Beschikking van de Commissie
van 24 april 2002
over vermeende staatssteun van de Bondsrepubliek Duitsland ten gunste van ondernemingen op het bedrijventerrein te Wörth
(Kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 1482)
(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)
(Voor de EER relevante tekst)
(2002/784/EG)
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,
Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),
Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde bepalingen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1), en gezien hun opmerkingen,
Overwegende hetgeen volgt:
I. PROCEDURE
(1) Bij schrijven van 28 september 2000 verzocht het directoraat-generaal Concurrentie om inlichtingen over genoemde steunmaatregel; deze werden op 8 november 2000 door Duitsland meegedeeld. Bij schrijven van 10 januari 2001 verzocht de Commissie om aanvullende inlichtingen, die haar op 30 januari 2001 meegedeeld werden.
(2) Op 25 juli 2001 besloot de Commissie de formele onderzoekprocedure in te leiden. Bij brieven van 16 en 29 augustus 2001 maakte Duitsland zijn opmerkingen kenbaar ten aanzien van de inleiding van de procedure. Bij schrijven van 25 oktober 2001 verzocht de Commissie om aanvullende inlichtingen, die haar op 19 november 2001 meegedeeld werden.
Bij de inleiding van de procedure werden op 5 november en 19 december 2001 opmerkingen uit het Verenigd Koninkrijk ontvangen. Deze werden meegedeeld aan de bevoegde instanties in Duitsland. De Duitse autoriteiten maakten hierbij opmerkingen op 23 en 28 november 2001. Bij brieven van 20 november 2001 en 16 januari 2002 verzocht de Commissie het Verenigd Koninkrijk om opheldering van een aantal vragen. Het Verenigd Koninkrijk antwoordde hierop bij brieven van 19 december 2001 en 11 februari 2002.
II. BESCHRIJVING VAN DE BEGUNSTIGDE ONDERNEMING EN DE VERMEENDE STEUNMAATREGEL
(3) De Landkreis Germersheim en de Strukturentwicklungsgesellschaft für das Gebiet des Landkreises Germersheim mbH hebben samen de onderneming Industriepark Wörth GmbH (hierna: "IPW") opgericht. Doel van deze onderneming is op een terrein dat grenst aan een productielocatie van DaimlerChrysler, een nieuw bedrijventerrein uit te bouwen.
(4) IPW investeerde 6,6 miljoen DEM in de aanleg van bedrijfslocaties op dit terrein, die verhuurd werden aan toeleveranciers van DaimlerChrysler (MAGNA Seating Systems GmbH, Grammer AG en Fritzmeier Composite). De bondsregering verklaarde dat de op het bedrijventerrein gevestigde toeleveranciers geen investeringssteun aangevraagd hadden.
(5) Volgens informatie van Duitsland bedraagt de huurprijs op het bedrijventerrein 9 DEM/m2 voor opslag- en productieruimte en 12 DEM/m2 voor kantoorruimte.
III. REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE ONDERZOEKPROCEDURE
(6) De Commissie betwijfelde dat de huurovereenkomsten tussen IPW en de toeleveranciers overeenkomen met "normale marktvoorwaarden". Aangezien de Landkreis Germersheim een meerderheidsbelang in IPW bezit, bestond het vermoeden dat de toeleveranciers voordelige voorwaarden aangeboden kregen, omdat de publieke aandeelhouder van IPW een evident belang had bij de vestiging van ondernemingen in de regio. Bovendien bestond het vermoeden dat het IPW-project in de eerste plaats ervoor moest zorgen dat toeleveranciers van DaimlerChrysler zich op het bedrijventerrein te Wörth zouden vestigen.
(7) Bij gebreke van preciezere informatie kon de Commissie ook niet nagaan of de door de toeleveringsbedrijven betaalde huurprijs - zoals door de Duitse autoriteiten beweerd - ongeveer overeenstemt met de voor vergelijkbare goederen gevraagde huurprijs. Bovendien werden de Commissie onvoldoende documenten meegedeeld, aan de hand waarvan zij had kunnen uitmaken dat dit project voor de IPW-aandeelhouders winstgevend was. Daarom vreesde de Commissie dat het bij het project om staatssteun ging in de vorm van een huurprijs tegen voordelige voorwaarden en dat deze met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar zou kunnen zijn.
IV. OPMERKINGEN VAN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND
(8) Volgens Duitsland liggen de huurprijzen voor het bedrijventerrein binnen de normale marges op de markt. Ter staving van deze verklaring deelden de Duitse autoriteiten diverse documenten mee.
(9) Twee vastgoedmakelaars bevestigen dat in de regio voor vergelijkbare industrieterreinen de huurprijs 5-7,5 DEM/m2 (2,56-3,83 EUR) bedraagt voor opslag- en productieruimte en 7,5-9,5 DEM/m2 (3,83-4,86 EUR) voor kantoorruimte. Uit een overzicht van Wirtschaftsförderung Südpfalz van de Landkreis Germersheim over de voorwaarden waartegen momenteel bedrijfsruimten aangeboden worden, blijkt dat voor kantoorruimte de prijs thans maximaal 12 DEM/m2 (6,14 EUR) bedraagt en voor opslagruimte maximaal 10 DEM/m2 (5,11 EUR). In de vastgoedrubriek van een lokale krant wordt opslagruimte voor minder dan 5 DEM/m2 (2,56 EUR) aangeboden en kantoorruimte voor minder dan 10 DEM/m2 (5,11 EUR).
