BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 7 februari 1996 betreffende het Ierse steunvoornemen ten behoeve van het staalbedrijf Irish Steel (Alleen de tekst in de Engelse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (96/315/EGKS)
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 95, eerste en tweede alinea,
Na raadpleging van het Raadgevend Comité en met instemming van de Raad, bij eenstemmigheid bepaald,
Overwegende hetgeen volgt:
I
De laatste twee à drie jaar waren voor de communautaire ijzer- en staalindustrie de moeilijkste sinds het begin van de jaren tachtig. Dit was te wijten aan de algemene teruggang van de economie met een langzame maar constante daling van de vraag naar staal en met een toenemend overaanbod, gepaard gaande met een instorting van de prijzen. Bovendien bleven de toestand op de internationale markt en de wisselkoers van de dollar onbevredigend, hetgeen samen met de druk van de invoer, met name uit Oost-Europa, en een handelsgeschil met de Verenigde Staten van Amerika, waardoor uitvoer van de Gemeenschap naar laatstbedoelde markt ernstig werd geschaad, ertoe heeft geleid dat de financiële situatie van nagenoeg alle staalbedrijven in de Gemeenschap verslechterde.
In het algemeen is er een licht herstel van de vraag en een verhoging van de prijzen ingetreden, doch de prijzen liggen nog steeds onder het niveau van 1989/1990. De kracht en de duur van de cyclische heropleving zijn onzeker. Voorts is het plaatje dat de onderscheiden produktsectoren bieden, ietwat vaag. De vraag naar bouwstaal voor de bouwnijverheid blijft zwak met grote voorraden en een neerwaartse druk op de prijzen, hetgeen op het aanhoudende structurele onevenwicht tussen vraag en aanbod duidt.
II
Op 1 maart 1995 meldde de Ierse Regering bij de Commissie een herstructureringsplan ten behoeve van Irish Steel en de daarmee gepaard gaande financiële overheidssteun waarmee de Regering de herstructurering wilde ondersteunen. De steun bedroeg in totaal 50 miljoen Iers £, welke werd gevormd door 40 miljoen in aandelen en uit gegarandeerde leningen ten belope van 10 miljoen, waarvan reeds 2 miljoen was opgenomen. Terzelfder tijd kondigde de Ierse Regering aan dat met het oog op de mogelijke verkoop van aandelen in en zeggenschap over de onderneming met onderhandelingen kon worden begonnen.
Op 4 april 1995 (1) besloot de Commissie de procedure in te leiden van artikel 6, lid 4, van haar Beschikking nr. 3855/91/EGKS (2), hierna de "Staalsteuncode" genoemd, teneinde te onderzoeken of de aangemelde maatregelen en de niet aangemelde leninggarantie van 10 miljoen Iers £ welke in 1993 door de Ierse Regering was toegekend, verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.
Ondertussen zette de Ierse Regering haar inspanningen voort om een industriële partner te vinden.
Op 7 september 1995 trokken de Ierse autoriteiten hun eerdere aanmelding in en legden de Commissie een gewijzigde aanmelding voor met betrekking tot de financiële overheidssteunmaatregelen die verband hielden met de herstructurering van de onderneming in het kader van de verkoop ervan aan de in particuliere handen zijnde onderneming "Ispat International" na een openbare aanbesteding.
De in Haulbowline, Cobh, County Cork, gevestigde Irish Steel Ltd is volledig in staatshanden en zij exploiteert daar de enige staalfabriek en walserij in Ierland.
Krachtens het aangemelde herstructureringsplan zal Ispat alle aandelen van Irish Steel voor 1 Iers £ verwerven en neemt zij alle schulden en passiva over met uitzondering van een uitstaande renteloze overheidslening van 17 miljoen Iers £ (eerder in 1985 door de Commissie goedgekeurd), welke moet worden afgeschreven. Bovendien brengt Ispat onmiddellijk 5 miljoen Iers £ kapitaal in en verbindt zij zich ertoe over de volgende vijf jaar voor een totaalbedrag van 25 miljoen Iers £ te investeren.
