Beschikking van de Commissie
van 3 mei 2000
waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de gemeenschappelijke markt en met de EER-Overeenkomst
(Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad)
(Zaak nr. COMP/M.1693 - Alcoa/Reynolds)
(kennisgeving geschied onder nummer C(2000) 1176)
(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)
(Voor de EER relevante tekst)
(2002/174/EG)
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op de het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische ruimte, en met name op artikel 57,
Gelet op Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen(1), zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1310/97 van 30 juni 1997(2), en met name op artikel 8, lid 2,
Gezien het besluit van de Commissie van 20 december 1999 om in de onderhavige zaak een procedure in te leiden,
Na de betrokken ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunt ten aanzien van de door de Commissie aangevoerde bezwaren kenbaar te maken,
Gezien het advies van het Adviescomité voor concentraties(3),
Overwegende hetgeen volgt:
(1) Op 18 november 1999 heeft de Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen concentratie waardoor Alcoa Inc. ("Alcoa") de zeggenschap over de onderneming Reynolds Metals Company ("Reynolds") zou verkrijgen en beide ondernemingen hun activiteiten wereldwijd zouden fuseren.
(2) Bij besluit van 20 december 1999 heeft de Commissie geconstateerd dat de voorgenomen fusie aanleiding gaf tot ernstige twijfel over de verenigbaarheid daarvan met de gemeenschappelijke markt en met de werking van de EER. De Commissie besloot derhalve om overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van Verordening (EEG) nr. 4064/89 (hierna de "concentratieverordening" genoemd) de procedure in deze zaak in te leiden.
I. DE PARTIJEN EN HET CONCENTRATIEVOORNEMEN
(3) Alcoa, de grootste aluminiumproducent ter wereld, is een onderneming uit de VS die zich bezighoudt met alle aspecten van de aluminiumindustrie (bauxietmijnbouw, onttrekken van aluminiumoxide aan het erts, smelten van aluminium, productie en recycling, alsmede onderzoek en technologie). Alcoa heeft activiteiten in, onder andere, Noord-Amerika, Brazilië, Australië, Japan, China en de Europese Gemeenschap.
(4) Reynolds is een onderneming uit de VS die zich eveneens bezighoudt met alle aspecten van de aluminiumindustrie (bauxietmijnbouw, onttrekken van aluminiumoxide aan het erts, smelten van aluminium, productie en recycling, verpakking, alsmede onderzoek en technologie). Reynolds heeft vestigingen in verschillende delen van de wereld.
(5) Op 18 augustus 1999 hebben Alcoa en Reynolds een fusieovereenkomst gesloten, die bekend staat als de "Agreement and Plan of Merger" (fusieovereenkomst en -plan), waarbij de uitstaande effecten met stemrecht van Reynolds zullen worden ingewisseld tegen de effecten met stemrecht van Alcoa. Alcoa heeft hiertoe een dochteronderneming opgericht die met Reynolds zal fuseren, en Alcoa zal 1,06 aandelen van het gewone aandelenkapitaal van Alcoa inwisselen tegen elk aandeel van het gewone aandelenkapitaal van Reynolds. Reynolds zal daardoor een volle dochteronderneming van Alcoa worden, waardoor Alcoa de uitsluitende zeggenschap over Reynolds zal krijgen. De raden van bestuur van Alcoa en Reynolds hebben hun goedkeuring gehecht aan de transactie, die getaxeerd wordt op 4,8 miljard USD. Daarom wordt geconcludeerd dat de voorgenomen handeling een concentratie is in de zin van artikel 3, lid 1, onder b) van de concentratieverordening.
II. COMMUNAUTAIRE DIMENSIE
(6) De betrokken ondernemingen hebben samen een totale mondiale omzet van meer dan 5 miljard EUR(4). Alcoa en Reynolds hebben elk een totale omzet in de Gemeenschap van meer dan 250 miljoen EUR (Alcoa: 2482 miljoen EUR; Reynolds: 527 miljoen EUR), maar behalen niet meer dan tweederde van hun geaggregeerde omzet binnen de Gemeenschap in eenzelfde lidstaat. De aangemelde handeling heeft daarom een communautaire dimensie in de zin van artikel 1, lid 2, van de concentratieverordening en vormt een geval van samenwerking in de zin van de EER-Overeenkomst.
III. BEOORDELING VANUIT HET OOGPUNT VAN DE MEDEDINGING
(7) Op basis van de aanmelding en het marktonderzoek is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de voorgenomen concentratie tot het ontstaan van machtsposities zal leiden op de volgende markten: metallurgisch aluminiumoxide, basishydraat en aluminium met hoge zuiverheidsgraad P0404.
(8) De fuserende partijen zijn verticaal geïntegreerde bedrijven, met activiteiten in alle stadia van de leveringsketen van aluminium. Zij produceren en verkopen bauxiet, hydraat, metallurgisch aluminiumoxide en aluminium, waarvan halffabrikaten of eindproducten worden gemaakt door uitwalsen, extruderen, gieten of smeden. In elk van de halffabrikaat- of eindproductsegmenten worden de producten vaak verder bewerkt door de producenten om aan de specificaties van de eindgebruikers te voldoen wat betreft criteria als dikte of doorsnee ("gauge"), vorm, sterkte en uiterlijk van het oppervlak. Halffabrikaten en eindproducten van aluminium worden veelvuldig gebruikt in allerlei uiteenlopende eindgebruikerstoepassingen, waaronder de transportindustrie, bouw- en constructie-industrie, de container- en verpakkingsindustrie, en in de elektrotechnische industrie.
A. METALLURGISCH ALUMINIUMOXIDE
Omschrijving van de productmarkt
(9) In eerdere beschikkingen(5) heeft de Commissie bepaald dat aluminiumoxide een relevante productmarkt is. Aluminiumoxide is een wit poeder dat hoofdzakelijk gebruikt wordt in smelterijen om aluminium te produceren. Aluminiumoxide wordt gewonnen uit bauxieterts via een zuiveringsproces, het zogenaamde Bayerproces. Voor de zuivering van aluminiumoxide zijn vier stappen nodig: ontsluiting, filtratie, neerslag en calcinatie. Neerslag is een droogproces (het elimineren van het water uit het oppervlak van de aluminiumoxidekristallen), waarna het product kan worden afgescheiden en verkocht als aluminiumhydroxide of aluminiumoxidehydraat. In dit stadium verkocht aluminiumoxidehydraat wordt in chemische toepassingen gebruikt. Dit "chemical grade alumina" (CGA) wordt basisaluminiumoxidehydraat genoemd, of, bij verdere bewerking, hydraat voor speciale doeleinden. Het meeste aluminiumhydroxide (in het algemeen ongeveer 90 %) wordt verder gedroogd door calcinatie (eliminatie van het water in de kristallen). Het door dit proces verkregen aluminiumoxide wordt gecalcineerd aluminiumoxide genoemd. Meer dan 90 % van het gecalcineerde aluminiumoxide zal voor het smelten van aluminiummetaal gebruikt worden, daarom wordt het metallurgisch aluminiumoxide of "smelterij-grade alumina" (SGA) genoemd. Het restant wordt verder verwerkt en in chemische toepassingen gebruikt. In 1998 bestond 91,2 % van de totale mondiale productie van aluminiumoxide uit SGA en de resterende 8,8 % uit CGA. Daarom kan aluminiumoxide in twee verschillende soorten worden verdeeld, te weten metallurgisch aluminiumoxide (smelterij-grade alumina: SGA) en aluminiumoxidehydraat (chemical-grade alumina: CGA). Zoals hieronder wordt aangetoond, vormen deze twee producten afzonderlijke productmarkten.
Overwegingen betreffende de aanbodzijde
(10) CGA en SGA ontstaan uit hetzelfde productieproces. CGA is een tussenproduct van het SGA-productieproces. Alle SGA-producenten produceren ook "chemical grade alumina" (hydraat). Om de productie van SGA ten koste van CGA te verhogen zouden de zuiveringsinstallaties echter extra calcineringsinstallaties moeten installeren, aangezien de zuiveringsinstallaties normaal gesproken hun volledige capaciteit benutten om kosteneffectief te kunnen draaien. CGA is een grondstofproduct, dat in het algemeen een hogere zuiverheidsgraad heeft dan SGA. Het wordt gebruikt voor de productie van aluminiumchemicaliën (met name katalysatoren, additieven voor tandpasta en cement, waterzuivering), refractors die worden gebruikt bij staalfabricage en andere specialistische producten. De prijzen van de twee soorten verschillen in hoge mate. CGA kan wel twee keer zoveel als SGA kosten. Daarom kan een verschuiving van de productie in de richting van SGA tot economisch nadeel leiden. Het onderzoek van de Commissie heeft geen historisch bewijs opgeleverd dat er ooit een grote verschuiving is geweest van CGA- naar SGA-capaciteit. Dit wordt ook ondersteund door het feit dat die producten niet voor dezelfde eindtoepassing kunnen worden gebruikt.
(11) Er is ook geen ander productieproces dat gemakkelijk en snel zou kunnen worden aangepast voor de productie van SGA. Daarom is de Commissie van mening dat er aan de aanbodzijde geen sprake is van substitutie tussen CGA en SGA.
Overwegingen betreffende de vraagzijde
(12) De vraag naar SGA hangt volledig af van de productie van primair aluminium, die weer afhangt van het aanbod van SGA. Er zijn geen substituten voor SGA en ook kan SGA niet voor andere doeleinden dan de productie van primair aluminium gebruikt worden. Hoewel dit erop zou kunnen duiden dat er een bepaalde mate van wederzijdse afhankelijkheid bestaat tussen de leveranciers en de afnemers van SGA, is er in feite sprake van een grote onevenwichtigheid tussen de twee zijden, daar het duurder is smeltcapaciteit onbenut te laten dan zuiveringscapaciteit.
(13) De wereldproductie van metallurgisch aluminiumoxide bedroeg in 1999 ongeveer 45 miljoen ton. Een groot deel van dit aluminiumoxide werd echter door geïntegreerde bedrijven gebruikt, die ook smelterijen bezitten. Vanwege het bestaan van geïntegreerde zuiveringsinstallaties voor aluminiumoxide zijn de meeste ondervraagde concurrenten en afnemers het erover eens dat er een onderscheid gemaakt moet worden tussen aluminiumoxide voor eigen gebruik en aluminiumoxide dat verkocht wordt op de handelsmarkt - dat wil zeggen overschotaluminiumoxide dat niet intern door de geïntegreerde producenten wordt gebruikt en dat ter beschikking staat voor verkoop aan derden, onafhankelijke smelterijen als Hoogovens, Southwire of Dubal. Ongeveer twee derde van de wereldwijde SGA-productie is voor eigen gebruik door geïntegreerde bedrijven als Alcoa, Reynolds, Kaiser en Alcan. De productie voor eigen gebruik is niet beschikbaar voor kopers op de handelsmarkt. Als gevolg daarvan zou de productie voor eigen gebruik volgens veel ondervraagde bedrijven uitgesloten moeten worden van de relevante productmarkt. De productie voor eigen gebruik kan niet ter beschikking worden gesteld van de handelsmarkt, ook al zou de prijs van SGA aanzienlijk stijgen. De geïntegreerde bedrijven zouden geen andere bestemming geven aan hun productie van SGA voor eigen gebruik. Dat zou tot gevolg hebben dat hun smelterijen op minder dan hun volledige capaciteit zouden draaien, hetgeen zou resulteren in een kostennadeel dat zelfs bij een substantiële prijsverhoging van SGA niet gecompenseerd zou worden. Primair aluminium wordt tegen grofweg acht keer de prijs van SGA verkocht. Volgens het onderzoek van de Commissie is het aantoonbaar dat, zelfs ingeval van hoge prijsstijgingen van SGA op de spotmarkt, als men de vermijdbare kosten voor een aluminiumsmelterij (dat wil zeggen de kosten die niet zouden zijn ontstaan als de productie van aluminium op tijdelijke basis zou worden gereduceerd: energie, grondstof en arbeidskrachten) en de kosten die eventueel zouden ontstaan als gevolg van sluitings- en herstartprocedures in aanmerking neemt, de gederfde winst (als gevolg van de verkoop van aluminiumoxide voor eigen gebruik op de handelsmarkt in plaats van het produceren van aluminium) altijd hoger is dan de mogelijke voordelen ten gevolge van gestegen verkoop van aluminiumoxide door de geïntegreerde producenten. De respondenten op de vragenlijsten van de Commissie kenden geen gevallen in tijden van een schaars aanbod van SGA waarbij een geïntegreerde fabrikant voorraden uit de bestemming voor eigen gebruik weghaalde ten bate van de handelsmarkt. Daarom neemt de Commissie bij haar beoordeling geen metallurgisch aluminiumoxide voor eigen gebruik in aanmerking.
(14) De wereldhandelsmarkt voor SGA (of overschotaluminiumoxide) vertegenwoordigt momenteel ongeveer 33 % van de totale productie (14,5 miljoen ton in 1999 en, volgens de CRU, naar verwachting 16,4 miljoen ton in 2003). De handelsmarkt omvat contracten voor de middellange en lange termijn en de spotmarkt; aluminiumoxide voor eigen gebruik valt hier niet onder. Contracten voor de middellange termijn hebben in het algemeen een looptijd van 2-5 jaar. Langetermijncontracten worden normaliter gesloten voor een periode van 5 tot 10 jaar, maar kunnen ook een langere looptijd hebben, van maximaal 20 jaar. Bij die contracten worden de prijzen vastgesteld als een percentage van de LME(6)-prijs voor primair aluminium. Het kan hierbij gaan om een vast percentage, bijvoorbeeld 12,5 %, of om een "spread" of marge, "put/call"-clausule genoemd, bijvoorbeeld 11-14 %. De afnemer kan om levering tegen de bovengrens vragen, terwijl de verkoper het volume op de benedengrens van de "spread" kan zetten. Met andere woorden, met een "put/call"-clausule is de koper van het aluminiumoxide tegen het laagste percentage van de spread verplicht te kopen en kan hij weigeren te kopen als de verkoper de prijs verhoogt tot de bovengrens van de spread. Langetermijncontracten met een "put/call"-clausule vergen prijsonderhandelingen met vooraf bepaalde tussenpozen, gewoonlijk op jaarbasis na een beginperiode waarin de prijs gebaseerd is op een vast percentage van de LME-aluminiumprijs. Langetermijncontracten met een "put/call"-clausule zijn daarom gevoelig voor de algehele marktsituatie (dat wil zeggen, aanbod, vraag en de LME).
(15) De spotmarkt omvat contracten met een looptijd van minder dan een jaar, waarbij het soms om slechts één cargo of verscheidene schepen gaat, tegen de spotmarktprijs van dat moment. De spotmarkt vangt de variaties in de productie van de zuiveringsinstallaties boven of beneden het niveau van de vaste verplichtingen op, evenals de variaties in afgenomen hoeveelheden van klanten krachtens langetermijncontracten. De spotmarkt wordt naar verluidt hoofdzakelijk door Russische en Chinese smelterijen gebruikt. De spotmarkt vormt slechts 5-10 % van de handelsmarkt. De prijsontwikkelingen op de spotmarkt beïnvloeden echter de prijsonderhandelingen over langetermijncontracten, aangezien zij als indicator voor het algemene marktevenwicht fungeren. Als de prijzen op de spotmarkt hoog zijn, krijgen de marktdeelnemers de indruk dat zij zich op een "verkopersmarkt" bevinden.
(16) De partijen zijn van mening dat langetermijncontracten van de omschrijving van de productmarkt zouden moeten worden uitgesloten, omdat door die regelingen enorme hoeveelheden aluminiumoxide niet meer beschikbaar zijn voor derden. De partijen stellen daarom voor het onderzoek te richten op de markt voor "beschikbaar aluminiumoxide". Volgens die analyse berekenen zij hun marktaandelen op [25-35 %]*(7) in 2000 en [30-40 %]* in 2003. Daarbij moet echter worden bedacht dat "langetermijn"-contracten voor aluminiumoxide de kopers of verkopers niet immuun maken voor prijsschommelingen in de sector. In deze contracten is veel prijsflexibiliteit ingebouwd. In de eerste plaats zijn de contractprijzen voor aluminiumoxide gewoonlijk gekoppeld aan de marktprijzen, zoals de LME-aluminiumprijzen. Daarom zouden wijzigingen in de aluminiumprijs van invloed zijn op de prijzen die de smelterijen voor aluminiumoxide betalen. Gebleken is dat in het verleden aankondigingen van reducties van de capaciteit voor aluminiumproductie een relatief grotere invloed hadden op de verhoging van de LME-prijzen dan dat een herstart van capaciteit op de verlaging ervan had. De partijen zouden dus gemakkelijk een vermindering van de capaciteit kunnen aankondigen met gevolgen voor de LME die niet gecompenseerd zouden worden door een vergelijkbare verhoging van de capaciteit die door andere bedrijven die actief zijn in de aluminiumsector wordt aangekondigd. In de tweede plaats bevatten contracten voor de middellange en de lange termijn, zoals in punt 14 vermeld, niet altijd een vaste-prijsclausule die gekoppeld is aan de LME, maar een"put/call"-marge en jaarlijkse nieuwe prijsonderhandelingen. De prijs kan daarom gedurende de looptijd van een contract fluctueren en weerspiegelt aldus de economische impact van de beschikbaarheid op de handelsmarkt. Geschat is dat ongeveer 40 % van alle contracten een dergelijke "put/call"-clausule bevatten.
