espetxe zuzenbidea praktikara eramaten ari diren epaileek ez dutela mendekurako asmorik. Zuzenbidea aplikatzea bilatzen dute, nahiz eta beti ez izan nire gustukoa. Baina nik ez nuke mendekuaz hitz egingo.

ETAren biktimen elkarteek, berriz, inpunitateaz hitz egiten dute.

Ni beti egon naiz biktimen ondoan. Beti babestu dut egia, erreparazioa eta aitorpena zor zaiela. Baina uste dut haien protagonismoa ezin dela hortik haratago joan. Espetxe araudia aldatuko balitz, nik ez nuke babestuko biktimek horretan parte hartzea. Ezin zaie gaitasuna eman oztopatzeko epaile batek, ordenamendu juridikoari jarraituz, har ditzakeen erabakiak.

Presio edo beldur horren ondorioz, gobernuak ez al du utzi epaileen esku administrazioari dagozkion zenbait erabaki?

Oreka hori oso maltzurra izan daiteke, baina baita ere bada kontrapisu bat. Hala ere, beste emaitza bat izango genuke edo ez litzateke arazorik egongo administrazioak egingo balu bere lana ordenamenduak bilatzen duen moduan.

Zer iruditzen zaizu indultuaren aukera?

Niretzat soilik zentzua dauka zigor zuzenbidea zorrotz aplikatu den kasuetan, eta behin aplikatuta konturatzen zarenean gehiegizkoa dela ezarritako zigorra. Edo delitua egin eta urte asko geroago zigortuak izan diren pertsona batzuen kasuan, urteak pasa ahala pertsona hori aldatu dela ikusi delako. Orduan soilik dauka zentzua niretzat indultuaren aukerak. Zuzenbide prozesala ez da zientzia zehatz bat, eta kontura zaitezke erantzuna gehiegizkoa izan dela. Hori zuzentzeko baliagarria izan daiteke.

Eta aukerarik ikusten duzu euskal presoen kasuan aplikatzeko?

Epaia ematen duten organoek eskatu izan dute preso jakin batzuen jarrera indulta daitekeen edo ez ikusteko. Baina ETArekin lotuta zigortuak izan direnen kasuetan oso arraroa da hori gertatzea. Hala ere, bai, uste dut indultuak joko handia eman dezakeela, une honetan esperantza gutxi dudan arren.

Ezaguna da zure iritzia Parot doktrinari buruz. Uste duzu hor ere zuzenbidea behartu egin dela?

Bai, erabat. Parot doktrinak une zehatz jakin bati erantzuteko baliabidea izan zen: delitu larriak zituzten preso asko zeuden kalera irten behar zutenak, eta horrek eragin zezakeen iskanbila isiltzeko sortu zen, Auzitegi Nazionalaren ekimenez. Politika kriminal zehatz bati obeditzeko sortu zen. Auzitegi Konstituzionalak berretsi zuen, eta orain ikusi beharko da Estrasburgoko Auzitegiak zer esaten duen. Zer gertatuko den? Estrasburgok emandako lehen epaia eredugarria iruditu zitzaidan, baita Konstituzionaleko boto partikularra ere. Ikusiko dugu.


Eusebiok 2019ra arte berritu du kontratua Realarekin

Eusebio Sacristan eta Reala bi aldeak lotzen dituen kontratua bi urtez luzatzeko akordiora iritsi dira. 2019. urteko ekainaren 30era arte sinatu du kontratua Valladolideko entrenatzaileak.

Realak eta Eusebio Sacristanek bi urtez luzatu dute bi aldeak lotzen dituen kontratua. Ondorioz, Valladolideko entrenatzaileak talde txuri-urdineko teknikaria izaten jarraituko du 2019. urteko ekainaren 30era arte.

Eusebio 2015eko azaroan iritsi zen Realera eta David Moyes ordezkatu zuen karguan. 16. postuan hartu zuen talde txuri-urdina. Bolada txarra eten eta Realak LaLigako 9. postuan amaitu zuen 2015-2016. denboraldia.

Aurten, 2016-2017. denboraldian, Reala joko ona egiten ari da eta bosgarren dago sailkapenean. Txuri-urdinak Txapeldunen Ligako atariko kanporaketa jokatzea bermatzen duen laugarren postua lortzeko borrokan murgilduta daude.


Josi Basterretxea: Borboitarraren ferrak

Felipe eta Juan Carlos, Juan Carlos eta Felipe… Horra hor aita-semeak, tabernan baino, El Escorialgo San Lorentzoren Errege Lekuan. El Escorial delakoan, hor dira biak elkarrekin, biak militar jantzita, biak galaz eta dominaz apaindurik. Hainbat egunkaritako azaletan ikusiko duzue argazki hori.

Baina argazki hori baino, ekain honetan hamar urte beteko dituen beste bat ekarri nahi dut gogora. Gasteizen ziren orduan, bi mila eta laugarren urtean, Juan Carlos eta Sofia, “la reina y yo…”.

Manifestariak hurbildu zitzaizkien kalean. Haiek nahiago independentzia, monarkia baino. Ez bat ez bi, Juan Carlosek pikutara bidali zituen manifestariak, hatz luzea –eri bihotza– erakutsita. Argazki sonatua, hura; borboitarren ferrak argi erakusten dituena.

Hamar urte igaro dira; bat badoa eta bestea badator. Felipe eta Juan Carlos, Juan Carlos eta Felipe… “tanto monta, monta tanto”.