Het herstructureringsplan voorziet in de volledige benutting van de bestaande vloeibaar-staalcapaciteit (500 000 ton per jaar) door de produktie van knuppels, teneinde de huidige onbenutte capaciteit in de smelterij te benutten, en tevens in de bestaande warmwalscapaciteit (343 000 ton per jaar) voor eindprodukten (balken). Het gemiddelde jaarlijkse personeelsbestand zal voor een periode van vijf jaar op 331 werknemers blijven (in november 1995 waren er 404 werknemers).
De voorgenomen financiële overheidssteunmaatregelen in verband met de verkoop van de onderneming bevatten steunelementen die onverenigbaar zijn met het EGKS-Verdrag en met de Staalsteuncode. Volgens de ramingen van de Commissie bedraagt deze steun in totaal 38,298 miljoen Iers £ en dient de onderstaande doelstellingen:
- maximaal 17 miljoen Iers £ voor de afschrijving van de renteloze overheidslening;
- een inbreng in contanten van maximaal 2,831 miljoen Iers £ om een balanstekort te dekken;
- een inbreng in contanten van maximaal 2,36 miljoen Iers £ ten behoeve van specifieke saneringswerkzaamheden op milieugebied;
- een inbreng in contanten van maximaal 4,617 Iers £ ten behoeve van de betaling van rente en aflossingen op de schuld;
- een inbreng in contanten van maximaal 628 000 Iers £ ter dekking van een tekort in de pensioenregeling;
- een bijkomende inbreng in contanten van maximaal 7,2 miljoen Iers £, teneinde rekening te houden met de voor de instemming van de Raad noodzakelijke herzieningen van het herstructureringsplan;
- schadeloosstellingen van maximaal 2,445 miljoen Iers £ ten aanzien van een eventuele fiscale navordering en andere hun oorsprong in het verleden vindende kosten en financiële vorderingen;
- een bedrag van maximaal 1,217 miljoen Iers £ dat overeenstemt met het steunelement dat is vervat in de staatsgaranties bij twee leningen voor in totaal 12 miljoen Iers £ (die door de procedure op grond van artikel 6, lid 4, van de Staalsteuncode worden bestreken en krachtens de verkoopovereenkomst daadwerkelijk zullen worden overgenomen door de investeerder die een tegenprestatie levert waarmee de Staat voor de risico's van de garanties wordt vergoed).
III
Het herziene herstructureringsplan waarop de verkoopovereenkomst is gebaseerd, wordt door de Commissie levensvatbaar geacht, aangezien een particuliere investeerder die de staalwereld kent en een internationale reputatie heeft opgebouwd bij het rendabel maken van verlieslatende staalfabrieken, bereid is om een aanzienlijk bedrag aan eigen kapitaal te riskeren. De investeerder, die werd gekozen na een openbare aanbesteding, heeft zijn bereidheid getoond zonder andere bijkomende steun dan die welke in de verkoopovereenkomst is begrepen, de risico's voor de toekomstige levensvatbaarheid van de onderneming voor zijn rekening te nemen.
Deze beoordeling van de levensvatbaarheid wordt bevestigd in een onderzoek van het herstructureringsplan door externe deskundigen die dezelfde criteria toepassen als die welke door de Commissie in eerdere gelijkaardige zaken zijn gehanteerd, en wordt door de Commissie aanvaard.
IV
De uiterst moeilijke situatie van de ijzer- en staalmarkt van de Gemeenschap in de laatste jaren heeft de sector in verscheidene Lid-Staten, waaronder Ierland, in gevaar gebracht. Het oogmerk om de bedrijfstak in Ierland een gezonde en economisch levensvatbare structuur te bieden, draagt bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het Verdrag, en met name die van de artikelen 2 en 3. De Commissie is van mening dat de financiële overheidssteunmaatregelen welke door Ierland zijn voorgesteld, ter bereiking van deze doelstellingen noodzakelijk zijn. De Commissie ziet zich derhalve geconfronteerd met een toestand waarin niet specifiek in het Verdrag is voorzien. In deze uitzonderlijke omstandigheden moet een beroep worden gedaan op artikel 95, eerste alinea, van het Verdrag, teneinde de Gemeenschap in staat te stellen de in de eerste artikelen van het Verdrag vervatte doelstellingen na te streven.