Conclusie
(17) Op basis van de voorafgaande punten en met inachtneming van het marktonderzoek is de Commissie tot de voorlopige conclusie gekomen dat de relevante markt voor aluminiumoxide de "handelsmarkt" of markt voor overschotaluminiumoxide is, inclusief contracten voor de middellange en lange termijn en de verkoop op de spotmarkt.
Relevante geografische markt
(18) Metallurgisch aluminiumoxide (SGA) wordt verhandeld op de wereldmarkt. Er is sprake van grote handelsstromen tussen geografische regio's. De meeste smelterijen van aluminiumoxide worden nabij bauxietmijnen gebouwd, om onrendabel vervoer van bauxieterts over lange afstanden te vermijden. Vervolgens wordt het aluminiumoxide verscheept naar in verschillende delen van de wereld gevestigde aluminiumsmelterijen. In het Westen omvat de totale markt voor de verkoop aan derden door de producenten van aluminiumoxide (de handelsmarkt) mede de verkoop aan de landen in het Oosten. De westerse producenten van aluminiumoxide leveren 10,8 miljoen ton aan de westerse handelsmarkt en 4 miljoen ton aan Oost-Europa, het GOS en China(8).
(19) Omgekeerd wordt alle overschotaluminiumoxide van de zuiveringsinstallaties in Oost-Europa, het GOS en China altijd aan lokale fabrieken verkocht. Volgens de metaalexpert James F. King heeft de handelsmarkt in Oost-Europa en China een handelsvolume van 2,3 miljoen ton. Er is geen export naar smelterijen in het Westen. Er is handel in aluminiumoxide van West naar Oost, maar niet van Oost naar West, vooral als gevolg van het gebrek aan aluminiumoxide in die geografische gebieden, maar ook als gevolg van de slechtere kwaliteit van het in die gebieden geproduceerde aluminiumoxide. Derhalve is er geen overschotaluminiumoxide uit die zuiveringsinstallaties beschikbaar voor westerse smelterijen. Ten behoeve van de analyse van de SGA-handelsmarkt neemt de Commissie slechts door westerse zuiveringsinstallaties geproduceerd overschot-SGA in aanmerking.
Beoordeling vanuit het oogpunt van de mededinging
Marktsituatie
(20) De SGA-zuiveringsinstallaties bevoorraden de aluminiumsmelterijen. Overschotaluminiumoxide wordt verkocht aan niet-geïntegreerde bedrijven, aan geïntegreerde bedrijven die een gebrek aan aluminiumoxide hebben of aan handelsorganisaties die actief SGA kopen en verkopen. De volgende tabel geeft de marktsituatie in 1999 weer:
RUIMTE VOOR DE TABEL
(21) Zoals uit de bovenstaande tabel blijkt zou de gefuseerde onderneming verreweg de grootste deelnemer op de handelsmarkt voor aluminiumoxide zijn, met een marktaandeel van [45-55 %] *. De eerstvolgende rivaal zou Kaiser zijn met [5-15 %] *, slechts een [...] * van de omvang van de partijen. Dit cijfer alleen al geeft een duidelijke indicatie van de marktmacht die de gefuseerde onderneming als gevolg van de fusie zou verwerven. Andere concurrenten zijn Glencore met [minder dan 10 %] *, Alusuisse met [minder dan 10 %] *, de Guinese regering en de Jamaicaanse regering met elk [minder dan 10 %] *. De aanbodzijde is in hoge mate geconcentreerd (C3 van 65 %), maar de vraagzijde niet. Er is geen niet-geïntegreerde aluminiumproducent met een marktaandeel van meer dan 5 %. Daarom lijkt er aan de zijde van de aluminiumsmelterijen geen compenserende afnemersmacht te zijn.
Concurrentie na de fusie
(22) De eigen-prijselasticiteit van de vraag is extreem laag. Deze is geschat op - 0,146(9). De afnemers van aluminiumoxide hebben geen alternatief voor de productie van aluminiummetaal. De afnemers hebben ook niet de keuze om op korte termijn op een andere leverancier over te gaan. Daar aluminiumsmelterijen in de praktijk niet voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt, heeft de smelterij slechts de keuze tussen sluiting of aanvaarding van een prijsverhoging. Zolang de prijs van aluminiumoxide de smelterij niet dwingt met daadwerkelijk verlies te draaien, kan de smelterij alleen maar aluminiumoxide blijven kopen. Aangezien de kosten van aluminiumoxide slechts 25 % uitmaken van de totale kosten van een smelterij, is de winst van de smelterij niet extreem gevoelig voor prijsstijgingen van aluminiumoxide. De onderstaande tabel laat de diverse kostenposten (het gemiddelde van het Westen) zien voor de productie van 1 ton aluminium(10).
RUIMTE VOOR DE TABEL
Bron:
James King.
(23) Omdat aluminiumoxide slechts ongeveer 25 % van de totale kosten van een smelterij uitmaakt(11), zal een permanente prijsstijging van aluminiumoxide van 10 % tot een verhoging van de totale kosten met slechts 2,5 % leiden. Zolang de winstmarges van de smelterijen hoger zijn dan 2,5 % vóór een dergelijke prijsstijging, zal de smelterij nog winst maken. Het is daarom zeer onwaarschijnlijk dat een prijsstijging van aluminiumoxide met 5-10 % smelterijen tot sluiting zal dwingen.
(24) De enige mogelijkheid voor een smelterij om op korte termijn aluminiumoxide te verwerven is de spotmarkt. Hoewel de op de spotmarkt verhandelde hoeveelheden klein zijn, fungeert die markt toch als een belangrijke indicator voor prijsonderhandelingen voor zowel nieuwe langetermijncontracten als de jaarlijkse nieuwe onderhandelingen gedurende de looptijd van langetermijncontracten. Op een krappe markt kunnen leveranciers hogere prijzen opleggen door hetzij de "call"-prijs (dat wil zeggen de bovengrens van een "spread") op te drijven hetzij door meteen hogere prijzen overeen te komen. De explosie van de fabriek van Kaiser in Gramercy in juli 1999 is hiervan een illustratie. Door de explosie verdween 1 miljoen ton SGA uit de markt. Dit staat gelijk aan 2 % van de wereldproductie of 7 % van de verkoop aan derden in het Westen. Onmiddellijk na die explosie steeg de spotmarkt van gemiddeld 160$/ton naar 205$/ton. Dit is een stijging met 34 %. De prijzen bleven stijgen en kwamen op 360 tot 370$/ton in december 1999. Deze ontwikkeling op de spotmarkt heeft rechtstreekse gevolgen voor de onderhandelingen over langetermijncontracten. Een voorbeeld: het recente contract tussen de Braziliaanse leverancier van aluminiumoxide Alunorte en Pechiney en Glencore is gesloten tegen 15 % van de LME-prijs, tegenover eerdere niveaus van rond de 11-12,5 %. De CRU vermeldt nog een recent contract voor 3 jaar, dat tegen 14,2 % is gesloten. Ook al hebben de meeste langetermijncontracten een "spread" van slechts 1 procentpunt, toch zal een stijging van pakweg 12,5 % naar 13,5 % LME na de jaarlijkse onderhandelingen tot een stijging met 8 % van de prijs van aluminiumoxide leiden.
(25) Uit dit voorbeeld blijkt dat bij een vermindering van de SGA-productie met 7 % de prijzen van de overschotproductie op de spotmarkt met een veelvoud van dat percentage stijgen. Daarom zou een grote marktdeelnemer de prijzen op de spotmarkt sterk kunnen verhogen door middel van een relatief geringe productievermindering. Hoewel hogere prijzen op de spotmarkt op zichzelf waarschijnlijk geen belangrijk voordeel opleveren, gezien de geringe omvang van dit segment, zou dit de producent wel voordeel opleveren wat betreft hun invloed op de langetermijncontracten. De gefuseerde onderneming zou na de fusie in de beste positie verkeren om een dergelijke prijsstijging teweeg te brengen door de bestaande SGA-capaciteit te verminderen. Zoals uit de onderstaande tabel blijkt, zou de gefuseerde onderneming zeggenschap hebben over de zuiveringsinstallaties met de laagste exploitatiekosten(12). De exploitatiekosten bestaan uit de grondstofkosten voor het bauxiet en de kosten voor de omzetting van het bauxiet in aluminiumoxide. Bovendien moet men in gedachten houden dat de gemiddelde prijs van aluminiumoxide voor gebruik op de handelsmarkt in 1999 175 USD per ton fob bedroeg voor langetermijncontracten en 189 USD per ton op de spotmarkt.
RUIMTE VOOR DE TABEL
Bron:
CRU
(26) De productie van Gramercy werd als gevolg van een explosie in juli 1999 stopgezet. Het is zeer de vraag of de productie van Gramercy vóór eind 2000 opnieuw gestart zal worden en in 2001 op volle toeren zal draaien, zoals Kaiser wil, gezien de vele problemen waarmee Kaiser momenteel geconfronteerd wordt(13). Gardanne produceert al voornamelijk CGA en zet de productie van SGA wellicht geheel stop. Derhalve zou de gefuseerde onderneming zeggenschap hebben over een productiecapaciteit van 2200 kt(14) in de zuiveringsinstallaties met hoge kosten, die als "swing"-inrichtingen gebruikt kunnen worden. Zo zou Alcoa St. Croix als "swing"-capaciteit kunnen gebruiken en de productie kunnen inkrimpen als de prijzen laag zijn. St. Croix heeft ook inderdaad tussen 1995 en 1997 geen SGA geproduceerd. St. Croix heeft een capaciteit van 600 kt - ongeveer twee derde van Gramercy - wat zeker genoeg zou zijn om invloed uit te oefenen op de spotprijzen en daarmee indirect op de prijzen voor langetermijncontracten, zoals uit het voorbeeld van Gramercy is gebleken. Een dergelijke strategie wordt rendabel voor een leverancier als de gederfde winst van de zuiveringsinstallatie waar de productie wordt ingekrompen, lager is dan de winststijging die wordt gerealiseerd door al haar andere zuiveringsinstallaties met gemiddelde kosten die lager zijn dan die van de "swing"-fabriek. Daar Alcoa de grootste portefeuille met zuiveringsinstallaties met lage kosten heeft, zou zij het meest van een dergelijke strategie profiteren. Als gevolg daarvan zal Alcoa grotere winstmarges verwerven via de verkoop van aluminiumoxide dat in haar aluminiumoxidefabrieken met lage kosten wordt geproduceerd.
(27) Een dergelijke strategie zou tevens een tweede doel dienen: zij zou kunnen worden gebruikt als een middel om nieuwkomers of capaciteitsuitbreiding bij gevestigde producenten te ontmoedigen. Elke capaciteitsuitbreiding vergt ten minste achttien maanden aanlooptijd. Dat is voldoende om de stopgezette capaciteit opnieuw te starten, de prijzen opnieuw omlaag te drijven en de uitbreiding bij de concurrent onrendabel te maken. In interne documenten van Alcoa wordt een dergelijke redenering gevolgd ten aanzien van haar zuiveringsinstallaties met hoge kosten St. Croix en Point Comfort.
(28) Tenslotte zou Alcoa/Reynolds tevens van een dergelijke strategie profiteren ten opzichte van haar "downstream"-rivalen in de aluminiumsmelterijsector. Elke prijsstijging van metallurgisch aluminiumoxide (SGA) zal leiden tot een stijging van de kosten van hun rivalen die niet verticaal geïntegreerd zijn. Zelfs als ook de prijzen van aluminium zouden stijgen als gevolg van een krappe aluminiumoxidemarkt, zou de totale winst van geïntegreerde bedrijven zoals de gefuseerde onderneming hoger zijn dan die van niet-geïntegreerde aluminiumbedrijven, wat de geïntegreerde bedrijven een concurrentievoordeel oplevert. Met andere woorden, als de hogere prijzen van aluminiumoxide resulteren in hogere aluminiumprijzen, zou dat relatief voordeliger zijn voor geïntegreerde bedrijven zoals de partijen.
(29) Als gevolg van de fusie zouden de partijen niet alleen de zeggenschap hebben over installaties aan de top van de kostencurve in de bedrijfstak, maar zouden zij ook de vier zuiveringsinstallaties met de laagste exploitatiekosten bezitten. De gefuseerde onderneming zou dus de zeggenschap hebben over zuiveringsinstallaties van aluminiumoxide zowel aan het laagste als aan het hoogste deel van de kostencurve. Met andere woorden: zij zouden de zeggenschap hebben over de basisproductie-eenheden en de piek- of "swing"-installaties. Volgens het door de Commissie in 1999 verrichte marktonderzoek waren de gemiddelde exploitatiekosten van een aluminiumoxidefabriek 160/170 USD per ton. De gemiddelde exploitatiekosten van Alcoa bedroegen ongeveer [...]* USD per ton. Dit kostenverschil is te danken aan de zuiveringsinstallaties voor aluminiumoxide van Alcoa en Reynolds in Australië, met name in de Darling Range, de zuiveringsinstallaties met de laagste kosten ter wereld. Het kostenvoordeel van deze zuiveringsinstallaties is hoofdzakelijk te danken aan de bauxiet(15) reserves in West-Australië, die tot de goedkoopste ter wereld(16) worden gerekend. De aanwezigheid van Alcoa in de Darling Range is nu al overheersend. Alcoa heeft zeggenschap over de zuiveringsinstallaties Wagerup, Pinjara en Kwinana, die 14,9 % van de totale wereldcapaciteit vertegenwoordigen. De verwerving van Reynolds zou ook de vierde fabriek in de Darling Range, Worsley, onder de zeggenschap van Alcoa brengen. Worsley neemt 4 % van de totale wereldcapaciteit voor zijn rekening. De zuiveringsinstallaties in de Darling Range vertegenwoordigen momenteel 19 % van de huidige totale wereldproductie. 17,1 % van die productie zou in handen zijn van Alcoa/Reynolds(17), terwijl de rest verdeeld is tussen de joint venture-partners van de partijen in die zuiveringsinstallaties.
Toetreding en expansie
(30) De wereldcapaciteit en -productie van aluminiumoxide is in het verleden constant toegenomen en zal dit blijven doen om gelijke tred te kunnen houden met de groei van de aluminiumproductie. Verwacht wordt dat het aluminiumgebruik in het Westen toeneemt van 19000 kt in 1999 tot 21915 kt in 2003, een toename met 2907 kt. Hiertoe moet de productie van SGA met 5,500 kt groeien. Dat vergt een toename met circa 1500 kt per jaar. De capaciteitsuitbreiding geschiedt hetzij stapsgewijs via het wegnemen van knelpunten in het productieproces, door "brownfield"-expansie op bestaande locaties, of door geheel nieuwe, zogenoemde "greenfield"-projecten.
(31) Greenfield-projecten zijn tamelijk zeldzaam. Greenfield-projecten betreffen nieuwe zuiveringsinstallaties met een begincapaciteit van ten minste 1 miljoen ton. De investeringskosten voor een nieuwe zuiveringsinstallatie zijn ruwweg 800 USD tot 1000 per ton. Daarom bedragen de kapitaalkosten bijna 1 miljard USD. De productietijd is ten minste 5 jaar vanaf het besluit tot de eerste verscheping van aluminiumoxide. Er hebben geen greenfield-expansies plaatsgevonden sinds 1995, toen de zuiveringsinstallatie Alunorte in Brazilië op gang kwam. Momenteel wordt melding gemaakt van twee greenfield-projecten. Het eerste betreft het Utkal-project in Orissa (India). Het consortium dat de eigenaar is bestaat uit Alcan, Norsk Hydro en Indal. De partijen willen dat de bouw in 2001 begint. Maar er is nog geen definitieve beslissing genomen, zoals een de partners van het consortium tegen de Commissie heeft gezegd. Er zijn nog wat onzekere factoren wat betreft de financiering, sociale kwesties en het milieu. Met name is er sprake van toenemend verzet van de lokale inheemse gemeenschappen. Daarom zal de productie op zijn vroegst in 2005 starten. Dat overschrijdt duidelijk het tijdsbestek dat de Commissie hanteert om de gevolgen van potentiële mededinging voor een voorgenomen fusie te beoordelen.
(32) Het tweede project is de nieuwe Comalco zuiveringsinstallatie. Comalco, een dochteronderneming van de in Londen gevestigde Rio Tinto (RTZ), heeft een meerderheidsbelang (67 %) in de bauxietreserves in Weipa, Australië, die tot de beste en goedkoopste ter wereld worden gerekend. Weipa is echter een zeer afgelegen gebied met ontoereikende infrastructuur. Tot op heden wordt het bauxiet van Weipa niet ter plaatse gezuiverd, maar naar de zuiveringsinstallatie in Gladstone verscheept. Comalco overweegt een nieuwe zuiveringsinstallatie in Gladstone of Maleisië te bouwen. Er is nog geen beslissing over de locatie genomen. Zelfs als uiteindelijk een beslissing over de locatie wordt genomen, betekent dit nog niet dat het project al is goedgekeurd. Over dit project wordt namelijk al heel wat jaren gediscussieerd en het is nog steeds niet verwezenlijkt. De beslissing over de locatie schijnt voor Comalco een dilemma te zijn. Als Maleisië wordt gekozen, moet het bauxiet over een lange afstand verscheept worden, wat aanzienlijke transportkosten met zich meebrengt. Als de zuiveringsinstallatie in Gladstone kan worden gebouwd, moet er extra infrastructuur worden aangelegd om het hoofd te kunnen bieden aan de structurele problemen op het gebied van energie; daarnaast moet het bauxiet vanuit Weipa worden getransporteerd. Het is daarom niet erg waarschijnlijk dat midden 2002 met de productie wordt gestart.
