markdown:
**Sài Gòn** **: Hỏi – Đáp**
·
Bưu cục đầu tiên của Việt Nam ở đâu?
Ngày 14-4-1859, đại tá hải quân Pháp D’Ariès thành lập tại Sài Gòn một bưu cục để liên lạc với chính phủ Pháp và nhận chuyển một số thư từ của binh lính Pháp về nước. Và đó cũng là bưu cục đầu tiên ở nước ta.
·
Con tem đầu tiên ở Việt Nam ấn hành năm nào?
Năm 1863, chính quyền Pháp phát hành ở Sài Gòn con tem hình vuông, giá 0,1 đến 0,4 franc. Trên tem vẽ hình chim diều hâu, biểu tượng của hoàng đế Napoléon.
·
Người phụ nữ Sài Gòn đầu tiên được in hình lên tem năm nào?
Như chúng ta đã biết, năm 1863 ngành bưu hoa ở Nam Kỳ mới phát hành con tem đầu tiên, hình vuông. Theo nghiên cứu của ông Thái Văn Kiểm trong quyển
Lịch sử bưu hoa Việt Nam(Sài Gòn 1964) thì mãi đến năm 1920 mới phát hành loại tem có hình phụ nữ miền Nam, tóc búi cao, giá 0,04 đồng.
Trong cuốn
Catalogue Thiaude - Timbres - Postngoài bìa có ghi rõ: 24, rue du 4 - Septembre, Paris 2 e-Ric. 14-27, trong mục về tem Indochine, tr. 230 và 231 có in hình ba con tem vẽ phụ nữ miền Nam. Con tem thứ nhất giá 1 cent là chân dung một phụ nữ hình nghiêng và con tem giá 40 cent vẽ chân dung trực diện, hai con tem này in năm 1907, rồi mãi đến năm 1919 mới có con tem phụ nữ hình nghiêng giá 4 cent. Theo tác giả Sài Gòn năm xưa, thì đó là hình của cô Ba, con thầy thông Chánh.
·
Điện báo hoạt động lần đầu tiên năm nào?
Đường dây điện báo Sài Gòn - Biên Hòa dài 28km hoàn thành ngày 27-3-1863 là loại đường dây hữu tuyến đầu tiên; có hai đoạn cáp ngầm qua sông Sài Gòn (ở Bình Triệu) và sông Đồng Nai (gần Biên Hòa) Ngày 17-4-1863, đường dây Sài Gòn - Chợ Lớn dài 7km cũng làm xong.
Năm 1884, bắt đầu liên lạc Sài Gòn - Huế - Hà Nội bằng điện báo qua dây cáp ngầm Vũng Tàu - Đồ Sơn.
·
Người Sài Gòn dùng điện thoại từ khi nào?
Năm 1878 bốn chiếc máy điện thoại đầu tiên theo kiểu Bell được mua từ Singapore về, đặt đường dây liên lạc giữa dinh Thống đốc với Sở Điện tín Sài Gòn. Lúc bấy giờ chưa hình thành hệ thống phục vụ công cộng. Mãi tới ngày 1-7-1894 hệ thống điện thoại nội hạt ở Sài Gòn mới được lắp đặt, phục vụ cho dân chúng. Sau đó phát triển nối liền với Chợ Lớn - Biên Hòa - Bà Rịa - Vũng Tàu.
Năm sau (1895), hệ thống điện thoại ở Chợ Lớn cũng khai trương (tại Hà Nội hệ thống điện thoại công cộng đến năm 1903 mới có). Tuy nhiên, chưa có hệ thống điện thoại tự động, mỗi máy thuê bao có một số. Ở trung tâm điện thoại luôn luôn có nhân viên thường trực cắm phích liên lạc giữa hai số máy theo yêu cầu.
Đường dây điện thoại Đông Dương liên lạc giữa ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia được đưa vào sử dụng năm 1889.
Mãi đến năm 1936 mới có điện thoại tự động đầu tiên. Trên mỗi máy đều có một bộ phận để quay hoặc bấm số. Người Pháp đã mang điện thoại tự động 2.000 số, kiểu R6 lắp đặt, sử dụng ở Sài Gòn. Như vậy người dân Sài Gòn đã biết sử dụng điện thoại trên 100 năm.
·
V ài nét về bốn nhân vật trong “Tứ đại gia” của Sài Gòn xưa ?
Dân gian còn lưu truyền câu
“”. Nhất Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Định
1. Sĩ là, thuở nhỏ được các linh mục người Pháp cho đi học trường dòng Penang (Mã Lai). Học xong, trở về nước, Sĩ không thành tu sĩ mà làm công chức cho chính quyền Pháp. Sau đó Sĩ gia nhập làng Tây lấy tên là Philippe và làm việc tại Tân An (Long An). Trận bão năm Giáp Thìn (1904) tàn phá miền Tây Nam Kỳ, người chết nhiều, ruộng ngập nước bỏ hoang không ai cày cấy, Pháp đem bán rẻ, không ai có tiền mua. Sĩ bỏ tiền ra mua vài chục ngàn mẫu tây. Khi hưu trí Sĩ được Pháp phong cho chức “Huyện hàm” vì vậy người đời gọi là Huyện Sĩ. Khi trở nên giàu có nhất vùng, Sĩ đã bỏ tiền ra xây nhà thờ họ đạo Chợ Đũi (góc đường Nguyễn Trãi - Lê Phát Sĩ Tôn Thất Tùng, Quận 1) mà nhiều người hiện nay vẫn gọi là nhà thờ Huyện Sĩ. Con gái út của Sĩ là Lê Thị Bình lấy Nguyễn Hữu Hào sinh Nguyễn Hữu Thị Lan. Lan sau khi du học về lấy hoàng đế Bảo Đại và trở thành Nam Phương hoàng hậu.
-
Phương là Đỗ Hữu Phương, gốc người Minh Hương, làm Tri phủ Chợ Lớn dần dần leo lên tới chức Tổng đốc. Phương biết chữ Hán, nói bập bẹ được tiếng Tây, trong nhà có treo câu đối hoành phi sơn son thếp vàng:
Đất Chợ Lớn có nhà họ Đỗ. Đỗ một nhà: ngũ phúc tam đa.
Y khoe năm con trai đều hiển đạt. Tương truyền rằng, nhà thơ yêu nước Phan Văn Trị khi nghe Phương thách đối, ông bèn đối lại rằng:
Cù lao Rồng có lũ thằng phung. Phung một lũ: cửu trùng bát nhã.
Phương đọc xong giận tím người, đỏ mặt tía tai nhưng cũng phục tài của ông Cử Trị. Phương cũng là người bỏ tiền ra xây trường Collège de Jeunes files Indigènes vào năm 1915 - mà dân Sài Gòn thường gọi là trường Áo Tím (trường Nguyễn Thị Minh Khai hiện nay). Trước đây, tại quận 5 có con đường mang tên Tổng đốc Phương, ngày 14- 8-1975 đổi lại thành đường Châu Văn Liêm.
-
Xường tên thật là Lý Tường Quan. Vốn là người Minh Hương lánh nạn nhà Thanh sang Nam kỳ, gia nhập Việt tịch, theo đạo công giáo. Xường học trường thông ngôn ra làm việc cho nhà nước Pháp. Sau khi về hưu buôn bán thịt, xuất khẩu, đầu tư đất đai xây biệt thự trở nên giàu có nhất trong vùng, dân chúng còn gọi là “bá hộ Xường”. Sau khi chết tài sản để lại con cháu tiêu xài phung phí hết.
-
Định là Trần Hữu Địnhngười Việt, gốc điền chủ ở Chợ Lớn, làm giàu bằng nghề mở tiệm cầm đồ, kinh doanh đất đai, xuất nhập vải sợi. Giàu lên nhanh chóng vì biết chụp thời cơ những lúc hàng hóa khan hiếm. Có biệt thự ở nhiều nơi. Cũng như bá hộ Xường, danh xưng bá hộ Định là do dân Chợ Lớn thấy Định giàu có nứt đố đổ vách nên gọi như vậy. Khi chết đi, con cháu không biết giữ của đã tiêu xài xoá sạch vết tích của nhà triệu phú này.
·
Cảng biển lớn nhất Việt Nam ?
Được xếp hàng thứ 8 trong số các cảng của nước Pháp, hàng thứ 3 trong số các cảng của thuộc địa Pháp (sau cảng Oran và cảng Alger, đều thuộc Algérie) và hàng thứ 12 trong số các quân cảng của Pháp về mặt trọng tải, cảng Sài Gòn đã từng có một vị trí trọng yếu đối với nền kinh tế của Đông Dương. Ngày nay, nó lại càng giữ vai trò đặc biệt, trở thành đầu mối giao thông quan trọng của Đông Nam Bộ với thế giới. Mỗi năm lượng hàng hóa lưu chuyển qua cảng Sài Gòn khoảng 10 triệu tấn, chiếm 10% GDP của Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 22-2-1860, ở Sài Gòn đã bắt đầu có hoạt động xuất nhập khẩu các loại hàng hóa do một số tư sản người Hoa ở Singapore sang nhận thầu. Một hệ thống cầu tàu bằng gỗ dài 1.800m trên bờ sông Sài Gòn được xây dựng để bốc xếp hàng hóa, xuất khẩu lúa gạo.
Tháng 2-1861, hãng vận tải Hoàng gia (Messageries Impérial) được chính phủ Pháp chỉ định phụ trách tuyến đường Viễn Đông đã quyết định xây dựng cơ sở ở Sài Gòn. Hãng cử người sang khảo sát và tìm địa điểm xây dựng cảng. Ngày 14-10-1861, kết quả được gửi về Pháp và một kế hoạch thực hiện được đề ra. Ngày 31-12-1866, Doumergue, tổng đại diện của hãng đã làm đơn xin lô đất ở góc đường Stratégique (nay là đường Lê Thánh Tôn và đường Nguyễn Thị Minh Khai). Ngày 5-2-1882, hãng lại xin thêm ba lô đất khác: một lô ở phía bắc của rạch Thị Nghè, sát sông Sài Gòn; một lô ở bờ nam rạch Thị Nghè (khoảng Sở Thú ngày nay); một lô ở ngã ba sông Sài Gòn với rạch Bến Nghé (cột cờ Thủ Ngữ).
Ngày 28-3-1862, Ginette, Tổng thanh tra của hãng xin đổi lô đất ở phía bắc rạch Thị Nghè lấy lô đất nhỏ hơn nhưng có vị trí thuận lợi hơn, là khu vực bến Nhà Rồng hiện nay. Ngày 22-5-1862, Phó Đô đốc Bonard ký quyết định nhượng lô đất này cho hãng vận tải Hoàng gia. Khoảng giữa năm 1862, hãng đã tiến hành xây dựng ngôi Nhà Rồng. Ngày 15-8-1862, khánh thành hải đăng Vũng Tàu. Tiếp đó, việc lắp đặt đường dây điện tín Sài Gòn - Vũng Tàu và cột cờ Thủ Ngữ để hướng dẫn tàu ra vào cảng Sài Gòn cũng được tiến hành.
Ngày 23-11-1862, con tàu hơi nước của cảng đã khai trương tuyến đường biển Pháp - Sài Gòn. Đầu năm 1864, thương cảng Sài Gòn được hoàn thành, bao gồm ba công trình lớn. Đầu tiên là hệ thống cầu tàu gồm ba cầu bằng gỗ, mỗi cầu dài 50m, riêng cầu số 3 nằm về phía nam dài 80m. Kế đến là dãy nhà kho chứa hàng nằm trên bờ, dọc theo ba cầu dài 350m (kinh phí gần 3 triệu franc trong khi dự trù chỉ có 1 triệu franc), từ ngã ba sông Sài Gòn - rạch Bến Nghé xuôi về phía nam. Riêng các xưởng thợ và kho đã phải lợp trên 18.000m
2mái ngói. Sau cùng là trụ sở làm việc của hãng vận tải Hoàng gia với tên gọi Hôtel des Messageries Impériales (Hôtel des MI).
Trụ sở chính của hãng vận tải Hoàng gia là Nhà Rồng, ngôi nhà có kiến trúc độc đáo, chủ yếu là kiến trúc phương Tây, riêng phần mái mang dấu ấn kiến trúc Trung Hoa. Toà nhà cao 3 tầng, hình chữ nhật, dài 35m, rộng 27m, mỗi tầng có hành lang rộng 4m chạy bao bọc xung quanh. Mái nhà lợp bằng ngói, tường sơn màu gạch đỏ. Trên nóc nhà gắn hai con mắt rồng ghép bằng những mảnh sành nhiều màu đang uốn lượn, châu đầu vào nhau theo thế “lưỡng long chầu nguyệt”. Đến năm 1899, khi hãng Messageries Impériales đổi thành hãng Messageries Maritimes thì hình mặt trăng được thay bằng phù hiệu của hãng: một vương miện hoàng hậu, một mỏ neo và một đầu ngựa. Vương miện tượng trưng cho Hoàng gia, mỏ neo tượng trưng cho tàu biển, đầu ngựa tượng trưng cho vận tải trên bộ. Hai con rồng quay đầu ra hai phía. Vì thế, nhân dân Sài Gòn gọi là “Nhà Rồng” hay hãng Đầu Ngựa. Người cai quản toà nhà này là một quan năm người Pháp nên địa điểm này còn gọi là sở Ông Năm. Ngày nay, trên nóc ngôi nhà vẫn còn giữ lại bảng hiệu của hãng giống như trên ống khói của các tàu thuộc hãng MI.
Đến đầu thế kỷ XX, cảng Sài Gòn trở nên quá tải. Năm 1902, hãng Chargeur Réunis (còn gọi là hãng Năm Sao) đầu tư xây dựng thêm một bến đậu (không xây dựng cầu tàu) nữa trên đoạn sông từ đường Paul Blanchy (đường Hai Bà Trưng nay) chạy về phía Arsenal de Saigon (xưởng Ba Son), dài 250m. Hãng Chargeur Réunis được thành lập năm 1872 tại thành phố cảng Dunkerque ở miền bắc nước Pháp. Năm 1902, hãng chính thức đăng ký chạy tuyến Dunkerque - Hải Phòng. Tại Việt Nam, hãng có ba bến đỗ: Hải Phòng, Đà Nẵng và Sài Gòn.
Ngày 5-6-1911, tại bến Nhà Rồng, chàng trai Việt Nam tên Văn Ba (sau này là Hồ Chí Minh) đã lên tàu Amiral Latouche Tréville, ra đi tìm đường cứu nước.
Năm 1911, cảng Sài Gòn chia làm hai cảng chính: quân cảng và thương cảng. Quân cảng dài 600m, từ xưởng Ba Son đến bến Primauguet (công trường Mê Linh nay). Thương cảng Sài Gòn cũng dài 600m, từ bến Primauguet đến cầu Quay (xây 1904, nay là cầu Khánh Hội). Bến Nhà Rồng ở bên kia rạch Bến Nghé là phần nối tiếp của thương cảng.
Do nhu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách tăng cao nên chính phủ Pháp mở thêm bến Khánh Hội vào năm 1912, mặc dù có quyết định xây dựng từ năm 1900 nhưng do hoàn cảnh còn nhiều khó khăn nên đến năm 1912 mới hoàn thành. Bến Khánh Hội được hoàn thành, thương cảng Sài Gòn kéo dài đến ngã ba Kinh Tẻ (cầu Tân Thuận nay). Bến tàu dài 1.100m, từ Nhà Rồng đến đồn Nam (pháo đài Hữu Bình dưới thời Nguyễn), đủ chỗ cho 9 chiếc tàu lớn đậu, mỗi chiếc dài 120m. Các kho hàng được dựng cách bờ sông 15m, tổng cộng là 24.225m
2, 16 phao nổi được đặt làm chỗ cho tàu đậu tạm cả hai bên Khánh Hội và Thủ Thiêm.
Tháng 6-1922, chính thức sát nhập giang cảng Chợ Lớn với thương cảng Sài Gòn do sự thông thương thuận tiện qua ngõ kinh Tẻ, tạo thành một hệ thống đường thủy và cửa khẩu hoàn chỉnh để đẩy mạnh xuất khẩu gạo được quy tụ từ các tỉnh Nam Kỳ về Chợ Lớn. Tại Chợ Lớn, giang cảng dài trên 4.250m, có bể sửa tàu Lanessan, cơ sở đóng ghe thuyền quan trọng.
Theo
Annuaire des Etats Associés(1953), cảng Sài Gòn (không kể quân cảng 537,02m), gồm ba phần:
- Hải cảng Sài Gòn dài 4.000m nằm ở hữu ngạn sông Sài Gòn, từ ranh giới quân cảng (bến đò Thủ Thiêm đầu đường Hai Bà Trưng), cũng chia làm ba đoạn. Từ ranh giới quân cảng đến vàm rạch Bến Nghé (đường Tôn Đức Thắng nay), có ba cầu tàu dài 81m, 64m và 43m cho tàu chạy đường sông. Từ rạch Bến Nghé đến kinh Tẻ (dọc đường Nguyễn Tất Thành), có hai bến: bến Nhà Rồng (ba cầu tàu, dài 380m) và bến Khánh Hội (9 cầu tàu, dài 1.032m). Trên sông có 21 phao neo tàu (5 phao bên phải và 16 phao bên trái).
- Hải cảng Nhà Bè: nằm trên sông Nhà Bè, cách Sài Gòn 16km, dành cho các tàu chở hàng dễ cháy nổ, gồm năm cầu tàu cho tàu dầu và ba phao neo tàu.
- Giang cảng Sài Gòn-Chợ Lớn dài 26.500m, nằm trên các rạch Tàu Hũ, Lò Gốm, kinh Tẻ, kinh Đôi, có nhiều cầu tàu công và tư. Kho hàng gồm 7.600m
2thuộc hãng Nhà Rồng, 34.200m 2thuộc bến Khánh Hội, 36.000m 2thuộc bến Tân Thuận Đông (dành cho quân đội), tổng cộng là 77.800m 2 .
Từ sau năm 1954, quân cảng dài 2.000m với 11 cầu tàu; thương cảng dài gần 2.000m, có 14 cầu tàu và 6 bến. Khi Mỹ đổ quân vào miền Nam xây thêm 6 cảng mới dọc trên sông Sài Gòn - Nhà Bè để tăng khả năng tiếp nhận hàng quân sự.
Năm 1976, khi mới tiếp quản, cảng Sài Gòn có tổng diện tích 475.000m
2với 1.600m cầu tàu, cơ sở vật chất nghèo nàn, cũ kỹ, khả năng bốc xếp chỉ hơn 1 triệu tấn hàng. Đến tháng 4-2000, cảng Sài Gòn được nâng cấp hiện đại. Ngày nay, cảng Sài Gòn đã trở thành cảng biển quốc tế lớn nhất miền Nam, một cụm cảng trọng điểm quốc gia, có diện tích 560.000m 2, gồm 2.977m cầu tàu, 34 bến phao, 276.094m 2bãi chứa hàng và 75.050m 2các kho bảo quản hàng hóa. Cảng Sài Gòn đang tiếp tục củng cố để trở thành cảng biển hiện đại nhất Việt Nam, có tầm cỡ khu vực Đông Nam Á.
Kể từ ngày 1-8-2002, cảng Cần Thơ được sáp nhập vào cảng Sài Gòn để loại bỏ sự cạnh tranh không cần thiết giữa hai cảng và khơi dậy tiềm năng, phát huy đúng mức vai trò của một khu cảng đa dụng tại thành phố trung tâm đồng bằng sông Cửu Long.
Năm 1992, cảng Sài Gòn được kết nạp là hội viên thường trực Hiệp hội Cảng biển quốc tế. Năm 1994 là thành viên Hiệp hội cảng biển Việt Nam, quan hệ hơp tác với cảng Osaka (Nhật), Trạm Giang (Trung Quốc). Năm 1996 là đại biểu thường xuyên tham gia hoạt động Hiệp hội Cảng biển các nước Đông Nam Á. Đến năm 1999 đặt quan hệ hợp tác với cảng Los Angeles (Hoa Kỳ).