Merkatu sozialen plazak

Egunero saltoki handietara baldin bagoaz, jendarte eredu jakin bat babesten ari gara. Ekoizle txikien produktuak erosten baditugu, berriz, beste bat". Zorrotz mintzo da Carlos Rey, Iruñeko Txantrea auzoko azokaren antolatzailea. Argi dauka zer den bultzatu beharrekoa: tokian tokiko produktuen azokak zabaltzea; "alternatibak" sortzea ekonomia neoliberalaren ekoizpen eta kontsumo ereduen aurrean. Horregatik, Merkatu Soziala abiatu zuen Txantrean, Txantrea Bizi eragileko gainontzeko kideekin elkarlanean: batetik, bertako nekazari eta eskulangileek euren produktuak saltzeko; bestetik, trukearen bidez herritarrek behar ez dituzten gauzak aldatzeko.Hala, hilabetean behin Txantreako Arriurdineta plaza saltoki txikiz bete, eta bitartekaririk gabeko merkataritzaren lekuko bihurtzen da. Iruñeko Alde Zaharreko bizilagunek merkatuaren arrakasta ikusi, eta antzeko bat abiarazi dute euren auzoan, hilabetean behin, Baratxurien plazan, elkartasuna eta ekologia oinarri.Gaztagileak, eskulangileak, nekazariak, eztigileak... orotariko ekoizle txikiak topa daitezke postuetan. Baina ez horiek bakarrik: baita etxean baloi bat sobran eduki eta trukatzeko asmoz bertara joaten diren herritarrak ere, liburuak aldatu nahi dituztenak... Finean, trukearen bitartez behar ez dutena nahi dutenarekin aldatzeko tokiak baitira. "Elkar laguntzeko guneak". Horrela izendatu ditu azokak Nor Rodriguez Iruñeko Alde Zaharreko merkatuaren antolatzaileak: "Aukera ematen digute orain arte zein eredu produktibo daukagun aztertu eta nola alda daitekeen aztertzeko". Nori erosten diogun da kontsumo ohitura bidegabeen erroa. "Nik zer edo zer behar badut, eta merkeena erosten badut, denon kalterako da", kritikatu du irmoki.Dioenez, sistema kapitalistak ezberdintasun ekonomikoak sortzen ditu biztanleen artean; horregatik, hurkoaren zaintzan oinarritutako merkataritza behar da. Hark ez du zalantzarik zeini erosi behar zaion: "Tokian tokiko ekoizle txikien postuetan egin behar dira enkarguak". Izan ere, "kapitalismo bortitzari" kontra egiteko era dela deritzo.Bide beretik jo du Reyek: azokek harreman ekonomikoak gizartearen mesedetara egotea bultzatzen dutela dio. Haren aburuz, baliabideak "lau kapitalistaren eskuetan" egon beharrean "herritarren eskuetara" pasatzen dira. Krisialdi ekonomikoetan, gisa horretako egitasmoak "besoak zabalik" hartzen dituzte auzokideek, bultzatzaileen irudiko. Ekonomia "pattal" dagoen garaiotan, elkartasunean oinarritutako ekinaldiek babes handiagoa lortzen dutela iruditzen zaie. Reyek dio "aukera bat" dela krisia azoka soziala bezalako "gizarte egitasmoek" aurrera egiteko. "Txiroen eta aberatsen arteko aldea handitzen ari da, eta pertsonak ardatz dituzten proiektuek erakusten dute posible dela gauzak beste forma batean egitea". Rodriguezek dio orain arte ezarritako kontsumo ereduei "erantzuteko" tresna dela. 'Txanpon' dirua oinarriBestelako merkataritza batek bestelako tresna bat behar zuen salerosketak posible egiteko. Horregatik, azokan baino balioko ez duen dirua sortu dute Txantrean: txanpon izeneko dibisa. Euroa "mugimendu espekulatzaileekin" loturik ikusten dute, banku zentralek "monopolizatuta". Txanpon dibisa, berriz, herritarren burutapena izan da: tokiko transakzioak hauspotzeko "erreminta". Dirua, beraz, ez da helburua, bitartekoa baizik.Iruñeko Alde Zaharrekoak, asmakizunaren berri izan, eta euren azokan ere erabiltzen hasi dira. Orain, bi feriatan dago eskura. Xedea: herritarrek herrian bertan kontsumitzea. Funtzionamendua erraza da: azokara joan eta euro bakoitzaren truk, txanpon bat ematen dute. Hori erabiltzen da gero. "Diru sistema soziala" dela esaten du Reyek, "gizarte ehuna" indartu egiten duelako, aurpegiz aurpegiko harremanak areagotuz. Herrian bertan kontsumitzeko gonbita zabaltzen du.Feriak ez ditu soilik produktuen harremanak ahalbidetzen: bizi-ereduak aldatzeko aukera zabalagoa ematen du. Esparru guztietan "pixkanaka-pixkanaka" aldaketa egiteko parada ematen du, Rodriguezen aburuz. Izan ere, informazio gune bana prestatzen dute Iruñerriko bi azokatan. Banka etikoaren erakusmahaia jartzen dute, energia berriztagarriena eta denboraren bankuarena, besteak beste. "Proiektu sozialak ezagutzera ematen ditugu, aldaketaren alde hondar alea jarri duten esperientziak plazaratzeko gunea prestatzen baitugu", ziurtatu du Reyek, egindako lanarekin harro.Aurrerantzean merkatu sozialekin jarraituko dutela argi dute bi auzotan. Egun hilean behin baino egiten ez badute ere, amets egiten dute etorkizunean gehiagotan muntatzearekin. Reyek ez du zalantzarik: "Hau da alternatiba onena beste modu batean bizi nahi dugun pertsonentzat".


Lazkaoko Goian-en greba mugagabean jarraitzen dute

Lazkaon kokatuta dagoen Elevadores Goian lantegiko langileen hamabosgarren greba eguna bete zuten, atzo. Urtarrilaren 2tik lana utzita daude, oraingoz amaiera-datarik ez duen protesta ekintza modura. Enpresako zuzendaritzak bi langile «inongo abisurik gabe» kalera bidali dituela ari dira salatzen.