(33) Bovendien geloven de partijen volgens documenten waarover de Commissie beschikt, zelf niet dat deze projecten levensvatbaar zijn. Reynolds geeft in een van haar documenten aan dat zij verdere uitbreiding zal verkennen met de bedoeling de dure greenfield-projecten, zoals Comalco, stop te zetten. Alcoa denkt dat er voor greenfield-investeringen een langetermijnprijs van aluminiumoxide van circa [...]* USD per ton nodig is voor een normale [%]* kapitaalopbrengst. Maar Alcoa zelf denkt niet dat USD [...] * per ton een haalbare langetermijnprijs voor aluminiumoxide is. Bovendien zijn er volgens Alcoa voor ettelijke miljoenen tonnen brownfield-expansies in de hele wereld mogelijk tegen 500-600 USD per ton per jaar, wat veel betere investeringen zijn. Uit deze verklaringen blijkt duidelijk dat een prijs van [...] * USD per ton vereist is om ondernemingen te bewegen tot greenfield-expansie. De prijzen beneden deze drempel houden zal greenfield-toetreding ontmoedigen, met name de twee projecten in India en Australië/Maleisië (Comalco). Zoals hierboven is aangetoond heeft Alcoa de middelen om de prijs beneden de voor greenfield-expansie vereiste prijs te houden door de "swing"-strategie te hanteren.
(34) Daarom concludeert de Commissie dat deze twee greenfield-projecten, gezien het feit dat de realisering ervan onzeker is, geen ernstige bedreiging vormen voor de marktmacht van de gefuseerde onderneming.
(35) Brownfield-expansies zijn expansies van bestaande locaties, gewoonlijk door toevoeging van nieuwe capaciteit tussen de 100000 en 1 miljoen ton tegen kosten beneden de 800 USD per ton. De productietijd is normaal gesproken 2 à 3 jaar. Uit ervaring is gebleken dat, met uitzondering van Alcoa, opwaartse integratie de belangrijkste drijvende kracht is voor de uitbreiding van zuiveringsinstallaties. Uit de enquête van de Commissie is naar voren gekomen dat de meeste brownfield-expansies die momenteel worden uitgevoerd, hoofdzakelijk bedoeld zijn om de interne behoeften van de grote geïntegreerde producenten te dekken. Dit zal de groei van de verkoop van aluminiumoxide aan derden in het Westen afremmen en het aandeel van de handelsmarkt voor aluminiumoxide in vergelijking met de totale productie van aluminiumoxide waarschijnlijk verminderen (zoals vermeld in punt 13 is het op de handelsmarkt verkochte aluminiumoxide momenteel een derde van de totale productie). De grote westerse geïntegreerde smelterijen zullen waarschijnlijk minder afhankelijk worden van bedrijven die aan derden leveren.
(36) De partijen zijn van mening dat de komende 5 jaar de meeste expansies door andere bedrijven dan de partijen zullen worden uitgevoerd. De onderstaande door de partijen verstrekte tabel geeft een overzicht van de huidige situatie met betrekking tot alle brownfield-expansies in het Westen:
RUIMTE VOOR DE TABEL
(37) Van deze projecten van in totaal 7,2 miljoen ton SGA zouden de partijen slechts [15-25 %] * bezitten. De expansieprojecten van de partijen zijn echter allemaal aangevangen en zullen volgens de planning worden voltooid. Wat de meeste andere genoemde projecten betreft is de datum van voltooiing speculatief en in de gevallen waarin de geraamde voltooiing in het jaar 2004 zal plaatsvinden (Indal, Ewarton) valt de datum duidelijk buiten het kader van datgene waarmee de Commissie bij de analyse van de fusie rekening kan houden. Bovendien zijn verscheidene van de grote expansieprojecten door geïntegreerde bedrijven voor hun toegenomen interne behoeften bestemd. Die bedrijven, waaronder Alcan, hebben net als de partijen goede redenen om de prijs van SGA te verhogen, omdat de kosten van hun rivalen, die niet geïntegreerd zijn, daardoor zouden stijgen.
(38) Voor veel van de individuele expansieprojecten geldt dat de eigenaren van de zuiveringsinstallatie geen harde toezeggingen voor expansie hebben gedaan. Om te beginnen met Kaiser: er wordt getwijfeld aan de financiële levensvatbaarheid van het bedrijf. Volgens Ormet zal de expansie van haar zuiveringsinstallatie Burnside minder dan 100000 ton inhouden, uitsluitend om haar huidige aankopen op de handelsmarkt te vervangen door interne productie. Wat betreft Brazilië is er over zowel het project Alunorte als Sao Luis nog geen beslissing genomen. In het geval van Sao Luis is Alcoa bovendien de grootste eigenaar van de zuiveringsinstallatie met bepaalde procedurele rechten, die [...] * kunnen. Wat betreft de expansie van Alcan in Ewarton, Jamaica: dat project verkeert in een zeer embryonaal stadium. Bovendien zal de expansie van 1 miljoen ton in verschillende fasen gedurende een periode van 7 jaar plaatsvinden. Wanneer al deze factoren goed in aanmerking worden genomen, zullen de partijen een veel groter aandeel in alle voorgenomen brownfield-expansies hebben. Door de onzekerheid over de projecten van derden kunnen de partijen bovendien unilateraal reageren door nieuwe expansieprojecten in hun zuiveringsinstallaties aan te kondigen.
(39) Derden hebben ook naar voren gebracht dat de partijen in de beste positie verkeren om hun zuiveringscapaciteit verder uit te breiden, omdat zij de zeggenschap zullen hebben over de Darling Range (Pinjarra, Kwinana, Wagerup en Worsley). Volgens die derden is de Darling Range de meest geschikte plek ter wereld voor expansie, omdat het de laagste exploitatiekosten heeft, lage kapitaalkosten en in een politiek stabiele omgeving is gelegen. Maar de partijen voeren aan dat zij de komende jaren geen grote expansieplannen hebben. De strategie van Alcoa was het verkrijgen van de zeggenschap over installaties aan de onderkant van de kostencurve in de bedrijfstak via de verwerving van Reynolds in plaats van expansies te overwegen, die vanuit economisch gezichtspunt minder winstgevend zijn.
(40) Maar ook al hebben de partijen geen directe plannen voor verdere brownfield-expansies, zij zijn ongetwijfeld in staat snel tot expansie over te gaan wanneer dat om strategische redenen wenselijk wordt geacht. Terwijl Kwinana inderdaad niet verder lijkt te kunnen uitbreiden omdat de vestiging praktisch is ingesloten door de stad Perth en er geen grond beschikbaar is voor expansie, zouden de andere drie zuiveringsinstallaties in de Darling Range verder kunnen uitbreiden. Wagerup heeft momenteel een capaciteit van [...] * miljoen ton en een vergunning van de staat om uit te breiden met [...] * miljoen ton tot [...] * miljoen ton. Een uitbreiding met [...] * miljoen ton is momenteel in uitvoering. Met een bedrag aan kapitaalkosten per ton van [...] * USD en zeer lage exploitatiekosten is dit een zeer gunstige expansiemogelijkheid. Deze expansiemogelijkheid wordt door de partijen ernstig overwogen. Pinjarra zou met nog eens [...] * miljoen ton kunnen worden uitgebreid. De partijen stellen dat zolang deze optie wordt onderzocht, de totstandkoming onwaarschijnlijk is omdat [...] *. De kapitaalkosten ad [...] * USD per ton zijn inderdaad [...] *. Bovendien behoren de exploitatiekosten tot de laagste ter wereld. Daarom zou dit project, als men de berekening maakt, een positieve netto contante waarde opleveren. Tenslotte zou de Worsley-fabriek van Reynolds, na voltooiing van haar huidige expansie van 1,9 miljoen ton naar 3,1 miljoen ton, nog verder kunnen worden uitgebreid tot 4 miljoen ton, wat momenteel als de operationele grens voor zuiveringsinstallaties wordt beschouwd. Derhalve zouden de partijen de mogelijkheid hebben de capaciteit in de Darling Range binnen 2 jaar met nog eens [...] * miljoen ton uit te breiden. Deze uitstekende expansiemogelijkheden alleen al zouden neerkomen op bijna de helft van de extra vraag naar SGA, die voortvloeit uit de toename van de aluminiumproductie, en kunnen gezien worden als een waarschuwing aan iedereen die een grote brownfield-expansie overweegt. Met andere woorden, elke aankondiging van een expansie in de Darling Range zal voor concurrenten die hogere exploitatiekosten en minder politieke stabiliteit hebben, aanleiding zijn om van expansie af te zien.
(41) Ook als Pinjarra de milieuvergunningen voor de expansie niet zou krijgen of de expansie in Worsley een dure nieuwe transportband zou vergen voor het vervoer van het bauxiet naar de zuiveringsinstallatie, dan hebben de partijen nog andere zeer aantrekkelijke mogelijkheden voor expansie. Een daarvan zou Sao Luis in Brazilië zijn, met zeer lage kapitaalkosten per ton ([...] * USD per ton) en gematigde exploitatiekosten.
(42) Bovendien moeten we in gedachten houden dat de partijen partners zijn in heel wat gemeenschappelijke ondernemingen in de zuiveringssector, waardoor zij expansies bij andere partners in die gemeenschappelijke ondernemingen kunnen tegenhouden of bemoeilijken.
(43) Alcoa heeft momenteel eigendomsrechten in tien zuiveringsinstallaties. In negen daarvan heeft Alcoa een meerderheidsbelang of de uitsluitende eigendom. Alleen in Jamalco is het aandeel van Alcoa 50 %. Reynolds, die eigendomsrechten in vier zuiveringsinstallaties heeft (Worsley, Friguia, Sherwin en Stade), verkeert in dezelfde situatie, met uitzondering van de Guinese Friguia-zuiveringsinstallatie, waarin zij aandeelhouder met een minderheidsbelang is. Derhalve moet bedacht worden, wat betreft de expansiemogelijkheden van de andere leden van de eigendomsconsortia waarin Alcoa en Reynolds een belang hebben, dat Reynolds vetorechten voor [...] * heeft en Alcoa voorkooprechten heeft voor [...] * en vetorechten voor [...] *. Daarnaast kan in Suralco/Suriname, waar Alcoa een belang van [%] * en Billiton van [%] * heeft, het belang van Alcoa via expansies niet beneden de [%] * worden verminderd, en zij heeft daar voorkooprechten ad [...] *.
(44) De zeggenschap van Alcoa/Reynolds over de zuiveringsinstallaties met lage en met hoge kosten, inclusief de expansiemogelijkheden in combinatie met hun vetorechten, brengt mee dat de volgende strategie met succes zou kunnen worden gevolgd: de gefuseerde onderneming zou brownfield- expansie kunnen uitstellen en tegelijkertijd delen van haar capaciteit met hoge kosten kunnen sluiten om de markt krap te houden, wat tot prijzen voor metallurgisch aluminiumoxide leidt die hoger zijn dan die welke door normale mededinging tot stand zouden komen. De gefuseerde onderneming zou die prijzen vervolgens kunnen handhaven, en aangezien zij zich geloofwaardig op zodanige wijze kan gedragen dat toetreding wordt ontmoedigd, voor zover dat de geïnflateerde prijsniveaus tot toetreding zouden motiveren. Alleen al de aankondiging van expansie door de gefuseerde onderneming zou gevolgen hebben voor de marktprijs van aluminiumoxide met als gevolg dat de expansieplannen van de andere concurrenten in het licht van de toekomstige prijzen van aluminiumoxide opnieuw bekeken zouden moeten worden. Dit zou met name het geval zijn wanneer de investeringen bij een expansie door derden in geval van lagere toekomstige prijzen van aluminiumoxide niet de vereiste opbrengst zouden geven.
(45) De onderstaande tabel geeft de verwachte marktaandelen voor Alcoa, Reynolds en de andere belangrijke marktdeelnemers weer, inclusief alle brownfield-expansies en stapsgewijs uitgevoerde expansies volgens het onderzoek van de Commissie:
RUIMTE VOOR DE TABEL
(46) In deze tabel wordt ervan uitgegaan dat Kaiser haar fabriek Gramercy in de VS herbouwt. Er wordt in de industrie wel aan getwijfeld of dit inderdaad zal gebeuren, daar Kaiser financiële problemen heeft (zie nummer 26 hierboven). Als de partijen alle huidige expansiemogelijkheden in hun zuiveringsinstallaties in de Darling Range zouden concentreren (Wagerup, Pinjarra en Worsley), zouden zij in de praktijk voorzien in [65-75 %] * van de vraag van derden naar metallurgisch aluminiumoxide in het jaar 2003. In elk geval zouden de partijen ook volgens het meer waarschijnlijke eerste scenario de komende jaren een zeer hoog marktaandeel behouden. Dat is op zichzelf al een krachtige indicator dat de partijen door de concentratie een machtspositie op de handelsmarkt voor metallurgisch aluminiumoxide zullen verkrijgen.
Landenrisico van expansieprojecten
(47) De beste theoretische locaties voor concurrerende aluminiumoxidecapaciteit op basis van aantrekkelijk bauxiet liggen in Guinee, daar het Guinese bauxiet als het beste ter wereld wordt beschouwd. Zoals blijkt uit het voorbeeld van de enige zuiveringsinstallatie in dat land, Friguia-Kimbo, waren de omstandigheden echter zodanig dat Pechiney, Alcan en Hydro zich uit deze onderneming hebben teruggetrokken. De zuiveringsinstallatie is door [...]* overgenomen en wordt met technische hulp van [...] * geherstructureerd. [...] * is op haar beurt voor [%] * eigenaar geworden.
(48) Derhalve beschouwt de bedrijfstak Australië, Jamaica, India en Brazilië als de locaties die het meest in aanmerking komen voor de expansie van de productiecapaciteit van aluminiumoxide. Van deze vier landen heeft Australië verreweg het laagste landenspecifieke risico. Een laag landenspecifiek risico komt tot uiting in een lagere rentevoet. In vergelijking met de rentevoet van obligaties met een looptijd van 10 jaar in de VS ligt de equivalente rentevoet voor India bijvoorbeeld 50 % hoger. Dit biedt de partijen nog een concurrentievoordeel, want hun belangrijkste productielocatie, de Darling Range in Australië, is politiek stabiel.
Knowhow en technologie
(49) Uit het door de Commissie verrichte marktonderzoek is gebleken dat veel ondernemingen zich zorgen maken over de gevolgen van de fusie wat betreft de technologie en knowhow voor zuiveringsinstallaties (uitgezonderd bouwtechniek). Zowel Alcoa als Reynolds bezitten technologie om bijvoorbeeld de opbrengst van aluminiumoxide te verhogen. [...] *Alcoa geeft dit soort knowhow niet in licentie aan concurrenten, Reynolds [...] *.
(50) Een speciaal punt van zorg betreft de pas ontwikkelde technologie voor onzuiver bauxiet. De afgelopen drie jaar heeft de Worsley-joint venture [...] * nieuw(e) procédé[s] * voor [...] *. Er zijn octrooien voor aangevraagd. Een van die procédés is al met succes uitgeprobeerd in de fabriek [...] *. [...] *. Deze technologie zal het rendement van aluminiumoxide in Worsley aanzienlijk verhogen (ten minste tussen de [%] * en [%] *, afgezien van andere mogelijke [...] *.
(51) Het nut van deze technologie [...] * maar kan op andere plaatsen op de wereld worden toegepast. De technologie is echter zeer effectief in de Darling Range, omdat [...] *. Gewapend met deze nieuwe technologie zou Reynolds in staat zijn de machtspositie van Alcoa aan te tasten. Door te fuseren zou Alcoa niet alleen die bedreiging uit de weg ruimen, maar ook toegang krijgen tot de nieuwe technologie en tegelijk het kostenvoordeel in de [...] * -inrichtingen verder verhogen, waarover Alcoa dan zeggenschap [...] * zou hebben. Tevens zou Alcoa door de fusie meer mogelijkheden krijgen om toetreding tot de markt te belemmeren. Derhalve zou deze nieuwe technologie de machtspositie van Alcoa versterken.
Aanbestedingsprocedures
(52) De partijen voeren aan dat er een groot aantal inschrijvers is voor elk van het betrekkelijk geringe aantal aanbestedingen dat in een bepaald jaar wordt uitgeschreven. Volgens de partijen schreven er op de recente aanbestedingen voor contracten betreffende levering door derden tussen de vier en zeven bedrijven in, waardoor een concurrerend resultaat wordt gewaarborgd. Het feit dat er telkens tussen de vier en zeven inschrijvers zijn wil echter niet zeggen dat die inschrijvers gelijke kansen hebben om het contract ook echt te krijgen. Als dat het geval was, zou men verwachten dat het marktaandeel van Alcoa in het verleden tussen de 14 en 25 % zou zijn geweest. Maar uit de geschiedenis blijkt dat het marktaandeel van Alcoa altijd veel hoger is geweest, in de meeste jaren ver boven de 40 %.
(53) In een standaard-aanbestedingssituatie waar elke inschrijver de capaciteit heeft om aan de hele markt te leveren, is de winnaar het bedrijf met de laagste gemiddelde kosten. Het bedrijf met de laagste gemiddelde kosten zal een offerte indienen die net beneden de gemiddelde kosten van de naaste rivaal ligt. In een dergelijke situatie leidt de overname van de naaste rivaal tot een aanzienlijke vermindering van de concurrentie, daar de gefuseerde onderneming in elke nieuwe inschrijvingsronde met haar prijzen in de buurt van de op twee na beste inschrijver zal blijven.