Ngay năm đầu tiên mở cảng (1860) đã có 111 tàu các nước châu Âu và 140 ghe thuyền Trung Hoa với tải trọng 80.000 tonneaux cập bến Sài Gòn, xuất khẩu 60.000 tấn gạo đi Hồng Công và Singapore. Năm 1865 có 254 tàu buôn từ nhiều nước châu Âu cập cảng Sài Gòn, trong đó 92 tàu của Pháp. Từ 1-10-1865 đến 1-10-1866 đã có 348 tàu buôn các nước châu Âu, trong đó có 89 tàu Pháp (tải trọng 63.000 tonneau) và 119 tàu của Anh (tải trọng 44.627 tonneaux) cập bến Sài Gòn.
Năm 1885, cảng Sài Gòn đã tiếp nhận tàu buôn của nhiều công ty, thuộc nhiều quốc tịch. Ngoài tàu buôn của Pháp chiếm tỷ lệ quan trọng nhất, còn có các tàu của Anh, Đức, Mỹ, Hà Lan, Bỉ, Na Uy...
Năm 1904, tổng trọng tải tàu bè ra vào cảng Sài Gòn đạt 900.000 tấn. Mười bốn năm sau (1918) con số này đã lên đến 2,6 triệu tấn. Nếu tính thêm cả giang cảng Chợ Lớn thì đạt 5 triệu tấn.
Năm 1920, cảng Sài Gòn tiếp nhận 1.500 lượt tàu ra vào thuộc nhiều quốc tịch; mười năm sau (1930) tăng lên 1.800 lượt với trên 4 triệu tấn hàng hóa.
Năm 1969, số lượng hàng hóa xuất nhập ở cảng Sài Gòn là 7.962.000 tấn với số tàu ra vào là 6.245 chiếc. Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam (1954-1975), hơn 80% vũ khí, hàng hóa, phương tiện chiến tranh của Mỹ được đưa vào Việt Nam bằng đường biển. Trong số 3 cảng (Cam Ranh, Đà Nẵng, Sài Gòn ) thì Sài Gòn giữ vị trí hàng đầu với trên 70% số hàng hóa, vũ khí.
Năm 1976, cảng Sài Gòn chỉ mới bốc xếp 1,1 triệu tấn hàng. Năm 1996 đã tăng lên 7,3 triệu tấn. Năm 2002, có 12 triệu tấn hàng thông qua cảng Sài Gòn.
Để phù hợp với quy hoạch phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, hiện đã có dự án di dời cảng Sài Gòn, Tân Cảng và nhà máy Ba Son ra khu vực Cái Mép - Thị Vải (Bà Rịa - Vũng Tàu) hoặc Gò Da (Cần Giờ). Gần 1,5 thế kỷ qua, thương cảng Sài Gòn đã gắn liền với sự hình thành và phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh, hoàn thành sứ mệnh là cơ sở “hậu cần” của một đô thị dựa trên hoạt động thương mại chính là cảng.
·
Ở thành phố Hồ Chí Minh, quận nào có tên phường được đặt bằng chữ?
Hiện nay trong thành phố Hồ Chí Minh chỉ có 8 quận trên tổng số 19 quận có các tên phường đặt bằng chữ. Đó là các quận 1, 2, 7, 9, 12, Thủ Đức, Tân Phú và quận Bình Tân.
Quận 1 gồm các phường: Bến Nghé, Bến Thành, Cầu Kho, Cầu Ông Lãnh, Cô Giang, Đa Kao, Nguyễn Cư Trinh, Nguyễn Thái Bình, Phạm Ngũ Lão, Tân Định.
Quận 2 gồm các phường: An Khánh, An Phú, An Lợi Đông, Bình An, Bình Khánh, Bình Trưng Đông, Bình Trưng Tây, Cát Lái, Thạnh Mỹ Lợi, Thảo Điền, Thủ Thiêm.
Quận 7 gồm các phường: Bình Thuận, Phú Mỹ, Phú Thuận, Tân Hưng, Tân Kiểng, Tân Phong, Tân Quy, Tân Phú, Tân Thuận Đông, Tân Thuận Tây.
Quận 9 gồm các phường: Hiệp Phú, Long Bình, Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Phú Hữu, Phước Bình, Phước Long A, Phước Long B, Tân Phú, Tăng Nhơn Phú A, Tăng Nhơn Phú B, Trường Thạnh.
Quận 12 gồm: An Phú Đông, Đông Hưng Thuận, Hiệp Thành, Tân Chánh Hiệp, Tân Thới Hiệp, Tân Thới Nhất, Thạnh Lộc, Thạnh Xuân, Thới An, Trung Mỹ Tây.
Quận Thủ Đức gồm các phường: Hiệp Bình Chánh, Hiệp Bình Phước, Bình Chiểu, Tam Bình, Bình Thọ, Truờng Thọ, Linh Đông, Linh Tây, Linh Trung, Linh Xuân, Linh Chiểu.
Quận Tân Phú gồm các phường: Hiệp Tân, Hòa Thạnh, Phú Thạnh, Phú Thọ Hòa, Phú Trung, Sơn Kỳ, Tân Quý, Tân Sơn Nhì, Tân Thành, Tân Thới Hòa, Tây Thạnh.
Quận Bình Tân: An Lạc, An Lạc A, Bình Hưng Hòa, Bình Hưng Hòa A, Bình Hưng Hòa B, Bình Trị Đông, Bình Trị Đông A, Bình Trị Đông B, Tân Tạo, Tân Tạo A.
·
Đường Đồng Khởi là một trong những con đường xưa nhất của thành phố, bạn hãy cho biết con đường này có mấy lần đổi tên. Vì sao?
Sau khi thực dân Pháp chiếm Sài Gòn, con đường này mang số 16, rồi đổi thành Catinat - tên một Thống chế dưới thời Louis 14. Lúc đó đường dài từ bờ sông đến Hồ Con Rùa ngày nay.
Sau khi nhà thờ Đức Bà xây xong (1880) đường bị cắt ngang thành hai đoạn. Từ 24-12-1897 đoạn từ nhà thờ trở đi được gọi là đường Beanscube, đường Catinat chỉ còn 630m.
Sau Cách mạng tháng Tám (1945) chính quyền cách mạng đổi tên Catinat thành Balê Công xã. Nhưng không bao lâu Pháp chiếm lại thành phố, đường trở lại tên cũ cho đến ngày đội quân viễn chinh buộc phải rời khỏi Việt Nam sau thảm bại ở Điện Biên Phủ.
Năm 1955, chính quyền Sài Gòn đổi thành đường Tự Do.
Bót Catinat khét tiếng thời thực dân ở ngay đầu đường được dùng làm trụ sở Bộ Nội vụ, nơi tra tấn những người yêu nước. Hiện nay nơi đây là trụ sở Sở Văn hóa Thông tin Tp.HCM.
Thành phố giải phóng, đường được mang tên Đồng Khởi cho đến ngày nay. Đây là một trong những con đường đẹp nhất thành phố với những tòa nhà lần lượt vươn lên tầm cao mới.
·
Có phải đường Nguyễn Huệ xưa từng là một con kênh? Ngôi chợ nào gắn liền với con kênh đó?
Đường Nguyễn Huệ ngày nay từng là kênh đào lớn đi dọc theo hai con đường Charner và Rigault de Genouilly thông với thương cảng, kênh đào này phục vụ cho các vựa hàng của chợ Charner vốn là một trong những chợ quan trọng nhất của thành phố.
Năm 1860, việc lấp kênh đào này đã phát sinh cuộc tranh cãi ngay giữa Hội đồng thành phố. Một nhóm người đấu tranh cho vệ sinh công cộng - họ xem kênh đào như một ổ nhiễm khuẩn thật sự ở cửa ngõ của thành phố. Nhóm khác là những thương nhân ca ngợi tính hữu dụng của kênh đào. Do đó, dự án lấp kênh đào lớn bị dời lại đến năm 1887 kinh đào mới bị lấp để xây dựng một đại lộ cùng tên “đường Kinh Lấp” nối liền tòa thị chính đến các bờ sông. Ngày nay đó là đại lộ Nguyễn Huệ.
Chợ gắn liền với kênh Lớn là chợ Charner, được xây dựng năm 1860, các vựa hàng tạo nên chợ đầu tiên của thành phố Sài Gòn. Hàng hóa được cung ứng từ con kênh đào lớn mở ra trên thương cảng. Toàn bộ không gian chợ được chia làm ba vùng riêng biệt, đặt dưới sự kiểm soát của viên trị sự thương mại thành phố - người chịu trách nhiệm kiểm tra việc thu thuế môn bài và việc sử dụng hệ thống trọng lượng và đo lường của Pháp. Sau khi lấp con kênh đào năm 1887, hoạt động của các vựa hàng dần dần ngừng hẳn, các vựa hàng này được thay thế bằng chợ Bến Thành xây dựng năm 1912.
·
Sao gọi là “Nhà Bè nước chảy chia hai”?
Sông Nhà Bè hình thành từ chỗ hợp lưu của sông Đồng Nai và sông Sài Gòn, cách trung tâm thành phố khoảng 5km về phía đông nam, rồi chảy ra biển Đông bằng hai ngả chính: ngả Soài Rạp dài 59km, rộng trung bình 2km, lòng sông cạn, tốc độ dòng chảy chậm; ngả Lòng Tàu đổ ra vịnh Gành Rái, dài 56km, rộng trung bình 0,5km, lòng sông sâu, là đường thủy chính cho tàu bè ra vào cảng Sài Gòn.
·
Về nguồn gốc tên gọi Củ Chi?
Huyện Củ Chi của thành phố Hồ Chí Minh: bắc và đông giáp tỉnh Bình Dương, tây giáp hai tỉnh Tây Ninh và Long An, nam giáp huyện Hóc Môn. Diện tích 428,6km
2, dân số 248.044 người (1995) gồm có một thị trấn và 20 xã.
Củ Chi trở thành địa danh hành chính từ năm 1956. Huyện Củ Chi vốn là hai quận Củ Chi (Hậu Nghĩa) và quận Phú Hòa (tỉnh Bình Dương) nhập lại. Củ Chi là tên gọi dân gian của cây mã tiền có nhiều ở vùng này vào thời đó. Cây mã tiền, một loại cây ở rừng, leo bằng móc, lá mọc đối có ba gân, hoa trắng, quả tròn, hạt dẹt như khuy áo, dùng làm thuốc.
·
Vì sao có tên gọi Thị Nghè?
Nhiêu Lộc - Thị Nghè là một trong ba tuyến sông tự nhiên cổ nhất (cùng với sông Sài Gòn và sông Bến Nghé), ăn sâu vào lòng thành phố với nhiều chi lưu và đi qua các quận: 1, 3, 10, Bình Thạnh, Phú Nhuận, Tân Bình. Toàn tuyến kênh chính có chiều dài 9.470m. Mạng lưới kênh rạch chằng chịt đã đóng vai trò quan trọng trong việc tưới tiêu và giao thông vận tải.
Rạch Thị Nghè bắt nguồn từ Bàu Cát (quận Tân Bình nay), chảy qua kênh Nhiêu Lộc, rồi đổ ra sông Sài Gòn chỗ nhà máy đóng tàu Ba Son. Khúc ngọn này mang tên Nhiêu Lộc, xưa gọi là Hậu Giang, nơi Nguyễn Ánh thường chọn làm nơi đóng binh trước khi đánh Sài Gòn. Con rạch chính từ cầu Nguyễn Văn Trỗi đến sông Sài Gòn dài 4,5km, tuy ngắn nhưng quan trọng, có giá trị như một hào hố thiên nhiên, bao quanh thành phố Sài Gòn lúc bấy giờ.
Trịnh Hoài Đức trong
Gia Định thành thông chíđã miêu tả về con sông này: “Sông Bình Trị tục gọi sông Bà Nghè ở địa phận tổng Bình Trị về phía bắc trấn, từ sông Tân Bình quanh sau trấn lỵ đến cầu Ngang, ngược dòng lên tây độ 4 dặm rưỡi đến cầu Cao Miên (cầu Bông), chảy về tây bắc độ 2 dặm đến chợ Chiểu (chợ Bà Chiểu nay), chảy về phía nam độ 4 dặm đến Phú Nhuận, 6 dặm rưỡi đến cầu Huệ là cùng nguyên, nơi đây có những ao vũng tản mạn”.
Người Pháp gọi đây là rạch Avalanche, tên chiếc pháo hạm đầu tiên vào thám sát rạch Thị Nghè vào một ngày trước khi mở màn trận đánh thành Gia Định vào năm 1859, vì thành Phụng nằm sát bờ sông Thị Nghè.
Bà Nghè, Mụ Nghè, Thị Nghè là những danh xưng thân mật và kính trọng gọi bà Nguyễn Thị Khánh, con gái đầu của quan Khâm sai Chánh thống Vân Trường Hầu Nguyễn Cửu Vân. Trương Vĩnh Ký trong sách
Souvenirs historique sur Saigon et ses environs(1885) lại ghi là Nguyễn Thị Canh vì phiên âm Latinh từ chữ Khánh.
Trịnh Hoài Đức cũng ghi chép về nhân vật này: “Có chồng là thư ký mỗ, nên người đương thời gọi là Bà Nghè mà không xưng tên. Sở dĩ có tên ấy là do khi đầu bà khai hoang đất ở, bắc cầu ngang qua để tiện việc đi lại, nên dân gọi là cầu Bà Nghè, cũng gọi sông ấy là sông Bà Nghè (
Gia Định thành thông chí).
Đại Nam quấc âm tự vịcủa Huỳnh Tịnh Của thì chú: “Trên cầu qua làng Phú Mỹ, ở gần thành cũ Gia Định, lấy trước một bà làm nên cây cầu ấy mà đặt”.
Thái Văn Kiểm cũng gọi là “rạch Thị Nghè” hay “rạch Bà Nghè” (
Đất Việt trời Nam)
Huỳnh Minh trong
Gia Định xưa và naychép: “Dân chúng địa phương gọi là Bà Nghè theo chức tước của chồng bà là một vị quan văn trong Phiên trấn”
Theo Lê Trung Hoa, vào đầu thế kỷ XIX về trước, địa danh này được gọi là Bà Nghè (
Gia Định thành thông chí; Gia Định phú, bài 1).Từ giữa thế kỷ XIX về sau, địa danh này đổi thành Thị Nghè ( Gia Định phú, bài 2; Đại Nam quấc âm tự vị),nhưng chưa rõ lý do đổi tên. Năm 1714, Nguyễn Cửu Vân chinh phục Chân Lạp. Năm đó ông khoảng 30 tuổi và cô Khánh khoảng 10 tuổi. Đến khoảng năm 1725, cô Khánh lập gia đình và bắt đầu khẩn hoang, xây cầu. Theo ông, có thể đoán định địa danh này ra đời trong khoảng thời gian 1725-1750 ( Địa danh ở thành phố Hồ Chí Minh). Riêng Vương Hồng Sển cho rằng: “... gọi cầu và sông Bà Nghè,hưng các quan không chịu xưng hô như vậy và đổi lại là “cầu và sông hay rạch Thị Nghè” ( Sài Gòn năm xưa). Kiến giải này là hợp lý, vì nó biểu thị sự kính trọng của người dân đối với một phụ nữ có công.
·
Các địa danh mang tên động vật ở thành phố Hồ Chí Minh ?
Theo số liệu sưu tập, trên địa bàn thành phố, từ thế kỷ XVII đến nay, có 153 địa danh mang tên động vật. Trong đó có 89 địa danh chỉ sông rạch.
Có khoảng 50 loài động vật khác nhau đã đi vào địa danh thành phố: chợ
Chuồng Bò(quận 10), rạch Đĩa, rạch Cá Trê,rạch Cá Tra(Nhà Bè), Bàu Cò, rạch Kiến Vàng(Bình Chánh), rạch Tôm Càng, mũi Gành Rái, rạch Gành Hàu(Cần Giờ)...
Mặt khác, qua địa danh, ta biết được trước đây đã có một số cầm thú ở địa bàn này, nay không còn hoặc rất hiếm:
Hố Bò(bò rừng, Củ Chi), rạch Gò Công(Thủ Đức), ấp Bàu Nai(Hóc Môn), mũi Naivà sông vịnh Sấuvà giồng Sấu(Cần Giờ), ấp Bàu Trăng, rạch Bàu Trăng(Củ Chi), rạch Tượng,vàm Tượng,cù lao Tượng(Cần Giờ), rạch Voi(Nhà Bè), xóm Đồng Voi(Bình Chánh).
Có 13 địa danh có từ tố
cátập trung ở Nhà Bè và Cần Giờ: rạch Cá Cấm,doi Cá Bông,rạch Cá Cúm, tắt Cá Đôi,sông Cá Gâu,rạch Cá Ngay Bé,rạch Cá Ngay Lớn,rạch Cá Ngang,rạch Cá Nháp,sông Cá Nháp,rạch Cá Nháp Lớn,rạch Cá Nháp Bé.
·
Các địa danh mang tên cây cỏ ở thành phố Hồ Chí Minh ?
Trên địa bàn thành phố, trong ba thế kỷ qua, có tất cả 271 địa danh mang tên cây cỏ. Trong số này có khoảng 132 địa danh chỉ sông rạch.
Tất cả có gần 100 loại cây cỏ khác nhau đã đi vào tên địa danh.
Ga
Hàng Sao(quận 1), chợ Vườn Chuối(quận 3), cầu Dừa(quận 4), chợ Bàu Sen(quận 5), cầu Cây Gõ(quận 6), đường Cây Sung(quận 8), Vườn Lài(quận 10), Đầm Sen(quận 11), cầu Kiệu(quận Phú Nhuận), gò Dầu(quận Tân Phú), rạch Cầu Sơn, chợ Cây Thị(quận Bình Thạnh), Vườn Trầu(huyện Hóc Môn), Bưng Tre(huyện Củ Chi), rạch Chà Là(huyện Cần Giờ), bến đò Cây Bàng(huyện Thủ Đức), rạch Mương Chuối(huyện Nhà Bè), cầu Bàu Môn(huyện Bình Chánh).
Có một số tên cây ở miền Bắc và miền Trung cũng có, nhưng người Nam Bộ gọi một cách khác: củ chi - mã tiền (huyện Củ Chi), điều - đào lộn hột (
Vườn Điều- quận Tân Bình; Bàu Điều,huyện Củ Chi), điệp - phượng (hẻm Cây Điệp,quận 1; cầu Cây Điệp,huyện Củ Chi)
Một số cây khác là đặc sản Nam Bộ:
thai thai: tên một loại bắp (cầu Thai Thai, huyện Củ Chi); thiền liền: tên một loại ngải thấp (rạch Thiền Liền,huyện Cần Giờ); nhum: tên một loại cây giống cây cau (rạch Nhum,huyện Hóc Môn); quao: một giống cây lá có chất nhuộm màu đen (gò Quao, huyện Cần Giờ; rạch Quao,huyện Thủ Đức); trôm: loại cây to, lá giống lá gòn (giồng Trôm, huyện Cần Giờ); bàng: một loại cỏ bộng ruột (rạch Bàngở các huyện Thủ Đức, Nhà Bè, Cần Giờ); bần: loại cây to mọc ven sông rạch (Hố Bần,quận 8; rạch Bần Bộng,huyện Nhà Bè); cám: loại cây lớn, trái có phấn nhám như cám (rạch Cây Cám,quận 1); cui: giống cây to, lá đơn một phiến, cứng và giòn (xóm Cui,rạch Cui,quận 8); chiếc: thứ cây thấp mà lớn lá, hay mọc hai bên mé sông, có thể ăn như các loại rau (cầu Rạch Chiếc,quận 9); ráng: tên một số cây cỏ (rạch Ráng,huyện Cần Giờ), sộp: loại cây to, lá xanh đậm, mọc chùm dày, đọt trắng (ấp Cây Sộp,huyện Củ Chi); trĩ:một loại cây sác, nhỏ và dài (xóm Trĩ,quận 5); vắp: loại cây lim ( Gò Vắp,bị nói chệch thành Gò Vấp).
Hai tên cây có nguồn gốc Khmer:
cần duột(hay cần giuộc), tức cây chùm duột, do tiếng Khmer kamtuôtđọc thành (sông Cần Giuộc); tầm vông: một loại tre đặc ruột, do tiếng Khmer ping pong(bót Tầm Công, quận Phú Nhuận).
Rạch
Cây Tri(huyện Bình Chánh) có lẽ gọi tắt của tên cây tri mẫuhay cây tri phong thảo.
·
N hững đặc sản nổi tiếng của Sài Gòn - Gia Định ?
Nói đến những đặc sản nổi tiếng của Sài Gòn - Gia Định, người ta hay nhắc đến: thuốc Gò Vấp; nem Bà Điểm, nem Thủ Đức; rượu đế, heo quay Hóc Môn, cá chìa vôi sông Nhà Bè; con hồ da tử (con đuôn chà là).
- Thuốc Gò Vấp
Trồng toàn bằng phân trâu, phân bò trộn với bánh dầu đập nhỏ để bón vào gốc nên thuốc được tốt, lá lớn.