Enpresako langileek elkarretaratzea egin zuten, atzo, Ordiziako plazan, asteko feria baliatuz. Adierazi dutenez, kaleratutako langileak ekoizpeneko zuzendaria eta erosketen zuzendaria dira. «Haiek, zuzendari kargu desberidnak dituzten beste hiru lankiderekin batera, enpresan zuten egoera larriaren berri eman zieten bazkide kapitalistei, iazko urrian». Langileen arabera, hortik etorri da kanporatzea. Jaso Taldekoa da Goian enpresa.

Jaso taldeko agintariek «babes osoa» eman zioten Goianeko gerentziari, beti ere langileek esandakoaren arabera. «Salaketaren ondorioak bestelakoak izan ziren, Goianeko bost zuzendariek gerentziaren gainean egindako salaketaren harira gertatu da haietako biren kaleratzea», diote.

Lanik gabe uztearen erabakia abenduaren 21ean gauzatu zen. Langileek greba mugagabea hastea erabaki zuten urtarrilaren 2an, asanbladan. Berrogei langile ditu Elevadores Goianek.

«Metodo ez etikoak»

Bestetik, gerentziak «askotan» metodo «ez etikoak» erabili dituela esan dute langileek: «Langile batzuk banaka hartu eta mehatxu eta estortsio bidez informazioa ateratzen ahalegindu ziren».

Kaleratutako bi lankideei «babes osoa» adierazi diete. Jaso Taldeari bilera egiteko eskatu diote, «inongo erantzunik jaso gabe». «Kaleratutakoei akordio ekonomiko bat planteatu eta horrekin konpondu nahi dute gatazka. Gainera, beldurraren estrategia darabilte 40 langileen arteko batasuna hautsi nahian».

Enpresak «oraingoz» lan karga «handia» duela diote langileek, baina «gerentziaren kudeaketa txarra ondorioak izaten hasi da». Zuzendaritzari «benetako arazoak» ez diola axola deitoratu dute, eta «errudun bakar» hura jo dute.


‘Luno’ ontzia desegiten hasi dira

Otsaileran 5ean ‘Luno’ zamaontzia bitan zatitu zen Angeluko kostan, eta 15 tona gasolio isuri ziren itsasora; eskifaia erreskatatu egin behar izan zuten

Biharamunean, eguraldi kaxkarra zegoela eta zamaontziaren parte bat bitan hautsi zen, ‘Luno’ hiru zatitan apurtut utziz. Otsailaren 7an ‘Luno’ontziaren erregaia ponpatzen hasi ziren

Luno itsasontzia hirutan zatitu zen. HITZA

Angelun hondoratutako itsasontzia. Bob Edme

Joan den martxoaren 4an, Jean Espilondo Angeluko auzapeza eta Patrick Dallennes suprefetak, segurtatu zuten martxoaren 20a aldera hasiko zirela zamaontziaren hiru zatiak kentzen.

Herbehereetako Svitzer sozietatea aukeratu dute kentze lan horietako sozietate nagusi gisa. Ontzi hondakin errekuperatze lanetan espezializatua da, bi arduradunek azpimarratu zutenez. Hondakinen kudeaketa Koole sozietatearen esku jarri dute.”Bi hilabeteko gutxienez” eskatuko du kentze lanak, suprefetaren arabera. Eguraldiak egin lezake epeak luzatzea.

Hasteko, zamaontziaren zatiak lantza termiko baten bidez moztuko dituzte eta ondotik hondartzara ekarriko gindax bati esker. Hor edukiontzietan sartuko dituzte. Egiteko manera hori “existitzen den garbiena” dela segurtatu zuen Espilondok martxoaren 4an egindako agerraldian.

Zati bat ur azpian dagoela, motorrak barne, parte hori sonar batzuen bidez begiztatzekoa dute, hasteko.

Istripuaren arrazoiari lotu inkestari dagokionez, tarte bat izanen dute, bereziki motorrak aurkitu eta lehorreratuko dituztelarik, hauek aztertzeko.

Behin zamaontzia tokitik kendu eta, hondartza bera arrastelatuko dute kutsadura kentzeko asmoz.

Orotara 500.000 bat tona ditu zamaontziak. Kentze lan horiek zenbateko kostua ez dute publiko egin. Bi arduradunek erran dute ez dela “beren afera”, baizik eta aseguru konpainiarena. Eta ez diotela galdetu. Baina zehaztu dute “biziki garesti da, hori segur”, suprefetaren hitzetan.


Euskal Herriko mugikortasuna eta ikasturte berria

Aktualitatea aztertu dugu Garbiñe Ubeda eta Joxin Azkuerekin. Besteak beste Euskal Herrian zehar mugitzeaz, telelanaz edota ikasturte berriaz aritu gara.


Magia ikuskizuna eta helduentzako ipuin kontaketa, etziko 'Udaberriko OstegunERO' ekimenean

Imanol Ituño eta Maite Franko izango dira etzi, Udaberriko OstegunERO ekimeneko protagonistak. Ituñok Magia saioa etxetik ikuskizuna eskainiko du; Frankok berriz, helduei zuzendutako Alargun gazteak ipuina kontatuko du. Emanaldiak eguenean egongo dira ikusgai, 16:00etatik 24:00etara bitartean, Arrasateko bibliotekako atarian.