(54) Volgens Alcoa is echter hetgeen wat de markt voor metallurgisch aluminiumoxide onderscheidt van dit standaard-aanbestedingsmodel het feit dat de leveranciers over een beperkte capaciteit beschikken. De markt is in evenwicht; en alle leveranciers kunnen hun productie verkopen en doen dit ook. De partijen stellen dat als gevolg van die marktsituatie de prijs bij een bepaalde aanbesteding in de buurt ligt van de gemiddelde kosten van de inschrijver met de hoogste kosten. Geen enkele producent met lage kosten zou ooit afstand doen van zijn hogere winst door een bod te doen in de buurt van zijn naaste rivaal. De Commissie accepteert dat in het door Alcoa beschreven marktscenario in elk van de drie tot vier jaarlijks plaatsvindende aanbestedingen de inschrijvers rekening moeten houden met het bod dat waarschijnlijk door hun rivalen wordt gedaan. Bij inschrijvingen waarbij ook de fabrieken in de Darling Range betrokken zijn (Wagerup en Pinjarra voor Alcoa, en Worsley voor Reynolds), die op ongeveer hetzelfde kostenniveau produceren, zouden de prijzen meer concurrerend kunnen worden vastgesteld. Bij deze inschrijvingen zullen die bedrijven immers zeer waarschijnlijk hun prijs vaststellen op een lager niveau dan dat in situaties waarin uitsluitend inschrijvers met hoge kosten participeren. Dat komt doordat Reynolds vóór de fusie niet kan worden afgestraft, aangezien zij voldoende capaciteit heeft om te reageren. Capaciteitsbeperkingen beïnvloeden de mate van concurrentie op twee manieren. In de eerste plaats heeft een bedrijf met capaciteitsbeperkingen weinig stimulansen om af te wijken - een concurrent met weinig extra capaciteit zal er niet veel aan hebben om een lagere prijs te bieden dan zijn rivalen, daar hij niet aan veel andere inschrijvingen zal kunnen deelnemen - en heeft niet de kans potentiële devianten overtuigend met represailles te dreigen. Na de fusie zou het rechtstreekse resultaat van de eliminatie van een van de meest efficiënte actieve potentiële inschrijvers dus een verhoging van de evenwichtsprijs zijn in de inschrijvingsrondes waarbij de fabrieken in de Darling Range nauw waren betrokken. Het uiteindelijke gevolg zou een verhoging van de gemiddelde inschrijvingsprijs zijn.
(55) Vóór de fusie had Reynolds [...] * miljoen ton te koop op de handelsmarkt. Van deze tonnage werd slechts om redenen van [...] * verkocht ([...] *. Daarom had Reynolds [...] * ton om deel te nemen aan nieuwe uitnodigingen voor inschrijvingen (goed voor [%] * van de handelsmarkt). De partijen stellen dat de invloed van Reynolds zeer beperkt is: wanneer ten aanzien van die hoeveelheid eenmaal contracten zijn aangegaan, zullen toekomstige inschrijvingen erdoor niet worden beïnvloed. Het is echter absoluut niet zeker dat het slechts om één enkele gelegenheid gaat. Het is heel waarschijnlijk dat Reynolds pas bij de tweede, derde of zelfs vierde inschrijving zal slagen. Als dit het geval zou zijn, zou Reynolds dus de prijzen laag kunnen houden, omdat de winnaar van die inschrijvingen bij de bepaling van zijn inschrijvingsprijs rekening moest houden met Reynolds.
(56) Bovendien heeft Worsley de kans via een brownfield-expansie met ten minste 400000 ton uit te breiden. Deze tonnage kan gebruikt worden om in te schrijven voordat aan deze capaciteitsuitbreiding een definitieve bestemming tot expansie is gegeven. Immers, de bestemming van de meeste, zo niet alle nieuwe capaciteit wordt vastgesteld voordat het werk begint. Een voorbeeld ter illustratie is de inschrijving van Billiton voor het leverantiecontract aan Alouette in 1997. Billiton bood 430000 ton uit een brownfield-expansieproject in Worsley en won de inschrijving van Alcoa met 12,75 % kosten, verzekering, vracht (cif). Die prijs ligt net boven 12 % fob en daarmee beneden de gemiddelde marktprijs van 12,5 % fob. Volgens Billiton kon zij deze inschrijving alleen van Alcoa winnen omdat de expansie plaatsvond in Worsley, een van de zuiveringsinstallaties met de laagste kosten ter wereld. Uit dit voorbeeld blijkt dat het van groot belang is of de zuiveringsinstallaties in de Darling Range deelnemen aan een aanbesteding. Daarom zal het verdwijnen van Reynolds als concurrent tot hogere prijzen voor langetermijncontracten leiden.
Mogelijke leveranciers voor de lange termijn
(57) De marktdeelnemers toonden zich bezorgd over de vermindering van potentiële leveranciers van een toereikende hoeveelheid metallurgisch aluminiumoxide voor de lange termijn. Voor de afnemers van metallurgisch aluminiumoxide, met name smelterijen, is het van belang dat zij zich niet bij verschillende bronnen, maar slechts bij één bron hoeven te bevoorraden. Daarom zouden dergelijke leveranciers voor de lange termijn volgens die visie ten minste 500000 ton per jaar moeten kunnen leveren. Volgens de partijen zullen er zeker zeven producenten van metallurgische aluminiumoxide zijn die meer dan 500000 ton kunnen leveren. De partijen noemen Kaiser, Glencore, CVG, Nalco, de Guinese regering en de Jamaicaanse regering. Uit de resultaten van het marktonderzoek is gebleken dat niet al die leveranciers als echt betrouwbare leveranciers voor de lange termijn beschouwd kunnen worden.
(58) Kaiser zou volgens de meeste afnemers de betrouwbaarste leverancier voor de lange termijn zijn, afgezien van de partijen. Maar het is nog onzeker of de fabriek Gramercy zal worden herbouwd. Glencore is in de allereerste plaats een handelaar, maar wordt ook als een betrouwbare leverancier beschouwd. Maar Glencore komt gedeeltelijk voort uit Alcoa en kan niet als volledig onafhankelijk worden gezien. Wat betreft de Indiase leverancier Nalco is gemeld dat die gewoonlijk contracten voor de middellange termijn van 3 tot 5 jaar ondertekent, voornamelijk voor Indiase en Chinese smelterijen. De Jamaicaanse regering kan als een betrouwbare leverancier worden beschouwd. Deze geeft echter ook de voorkeur aan contracten voor de middellange termijn zoals het contract voor 3 jaar met Glencore. Bovendien heeft Alcoa voorkooprechten met betrekking tot [...] * aluminiumoxide uit elke mogelijke expansie in [...] *, die [%] * van het overschot van [...] * voor zijn rekening neemt. Daarnaast kan de totale capaciteit van [...] * niet meer bedragen dan [...] * miljoen ton per jaar, tenzij [...] *. CVG in Venezuela heeft zeer kleine hoeveelheden aluminiumoxide en volgens het marktonderzoek van de Commissie beschouwen de meeste ondernemingen Venezuela als "politiek riskant". De Guinese regering wordt ook vanwege de politieke instabiliteit door velen als een onbetrouwbare leverancier voor de lange termijn beschouwd. Derhalve reduceert de voorgenomen fusie het aantal betrouwbare leveranciers voor de lange termijn voor een hoeveelheid van ten minste 500000 ton van vier tot drie. Er zijn andere potentiële leveranciers voor de lange termijn die geen overschotaluminiumoxide produceren maar als handelaren op de aluminiumoxidemarkt opereren. Dat zijn Billiton en Pechiney. Er moet echter niet worden vergeten dat zij voor hun handelsactiviteiten voor een groot deel afhankelijk zijn van aankopen bij Alcoa en Reynolds.
Conclusie
(59) Met inachtneming van alle bovengenoemde factoren is de Commissie van mening dat door de voorgenomen fusie een machtspositie op de handelsmarkt voor metallurgisch aluminiumoxide (smelterij grade alumina: SGA) zal ontstaan.
B. BASISALUMINIUMOXIDEHYDRAAT
Omschrijving van de productmarkt
(60) Zoals in punt 9 is uitgelegd zijn er voor de productie van metallurgisch aluminiumoxide vier fasen nodig: afscheiding, filtratie, neerslag en calcinatie. Het bauxiet wordt onder hoge druk en temperatuur in een kooktoestel met een loogoplossing gemengd. In de filtratiefase worden vervolgens onzuiverheden en resten afgescheiden door smelt- en filterprocessen en de vloeistof (de liquor genoemd) wordt in uitwisselaars gepompt en gekoeld. Het aluminiumoxide wordt vervolgens uit de liquor neergeslagen, als kristallen van aluminiumoxidehydraat, in een proces dat "seeding" ("korrelen") wordt genoemd. De liquor wordt met kleine hoeveelheden van eerder neergeslagen aluminiumoxidehydraat vermengd, en vast aluminiumoxidehydraat (een tussenproduct dat ongeveer 40 % chemisch gebonden water bevat) druppelt uit de liquor als de liquor afkoelt. Het product, aluminiumhydroxide, kan in deze fase worden verwijderd of verder door calcinatie worden verwerkt tot aluminiumoxide. Het in deze fase verwijderde product is het basisaluminiumoxidehydraat.
(61) Het grootste deel van het aluminiumhydroxide (90 %) wordt verder gedroogd (eliminatie van het water uit het oppervlak van de kristallen) en gecalcineerd (eliminatie van het water binnen in de kristallen). Het aluminiumoxide dat uit dit proces ontstaat is gecalcineerd aluminiumoxide. Negentig procent van het gecalcineerde aluminiumoxide wordt gebruikt bij het smelten van aluminiummetaal; daarom wordt het metallurgisch of "smelterij-grade" aluminiumoxide (SGA) genoemd. Het resterende 10 % gecalcineerde aluminiumoxide wordt gebruikt om aluminiumoxide te maken voor aluminiumoxidekorrels ("tabular alumina"), aluminaat-cement en mulliet. In die chemische producten vertonen aluminiumoxides kenmerken als bestandheid tegen hoge temperaturen, chemische weerstand, mechanische weerstand en elektrische weerstand.
(62) Basisaluminiumoxidehydraat, ook genoemd "commodity hydrate", "alumiuna trihydrate", ATH of aluminiumtri-hydroxide, dat niet gecalcineerd is, wordt als een tussenproduct uit het SGA-productieproces gehaald in een natte, cake-achtige vorm, en staat bekend als "natte filter-cake" of "nat hydraat". Dit wordt op een speciale manier gedroogd om er basisaluminiumoxidehydraat van te maken(18) (namelijk een standaardproduct dat niet verder wordt bewerkt volgens de specificaties van de individuele afnemers). Basisaluminiumoxidehydraat is een "chemical grade alumina (CGA)"-product. De natte en droge basisaluminiumoxidehydraten zijn in deze fase een grondstofproduct en zij zijn onderling uitwisselbaar. Er is slechts één klein niche-segment, namelijk hydraat voor de productie van glas, waar om technische redenen slechts droog hydraat kan worden gebruikt. Basisaluminiumoxidehydraat wordt aan afnemers verkocht voor gebruik in een aantal toepassingen voor eindgebruikers, onder andere als grondstof voor de productie van diverse industriële chemicaliën, zoals aluminiumsulfaat (gebruikt voor de waterzuivering, papierproductie en titaniumdioxide), aluminiumchloride (katalysator in de organische chemie), aluminiumfluoride (gebruikt in smelterijen als deel van het smeltbad), cement, en voor synthetische zeolieten (moleculaire zeven die gebruikt worden in kraakinstallaties in de petrochemische sector en in huishoudelijke wasmiddelen).
(63) Basisaluminiumoxidehydraat wordt ook gebruikt als grondstof voor de productie van "hydraat voor speciale doeleinden". Hydraten voor speciale doeleinden worden in kleinere hoeveelheden gemaakt dan basisoxidehydraten en vergen aanvullende productiestappen en expertise. Hydraten voor speciale doeleinden worden door middel van verdere processen vervaardigd zoals malen (mechanisch verpulveren om het formaat van een grove korrel te krijgen), opnieuw afscheiden en opnieuw neerslaan (het hydraat oplossen in een loogoplossing, gevolgd door speciale processtappen en opnieuw neerslaan als hydraat) of coaten (het gemalen of neergeslagen hydraat vermengen met andere chemicaliën om een chemische coating te krijgen). Hydraten voor speciale doeleinden worden voor diverse toepassingen qua eindgebruik verkocht, die verschillen van de toepassingen van basisaluminiumoxidehydraten. Hiertoe behoren brandvertragende middelen en vulmateriaal in de plasticindustrie, vul- en coattoepassingen in de papierindustrie, absorberende middelen en katalysatoren, en toepassingen op het gebied van zacht polijsten.
(64) Het door de Commissie verrichte onderzoek heeft tot de conclusie geleid dat basisaluminiumoxidehydraat gebruikt als grondstof bij de productie van verschillende industriële chemicaliën, zoals aluminiumsulfaat, aluminiumchloride, aluminiumfluoride, cement, en voor synthetische zeolieten een van de andere soorten en typen aluminiumoxide afgescheiden productmarkt vormt.
Overwegingen betreffende de aanbodzijde
(65) De substitueerbaarheid van basisaluminiumoxidehydraat aan de aanbodzijde is erg laag, aangezien er slechts weinig zuiveringsinstallaties van aluminiumoxide zijn die het kunnen leveren. De meeste zuiveringsinstallaties hebben, als gevolg van het feit dat hun accent op metallurgisch aluminiumoxide ligt, niet de mechanische installatie die nodig is om het basisoxidehydraat tussen het filtreren en het calcineren op te vangen of produceren eventueel basisaluminiumoxidehydraat met een hoog niveau restanten uit organische mengsels van bauxiet, waardoor het ongeschikt is voor een aantal chemische processen. Hoewel het vanuit technisch gezichtspunt haalbaar is om de productie om te schakelen door hydraat eenvoudig niet verder via calcinatie te verwerken tot aluminiumoxide, zou dat tot grote logistieke problemen leiden, daar aluminiumoxide wordt opgeslagen in silo's, terwijl basisaluminiumoxidehydraat vanwege het hoge watergehalte speciale opslagvoorzieningen en logistieke systemen vergt. Bovendien zou een droger nodig zijn om droog hydraat te produceren. De belangrijkste leveranciers van basisaluminiumoxidehydraat in de EER zijn Alcoa, Reynolds, VAW en Pechiney.
(66) Uit het marktonderzoek is gebleken dat een prijsstijging van 5 % tot 10 % van basisaluminiumoxidehydraat niet onmiddellijk tot nieuwkomers zou leiden, daar dit de alternatieve kosten en de noodzakelijke kapitaalinvestering niet zou rechtvaardigen. Ook zou een geringe prijsstijging, zelfs als die niet tijdelijk is, op zichzelf niet leiden tot een capaciteitsverhoging door gevestigde leveranciers, daar capaciteitsverhogingen in de productie van aluminiumoxide moeizaam en duur zijn.
(67) Een prijsstijging van basisaluminiumoxidehydraat zou niet kunnen worden tegengegaan door van de productie van metallurgische aluminiumoxide over te gaan op hydraten. Allereerst zou dit betekenen dat de smelterijen op minder dan hun volledige capaciteit zouden draaien en dit zou voor de aluminiumproducenten tot grote kostennadelen leiden(19). In de tweede plaats zou het omschakelen van de capaciteit voor metallurgisch aluminiumoxide om een hogere prijs te verkrijgen voor basisaluminiumoxidehydraat voor de opwaarts geïntegreerde producenten van aluminium tot het opgeven van de verkoop van primair aluminium leiden, dat tegen veel hogere prijzen verkocht wordt dan elk van de beide typen aluminiumoxide, en tot lamlegging van de smeltinstallaties, waarin de vaste kosten aanzienlijk zijn. Daarom zou zelfs een hogere prijs dan vanuit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is voor basisaluminiumoxidehydraat niet leiden tot omschakeling van de productie van metallurgisch aluminiumoxide. Het enige alternatief is verhoging van de capaciteit van de zuiveringsinstallaties van aluminiumoxide, wat aanzienlijke investeringskosten met zich meebrengt.
(68) Derhalve zou op korte en middellange termijn een prijsverhoging van basisaluminiumoxidehydraat winstgevend zijn.
Overwegingen betreffende de vraagzijde
(69) Zoals in punt 62 vermeld wordt basisaluminiumoxidehydraat bij de productie van verschillende industriële chemicaliën gebruikt en aan de fabrikanten van verschillende industriële chemicaliën verkocht als een standaardproduct, dat niet verder wordt bewerkt volgens de individuele specificaties van die fabrikanten.
(70) Er zijn echter verschillende soorten basisaluminiumoxidehydraat, corresponderend met de verschillen in formaat van de korrel, morfologie, witheid, watergehalte, α-aluminiumoxidegehalte(20) en mate van onzuiverheid; maar in de grond is het hetzelfde product.