Terzelfder tijd is het evenwel van wezenlijk belang dat de goedgekeurde steun tot het strikt noodzakelijke wordt beperkt. Om die reden moeten voldoende compenserende maatregelen worden genomen die opwegen tegen het bij wijze van uitzondering goedgekeurde steunbedrag, zodat de steun de voorwaarden waaronder het handelsverkeer binnen de Gemeenschap verloopt, niet in een zodanige mate beïnvloedt dat daarmee het gemeenschappelijke belang wordt geschaad.
Bovendien heeft de Commissie bij haar beoordeling van de zaak niet alleen rekening gehouden met de gangbare mededingingsoverwegingen, maar tevens met de bijzondere toestand in Ierland, met name in het licht van bij de conclusies van de bijeenkomst van de Raad "Industrie" van 25 februari 1993 gevoegde verklaring van de Raad waarin de Commissie werd verzocht de problemen te onderzoeken die specifiek zijn voor Lid-Staten waar slechts één kleine onderneming is of waar de genomen maatregelen bijzonder negatieve effecten teweegbrengen.
V
In dit geval is het technisch onmogelijk capaciteitsverminderingen op te leggen als tegenprestatie voor de steun zonder de fabriek te sluiten, aangezien Irish Steel over slechts één warmwalserij beschikt. Het is evenwel noodzakelijk dat de bestaande capaciteit voor vloeibaar staal en warmgewalste eindprodukten voor een periode van ten minste vijf jaar, welke ingaat op de datum van de laatste steunbetaling krachtens het plan, alleen langs de weg van produktiviteitsverbeteringen wordt opgevoerd, teneinde te garanderen dat het huidige onevenwicht tussen vraag en aanbod op de communautaire ijzer- en staalmarkt niet wordt verscherpt.
Teneinde te garanderen dat potentiële marktverstorende effecten tot een minimum worden beperkt, is het van essentieel belang dat een aantal bijkomende voorwaarden wordt opgelegd. De onderneming mag haar huidige gamma eindprodukten dat in november 1995 aan de Commissie werd medegedeeld, gedurende de eerste vijf jaar niet uitbreiden en mag in die periode geen balken produceren die groter zijn dan die welke thans in het gamma zijn opgenomen. Binnen het huidige gamma balken zal Irish Steel in de bedoelde periode de produktie van de (imperiale) U-balken, (metrieke) HE-balken en IPE-balken voor de communautaire markt tot in totaal 35 000 ton per jaar beperken. Bovendien worden in elk boekjaar tot 30 juni 2000 beperkingen opgelegd met betrekking tot de jaarlijkse produktieniveaus van warmgewalste eindprodukten en tussenprodukten (knuppels). De niveaus van de Europese afzet van eindprodukten (voor de doelstellingen van deze beschikking is "Europees" te begrijpen als omvattend de Gemeenschap plus Zwitserland en Noorwegen) zullen gedurende diezelfde periode eveneens aan beperkingen onderworpen zijn.
VI
Niet alleen is het nodig ervoor zorg te dragen dat tijdens de gehele herstructureringsperiode de goedgekeurde steun de onderneming in staat stelt opnieuw levensvatbaar te worden, maar tevens moet die steun tot het strikt noodzakelijke beperkt blijven. In deze context moet erop worden toegezien dat de onderneming ingevolge de financiële herstructureringsmaatregelen geen onrechtmatig voordeel verkrijgt ten aanzien van andere ondernemingen in de sector doordat van meet af aan haar netto financiële lasten minder dan 3,5 % van de jaaromzet bedragen, hetgeen thans het gemiddelde is voor de ijzer- en staalbedrijven in de Gemeenschap. Tevens is het passend te verlangen dat de onderneming of haar rechtsopvolger geen belastingvermindering of -vrijstelling op de door steun gedekte verliezen uit het verleden kan eisen of kan krijgen toegekend. Voorts moeten bijkomende leningen tegen normale marktvoorwaarden worden verstrekt en mag ten aanzien van nieuwe schulden aan de overheid geen voorkeursbehandeling worden toegekend.