Thuốc bắt đầu gieo hột rồi cấy vô bầu đem trồng. Kể từ ngày trồng đến ngày bẻ lá đúng bốn tháng, là thời kỳ thuốc già. Bẻ xong đem về ủ 7 ngày, lá thuốc chín vàng, xắt nhuyễn đem phơi.
Thuốc Gò Vấp tàn trắng, khói thơm không phèn, để lâu không bị mốc. Loại thuốc này trồng nhiều nhất ở xã Hạnh Thông, vì đất cao ráo, không phèn, nước ngọt giếng sâu tới 14,15 mét.
- Nem Thủ Đức - nem Bà Điểm :
Thủ Đức, Xuân Trường là hai địa danh của Gia Định gắn liền với nhau qua câu truyền tụng “nem Thủ Đức, suối Xuân Trường”. Nem là một món ăn chơi của người Việt chế biến, làm bằng thịt heo sống quết nhuyễn, rồi gia vị tiêu, tỏi, bột ngọt, rượu Absithe, Cognac... đoạn gói với lớp lá vông, lớp ngoài thì gói bằng lá chuối hột, cột dây ràng chặt để chừng hai, ba ngày thì nem vừa chua là ăn được.
Ngày xưa, ở Sài Gòn, Chợ Lớn, hay các tỉnh xa hơn nữa thường đến Thủ Đức ăn nem và tắm suối Xuân Trường. Nem ăn nhiều cách. Để vậy ăn sống với tỏi, uống rượu, còn kỹ thì nướng cho chín, hoặc cắt nhỏ ra gói với rau sống bánh tráng.
- Rượu đế, heo quay Hóc Môn
Loại rượu này do người vùng Hóc Môn nấu toàn bằng chất nếp, ủ cho đúng ngày giờ để vô chõ, bên hông chõ kháp với một ống tre dưới có đặt một cái chai. Khi đun lửa, nước cơm rượu bốc hơi đọng lại chảy xuống ống tre, nhỏ từng giọt vào chai. Rượu đế Hóc Môn nấu nguyên chất, có mùi thơm, bọt nhiều, uống không gắt, có hậu ngọt, nổi tiếng khắp xa gần.
Heo quay Hóc Môn nổi tiếng không đâu sánh bằng. Người Hóc Môn quay heo rất chuyên nghiệp, heo chín đều, chỗ nào cũng vàng, không nứt, chặt ra thịt dính với da giòn rụm, mùi thơm ngon nhờ hương vị ướp khéo.
- Cá chìa vôi sông Nhà Bè
Ở sông Nhà Bè - Gia Định có loại cá mình dẹp màu vàng, giống loại cá chim, trên lưng có một kỳ chĩa lên giống cái chìa vôi, nên người ta gọi là cá chìa vôi. Thịt cá này rất dai, giòn, làm ra các món nhậu rất hấp dẫn. Có thể hấp lên ăn với bánh tráng, rau sống, làm gỏi, nấu cháo, thịt rất ngọt ăn không ngán.
- Con hồ da tử
Hồ da tử chính là con đuôn chà là. Đuôn chà là ngày xưa ở vùng rừng sác miệt Cần Giờ, Quảng Xuyên nổi tiếng ngon, được triều đình Huế chú ý. Hàng năm đến mùa đông các quan trấn thủ Gia Định ra lệnh cho quan địa phương bắt đem thượng tiến cho nhà vua.
Đuôn chà là bắt đem về ngâm nước muối cho sạch, rút ruột dồn đậu phộng, lăn bột chiên bơ vàng cặp với rau thơm nhậu rất hấp dẫn và có nhiều chất bổ.
·
Trịnh Hoài Đức đã từng nhận xét về người dân Sài Gòn như thế nào?
Trịnh Hoài Đức (1765-1825) là một nhà văn hóa lớn của đất Gia Định xưa, là quan đại thần triều Nguyễn nổi tiếng thanh liêm và hay chữ. Tác phẩm
Gia Định thành thông chílà một tài liệu quý báu cho chúng ta khi tìm hiểu Sài Gòn - Gia Định xưa. Về người dân nơi đây, ông nhận xét:
“Đất Gia Định rộng lớn, phì nhiêu, sản xuất đủ mọi sản phẩm, dân cư phong phú, không bao giờ lâm vào cảnh thiếu ăn thiếu mặc. Người Gia Định quen ăn tiêu phung phí, trong miền Gia Định rất ít có người giàu có, vì cớ không ai chịu dành dụm để làm giàu cả.
Nhân dân ở đây khinh rẻ tiền của, nhưng rất mộ công lý. Đàn bà thì yểu điệu và phần nào có nhan sắc. Từ Bắc chí Nam họ có tiếng là đẹp hơn cả. Họ phần nhiều thọ hơn đàn ông. Những người cao tuổi phần nhiều vẫn tráng kiện.
Người Gia Định rất thuần hậu với khách lạ. Khi có người lạ tới nhà, chủ bao giờ cũng mời ăn trầu, uống trà và sau cùng dùng cơm. Mà bữa cơm đãi khách bao giờ cũng thịnh soạn, bất luận khách thân hay sơ, hay chỉ là một người lạ mặt. Miễn là khách lạ đến chơi nhà, là chủ nhà ân cần tiếp đãi. Vì thế cho nên một người viễn phương tới đây rất ít khi phải lo ăn. Tuy nhiên phong tục thuần túy này vẫn có một điểm không hay: bọn vô lại, bất lương, vô gia cư hầu như được mọi người ủng hộ, khuyến khích thành ra chúng càng ngày càng tệ nhũng.
Các nhà Nho ở Gia Định có tiếng là hay chữ”...
Xin có một nhận xét nhỏ về ý kiến của Trịnh Hoài Đức, người dân Sài Gòn - Gia Định hiếu khách bởi lẽ nơi đây thời xưa đồng ruộng phì nhiêu, sông nhiều tôm cá. Hơn nữa họ vốn là người từ miền ngoài xiêu tán vào lập nghiệp nơi vùng đất mới, do đó, đối với người đồng hương từ phương xa đến, họ rất quý.
·
Bạn có biết về tính cách của người Sài Gòn?
Trong tác phẩm
Nguyễn Đình Chiểu - đạo làm người(Sở VHTT Long An, 1983), giáo sư Trần Văn Giàu đề cập đến lòng chung thủy của nhân vật rất Sài Gòn là Lục Vân Tiên:
“Lòng chung thủy trong tình duyên đôi lứa hẳn không phải là một tín điều cũ kỹ, hóa đá, một vật của bảo tàng văn hóa phong tục thời trung cổ. Trong cuộc kháng chiến dài 30 năm vừa qua, lòng chung thủy là một nét sinh hoạt xã hội đặc sắc của ngàn vạn cán bộ và nhân dân ta, vừa lãng mạn, vừa cách mạng, nó vừa củng cố gia đình ở chất lượng mới, vừa hình thành một nét lớn của đạo đức chính trị dân tộc. Vợ Nam chồng Bắc mà thủy chung với nhau thì cũng có nghĩa là tin tưởng sắt đá vào sự chiến thắng của chính nghĩa thống nhất nước nhà, cũng có nghĩa là không khi nào tuyệt vọng trước thế lực vô cùng to lớn của phản động quốc tế và quốc gia trong kế hoạch thâm độc của chúng chia cắt vĩnh viễn đất nước ta, và cũng có nghĩa là thề quyết đấu tranh đến toàn thắng. Cha mẹ, chồng vợ, con cháu đều một lòng như vậy dù vượt qua gian khổ hết sức lâu dài. Sau 20 năm ly biệt, các gia đình lại đoàn tụ, “Nam Bắc một nhà”. Vậy lòng chung thủy đâu phải đã lỗi thời, duy ở mỗi lúc nó biểu hiện những hình thái riêng biệt.
Vả chăng, chung thủy không chỉ có trong tình duyên đôi lứa. Vân Tiên chung thủy với Nguyệt Nga (chồng vợ) mà cũng chung thủy với tiểu đồng (thầy trò), với Hớn Minh (bạn bè), với Ngư Tiều (người ơn)
Đỗ trạng rồi, dẹp Phiên xong, Vân Tiên vinh quy bái tổ đi qua đất Đại Đề, nơi mình lâm nạn hồi nào, nhớ đến chú tiểu đồng xấu số của mình, bèn truyền quân bày tế lễ. Nhưng tiểu đồng không phải bị cọp ăn mà được cọp cứu, ba năm trung thành giữ mồ hoang! Hai thầy trò lại gặp nhau. Tiểu đồng chung thủy. Vân Tiên chung thủy. Câu chuyện chung thủy này hẳn có thể làm suy nghĩ những ai giàu thay bạn sang đổi vợ, những ai hiển đạt rồi quên ân nhân của mình thuở hoạn nạn, hàn vi, hạng người này cho đến nay đâu phải không còn?
Khỏi Đại Đề, tới Hàn Giang, quốc trạng Vân Tiên nhớ đến Ngư Tiều.
Bạc vàng, châu báo (báu), áo quần.
Trạng nguyên đem tạ đáp ân Ngư Tiều.
Lần này Ngư Tiều nhận của đền ân không từ chối như trước kia. Hẳn là tác giả muốn cho phép Vân Tiên thực hiện lòng chung thủy của mình.
Đẹp thay lòng chung thủy! Gớm ghiếc thay tính bội bạc thay lòng...
Còn một thứ thay lòng khác, phản bội lý tưởng, phản bội màu cờ, phản bội nước nhà, đổi bạn thành thù, xem thù là bạn: Bọn ấy đời nay nhan nhản ra đó thì lòng “chung thủy” đâu phải là chuyện lỗi thời?...”
Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng khi viết tổng luận trong bộ
Địa chí văn hóa thành phố Hồ Chí Minh(Nxb. thành phố Hồ Chí Minh, 1987) đã phân tích:
“Phát triển thường xuyên và đệm từng lúc các đợt đột xuất gây bất ngờ lớn đối với kẻ thù - đó là nét đặc sắc của phong trào thành phố. Sài Gòn là một trong những thành phố lớn mà sự động tịnh của phong trào bản thân ảnh hưởng sâu rộng đến toàn cục. Cái vĩ đại của Sài Gòn chính là ở chỗ nó vốn là sào huyệt của kẻ thù, nơi lực lượng kẻ thù bao giờ cũng áp đảo, lại thường trực bùng nổ các hành động đối kháng to lớn và rất mãnh liệt của quần chúng... rõ ràng, cội nguồn góp phần quan trọng trong khí phách con người Thành phố. Những người “tha phương cầu thực” lại thiết tha đặc biệt với nền độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ. Họ hiểu rằng chế độ vua chúa bạc đãi họ, còn quê hương thì không bao giờ quên những hòn máu dù phiêu dạt tận đâu. Trong những hoài bão lớn nhất của người Thành phố - và người Nam bộ - thống nhất quốc gia, sum họp đại gia đình dân tộc là hoài bão thiêng liêng. Ngay một việc nhỏ cũng mang ý sâu: dân lưu tán không dùng hàng thứ “Cả” để gọi con trưởng - mà gọi thứ hai - vì theo một số nhà dân tộc học, thứ “Cả” dành cho miền quê tổ. Bởi vậy, bọn thực dân cũ và mới phạm một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất là ngỡ rằng chúng hội đủ các tiền đề tách Nam bộ, miền Nam ra khỏi cộng đồng quốc gia như chúng thành công ở nhiều nơi. Chế độ trực trị 85 năm dành cho Nam kỳ không ngăn nổi cuộc Cách mạng Tháng 8 tuyên cáo nước Việt Nam thống nhất. Những người đấu tranh đổ máu chống cái quái thai “Nam kỳ quốc” năm 1946 chính là cư dân Thành phố, cư dân Nam bộ. Những người hiên ngang bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, chống chia rẽ Bắc Nam qua cuộc di cư cưỡng bức ồ ạt 1954 cũng là cư dân Thành phố, cư dân Nam bộ.
Cội nguồn được các nhân tố mới bồi dưỡng. Dân lưu tán tự tổ chức lấy đời sống của mình, ý thức dân chủ cắm rễ như cây dừa cắm rễ trên nền phù sa màu mỡ giữa một không gian khoáng đạt. Lễ giáo Khổng Mạnh rơi rớt dọc đường Nam tiến, phép nước còn lại ở tấm lòng đối với quê cha đất tổ.
Mọi cái đều cần sửa đổi cho thích hợp với điều kiện tạo lập cuộc sống mới, không do chiếu chỉ nào cả mà tự dân bàn bạc, cam kết. Tính năng nổ sáng tạo vốn là truyền thống thuở dựng nước một thời gian dài bị phong kiến triều đình và thực dân đế quốc chèn ép nay có cơ hội sống dậy, phát huy”.
Và đây là ý kiến của nhà văn Sơn Nam về sở thích ăn uống (Chuyên đề:
Tản mạn người Sài Gòntrong tác phẩm Sài Gòn- thành phố Hồ Chí Minh, 300 năm địa chính- Sở Địa chính, 1998):
“
Trong bữa ăn, người Sài Gòn dầu mới đến cũng làm quen khá nhanh với những món hoang dã nhưng “sang trọng”. Hồi xưa, ông bà đi khẩn hoang lo phá rừng, giết sấu dữ, rảnh rang đâu mà nuôi gà, nuôi heo nái để nhân giống? Lươn, rùa, ếch, rắn thêm chim đồng nội, chuột... gặp con gì ăn con nấy. 12 con giáp: tý, sửu, dần, mẹo... con gì cũng ăn, trừ con rồng, không ăn vì chưa gặp! Thức ăn phải dự trữ. Thời xưa, nơi hẻo lánh, khó kiếm muối và cái hũ để bảo quản cá; dư cá thì làm cá khô, làm mắm. Mùa hạn, lúc trời sa mưa khó tìm cá vì đồng ruộng còn khô cạn, cá con chưa sinh sôi nảy nở, lắm khi tìm con mắm không ra. Mắm ăn ngon vì con cá, thí dụ như cá lóc, chỉ tiết ra vị ngọt thâm trầm khi đã lên men. Trịnh Hoài Đức trongGia Định thành thông chí đã nhấn mạnh việc người đất Gia Định thích ăn mắm, khi rảnh rang thì thách thức nhau ăn mắm, ai ăn được nhiều thì cử tọa tán thưởng, mặc dù bây giờ cá rất nhiều. Mắm kho lấy nước ăn với các loại rau rừng mà trước kia ông cha ta gặp đâu hái đó, nào đọt bần, trái bần chua, kèo nèo, bông súng, đọt ổi, đọt cây cơm nguội, đọt chiết, đọt vừng, rồi bày thêm nào là mào của dừa non, xoài rụng... kể không hết. Một bô lão mách rằng, trước khi ăn thứ rau lạ nên nếm thử, rau nào chát hoặc đắng là ăn được, bổ gan, trị bệnh kiết lị. Còn như loại nào vị ngọt thì đừng ăn, có thể bị ngộ độc. Nói nghe hữu lý, nhưng chưa dám tin. Ngày nay, món lẩu mắm bán giá cao ở các cửa hàng đặc sản tại Sài Gòn, hấp dẫn thực khách. Lẩu là lô (cái lò, tiếng Quảng Đông) để mắm sôi lên, xem hợp vệ sinh. Xắt thịt bò, cá basa bỏ vào mắm, dồi dào chất dinh dưỡng. Ăn lẩu mắm vui thích vì quy tụ được bạn bè.
Thú vui thuần vược bén mùi. Giếng vàng thu đã rụng vài lá ngô.
Chạnh niềm nhớ cảnh giang hồ...(Nguyễn Du). đời nhà Tấn, có vị quan nhớ món ăn rau thuần và con cá vược mà hồi bé thơ ông đã ăn ở quê nhà, bèn xin nghỉ hưu lập tức về vườn.
Người Sài Gòn cũng như phần lớn người ở phía Nam bề ngoài xem như bừa bãi nhưng giữ kỷ cương về ăn uống. Món ăn lý tưởng vẫn là canh chua cá kho, canh chua phải chăng là món của người Khmer, cải biên lại. Vị chua làm giải khát, giải cảm mạo. Trời oi bức, húp chút canh chua dễ nuốt cơm. Cá kho còn gì ngon hơn, cá đồng kho với tinh chất của cá biển là nước mắm còn dư để dành, nguội lạnh cũng ăn được. Cúng ông bà vẫn là bốn món cơ bản như đồng bào ở đồng bằng sông Hồng, ngoài Bắc gọi giò, nem, ninh, mọc; ở Nam bộ là giò heo hầm măng tre, cá và thịt kho nước dừa, thịt ba chỉ luộc, xắt mỏng (thịt phay) và món xào. Tuyệt đối không cúng với thịt rừng. Cúng thần thánh cũng lấy bốn món ấy làm căn bản, món khác như chả giò, nem chua, gỏi là phụ. Đã là nhậu với bạn bè, cơ bản là một món đặc biệt thôi, như lẩu bò hoặc thịt vịt luộc, hoặc thịt chuột. Nhiều món là lạc đề. Vài người quê ở đồng bằng nhớ món của người Triều Châu như củ cải muối chiên trứng vịt hoặc con khô biển, lấy xương nấu với bắp chuối (kiểu Xiêm, gọi là Xiêm Lo). Chỉ khi nào ăn cơm tấm, mới dùng cái dĩa bàn, muỗng, nĩa (mô phỏng kiểu ăn Tây phương). Không cần dao lúc ăn.
Ngày nay, vài món điểm tâm sáng đã định hình, mặc nhiên xem như thế mạnh của mọi miền: Phở Bắc, bún bò Huế, cơm tấm Sài Gòn, thêm hủ tiếu, bánh bao, xíu mại của người Hoa hoặc bánh mì dồn thịt, dồn chả lụa, hoặc cá hộp thịt xá xíu...”
·
N gười Sài Gòn xưa ăn Tết như thế nào?
Trong
Đại Nam nhất thống chído Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, về phong tục của tỉnh Gia Định có đoạn viết: “Đất nhiều sông ngòi, nên người nào cũng giỏi bơi lội. Nhân dân đủ người bốn phương, mỗi nhà mỗi tục. Dân nông thôn thì hầu như chất phác, dân thành thị thì chơi bời. Việc tang chế cưới gả cũng có người theo lễ chế, người thờ phật cũng có. Ngoài ra những việc tiễn năm cũ mừng năm mới, các tiết Nguyên đán, Đoan dương, thờ cúng tổ tiên cho đến khi gặp sinh nhật thì mời khách, gặp tiết tốt vui mừng, đại khái các tỉnh Nam Kỳ đều giống nhau cả” (Nxb. Thuận Hóa, 1992, trang 209).
Tuy đời sống kinh tế có khá hơn trước, công nghệ mở mang nhưng đến Tết, người dân Sài Gòn vẫn không quên phong tục cổ truyền. Tết đến là dịp để mọi người sửa soạn lại bàn thờ tổ tiên, trong nhà ngoài ngõ đều có dán đôi liễn đỏ. Vậy trên những đôi liễn đỏ ấy, thời xưa người ta đã viết những dòng chữ gì để nói lên khát vọng của lưu dân trên vùng đất mới? Trong một bài vè xưa có ghi lại khá trung thực:
Ăn mừng năm mới
Chữ an, chữ thới
Dán trước hàng ba
Phú quới vinh hoa
Dán vô trước cửa
Tài lợi lộc phước
Dán trước hàng nhì
Vạn trực duy tân
Dán vô trước cửa.
Ngay cả ông Táo - một “nhân vật” quen thuộc đối với tất cả người Việt - trong ngày Tết cũng được bài trí:
Trên trang ông Táo
Đề chữ hiển linh
Còn ra ngoài ngõ, trên cây nêu bằng tre đuổi tống tà ma thì bài vè này còn ghi:
Lấy câu thái bình
Dán ngoài cửa ngõ
Còn nhớ ngày xưa, trước tết, mấy đứa trẻ trong nhà ngồi chùi bộ lư đồng, o bế cho đến bóng loáng. Nhân đây, xin trích một đoạn trong bài viết
Vài cảm tưởng về tết trong Namcủa cụ Vương Hồng Sển: “Lối năm 1920, bộ lư đồng năm tấc bề cao, giá độ năm chục bạc lớn. Có thứ lư thau trơn dễ chùi, ở trên chóp đỉnh có đặt hai con lân giỡn trái châu, đứng nhe răng cười “cầu phúc”. Có thứ lư gồ ghề chùi cho bóng, vì lư làm theo kiểu “lư mắt tre”, lư “trúc hóa lân”. Và cũng theo cụ Sển thì “hóa chất” chùi lư thời xưa là “miễn có khế chua đập dập lấy nước chua chấm với tro bếp thật mặn, chấm với “cậc bần” cọ xát thật mạnh thì bao nhiêu ten rỉ cũng sạch” (Tập san Sử Địa - 1967). Trên bàn thờ tổ tiên, những người dân Nam kỳ thời xưa chủ yếu “có chi cúng nấy”, miễn là đầy đủ lòng thành đối với người đã khuất. Thông thường chưng cúng trái cây trong ngày Tết đủ “ngũ quả” tượng trưng cho “ngũ phúc” là lê, lựu, đào, mai, phật thủ. Dần dần, người dân ước mơ về một đời sống cụ thể hơn và cũng giản dị chỉ cần “cầu vừa đủ xài” mà thôi. Do đó, họ đặt mâm quả thấy có mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, thì rõ ràng, những trái cây ấy đã nói lên tâm niệm của người dân lương thiện.
·
Ý nghĩa về mâm ngũ quả mà dân Sài Gòn thường chưng trong những ngày tết?
Theo học giả Trương Vĩnh Ký thì “ngũ phước” là ngôn ngữ của “ngũ quả”: phú quý, thọ, khang ninh, khảo, chung mạng (giàu sang, sống lâu, mạnh khỏe, bình yên, chết lành khi về già). Vì lẽ đó người ta đã lựa chọn những loại trái cây có tên đồng âm với ý nghĩa tốt. Ở Nam Bộ dựa vào giọng phát âm tương tự, đồng bào đã chọn mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung. Với mâm trái cây như thế thì ta hiểu rằng: “cầu sung vừa đủ xài”. Sung là sung túc, dừa phát âm như vừa, và xoài là xài!
Thế nhưng, để mâm ngũ quả sinh động, màu sắc rực rỡ thì người ta còn thêm nhiều loại trái cây khác nữa như quýt (đồng âm với kiết có nghĩa là cát, là tốt lành) hoặc trái tắc (đồng âm với đắc là đắc lợi) hoặc bông mai (đồng âm với may, là may mắn) hoặc trái thơm (gợi sự thơm tho) hoặc thêm cả trái lê viết từ chữ lợi (chữ Hán) có thêm chữ mộc v.v... Điều này cho thấy mâm ngũ quả của dân Sài Gòn không chỉ phong phú về các loại trái cây mà còn chú trọng về mặt ý nghĩa như một lời cầu mong tốt đẹp cho năm mới.
·
N nhạc tài tử lần đầu lên sân khấu ở Sài Gòn lúc nào không?
Vào năm 1915 Nguyễn Tống Triều và ban nhạc tài tử ở Mỹ Tho lên trình diễn ở nhà hàng Cửu Long Giang bên cạnh chợ Sài Gòn. Đây lần đầu tiên nhạc tài tử lên sân khấu chuyên nghiệp ở Sài Gòn.
·
Cải lương xuất hiện ở Sài Gòn lúc nào?
Ngày 11-9-1917, vở kịch mô phỏng kịch hài phương Tây
Vì nghĩa quên nhàcủa Lê Quang Liêm và Hồ Biểu Chánh được công diễn ở rạp Eden (Sài Gòn). Ngày 12-9-1917, vở được diễn ở rạp Cô Tám (Chợ Lớn).
Vở kịch tạo ra cuộc tranh luận giữa hai phe bảo tồn hát bội và phe cải lương kịch nghệ, báo hiệu sự ra đời của ca kịch cải lương.
Sau đó, gánh hát Lê Văn Thận đã diễn vở
Lục Vân Tiên, Kim Vân Kiều. Năm 1919, gánh hát Thầy Năm Tú diễn các vở Hạnh Nguyên cống Hồ, Trang Tử cổ bồn caở rạp Moderne (Sài Gòn).
·
Sài Gòn - Gia Định xưa từng là một trong những nơi phát triển nghệ thuật hát bội. G iới thiệu sơ nét về Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM?
Hát bội là loại hình nghệ thuật truyền thống của Việt Nam, manh nha từ đời Lý trong dân gian rồi tiến vào cung đình và được hoàn thiện vào đời Trần dưới đời vua Trần Nhân Tông. Đến đời Lê, hát bội bị cấm đoán, chỉ còn tồn tại trong dân gian.
Đầu thế kỷ XVII, hát bội theo chân các đoàn lưu dân vào Nam và phát triển tột bực dưới thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn. Riêng ở Gia Định, Tả quân Lê Văn Duyệt đã tạo điều kiện phát triển loại hình nghệ thuật này. Không chỉ dinh tổng trấn có một đoàn hát bội mà các quan xa gần thuộc trấn Gia Định đều tranh nhau lập đoàn hát bội, nuôi con hát trong hàng ngũ quân đội. Nghệ thuật hát bội đã lập cứ địa vững chắc và giao lưu với nghệ thuật hát Trung Quốc của người Minh Hương, người Cao Miên.
Trong thế kỷ XX, ở Sài Gòn có những ban hát bội sau: ban hát Thầy Chánh, ban hát cô Ba Ngoạn, ban hát Cô Tám, ban Tân Thành, ban Bầu Thắng, ban Công Thành, gánh Tân Hưng, ban Kim Thành, đoàn Kim Cương, đoàn Phước Thành, đoàn Minh Tơ, gánh Đại Nghĩa, đoàn Bầu Vàng, ban Biện Vực, nhóm nghệ sĩ Hội khuyến lệ cổ ca...
Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, đến năm 1975, ở thành phố hầu như không còn đoàn hát bội nào. Sau khi đất nước thống nhất, Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định thành lập Đoàn Nghệ thuật hát bội thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 7 -1977. Đến năm 2001, được nâng cấp lên thành Nhà hát Nghệ thuật hát bội thành phố Hồ Chí Minh (234 Lý Tự Trọng, quận 1) theo Quyết định số 5652/QĐ-UB của Ủy ban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh ngày 5-9-2001.
Nhà hát có nhiệm vụ: tổ chức nghiên cứu về nghệ thuật, phong cách biểu diễn nghệ thuật hát bội truyền thống Nam Bộ nhằm kế thừa, giữ gìn và phát huy nghệ thuật truyền thống dân tộc. Tổ chức biểu diễn phục vụ giao lưu giữa các đoàn nghệ thuật trong và ngoài nước nhằm nâng cao trình độ chuyên môn. Ngoài ra còn tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ diễn viên trẻ làm nguồn kế thừa, bổ sung cho nhà hát.
Nhà hát có trên 30 vở diễn gồm các thể loại: tuồng thầy, tuồng đồ, tuồng lịch sử dân tộc, dân gian và thiếu nhi. Một số vở diễn đoạt giải của đoàn như:
Trần Quốc Tuấn(đạt hai huy chương vàng, ba huy chương bạc trong Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985), Bông hồng núi Nưa(đạt ba huy chương vàng, ba huy chương bạc, hai giải đặc biệt trong Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985), Chất ngọc không tan(đạt huy chương bạc tại Liên hoan Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1995), Dũng khí Đặng Đại Độ(giải B giải thưởng sân khấu 1998 của Hội Nghệ sĩ Việt Nam), Tiếng hát nàng Huyền Cơ(Hội diễn Sân khấu tuồng - Dân ca kịch chuyên nghiệp toàn quốc đợt 2 tháng 7-1997)... Ngoài ra còn xây dựng một số vở diễn được yêu thích khác như: Trảm Trịnh Ân, Phụng Nghi Đình, Nữ tướng Mộc Quế Anh...
Đoàn biểu diễn cố định thường kỳ tại Nhà hát Thành phố, Nhà Văn hóa Thanh niên trong chương trình Hát bội và công chúng, Trung tâm Văn hóa Hóc Môn, rạp hát Hưng Đạo, Trung tâm Văn hóa Long Phụng, Trung tâm Văn hóa các quận Phú Nhuận, Bình Thạnh, quận 1.
·
Vào những năm giữa thế kỷ XX, có một nữ nghệ sĩ đã là thần tượng của khán giả bộ môn nghệ thuật hát bội. Bà là ai?
Đó là nghệ sĩ Ba Út. Bà tên thật là Nguyễn Thị Út (1911-1989), sinh tại Gia Định. Từ nhỏ, bà đã có năng khiếu về hát bội, chuyên đóng các vai phụ ở gánh bà Tám Xá, gánh cô Tư Châu.
Năm 20 tuổi, bà về đoàn Vĩnh Xuân của bầu Thắng. Do có sắc đẹp và giọng hát trong, cao và ấm, bà được giao đóng các vai đào chánh, đóng cặp với bầu Hai Thắng, Minh Tơ, Thành Tôn, Hữu Thoại, Chín Luông, Mười Sự. Bà nổi tiếng trong các vai đào văn: Điêu Thuyền
(Phụng Nghi Đình),Giả Thị (Hoàng Phi Hổ quy Châu), Tạ Huê Đàng (Xử Bá Đao Từ Hải Thọ),Tôn phu nhân (Triệu Tử Long đoạt ấu chúa), Dương Thanh Anh (Tống tửu Đơn Hùng Tín)...và các đào võ có tâm trạng như Đào Tam Xuân (Trảm Trịnh Ân), Tiêu Anh Phụng (Tiêu Anh Phụng loạn trào), Phàn Lê Huê (Tiết Đinh San chinh tây)...
Nghệ sĩ Ba Út là diễn viên lâu năm nhất trên Đài Phát thanh Sài Gòn trong ban Hát bội Vân Hạc. Bà còn là diễn viên của nền điện ảnh miền Nam, từng đóng vai trong các phim
Hồn trinh nữ, Đứa cháu nội, Mục Liên Thanh Đề, Lâm Sanh Xuân Nương...
Trước năm 1975, bà làm việc ở Hội Khuyến Lệ Cổ Ca, sau năm 1975, bà làm việc ở Đoàn Nghệ thuật Hát bội thành phố Hồ Chí Minh. Hơn 60 năm phục vụ ngành sân khấu truyền thống miền Nam, Ba Út nổi tiếng là một nghệ sĩ thanh sắc song toàn, có tài, có đức, được đồng nghiệp nể nang, khán giả yêu mến.
·
Nghệ sĩ nhân dân Phùng Há được xem là “cây đại thụ” của nghệ thuật cả i lương Sài Gòn. Bạn biết gì về người nữ nghệ sĩ này?
Phùng Há tên thật là Trương Phụng Hảo, sinh năm 1911 tại Mỹ Tho (Tiền Giang), lên sân khấu từ 13 tuổi. Mới vào nghề, nhưng đã đóng những vai chính cùng với các nghệ sĩ nổi tiếng như: Năm Châu, Ba Du.v.v...
Tài năng của Phùng Há rất đa dạng, đặc biệt thành công trong các vở tuồng Tàu, đóng cả tuồng văn và tuồng võ, đóng đào rất hay và đóng kép cũng giỏi. Vì bà có thể ca được các bài hát Quảng rất đúng điệu, cho nên nghệ sĩ PhùngHá đóng tuồng Tàu thì khó ai hơn được. Tất cả các gánh đã được cô cộng tác, từ Tái Đồng Ban đến Huỳnh Kỳ - Phùng Há và Phụng Hảo, thường xuyên diễn các tuồng Tàu. Để lôi cuốn khán giả, đoàn Tái Đồng Ban có chủ trương “hát có đánh đồ thiệt” dùng gươm, giáo kiếm, kích bằng sắt mạ kền sáng loáng chứ không phải gỗ đẽo như trước kia. Như vậy đào kép phải luyện tập võ thật sự do võ sư chỉ dạy.
Phùng Há tinh thông võ nghệ nên đóng đào võ rất đàng hoàng (như vai Mộc Quế Anh trong vở kịch
Mộc Quế Anh dâng cây).Với tài đóng kép, Phùng Há khi đóng cặp với Năm Phỉ như trong vở Sĩ Vân công chúa(Năm Châu phóng tác theo truyện Tristan và Jseult).
Khi gánh Huỳnh Kỳ - Phùng Há khai trương vở
Giọt máu chung tìnhcủa Mộc Quán Nguyễn Trọng Quyền, Phùng Há đóng vai Bạch Thu Hà cùng kép Năm Thiên (vai Võ Đông Sơ) và Ba Thâu (vai Triệu Tuấn), Phùng Há được khán giả đánh giá cao.
Về nghệ ca, những người trong nghề cho rằng nghệ sĩ Phùng Há biết cách thu xếp trang trải câu ca, biết để những nhịp ngoại cho già dặn tiếng ca mới biểu lộ cái tài của cô ra được. Tài của cô còn ở chỗ biết vận dụng mối quan hệ ở giữa ca và nói, tức đương nói chuyện rồi vào bài ca (nói lối gối bài ca) một cách tài tình.
Phùng Há sở trường về diễn tuồng Tàu nhưng diễn tuồng xã hội và tuồng Tây cũng thành công chẳng kém. Những vai khắc sâu hình ảnh của nữ nghệ sĩ Phùng Há vào kí ức công chúng mấy chục năm không chút mờ phai là vai Tô Ánh Nguyệt và nhất là vai cô Lựu (trong vở
Đời Cô Lựu, cũng của Trần Hữu Trang). Phùng Há đã thể hiện nhân vật người vợ oan ức, người mẹ đau khổ, hết sức cảm động, người xem không cầm được nước mắt.
·
Ai là người sáng lập giải thưởng cải lương Thanh Tâm?
Trần Tấn Quốc (1914-1987) ngoài tư cách là một nhà văn, nhà báo, còn là một chuyên gia về sân khấu cải lương. Chính ông là người sáng lập, tổ chức ra
Giải cải lương Thanh Tâmnổi tiếng tại Sài Gòn. Giải này từng trao cho một số nghệ sĩ cải lương thời danh hồi đó như Thanh Nga, Ngọc Giàu, Lan Chi, Bích Sơn, Bạch Tuyết, Diệp Lang...
Trần Tấn Quốc tên thật là Trần Chí Thành; bút hiệu: Chí Thành, Trần Chí Thành, Cao Trần Lãnh, Thanh Tâm, Trần Tích Lương, Trần Tử Văn, Thanh Huyền, Anh Thành, Chang Ba, Nghệ Sĩ Mù, Cô Hạnh.
Thuở nhỏ ông học tiểu học tại Cao Lãnh (Đồng Tháp). Trong thời gian theo học chương trình Pháp - Việt, Trần Tấn Quốc còn học thêm chữ Hán. Năm 1930, thi đậu tiểu học, gia đình chuẩn bị cho ông lên Sài Gòn thi lấy bằng thành chung, nhưng chưa kịp đi thì ông tham gia vào cuộc biểu tình bị Pháp đàn áp. Trần Tấn Quốc bị Pháp bắt đưa ra toà và kết án 5 năm tù về tội “hoạt động phá hoại chống nhà nước” và đày ra Côn Đảo. Đến 1933, ông được trả tự do về lại Cao Lãnh. Sau đó ông bỏ lên Sài Gòn làm báo, cộng tác với các báo
Thần chung, Đuốc nhà Nam, Việt Namcủa Nguyễn Phan Long, Nam Đình, Đào Trinh Nhất và được các bậc đàn anh này dìu dắt. Trong thời gian tập sự làm báo, Trần Tấn Quốc theo học một lớp báo chí hàm thụ tại Paris. Năm 1936, ông tham gia Đông Dương Đại hội tại Sài Gòn. Ngoài các tờ báo trên, ông còn cộng tác với báo Công luận, Truyền tin, Điện tíncho đến Cách mạng tháng Tám 1945. Sau 1946, ông tản cư một thời gian ngắn rồi lại trở về Sài Gòn theo nghiệp báo. Thời gian này ông mở rộng quan hệ với các báo Dân chủ mới, Tiếng dội, Dân quyền...Sau năm 1975, ông lui về quê và qua đời trong căn nhà lá bên bờ sông Đình Trung.
Các tác phẩm của Trần Tấn Quốc:
Saigon Septembre 1945(1948), Nam Bộ kháng chiến(1948), Việt Nam trong lịch sử(1948), Ba tháng khói lửa đô thành (1955), Cô Ba Trà(báo Tiếng dội), Cô gái Côn Đảo(báo Buổi sáng), Kỷ niệm làm báo 1936-1975và một số vở tuồng cải lương.
·
Soạn giả của vở cải lương nổi tiếng Đời cô Lựulà ai?
Trần Hữu Trang (1906-1966) là nhà soạn giả cải lương nổi tiếng. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân ở xã Phú Kiết, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. Học hết tiểu học, ông học chữ Nho và tự học rất nhiều. Thuở trẻ ông làm nghề hớt tóc. Năm 1930, ông theo các gánh hát làm thư ký chép vở. Được Đặng Công Danh (tức Mười Giảng) hướng dẫn trở thành nhà soạn kịch bản cải lương nổi tiếng, cộng tác với các gánh hát Trần Đắc, Phụng Hảo, Năm Phỉ, Năm Châu. Khi thực dân Pháp quay lại xâm chiến Nam Bộ, ông là Chủ tịch Ủy ban Hành chính xã Phú Kiết. Năm 1947, được phái vào hoạt động nội thành Sài Gòn trong tổ chức Liên Việt, làm công tác vận động văn nghệ sĩ và trí thức. Lập gánh hát
Con tằm,sau hợp tác với đoàn Việt kịch Năm Châu. Sau 1954, tiếp tục hoạt động trong Phong trào hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn, đòi hòa bình thống nhất nước nhà. Năm 1960, ông ra vùng giải phóng tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, được bầu làm Chủ tịch Hội Văn nghệ Giải phóng. Ông mất tại căn cứ khu giải phóng. Được truy tặng Huân chương Thành đồng. Năm 1996, được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
Ông là tác giả nhiều kịch bản cải lương, trong đó có: Tô Ánh Nguyệt, Tìm hạnh phúc, Mộng hoa vương, Lan và Điệp, Đời cô Lựu... Tên ông đã được Hội sân khấu thành phố đặt làm giải thưởng Trần Hữu Trang để trao tặng cho những nghệ sĩ cải lương triển vọng, xuất sắc. Một con đường ở quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh cũng mang tên ông.
·
Cho biết những đặc sản nổi tiếng của Sài Gòn - Gia Định xưa?
Nói đến những đặc sản nổi tiếng của Sài Gòn - Gia Định, người ta hay nhắc đến: thuốc Gò Vấp; nem Bà Điểm, nem Thủ Đức; rượu đế, heo quay Hóc Môn, cá chìa vôi sông Nhà Bè; con hồ da tử (con đuôn chà là).