(71) Basisaluminiumoxidehydraat wordt onder andere gebruikt voor de productie van aluminiumsulfaat, waarbij hydraat in een reactor vermengd wordt met zwavelzuur en hetzij in droogbakken wordt gegoten voor de productie van vast aluminiumsulfaat, hetzij met gedemineraliseerd water wordt verdund voor de productie van een oplossing van aluminiumsulfaat. Aluminiumsulfaat wordt door de drinkwaterindustrie gebruikt, waar een laag gehalte van zware metalen van het grootste belang is, en om de voorraden water voor huishoudelijk en industrieel gebruik te zuiveren, en door de papierindustrie, waar een laag ijzergehalte van cruciaal belang is om het papier wit te krijgen. Als gevolg van de milieuwetgeving is de vraag naar aluminiumsulfaat de laatste 20 jaar gestegen.
(72) Aluminiumfluoride is gebaseerd op de grondstof basisaluminiumoxidehydraat behandeld met hetzij fluorokiezelzuur of fluoriet (HF) volgens het droge procédé, hetzij vloeibaar HF volgens het natte procédé. Aluminiumfluoride wordt hoofdzakelijk gebruikt als aanlengingsingrediënt in het bad met gesmolten kryoliet, dat bij de elektrolytische reductie van aluminiumoxide in aluminiummetaal in het Hall-Héroultproces wordt gebruikt. De vraag naar aluminiumfluoride stijgt sinds 1995 gestadig met 2-4 % per jaar.
(73) Aluminiumchloride wordt geproduceerd door de inwerking van chloor op gesmolten aluminiummetaal of de carbonisatie van basisaluminiumoxidehydraat. Aluminiumchloride wordt als een katalysator in de organische chemie gebruikt, bij de gas-isomerisatie voor de luchtvaart en de vervaardiging van ethylchloride, butylrubber, verfstoffen, wasmiddelen, polymeren etc., alsmede bij de productie van pigment, de bewerking van wol en het stijven van papier.
(74) Basisaluminiumoxidehydraat wordt tevens voor de productie van zeoliet gebruikt, een ingrediënt in wasmiddelen, voor de wasmiddelenindustrie. In het productieproces wordt het basisaluminiumoxidehydraat opgelost met loog en vermengd met vloeibaar silicaat. Het zeoliet kristalliseert uit dit mengsel na verschillende stadia van kristallisatie, filtratie en drogen. In de laatste 20 jaar is als gevolg van de wetgeving het gebruik van fosfaten in wasmiddelen aan banden gelegd, waardoor de vraag naar zeoliet als een stof die geen fosfaten bevat tot bijna 1 miljoen ton is gestegen.
(75) De fabrikanten van de bovengenoemde producten hebben in het kader van het marktonderzoek van de Commissie gezegd dat het om technische redenen niet mogelijk is voor de bovengenoemde productieprocessen basisaluminiumoxidehydraat door een ander product te vervangen.
Conclusies inzake de omschrijving van de productmarkt
(76) Op basis van de bovengenoemde punten is de Commissie tot de conclusie gekomen dat er een afzonderlijke productmarkt is voor basisaluminiumoxidehydraat dat bij de productie van verschillende industriële chemicaliën wordt gebruikt.
Omschrijving van de geografische markt
(77) Hoewel de geografische markt voor metallurgisch aluminiumoxide als wereldwijd kan worden beschouwd, is het geografische gebied voor basisaluminiumoxidehydraat beperkter.
(78) De behandeling en logistiek van basisaluminiumoxidehydraat verschilt in grote mate van die van metallurgisch aluminiumoxide. De afnemers van basisaluminiumoxidehydraat in de chemische en plasticindustrie vragen punctuele leveranties van kleine zendingen, die niet op rendabele wijze over grote afstanden kunnen worden geleverd. Basisaluminiumoxidehydraat bevat 40 % water, wat het transport over grote afstanden moeilijk en duur maakt. Bovendien wordt op de import van basisaluminiumoxidehydraat in de EER 5,5 % invoerrechten geheven, met uitzondering van de toetredende landen die een Europa-Overeenkomst hebben gesloten. Er is echter alleen in Hongarije capaciteit voor de zuivering van basisaluminiumoxidehydraat. De enige producent, Ajka, die kleine hoeveelheden naar de Gemeenschap exporteert, is geheel door land ingesloten, hetgeen tot extra hoge transportkosten zou leiden als haar basisaluminiumoxidehydraat over lange afstanden vervoerd zou moeten worden. Volgens de partijen komt er door de wereldwijde transportkosten circa 15 % boven op de definitieve verkoopprijs van basisaluminiumoxidehydraat dat geëxporteerd wordt uit of geïmporteerd wordt naar de EER. Momenteel zijn er slechts kleine importen in de EER geregistreerd, die corresponderen met 9,5 % van het totale gebruik in de EER. Daarom lijkt de geografische markt voor basisaluminiumoxidehydraat niet groter te zijn dan de EER.
(79) Basisaluminiumoxidehydraat wordt over de hele wereld verhandeld, maar in mindere mate dan metallurgisch aluminiumoxide. Volgens derden worden de Noord-Amerikaanse en Europese markten gescheiden door verschillen in zowel logistieke kosten als tarieven, en uit het marktonderzoek blijkt dat de EER-afnemers hun basisaluminiumoxidehydraat vooral bij fabrieken in de EER kopen. Tot 1997 verscheepte Alcoa echter basisaluminiumoxidehydraat uit [...]* naar de EER om het aan EER-afnemers te verkopen. Die invoer lijkt echter opgehouden te zijn nadat Alcoa de aluminiumoxidefabriek San Ciprian in Spanje van Inespal heeft verworven. Sindsdien heeft Alcoa slechts basisaluminiumoxidehydraat verkocht dat zij in haar EER-fabriek produceert. Bovendien heeft Kaiser in 1996 besloten de uitvoer van basisaluminiumoxidehydraat naar Europa vanwege de hoge logistieke kosten te beëindigen.
(80) Om de bovengenoemde redenen lijkt de geografische markt voor basisaluminiumoxidehydraat niet groter te zijn dan de EER.
Beoordeling vanuit het oogpunt van de mededinging
(81) De Commissie heeft een aantal klachten ontvangen, afkomstig uit de sector die basisaluminiumoxidehydraat voor de productie van verschillende industriële chemicaliën gebruikt. De bedenkingen van de klagers betreft het feit dat de fusie in de praktijk tot één enkele leverancier van basisaluminiumoxidehydraat zou leiden, die de prijzen en de te verkopen hoeveelheden zal dicteren. Een andere leverancier zou niet te vinden zijn, daar de opbrengst van andere producenten ontoereikend is om de vraag van de fabrikanten naar basisaluminiumoxidehydraat voor de productie van verschillende industriële chemicaliën te dekken.
(82) Het marktaandeel van de partijen wat betreft basisaluminiumoxidehydraat is [40-50 %]* op wereldwijd niveau en in de EER [45-55 %] *. De grootste concurrent, Pechiney, heeft een marktaandeel van [5-15 %] * op EER-niveau, gevolgd door Alusuisse [5-15 %] *, VAW [1-10 %] * en Alcan [1-10 %] *. De wereldwijde marktaandelen van de grootste concurrenten zijn Kaiser [5-15 %] *, Alcan [1-10 %] *, NLM [1-10 %] *, Pechiney [1-10 %] * en Sumitomo [1-10 %] *.
RUIMTE VOOR DE TABEL
(83) Op de EER-markt zijn weinig leveranciers van basisaluminiumoxidehydraat: Alcoa, Reynolds, Pechiney, Alusuisse, VAW en Alcan. Afgezien van Alcoa en Reynolds hebben de leveranciers van basisaluminiumoxidehydraat slechts een onbetekenend aandeel op de totale EER-markt voor basisaluminiumoxidehydraat; met name afnemers uit Noord-Europa hebben slechts Alcoa, Reynolds, Pechiney, VAW en Alcan als leveranciers genoemd. De markt voor basisaluminiumoxidehydraat wordt meer geconsolideerd als gevolg van de fusie van Alcan/Alusuisse(21) met een marktaandeel van 13 %. Het merendeel van de respondenten op het marktonderzoek van de Commissie heeft aangevoerd dat het zeer onwaarschijnlijk is dat leveranciers van basisaluminiumoxidehydraat van buiten de EER het product aan afnemers binnen de EER zouden kunnen aanbieden. Leveranciers van basisaluminiumoxidehydraat in landen als de VS en Japan zijn te ver weg om basisaluminiumoxidehydraat op rendabele wijze aan EER-afnemers te leveren. Bovendien worden leveranciers die in Oost-Europa zijn gevestigd, zoals Ajka in Hongarije, beperkt door hoge logistieke kosten en een tekort aan toereikende opslagfaciliteiten op de plaats van bestemming van de zending. Daarnaast wordt de kwaliteit van het Oost-Europese basisaluminiumoxidehydraat door de EER-afnemers als ontoereikend beschouwd.
(84) Het grote marktaandeel van de fuserende partijen is al een indicatie van macht op de markt voor basisaluminiumoxidehydraat. Daarom moet onderzocht worden of als gevolg van de fusie andere relevante factoren dan het hoge gecombineerde marktaandeel bevestigen dat de voorgenomen concentratie tot het ontstaan van een machtspositie van de fuserende partijen op de markt voor basisaluminiumoxidehydraat zal leiden.
(85) In de bovenstaande analyse van de productmarkt is aandacht geschonken aan de vraag of een prijsverhoging van basisaluminiumoxidehydraat zou kunnen worden tegengehouden door hetzij de reactie van andere leveranciers van verschillende soorten aluminiumhydroxide, hetzij de vervanging van basisaluminiumoxidehydraat door andere producten. De conclusie was dat op de korte tot middellange termijn geen sprake zou kunnen zijn van substitueerbaarheid aan de aanbod- of vraagzijde.
(86) De partijen hebben gemeld dat de fabriek Gramercy in de VS van Kaiser waarschijnlijk later dit jaar weer met de productie begint en daarom een potentiële leverancier van basisaluminiumoxidehydraat aan de EER zou zijn. De respondenten op het marktonderzoek hebben echter ernstige twijfel wat betreft de datum van heropening van Gramercy, alsmede wat betreft haar mogelijkheden om basisaluminiumoxidehydraat naar de EER te exporteren. Die twijfel lijkt gefundeerd te zijn, daar Kaiser een onafhankelijke consultant in 1996 heeft gevraagd een studie te verrichten naar de economische gevolgen voor Kaiser van het in de handel brengen en verkopen van basisaluminiumoxidehydraat in Europa. Gezien de conclusies van de studie voor wat betreft marktverkenning en logistieke kosten heeft Kaiser besloten niet met dit project te beginnen, aangezien er geen stevige basis was om aan een langdurige aanwezigheid in Europa te werken.
(87) Gezien de structuur van de markt voor basisaluminiumoxidehydraat en de hoge investeringskosten voor een potentiële nieuwkomer, is het onwaarschijnlijk dat er nieuwe leveranciers van basisaluminiumoxidehydraat in de EER zullen komen. Daarnaast vormen de invoerrechten van 5,5 % op de import van basisaluminiumoxidehydraat in de EER en de hoge logistieke kosten een toetredingsdrempel. Uit het marktonderzoek van de Commissie is gebleken dat de import van basisaluminiumoxide uit Oost- en Midden-Europa naar de EER-markt zeer onwaarschijnlijk is. Dit komt door de substantiële logistieke kosten die aan het transport van basisaluminiumoxidehydraat verbonden zijn, het feit dat de fabrieken in Oost- en Midden-Europa, de potentiële leveranciers, geconfronteerd worden met beperkingen qua capaciteit en tenslotte dat een aanzienlijk aantal afnemers de kwaliteit van het uit die fabrieken afkomstige basisaluminiumoxidehydraat ontoereikend hebben genoemd.
(88) De marktmacht van de gefuseerde onderneming wordt verder versterkt door de aanwezigheid van een groot aantal tamelijk kleine afnemers van basisaluminiumoxidehydraat op de downstream-markt. Volgens eigen informatie van de partijen koopt de grootste afnemer minder dan [...] * ton basisaluminiumoxidehydraat (verkoop in 1999) op een totaal gebruik van basisaluminiumoxide in de EER van 1,13 miljoen ton. Andere afnemers kopen een aanzienlijk kleinere hoeveelheid. Zoals uiteengezet in de nummers 69 tot en met 75 zijn er geen andere producten die basisaluminiumoxidehydraat kunnen vervangen bij de productie van diverse industriële chemicaliën. Daarom hebben de afnemers op de downstream-markt geen compenserende afnemersmacht en zullen zij te maken krijgen met een monopolistische structuur, waarbij Alcoa/Reynolds de hoeveelheden basisaluminiumoxidehydraat en de prijzen daarvan zou kunnen dicteren.
Conclusie
(89) Op basis van het bovenstaande concludeert de Commissie dat de aangemelde concentratie tot het ontstaan van een machtspositie op de EER-markt voor basisaluminiumoxidehydraat zal leiden.
C. ALUMINIUM MET HOGE ZUIVERHEIDSGRAAD P0404
Relevante productmarkt
(90) Primair aluminium wordt in diverse zuiverheidsgraden geproduceerd en kan in drie algemene categorieën worden onderverdeeld, namelijk metaal met een hoge zuiverheidsgraad, een standaardzuiverheidsgraad en een substandaardzuiverheidsgraad. De zuiverheidsgraad van blokken primair aluminium wordt bepaald door het niveau van de onzuivere elementen, voornamelijk silicium en ijzer, in het totale metaalgehalte. Primair aluminium dat meer dan 99,7 % aluminium en minder dan 0,1 % silicium en 0,2 % ijzer bevat wordt aluminium met een hoge zuiverheidsgraad genoemd. Aluminium met hoge zuiverheidsgraad P0404 heeft een gehalte aan onzuivere elementen van minder dan 0,04 % silicium en 0,04 % ijzer, ofwel een gehalte aan zuiver aluminium van ongeveer 99,92 %(22). Dat aluminium wordt in toepassingen voor de ruimtevaart en defensie gebruikt.
(91) Uit het marktonderzoek is gebleken dat aluminium met hoge zuiverheidsgraad P0404 een afzonderlijke productmarkt vormt, afgescheiden van standaardaluminium en andere gradaties van aluminium met een hoge zuiverheidsgraad.
(92) Vanuit het oogpunt van de vraag wordt P0404 gebruikt als grondstof bij het vervaardigen van aluminiumlegeringen met een hoge zuiverheidsgraad, waarvoor specifieke mechanische eigenschappen zijn vereist (zoals een laag gewicht, duurzaamheid, breukweerstand etc.). Dergelijke legeringen worden in de ruimtevaart- en luchtvaartindustrie gebruikt. Aluminium-lithiumlegeringen en andere legeringen van aluminium met een hoge zuiverheidsgraad (zoals legeringen van de series 2000 en 7000) worden hoofdzakelijk bij de productie van scheidingswanden, geselecteerde machine-onderdelen en buitenboordbrandstoftanks voor luchtvaartuigen en ruimteschepen gebruikt. Uit het marktonderzoek is gebleken dat sprake is van een grote mate van starheid in de vraag naar P0404; vanwege zijn fysieke kenmerken, mechanische eigenschappen en prijsverschillen is P0404 niet vervangbaar door aluminium met een hogere of lagere zuiverheidsgraad in het eindgebruik voor de ruimtevaart. Enerzijds is aluminium met een hogere zuiverheidsgraad duurder en bijzonder geschikt voor toepassingen met een hogere toegevoegde waarde, zoals elektronica, cd's, condensatoren, etc. Anderzijds is aluminium met een lagere zuiverheidsgraad door zijn onzuiverheidniveau ongeschikt voor ruimtevaartlegeringen. Kopers van P0404 die actief zijn op het gebied van de vervaardiging van ruimtevaartlegeringen hebben verklaard dat zij onmogelijk op een andere grondstof zouden kunnen omschakelen, ongeacht of dit een ander metaal dan aluminium is of een ander soort aluminium met een hoge zuiverheidsgraad dan P0404, in geval van een geringe, maar significante en duurzame stijging van de prijs van P0404 met 5 % tot 10 %. Vanuit het oogpunt van de vraag is de Commissie van mening dat P0404 bij de productie van ruimtevaartlegeringen (aluminium-lithium en andere legeringen) niet substitueerbaar is en een afzonderlijke productmarkt vormt, afgescheiden van aluminium met een andere zuiverheidsgraad of van andere metalen.
(93) Vanuit het oogpunt van het aanbod hebben de fuserende partijen aangevoerd dat er wat betreft de productie van aluminium in het algemeen een grote substitueerbaarheid bestaat en dat de productie van P0404 en andere aluminiumsoorten met een hoge zuiverheidsgraad voor alle smelterijen ter wereld haalbaar is. Dit standpunt wordt echter niet bevestigd door het marktonderzoek. Daaruit is juist gebleken dat smelterijen die aluminium met een lagere zuiverheidsgraad produceren niet makkelijk en snel kunnen omschakelen op de productie van P0404 om daarvan consistente leveranciers voor de lange termijn te worden. Voor die omschakeling heeft een smelterij die momenteel andere soorten met hoge zuiverheidsgraad produceert waarschijnlijk twee jaar nodig om een consistente langetermijnleverancier van P0404 te worden. Naast de nodige veranderingen in het productieproces om grote hoeveelheden P0404 op een minimaal levensvatbare schaal te kunnen produceren, moet de productiekwaliteit gedurende een lange periode voortdurend nauwkeurig worden afgestemd. De Commissie heeft smelterijen die momenteel geen P0404 produceren gevraagd of zij zich op die markt zouden begeven in geval van een geringe, maar significante en duurzame prijsstijging van P0404. Geen enkele smelterij antwoordde positief. Derhalve kunnen smelterijen die momenteel standaard P1020 aluminium produceren niet geacht worden deel uit te maken van de markt voor P0404.