VII
De tenuitvoerlegging van deze beschikking vergt een strikt toezicht van de Commissie gedurende de gehele herstructureringsperiode, en wel tot en met 30 juni 2001.
Teneinde doeltreffend toezicht te kunnen uitoefenen, verlangt de Commissie van Ierland volledige en nauwe samenwerking, waarbij voor Ierland duidelijke en strikte rapportageverplichtingen gelden.
De onderstaande elementen verdienen vooral bijzondere aandacht:
- de steunverlening krachtens het herstructureringsplan en de bron en de voorwaarden van enigerlei bijkomende financiering welke verder gaat dan hetgeen in het plan is voorzien;
- de capaciteitsbeperking;
- de produktie en de afzet en de gevolgen voor de markt;
- de gedane investeringen;
- de financiële resultaten.
De Commissie zal de Raad in zesmaandelijkse rapporten van de ontwikkelingen op de hoogte houden.
Tevens dient ervoor te worden zorg gedragen dat de steun niet voor onrechtmatige mededingingspraktijken wordt gebruikt. Bovendien kan de Commissie verlangen dat verificaties ter plaatse overeenkomstig artikel 47 van het EGKS-Verdrag worden uitgevoerd teneinde de verstrekte inlichtingen te verifiëren, in het bijzonder de naleving van aan de goedkeuring van de steun verbonden voorwaarden. Indien een Lid-Staat in deze context bij de Commissie een klacht indient dat de staatssteun de onderneming in staat stelt beneden de normale marktprijs te verkopen, zal de Commissie een onderzoek op grond van, meer bepaald, artikel 60 van het EGKS-Verdrag inleiden.
Indien de Commissie aan de hand van de verstrekte gegevens tot de bevinding komt dat de in haar beschikking op grond van artikel 95 vervatte voorwaarden niet zijn nageleefd, is artikel 88 van het EGKS-Verdrag van toepassing onverminderd de eventuele geldboeten die de Commissie op grond van dat Verdrag kan opleggen.
De Commissie kan beslissen dat alle verslagen op kwartaalbasis moeten worden ingediend. Zij kan tevens met instemming van Ierland opdracht geven aan een onafhankelijke consulent om haar bij het uitoefenen van haar toezicht bij te staan.
De Commissie zal met gebruikmaking van al haar bevoegdheden ervoor zorg dragen dat de steunontvangende onderneming de voorwaarden van deze beschikking, met inbegrip van de noodzakelijke voortgang in de richting van levensvatbaarheid, en haar andere verplichtingen uit hoofde van het EGKS-Verdrag naleeft. Indien de toezichtsverslagen op wezenlijke afwijkingen duiden van de financiële gegevens waarop de levensvatbaarheidsbeoordeling is gebaseerd, kan de Commissie verlangen dat passende maatregelen worden getroffen om de herstructureringsmaatregelen aan te scherpen.