Udalbiltza epaiketa laster izan daiteke

Udalbiltzako hautetsi eta hautetsi ohik prentsaurrekoa eskaini zuten atzo, epaiketa laster hasiko delakoan. Horien artean, besteak beste, auzipetuen artean dauden Karmele Urbistondo Urnietako hautetsi ohia, Xabier Iragorri Oiartzungo alkate ohia eta Juankar Alduntzin Pasaiako alkate ohia eta. Epaiketa noiz hasiko den ez dakite zehazki, baina aste batzuk edo gehienez hilabeteko kontua izango da.

Udalbiltzaren aurkako auzia Europan salatuko dute milaka hautetsik. EAJ, ezker abertzalea, Aralar eta EAko hainbat zinegotzik elkartasuna adierazi die auziperatuei.


Abisu horia, elurra 600 metrora egiteko arriskuarengatik

Abisu horiak biharko egun osoan jarraituko du indarrean, nahiz eta prezipitazio gutxi espero den.

Segurtasun Sailak abisu horia indarrean jarri du elurragatik. Elur-maila jaisten joango da egunean zehar barnealdean, eta gauean 600 metroan kokatuko da.

Ohar bidez azaldu dutenez, goizean 900 metroan egon da elur-kota, baina apurka apurka jaisten joan da. Arratsaldean 700-800 metroan kokoatu da eta gauean 600 metroan egingo du elurra.

Abisu horiak biharko egun osoan jarraituko du indarrean, elur-mailak 600 metroan jarraituko baitu. Prezipitazioak, ordea, ahulak eta aldizkakoak izango dira eta arratsaldean atertzera egingo du.


Koldo Ezeolazak jaso du aurten Zilarrezko Perretxikoa saria

Koldo Ezeolazari eman diote gaur eguerdian Zilarrezko Perretxikoa saria Urduñan. Olaran elkarteak modu horretan omendu du, Mariako Lagundian urte luzez eman baitzituen klaseak. Antza, herrian jende askok gogoratzen du egindako lanagatik, nahiz eta orain Bergaran bizi. Iaz saritua Kepa Junkera izan zen.

Bide batez, Olaranek antolatzen duen San Joan azoka ere aurkeztu dute. Larunbatean eta igandean ospatuko dute eta ganadua izango da protagonista.


Itzultzaile neuronala

Atzo, goizeko 12:15ean, egunkari honetan gehien irakurritako zazpigarren berriak honako goiburu hau zeraman: Itzultzaile neuronal bat sareratu du Jaurlaritzak, Garikoitz Goikoetxeak sinatuta. Barkatuko dit Garikoitzek, baina erabaki dut esteka ez ireki eta barruko testua ez irakurtzea, goiburuak iradoki dizkidan aukera infinituak ez aienatzeagatik. Ordu berean gehien irakurritako seigarren berriak gehitzen duen informazioarekin aski dut: Pentsatu egiten du itzultzaile automatikoak. Gehiago irakurtzeak fantasia amatatzen duten kontu tekniko etsigarrietara eramanen ninduen. Ezinen nuke itzultzaile neuronal hori neure onurarako adimenen irakurgailu moduan irudikatu, eguneroko nire lan hau ikaragarri erraztuko litzaidakeena: goizeko albisteak ikusi (lan istripuak, kaleratzeak, Riverak eta Casadok zer esan duten...) eta neuronek elkarren artean egiten duten konexio harridurazkoak hitzetara, nik baino trebeago, pasaraziko lituzkeen trepeta. Jaurlaritzak plazaratu izanak atzean gibelasmoren bat egon daitekeela susmarazi ere egiten dit: nire pentsuak merkaturatu, hirugarrenei saldu, berez dagoeneko egiten dudana, alegia, baina musu truk. Hobe dut artikulua ireki eta lasaitzea.


Irriargi elkarteak Amagandiko Edoskitzearen Astea antolatu du Beasainen

Urriaren 8tik 12ra iraungo du. Urriaren 12an, Amagandiko Edoskitze Festa izango da.


Jaurlaritzak iragarri du litekeena dela 50 errefuxiatu lekualdatu eta hartzea udan

Espainiako Gobernuarekin "sinatzear" den akordio baten bitartez helduko lirateke; "esperientzia aitzindaria" izango da, eta prozesuan lehenago parte hartzea ahalbidetuko dio Jaurlaritzari.

Jaurlaritzak esparru dokumentu zirriborro bat aurkeztu du, Europako mugetako errefuxiatu kanpalekuetan dauden pertsonen egoerari heltzeko. Bertan, egoeraren hausnarketa egiteaz gain, esku hartzeko zenbait proposamen egin ditu. Horien artean, besteak beste, Espainiarekin adostekotan dagoen proposamena dago.

Proposamen horrek aukera emango dio Eusko Jaurlaritzari lekualdatze prozesuan hasieratik parte hartzeko. Hau da, errefuxiatuen ezaugarriak lehen unetik ezagutuko dituzte, eta horrek aukera emango dio harrera egokiagoa prestatzeko; oraindik ere zehazteko dago hori guztia. Orain arte, azken txanpan baino ez zen komunikazio hori gertatzen. Fernandezek iragarri du 50 eta 60 errefuxiatu hel daitezkeela udan, akordio horren barruan.

Giza korridoreen proposamena ere agertzen da markoan. Eusko Jaurlaritzak egindako proposamena Italian 2016an abiarazitako ekinbidearen ildotik doa. Saint Egidio komunitateak eta Italiako Gobernuak adostu zuten, eta 700 pertsonari bide legal eta segurua eskaini zien Italiara arte. Ordea, Fernandezek ezagutarazi du Espainiako Gobernuak ez duela proposamen hori onartu, "oraingoz".

Neurri horiez gain, administrazioen arteko lankidetza hobetzeko proposamenak, giza larrialdi egoerei erantzuteko neurriak, eta bestelako prebentzio ekintzak ere jaso ditu dokumentuak. Oraindik zirriborro bat da, eta irailaren amaierara arte ekarpenak egiteko aukera egongo da.