(94) Ook zouden smelterijen die momenteel ander aluminium met een hoge zuiverheidsgraad produceren dan P0404 (ongeacht of dit een hogere of lagere zuiverheidsgraad is) niet op P0404 omschakelen in geval van een geringe, maar significante en duurzame prijsstijging van P0404. Hoewel die smelterijen de technische mogelijkheden hebben om P0404 te produceren, zouden ze geen economische stimulans daartoe hebben. Voor aluminium met een hogere zuiverheidsgraad dan P0404 gelden hogere winstmarges waarvan afstand gedaan zou moeten worden om over te schakelen op de productie van P0404. Hoewel de omschakelingskosten op zichzelf waarschijnlijk niet hoog zijn - in die zin dat die smelterijen de nodige uitrusting hebben om aluminium met hoge zuiverheidsgraad P0404 te produceren ("point feeders" en computercontrole) - zouden de exploitatiekosten van de omschakeling de baten overschrijden, gerekend naar de huidige opbrengst, zelfs in geval van een significante prijsstijging van P0404. Volgens een CRU-rapport over aluminium met een hoge zuiverheidsgraad kunnen, als een smelterij zou besluiten te proberen een deel van haar productie te bestemmen voor aluminium met een hoge zuiverheidsgraad, de eisen wat betreft de kapitaalkosten aanzienlijk variëren, afhankelijk van de technologie en uitrusting die de smelterij reeds gebruikte. Verder wordt geschat dat de exploitatiekosten van een smelterij die omschakelt op P0404 met ongeveer 53 USD/t stijgen. Bovendien zouden er, zelfs als een smelterij "point feeders" en computercontrole zou hebben, nog altijd extra kapitaalkosten zijn, zoals 20-50 USD/t voor de installatie van nieuwe pijpleidingen en 15 USD/t voor gederfde productie-opbrengst vanwege het feit dat er wordt omgeschakeld. Derhalve zou op basis van de extra exploitatiekosten en de opbrengst van P0404 overschakeling op P0404 onvoordelig zijn, daar de extra omzet ingevolge de omschakeling 24-49 USD/t zou zijn - dus lager dan de extra exploitatiekosten van 53 USD/t. Hoewel smelterijen die momenteel aluminium met een andere zuiverheidsgraad produceren op P0404 zouden kunnen overschakelen, hebben zij dus geen economische stimulans daartoe, zelfs in geval van een aanzienlijke prijsstijging. De smelterijen hebben tegen de CRU gezegd dat zij "op grond van een kosten-batenanalyse weloverwogen hebben besloten niet te proberen aluminium met hoge zuiverheidsgraad P0404 te produceren." Daarom hebben zich de laatste jaren geen omschakelingen van smelterijen op P0404 voorgedaan. De Commissie heeft smelterijen ondervraagd die momenteel aluminium met een hoge zuiverheidsgraad produceren (niet noodzakelijkerwijs P0404), hetzij in grote en consistente hoeveelheden, hetzij in beperkte hoeveelheden of als bijproduct. Zij hebben verklaard dat zij als gevolg van een geringe maar significante en duurzame prijsstijging van P0404 niet zullen overschakelen op de productie van P0404. Smelterijen die nu en dan P0404 produceren als bijproduct van efficiëntere operaties (bijvoorbeeld van de productie van P0202) hebben gezegd dat zij niet zullen overwegen hun productie van P0404 te verhogen of te rationaliseren. Een van de genoemde redenen was de betrekkelijk kleine vraag naar P0404 vergeleken met de onevenredig hoge investeringen in termen van geld, tijd, menselijke hulpbronnen, werkwijzen, en de hoge exploitatiekosten. Met name in de VS gevestigde smelterijen zeiden dat het op korte termijn ook ondoenlijk zou zijn (een deel van) hun P0404-productie te verhogen in geval van een prijsstijging, als gevolg van de huidige milieuregels in de VS, die een dergelijke expansie ontmoedigen(23). Derhalve maakt aluminium met een hogere zuiverheidsgraad geen deel uit van de P0404-markt.
(95) Op basis van het bovenstaande is de Commissie van mening dat P0404-aluminium noch deel uitmaakt van de markt voor standaardaluminium, noch van de totale markt voor aluminium met een hoge zuiverheid. Concluderend wordt gesteld dat de markt voor P0404-aluminium een afzonderlijke en afgescheiden relevante productmarkt vormt.
Relevante geografische markt
(96) Net als standaard primair aluminium wordt aluminium met een hoge zuiverheidsgraad op wereldwijde basis verhandeld. Omdat de ruimtevaartindustrie de belangrijkste eindgebruiker van P0404 is, lijken de handelsstromen van P0404 zich vooral voor te doen in Noord-Amerika en de Gemeenschap, waar de grote fabrikanten van ruimtevaartlegeringen en hun afnemers zijn gevestigd: de geografische markt is daarom waarschijnlijk kleiner dan de hele wereld. De CRU rapporteert dat de markt voor aluminium met een hoge zuiverheidsgraad (maar niet noodzakelijkerwijs P0404) regionaal is, maar in hoge mate afhankelijk van de gebruikscycli en het aanbod en de vraag in de regio. De CRU merkt op dat "de markt soms interregionaal wordt en soms een mondiale aard heeft" en zegt verder dat de gebruikers van aluminium met een hoge zuiverheidsgraad bij voorkeur hun benodigdheden zullen betrekken bij een op redelijk afstand gevestigde smelterij om vrachtkosten te besparen. Echter, afhankelijk van de lokale vraag en de ter plaatse geldende regionale premies kunnen de gebruikers gedwongen worden in te kopen bij een leverancier van buiten hun normale exploitatieregio. Bovendien wisselen kopers en verkopers van aluminium met een hoge zuiverheidsgraad om vrachtkosten te besparen ook metaal uit (dat wil zeggen dat de gebruikers bijvoorbeeld metaal bij een verkoper in Australië kopen, maar het metaal dat hun geleverd wordt is in een smelterij in de omgeving van hun normale exploitatieregio in de VS of in de Gemeenschap geproduceerd). Hoewel de marktdeelnemers het vervoer over lange afstanden graag willen beperken, worden mondiale handelsstromen desondanks door het marktonderzoek bevestigd. Derhalve is de Commissie van mening dat er voor P0404-aluminium een mondiale geografische markt is.
Beoordeling vanuit het oogpunt van de mededinging
(97) Bij het onderzoek van de Commissie is een door McCook Metals L.L.C. (hierna te noemen "McCook") ingediende klacht in aanmerking genomen. McCook is een voormalige fabriek van Reynolds, gevestigd in McCook, Illinois, die in 1998 door Reynolds is verkocht. Momenteel is McCook actief in de productie van aluminiumlegeringen die in de ruimtevaartindustrie worden gebruikt. Ten behoeve daarvan koopt McCook P0404, dat bij de fabricage van aluminium-lithiumlegeringen wordt gebruikt. Op de markt voor ruimtevaartlegeringen, een downstream-markt, is McCook een concurrent van Alcoa en in mindere mate van Century Aluminium (onlangs door Pechiney verworven). Vóór de fusie betrok McCook haar P0404 bij Reynolds. McCook stelt dat de gefuseerde onderneming als gevolg van de fusie de mogelijkheid en de stimulans zal hebben om de productie van P0404 te beperken en de prijs ervan voor McCook te verhogen, en het McCook daardoor moeilijk, zo niet onmogelijk te maken om met Alcoa te concurreren op het gebied van de verkoop van aluminium-lithiumplaat en andere legeringen met een hoge zuiverheidsgraad voor de ruimtevaart- en defensie-industrie.
(98) De voorgenomen concentratie zal tot verticale integratie leiden, in zoverre dat Alcoa Reynolds zal verwerven - dat wil zeggen, de leverancier van P0404 van McCook - terwijl Alcoa zelf actief is op de downstream-markt voor aluminium-lithiumlegeringen voor de ruimtevaart. Derhalve dient te worden beoordeeld of er uit de concentratie concurrentieverstorende gevolgen kunnen voortvloeien. Met name twee kwesties zijn relevant voor de beoordeling van de voorgenomen concentratie wat betreft de markten voor P0404 en de daarmee verticaal verbonden markt voor aluminium-lithiumlegeringen voor de ruimtevaart. In de eerste plaats dient te worden bekeken of de gefuseerde onderneming op grond van de marktmacht op de upstream-markt van P0404 een machtspositie inzake de levering van P0404 zou kunnen verkrijgen of versterken. In de tweede plaats dient te worden nagegaan of de gefuseerde onderneming op grond van haar positie op de downstream-markt voor aluminium-lithiumlegeringen voor de ruimtevaart een substantieel deel van de markt zou kunnen afschermen voor concurrerende onafhankelijke leveranciers van aluminium-lithiumlegeringen voor de ruimtevaart, zoals McCook.
(99) Hoewel zowel de fuserende partijen als McCook in de VS gevestigde ondernemingen zijn en hun productieactiviteiten ten aanzien van P0404 en aluminium-lithiumlegeringen voor de ruimtevaart in de VS worden verricht, vallen de gevolgen van de fusie voor de markt voor P0404 en daardoor ook voor de productie en levering van aluminium-lithium en andere legeringen voor de ruimtevaart onder de bevoegdheid van de Commissie inzake concentratiecontrole. Zowel P0404 als legeringen voor de ruimtevaart zijn wereldwijde markten, waarvan de Gemeenschap een integrerend deel vormt. Vanuit het oogpunt van de gevolgen van de fusie voor het grondgebied van de Gemeenschap moet worden opgemerkt dat een aantal Ministeries van Defensie van de lidstaten, alsmede individuele luchtvaartbedrijven, consortia en programma's in de EU (Airbus en haar partners, Fokker Aerostrukturs, Eurofighter, het Europees Ruimte-Agentschap en het Ariane V-programma daarvan, SONACA, etc.) leveringscontracten hebben met McCook of Alcoa met betrekking tot legeringen voor de ruimtevaart die van P0404 zijn gemaakt. Aangezien de transactie leidt tot een machtspositie, zouden - zoals hieronder wordt aangetoond - de gevolgen van de voorgenomen concentratie voor de eindgebruikers en de consumenten in de Gemeenschap aanzienlijk, te voorzien en rechtstreeks zijn.
Daadwerkelijke mededinging op de markt voor P0404
(100) Het onderzoek heeft geleid tot de conclusie dat het moeilijk is de aandelen van de ondernemingen in hetzij de capaciteit hetzij de productie van P0404 te berekenen. De belangrijkste aluminiumanalisten (CRU, James F. King) berekenen marktaandelen op basis van de standaardcapaciteit voor het smelten van aluminium en kunnen schattingen geven van de productiecapaciteit wat betreft aluminium met een hoge zuiverheidsgraad (alle zuiverheidsniveaus). Desondanks zijn er geen cijfers voorhanden voor elke zuiverheidsgraad, waaronder P0404. Daardoor ontstaat de noodzaak gebruik te maken van hulpmiddelen voor de beoordeling van het belang van de marktposities van de fuserende partijen wat betreft de productie en levering van P0404.
(101) In de praktijk zijn er maar weinig bedrijven op de wereld die P0404 in grote hoeveelheden en op een consistente basis aan de fabrikanten van aluminium-lithiumlegeringen voor de ruimtevaart verkopen. Op basis van de historische gegevens zijn er slechts twee bedrijven die P0404 aan die fabrikanten hebben geleverd, Reynolds en Southwire, allebei in de VS gevestigd. Deze twee producenten zijn de enige bedrijven die op de in augustus en oktober 1999 door McCook uitgeschreven aanbestedingen voor P0404 hebben gereageerd. Als het verloop van de aanbestedingen van McCook als referentie kan worden genomen, heeft Reynolds een aandeel van circa 50 % op de P0404-markt, daar het enige andere bedrijf dat bereid was zich aan een lange termijncontract voor de levering van P0404 te binden Southwire was.
(102) De aanmeldende partijen hebben echter acht bedrijven genoemd, naast Reynolds, die P0404 aan derden zouden kunnen verkopen: Southwire (VS), Ormet (VS), Noranda (VS), Dubal (Dubai), Comalco (Australië), Pechiney (Frankrijk), Asahan (Indonesië) en Kaiser, vanwege haar belang van 90 % in Valco (een smelterij in Ghana, Afrika). De Commissie kan deze bedrijven om de hieronder uiteengezette redenen niet allemaal aanmerken als daadwerkelijke, betrouwbare leveranciers voor de lange termijn van P0404.
(103) Zoals vermeld in punt 101 heeft McCook twee wereldwijde aanbestedingen uitgeschreven (hierna te noemen de "McCook-aanbestedingen") voor een langetermijncontract voor de levering van P0404. Alleen Reynolds en Southwire konden een prijsopgave doen voor een langetermijncontract voor de levering van P0404. Alle andere uitgenodigde bedrijven waren niet in staat of bereid de behoeften van McCook te dekken. Zo zei Alcan dat zij geen P0404 kon leveren, omdat zij haar productie intern gebruikt. Alouette (een gemeenschappelijke onderneming tussen Hoogovens en VAW) antwoordde ook dat haar productie voor eigen gebruik is. Bharat Aluminium (in handen van de regering van India) antwoordde dat de VS, waar McCook is gevestigd, niet tot haar exportgebied behoort. Billiton zei dat zij heel weinig P0404 produceert en dat zij daarvoor al een andere bestemming heeft. Comalco antwoordde dat zij zich niet aan een leveringsovereenkomst voor de lange termijn kon binden, hoewel zij op de spotmarkt P0404 zou kunnen verkopen. Dubal antwoordde negatief vanwege capaciteitsbeperkingen en het productiepakket. Glencore, een handelaar in metaal, heeft geen prijsopgave gedaan, net als de andere handelaren, zoals Barclays Capital, Sumitomo of Novarco. Kaiser zei dat haar P0404 door Valco in Ghana wordt vervaardigd, waarvan de productie bij voorkeur naar de Gemeenschap wordt verscheept (onder een preferentiële invoerregeling). Noranda toonde alleen belangstelling voor de verkoop van P0404 op de spotmarkt. Ormet heeft geen prijsopgave gedaan. Pechiney World Trade USA zei dat zij de komende jaren geen P0404 zal produceren. Tomago, via haar Gore Aluminium joint venture, en VAW zeiden dat zij geen P0404 produceren. De partijen hebben de geloofwaardigheid van de aanbesteding en de resultaten daarvan aangevochten. Zij voerden aan dat de uitnodiging van McCook had plaatsgevonden nadat McCook en Reynolds een nieuwe leveringsovereenkomst inzake P0404 hadden ondertekend, en als gevolg daarvan zou geen van de uitgenodigde aangezochte leveranciers de uitnodiging van McCook serieus hebben genomen. De Commissie is het niet met de partijen eens. In de eerste plaats gaan de partijen ervan uit dat de uitgenodigde leveranciers op de hoogte waren van het individuele leveringscontract tussen Reynolds en McCook. Voor die beweringen heeft de Commissie echter geen bewijs gekregen, noch van de aanmeldende partij, noch in het kader van haar marktonderzoek. In de tweede plaats konden de uitgenodigde leveranciers, zelfs gesteld dat zij op de hoogte waren van het contract tussen McCook en Reynolds, waarschijnlijk niet weten of dat contract alle behoeften van McCook dekte en of McCook met zijn aanbesteding op zoek was naar extra hoeveelheden materiaal. Dit wordt momenteel bevestigd door het feit dat het merendeel van deze leveranciers op de uitnodiging van McCook reageerde met een weigering/verklaring van onvermogen om te leveren of met een specifiek voorstel. In de derde plaats was de geldigheidsduur van het contract tussen McCook en Reynolds beperkt tot twee jaar en zelfs voor de uitgenodigde leveranciers die wellicht op de hoogte waren van het genoemde contract zou de kans om na die periode leverancier van McCook te worden een stimulans zijn geweest om McCook een prijsopgave voor P0404 te geven. Daarom is de Commissie van mening dat het genoemde aanbod van McCook een feitelijk element kan vormen dat bij de beoordeling van de concentratie ten aanzien van de markt voor aluminium met hoge zuiverheidsgraad P0404 in aanmerking moet worden genomen.
(104) In de loop van haar onderzoek heeft de Commissie de meeste van de bovengenoemde uitspraken ook bevestigd gekregen, hoewel enkele daadwerkelijke leveranciers van P0404 (Southwire en Noranda) niet op haar verzoeken om informatie hebben gereageerd(24).
(105) Het marktonderzoek heeft in feite aan het licht gebracht dat de weinige huidige producenten van P0404 niet in staat zijn op lange termijn P0404 te produceren en te leveren. De Russische smelterijen en de Indonesische producent Asahan hebben noch een stimulans, noch de technische mogelijkheden om P0404 op een consistente basis te produceren. Alouette produceert geen aluminium met de zuiverheidsgraad van P0404, naast het aluminium met een hoge zuiverheidsgraad dat zij voor intern gebruik produceert. Ormet verklaarde dat zij P0404 verkoopt op "naar mogelijkheden"-basis, daarmee aangevend dat zij niet bereid is zich vast te leggen voor de productie van P0404 op lange termijn. Verder is Ormet niet van plan haar huidige productie van P0404 uit te breiden en heeft zij, volgens derden, een contractuele relatie met Alcoa. Valco kan aluminium met een hoge zuiverheidsgraad tot het niveau van P0610 produceren. Billiton produceert slechts kleine hoeveelheden, waarvoor zij zich al elders heeft vastgelegd.