VIII
Een beschikking uit hoofde van artikel 95 van het EGKS-Verdrag tot goedkeuring van staatssteun is, gezien de bepalingen van artikel 4, onder c), van buitengewone aard. In het licht van het bovenstaande kan de Commissie de in dit geval voorgenomen steun bij wijze van uitzondering goedkeuren, mits de door haar opgelegde voorwaarden en verplichtingen worden nageleefd. Terzelfder tijd kan de Commissie de op grond van artikel 6, lid 4, van de Staalsteuncode ingeleide procedure beëindigen. De betrokken steun, die bedoeld is om de levensvatbaarheid van de onderneming tegen 30 juni 1998 te herstellen, dient als definitief te worden beschouwd. Indien de onderneming tegen dat tijdstip nog niet levensvatbaar is, kan Ierland voor die onderneming niet meer om nog een afwijking op grond van artikel 95 verzoeken,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:
Artikel 1
1. De onderstaande maximumbedragen welke Ierland voornemens is aan de in overheidshanden zijnde ijzer- en staalonderneming "Irish Steel" te verlenen in verband met de verkoop ervan, kunnen met de goede werking van de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden geacht mits de voorwaarden van de artikelen 2 tot en met 5 worden nageleefd:
- maximaal 17 miljoen Iers £ voor de afschrijving van de renteloze overheidslening;
- een inbreng in contanten van maximaal 2,831 miljoen Iers £ om een balanstekort te dekken;
- een inbreng in contanten van maximaal 2,36 miljoen Iers £ ten behoeve van specifieke saneringswerkzaamheden op milieugebied;
- een inbreng in contanten van maximaal 4,617 miljoen Iers £ ten behoeve van de betaling van rente en aflossingen op de schuld;
- een inbreng in contanten van maximaal 628 000 Iers £ ter dekking van een tekort in de pensioenregeling;
- een bijkomende inbreng in contanten van maximaal 7,2 miljoen Iers £;
- schadeloosstellingen van maximaal 2,445 miljoen Iers £ ten aanzien van een eventuele fiscale navordering en andere, in het verleden hun oorsprong vindende kosten en financiële vorderingen;
- een bedrag van maximaal 1,217 miljoen Iers £ dat overeenstemt met het steunelement dat is vervat in de staatsgaranties bij twee leningen voor in totaal 12 miljoen Iers £.
2. De steun is berekend om de onderneming in staat te stellen tegen 30 juni 1998 opnieuw levensvatbaar te worden. Indien dit tegen dat tijdstip niet is geschied, verlangt Ierland voor deze onderneming niet meer om afwijking krachtens artikel 95 van het EGKS-Verdrag.
3. De steun mag niet voor onrechtmatige mededingingspraktijken worden gebruikt.
4. Onverminderd de steunmaatregelen waarnaar in dit artikel wordt verwezen, dienen leningen aan de onderneming tegen normale marktvoorwaarden te worden verstrekt en de begunstigde onderneming mag geen uitstel van betaling krijgen, noch een voorkeursbehandeling van schulden aan de Staat genieten.
Artikel 2
1. De begunstigde onderneming mag de bestaande vloeibaar-staalcapaciteit van 500 000 ton per jaar en de bestaande warmwalscapaciteit van 343 000 ton per jaar voor eindprodukten slechts verhogen langs de weg van produktiviteitsverbeteringen gedurende een periode van ten minste vijf jaar, welke aanvangt op de dag van de laatste steunbetaling krachtens het plan.
2. De begunstigde onderneming mag haar huidige gamma eindprodukten dat in november 1995 aan de Commissie werd medegedeeld, gedurende de eerste vijf jaar niet uitbreiden, noch in de genoemde periode balken produceren welke groter zijn dan die van het huidige gamma. Binnen het huidige balkengamma wordt gedurende die periode de produktie voor de markt van de Gemeenschap van de grootste (imperiale) U-, (metrische) HE- en IPE-balken tot in totaal 35 000 ton per jaar beperkt.
3. De begunstigde onderneming mag per boekjaar (3) de onderstaande produktieniveaus niet overschrijden:
RUIMTE VOOR DE TABEL
4. De begunstigde onderneming mag per boekjaar (4) de onderstaande afzetniveaus van warmgewalste eindprodukten in Europa (Gemeenschap, Zwitserland en Noorwegen) niet overschrijden:
RUIMTE VOOR DE TABEL
Artikel 3
Aan de goedkeuring van de in artikel 1 bedoelde steun zijn tevens de volgende voorwaarden verbonden:
1. de netto financiële lasten van de nieuwe onderneming bedragen van meet af aan ten minste 3,5 % van de jaaromzet;
2. de onderneming of haar rechtsopvolger mag met betrekking tot de door staatssteun gedekte verliezen uit het verleden geen belastingvermindering of -vrijstelling vragen of krijgen;
3. de begunstigde onderneming voert alle in het herstructureringsplan, zoals dit aan de Commissie is voorgelegd, opgenomen herstructureringsmaatregelen uit overeenkomstig het in het plan vervatte tijdschema.