Juan Mari Arregiren tortilla eta Elene Ucinen marrazkia irabazle Boluan

Bergarako Bolua auzoan Santa Ana jaiak ospatzen hasi ziren atzo. Gaurko ekitaldien artean patata tortilla lehiaketa egin dute. 11 tortilla aurkeztu dira lehiaketara eta onena, Juan Mari Arregirena izan da; bigarren saria, berriz, Maria Angeles Domenechendako izan da. Marrazki lehiaketan, bestalde, Elene Ucin izan da irabazlea; ondorioz, bere lan hori izango da datorren urteko Boluako jaietako karteleko irudia.


Aske gelditu dira Laura Orueren kasuan atxilotutako bi gazteak

Instrukzio epaitegiko Bilboko zortzigarren zenbakiak froga faltagatik aske utzi ditu Laura Orueren kasuan atxilotutako Manuel Rio Nieto eta MA.C.B. akusatuak. Zeberioko (Bizkaia) neska gaztea 1999ko irailaren 5ean hilda agertu zen mendian. Rio Nietoren kontrako froga bere autoan zegoen manta batean neska baten ileak zeudela da, baina kasuko magistratuak esan duenaren arabera, manta horretako ileak ez dira Laura Oruerenak. Ondorio horretara, analisi genetikoa egin ondoren iritsi dira. Bestalde, Orueren heriotza lekuari buruz ez dakitela ezer esan du magistratuak, gainera, ez du alde batera uzten neska etxetik bizirik atera zen ala ez. Magistratuak esan duenez, inork ez zuen Laura Orue bere etxetik ateratzen ikusi, ezta Laudiora joateko trena hartzen ere.

Autoak dioenez, Manuel Rio Nieto espetxean egon zen egunetan koartada bila ibili zen. "Manuel Rio Nietoren egoera zaila da, berak esandakoetan kontraesanak, gezurrak, koartada ezberdinak daude eta neska baten ileak bere autoko mantan azaldu dira; horiek denak krimenarekin lotzeko nahikoak dira", jartzen du autoak.

Galdeketa egin ziotenetik, MA.C.B.aren bertsioa bera dela esan du epaileak. Laura Orue hil zuten egunean, bi gazteek beste bikote batekin afaldu zutela eta gero Max Center merkatalguneko zineetara joan zirela adierazi du MA.C.B.k.

Laura Orue kasuarengatik akusatuta zeuden bi mutilak 2003ko maiatzaren 21ean pasa ziren epaitegitik. Autoak dioenez, "froga nahikoak" zeuden Orueren heriotza egozteko.


Aste-akabuko egitaraua prestatu du Sopelako mugimendu feministak

Emakume Langileen Nazioarteko Egunari begira dago daborduko Sopelako mugimendu feminista. Gaur eta domeka artean, hainbat ekitaldi egingo dituzte udalerrian; era berean, Bilboko manifestaziora joateko deia egin dute.

Joan den otsailaren 28an elkartu zen Sopelako mugimendu feminista Kurtzio kultur etxean; bilera irekia izan zen eta bertan, besteak beste, martxoaren 8ari begirako egitaraua adostu zuten. Hala, barikutik domekara bitarteko ekintzak antolatu dituzte. Lehenengoa gaur izango da, Sare herritarrak taldeagaz antolatutako mahai-ingurua. Horretan, emakumea eta kartzela izango dute ardatz; 19:30ean jarri dute hitzordua, Kurtzio kultur etxean. Bihar, martxoaren 7an, serigrafia tailerra egingo dute udaletxearen aurreko plazan, 18:00etatik aurrera. Bertan, poltsak eta kamisetak egiteko aukera egongo da.

Domekan, martxoaren 8an, kalejira egingo dute herrian zehar. Goizeko 10:30ean jarri dute hitzordua, udaletxeko plazan. Ondoren, elkarretaratzea egingo dute, 11:30ean, Larrabasterrako Urgitxieta plazan. Bilboko manifestaziora joateko deia ere egin dute, 13:00etan Jesusen Bihotza biribilgunetik hasiko dena. Bertara joateko hitzordua jarri du Sopelako mugimendu feministak: eguerdiko 12:00etan Larrabasterrako metro geltokian.


Aizu, gizon, isil zaitez pixka batean

Gizonezkoek gehiegi hitz egiten dute. Barkatuko didazu orokortzea, baina «not all men» delakoarekin etorri aurretik, irakurtzen jarraitzera gonbidatu nahi zaitut. Jakin badakit gizonezko guztiak ez direla berdinak, baina bada askorengan ohikoa den zerbait: emakumezkoei hitz egiten ez uztea. Ez dut hatzarekin inor seinalatuko, ikasia baita. Gizonek rol aktiboa dute; hitz egitea da haiei dagokiena (zenbat eta gehiago eta ozenago, orduan eta hobeto). Emakumezkook, ordea, rol pasiboa dugu; galdetu, isildu eta entzun.

Tradizionalki hala izan da telebistan, politikan, mahai-ingurutan. Hamaika gizonezko eta emakume bakarra: moderatzailea. Gizonak hari esaldiak etengabe zapaltzen. Emakumeak besoa altxatu behar du txanda eskatzeko. Eredugarri. Et, et, et, hau ez dela soilik espazio publikoetan jazotzen! Etxean ere txikitatik ikusi izan dugu. Aitona berandu dator bazkarira, berritsu; amonak platera berari jarri dio lehenengo eta den-denok berbak mingainaren azpian ezkutatu ditugu, min eman arte. Helduak hizketan, haurrak isiltzera zigortuta. Eta horixe gara emakumeok, gure ideiak plazaratzeko eskubiderik ez dugun adingabeak.