- Thuốc Gò Vấp
Trồng toàn bằng phân trâu, phân bò trộn với bánh dầu đập nhỏ để bón vào gốc nên thuốc được tốt, lá lớn.
Thuốc bắt đầu gieo hột rồi cấy vô bầu đem trồng. Kể từ ngày trồng đến ngày bẻ lá đúng bốn tháng, là thời kỳ thuốc già. Bẻ xong đem về ủ 7 ngày, lá thuốc chín vàng, xắt nhuyễn đem phơi.
Thuốc Gò Vấp tàn trắng, khói thơm không phèn, để lâu không bị mốc. Loại thuốc này trồng nhiều nhất ở xã Hạnh Thông, vì đất cao ráo, không phèn, nước ngọt giếng sâu tới 14,15 mét.
- Nem Thủ Đức - nem Bà Điểm :
Thủ Đức, Xuân Trường là hai địa danh của Gia Định gắn liền với nhau qua câu truyền tụng “nem Thủ Đức, suối Xuân Trường”. Nem là một món ăn chơi của người Việt chế biến, làm bằng thịt heo sống quết nhuyễn, rồi gia vị tiêu, tỏi, bột ngọt, rượu Absithe, Cognac... đoạn gói với lớp lá vông, lớp ngoài thì gói bằng lá chuối hột, cột dây ràng chặt để chừng hai, ba ngày thì nem vừa chua là ăn được.
Ngày xưa, ở Sài Gòn, Chợ Lớn, hay các tỉnh xa hơn nữa thường đến Thủ Đức ăn nem và tắm suối Xuân Trường. Nem ăn nhiều cách. Để vậy ăn sống với tỏi, uống rượu, còn kỹ thì nướng cho chín, hoặc cắt nhỏ ra gói với rau sống bánh tráng.
- Rượu đế, heo quay Hóc Môn
Loại rượu này do người vùng Hóc Môn nấu toàn bằng chất nếp, ủ cho đúng ngày giờ để vô chõ, bên hông chõ kháp với một ống tre dưới có đặt một cái chai. Khi đun lửa, nước cơm rượu bốc hơi đọng lại chảy xuống ống tre, nhỏ từng giọt vào chai. Rượu đế Hóc Môn nấu nguyên chất, có mùi thơm, bọt nhiều, uống không gắt, có hậu ngọt, nổi tiếng khắp xa gần.
Heo quay Hóc Môn nổi tiếng không đâu sánh bằng. Người Hóc Môn quay heo rất chuyên nghiệp, heo chín đều, chỗ nào cũng vàng, không nứt, chặt ra thịt dính với da giòn rụm, mùi thơm ngon nhờ hương vị ướp khéo.
- Cá chìa vôi sông Nhà Bè
Ở sông Nhà Bè - Gia Định có loại cá mình dẹp màu vàng, giống loại cá chim, trên lưng có một kỳ chĩa lên giống cái chìa vôi, nên người ta gọi là cá chìa vôi. Thịt cá này rất dai, giòn, làm ra các món nhậu rất hấp dẫn. Có thể hấp lên ăn với bánh tráng, rau sống, làm gỏi, nấu cháo, thịt rất ngọt ăn không ngán.
- Con hồ da tử
Hồ da tử chính là con đuôn chà là. Đuôn chà là ngày xưa ở vùng rừng sác miệt Cần Giờ, Quảng Xuyên nổi tiếng ngon, được triều đình Huế chú ý. Hàng năm đến mùa đông các quan trấn thủ Gia Định ra lệnh cho quan địa phương bắt đem thượng tiến cho nhà vua.
Đuôn chà là bắt đem về ngâm nước muối cho sạch, rút ruột dồn đậu phộng, lăn bột chiên bơ vàng cặp với rau thơm nhậu rất hấp dẫn và có nhiều chất bổ.
·
Trịnh Hoài Đức đã từng nhận xét về người dân Sài Gòn như thế nào?
Trịnh Hoài Đức (1765-1825) là một nhà văn hóa lớn của đất Gia Định xưa, là quan đại thần triều Nguyễn nổi tiếng thanh liêm và hay chữ. Tác phẩm
Gia Định thành thông chílà một tài liệu quý báu cho chúng ta khi tìm hiểu Sài Gòn - Gia Định xưa. Về người dân nơi đây, ông nhận xét:
“Đất Gia Định rộng lớn, phì nhiêu, sản xuất đủ mọi sản phẩm, dân cư phong phú, không bao giờ lâm vào cảnh thiếu ăn thiếu mặc. Người Gia Định quen ăn tiêu phung phí, trong miền Gia Định rất ít có người giàu có, vì cớ không ai chịu dành dụm để làm giàu cả.
Nhân dân ở đây khinh rẻ tiền của, nhưng rất mộ công lý. Đàn bà thì yểu điệu và phần nào có nhan sắc. Từ Bắc chí Nam họ có tiếng là đẹp hơn cả. Họ phần nhiều thọ hơn đàn ông. Những người cao tuổi phần nhiều vẫn tráng kiện.
Người Gia Định rất thuần hậu với khách lạ. Khi có người lạ tới nhà, chủ bao giờ cũng mời ăn trầu, uống trà và sau cùng dùng cơm. Mà bữa cơm đãi khách bao giờ cũng thịnh soạn, bất luận khách thân hay sơ, hay chỉ là một người lạ mặt. Miễn là khách lạ đến chơi nhà, là chủ nhà ân cần tiếp đãi. Vì thế cho nên một người viễn phương tới đây rất ít khi phải lo ăn. Tuy nhiên phong tục thuần túy này vẫn có một điểm không hay: bọn vô lại, bất lương, vô gia cư hầu như được mọi người ủng hộ, khuyến khích thành ra chúng càng ngày càng tệ nhũng.
Các nhà Nho ở Gia Định có tiếng là hay chữ”...
Xin có một nhận xét nhỏ về ý kiến của Trịnh Hoài Đức, người dân Sài Gòn - Gia Định hiếu khách bởi lẽ nơi đây thời xưa đồng ruộng phì nhiêu, sông nhiều tôm cá. Hơn nữa họ vốn là người từ miền ngoài xiêu tán vào lập nghiệp nơi vùng đất mới, do đó, đối với người đồng hương từ phương xa đến, họ rất quý.
·
Bạn có biết về tính cách của người Sài Gòn?
Trong tác phẩm
Nguyễn Đình Chiểu - đạo làm người(Sở VHTT Long An, 1983), giáo sư Trần Văn Giàu đề cập đến lòng chung thủy của nhân vật rất Sài Gòn là Lục Vân Tiên:
“Lòng chung thủy trong tình duyên đôi lứa hẳn không phải là một tín điều cũ kỹ, hóa đá, một vật của bảo tàng văn hóa phong tục thời trung cổ. Trong cuộc kháng chiến dài 30 năm vừa qua, lòng chung thủy là một nét sinh hoạt xã hội đặc sắc của ngàn vạn cán bộ và nhân dân ta, vừa lãng mạn, vừa cách mạng, nó vừa củng cố gia đình ở chất lượng mới, vừa hình thành một nét lớn của đạo đức chính trị dân tộc. Vợ Nam chồng Bắc mà thủy chung với nhau thì cũng có nghĩa là tin tưởng sắt đá vào sự chiến thắng của chính nghĩa thống nhất nước nhà, cũng có nghĩa là không khi nào tuyệt vọng trước thế lực vô cùng to lớn của phản động quốc tế và quốc gia trong kế hoạch thâm độc của chúng chia cắt vĩnh viễn đất nước ta, và cũng có nghĩa là thề quyết đấu tranh đến toàn thắng. Cha mẹ, chồng vợ, con cháu đều một lòng như vậy dù vượt qua gian khổ hết sức lâu dài. Sau 20 năm ly biệt, các gia đình lại đoàn tụ, “Nam Bắc một nhà”. Vậy lòng chung thủy đâu phải đã lỗi thời, duy ở mỗi lúc nó biểu hiện những hình thái riêng biệt.
Vả chăng, chung thủy không chỉ có trong tình duyên đôi lứa. Vân Tiên chung thủy với Nguyệt Nga (chồng vợ) mà cũng chung thủy với tiểu đồng (thầy trò), với Hớn Minh (bạn bè), với Ngư Tiều (người ơn)
Đỗ trạng rồi, dẹp Phiên xong, Vân Tiên vinh quy bái tổ đi qua đất Đại Đề, nơi mình lâm nạn hồi nào, nhớ đến chú tiểu đồng xấu số của mình, bèn truyền quân bày tế lễ. Nhưng tiểu đồng không phải bị cọp ăn mà được cọp cứu, ba năm trung thành giữ mồ hoang! Hai thầy trò lại gặp nhau. Tiểu đồng chung thủy. Vân Tiên chung thủy. Câu chuyện chung thủy này hẳn có thể làm suy nghĩ những ai giàu thay bạn sang đổi vợ, những ai hiển đạt rồi quên ân nhân của mình thuở hoạn nạn, hàn vi, hạng người này cho đến nay đâu phải không còn?
Khỏi Đại Đề, tới Hàn Giang, quốc trạng Vân Tiên nhớ đến Ngư Tiều.
Bạc vàng, châu báo (báu), áo quần.
Trạng nguyên đem tạ đáp ân Ngư Tiều.
Lần này Ngư Tiều nhận của đền ân không từ chối như trước kia. Hẳn là tác giả muốn cho phép Vân Tiên thực hiện lòng chung thủy của mình.
Đẹp thay lòng chung thủy! Gớm ghiếc thay tính bội bạc thay lòng...
Còn một thứ thay lòng khác, phản bội lý tưởng, phản bội màu cờ, phản bội nước nhà, đổi bạn thành thù, xem thù là bạn: Bọn ấy đời nay nhan nhản ra đó thì lòng “chung thủy” đâu phải là chuyện lỗi thời?...”
Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng khi viết tổng luận trong bộ
Địa chí văn hóa thành phố Hồ Chí Minh(Nxb. thành phố Hồ Chí Minh, 1987) đã phân tích:
“Phát triển thường xuyên và đệm từng lúc các đợt đột xuất gây bất ngờ lớn đối với kẻ thù - đó là nét đặc sắc của phong trào thành phố. Sài Gòn là một trong những thành phố lớn mà sự động tịnh của phong trào bản thân ảnh hưởng sâu rộng đến toàn cục. Cái vĩ đại của Sài Gòn chính là ở chỗ nó vốn là sào huyệt của kẻ thù, nơi lực lượng kẻ thù bao giờ cũng áp đảo, lại thường trực bùng nổ các hành động đối kháng to lớn và rất mãnh liệt của quần chúng... rõ ràng, cội nguồn góp phần quan trọng trong khí phách con người Thành phố. Những người “tha phương cầu thực” lại thiết tha đặc biệt với nền độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ. Họ hiểu rằng chế độ vua chúa bạc đãi họ, còn quê hương thì không bao giờ quên những hòn máu dù phiêu dạt tận đâu. Trong những hoài bão lớn nhất của người Thành phố - và người Nam bộ - thống nhất quốc gia, sum họp đại gia đình dân tộc là hoài bão thiêng liêng. Ngay một việc nhỏ cũng mang ý sâu: dân lưu tán không dùng hàng thứ “Cả” để gọi con trưởng - mà gọi thứ hai - vì theo một số nhà dân tộc học, thứ “Cả” dành cho miền quê tổ. Bởi vậy, bọn thực dân cũ và mới phạm một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất là ngỡ rằng chúng hội đủ các tiền đề tách Nam bộ, miền Nam ra khỏi cộng đồng quốc gia như chúng thành công ở nhiều nơi. Chế độ trực trị 85 năm dành cho Nam kỳ không ngăn nổi cuộc Cách mạng Tháng 8 tuyên cáo nước Việt Nam thống nhất. Những người đấu tranh đổ máu chống cái quái thai “Nam kỳ quốc” năm 1946 chính là cư dân Thành phố, cư dân Nam bộ. Những người hiên ngang bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, chống chia rẽ Bắc Nam qua cuộc di cư cưỡng bức ồ ạt 1954 cũng là cư dân Thành phố, cư dân Nam bộ.
Cội nguồn được các nhân tố mới bồi dưỡng. Dân lưu tán tự tổ chức lấy đời sống của mình, ý thức dân chủ cắm rễ như cây dừa cắm rễ trên nền phù sa màu mỡ giữa một không gian khoáng đạt. Lễ giáo Khổng Mạnh rơi rớt dọc đường Nam tiến, phép nước còn lại ở tấm lòng đối với quê cha đất tổ.
Mọi cái đều cần sửa đổi cho thích hợp với điều kiện tạo lập cuộc sống mới, không do chiếu chỉ nào cả mà tự dân bàn bạc, cam kết. Tính năng nổ sáng tạo vốn là truyền thống thuở dựng nước một thời gian dài bị phong kiến triều đình và thực dân đế quốc chèn ép nay có cơ hội sống dậy, phát huy”.
Và đây là ý kiến của nhà văn Sơn Nam về sở thích ăn uống (Chuyên đề:
Tản mạn người Sài Gòntrong tác phẩm Sài Gòn- thành phố Hồ Chí Minh, 300 năm địa chính- Sở Địa chính, 1998):
“
Trong bữa ăn, người Sài Gòn dầu mới đến cũng làm quen khá nhanh với những món hoang dã nhưng “sang trọng”. Hồi xưa, ông bà đi khẩn hoang lo phá rừng, giết sấu dữ, rảnh rang đâu mà nuôi gà, nuôi heo nái để nhân giống? Lươn, rùa, ếch, rắn thêm chim đồng nội, chuột... gặp con gì ăn con nấy. 12 con giáp: tý, sửu, dần, mẹo... con gì cũng ăn, trừ con rồng, không ăn vì chưa gặp! Thức ăn phải dự trữ. Thời xưa, nơi hẻo lánh, khó kiếm muối và cái hũ để bảo quản cá; dư cá thì làm cá khô, làm mắm. Mùa hạn, lúc trời sa mưa khó tìm cá vì đồng ruộng còn khô cạn, cá con chưa sinh sôi nảy nở, lắm khi tìm con mắm không ra. Mắm ăn ngon vì con cá, thí dụ như cá lóc, chỉ tiết ra vị ngọt thâm trầm khi đã lên men. Trịnh Hoài Đức trongGia Định thành thông chí đã nhấn mạnh việc người đất Gia Định thích ăn mắm, khi rảnh rang thì thách thức nhau ăn mắm, ai ăn được nhiều thì cử tọa tán thưởng, mặc dù bây giờ cá rất nhiều. Mắm kho lấy nước ăn với các loại rau rừng mà trước kia ông cha ta gặp đâu hái đó, nào đọt bần, trái bần chua, kèo nèo, bông súng, đọt ổi, đọt cây cơm nguội, đọt chiết, đọt vừng, rồi bày thêm nào là mào của dừa non, xoài rụng... kể không hết. Một bô lão mách rằng, trước khi ăn thứ rau lạ nên nếm thử, rau nào chát hoặc đắng là ăn được, bổ gan, trị bệnh kiết lị. Còn như loại nào vị ngọt thì đừng ăn, có thể bị ngộ độc. Nói nghe hữu lý, nhưng chưa dám tin. Ngày nay, món lẩu mắm bán giá cao ở các cửa hàng đặc sản tại Sài Gòn, hấp dẫn thực khách. Lẩu là lô (cái lò, tiếng Quảng Đông) để mắm sôi lên, xem hợp vệ sinh. Xắt thịt bò, cá basa bỏ vào mắm, dồi dào chất dinh dưỡng. Ăn lẩu mắm vui thích vì quy tụ được bạn bè.
Thú vui thuần vược bén mùi. Giếng vàng thu đã rụng vài lá ngô.
Chạnh niềm nhớ cảnh giang hồ...(Nguyễn Du). đời nhà Tấn, có vị quan nhớ món ăn rau thuần và con cá vược mà hồi bé thơ ông đã ăn ở quê nhà, bèn xin nghỉ hưu lập tức về vườn.
Người Sài Gòn cũng như phần lớn người ở phía Nam bề ngoài xem như bừa bãi nhưng giữ kỷ cương về ăn uống. Món ăn lý tưởng vẫn là canh chua cá kho, canh chua phải chăng là món của người Khmer, cải biên lại. Vị chua làm giải khát, giải cảm mạo. Trời oi bức, húp chút canh chua dễ nuốt cơm. Cá kho còn gì ngon hơn, cá đồng kho với tinh chất của cá biển là nước mắm còn dư để dành, nguội lạnh cũng ăn được. Cúng ông bà vẫn là bốn món cơ bản như đồng bào ở đồng bằng sông Hồng, ngoài Bắc gọi giò, nem, ninh, mọc; ở Nam bộ là giò heo hầm măng tre, cá và thịt kho nước dừa, thịt ba chỉ luộc, xắt mỏng (thịt phay) và món xào. Tuyệt đối không cúng với thịt rừng. Cúng thần thánh cũng lấy bốn món ấy làm căn bản, món khác như chả giò, nem chua, gỏi là phụ. Đã là nhậu với bạn bè, cơ bản là một món đặc biệt thôi, như lẩu bò hoặc thịt vịt luộc, hoặc thịt chuột. Nhiều món là lạc đề. Vài người quê ở đồng bằng nhớ món của người Triều Châu như củ cải muối chiên trứng vịt hoặc con khô biển, lấy xương nấu với bắp chuối (kiểu Xiêm, gọi là Xiêm Lo). Chỉ khi nào ăn cơm tấm, mới dùng cái dĩa bàn, muỗng, nĩa (mô phỏng kiểu ăn Tây phương). Không cần dao lúc ăn.
Ngày nay, vài món điểm tâm sáng đã định hình, mặc nhiên xem như thế mạnh của mọi miền: Phở Bắc, bún bò Huế, cơm tấm Sài Gòn, thêm hủ tiếu, bánh bao, xíu mại của người Hoa hoặc bánh mì dồn thịt, dồn chả lụa, hoặc cá hộp thịt xá xíu...”
·
Xin cho biết người Sài Gòn xưa ăn Tết như thế nào?
Trong
Đại Nam nhất thống chído Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, về phong tục của tỉnh Gia Định có đoạn viết: “Đất nhiều sông ngòi, nên người nào cũng giỏi bơi lội. Nhân dân đủ người bốn phương, mỗi nhà mỗi tục. Dân nông thôn thì hầu như chất phác, dân thành thị thì chơi bời. Việc tang chế cưới gả cũng có người theo lễ chế, người thờ phật cũng có. Ngoài ra những việc tiễn năm cũ mừng năm mới, các tiết Nguyên đán, Đoan dương, thờ cúng tổ tiên cho đến khi gặp sinh nhật thì mời khách, gặp tiết tốt vui mừng, đại khái các tỉnh Nam Kỳ đều giống nhau cả” (Nxb. Thuận Hóa, 1992, trang 209).
Tuy đời sống kinh tế có khá hơn trước, công nghệ mở mang nhưng đến Tết, người dân Sài Gòn vẫn không quên phong tục cổ truyền. Tết đến là dịp để mọi người sửa soạn lại bàn thờ tổ tiên, trong nhà ngoài ngõ đều có dán đôi liễn đỏ. Vậy trên những đôi liễn đỏ ấy, thời xưa người ta đã viết những dòng chữ gì để nói lên khát vọng của lưu dân trên vùng đất mới? Trong một bài vè xưa có ghi lại khá trung thực:
Ăn mừng năm mới
Chữ an, chữ thới
Dán trước hàng ba
Phú quới vinh hoa
Dán vô trước cửa
Tài lợi lộc phước
Dán trước hàng nhì
Vạn trực duy tân