Artikel 4
1. Ierland verleent zijn volle medewerking aan de volgende toezichtregelingen van deze beschikking:
a) Ierland dient bij de Commissie tweemaal per jaar uiterlijk op 15 maart en op 15 september een verslag in dat overeenkomstig de bijlage volledige informatie betreffende de begunstigde onderneming en de herstructurering ervan biedt. Het eerste verslag dient uiterlijk op 15 maart 1996, het laatste uiterlijk op 15 september 2001 bij de Commissie te zijn ontvangen, tenzij de Commissie anders beslist.
b) De verslagen bevatten alle informatie die de Commissie nodig heeft om het verloop van het herstructureringsproces, de installatie en de benutting van de capaciteiten te volgen, alsook voldoende financiële gegevens om haar in staat te stellen na te gaan of aan de door haar gestelde voorwaarden en eisen wordt voldaan. De verslagen bevatten ten minste de in de bijlage genoemde informatie. De Commissie behoudt zich het recht voor om deze bijlage te wijzigen op grond van haar ervaringen bij het toezicht. Ierland verplicht de begunstigde onderneming alle relevante gegevens bekend te maken die onder andere omstandigheden als vertrouwelijk kunnen worden beschouwd.
2. De Commissie stelt op basis van de verslagen halfjaarlijkse verslagen op die uiterlijk op 1 mei en op 1 november bij de Raad worden ingediend, zodat deze, in voorkomend geval, in de Raad kunnen worden besproken. Wanneer de begunstigde onderneming investeringen met het oog op installatie van nieuwe of uitbreiding van bestaande capaciteit overweegt, stelt de Commissie de Raad daarvan in kennis op grond van een verslag waarin de financiële regelingen worden uiteengezet en waarin wordt aangetoond dat daarmee geen staatssteun is gemoeid.
Artikel 5
1. De Commissie kan, indien zij zulks voor de uitvoering van haar toezichttaken noodzakelijk acht, te allen tijde besluiten dat de in artikel 4, lid 1, bedoelde verslagen op kwartaalbasis moeten worden ingediend. De Commissie kan tevens te allen tijde besluiten aan een in overeenstemming met Ierland gekozen onafhankelijke consulent opdracht te geven de resultaten van het toezicht te beoordelen, noodzakelijk onderzoek te verrichten en aan de Raad verslag uit te brengen.
2. De Commissie kan zo nodig overeenkomstig artikel 47 van het EGKS-Verdrag verificaties bij de steunontvangende onderneming verrichten om na te gaan of de informatie in de in artikel 4, lid 1, bedoelde verslagen juist is en met name of aan de in deze beschikking gestelde voorwaarden wordt voldaan. In dit verband stelt de Commissie, indien een Lid-Staat bij haar klaagt dat de overheidssteun de steunontvangende onderneming in staat stelt onder de normale prijs te verkopen, een onderzoek op grond van, meer bepaald, artikel 60 van het EGKS-Verdrag in.
Artikel 6
1. Onverminderd eventuele oplegging van sancties krachtens het EGKS-Verdrag, kan de Commissie op grond van de procedure van artikel 88 van het EGKS-Verdrag onder meer eisen dat de uitkering van steun wordt opgeschort of dat reeds uitgekeerde steun wordt teruggevorderd, indien zij aan de hand van de ontvangen informatie op enig tijdstip tot de vaststelling mocht komen dat niet aan de in deze beschikking gestelde voorwaarden is voldaan. Indien Ierland zijn verplichtingen uit hoofde van een dergelijke beschikking niet nakomt, blijft artikel 88 van het EGKS-Verdrag van toepassing.
2. Indien de Commissie aan de hand van de in artikel 4, lid 1, genoemde verslagen vaststelt dat in wezenlijk opzicht van de financiële gegevens die als grondslag voor de beoordeling van de levensvatbaarheid hebben gediend, is afgeweken, kan zij eisen dat Ierland geëigende maatregelen neemt om de herstructureringsmaatregelen van de steunontvangende onderneming aan te scherpen.
Artikel 7
Deze beschikking is gericht tot Ierland.
Gedaan te Brussel, 7 februari 1996.