Barneratutakoa erreproduzitu dugu hazi garen heinean. Gizonezko lagun min nahiz «lagun bereziekin» egotean, galderak egitera mugatzen hasi naiz ni, moderatzaile lanetan. Solasean hasi ahala, hark menperatzen baitu elkarrizketa. Hura, sekulako hitz jarioarekin; ni, mutu. Entzuten, irribarre egiten, nire unea noiz iritsi zain. Segundo erdiko isilunean, indarrak batu eta nire ikuspegia kontatzera ausartu naiz. Moztu dit, baina.

Orduan, esperientziak eta iritziak irentsi ditudanean, bota dit: zeinen isilik zauden! Eta nik, sutan, oihukatu diot: nola ez naiz isilik egongo ez badidazu hitz egiten uzten, ergel halakoa? Zure berbontzikeria jasan ondoren, ez badidazu galderarik egin? Nola aurpegiratu didazu hori hitza soilik zurea dela sinesten baduzu? Inozo madarikatua!

Ez, gezurra da, ez dut sekula halako erantzunik eman. Agian ez naiz ausartu, agian gaia aldatu du (duzu), edo agian zerbitzariak eten du elkarrizketa enegarren garagardoa ekartzean. Tamalez, nire haserreak hor jarraitu du… eta baita nire gutxiagotasun-konplexuak ere. Zorionekoak gu, bere (zure) eskuetan ere badago horiexek eraldatzea. Hortaz, badakizu: galderak egin, interesa adierazi, ahoa itxi eta belarriak tente jarri. Hitz egiten uzten badidazu, ez naizelako horren isilik egongo.


Perretxikozaletasuna sasoi-sasoian hartu dute eskoriatzarrek

Luis Ezeiza ikastetxeko umeek ondo baino hobeto pasatu zuten perretxikoak hartzen. Zapatu arratsaldean egin zuten perretxikoen sailkapena. Domekan, erakustaldi bikaina osatu zuten.

Euria gogotik egin zuen arren, ume talde polita elkartu zen zapatu goizean Gorosarri plazan, Luis Ezeiza guraso elkarteak antolatutako perretxiko bilketara joateko. “Hogei bat ume etorri da eta pozik egoteko modukoa da hori, dagoen eguraldia ikusita”, aitortu zigun elkarteko presidente Rafa Salidok.

Dorletako Amaren pareko bidean gora egin eta autoak laga ostean, pinu, haritz eta pago artean ibili ginen, zume-otzarak aldean. “Aita, ikusi hau!” zioen batek; “aita, begiratu honi!”, besteak Azkenean eramandako saski guztiak bete zituzten txikienek, eta bat edo beste penaz ere geratu zen gehiago sartzen ez zelako. “Topatu ditugun perretxikoetatik lagin bana ekarri dugu gero sailkapena egin eta domekan erakusteko”, azaldu zigun gurasoetariko batek.

“Orain hiru urte hasi ginen honekin eta umeek ikasi dezaten nahi dugu”, esan zigun beste batek. Izan ere, horixe izan zen Luis Ezeiza guraso elkarteak antolatutako ekimenaren helburua: “perretxikoen inguruan gehiago ikastea, eta mendira bila goazenean, beroiek batzen eta zertara goazen jakitea. Gurea ez da ahalik eta gehien batu eta, gero, guztiak jan ezin ditugulako banatzen hastea; hobe izaten da behar dituzunak bakarrik jasotzea; hartara, hurrengo zatozenean batzeko aukera izango duzu”, esan zigun perretxikozale gazteenaren aitak.

Berak batu behar izan zuen umeak ikusten zuen guztia; izan ere, Mikelek, bost urteko perretxikozaleak, ikusten zuen dena jaso nahi zuen, zer zen jakin nahian, eta nola hartu bazekiela ere erakutsi zigun; ikasle fina!

Asteburu borobila

Zapatuko perretxikotarako irteera aurretik, berbaldia ere izan zuten eskoriatzarrek. “Perretxikotara irteteko orduan jakin beharrekoaz jardun zuen perretxikozaleen Laudio elkarteko kide batek”, esan zigun Luis Ezeiza elkarteko Sabinok. “Benetan berbaldi bikaina izan zen, oso interesgarria. Bi orduz aritu ginen han, eta berandutu zitzaigulako, bestela ”

Domekan, aterik, erakusketa eta perretxiko-dastatzea egin zuten Gorosarri plaza ondoan. Laudiotarrek egindako lau pintxo, bi euro. Gozoak, zinez!


Memoriaren Museoa sortu nahi du Nicolas Gerendiain talde errepublikanoak Irunen

Irungo Nicolas Gerendiain talde errepublikanoak mozio bat aurkeztuko du udalean, hirian Memoriaren Museoa sortzeko asmoarekin. Ostiralean aurkeztuko dute mozioa, osoko bilkuran.

Txosten bat aurkeztuko dute orduan, «memoriaren espazioek gizartearen kultur ondare gisa duten esanahiaren inguruan sakondu nahi» izan baitu elkarteak. Finean, memoriarako leku bat osatu nahi dutela diote, «bizi izan zutenentzat, eta ikasteko leku bat gainerakoentzat, zer gertatu zen jakiteko eta gertaera horiek ez errepikatzen laguntzeko leku bat».

Irunen II. Errepublikan, gerra garian, gerraostean zein Frankismoan zehar gertatutakoak erakusteko eta azaltzeko lekua izango dela erantsi dute elkarteko kideek. Honetan, erbestea, deportazioa, hilketak, trenbide langileen arazketa, konfiskazioak edo maisu-maistren aurkako errepresioa bildu nahi dute, «giza eskubideen urraketen biktimei duintasuna emateko eta belaunaldi berriei beren iragan hurbila azaltzeko».