(10) Uit een brief aan een van de ondernemingen die zich op het betrokken bedrijventerrein gevestigd heeft (Grammer Wörth GmbH), blijkt dat deze onderneming op haar vroegere locatie een huurprijs van 7 DEM/m2 betaalde - en dus minder dan de huurprijs die zij thans op het industrieterrein betaalt. DaimlerChrysler bevestigde dat zij op haar eigen productielocatie in de onmiddellijke buurt van het bedrijventerrein bedrijfsruimte verhuurt tegen 8,83 DEM/m2 (4,51 EUR).
(11) Volgens Duitsland blijkt uit deze documenten dat de huurprijzen voor het bedrijventerrein te Wörth - in vergelijking met andere locaties in de regio - in het hogere segment liggen. Daarom kan worden uitgesloten dat er sprake is van een voordeel, wat ook de aard daarvan zij, voor de ondernemingen die op het bedrijventerrein gevestigd zijn, via huurprijzen die onder het marktpeil liggen. Voorts deelde Duitsland de winstprognoses uit het businessplan mee, alsmede een afschrift van de aandeelhoudersovereenkomst.
V. OPMERKINGEN VAN DERDEN
(12) Het Verenigd Koninkrijk deelde namens de Noord-Ierse Industrial Development Board opmerkingen mee, waarin er op gewezen wordt dat de huurprijzen in Wörth in vergelijking met de huurprijzen voor bedrijfsterreinen in Noord-Ierland kennelijk zeer laag liggen.
(13) In zijn antwoord op de bezwaren van het Verenigd Koninkrijk merkt Duitsland op dat het bij de voor Noord-Ierland vermelde cijfers mogelijk om huurprijzen per jaar gaat, terwijl de aan de Commissie meegedeelde gegevens betrekking hebben op de huurprijs per maand.
(14) In zijn schrijven van 11 februari 2002 trok het Verenigd Koninkrijk zijn vroegere opmerkingen in, omdat die gebaseerd waren op foutief geïnterpreteerde gegevens. Nadat er duidelijkheid gekomen was over de feitelijke situatie, waren er geen aanwijzingen meer dat de huurprijzen op het bedrijventerrein te Wörth in vergelijking met de prijzen voor vergelijkbare goederen in Noord-Ierland de concurrentie zouden verstoren.
VI. JURIDISCHE BEOORDELING VAN DE MAATREGEL
(15) Het bedrijventerrein wordt verhuurd door een vastgoedontwikkelaar, die in handen van de overheid is. Zodoende gaat het hier om een openbare investeerder. Om uit te maken of bij de voorwaarden waartegen de toeleveringsbedrijven uit het bedrijventerrein te Wörth bedrijfsruimten kunnen huren, sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, ging de Commissie na of de huurprijzen niet-discriminatoir zijn, conform de marktprijzen zijn en of de investeringen rendement opleveren.
(16) In beginsel kan iedere geïnteresseerde onderneming zich vestigen op het bedrijventerrein te Wörth. Dit werd door de Duitse autoriteiten bevestigd.
(17) De Commissie vergeleek de huurprijzen die de ondernemingen in het bedrijventerrein te Wörth betalen, met de marktprijzen voor het huren van vergelijkbare locaties in de regio. De huurprijzen liggen in de regio tussen circa 5 DEM/m2 (2,56 EUR) en 10 DEM/m2 (5,11 EUR) voor vergelijkbare opslag- of productieruimtes en tussen 7,5 DEM/m2 (3,83 EUR) en 12 DEM/m2 (6,14 EUR) voor kantoorruimte.
(18) Daarom is de Commissie van oordeel dat de huurprijzen die in het bedrijventerrein te Wörth betaald moeten worden - 9 DEM/m2 (4,6 EUR) voor productieruimte en 12 DEM/m2 (6,14 EUR) voor kantoorruimte - als marktprijzen beschouwd kunnen worden, die overeenstemmen met de prijzen op vergelijkbare locaties in de regio. Uit het door de Duitse autoriteiten voorgelegde bedrijfsplan concludeert de Commissie voorts dat het project voor IPW en haar aandeelhouders een positief nettorendement oplevert.
VII. CONCLUSIE
(19) De Commissie stelt vast dat de hierboven beschreven huurvoorwaarden marktconform zijn en dus geen staatssteun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:
Artikel 1
De huurvoorwaarden op het bedrijventerrein te Wörth komen overeen met de marktvoorwaarden en vormen bijgevolg geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.
Artikel 2
Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.
Gedaan te Brussel, 24 april 2002.