Dán vô trước cửa.
Ngay cả ông Táo - một “nhân vật” quen thuộc đối với tất cả người Việt - trong ngày Tết cũng được bài trí:
Trên trang ông Táo
Đề chữ hiển linh
Còn ra ngoài ngõ, trên cây nêu bằng tre đuổi tống tà ma thì bài vè này còn ghi:
Lấy câu thái bình
Dán ngoài cửa ngõ
Còn nhớ ngày xưa, trước tết, mấy đứa trẻ trong nhà ngồi chùi bộ lư đồng, o bế cho đến bóng loáng. Nhân đây, xin trích một đoạn trong bài viết
Vài cảm tưởng về tết trong Namcủa cụ Vương Hồng Sển: “Lối năm 1920, bộ lư đồng năm tấc bề cao, giá độ năm chục bạc lớn. Có thứ lư thau trơn dễ chùi, ở trên chóp đỉnh có đặt hai con lân giỡn trái châu, đứng nhe răng cười “cầu phúc”. Có thứ lư gồ ghề chùi cho bóng, vì lư làm theo kiểu “lư mắt tre”, lư “trúc hóa lân”. Và cũng theo cụ Sển thì “hóa chất” chùi lư thời xưa là “miễn có khế chua đập dập lấy nước chua chấm với tro bếp thật mặn, chấm với “cậc bần” cọ xát thật mạnh thì bao nhiêu ten rỉ cũng sạch” (Tập san Sử Địa - 1967). Trên bàn thờ tổ tiên, những người dân Nam kỳ thời xưa chủ yếu “có chi cúng nấy”, miễn là đầy đủ lòng thành đối với người đã khuất. Thông thường chưng cúng trái cây trong ngày Tết đủ “ngũ quả” tượng trưng cho “ngũ phúc” là lê, lựu, đào, mai, phật thủ. Dần dần, người dân ước mơ về một đời sống cụ thể hơn và cũng giản dị chỉ cần “cầu vừa đủ xài” mà thôi. Do đó, họ đặt mâm quả thấy có mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, thì rõ ràng, những trái cây ấy đã nói lên tâm niệm của người dân lương thiện.
·
Xin cho biết ý nghĩa về mâm ngũ quả mà dân Sài Gòn thường chưng trong những ngày tết?
Theo học giả Trương Vĩnh Ký thì “ngũ phước” là ngôn ngữ của “ngũ quả”: phú quý, thọ, khang ninh, khảo, chung mạng (giàu sang, sống lâu, mạnh khỏe, bình yên, chết lành khi về già). Vì lẽ đó người ta đã lựa chọn những loại trái cây có tên đồng âm với ý nghĩa tốt. Ở Nam Bộ dựa vào giọng phát âm tương tự, đồng bào đã chọn mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung. Với mâm trái cây như thế thì ta hiểu rằng: “cầu sung vừa đủ xài”. Sung là sung túc, dừa phát âm như vừa, và xoài là xài!
Thế nhưng, để mâm ngũ quả sinh động, màu sắc rực rỡ thì người ta còn thêm nhiều loại trái cây khác nữa như quýt (đồng âm với kiết có nghĩa là cát, là tốt lành) hoặc trái tắc (đồng âm với đắc là đắc lợi) hoặc bông mai (đồng âm với may, là may mắn) hoặc trái thơm (gợi sự thơm tho) hoặc thêm cả trái lê viết từ chữ lợi (chữ Hán) có thêm chữ mộc v.v... Điều này cho thấy mâm ngũ quả của dân Sài Gòn không chỉ phong phú về các loại trái cây mà còn chú trọng về mặt ý nghĩa như một lời cầu mong tốt đẹp cho năm mới.
·
Bạn có biết nhạc tài tử lần đầu lên sân khấu ở Sài Gòn lúc nào không?
Vào năm 1915 Nguyễn Tống Triều và ban nhạc tài tử ở Mỹ Tho lên trình diễn ở nhà hàng Cửu Long Giang bên cạnh chợ Sài Gòn. Đây lần đầu tiên nhạc tài tử lên sân khấu chuyên nghiệp ở Sài Gòn.
·
Cải lương xuất hiện ở Sài Gòn lúc nào?
Ngày 11-9-1917, vở kịch mô phỏng kịch hài phương Tây
Vì nghĩa quên nhàcủa Lê Quang Liêm và Hồ Biểu Chánh được công diễn ở rạp Eden (Sài Gòn). Ngày 12-9-1917, vở được diễn ở rạp Cô Tám (Chợ Lớn).
Vở kịch tạo ra cuộc tranh luận giữa hai phe bảo tồn hát bội và phe cải lương kịch nghệ, báo hiệu sự ra đời của ca kịch cải lương.
Sau đó, gánh hát Lê Văn Thận đã diễn vở
Lục Vân Tiên, Kim Vân Kiều. Năm 1919, gánh hát Thầy Năm Tú diễn các vở Hạnh Nguyên cống Hồ, Trang Tử cổ bồn caở rạp Moderne (Sài Gòn).
·
Sài Gòn - Gia Định xưa từng là một trong những nơi phát triển nghệ thuật hát bội. Bạn hãy giới thiệu sơ nét về Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM?
Hát bội là loại hình nghệ thuật truyền thống của Việt Nam, manh nha từ đời Lý trong dân gian rồi tiến vào cung đình và được hoàn thiện vào đời Trần dưới đời vua Trần Nhân Tông. Đến đời Lê, hát bội bị cấm đoán, chỉ còn tồn tại trong dân gian.
Đầu thế kỷ XVII, hát bội theo chân các đoàn lưu dân vào Nam và phát triển tột bực dưới thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn. Riêng ở Gia Định, Tả quân Lê Văn Duyệt đã tạo điều kiện phát triển loại hình nghệ thuật này. Không chỉ dinh tổng trấn có một đoàn hát bội mà các quan xa gần thuộc trấn Gia Định đều tranh nhau lập đoàn hát bội, nuôi con hát trong hàng ngũ quân đội. Nghệ thuật hát bội đã lập cứ địa vững chắc và giao lưu với nghệ thuật hát Trung Quốc của người Minh Hương, người Cao Miên.
Trong thế kỷ XX, ở Sài Gòn có những ban hát bội sau: ban hát Thầy Chánh, ban hát cô Ba Ngoạn, ban hát Cô Tám, ban Tân Thành, ban Bầu Thắng, ban Công Thành, gánh Tân Hưng, ban Kim Thành, đoàn Kim Cương, đoàn Phước Thành, đoàn Minh Tơ, gánh Đại Nghĩa, đoàn Bầu Vàng, ban Biện Vực, nhóm nghệ sĩ Hội khuyến lệ cổ ca...
Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, đến năm 1975, ở thành phố hầu như không còn đoàn hát bội nào. Sau khi đất nước thống nhất, Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định thành lập Đoàn Nghệ thuật hát bội thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 7 -1977. Đến năm 2001, được nâng cấp lên thành Nhà hát Nghệ thuật hát bội thành phố Hồ Chí Minh (234 Lý Tự Trọng, quận 1) theo Quyết định số 5652/QĐ-UB của Ủy ban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh ngày 5-9-2001.
Nhà hát có nhiệm vụ: tổ chức nghiên cứu về nghệ thuật, phong cách biểu diễn nghệ thuật hát bội truyền thống Nam Bộ nhằm kế thừa, giữ gìn và phát huy nghệ thuật truyền thống dân tộc. Tổ chức biểu diễn phục vụ giao lưu giữa các đoàn nghệ thuật trong và ngoài nước nhằm nâng cao trình độ chuyên môn. Ngoài ra còn tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ diễn viên trẻ làm nguồn kế thừa, bổ sung cho nhà hát.
Nhà hát có trên 30 vở diễn gồm các thể loại: tuồng thầy, tuồng đồ, tuồng lịch sử dân tộc, dân gian và thiếu nhi. Một số vở diễn đoạt giải của đoàn như:
Trần Quốc Tuấn(đạt hai huy chương vàng, ba huy chương bạc trong Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985), Bông hồng núi Nưa(đạt ba huy chương vàng, ba huy chương bạc, hai giải đặc biệt trong Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985), Chất ngọc không tan(đạt huy chương bạc tại Liên hoan Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1995), Dũng khí Đặng Đại Độ(giải B giải thưởng sân khấu 1998 của Hội Nghệ sĩ Việt Nam), Tiếng hát nàng Huyền Cơ(Hội diễn Sân khấu tuồng - Dân ca kịch chuyên nghiệp toàn quốc đợt 2 tháng 7-1997)... Ngoài ra còn xây dựng một số vở diễn được yêu thích khác như: Trảm Trịnh Ân, Phụng Nghi Đình, Nữ tướng Mộc Quế Anh...
Đoàn biểu diễn cố định thường kỳ tại Nhà hát Thành phố, Nhà Văn hóa Thanh niên trong chương trình Hát bội và công chúng, Trung tâm Văn hóa Hóc Môn, rạp hát Hưng Đạo, Trung tâm Văn hóa Long Phụng, Trung tâm Văn hóa các quận Phú Nhuận, Bình Thạnh, quận 1.
·
Vào những năm giữa thế kỷ XX, có một nữ nghệ sĩ đã là thần tượng của khán giả bộ môn nghệ thuật hát bội. Bà là ai?
Íó là nghệ sĩ Ba Út. Bà tên thật là Nguyễn Thị Út (1911-1989), sinh tại Gia Định. Từ nhỏ, bà đã có năng khiếu về hát bội, chuyên đóng các vai phụ ở gánh bà Tám Xá, gánh cô Tư Châu.
Năm 20 tuổi, bà về đoàn Vĩnh Xuân của bầu Thắng. Do có sắc đẹp và giọng hát trong, cao và ấm, bà được giao đóng các vai đào chánh, đóng cặp với bầu Hai Thắng, Minh Tơ, Thành Tôn, Hữu Thoại, Chín Luông, Mười Sự. Bà nổi tiếng trong các vai đào văn: Điêu Thuyền
(Phụng Nghi Đình),Giả Thị (Hoàng Phi Hổ quy Châu), Tạ Huê Đàng (Xử Bá Đao Từ Hải Thọ),Tôn phu nhân (Triệu Tử Long đoạt ấu chúa), Dương Thanh Anh (Tống tửu Đơn Hùng Tín)...và các đào võ có tâm trạng như Đào Tam Xuân (Trảm Trịnh Ân), Tiêu Anh Phụng (Tiêu Anh Phụng loạn trào), Phàn Lê Huê (Tiết Đinh San chinh tây)...
Nghệ sĩ Ba Út là diễn viên lâu năm nhất trên Đài Phát thanh Sài Gòn trong ban Hát bội Vân Hạc. Bà còn là diễn viên của nền điện ảnh miền Nam, từng đóng vai trong các phim
Hồn trinh nữ, Đứa cháu nội, Mục Liên Thanh Đề, Lâm Sanh Xuân Nương...
Trước năm 1975, bà làm việc ở Hội Khuyến Lệ Cổ Ca, sau năm 1975, bà làm việc ở Đoàn Nghệ thuật Hát bội thành phố Hồ Chí Minh. Hơn 60 năm phục vụ ngành sân khấu truyền thống miền Nam, Ba Út nổi tiếng là một nghệ sĩ thanh sắc song toàn, có tài, có đức, được đồng nghiệp nể nang, khán giả yêu mến.
·
Nghệ sĩ nhân dân Phùng Há được xem là “cây đại thụ” của nghệ thuật cải lương Sài Gòn.Bạn biết gì về người nữ nghệ sĩ này?
Phùng Há tên thật là Trương Phụng Hảo, sinh năm 1911 tại Mỹ Tho (Tiền Giang), lên sân khấu từ 13 tuổi. Mới vào nghề, nhưng đã đóng những vai chính cùng với các nghệ sĩ nổi tiếng như: Năm Châu, Ba Du.v.v...
Tài năng của Phùng Há rất đa dạng, đặc biệt thành công trong các vở tuồng Tàu, đóng cả tuồng văn và tuồng võ, đóng đào rất hay và đóng kép cũng giỏi. Vì bà có thể ca được các bài hát Quảng rất đúng điệu, cho nên nghệ sĩ PhùngHá đóng tuồng Tàu thì khó ai hơn được. Tất cả các gánh đã được cô cộng tác, từ Tái Đồng Ban đến Huỳnh Kỳ - Phùng Há và Phụng Hảo, thường xuyên diễn các tuồng Tàu. Để lôi cuốn khán giả, đoàn Tái Đồng Ban có chủ trương “hát có đánh đồ thiệt” dùng gươm, giáo kiếm, kích bằng sắt mạ kền sáng loáng chứ không phải gỗ đẽo như trước kia. Như vậy đào kép phải luyện tập võ thật sự do võ sư chỉ dạy.
Phùng Há tinh thông võ nghệ nên đóng đào võ rất đàng hoàng (như vai Mộc Quế Anh trong vở kịch
Mộc Quế Anh dâng cây).Với tài đóng kép, Phùng Há khi đóng cặp với Năm Phỉ như trong vở Sĩ Vân công chúa(Năm Châu phóng tác theo truyện Tristan và Jseult).
Khi gánh Huỳnh Kỳ - Phùng Há khai trương vở
Giọt máu chung tìnhcủa Mộc Quán Nguyễn Trọng Quyền, Phùng Há đóng vai Bạch Thu Hà cùng kép Năm Thiên (vai Võ Đông Sơ) và Ba Thâu (vai Triệu Tuấn), Phùng Há được khán giả đánh giá cao.
Về nghệ ca, những người trong nghề cho rằng nghệ sĩ Phùng Há biết cách thu xếp trang trải câu ca, biết để những nhịp ngoại cho già dặn tiếng ca mới biểu lộ cái tài của cô ra được. Tài của cô còn ở chỗ biết vận dụng mối quan hệ ở giữa ca và nói, tức đương nói chuyện rồi vào bài ca (nói lối gối bài ca) một cách tài tình.
Phùng Há sở trường về diễn tuồng Tàu nhưng diễn tuồng xã hội và tuồng Tây cũng thành công chẳng kém. Những vai khắc sâu hình ảnh của nữ nghệ sĩ Phùng Há vào kí ức công chúng mấy chục năm không chút mờ phai là vai Tô Ánh Nguyệt và nhất là vai cô Lựu (trong vở
Đời Cô Lựu, cũng của Trần Hữu Trang). Phùng Há đã thể hiện nhân vật người vợ oan ức, người mẹ đau khổ, hết sức cảm động, người xem không cầm được nước mắt.
·
Ai là người sáng lập giải thưởng cải lương Thanh Tâm?
Trần Tấn Quốc (1914-1987) ngoài tư cách là một nhà văn, nhà báo, còn là một chuyên gia về sân khấu cải lương. Chính ông là người sáng lập, tổ chức ra
Giải cải lương Thanh Tâmnổi tiếng tại Sài Gòn. Giải này từng trao cho một số nghệ sĩ cải lương thời danh hồi đó như Thanh Nga, Ngọc Giàu, Lan Chi, Bích Sơn, Bạch Tuyết, Diệp Lang...
Trần Tấn Quốc tên thật là Trần Chí Thành; bút hiệu: Chí Thành, Trần Chí Thành, Cao Trần Lãnh, Thanh Tâm, Trần Tích Lương, Trần Tử Văn, Thanh Huyền, Anh Thành, Chang Ba, Nghệ Sĩ Mù, Cô Hạnh.
Thuở nhỏ ông học tiểu học tại Cao Lãnh (Đồng Tháp). Trong thời gian theo học chương trình Pháp - Việt, Trần Tấn Quốc còn học thêm chữ Hán. Năm 1930, thi đậu tiểu học, gia đình chuẩn bị cho ông lên Sài Gòn thi lấy bằng thành chung, nhưng chưa kịp đi thì ông tham gia vào cuộc biểu tình bị Pháp đàn áp. Trần Tấn Quốc bị Pháp bắt đưa ra toà và kết án 5 năm tù về tội “hoạt động phá hoại chống nhà nước” và đày ra Côn Đảo. Đến 1933, ông được trả tự do về lại Cao Lãnh. Sau đó ông bỏ lên Sài Gòn làm báo, cộng tác với các báo
Thần chung, Đuốc nhà Nam, Việt Namcủa Nguyễn Phan Long, Nam Đình, Đào Trinh Nhất và được các bậc đàn anh này dìu dắt. Trong thời gian tập sự làm báo, Trần Tấn Quốc theo học một lớp báo chí hàm thụ tại Paris. Năm 1936, ông tham gia Đông Dương Đại hội tại Sài Gòn. Ngoài các tờ báo trên, ông còn cộng tác với báo Công luận, Truyền tin, Điện tíncho đến Cách mạng tháng Tám 1945. Sau 1946, ông tản cư một thời gian ngắn rồi lại trở về Sài Gòn theo nghiệp báo. Thời gian này ông mở rộng quan hệ với các báo Dân chủ mới, Tiếng dội, Dân quyền...Sau năm 1975, ông lui về quê và qua đời trong căn nhà lá bên bờ sông Đình Trung.
Các tác phẩm của Trần Tấn Quốc:
Saigon Septembre 1945(1948), Nam Bộ kháng chiến(1948), Việt Nam trong lịch sử(1948), Ba tháng khói lửa đô thành (1955), Cô Ba Trà(báo Tiếng dội), Cô gái Côn Đảo(báo Buổi sáng), Kỷ niệm làm báo 1936-1975và một số vở tuồng cải lương.
·
Soạn giả của vở cải lương nổi tiếng Đời cô Lựulà ai?
Trần Hữu Trang (1906-1966) là nhà soạn giả cải lương nổi tiếng. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân ở xã Phú Kiết, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. Học hết tiểu học, ông học chữ Nho và tự học rất nhiều. Thuở trẻ ông làm nghề hớt tóc. Năm 1930, ông theo các gánh hát làm thư ký chép vở. Được Đặng Công Danh (tức Mười Giảng) hướng dẫn trở thành nhà soạn kịch bản cải lương nổi tiếng, cộng tác với các gánh hát Trần Đắc, Phụng Hảo, Năm Phỉ, Năm Châu. Khi thực dân Pháp quay lại xâm chiến Nam Bộ, ông là Chủ tịch Ủy ban Hành chính xã Phú Kiết. Năm 1947, được phái vào hoạt động nội thành Sài Gòn trong tổ chức Liên Việt, làm công tác vận động văn nghệ sĩ và trí thức. Lập gánh hát
Con tằm,sau hợp tác với đoàn Việt kịch Năm Châu. Sau 1954, tiếp tục hoạt động trong Phong trào hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn, đòi hòa bình thống nhất nước nhà. Năm 1960, ông ra vùng giải phóng tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, được bầu làm Chủ tịch Hội Văn nghệ Giải phóng. Ông mất tại căn cứ khu giải phóng. Được truy tặng Huân chương Thành đồng. Năm 1996, được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
Ông là tác giả nhiều kịch bản cải lương, trong đó có: Tô Ánh Nguyệt, Tìm hạnh phúc, Mộng hoa vương, Lan và Điệp, Đời cô Lựu... Tên ông đã được Hội sân khấu thành phố đặt làm giải thưởng Trần Hữu Trang để trao tặng cho những nghệ sĩ cải lương triển vọng, xuất sắc. Một con đường ở quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh cũng mang tên ông.