Lotura honetan elkarteak osatutako txostena osorik irakur daiteke.


Estitxu kantaria gogoan hartu dugu

Estitxu Robles Arangiz kantaria hil zela 25 urte beteko dira larunbatean. 'Beskoitzeko erresinolari' buruzko dokumentala egin du Franck Dolosorrek eta asteartean eskaini zuten Anoetan. Senpereko kazetariarekin hitz egin dugu Estitxu kantariaz. Besteak beste, Loatzo musika eskolaren 15. urteurrenaz eta Blues gauaz hitz egin dugu Hamaiketakoan.


Galtzarabordako kiroldegia bi astez itxiko dute, mantenu lanak egiteko

Galtzarabordako kiroldegia hilaren 31tik abuztuaren 15era —biak barne— itxita egongo da, garbiketa eta mantenu lanak egiteko asmoz. Errenteriako Udal Kirol Patronatuak jakinarazi duenez, bi igerilekuak erabat hustuko dituzte, instalazioa fumigatu eta legionella prebenitzeko. Kaputxinoetako eta Fanderiako igerilekuak erabili daitezkeela esan dute.


Umeak bezala ikasten

Gorka Azkunek honako iritzi artikulu hau idatzi du gaurko Berria egunkariko Bizigiro sailerako. Bertsozientzia saioetan eskaini zuen hitzaldia izan du hizpide zientzialari azpeitiarrak.

Maiatzean zehar Bertsozientzia saioak izan ditugu Gipuzkoan zehar: Beasainen, Zarautzen eta Tolosan. Aurreko urtean idatzi nuen hemen bertan saio horien inguruan. Egia esan polita da ikustea ekitaldiak jada lau urte daramatzala bizirik, eta ibilbide luzea izan dezakeela, gainera. Gaurkoan, Zarauzko saioan eman nuen hitzaldia hartuko dut hizpide, hara joan ez zinetenoi errefortzu bidezko ikasketaren inguruko pintzelada batzuk emateko asmoz.

Hitzaldiaren izenburua zutabe honi jarri diodan berdina zen: Umeak bezala ikasten. Gizakiok ikasteko hainbat era ditugu eta horietako bat errefortzu bidezko ikasketa da. Oso erraza da ulertzeko: ume bat gaizki portatzen denean, zigortu egiten dugu. Zertarako? Ikas dezan egin duena ez dela egin behar. Gaizki dagoela. Aldiz, zerbait ongi egiten duenean, saritu egiten dugu. Zigorren eta sarien logika horren bidez, umeek hainbat portaera ikasten dituzte (sarri baita helduek ere).

Gezurra badirudi ere, ikasteko modu horrek makinekin ere funtzionatzen du. Akaso galdezka ari zara: eta nola zigor edo sari daiteke makina bat? Makinen kasuan ez du funtzionatzen postrerik gabe ala sakelakorik gabe uztearen teknikak. Beste era batera egin behar da.

Jarraitu artikulua irakurtzen, Berria.eus webgunean.


Lehenengo auzolana

Herriaren aldeko borondatezko lanean aritu ziren larunbatean 25 altsasuar, bi lantaldetan banatuta. Handiena Beheko bentako zubiko babes hesiei belarra kendu, lixatzen eta margotzen aritu zen. Auzolanean ari zen Maitek Beleixe Irratian (FM 107,3) esan zuenez "herri sarrerari beste itxura bat emateko eta puskatua zegoena mantentzeko". Dagoen egoerarekin, auzolanean gauzak egin daitezkeelako joan zen Joxan larunbatean lanera. Giro polita zegoela nabarmendu zuen, San Juan ermita inguruan hilaren 23rako belarra mozten, txukuntzen ari zela. Han lantalde txikiagoa zegoen lanean. ZergatiezMaitek gustura aritu zela azaldu zuen Beleixe Irratian (FM 107,3). "Herrian gauzak egiteko beharra ikusten dudalako eta laguntza eskaintzeko" izena eman zuen auzolanean Maitek. Handik gertu zegoen Jokin, zubiak urteetan pilatutako zolda kentzen. "Esperietzia polita eta berria" izan zela adierazi zuen Jokinek Sakanako irrati euskaldunean. "Herria egiten" aritzeko gogoz zegoelako izena eman zuen gazte altsasuarrak. Susana ere "oso gustura" aritu zen auzolanean. "Bakoitzak bere etxea dauka, edo eduki beharko luke. Eta herria denon etxea da. Denon artean zaindu eta edertzen badugu guztiondako onuragarria izanen da. Ez gara bakarrik bizi eta denen arteko lana oso onuragarria da". Auzolanean parte hartzeko gonbitea luzatu zieten Maitek eta Jokinek altsasuarrei "gustura pasa dugu goiza, jende ezberdinarekin elkartu gara eta hitz egin dugu". Susanak zera gehitu zuen "altsasuarrek haien etxea eta etxekoak mimatzen dituzten bezala ea haien herria ere mimatzen hasten diren". Sortuko dira besteakJuan Carlos Orellana, parte hartze zinegotzia, larunbatean ere auzolanean izan zen. Duela hilabete inguruko parte hartzeari buruzko jardunaldiez galdetuta Beleixe Irratian (FM 107,3) azaldu du auzolanari buruzko eztabaida saio batetik atera zirela larunbateko egitekoak. Jardunaldi haietan hiru tailer izan ziren: parte hartzea, udalarekin komunikazioa eta auzolana. Auzolanak larunbatean eman zuen aurreneko pausua. Orellanak azaldu duenez, eztabaidetan auzolanez aritu zirenean ondorioztatu zuten "motore nahiko independentea" izan behar zuela. "Hau da, auzolanean beste lan bat egiteko proposamena auzolanean bertan egin behar da, parte hartzen. Udaletxea mugimendu honen zain egon behar du". Jardunaldietan parte hartzeari buruz eztabaidatu zuten. Orelanak Beleixe Irratian (FM 107,3) esan zuenez, "garbi dago egungo egitura ez da parte-hartzailea, delegazioan dago oinarrituta. Jaso ziren ekarpen guztiak landu eta proposamen bat egiteko talde bat sortu da eta horretan ari da". Beste esperientzia batzuk ezagututa, parte hartzea sustatu eta ezartzeko prozesua "luzea" izanen dela azpimarratu zuen Orellanak. Bide horretan pausuak ematen ari direla nabarmendu zuen: "parte hartze batzordea sortu genuen, agerraldi publikoak egiten ari gara, auzolana... Pixkanaka ari gara".