(106) Dubal heeft de grootste capaciteit voor de productie van aluminium met een hoge zuiverheidsgraad, maar produceert andere hoogwaardige producten met een hoge zuiverheidsgraad. Dubal produceert namelijk P0202, dat door de Japanse elektronica-industrie (cd's, condensatoren, etc.) wordt gebruikt, maar geen P0404. Alcan en Pechiney produceren P0404 dat intern wordt gebruikt, en zij kunnen zich niet voor een verdere langetermijnproductie van P0404 vastleggen. Corus produceert geen aluminium met hoge zuiverheidsgraad op het niveau van P0404.
(107) Kortom, van alle bedrijven die volgens de partijen momenteel P0404 kunnen produceren, hetzij in kleine hoeveelheden, hetzij als bijproduct, heeft er geen enkele aangegeven dat zij het in toereikende hoeveelheden en geloofwaardig genoeg om een leverancier voor de lange termijn te worden, kunnen produceren en verkopen.
(108) Southwire is de enige producent die momenteel P0404 kan produceren en leveren. Southwire betrekt haar aluminiumoxide met een hoge zuiverheidsgraad bij de zuiveringsinstallatie Gramercy van Kaiser in de VS. Maar sinds de explosie van Gramercy wordt Southwire geconfronteerd met grondstofproblemen en zal zij andere leveranciers van aluminiumoxide met een hoge zuiverheidsgraad moeten vinden en mogelijk afhankelijk worden van Alcoa voor haar behoeften op het gebied van aluminiumoxide.
(109) De partijen hebben verklaard dat zij in het verleden door andere smelterijen, met name de acht in de vorige punten genoemde bedrijven, van P0404 zijn voorzien. Met name Reynolds heeft precies afgepaste hoeveelheden P0404 voor onmiddellijke levering gekocht om aan McCook in tijden van tijdelijke schaarste te leveren. De partijen voeren daarom aan dat hun fusie niet tot een machtspositie zal leiden en dat de markt voor McCook niet afgeschermd zal worden ten gevolge van de fusie, aangezien dezelfde bedrijven in haar behoeften kunnen voorzien.
(110) Volgens de Commissie kunnen de aankopen door de fuserende partijen voor onmiddellijke levering vanuit het standpunt van een fabrikant van aluminiumlegeringen die op de aanbestedingsmarkt voor toepassingen voor de ruimtevaart concurreert, geen substituut vormen voor een relatie inzake langetermijnlevering. De fuserende partijen hebben kleine hoeveelheden P0404 op onregelmatige basis om een van de volgende redenen gekocht: om tijdelijke onevenwichtigheden tussen hun eigen productie van P0404 en hun interne behoeften en contractuele verplichtingen te compenseren; om een handelsvoordeel te behalen; of om vrachtkosten te besparen(25). Een bedrijf dat op de downstream-markten voor legeringen voor de ruimtevaart concurreert, kan zich mogelijk juist niet permitteren hogere "spot"-prijzen te betalen of onregelmatig kleine en gefragmenteerde hoeveelheden P0404 geleverd te krijgen. Zo zouden zelfs kleine kwaliteitsverschillen afkomstig van "spot"-aankopen van diverse smelterijen, alsmede de daaraan gekoppelde onzekerheid wat betreft het geleverde materiaal, zijn positie als onderaannemer van ruimtevaartcontracten kunnen schaden.
(111) De Commissie beschouwt smelterijen die kleine hoeveelheden P0404 als bijproduct van de standaardaluminiumproductie produceren niet als daadwerkelijke mededingers op de markt voor P0404. Die smelterijen kunnen waarschijnlijk geen constante levering voor de lange termijn van toereikende hoeveelheden P0404 garanderen zonder grote investeringen te doen. Die smelterijen kunnen waarschijnlijk geen grote hoeveelheden P0404 op een consistente basis produceren. Dit komt doordat bijproducten in het algemeen in een vaste verhouding tot al het in een smelterij geproduceerd primair aluminium worden geproduceerd. De hoeveelheid als bijproduct geproduceerd P0404 kan slechts verhoogd worden ingeval van gelijktijdige verhoging van de productie van aluminium met een andere zuiverheidsgraad waarvoor het een bijproduct is. Zelfs een prijsstijging van P0404 zou geen garantie zijn voor verhoging van de hele productie van aluminium in die smelterijen, omdat P0404 een te klein gedeelte is van het in die smelterijen geproduceerde aluminium (in het algemeen minder dan 5 %). Omdat er niet evenveel vraag naar alle soorten aluminium is, zou het economisch niet haalbaar zijn de productie van andere soorten aluminium te verhogen om meer P0404 te produceren.
(112) De meest waarschijnlijke reactie van een concurrent, voor het geval de gefuseerde onderneming haar prijzen zou verhogen of zou weigeren aan McCook te verkopen, zou van Southwire komen. Southwire was de enige inschrijver, afgezien van Reynolds, op de aanbesteding van McCook voor een leveringscontract van P0404 voor de lange termijn. In geval van een verhoging van de prijs tot een niveau dat uit mededingingsoogpunt onaanvaardbaar is of een weigering van de gefuseerde onderneming om aan McCook te leveren, zou Southwire echter waarschijnlijk haar prijzen ook tot een hoger dan concurrerend niveau verhogen, wegens gebrek aan andere concurrerende leveranciers. Daarnaast is het nog maar de vraag of Southwire gemotiveerd is voor het sluiten van een contract voor langetermijnlevering met McCook. Daar Alcoa momenteel de belangrijkste leverancier van aluminiumoxide aan Southwire is, wil Southwire waarschijnlijk haar leveringsrelatie met Alcoa niet op het spel zetten door P0404 te leveren aan McCook, een concurrent van Alcoa op het gebied van legeringen voor de ruimtevaart.
(113) Op grond van het voorafgaande zijn Reynolds en Southwire momenteel de enige daadwerkelijke concurrenten die grote en consistente hoeveelheden P0404 op basis van langetermijncontracten kunnen leveren.
Potentiële mededinging en toetredingsdrempels
(114) De partijen hebben aangevoerd dat veel aluminiumproducenten als potentiële leveranciers van P0404 zouden kunnen worden beschouwd in geval van een stijging van de prijs tot een niveau dat vanuit mededingingsoogpunt onaanvaardbaar is. Uit het marktonderzoek is echter gebleken dat er toetredingsdrempels zijn die toetreding tot de markt voor P0404 zeer onwaarschijnlijk maken. Dit geldt zowel voor smelterijen die momenteel aluminium met een andere zuiverheidsgraad produceren (of kleine hoeveelheden P0404) als voor smelterijen die momenteel geen P0404 of andere soorten aluminium met een hoge zuiverheidsgraad produceren.
(115) De Commissie heeft met name de kansen op toetreding beoordeeld van smelterijen die P0404 voor eigen behoefte produceren of smelterijen die andere soorten met hoge zuiverheidsgraad produceren. Op grond van haar onderzoek is de Commissie van mening dat geen van die smelterijen zou overwegen grote en consistente hoeveelheden P0404 te produceren en aan derden te leveren. Met name Dubal heeft tegen de Commissie gezegd dat zij eventueel zou overwegen om over te schakelen op de productie van P0404 en de verkoop van P0404 aan derden uit te breiden als reactie op een prijsstijging van 6 % tot 7 %. Billiton, die momenteel geen P0404 produceert, heeft aangegeven dat zij gemakkelijk zonder extra investeringen P0404 zou kunnen produceren en verkopen. Maar Billiton wees erop dat zij maar een voor een klein deel van haar aluminiumproductie zou omschakelen op P0404 als de prijzen voor dat product met ruim meer dan 5 % zouden stijgen. Ormet, een bijproduct-leverancier van kleine hoeveelheden op de spotmarkt, zei dat zij niet zou overwegen de verkoop van P0404 aan derden uit te breiden, ongeacht een stijging van de relatieve prijs. Kaiser zei, via haar smelterij Valco (Ghana), dat de prijzen hoog genoeg zouden moeten stijgen om de preferentiële handelsregeling te kunnen compenseren die zij heeft bij de export van P0404 naar de Gemeenschap (Algemeen Preferentiestelsel). In een dergelijk geval zou de stijging van de relatieve prijs gesloten moeten worden op 9 %. Tenslotte heeft Alcan de Commissie laten weten dat zij P0404 produceert, hoewel zij momenteel niets daarvan aan derden verkoopt. Alcan wees erop dat een stijging van ongeveer 1,3 % van de prijs van P0404 ertoe zou leiden dat zij met de productie van P0404 zou beginnen ten behoeve van de verkoop aan derden. Dat komt doordat Alcan een nieuwe smelterij in Alma, Quebec, in bedrijf gaat stellen, waar zij waarschijnlijk in 2001 in overvloed over metaal met een hoge zuiverheidsgraad kan beschikken.
(116) De Commissie beschouwt de bovengenoemde producenten van aluminium niet als een geloofwaardige potentiële bedreiging voor de marktpositie van de gefuseerde onderneming wat betreft P0404. Met uitzondering van Alcan zouden de overige marktdeelnemers uitsluitend in geval van een prijsstijging boven de 5 % mogelijk overwegen met de productie en levering van P0404 te beginnen. Op een grondstoffenmarkt, zoals P0404-aluminium, waar twee grote leveranciers de marktprijzen door hun beslissingen over de productie kunnen beïnvloeden, zou een prijsstijging boven de 5 % al als hoger dan uit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is beschouwd kunnen worden. Bovendien leidt de voorgenomen concentratie tot verticale problemen op grond van de activiteiten van de gefuseerde onderneming op de upstream-markt voor P0404 en de downstream-markt voor aluminiumlegeringen voor de ruimtevaart. In dat geval zullen de kansen van potentiële concurrenten die de markt voor P0404 betreden wanneer de prijsstijging hoger is dan uit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is, niet ten gevolge hebben dat de besluiten van de gefuseerde onderneming inzake prijzen en productieniveau worden afgestraft. Anders dan in een klassiek geval van horizontale overlapping zouden de partijen niet bang zijn McCook als afnemer te verliezen in het geval van een verijdelde stijging van de prijs tot een hoger niveau dan vanuit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is, of van een weigering te verkopen. Zij zouden er juist de voorkeur aan geven dat McCook hetzij hogere prijzen aan potentiële concurrenten betaalt, hetzij gebrek heeft aan leveranties van P0404. In beide gevallen zou het gevolg zijn dat McCook minder concurrerend wordt op de downstream-markt voor legeringen voor de ruimtevaart. Tenslotte zal de marktprijs na de fusie hoger zijn dan uit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is, vergeleken met de prijs van vóór de fusie.
(117) Alcan zou slechts een prijsstijging van 1,3 % vragen om productie van P0404 voor verkoop aan derden te overwegen. De Commissie beschouwt Alcan echter niet als een echte potentiële nieuwkomer. Alcan zal met haar plannen om verticaal te integreren op de downstream-markt voor legeringen voor de ruimtevaart namelijk proberen een marktaandeel te verwerven ten koste van gevestigde bedrijven als Alcoa en McCook. Het is daarom zeer onwaarschijnlijk dat Alcan zich tot levering aan McCook op basis van lange-termijncontracten zal verplichten.
(118) De andere categorie smelterijen die als potentiële nieuwkomers zouden worden beschouwd zijn de smelterijen die slechts aluminium met een standaard-zuiverheidsgraad produceren. Die smelterijen kunnen niet gemakkelijk met de productie van P0404 in grote en consistente hoeveelheden beginnen. In termen van economische prikkels zou de prijs van P0404 met ruim meer dan 10 % moeten stijgen om de vereiste investeringen om een smelterij geschikt te maken voor de productie van P0404 terug te verdienen. Dit komt doordat zelfs een moderne smelterij in het eerste jaar van de omschakeling in het begin een opbrengst van aluminium met een hoge zuiverheidsgraad van 40-75 % zou halen. Zoals in de vorige punten vermeld zou de extra winst voor P0404 die een potentiële nieuwkomer zou behalen, de minimale exploitatiekosten van de productie van P0404 niet compenseren. Naast de gedwongen exploitatiekosten, kunnen de verplichtingen in termen van werkmethoden en scholing van personeel demotiverend werken. Op dit punt hebben de partijen aangevoerd dat voor de omschakeling van een smelterij op de productie van P0404 alleen maar een nauwkeurige afstemming in het productieproces nodig is (zoals de kathoden eerder uit het vat halen zodat de ijzeren pennen niet in contact met het bad komen, het vloerveegsel niet in het vat gooien zoals bij de productie van standaardaluminium gebeurt, en andere soortgelijke maatregelen). Toch hebben de producenten van aluminium die op de vragenlijsten van de Commissie hebben gereageerd, verklaard dat er meer investeringen zijn, zowel in financieel opzicht als in nieuwe werkmethoden. De immateriële investeringen in bijscholing van het personeel en reorganisatie van de werkmethoden en -praktijken werden bijvoorbeeld door de meeste potentiële leveranciers als de grootste drempel of ontmoedigende factor voor toetreding beschouwd.
(119) Alcoa heeft een natuurlijk experiment in haar smelterij Eastalco in Maryland in de Verenigde Staten uitgevoerd. Hoewel die smelterij de laatste jaren geen P0404 had geproduceerd, kon hij binnen twee maanden drie vaten laten overschakelen van standaardaluminium op P0404. De partijen hebben daarom nadrukkelijk dit voorbeeld representatief genoemd voor de makkelijke en snelle wijze waarop een smelterij kan overschakelen op de productie van P0404. De Commissie kan het voorbeeld Eastalco echter niet representatief voor de realiteit van de ondernemingspraktijk noemen. In de eerste plaats was de desbetreffende smelterij eerder al actief op het gebied van de productie van P0404. Dit heeft de omschakeling in aanzienlijke mate vergemakkelijkt, daar die smelterij al beschikte over de relevante uitrusting, werkmethoden en, het belangrijkste, ervaring. In de tweede plaats heeft de smelterij, alles bijeengenomen, slechts P0404 geproduceerd in drie van de meer dan honderd smeltvaten die hij heeft. Een smelterij, laat staan een smelterij die nooit eerder P0404 heeft geproduceerd, zou veel meer dan twee maanden nodig hebben om grotere hoeveelheden te produceren dan die welke met de drie omgeschakelde smeltvaten corresponderen. In de derde plaats betekent het feit dat een smelterij een kleine hoeveelheid P0404 in een beperkt aantal vaten produceert nog niet dat hij een leverancier van grote hoeveelheden P0404 voor de lange termijn kan worden. Zoals in de voorgaande punten is uitgelegd, kan een voor de spotmarkt bedoelde kleinschalige of experimentele productie door kopers die bijvoorbeeld actief zijn op de downstream-markten voor de ruimtevaart niet als een betrouwbare leveringsbron beschouwd worden.
(120) Op basis van het bovenstaande is de Commissie van mening dat potentiële mededinging op de markt voor P0404 niet erg waarschijnlijk is en de macht die de gefuseerde onderneming op deze markt zal verkrijgen niet aan banden kan leggen.
Overtollige productiecapaciteit
(121) De kansen van nieuwkomers op de markt voor P0404 kunnen door de fuserende partijen via hun overtollige productiecapaciteit worden gedwarsboomd. Door hun overcapaciteit voor alle soorten aluminium kunnen de wereldbedrijven volgens de CRU aluminium met een hoge zuiverheidsgraad produceren (alle zuiverheidsniveaus). De gefuseerde onderneming zal 44,6 % van die capaciteit bezitten, Alcan 17,1 %, Asahan 11,3 % en Kaiser 10,8 %. De overige bedrijven hebben een overcapaciteit van tussen de 0,1 % en 4,5 %. De onevenredig geringe mate van overcapaciteit van de concurrenten van de gefuseerde onderneming weerspiegelt hun relatieve onvermogen om hun productie te verhogen bij een prijsstijging van P0404 die hoger is dan uit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is. Dit staaft ook het standpunt dat de partijen die overcapaciteit als een strategische toetredingsdrempel kunnen gebruiken, namelijk door geloofwaardig met productieverhoging te dreigen om toetreding onvoordelig te maken.
Andere toetredingsdrempels
(122) De gefuseerde onderneming kan haar zeggenschap over de levering van aluminiumoxide als een toetredingsdrempel gebruiken om smelterijen te ontmoedigen op de markt voor P0404 te concurreren. Het onderzoek van de markt voor metallurgisch aluminiumoxide heeft uitgewezen dat de gefuseerde onderneming een dominante producent en leverancier van aluminiumoxide voor de verkoop aan derden zal worden. Aangezien aluminiumoxide het belangrijkste productiemiddel voor een smelterij is, kan de zeggenschap daarover als een ontmoedigende factor fungeren voor een producent die de markt voor P0404 wil betreden. Het voorbeeld van Dubal is in dat opzicht kenmerkend. Dubal is voor haar behoeften aan aluminiumoxide voor 90 % afhankeljk van Alcoa. Zij heeft verklaard dat zij ingeval van een prijsstijging van P0404 met meer dan 12 % zou overwegen om te schakelen op de productie van P0404, maar er de voorkeur aan zou geven Alcoa als haar handelsafdeling te gebruiken als zij het aan de VS zou gaan verkopen. Uit die verklaring kan waarschijnlijk worden afgeleid dat Dubal aarzelt om P0404 aan een concurrent van Alcoa op de markten voor ruimtevaartlegeringen te leveren.