markdown:
Thêm bài hát này vào danh sách Playlist
Lời đăng bởi: i_fear
Hãy bỏ lại những gì không phải là KỈ NIỆM !
***
Anh đã mơ ... Về anh của quá khứ !
Anh đã thấy ... Em hoang mang run rẩy
Nhưng đã không một ai nhận thấy
Vì chẳng một ai khác đoái hoài
Sau Giấc mơ ấy
Anh tỉnh dậy và thấy chính mình sợ hãi
Anh sẽ phải từ bỏ những gì ?
Khi nơi này ... anh đã mỏi gối ... trùng chân
Vậy nếu em hỏi anh
Anh rất mong em biết được !
Khi thời gian đi qua đây !
Đừng lưu giữ ...những lỗi lầm từ anh !
Hãy giúp anh nhé ...để lại những lỗi lầm !
Hãy nhớ đến anh ! Với những hồi tưởng thân thương !
Và đừng trách anh nhé !
Và những khi thất mình trống trải !
Với những kỉ niệm và anh là kí ức !
Hãy bỏ lại những gì đã làm em tổn thương !
Hãy bỏ lại những gì không phải là KỈ NIỆM !
Đừng SỢ HÃI
Những nắm đấm của đời anh cũng đã trải
Và anh cũng đã đủ biết cách sẻ chia !!!
ANH ! Với vẻ ngoài mạnh mẽ !
Nhưng nào có con đường nào không nhiều ngả rẽ ...
Và anh biết thật sự chẳng ai có thể trở nên hoàn hảo !!!
Và nếu như em có hỏi anh !
Anh rất mong em biết được như thế !
Em hãy quên đi !
Và em hãy học cách để thanh lọc những tổn thương đời thường !
Đừng tỏ ra ...là cứng cỏi !
Mà anh mong em thực sự rắn rỏi ...
Và mai này , có một ai ...Đến ...Và em sẽ thấy ...
Anh chỉ là anh với quá khứ đã qua !
***
Astro Bunny
Oceans Ate Alaska
The Great Commission
V.A
Cà Dễ Dãi
xem thêm
rút gọn
Đơn vị chủ quản: Công ty Cổ phần NCT
Địa chỉ: Tòa nhà HAGL Safomec, 7/1 Thành Thái, P14, Q10, TP.HCM
Người chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nhan Thế Luân - Email: support@nct.vn - Tel: (08) 3868 7979
Giấy phép MXH số 499/GP-BTTTT do Bộ Thông Tin và Truyền thông cấp ngày 28/09/2015
## Bình luận