LOMCErik gabeko Gasteiz aldarrikatuko dute ekainaren 6an

Gasteizko Gure Hezkuntza Plataformak LOMCE legearen aurkako kalejira antolatu du ekainaren 6rako.

Euskal Herrirako hezkuntza sistema eredu propioa aldarrikatzen duen plataformaren esanetan, “LOMCE oinarrizko hezkuntza eskubideari erasotzen dio eta horregatik, kontra agertu da Euskal Hezkuntza Komunitatea, bestea bestek, eskola inklusiboa baztertzen duelako, autoritarioa delako, segregatzailea delako eta euskara eta euskal kultura heriotzara kondenatzen duelako”. Horrez gain, “gure gelak eta ikastetxeak LOMCErik gabeko guneak izateko” eskatzen du plataformak.

Hau guztia eskatzeko hainbat jarduera egin dituzte ikasturtean zehar, biharkoa barne. Horrez gain, ikastetxetan zein kaletan sinadurak eta konpromisoak biltzen ari da LOMCEren ez-aplikaziorako bidean. Ildo horretan, ekainaren amaieran Gure Hezkuntza Gasteizko Plataformak Gasteizko Udalbatzari LOMCEa ez aplikatzeko mozio bat aurkeztuko dio.

Ekainaren 6ko kalejira eta jarduerak

18:00 Gasteizko hainbat eskoletatik ikasleak, irakasleak eta familiak zutabe koloretsuetan (pankartak, petoak, eskuak… eramanez), abiatuko dira Celedones de Oro plazara (Correos plaza).

18:30 Kale animazioa eta jolasak Correos plazan

19:00 Kalejira koloretsua Euskal Herrian gure hezkuntza eraiki! LOMCErik gabeko Gasteiz lemapean: Musika (alboka, gaiteroak, abestiak) eta sorpresak egongo dira

19:45 Bukaerako ekitaldia: Bertsolariak eta testuen irakurketa

Informazio gehiago: Gasteizko Gure Hezkuntza Plataforma


[IRAKURRIENAK GOGORATUZ] «Norbaitek haurdunaldia izan nahi badu ezin duen bati laguntzeko, zergatik ez?»

2010ean jaio zen Javi Jauregi bidaniarraren semea. Barne hausnarketa batean hasi eta aita izan nahi zuela ondorioztatu zuen. Prozesua zaila izan zen, baina argi zuen.

Abokatu batekin jarri zen lehenik harremanetan, eta adopzioaz hitz egin zuten. «Ez zidan gomendatu, prozesu luzea eta zaila dela esan zidan eta haurrarentzat luzera arazoak ekarri ditzakeela ere aipatu zidan. Aita bakarreko familia izanda arazoak biderkatu egiten ziren eta bide hori baztertu nuen», esan du.

Orduan ere kontraesanak eta talkak sortzen ziren haurdunaldi subrogatuaren aldekoen eta kontrakoen artean, baina ez zen pil-pilean zegoen gaia, gaur egun ez bezala. «Ez zen zaila izan azalpenak ematea, sentimenduetara jotzen baitut nik. Zergatik ez dio emakume batek aita izan nahi duen bati lagunduko? Maitasuna jartzen dut nik erdigunean». Haurdunaldia izan zuen amak ez du umearekiko lotura afektiborik, «argi zituen gauzak hasieratik», esan du. «Emakume horrek ni lagundu nahi ninduen. Berak bazituen bere seme-alabak, eta seme-alabak izan nahi eta ezin dutenei lagundu nahi zien. Maitasun ariketa hori egin nahi zuen. Zergatik ez du bada egingo? Nahi badu... Ez da prostituzioa, berak horrela esaten zidan, ez dela prostituitu, haurra izan nahi duen bati lagundu dio, besterik ez», gaineratu du.

Behin haurra edukita semea Espainian inskribatzeko hainbat «trikimailu» erabili behar izan zituen, hori baita legeak «uzten duen bide bakarra». «Hainbat trikimailurekin semea inskribatu ahal izan nuen aita bakar moduan, baina hori ez da egokia, egoera arautu beharko lukete, egin egiten da, beraz, zergatik ez arautu?».

Kritikak ez dituela ulertzen dio bidaniarrak eta emakume gorputzen merkantilizazioaz galdetuta dio «egin nahi dutenek egiten badute» ez duela gaizki ikusten. EH Bilduk egindako azken proposamenaren inguruan ere galdetu dio ATARIA-k, eta «ondo» ikusten du. «Diru truke horri aurrea hartzeko modua izan daiteke, sistema publikoan aurreikusi, dirua erdigunetik kendu.. izan daiteke aukera egoki bat. Gaiaz hitz egitea da egokiena nire ustez, begiak itxi, eta gure artean dagoen errealitate bati irtenbidea eman behar zaio».