(123) De partijen hebben ook aangevoerd dat een koper van P0404 delen aluminium met een hogere en een lagere zuiverheid kan vermengen (bijvoorbeeld P0303 en P1020) in plaats van P0404 te kopen, om uiteindelijk P0404 te verkrijgen. Hoewel dit technisch mogelijk is, ziet de Commisssie dit niet als een economisch levensvatbaar alternatief. Een dergelijke vermenging zou tot een kostennadeel voor de vermenger leiden, daar die onevenredig meer P0303 dan P1020 zou moeten gebruiken om een mengsel met het zuiverheidsniveau van P0404 te verkrijgen (16 delen P0303 op een deel P1020)(26). Dit zal tot een kostenverhoging van 2 % tot 3 % leiden. Daarnaast verhoogt het vermengen van metalen van verschillende zuiverheidsniveaus de logistieke kosten van de vermenger (extra kosten voor transport, behandeling en opslag) en de exploitatiekosten (meer energie en arbeidskrachten om het metaal te hersmelten en vermengen). Tenslotte, en vooral, kan mengen het concurrentievermogen van een fabrikant van aluminiumlegeringen voor de ruimtevaart als een betrouwbare leverancier veminderen. Dit komt doordat een fabrikant van legeringen voor de ruimtevaart gebruik zal moeten maken van verschillende gefragmenteerde grondstofbronnen, hetgeen de erkenning en kwalificatie door de afnemers uit de ruimtevaart kan compliceren. Derhalve is het feit dat de aluminiumwalserijen die standaard downstream-producten produceren (zoals blokken voor drankblikjes of folie voor lithografische doeleinden) waarschijnlijk ook mengsels gebruiken, niet relevant voor een fabrikant van legeringen voor de ruimtevaart. Vanwege de vereiste betrouwbaarheid van de herkomst en de kwaliteit van de in de luchtvaart gebruikte grondstoffen is mengen geen bruikbare optie.
Het ontstaan van een machtspositie op de markt voor P0404
(124) Op basis van de bovenstaande analyse is de Commissie van mening dat de voorgenomen concentratie ertoe leidt dat de productiestimulansen voor een van de slechts twee actieve huidige leveranciers van P0404, namelijk Reynolds, veranderen. Als gevolg van de fusie kan de gefuseerde onderneming onafhankelijk van haar concurrent, Southwire, of haar afnemer, McCook, handelen door de prijzen van P0404 te verhogen of weigeren te verkopen. In elk geval zal de prijs van P0404 stijgen tot een hoger niveau dan uit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is. Wanneer de gefuseerde onderneming de prijzen van P0404 verhoogt, zal Southwire (die wat betreft haar aanvoer van aluminiumoxide afhankelijk is van de gefuseerde onderneming) niet agressief met de gefuseerde onderneming over de prijs concurreren, maar eerder de prijsstijging volgen. Wanneer de gefuseerde onderneming weigert te verkopen, zal Southwire hogere prijzen dan vanuit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is in rekening kunnen brengen. Daarom zal de gefuseerde onderneming, ongeacht of zij op de markt aanwezig is, zeggenschap hebben over de leveringsvoorwaarden van P0404. De Commissie is derhalve van mening dat door de concentratie een machtspositie van de fuserende partijen op deze markt ontstaat, als gevolg waarvan effectieve mededinging op die markt sterk belemmerd zou worden.
Verticale gevolgen op de markt voor aluminiumlegeringen voor de ruimtevaart
(125) De op de markt voor P0404 ontstane machtspositie heeft een bijzonder belang vanwege het feit dat op de downstream-markt voor aluminiumlegeringen voor de ruimtevaart Alcoa met McCook concurreert. Alcoa en McCook zijn de onderaannemers van het Amerikaanse Ministerie van Defensie en de hoofdleveranciers van ruimevaartlegeringen voor ruimtevaartfabrikanten. Als gevolg van de fusie zal Alcoa-Reynolds via verticale integratie de kosten van McCook kunnen doen stijgen of McCook uit de markt voor alumimiumlegeringen kunnen verdrijven en monopoliewinsten kunnen behalen in de downstream-ruimtevaartlegeringensector.
(126) De markt voor ruimtevaartlegeringen is een aanbestedingsmarkt. Er worden zowel door de overheid als door particuliere opdrachtgevers aanbestedingen uitgeschreven. Tot dusver was McCook een succesvol inschrijver dankzij de betrouwbaarheid en de concurrerende prijs van het haar door Reynolds geleverde P0404. Na de fusie zal de gefuseerde onderneming de grondstofkosten en daardoor de prijzen van ruimtevaartlegeringen van McCook kunnen verhogen. Dit zal tenslotte tot een algehele stijging van de prijzen van legeringen voor de ruimtevaart leiden. Als de toegevoegde waarde van McCook bij het verwerken van P0404 in legeringen voor de ruimtevaart zo groot is dat McCook een prijs van P0404 zou kunnen accepteren die hoger is dan uit mededingingsoogpunt aanvaardbaar is, en toch concurrerend zou blijven in het aanbestedingsproces, dan zouden de kopers van legeringen voor de ruimtevaart hogere prijzen betalen. Anders zal McCook, als de gefuseerde onderneming besluit geen P0404 aan McCook te leveren, waarschijnlijk de markt voor legeringen voor de ruimtevaart verlaten, in welk geval de gefuseerde onderneming als enige leverancier op de downstream-markt voor aluminiumlegeringen overblijft en monopolieprijzen in rekening kan brengen. In dat geval geldt weer dat de kopers van legeringen voor de ruimtevaart slechter af zouden zijn, omdat zij hogere prijzen (op monopolieniveau) zouden moeten betalen.
(127) De partijen kunnen aanvoeren dat voor het geval zij McCook uitsluiten van de downstream-markt voor ruimtevaartlegeringen, die markt door nieuwkomers betreden zal worden als gevolg van de hogere prijzen of monopolieprijzen van legeringen voor de ruimtevaart. Hogere prijzen voor legeringen voor de ruimtevaart zullen echter waarschijnlijk geen nieuwkomers op die markt brengen, vooral vanwege de enorme toetredingsdrempels. De grootste drempel voor potentiële nieuwkomers zal de beperkte beschikbaarheid van P0404 zijn, als gevolg van het ontstaan van een machtspositie op de markt voor P0404. Stel dat de potentiële nieuwkomers aluminiumproducenten zijn, die waarschijnlijk tot opwaartse integratie overgaan en hun eigen P0404 gaan produceren, dan zijn er nog grote technologische belemmeringen op de markt voor legeringen voor de ruimtevaart die hun toetreding onwaarschijnlijk zouden maken. Kenmerkend is dat zelfs Alcoa, een gevestigd producent van legeringen voor de ruimtevaart, technische bijstand nodig had van fabrikanten uit de luchtvaart, zoals Lockheed Martin, om technische problemen te kunnen oplossen. Andere potentiële nieuwkomers, die de hulpbronnen en ervaring van Alcoa missen, zouden aanzienlijk meer hulp nodig hebben om gevestigd te raken op de markt voor ruimtevaartlegeringen.
(128) Alles bijeengenomen kan de gefuseerde onderneming door haar machtspositie op de markt voor P0404 hetzij de levering van P0404 beperken, hetzij de kosten en prijzen van haar concurrenten op de downstream-markten voor legeringen voor de ruimtevaart verhogen. In elk geval zal de gefuseerde onderneming de downstream-markt voor haar concurrenten kunnen afschermen en hoofdleverancier van legeringen voor de ruimtevaart kunnen worden. De verticale integratie die tot afscherming leidt zal de geïntegreerde gefuseerde onderneming tot voordeel strekken en de niet-geïntegreerde concurrent McCook benadelen. Hoewel de productie-efficiëntie waarschijnlijk gehandhaafd blijft, zullen de consument en de welvaart in het algemeen geschaad worden.
Conclusie
(129) Op basis van de bovenstaande analyse is de Commissie van mening dat de voorgenomen concentratie tot het ontstaan van een machtspositie van de partijen op de markt voor P0404 zal leiden. Verder zullen de verdwijning van Reynolds van de markt voor P0404 en de opkomst van Southwire als een dominante leverancier leiden tot het uitsluiten van concurrenten, zoals McCook, op de downstream-markt voor legeringen voor de ruimtevaart.
IV. DOOR DE AANMELDENDE PARTIJ VOORGESTELDE VERBINTENISSEN
(130) Op 20 en 29 maart 2000 heeft de aanmeldende partij voorgesteld bepaalde verbintenissen aan te gaan om de door de Commissie in haar mededeling van de punten van bezwaar van 9 maart 2000 genoemde bezwaren uit mededingingsoogpunt weg te nemen. Na besprekingen met ambtenaren van de Commissie aansluitend op hun marktonderzoek werden de verbintenissen verbeterd en op 12 april 2000 aan de Commissie toegezonden. Deze verbintenissen zijn bedoeld om helder en duidelijk de concurrentieproblemen op te lossen zonder de noodzaak van een nieuw marktonderzoek. Daarom heeft het overleg met de lidstaten op zeer korte termijn plaatsgevonden. Onder die omstandigheden is de Commissie van mening dat de aanmeldende partijen aan hun verplichtingen ingevolge artikel 18, lid 2, van Verordening (EG) nr. 447/98(27) van de Commissie hebben voldaan. De verbintenissen worden hieronder beoordeeld, in dezelfde volgorde als hierboven wordt gevolgd in het deel van deze beschikking dat de beoordeling bevat. De voorgestelde verbintenissen zijn aan deze beschikking gehecht en vormen een integrerend deel ervan.
A. METALLURGISCH ALUMINIUMOXIDE
(131) Binnen een periode van [...]* vanaf de datum van deze beschikking neemt Alcoa zich voor, het aandeel van 56 % van Reynolds in de zuiveringsinstallatie "Worsley" in de Australische Darling Range af te stoten. Binnen een periode van [...] * vanaf de datum van deze beschikking neemt Alcoa zich voor het aandeel van Reynolds van 50 % in de zuiveringsinstallatie Stade in Duitsland af te stoten. Indien de Commissie binnen deze twee perioden geen geschikte koper heeft goedgekeurd, verleent Alcoa aan de "trustee" een onherroepelijk mandaat om de afstoting binnen een bijkomende periode van [...] * te realiseren. Worsley wordt momenteel uitgebreid met [...] * miljoen ton aan productiecapaciteit, hetgeen Reynolds het recht geeft [...] * miljoen ton metallurgisch aluminiumoxide af te nemen. Het aandeel van 50 % in de zuiveringsinstallatie Stade is goed voor nog eens [...] * ton productie van metallurgisch aluminiumoxide. Daarom komt de voorgestelde afstoting neer op [...] * miljoen ton metallurgisch aluminiumoxide. Het metallurgisch aluminiumoxide van Reynolds voor verkoop op de handelsmarkt komt neer op [...] * miljoen ton in 2000.
Beoordeling
(132) De voorgestelde verbintenissen zijn, doordat zij met name de overlapping op het niveau van de zuiveringsinstallaties van aluminiumoxide met de laagste kosten wegnemen, duidelijk toereikend om aan de bezwaren uit mededingingsoogpunt wat betreft de handelsmarkt voor metallurgisch aluminiumoxide tegemoet te komen. De afgestoten capaciteit is aanzienlijk meer dan de huidige tonnage metallurgisch aluminiumoxide van Reynolds op de handelsmarkt. Door het aandeel van Reynolds in Worsley van de hand te doen verkoopt Alcoa een zuiveringsinstallatie waarvan de exploitatiekosten tot de laagste ter wereld behoren, die goede expansiemogelijkheden van ten minste nog eens 400000, zo niet 900000 ton heeft en die in een geografisch gebied met een zeer laag landenrisico is gevestigd. In één woord: de twee voorgestelde verbintenissen kunnen het vóór de fusie bestaande concurrentieniveau herstellen.
B. BASISALUMINIUMOXIDEHYDRAAT
(133) Om de bezwaren vanuit mededingingsoogpunt van de Commissie weg te nemen hebben de aanmeldende partijen op 3 maart 2000 een formele verbintenis voorgesteld over de afstoting van het belang van Reynolds (aandeel van 50 %) in Aluminium Oxid Stade GmbH. De andere eigenaar van deze fabriek is de Duitse onderneming VAW, die een recht van voorkoop heeft op de aandelen van Reynolds in Stade.
(134) Alcoa zal de belangen van Reynolds in Stade, samen met een "toll-manufacturing agreement" met de zuiveringsinstallatie Stade, afstaan aan Newco, een bedrijf dat is opgericht als houdstermaatschappij voor die belangen. Alcoa zal haar aandeelhouderschap van 55 % in Newco verkopen aan een door de Commissie goedgekeurde onafhankelijke derde, en Alcoa zal het Europese basisaluminiumoxidehydraatbedrijf van Reynolds tevens aan die derde verkopen, inclusief alle klantenlijsten en contracten, en alle rechten om dat bedrijf in de huidige staat te leiden. De derde koper heeft het recht op "toll-processing" (productie op bestelling) van voldoende bauxiet in Stade om jaarlijks circa [...] * ton basisalumiumhydroxide te produceren.
(135) Bovendien is Alcoa de verbintenis aangegaan contracten over de levering van bauxiet te sluiten met de kopers van de belangen van Reynolds in Stade. Het contract over de levering van bauxiet omvat alle bauxiet die de kopers nodig hebben voor "toll"-verwerking door de zuiveringsinstallatie Stade tegen dezefde prijsvoorwaarden als het bestaande contract van Alcoa met Companie de Bauxite de Guinée, en geeft die kopers bovendien toegang tot bauxiet tegen een prijs die identiek is aan de prijs die momenteel voor Reynolds voor de zuiveringsinstallatie Stade geldt, zonder dat een "take or pay"-verplichting behoeft te worden aangegaan.
(136) De verbintenissen nemen de vastgestelde overlappingen vanuit mededingingsoogpunt weg en komen tegemoet aan de door derden geuite punten van bezwaar tijdens het door de Commissie verrichte onderzoek van de zaak.
C. ALUMINIUM MET HOGE ZUIVERHEIDSGRAAD P0404
(137) Alcoa verkoopt aan een door de Commissie goedgekeurde koper een onverdeeld belang van 25 % in de activa van de smelterij Longview, Washington. Na de afstoting zullen Alcoa en de koper Longview exploiteren als een gemeenschappelijke onderneming zonder rechtspersoonlijkheid waarbij de kosten en de productie gedeeld worden en waarbij elke onderneming afzonderlijk en onafhankelijk haar aandeel van de aluminiumproductie verhandelt. Alcoa verleent de koper tevens het voorrecht P0404-aluminium als zijn aandeel van de aluminiumproductie van Longview af te nemen. Tenslotte staat Alcoa de contractuele verplichtingen van Reynolds jegens McCook Metals LLC voor de levering van ongelegeerde aluminiumblokken P1020/A7E, P1015A, P0610A, P0506A en P0404B aan de koper af.
Beoordeling
(138) De smelterij Longview is de P0404-smelterij van Reynolds. Deze zorgt momenteel voor het merendeel van de P0404-productie van Reynolds voor McCook. Deze verbintenis kan als toereikend worden beschouwd om de op de markt voor aluminium met hoge zuiverheid P0404 vastgestelde mededingingsproblemen weg te nemen. Het afgestoten aandeel staat gelijk aan circa [...]* ton (op een totale productie in 1999 van [...] * ton). Deze hoeveelheid is groter dan de huidige jaarlijkse vraag naar P0404 van [...] * ton van McCook en ook groter dan de [...] * ton die McCook op grond van het huidige contract met Reynolds als maximale hoeveelheid mag kopen. Door de koper het recht op circa [...] * ton aluminium te verlenen wordt verwacht dat de concurrentievoorwaarden op het niveau van de markt voor P0404 gehandhaafd zullen blijven zoals ze vóór de fusie waren. Bovendien zal de mededinging op de downstream-markt voor legeringen voor de ruimtevaart niet worden afgeschermd, omdat de grote hoeveelheid afgestoten capaciteit voldoende is om een potentiële groei in de downstream-vraag aan te kunnen. Op deze basis is de Commissie van mening dat de voorgestelde verbintenis toereikend is om de in de mededeling van de punten van bezwaar van 9 maart 2000 vastgestelde mededingingsproblemen weg te nemen.
Conclusie met betrekking tot de voorgestelde verbintenissen
(139) Alles bijeen genomen worden de door de partijen voorgestelde verbintenissen als afdoende beschouwd om alle door de Commissie in haar mededeling van de punten van bezwaar van 9 maart 2000 vastgestelde bezwaren uit mededingingsoogpunt weg te nemen,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:
Artikel 1
De concentratie waarbij Alcoa Inc. de uitsluitende zeggenschap over de onderneming Reynolds Metals Company in de zin van artikel 3, lid 1, onder b) van Verordening (EEG) nr. 4064/89 verwerft wordt verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en met de werking van de EER-Overeenkomst verklaard.
Artikel 2
Deze goedkeuring geschiedt onder de voorwaarde dat Alcoa Inc. de in de punten 130 tot en met 138 beschreven en formeel in de hierbij gevoegde verbintenis uiteengezette verbintenissen volledig nakomt.
Artikel 3
Deze beschikking is gericht tot: Alcoa Inc. 201 Isabella Street Pittsburgh, PA 15212, USA Mr. Kurt R. Waldo, Esq.
Assistant General Counsel.
Gedaan te Brussel, 3 mei 2000.