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Server: nginx+

Vary: Accept-Encoding, User-Agent

P3P: CP='NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM'

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Thêm bài hát này vào danh sách Playlist
- Hiện chưa có lời bài hát nào cho Nghe Câu Ví Phượng Vãi do ca sĩ V.A trình bày. Bạn có thể click vào đây để đăng lời cho bài hát này.
V.A
Cà Dễ Dãi
Hồ Quang Hiếu
Hilary Duff
Hồ Ngọc Hà
xem thêm
rút gọn
Đơn vị chủ quản: Công ty Cổ phần NCT
Địa chỉ: Tòa nhà HAGL Safomec, 7/1 Thành Thái, P14, Q10, TP.HCM
Người chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nhan Thế Luân - Email: support@nct.vn - Tel: (08) 3868 7979
Giấy phép MXH số 499/GP-BTTTT do Bộ Thông Tin và Truyền thông cấp ngày 28/09/2015
## Bình luận


markdown:
# Quy Nhơn, điểm đến mới trên thị trường Bất động sản nghỉ dưỡng
## Tiếp theo thành công của FLC, cuộc đua của các “ông lớn” bất động sản du lịch vào Quy Nhơn, Bình Định đang ngày càng gấp rút
Quy Nhơn là vùng đất được thiên nhiên ưu ái ban tặng những bãi biển dài, nắng ấm quanh năm, cùng nhiều thắng cảnh, di tích như Eo Gió, Gềnh Ráng Tiên Sa, tháp đôi Champa, cầu Thị Nải, cù lao Xanh, chùa Long Khánh…
Người dân nơi đây chất phác, bình dị, thật thà, chăm chỉ và đặc biệt là rất hiếu khách. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa là ba yếu tố giúp miền “trời văn và đất võ”này trở thành điểm đến tiềm năng, trong bối cảnh những điểm nóng du lịch bùng nổ nhiều năm qua như Đà Nẵng, Nha Trang, Phú Quốc… đang tiến đến ngưỡng bão hòa.
Bên cạnh đó, chính quyền tại Quy Nhơn nói riêng và Bình Định nói chung đã thể hiện quyết tâm đưa du lịch địa phương thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ thu hút 5,5 triệu lượt khách, tốc độ tăng trưởng bình quân 15%/năm, mang về doanh thu 10.000 tỷ đồng.
Đây không hẳn là mục tiêu quá tham vọng, khi Quy Nhơn đang đón ngày càng nhiều những dự án du lịch nghỉ dưỡng quy lớn để đón đầu xu hướng bùng nổ của thị trường nghỉ dưỡng, đáp ứng nhu cầu của những nhà đầu tư.
Trong đó, tiên phong là quần thể du lịch nghỉ dưỡng sinh thái FLC Quy Nhơn, đi vào hoạt động vào tháng 7/2016. Dự án đã góp phần đẩy lượng khách du lịch tới Quy Nhơn tăng gấp 2,6 lần so với 5 năm trước lên 2 triệu lượt.
FLC Quy Nhơn có diện tích 1.300 ha, tổng mức đầu tư 7.000 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục biệt thự nghỉ dưỡng và khách sạn 5 sao 1.500 phòng, trung tâm hội nghị quốc tế 1.500 chỗ, sân golf36 hố, học viện golf, khu du lịch sinh thái biển, khu công viên động vật hoang dã, khu tâm linh và nhiều tiện ích khác.
Xây dựng trên nơi trước đây từng là bãi cát hoang vu, với tổng vốn đầu tư 7.000 tỷ đồng, FLC Quy Nhơn được đánh giá đã mang đến nhiều thay đổi tích cực cho vùng đất từng bị quên lãng trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Việc FLC đi vào hoạt động đã tạo nên cú “hích” mới cho ngành du lịch địa phương, cũng như mở ra cơ hội mới cho các nhà đầu tư địa ốc tham gia vào thị trường nghỉ dưỡng còn mới mẻ này, đặc biệt là hình thức đầu tư condotel.
Khác với nhiều dự án khác, nhà đầu tư vào condotel FLC Quy Nhơn đang được chứng kiến tận mắt sản phẩm mà mình đầu tư hiện hữu và sinh lợi.
Theo FLC, hàng loạt dịch vụ và tiện ích được triển khai trên một nền tảng hạ tầng quy mô đã giúp nâng công suất phòng tại đây lên tới 100% vào mùa cao điểm.
Condotel của FLC Quy Nhơn thu hút nhiều sự chú ý của nhà đầu tư vì không chỉ là một hình thức tích lũy tài sản, chúng còn sinh lời cao cố định hàng năm, nhờ chính sách hỗ trợ vốn vay không lãi suất cũng như mức cam kết lợi nhuận tới 10% từ chủ đầu tư.
Theo thông tin từ chủ đầu tư FLC, sự kiện tư vấn “Cơ hội đầu tư tại Thiên đường du lịch mới” sẽ được tổ chức vào 18:00 ngày 16/3/2017 tại khách sạn Hanoi Grand Plaza, số 117 Trần Duy Hưng, Cầu Giấy, Hà Nội.
Khách đến tham dự sự kiện sẽ được tặng voucher nghỉ dưỡng giảm 50% tại FLC Quynhon Beach & Golf Resort cùng cơ hội bốc thăm may mắn nhận gói nghỉ dưỡng 3 ngày 2 đêm miễn phí. Khách hàng mua condotel và villa tại FLC Quy Nhơn sẽ có cơ hội nhận được quà tặng giá trị lên tới 100 triệu đồng.

Cache-Control: public, max-age=300

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

Access-Control-Allow-Methods: GET


markdown:
**0**Sản phẩm **0**Sản phẩm
MÀU
TÍNH NĂNG
Kết nối không dây phạm vi ngắn thuận tiện giữa điện thoại, máy tính xách tay, tai nghe và nhiều thiết bị khác.
Tai nghe không dây cho phép bạn thưởng thức âm nhạc và phim thoải mái hơn; lý tưởng cho hệ thống rạp hát tại nhà.
Điều chỉnh âm thanh và trả lời cuộc gọi với các model có bộ điều khiển tích hợp.
Xác định và lọc tiếng ồn bên ngoài gây mất tập trung như tiếng động cơ phản lực.
Phần cứng được điều chỉnh đặc biệt cho các âm thấp mạnh mẽ.
Định dạng được đồng phát minh bởi Sony để khắc phục chất lượng âm thanh bị giảm của các tập tin nén MP3.
GIÁ
VNĐ VNĐ
TỐT NHẤT CHO
Xem phim và Chơi game
Âm thanh chất lượng cao và kết nối không dây
Du lịch
Model chống ồn giúp hành trình của bạn trở nên thật yên tĩnh
Âm thanh chuyên nghiệp
Công nghệ mới nhất của Sony và chất lượng âm thanh tuyệt đỉnh
**0**các kết quả theo yêu cầu của bạn
- Bộ driver HD 70 mm
- Phần vỏ chống cộng hưởng
- Đệm tai có thiết kế gấp nếp tiện dụng
**39,990,000 VNĐ**
- Chức năng chống ồn kỹ thuật số
- Âm thanh không dây chất lượng cao với LDAC
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Chức năng chống ồn kỹ thuật số
- Âm thanh không dây chất lượng cao với LDAC
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
**9,990,000 VNĐ**
- Âm thanh độ phân giải cao tương thích
- Bộ màng loa HD 40 mm có màng chắn LCP mạ nhôm
- Micro và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
- Âm thanh độ phân giải cao tương thích
- Bộ màng loa HD 40 mm có màng chắn LCP mạ nhôm
- Micro và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
**5,990,000 VNĐ**
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Khả năng kết nối BLUETOOTH® dễ dàng với NFC một chạm
- Công nghệ chống ồn kỹ thuật số
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Khả năng kết nối BLUETOOTH® dễ dàng với NFC một chạm
- Công nghệ chống ồn kỹ thuật số
**7,490,000 VNĐ**
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Âm thanh không dây chất lượng cao với công nghệ BLUETOOTH®
- Công nghệ chống ồn kỹ thuật số
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Âm thanh không dây chất lượng cao với công nghệ BLUETOOTH®
- Công nghệ chống ồn kỹ thuật số
**4,990,000 VNĐ**
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Âm thanh không dây chất lượng cao với công nghệ BLUETOOTH®
- Tối ưu hóa các thiết lập âm thanh bằng ứng dụng Connect
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Âm thanh không dây chất lượng cao với công nghệ BLUETOOTH®
- Tối ưu hóa các thiết lập âm thanh bằng ứng dụng Connect
**3,990,000 VNĐ**
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Nghe nhạc một chạm với công nghệ BLUETOOTH® và NFC
- Bộ màng loa neodymium 30mm dành riêng cho EXTRA BASS
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Nghe nhạc một chạm với công nghệ BLUETOOTH® và NFC
- Bộ màng loa neodymium 30mm dành riêng cho EXTRA BASS
**2,990,000 VNĐ**
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Micro và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
- bộ màng loa 30mm
- EXTRA BASS™ cho âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng
- Micro và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
- bộ màng loa 30mm
**1,190,000 VNĐ**
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Bộ màng loa HD 40 mm với màng chắn dạng vòm phủ titan
- Mic và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Bộ màng loa HD 40 mm với màng chắn dạng vòm phủ titan
- Mic và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
**3,990,000 VNĐ**
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Bộ màng loa HD 70mm có màng chắn LCP phủ nhôm
- Dây có thể nâng cấp và có khả năng cung cấp âm thanh cân bằng
- Tương thích Âm thanh độ phân giải cao
- Bộ màng loa HD 70mm có màng chắn LCP phủ nhôm
- Dây có thể nâng cấp và có khả năng cung cấp âm thanh cân bằng
**15,990,000 VNĐ**
- Âm thanh độ phân giải cao tương thích
- Âm thanh không dây chất lượng cao với công nghệ BLUETOOTH®
- Bộ màng loa HD 40 mm có màng chắn LCP mạ nhôm
- Âm thanh độ phân giải cao tương thích
- Âm thanh không dây chất lượng cao với công nghệ BLUETOOTH®
- Bộ màng loa HD 40 mm có màng chắn LCP mạ nhôm
**8,490,000 VNĐ**
- Bộ driver neodymium 30mm
- Dải tần số 10–24,000Hz
- Thiết kế gập, nhỏ gọn
**890,000 VNĐ**
- Nghe nhạc một chạm với BLUETOOTH® và NFC
- Ổ neodymium 40mm
- Âm trầm với Beat Response Control
- Nghe nhạc một chạm với BLUETOOTH® và NFC
- Ổ neodymium 40mm
- Âm trầm với Beat Response Control
**3,990,000 VNĐ**
- bộ màng loa 30mm
- Âm trầm với Beat Response Control
- Micro và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
- bộ màng loa 30mm
- Âm trầm với Beat Response Control
- Micro và điều khiển trên dây tương thích với điện thoại thông minh
**1,490,000 VNĐ**
- bộ màng loa 30mm
- Thiết kế gập, nhỏ gọn
- Dây hai mặt
**990,000 VNĐ**
- Driver dạng vòm 30 mm
- Dải tần số 12Hz – 22kHz
- Thiết kế gọn nhẹ mang lại sự thoải mái tối đa
- Driver dạng vòm 30 mm
- Dải tần số 12Hz – 22kHz
- Thiết kế gọn nhẹ mang lại sự thoải mái tối đa
**590,000 VNĐ**
## Thích chúng tôi trên Facebook®
## Đăng ký trên YouTube™
## Theo dõi chúng tôi trên Instagram

Server: gwt

Cache-Control: max-age=5400, public

Vary: Accept-Encoding


markdown:
**Những hình ảnh về xe Land Rover Discovery XXV Edition 2014 sẽ được Terocket gửi đến bạn đọc qua bộ ảnh Land Rover Discovery XXV Edition 2014 chất lượng cao. Hỗ trợ bạn đọc có cái nhìn tổng quan về hình dáng xe Land Rover Discovery XXV Edition 2014 và đặc điểm cơ bản xe Land Rover Discovery XXV Edition 2014. Và khi bạn thích những hình ảnh của xe Land Rover Discovery XXV Edition 2014 này, hãy xem thêm video về Land Rover Discovery XXV Edition 2014 cũng như bài đánh giá xe Land Rover Discovery XXV Edition 2014 của** [Terocket](http://www.terocket.com/). Hãy cùng Terocket trải nghiệm và chiêm ngưỡng hình ảnh nội thất, ngoại thất, màu sắc...chiếc Land Rover Discovery XXV Edition 2014. **Trong** [Ảnh xe ô tô](http://www.terocket.com/p/car-photos.html) **Bản quyền Terocket**
## 0 nhận xét:
## Post a Comment

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff