markdown:
Đại
cương về Luận Câu Xá
Hòa thượng
Thích Thiện Siêu
Học viện
Phật giáo Việt Nam tại Huế,
PL. 2543 - TL. 1999
-ooOoo-
MỤC LỤC
Tựa
Dẫn nhập
Luận bản
1. Phẩm Phân
Biệt Giới
2. Phẩm Phân Biệt Căn
3. Phẩm Phân Biệt Thế Gian
4. Phẩm Phân Biệt Nghiệp
5. Phẩm Phân Biệt Tùy miên
6. Phẩm Phân Biệt Hiền Thánh
7. Phẩm Phân Biệt Trí
8. Phẩm Phân Biệt Định
TỰA ^
Toàn bộ giáo lý đức Phật đều nhằm mục đích
''chuyển mê khai ngộ'' cho chúng sanh. Vì mê ngộ là gốc của khổ vui. Mê
thì khổ, ngộ thì vui. Mê thì thành chúng sanh luân hồi sanh tử, ngộ thì
thành chư Phật giải thoát Niết-bàn. Nhưng mê là tâm mà ngộ cũng là tâm.
Chuyển mê khai ngộ tức là chuyển đổi tâm mê lầm thành tâm giác ngộ. Như
vậy đạo Phật chính là đạo nói về tâm (Phật ngữ tâm tông, nhất thế Phật
ngữ tâm). Tùy theo trình độ căn cơ của chúng sanh mà mỗi kinh nói về
tâm mỗi khác. Khi thì nói về tâm tánh, khi thì nói về tâm tướng, khi thì
nói về tâm dụng. Thậm chí có khi đề cập vấn đề thế giới sắc trần, sự vật
chuyển biến nhưng cũng cốt để chỉ rõ tâm hầu dễ thực hành chuyển mê khai
ngộ.
Kinh Pháp Cú nói: "Tâm dẫn đầu, tâm làm chủ, tâm tạo tác mọi sự". "Ham
muốn sinh lo, ham muốn sinh sợ, không còn ham muốn có lo sợ gì !" Đó là
nói tâm.
Kinh A-hàm nói: "Tứ đế, Thập nhị Nhơn duyên, Vô thường, Vô ngã, Giới,
Định, Tuệ...". Đó là nói tâm.
Kinh Bát-nhã nói: "Bát nhã tâm, vô sở đắc, vô trụ, nhất thiết không, vô
trú sinh tâm, vô tướng vô tự tánh...". Đó là nói tâm.
Kinh Hoa Nghiêm nói: "Tam giới thượng hạ pháp, duy thị nhất tâm tắc. Tâm
như công họa sư, họa chủng chủng thế gian. Ưng quán pháp giới tánh, nhất
thiết duy tâm tạo...". Đó là nói tâm.vô tướng vô tự tánh...". Đó là nói
tâm.
Kinh Lăng Già nói: "Năm pháp, ba Tự tánh, tám thức, hai Vô ngã. Thánh trí
tự giác ...". Đó là nói tâm.
Kinh Lăng Nghiêm nói: "Bảy chỗ gạn tâm, mười phen chỉ tánh thấy. Thức tinh
nguyên minh, tánh tịnh minh thể, tri kiến lập tri, tức vô minh bổn, tri
kiến vô kiến, tư tức Niết-bàn...". Đó là nói tâm.
Kinh Pháp Hoa nói: "Phật tri kiến, nhất thừa đạo, chúng sanh đều thành
Phật...". Đó là nói tâm.
Kinh Niết-bàn nói: "Phật tánh thường trú, thường lạc ngã tịnh...". Đó là
nói tâm.
Kinh Viên Giác nói: "Huyễn tùng giác sanh, huyễn diệt giác viên, giác tâm
bất động...". Đó là nói tâm.
Thiền tông nói: ''Bản lai diện mục, vô vị chân nhân. Thuyền không đáy, đàn
không giây...". Đó là nói tâm.
Nhưng trong kinh, đức Phật nói tâm một cách vắn tắt cô đọng. Các vị Tổ sư,
Luận sư mới dựa theo để suy tầm tu chứng phát hiện ra nhiều ý nghĩa ẩn
khuất trong đó, mới tạo luận để giải thích, dần dần mới phát sinh nhiều ý
nghĩa mới lạ độc đáo giúp cho hành giả có thêm sự hiểu biết hết sức phong
phú. Từ lý Tứ đế, ngài Long Thọ đã khái quát thành hai đế là tục đế và
chơn đế, hay thế tục đế, thắng nghĩa đế. Ngài Hộ Pháp lại khai triển ra
thành bốn lớp hai đế (Tứ trùng Nhị đế) là thế gian thế tục đế, đạo lý?hế
tục đế, chứng đắc thế tục đế, thắng nghĩa thế tục đế, thế gian thắng nghĩa
đế, đạo lý thắng nghĩa đế, chứng đắc thắng nghĩa đế, thắng nghĩa thắng
nghĩa đế. Chữ vô minh trong kinh cũng được trong luận chia ra làm phát
nghiệp vô minh, nhuận sanh vô minh, nhiễm ô vô tri, bất nhiễm ô vô tri,
kiến hoặc, tư hoặc, trần sa hoặc, vô minh hoặc, năm trụ địa vô minh. Luận
Du-già cuốn hai còn nói đến mười lăm thứ vô minh. Ngay luận Câu-xá này
cũng đã hệ thống năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới thành ba khoa và phân
tích một cách tỉ mỉ theo hai mươi hai phương diện (hai mươi hai môn phân
biệt) và đặt chúng thành một vấn đề tranh cải giữa các bộ phái Tiểu thừa
về tính hư thật của chúng. Những gì thuộc về tâm mê như năm cái, mười
triền mười hoặc...và những gì thuộc về tâm ngộ như giới, định, tuệ, biến
tri, biến đoạn, tận trí, vô sanh trí...đều được gom lại sắp đặt có hệ
thống để luận giải làm cho rõ ràng từng ly từng tí quá trình diễn biến
trong khi mê, cũng như tuần tự tu chứng trên bước đường ngộ.
Đây là những hiểu biết sâu sắc, rộng rãi và cần thiết để xác định rõ ràng
từng bước chuyển mê khai ngộ mà luận tạng đã cung cấp cho chúng ta. Tuy
nhiên bên cạnh cái hay đó, luận tạng đã không tránh khỏi nhược điểm vì đôi
khi phân tách quá tỉ mỉ làm cho vấn đề bị văm vún, lại có khi còn nêu
những việc tầm thường như vì sao có hai mắt, thấy với một mắt hay với hai
mắt?...khiến cho người đọc bị chán nản, khó tập trung nghiên cứu các vấn
đề thâm áo hơn. Vì lẽ đó ở tập Đại Cương Luận Câu Xá này chúng tôi
đã lờ đi những gì tỉ mỉ rườm rà, mà chọn lấy phần rất cương yếu hầu giúp
cho Tăng Ni sinh và những ai không ở vào hạng căn cơ "nhất đao triệt
đoạn, nhất cú liễu nhiên siêu bách ức" muốn biết được phần giáo lý "chuyển
mê khai ngộ" cơ bản của luận Câu Xá, trước khi nghiên cứu sâu xa vào
những chi tiết đầy đủ.
Đọc luận Câu Xá và các luận thư A-tỳ-đạt-ma khác, còn cho thấy lịch sử
chuyển biến về tư tưởng Phật giáo từ sau ngày phân chia hai bộ Thượng tọa
và Đại chúng với sự hăng say sôi nổi tranh biện về giáo lý giữa các bộ
phái suốt một thời gian dài trên 400 năm sau kỳ kết tập kinh điển lần thứ
hai tại Tỳ-xá-ly.
Riêng luận Câu-xá còn có vị trí rất quan trọng đối với Hữu bộ, cũng như
luận Thắng Pháp Tập Yếu của ngài A-nậu-lâu-đà có một vị trí rất quan trọng
đối với Tân Thượng tọa bộ. Và có thể nói môn tâm lý học, đạo đức học Phật
giáo cũng đã được các luận này trình bày khá đầy đủ.
Từ Đàm, ngày 28 tháng 11 năm
1991
Soạn thuật
-ooOoo-
DẪN NHẬP ^
SỰ HÌNH
THÀNH CỦA A-TỲ-ĐẠT-MA
Ba tạng: Tu-đa-la-tạng, Tỳ-nại-da
tạng, A-tỳ-đạt-ma tạng. Chữ A-tỳ-đạt-ma luận thường để chỉ các luận
thư của các bộ phái, chứ không dùng cho các luận thư Đại thừa.
Abhidharma Trung Hoa dịch âm là A-tỳ-đàm, A-tỳ-đạt-ma,
và dịch nghĩa là Vô tỷ pháp, Thắng pháp, Đối pháp.
A. ĐỊNH NGHĨA
Nguyên trong kinh A-hàm
đức Phật dùng chữ A-tỳ-đạt-ma với dụng ý tán mỹ các pháp nghĩa thâm
huyền, rộng lớn không gì sánh kịp, dần dần nó biến chuyển qua nhiều nghĩa
bởi các luận sư của các bộ phái. Như luận sư Bà-sa thì gọi A-tỳ-đạt-ma là
phục pháp, vì nó hàng phục được tất cả tà thuyết của ngoại đạo. Hóa địa bộ
thì gọi là chiếu pháp, vì nó có khả năng chiếu soi tất cả tánh tướng các
pháp. Thí dụ sư thì gọi là thứ pháp, vì Niết-bàn là tối thượng, nó dưới
pháp Niết-bàn một bực. Chánh lý sư thì gọi là Thông pháp, vì nó có khả
năng thấu đạt tất cả khế kinh. Hiếp Tôn Giả thì gọi là Cứu kính tuệ, Quyết
đoán tuệ v.v...đến ngài Thế Thân thì gọi là Đối pháp với hai nghĩa là đối
hướng và đối quán. Đối là đối diện hướng tới. Đối diện hướng tới Niết-bàn
gọi là Đối hướng Niết-bàn và đối diện quán sát pháp Tứ đế gọi là Đối quán.
Pháp của Phật dạy không ngoài hai thứ là pháp Vô lậu thắng nghĩa
(Niết-bàn) và pháp Hữu lậu pháp tướng. Trí tuệ quán sát pháp tướng và
chứng nhập Niết-bàn thì gọi là Đối pháp trí hay A-tỳ-đạt-ma.
Đạt-ma dịch là Pháp có
nghĩa là tự giữ lấy tính cách nó (nhậm trì tự tánh) và làm mẫu mực phát
sinh cho sự nhận biết (quỹ sanh vật giải).
Đạt-ma tức Dharma từ tự
căn Dhri (giữ lại, mang) tức là cái được nắm giữ, hay lý tưởng nếu giới
hạn ý nghĩa nó trong tác vụ tâm lý. Trình độ tâm lý sai biệt tùy sự tiếp
nhận của mỗi cá thể:
1. Ở đức Phật nó là sự
toàn giác hay viên mãn giác (Bồ-đề).
2. Lý tưởng diễn tả trong ngôn từ là giáo lý giáo pháp.
3. Lý tưởng đề ra cho đệ tử theo là luật nghi, đức lý, cấm giới.
4. Lý tưởng để chứng ngộ sẽ là nguyên lý, chân lý, bản tính, luật tắc,
điều kiện.
5. Lý tưởng thể hiện trong một ý nghĩa tổng quát đó là sự thật thực tại,
sự kiện, sự thể, yếu tố, (bị tạo hay không bị tạo), tâm và vật, ý thể và
hiện tượng. Trong trường hợp phái duy thật của các luận sư A-tỳ-đạt-ma,
chữ Đạt-Ma được dùng nhiều nhất theo nghĩa thứ năm.
A-tỳ tức Abhi (tiếp đầu
ngữ) có nghĩa là hơn thế, nói về. Như vậy Abhidharma, có nghĩa là pháp tối
thắng, hay là "Thắng", hay trần thuật về pháp. Ngài Buddhagosa (Phật Âm,
Phật Minh) trong Na-tư-mạn-già-la Y-lạp-hy-ni (sách giải thích Dhiga
Nikaya) dẫn bài tụng:" Có pháp tăng thịnh đặc thù, tôn trọng, nói rõ, tối
thượng, thế gọi là A-tỳ-đạt-ma". Như vậy nó rốt ráo có hai điểm. Về nội
dung thì ý nghĩa thù thắng, về phương pháp luận cứu thì tường tận khúc
chiết. Ngài Phật Âm còn nói:". Trong kinh, pháp ngũ uẩn chỉ được thuyết
minh một cách đại khái chứ không đi sâu vào chi tiết, còn trong
A-tỳ-đạt-ma thì phân biệt kinh, phân biệt luận, phân biệt vấn đáp, nên
pháp ngũ uẩn được thuyết minh một cách cặn kẻ đầy đủ".
Luận Đại Trí Độ nói:
"A-tỳ-đạt-ma là gì? Đáp: Là đối vấn mà đáp, hoàn toàn là hình thức
luận cứu, nêu ra nhiều mặt để phân biệt, như nói về 18 giới, thì phân biệt
cái nào có sắc, cái nào không sắc? Cái nào có thể thấy, cái nào không thể
thấy? Cái nào hưũ lậu, cái nào vô lậu? Cái nào thiện, cái nào bất thiện?
Cái nào hữu báo, cái nào vô báo? v.v....như thế gọi là A-tỳ-đạt-ma".
Lại như bảy kiết sử là dục
nhiễm, sân nhuế, hữu ái, kiêu mạn, vô minh, kiến, nghi (Kinh Mật Hoàn Dụ
số 115, Trung A-hàm) trong đó cái nào là dục giới hệ (trói buộc ở cõi
Dục)?. Cái nào là sắc giới hệ? Cái nào vô sắc giới hệ? Cái nào kiến đế
đoạn?. Cái nào tư duy đoạn? Cái nào biến sử? Cái nào bất biến sử? v.v...
Ngài Chân Đế và ngài Huyền
Trang đều dịch Abhidharina là Đối pháp, có nhiệm vụ tập hợp các pháp nghĩa
lại rồi đem ra phân loại, định nghĩa, giải thích và phân biệt. Đối pháp có
hai là Đối quán lý Tứ đế và Đối hướng quả Niết-bàn. Như vậy không thể hiểu
Abhi,A là vô, Bhi là tỷ một cách máy móc được.
B. NGUỔN GỐC CỦA
A-TỲ-DẠT-MA
Nó đã bao gồm trong sự
thuyết pháp của đức Phật. Đức Phật thuyết pháp một cách ung dung tự tại.
Lời Phật nói đơn giản minh bạch không có gì bí mật. Phật đã phân biệt và
phân loại một cách rõ ràng. Như vậy nguồn gốc của A-tỳ-đạt-ma xuất phát từ
Phật.
QUÁ TRÌNH
PHÁT TRIỂN LUẬN THƯ A-TỲ-ĐẠT-MA
Thời kỳ 1:
Luận thư còn giữ hình thức khế kinh. Trong
thời kỳ 100 năm sau Phật Niết-bàn, chưa chia kinh luận như kinh A-hàm còn
truyền đến ngày nay là do học phong của Giáo hội Tăng đoàn mà được chỉnh
lý và A-tỳ-đạt-ma hóa, cho nên trong đó có những kinh mang nhiều sắc thái
như luận, như kinh Tăng Nhất, Tạp A-hàm, kinh Thế Ký trong Trường A-hàm và
Phân Biệt Bộ trong Trung Bộ, kinh Chúng Tập trong Trường Bộ.
Thời kỳ 2:
Luận thư giải thích nghĩa kinh. Lấy kinh làm bối cảnh rồi định nghĩa, phân
loại, phân biệt, giải thích những điều đã nói trong kinh chứ chưa phát huy
vấn đề gì đặc sắc độc lập, như Vô Ngại Đạo Luận của Phật Âm,
Ma-ha-ni-luật-sa, Cưu-lạp-ni-luật-sa trong Tiểu Bộ hay như Hán dịch Pháp
Uẩn Túc Luận, Tập Dị Môn Túc Luận.
Thời kỳ 3:
Luận thư tiến tới độc lập. Thời kỳ này Luận thư không còn bàn giải nghĩa
kinh mà lấy tất cả đề mục của các kinh tập hợp lại rồi phân loại một cách
tường tận và theo mọi tiêu chuẩn để phân biệt tính chất các đề mục ấy, nội
dung dần dần bao hàm các vấn đề sự thật độc lập hẳn với kinh luật. Đó là
thời kỳ xuất hiện bảy bộ luận của Phật giáo Nam phương và Đại Tỳ-bà-sa
luận của Hữu bộ, Thành Thật luận của Kinh bộ.
Thời kỳ 4:
Là thời kỳ Luận thư cương yếu. Các luận thư A-tỳ-đạt-ma phát huy giáo
nghĩa của các bộ phái khi đã phát triển thì mắc phải cái nạn quá nhiều,
khó học hỏi nổi, nên đòi hỏi phải có các luận thư toát yếu. Bộ luận thư
toát yếu ra đời đầu tiên là bộ A-tỳ-đàm Tâm Luận của Pháp Thắng
(Đạt-ma-thi-la), đến Tạp A-tỳ-đàm Tâm Luận của Pháp Cứu, học trò Pháp
Thắng, rồi đến Câu-xá luận của ngài Thế Thân, Thanh Tịnh Đạo luận của ngài
Phật Âm, luận A-tỳ-đạt-ma Nghĩa Tập của ngài A-nậu-lâu-đà. Hai bộ sau này
thuộc Thượng tọa bộ Tích Lan.
Tóm lại, phương pháp xử lý
vấn đề của các A-tỳ-đạt-ma là trước hết nó hoàn toàn phụ thuộc vào kinh,
chỉ có kinh là có quyền chứng tuyệt đối. Rồi dần dần từ việc giải thích
từng mỗi câu kinh tiến lên thuyết minh toàn thể tư tưởng được gói ghém
trong các câu kinh, trong sự tiến bộ đó nó đã nảy sinh ra thái độ phê phán
tư tưởng trong kinh, cho đến khi không còn bị kinh chi phối, thậm chí
không tôn trọng kinh bằng luận. Luận Đại Tỳ-bà-sa cuốn 5 nói: "Nếu cứ khư
khư chấp chặt từng câu kinh mà không đạt quan chân lý của nó thì người ấy
là "Trước văn Sa-môn". Đó là thái độ của Hữu bộ lấy A-tỳ-đạt-ma làm trung
tâm. Và theo ngài Chân Đế thì Kê dẫn bộ còn cho rằng: "Kinh luật chẳng qua
chỉ là phương tiện, còn đệ nhất nghĩa đế chính thật nằm trong
A-tỳ-đạt-ma". Như vậy A-tỳ-đạt-ma đã có chỗ đặc sắc không giống khế kinh.
Chẳng hạn, ở khế kinh chú trọng giá trị tu chứng thực tiễn theo ch? trương
"chuyển mê khai ngộ" cho nên những điều gì không thiết thực giúp cho việc
chuyển mê khai ngộ thì đức Phật bỏ qua không nói đến. Trong những Pháp môn
Ngài dạy để chuyển mê khai ngộ, Ngài chỉ dạy những điều vừa đủ hiểu để tu
hành, nhưng đến A-tỳ-đạt-ma thì chuyển sang chú trọng nghiên cứu vấn đề sự
thật. Thay vì xử lý các vấn đề tu dưỡng trước, thì A-tỳ-đạt-ma lại lo
thuyết minh một cách tinh tế về sự thật liên quan đến nhân sanh vũ trụ
trước rồi sau mới đề cập vấn đề tu dưỡng. Chủ ý các luận sư A-tỳ-đạt-ma
tuy không coi thường vấn đề tu dưỡng nhưng muốn xác lập lý tưởng tu dưỡng
thì trước phải xác định sự thật.
Sau hết, nhìn vào phạm vi
phân chia các vấn đề cứu xét sự bất đồng giữa mới và cũ. Lúc đầu
A-tỳ-đạt-ma chỉ luận cứu những đề mục đặc thù như thiền định, trí tuệ...
Nhưng trong quá trình tiến bộ liên tục nó đã lấy việc thuyết minh các đề
mục đó một cách hệ thống làm nhiệm vụ và để tránh khó khăn nó lại chia các
vấn đề đó ra từng bộ môn (chư môn phân biệt). Do đó mới có nhiều luận thư,
và sau cùng để tiện việc học hỏi lại có các luận thư cương yếu ra đời.
C. CÁC LUẬN THƯ CỦA THƯƠ ?G
TỌA BỘ
1. Pháp Tụ Luận (Dhamma
Sanghani)
2. Phân Biệt Luận (Vibhanga)
3. Giới Thuyết Luận (Dhatu Katha)
4. Nhân Thi Thiết Luận (Pudgala Pannati)
5. Song Đối Luận (Yamaka)
6. Pháp Trí Luận (Patthana)
7. Thuyết Sự Luận (Kathavasthu)
Ngoài bảy luận thư cơ bản
này còn có các luận thư được sáng tác tiếp theo:
- Thanh Tịnh Đạo Luận
(visudhimagga) của ngài Phật Âm thế kỷ 5 TL, có giá trị như một bộ bách
khoa toàn thư Phật giáo, tính chất tương đương Câu-xá Luận đối với Hữu
bộ. Đây là sách tiêu chuẩn của tân Thượng tọa bộ.
- Trường Tập Kinh Chú Sớ (Sumangala Vilasini) sách giải thích Trường Tập
Kinh (Trường Bộ Kinh).
- Attha Salina, sách chú thích bộ Luận Pháp Tụ.
- Ngũ Thư Thuật Nghĩa (Panca-Pakarana Atthokattha): Năm sách Chú sớ Đối
pháp tạng.
Sau ngài Phật Âm có nhiều
tác phẩm ra đời, trong đó có giá trị nhất là bộ A-tỳ-đạt-ma Nghĩa Tập Luận
(Abhidharmattha Sangaha; H.T Minh Châu dịch Thắng Pháp Tập Yếu) này do
ngài A-nậu-lâu-đà (Anuruddha) viết thế kỷ 8 T.L. Đây là bộ sách ngắn gọn
toát yếu giáo nghĩa Phật giáo, làm sách chỉ nam của Phật giáo Nam phương,
với những giải thích xác đáng rõ ràng giáo nghĩa của Thượng tọa bộ nên
nhiều nơi đã dùng nó thay cho Thanh Tịnh Đạo Luận.
D. CÁC LUẬN THƯ CỦA HỮU BỘ
1. Pháp Uẩn Túc Luận
(Dharma Skandha): 12 cuốn, do Đại-Mục-kiền-liên (Mahamogalyayana), có
thuyết nói do Xá-lợi-phất viết lúc Phật tại thế.
2. Tập Dị Môn Túc Luận (Sangti paryaya pada) do Xá-lợi-phất viết lúc Phật
tại thế. (20 cuốn)
3. Thi Thiết Túc Luận (Prajnapti): Do Ca-chiên-diên (Kaiyaya) viết
lúc Phật tại thế, chưa dịch ra Hán văn.
4. Thức Thân Túc Luận (Vijnanakaya): 16 cuốn do Đề-bà-thiết-ma
(Devasarman) viết sau Phật Niết-bàn 100 năm . 5. Phẩm Loại Túc Luận
(Ptrakarama): 18 cuốn do Thế Hữu viết sau Phật Niết-bàn 300 năm, cũng dịch
là Chúng Sự Phần A-tỳ-đàm Luận (1).
6. Giới Thân Túc Luận (Dhatukaya): 3 cuốn do Thế Hữu viết sau Phật
Niết-bàn 300 năm [*]
7. Phát Trí Luận (Janna Prasthana, A-tỳ-đàm Bát-kiền-độ Luận): 20
cuốn do Ca-chiên-diên tử (Katyayaniputra - Ca-na-diễn-ni tử) viết sau Phật
Niết-bàn 300 năm.
[*] Có trước Đại Tỳ Bà Sa
. Có giá trị nhất trong các luận khác thời đó . Sau đệ tử thấy nhiều mới
gom lại thành Giới Thân Túc Luận.
Bảy bộ luận này, bộ Phát
Trí gọi là Thân Luận, còn sáu bộ kia gọi là Túc Luận, vì nó là chỗ dựa cho
luận Phát Trí được thành, và vì nghĩa lý chứa đựng trong nó ít ỏi không
bằng nghĩa lý trong Phát Trí Luận rộng hơn. Trong đó ba bộ viết ra lúc đức
Phật còn tại thế, bốn bộ viết ra sau khi Phật Niết-bàn. Ngoài bảy bộ luận
cơ bản này, Hữu bộ còn có các luận thư để quảng diễn nghĩa lý các bộ trên
như:
- Luận Đại Tỳ-bà-sa
(Mahavibhasa) 200 cuốn, là kết quả của Đại hội Kiết tập lần thứ tư vào
giữa thế kỷ 2 T.L tại Ca-thấp-di-la (Kasmir, Kế Tân) do các ngài Thế Hữu,
Diệu Âm, Giác Thiên, Pháp Cứu, Hiếp Tôn Giả chủ trì với sự ủng hộ tận lực
của vua Ca-nị-sắc-ca (Kaniska). Bộ này quảng diễn giáo nghĩa của luận Phát
Trí.
- A-tỳ-đàm Tâm Luận
(Abhidharmahridaya) do Pháp Thắng (Đạt-ma-thi-la) tạo vào thế kỷ 6 sau
Phật Niết-bàn (đầu thế kỷ 3 T.L), toát yếu Đại Tỳ-bà-sa Luận.
- Tạp A-tỳ-đàm Tâm Luận
(Samyutara Abhidhar-mahridaya) do đệ tử của ngài Pháp Thắng là Pháp Cứu
(Tăng-già-bạt-ma) tạo vào thế kỷ 7 sau Phật diệt độ (đầu thế kỷ 4 T.L)
nhằm làm rõ nghĩa trong A-tỳ-đàm Tâm Luận, vì cho A-tỳ-đàm Tâm Luận quá
giản lược.
- Câu xá Luận
(Abhidharma Kosa) do Thế Thân (Vasubhandhu) tạo vào 900 năm sau Phật diệt
độ (đầu thế kỷ 5 T.L), 30 cuốn.
- Thuận Chánh Lý Luận:
80 cuốn, do Chúng Hiền đồng thời Thế Thân tạo, nhằm bác lại Câu-xá.
- Hiển Tông Luận:
40 cuốn do Chúng Hiền tạo, nhằm nêu bật tông nghĩa của Hữu bô.
- Kinh Lượng Bộ
- Có Thành Thật Luận 20 cuốn.
Đ. CÁC LUẬN THƯ DO AI NÓI?
Theo ngài Phật Âm trong Nam
phương Phật giáo thì cho rằng, sau khi thành đạo, đức Phật ngồi tư duy
dưới cội Bồ-đề, và về sau trong các buổi thuyết pháp cho thân mẫu trên
cung trời Đao-lợi, chính đức Phật đã nói sáu bộ luận đầu trong bảy luận
thư thuộc Thượng tọa bộ. Sáu luận thư này đã được hình thành tại Đại hội
Kiết tập lần thứ ba, còn bộ Luận Sự thứ bảy do Mục-kiền-liên tử Đế-tu làm
ra khoảng 200 năm sau Phật Niết-bàn, nhưng cũng do lời Phật chú ký mà làm,
nên về quan hệ vẫn được xem như do chính Phật nói. Trái lại, về phía Bắc
phương Phật giáo thì cho rằng các luận thư A-tì-đàm không phải do Phật nói
mà là do các đệ tử Phật nói trong các thời gian khác nhau, hoặc trong lúc
Phật tại thế, hoặc sau khi Phật Niết-bàn. Quan điểm của Bắc phương sát với
sự thật hơn.
-ooOoo-
LUẬN CÂU XÁ
^
A. TÁC GIẢ VÀ THỜI GIAN TẠO
LUẬN
Tác giả luận này là Luận
sư Bà-tấu-bàn-đậu (Vasubandhu - cựu dịch là Thiên Thân, tân dịch là Thế
Thân), người Bắc Aán Độ, sanh trong khoảng 900 năm sau Phật nhập diệt, tại
đô thành Bố-lâu-sa-bố-sa (Purusapura), nước Kiền-đà-la (Gandhara), họ
Kiều-thi-la, chủng tộc Bà-la-môn, Ngài có ba anh em đều xuất gia theo bộ
phái Tát-bà-đa (Sarvàstivada: Nhất thế hữu bộ, gọi tắc là Hữu bộ, một
trong hai mươi bộ phái Tiểu thừa), nhưng anh ngài là Vô Trước (Asanga) sớm
tỏ ngộ không lý (Sunyata) của Tiểu thừa, không còn bị bế tắc ở nơi
đó, nên thông suốt thật tướng, quay về nghiên cứu và hoằng dương
giáo lý Đại Thừa. Em ngài là Tỷ-lân-trì-đạt-đa thì chỉ theo giáo nghĩa
Tiểu thừa mà thôi. Riêng ngài là bậc thông tuệ tuyệt vời, khi còn theo
Tiểu thừa đã viết 500 bộ luận để xiễn dương giáo nghĩa này. Về sau, được
sự khuyến dẫn của anh là Vô Trước, ngài trở về Đại thừa và cũng viết 500
bộ luận để hoằng dương giáo nghĩa này. Vì thế, đương thời tôn ngài là
Thiên Bộ Luận Sư. Câu-xá Luận là một trong 500 bộ luận Tiểu thừa do ngài
trước tác. Đến năm 80 tuổi ngài viết bộ luận cuối cùng là "Duy Thức Tam
Thập Tụng". Như vậy, có thể ước định, ngài viết luận Câu-xá vào khoảng
từ 40-50 tuổi, tức khi ngài đang theo Tiểu thừa.
Theo Tây Vức Ký 2, cách
thành Bố-lâu-sa-bố-la, khoảng tám, chín dặm về phía đông, có một cây
tất-bát-la, phía nam cây này có một ngôi tháp cao do vua A-nị-sắc-ca
(Kaniska, 120TL) dựng lên khoảng năm trăm năm sau Phật Niết-bàn, phía tây
ngôi tháp có một ngôi chùa cao rộng, với nhiều tầng, tên là Quỳnh Lâm,
cũng do vua Ca-nị-sắc-ca lập. Tầng thứ ba là một Tăng phòng, nơi mà trước
kia ngài Hiếp Tôn Giả ở, phía đông Tăng phòng có một gian nhà, chính nơi
đây ngài Thế Thân viết bộ luận Câu-xá này.
B. Y ٠HƯỚNG TẠO LUẬN
Khi tách khỏi Thượng tọa
bộ, Hữu bộ có kiến giải riêng về Phật pháp. Theo Hữu bộ mục đích của toàn
bộ Phật pháp ở chỗ chỉ ra sự khổ của thế giới hiện hữu và phương cách
thoát ly sự khổ đó để đạt Niết-bàn an ổn vĩnh cửu. Nói đầy đủ hơn là chỉ
rõ sự khổ mà người cầu giải thoát cần phải biết, nguyên nhân sự khổ mà
người cầu giải thoát cần phải diệt trừ, phương cách diệt khổ cần phải tu
và cảnh giới Niết-bàn an vui cần phải chứng. Đó là bốn Thánh đế bao gồm
tất cả mọi sự vật thế gian và xuất thế gian. Mọi sự vật này lại có thể
chia ra năm vị là sắc, tâm, tâm sở, tâm bất tương ưng và vô vi. Sắc tức
năm căn, năm trần và vô biểu sắc. Tâm tức tinh thần, khả năng nhận thức,
tức tâm vương. Tâm sở là công dụng tinh thần đặc thù như cảm giác, tri
giác, tưởng tượng v.v... Công dụng đặc thù này không phải là công dụng của
tâm vương nhưng nó có tự thể riêng hợp cùng với tâm vương thành có cảm
giác tri giác, như thọ tâm sở hợp với tâm vương thành có sự cảm thọ vui
khổ. Tâm bất tương ưng hành, hành là tạo tác, những pháp có công dụng tạo
tác gọi là hành như sanh, trụ, dị, diệt v.v... nó từ tâm và sắc mà có
được, chứ không phải như tâm sở tương ưng với tâm vương, nên gọi tâm bất
tương ưng hành. Vô vi pháp tức ba thứ trạch diệt, phi trạch diệt và hư
không vô vi. Năm vị pháp này theo chỗ tiện nghi chia làm năm uẩn và vô vi,
hoặc chia làm mười hai xứ, hoặc chia làm mười tám giới. Năm uẩn, mười hai
xứ, mười tám giới hợp lại gọi là ba khoa, thể nó thường hằng bất diệt, chỉ
khi tác dụng nó chưa khởi gọi là pháp vị lai, khi đã khởi rồi gọi là quá
khứ, khi đang khởi gọi hiện tại. Đây là chủ trương "ba đời thật có", "pháp
thể hằng có" của tông phái Hữu bộ. Pháp thể tuy hằng có, nhưng tác dụng
của nó sanh khởi được phải nhờ đến sự hòa hợp của các cái khác và sự quan
hệ trước sau, tức là nhờ nhân duyên, chứ không thể đơn độc khởi lên tác
dụng. Tự thể mỗi pháp riêng còn không thể khởi lên tác dụng huống là có
một chủ tể thường nhất để gọi đó là ngã được sao? Do đó tông này còn được
gọi là "Pháp hữu ngã vô tông".
Hỏi:
Nếu không có ngã thể chủ tể thường nhất thì cái gì dẫn đến sự khổ của thế
giới hiện thực này?
Đáp:
Dẫn đến sự khổ của thế giới hiện thực không ngoài nghiệp nhân và phiền não
duyên, nếu dứt hết nghiệp nhân và phiền não duyên thì quả báo sự khổ tự
dứt, đồng thời chứng đắc diệu thể Niết-bàn. Phương pháp dứt nghiệp phiền
não này nói lược là Thánh đạo tám chi, nói rộng là bảy khoa ba mươi bảy
giác phần. Tóm lại, tông phái Hữu bộ rất chú trọng lý tánh, chú trọng dùng
tuệ giản trạch các pháp để dứt mê hoặc chứng chân lý. Cho nên trên bước
đường tu đạo không ngoài vận dụng tuệ thế tục (hưũ lậu tuệ) và tuệ thắng
nghĩa (vô lậu tuệ) tuần tự tiến theo ba đạo là kiến đạo, tu đạo, vô học
đạo. Kiến đạo là dựa vào tuệ trạch pháp thấy biết một cách xác thật về lý
Tứ đế, dứt được kiến hoặc cũng gọi mê lý hoặc. Tu đạo là tiến lên dùng sức
tuệ trạch pháp tiếp tục quán sát lý Tứ đế, để dứt trừ tư hoặc cũng gọi là
mê sự hoặc (sự là sự trạng). Nhưng hai đạo này còn trên đường tu tập dứt
hoặc chứ chưa hòan toàn thanh tịnh, nên còn gọi chúng là hữu học, cho đến
khi hòan toàn sạch hết mê hoặc chứng đạt Niết-bàn mới gọi là vô học đạo,
còn gọi là vô học vị. Lại do căn cơ người tu có hạ, trung, thượng nên kết
quả khác nhau. Hạ căn phải nhờ nghe giáo pháp Phật để tu mới được giải
thoát, đây là chủng tánh thanh văn, kết quả chứng A-la-hán. Trung căn
không nhờ sự nghe giáo, chỉ do tự lực quán sát lý Mười hai Nhân duyên mà
dứt hoặc ngộ đạo. Đây là chủng tánh duyên giác, kết quả chứng độc giác
Phật. Thượng căn trải nhiều kiếp tu hành đầy đủ nhất thế chủng trí, dứt
sạch mê hoặc, viên mãn công hạnh tự lợi lợi tha, chứng vô thượng giác. Đây
là chủng tánh đại giác.
Giáo nghĩa của Hữu bộ từ
khi tách khỏi Thượng tọa bộ cho đến khi luận sư Ca-đa-diễn-ni tử ra đời
mới tổ chức hoàn chỉnh có hệ thốngvới bộ luận Phát Trí của ông, được
truyền bá mạnh nhất tại nước Ca-thấp-di-la (Kasmir, Kế Tân) ở Bắc Aán. Đến
giữa thế kỷ thứ hai TL, vua Ca-nị-sắc-ca của Ca-thấp-di-la triệu tập Đại
hội Kết tập Kinh điển lần thứ tư dưới sự chủ trì của các ngài Hiếp Tôn
Giả, Pháp Cứu, Thế Hữu, Diệu Âm, Giác Thiên thuộc Hữu bộ (trong đó, Thế
Hữu làm Thượng thủ), kết quả đặc bi?t của cuộc kết tập là cho ra đời bộ
luận A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa 200 cuốn, nhằm giải thích luận Phát Trí. Từ
trước các học giả A-tỳ-đạt-ma được gọi là Đối pháp sư, từ khi luận Đại
tỳ-bà-sa ra đời thì các học giả này được gọi là Tỳ-bà-sa sư, nghĩa là vị
thầy giải thích tỉ mỉ. Họ truyền bá rất mạnh Hữu bộ, tôn trọng luận Lục
Túc, Phát Trí hơn kinh, mạt sát các kinh luận của các bộ phái khác hành
trì và cứ mê chấp chủ trương "Ba đời thật có, ba khoa đều thật", cho đó là
chân lý, rồi chê bai kẻ khác.
Đến đây các luận thư của
Hữu bộ đã phong phú, lý nghĩa dồi dào đến chi li phiền toái, người học khó
theo nổi, đòi hỏi đến sách tóm lược. Đáp ứng nhu cầu đó, Pháp Thắng đã
viết A-tỳ-đàm Tâm luận, rồi Như Y ٠Luận sư viết Vô Y Hư Không Luận giải
thích Tâm Luận. Pháp Cứu, đệ tử của Pháp Thắng (cũng gọi Pháp Thượng,
Đạt-ma-thi-la), không đồng ý Hư Không Luận nên viết Tạp A-tỳ-đàm Tâm Luận
để giải thích Tâm Luận của thầy mình. Các luận này tuy nói là tóm lược Đại
Tỳ-bà-sa nhưng đã có nhiều điều không trung thực với Đại Tỳ-bà-sa, nghĩa
là không trung thực với lý thuyết Hữu bộ, nên khi Tâm Luận ra đời được
truyền bá tại nước Càn-đà-la trở thành đối lập với sự truyền bá của Đại
Tỳ-bà-sa ở Ca-thấp-di-la. Ngài Thế Thân sinh tại Càn-đà-la đọc đến Tâm
Luận, Tạp Tâm Luận, cùng giáo nghĩa của Kinh bộ có chỗ đồng tình, ngược
lại không đồng tình một số giáo nghĩa chính của Hữu bộ nhưng Hữu bộ đã tôn
trọng nó hơn cả kinh Phật nói, nên ngài muốn thẩm định lại thị phi, bèn
cải trang đến tại Ca-thấp-di-la nghiên cứu giáo nghĩa Hữu bộ, nhất là
nghiên cứu bộ luận Đại tỳ-bà-sa, được giữ nghiêm ngặt tại nước đó. Khi đến
nơi ngài được vị A-la-hán Ngộ Nhập (Tác-kiện-đà) (Tây Tạng truyền rằng
ngài học với Chúng Hiền là học trò của Ngộ Nhập) truyền dạy giáo nghĩa Hữu
bộ cho. Sau 4 năm học hiểu thấu trọn giáo nghĩa Hữu bộ ngài được ngài Ngộ
Nhập ngầm khuyên trở về. Khi ngài trở về nước bắt đầu giảng Đại Tỳ-bà-sa,
tập hết yếu nghĩa tạo thành 600 bài tụng, trong đó thường thêm chữ "truyền
thuyết" biểu thị sự không tin hẳn chủ trương "Ba đời thật có, pháp thể
hằng có" của Hữu bộ. Sáu trăm bài tụng này được đưa đến Ca-thấp-di-la, các
học giả Ca-thấp-di-la rất hoan nghênh và yêu cầu giải thích, ngài đã giải
thích và đúc kết thành bộ luận Câu-xá với nội dung trình bày theo sự hiểu
biết độc lập của mình chứ không thiên vị tông phái nào. Tuy ngài theo Hữu
bộ, nhưng nếu giáo nghĩa nào của Hữu bộ không đúng thì ngài đều bỏ qua,
còn nếu giáo nghĩa nào của Kinh bộ mà đúng thì thì ngài thu lấy, mục đích
là trừ bỏ bịnh tình chấp ngoan cố hẹp hòi từ trước của nhà Hữu bộ, để phát
huy chân lý Phật, và phát huy chân lý Phật tức là để giúp cho chúng sanh
khai sinh trí tuệ, đoạn trừ phiền não, lấy đó làm cách duy trì Chánh pháp
tồn tại lâu dài ở thế gian. Xem bài tụng cuốn luận này đủ thấy ngài không
theo hẳn giáo nghĩa chính thống của Hữu bộ: "Nghĩa lý của Ca-thấp-di-la
đã hoàn bị. Có một ít điều chê bai đó là lỗi ở tôi, nhưng phê phán đâu là
chính, điều đó chỉ do ở đức Mâu-ni". Đối với luận Câu-xá này, Tây Vức
Ký cuốn 4 đã viết: "Bấy giờ có Bồ-tát Thế Thân chuyên tâm đạo mầu, tìm
hiểu nghĩa lý bên ngoài ngôn ngữ, phá chỗ mê chấp của Tỳ-bà-sa, tạo luận
Câu-xá, lời lẽ nghĩa lý tinh vi, lý trí cao siêu trong sáng".
Do lẽ trên nên khi luận
Câu-xá ra đời được mọi người hoan nghênh nghiên cứu và được tôn là Thông
minh luận, khiến Luận sư Chúng Hiền viết Thuận Chánh Lý luận 80 cuốn để
kích bác lại.
C. TỒ CHỨC CỦA BỘ LUẬN
CÂU-XÁ.
Như đã biết, luận này nhằm
mục đích phá thiên chấp của Hữu bộ để làm sáng tỏ chân lý của giáo pháp.
Tuy nhiên, để thấy rõ chân lý ấy, Luận được trình bày như sau: Toàn bộ
luận này có 30 cuốn chia làm 9 phẩm:
1. Phẩm Phân biệt giới,
2 quyển
2. Phẩm Phân biệt căn, 5 quyển
3. Phẩm Phân biệt thế gian, 5 quyển
4. Phẩm Phân biệt nghiệp, 6 quyển
5. Phẩm Phân biệt tùy miên, 3 quyển
6. Phẩm Phân biệt hiền thánh, 4 quyển
7. Phẩm Phân biệt trí, 2 quyển
8. Phẩm Phân biệt định, 2 quyển
9. Phẩm Phân biệt ngã, 1 quyển
Chín phẩm này nhằm thuyết
minh hai điều:
1. Tám phẩm đầu (29
quyển): Thuyết minh sự tướng của các pháp.
2. Phẩm Phá ngã (1 quyển): Thuyết minh lý vô ngã.
Hoặc nói rõ hơn, toàn bộ
Luận không ngoài thuyết minh về bốn nghĩa chính sau đây:
1. Thể dụng của vũ trụ
vạn hữu (phẩm Giới và Căn).
2. Nhân và quả của mê (các phẩm 3, 4 và 5).
3. Nhân và quả của ngộ (các phẩm 6, 7 và 8).
4. Đạo lý vô ngã (phẩm 9).
Đồ biểu:
1. Thể dụng các pháp
Thể (P.1)
Nói tổng quát pháp hữu
lậu, vô lậu.
Dụng (P.2)
2. Nhân quả của mê
Quả (P.3)
Nói riêng về hữu lậu
(mê)
Thân nhân (P.4)
Sơ duyên (P.5)
3. Nhân quả của ngộ
Quả (P.6)
Nói riêng về vô lậu
(ngộ)
Thân nhân (P.7)
Sơ duyên (P.8)
4. Đạo lý vô ngã
(P.9)
D. TÔN CHỈ CỦA LUẬN
Như tổ chức của Luận này
chắc chắn nó phải có đối tượng tôn sùng và có chủ đích để làm tôn chỉ. Vậy
tôn chỉ của nó là gì? Đó là: "Quán sát cùng tột lý nhân quả của mê và
ngộ để đạt đến chân trí vô lậu của Niết-bàn". Tại sao nói như vậy? Bởi
lẽ, nếu không nhằm mục đích ấy, thì thuyết minh về thể tánh, tác dụng của
vạn hữu ở hai phẩm Giới và Căn gồm 7 quyển để làm gì? Thuyết
minh về nhân và quả của mê ở ba phẩm Thế gian, Nghiệp, Tùy miên gồm
14 quyển, để làm gì? Thuyết minh về nhân và quả của ngộ ở ba phẩm Hiền
Thánh, Trí, Định gồm 8 quyển, để làm gì? Và đả phá chủ trương Hữu ngã
của luận phái cổ đại Aán Độ như Số luận (Samkhya) và Thắng luận
(Vaisesika) và Độc tử bộ ở phẩm Phá ngã 1 quyển, để làm gì? Tất cả
đều nhằm mục đích phát khởi chân trí vô lậu của chúng sanh để quét sạch
trần cấu vọng niệm vô minh mà đạt đến Niết-bàn. Cứ xem đề mục của Luận thì
càng thấy rõ tôn chỉ của nó. Đề mục của Luận là: A-tỳ-đạt-ma Câu-xá
(Abhidharma Kosa). A-tỳ (Abhi) dịch là đối; Đạt-ma (Dharma)
dịch là pháp; Câu-xá (Kosa) dịch là tạng. Vậy A-tỳ-đạt-ma
Câu-xá là Đối pháp tạng.
Đối có hai nghĩa: 1. Đối
quán lý mê ngộ (lý Tứ đế). 2. Đối hướng quả Niết-bàn. Nhưng lấy cái gì để
đối quán và đối hướng? Đó là trí tuệ vô lậu chân chính. Luận
này chứa đựng trọn vẹn trí tuệ ấy nên mệnh danh là Đối pháp tạng.
Đã gọi là Đối pháp tạng, thì tôn chỉ được thuyết minh trong đó không ngoài
trí tuệ đối pháp.
Tóm lại, giáo nghĩa của
Luận này tuy trăm sai ngàn biệt, nhưng tôn chỉ trọng yếu không ngoài khai
phát trí tuệ vô lậu mà thôi.
Đ. PHIÊN DỊCH VÀ HOẰNG
TRUYỀN
Luận được truyền sang do
hai nhà dịch: Chân Đế - người nước Ưu-thiền-ni (Ujyaini) ở Aán Độ
sang Trung Hoa dịch thành 22 quyển dưới triều Trần Văn Đế, niên hiệu Thiên
Gia thứ 4 (563 TL), được các Ngài Trí Khải đời Trần và Tịnh Huệ đời Đường
viết sớ giải truyền bá. Người thứ hai là Huyền Trang đời Đường dịch
thành 30 quyển, trong những năm 650 TL và có các Ngài Thần Thái, Phổ
Quang, Pháp Bảo, Viên Huy, Huệ Huy viết sớ giải truyền bá. Từ đó, Luận này
trở thành bộ Luận căn bản của Câu-xá tông tại Trung Hoa.
---o0o---
Mục lục |
1
| 2 | 3 |
4 | 5 | 6 |
7 | 8
---o0o---
|
Thư
Mục Tác Giả |
---o0o---
Chân thành cảm ơn
Đạo Hữu Bình An Sơn đã gởi tặng tập sách này
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật ngày: 01-08-2002
Học viện
Phật giáo Việt Nam tại Huế,
PL. 2543 - TL. 1999
-ooOoo-
MỤC LỤC
Tựa
Dẫn nhập
Luận bản
1. Phẩm Phân
Biệt Giới
2. Phẩm Phân Biệt Căn
3. Phẩm Phân Biệt Thế Gian
4. Phẩm Phân Biệt Nghiệp
5. Phẩm Phân Biệt Tùy miên
6. Phẩm Phân Biệt Hiền Thánh
7. Phẩm Phân Biệt Trí
8. Phẩm Phân Biệt Định
TỰA ^
Toàn bộ giáo lý đức Phật đều nhằm mục đích
''chuyển mê khai ngộ'' cho chúng sanh. Vì mê ngộ là gốc của khổ vui. Mê
thì khổ, ngộ thì vui. Mê thì thành chúng sanh luân hồi sanh tử, ngộ thì
thành chư Phật giải thoát Niết-bàn. Nhưng mê là tâm mà ngộ cũng là tâm.
Chuyển mê khai ngộ tức là chuyển đổi tâm mê lầm thành tâm giác ngộ. Như
vậy đạo Phật chính là đạo nói về tâm (Phật ngữ tâm tông, nhất thế Phật
ngữ tâm). Tùy theo trình độ căn cơ của chúng sanh mà mỗi kinh nói về
tâm mỗi khác. Khi thì nói về tâm tánh, khi thì nói về tâm tướng, khi thì
nói về tâm dụng. Thậm chí có khi đề cập vấn đề thế giới sắc trần, sự vật
chuyển biến nhưng cũng cốt để chỉ rõ tâm hầu dễ thực hành chuyển mê khai
ngộ.
Kinh Pháp Cú nói: "Tâm dẫn đầu, tâm làm chủ, tâm tạo tác mọi sự". "Ham
muốn sinh lo, ham muốn sinh sợ, không còn ham muốn có lo sợ gì !" Đó là
nói tâm.
Kinh A-hàm nói: "Tứ đế, Thập nhị Nhơn duyên, Vô thường, Vô ngã, Giới,
Định, Tuệ...". Đó là nói tâm.
Kinh Bát-nhã nói: "Bát nhã tâm, vô sở đắc, vô trụ, nhất thiết không, vô
trú sinh tâm, vô tướng vô tự tánh...". Đó là nói tâm.
Kinh Hoa Nghiêm nói: "Tam giới thượng hạ pháp, duy thị nhất tâm tắc. Tâm
như công họa sư, họa chủng chủng thế gian. Ưng quán pháp giới tánh, nhất
thiết duy tâm tạo...". Đó là nói tâm.vô tướng vô tự tánh...". Đó là nói
tâm.
Kinh Lăng Già nói: "Năm pháp, ba Tự tánh, tám thức, hai Vô ngã. Thánh trí
tự giác ...". Đó là nói tâm.
Kinh Lăng Nghiêm nói: "Bảy chỗ gạn tâm, mười phen chỉ tánh thấy. Thức tinh
nguyên minh, tánh tịnh minh thể, tri kiến lập tri, tức vô minh bổn, tri
kiến vô kiến, tư tức Niết-bàn...". Đó là nói tâm.
Kinh Pháp Hoa nói: "Phật tri kiến, nhất thừa đạo, chúng sanh đều thành
Phật...". Đó là nói tâm.
Kinh Niết-bàn nói: "Phật tánh thường trú, thường lạc ngã tịnh...". Đó là
nói tâm.
Kinh Viên Giác nói: "Huyễn tùng giác sanh, huyễn diệt giác viên, giác tâm
bất động...". Đó là nói tâm.
Thiền tông nói: ''Bản lai diện mục, vô vị chân nhân. Thuyền không đáy, đàn
không giây...". Đó là nói tâm.
Nhưng trong kinh, đức Phật nói tâm một cách vắn tắt cô đọng. Các vị Tổ sư,
Luận sư mới dựa theo để suy tầm tu chứng phát hiện ra nhiều ý nghĩa ẩn
khuất trong đó, mới tạo luận để giải thích, dần dần mới phát sinh nhiều ý
nghĩa mới lạ độc đáo giúp cho hành giả có thêm sự hiểu biết hết sức phong
phú. Từ lý Tứ đế, ngài Long Thọ đã khái quát thành hai đế là tục đế và
chơn đế, hay thế tục đế, thắng nghĩa đế. Ngài Hộ Pháp lại khai triển ra
thành bốn lớp hai đế (Tứ trùng Nhị đế) là thế gian thế tục đế, đạo lý?hế
tục đế, chứng đắc thế tục đế, thắng nghĩa thế tục đế, thế gian thắng nghĩa
đế, đạo lý thắng nghĩa đế, chứng đắc thắng nghĩa đế, thắng nghĩa thắng
nghĩa đế. Chữ vô minh trong kinh cũng được trong luận chia ra làm phát
nghiệp vô minh, nhuận sanh vô minh, nhiễm ô vô tri, bất nhiễm ô vô tri,
kiến hoặc, tư hoặc, trần sa hoặc, vô minh hoặc, năm trụ địa vô minh. Luận
Du-già cuốn hai còn nói đến mười lăm thứ vô minh. Ngay luận Câu-xá này
cũng đã hệ thống năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới thành ba khoa và phân
tích một cách tỉ mỉ theo hai mươi hai phương diện (hai mươi hai môn phân
biệt) và đặt chúng thành một vấn đề tranh cải giữa các bộ phái Tiểu thừa
về tính hư thật của chúng. Những gì thuộc về tâm mê như năm cái, mười
triền mười hoặc...và những gì thuộc về tâm ngộ như giới, định, tuệ, biến
tri, biến đoạn, tận trí, vô sanh trí...đều được gom lại sắp đặt có hệ
thống để luận giải làm cho rõ ràng từng ly từng tí quá trình diễn biến
trong khi mê, cũng như tuần tự tu chứng trên bước đường ngộ.
Đây là những hiểu biết sâu sắc, rộng rãi và cần thiết để xác định rõ ràng
từng bước chuyển mê khai ngộ mà luận tạng đã cung cấp cho chúng ta. Tuy
nhiên bên cạnh cái hay đó, luận tạng đã không tránh khỏi nhược điểm vì đôi
khi phân tách quá tỉ mỉ làm cho vấn đề bị văm vún, lại có khi còn nêu
những việc tầm thường như vì sao có hai mắt, thấy với một mắt hay với hai
mắt?...khiến cho người đọc bị chán nản, khó tập trung nghiên cứu các vấn
đề thâm áo hơn. Vì lẽ đó ở tập Đại Cương Luận Câu Xá này chúng tôi
đã lờ đi những gì tỉ mỉ rườm rà, mà chọn lấy phần rất cương yếu hầu giúp
cho Tăng Ni sinh và những ai không ở vào hạng căn cơ "nhất đao triệt
đoạn, nhất cú liễu nhiên siêu bách ức" muốn biết được phần giáo lý "chuyển
mê khai ngộ" cơ bản của luận Câu Xá, trước khi nghiên cứu sâu xa vào
những chi tiết đầy đủ.
Đọc luận Câu Xá và các luận thư A-tỳ-đạt-ma khác, còn cho thấy lịch sử
chuyển biến về tư tưởng Phật giáo từ sau ngày phân chia hai bộ Thượng tọa
và Đại chúng với sự hăng say sôi nổi tranh biện về giáo lý giữa các bộ
phái suốt một thời gian dài trên 400 năm sau kỳ kết tập kinh điển lần thứ
hai tại Tỳ-xá-ly.
Riêng luận Câu-xá còn có vị trí rất quan trọng đối với Hữu bộ, cũng như
luận Thắng Pháp Tập Yếu của ngài A-nậu-lâu-đà có một vị trí rất quan trọng
đối với Tân Thượng tọa bộ. Và có thể nói môn tâm lý học, đạo đức học Phật
giáo cũng đã được các luận này trình bày khá đầy đủ.
Từ Đàm, ngày 28 tháng 11 năm
1991
Soạn thuật
SỰ HÌNH
THÀNH CỦA A-TỲ-ĐẠT-MA
Ba tạng: Tu-đa-la-tạng, Tỳ-nại-da
tạng, A-tỳ-đạt-ma tạng. Chữ A-tỳ-đạt-ma luận thường để chỉ các luận
thư của các bộ phái, chứ không dùng cho các luận thư Đại thừa.
Abhidharma Trung Hoa dịch âm là A-tỳ-đàm, A-tỳ-đạt-ma,
và dịch nghĩa là Vô tỷ pháp, Thắng pháp, Đối pháp.
A. ĐỊNH NGHĨA
Nguyên trong kinh A-hàm
đức Phật dùng chữ A-tỳ-đạt-ma với dụng ý tán mỹ các pháp nghĩa thâm
huyền, rộng lớn không gì sánh kịp, dần dần nó biến chuyển qua nhiều nghĩa
bởi các luận sư của các bộ phái. Như luận sư Bà-sa thì gọi A-tỳ-đạt-ma là
phục pháp, vì nó hàng phục được tất cả tà thuyết của ngoại đạo. Hóa địa bộ
thì gọi là chiếu pháp, vì nó có khả năng chiếu soi tất cả tánh tướng các
pháp. Thí dụ sư thì gọi là thứ pháp, vì Niết-bàn là tối thượng, nó dưới
pháp Niết-bàn một bực. Chánh lý sư thì gọi là Thông pháp, vì nó có khả
năng thấu đạt tất cả khế kinh. Hiếp Tôn Giả thì gọi là Cứu kính tuệ, Quyết
đoán tuệ v.v...đến ngài Thế Thân thì gọi là Đối pháp với hai nghĩa là đối
hướng và đối quán. Đối là đối diện hướng tới. Đối diện hướng tới Niết-bàn
gọi là Đối hướng Niết-bàn và đối diện quán sát pháp Tứ đế gọi là Đối quán.
Pháp của Phật dạy không ngoài hai thứ là pháp Vô lậu thắng nghĩa
(Niết-bàn) và pháp Hữu lậu pháp tướng. Trí tuệ quán sát pháp tướng và
chứng nhập Niết-bàn thì gọi là Đối pháp trí hay A-tỳ-đạt-ma.
Đạt-ma dịch là Pháp có
nghĩa là tự giữ lấy tính cách nó (nhậm trì tự tánh) và làm mẫu mực phát
sinh cho sự nhận biết (quỹ sanh vật giải).
Đạt-ma tức Dharma từ tự
căn Dhri (giữ lại, mang) tức là cái được nắm giữ, hay lý tưởng nếu giới
hạn ý nghĩa nó trong tác vụ tâm lý. Trình độ tâm lý sai biệt tùy sự tiếp
nhận của mỗi cá thể:
1. Ở đức Phật nó là sự
toàn giác hay viên mãn giác (Bồ-đề).
2. Lý tưởng diễn tả trong ngôn từ là giáo lý giáo pháp.
3. Lý tưởng đề ra cho đệ tử theo là luật nghi, đức lý, cấm giới.
4. Lý tưởng để chứng ngộ sẽ là nguyên lý, chân lý, bản tính, luật tắc,
điều kiện.
5. Lý tưởng thể hiện trong một ý nghĩa tổng quát đó là sự thật thực tại,
sự kiện, sự thể, yếu tố, (bị tạo hay không bị tạo), tâm và vật, ý thể và
hiện tượng. Trong trường hợp phái duy thật của các luận sư A-tỳ-đạt-ma,
chữ Đạt-Ma được dùng nhiều nhất theo nghĩa thứ năm.
1. Ở đức Phật nó là sự
toàn giác hay viên mãn giác (Bồ-đề).
2. Lý tưởng diễn tả trong ngôn từ là giáo lý giáo pháp.
3. Lý tưởng đề ra cho đệ tử theo là luật nghi, đức lý, cấm giới.
4. Lý tưởng để chứng ngộ sẽ là nguyên lý, chân lý, bản tính, luật tắc,
điều kiện.
5. Lý tưởng thể hiện trong một ý nghĩa tổng quát đó là sự thật thực tại,
sự kiện, sự thể, yếu tố, (bị tạo hay không bị tạo), tâm và vật, ý thể và
hiện tượng. Trong trường hợp phái duy thật của các luận sư A-tỳ-đạt-ma,
chữ Đạt-Ma được dùng nhiều nhất theo nghĩa thứ năm.
A-tỳ tức Abhi (tiếp đầu
ngữ) có nghĩa là hơn thế, nói về. Như vậy Abhidharma, có nghĩa là pháp tối
thắng, hay là "Thắng", hay trần thuật về pháp. Ngài Buddhagosa (Phật Âm,
Phật Minh) trong Na-tư-mạn-già-la Y-lạp-hy-ni (sách giải thích Dhiga
Nikaya) dẫn bài tụng:" Có pháp tăng thịnh đặc thù, tôn trọng, nói rõ, tối
thượng, thế gọi là A-tỳ-đạt-ma". Như vậy nó rốt ráo có hai điểm. Về nội
dung thì ý nghĩa thù thắng, về phương pháp luận cứu thì tường tận khúc
chiết. Ngài Phật Âm còn nói:". Trong kinh, pháp ngũ uẩn chỉ được thuyết
minh một cách đại khái chứ không đi sâu vào chi tiết, còn trong
A-tỳ-đạt-ma thì phân biệt kinh, phân biệt luận, phân biệt vấn đáp, nên
pháp ngũ uẩn được thuyết minh một cách cặn kẻ đầy đủ".
Luận Đại Trí Độ nói:
"A-tỳ-đạt-ma là gì? Đáp: Là đối vấn mà đáp, hoàn toàn là hình thức
luận cứu, nêu ra nhiều mặt để phân biệt, như nói về 18 giới, thì phân biệt
cái nào có sắc, cái nào không sắc? Cái nào có thể thấy, cái nào không thể
thấy? Cái nào hưũ lậu, cái nào vô lậu? Cái nào thiện, cái nào bất thiện?
Cái nào hữu báo, cái nào vô báo? v.v....như thế gọi là A-tỳ-đạt-ma".
Lại như bảy kiết sử là dục
nhiễm, sân nhuế, hữu ái, kiêu mạn, vô minh, kiến, nghi (Kinh Mật Hoàn Dụ
số 115, Trung A-hàm) trong đó cái nào là dục giới hệ (trói buộc ở cõi
Dục)?. Cái nào là sắc giới hệ? Cái nào vô sắc giới hệ? Cái nào kiến đế
đoạn?. Cái nào tư duy đoạn? Cái nào biến sử? Cái nào bất biến sử? v.v...
Ngài Chân Đế và ngài Huyền
Trang đều dịch Abhidharina là Đối pháp, có nhiệm vụ tập hợp các pháp nghĩa
lại rồi đem ra phân loại, định nghĩa, giải thích và phân biệt. Đối pháp có
hai là Đối quán lý Tứ đế và Đối hướng quả Niết-bàn. Như vậy không thể hiểu
Abhi,A là vô, Bhi là tỷ một cách máy móc được.
B. NGUỔN GỐC CỦA
A-TỲ-DẠT-MA
Nó đã bao gồm trong sự
thuyết pháp của đức Phật. Đức Phật thuyết pháp một cách ung dung tự tại.
Lời Phật nói đơn giản minh bạch không có gì bí mật. Phật đã phân biệt và
phân loại một cách rõ ràng. Như vậy nguồn gốc của A-tỳ-đạt-ma xuất phát từ
Phật.
QUÁ TRÌNH
PHÁT TRIỂN LUẬN THƯ A-TỲ-ĐẠT-MA
Thời kỳ 1:
Luận thư còn giữ hình thức khế kinh. Trong
thời kỳ 100 năm sau Phật Niết-bàn, chưa chia kinh luận như kinh A-hàm còn
truyền đến ngày nay là do học phong của Giáo hội Tăng đoàn mà được chỉnh
lý và A-tỳ-đạt-ma hóa, cho nên trong đó có những kinh mang nhiều sắc thái
như luận, như kinh Tăng Nhất, Tạp A-hàm, kinh Thế Ký trong Trường A-hàm và
Phân Biệt Bộ trong Trung Bộ, kinh Chúng Tập trong Trường Bộ.
Thời kỳ 2:
Luận thư giải thích nghĩa kinh. Lấy kinh làm bối cảnh rồi định nghĩa, phân
loại, phân biệt, giải thích những điều đã nói trong kinh chứ chưa phát huy
vấn đề gì đặc sắc độc lập, như Vô Ngại Đạo Luận của Phật Âm,
Ma-ha-ni-luật-sa, Cưu-lạp-ni-luật-sa trong Tiểu Bộ hay như Hán dịch Pháp
Uẩn Túc Luận, Tập Dị Môn Túc Luận.
Thời kỳ 3:
Luận thư tiến tới độc lập. Thời kỳ này Luận thư không còn bàn giải nghĩa
kinh mà lấy tất cả đề mục của các kinh tập hợp lại rồi phân loại một cách
tường tận và theo mọi tiêu chuẩn để phân biệt tính chất các đề mục ấy, nội
dung dần dần bao hàm các vấn đề sự thật độc lập hẳn với kinh luật. Đó là
thời kỳ xuất hiện bảy bộ luận của Phật giáo Nam phương và Đại Tỳ-bà-sa
luận của Hữu bộ, Thành Thật luận của Kinh bộ.
Thời kỳ 4:
Là thời kỳ Luận thư cương yếu. Các luận thư A-tỳ-đạt-ma phát huy giáo
nghĩa của các bộ phái khi đã phát triển thì mắc phải cái nạn quá nhiều,
khó học hỏi nổi, nên đòi hỏi phải có các luận thư toát yếu. Bộ luận thư
toát yếu ra đời đầu tiên là bộ A-tỳ-đàm Tâm Luận của Pháp Thắng
(Đạt-ma-thi-la), đến Tạp A-tỳ-đàm Tâm Luận của Pháp Cứu, học trò Pháp
Thắng, rồi đến Câu-xá luận của ngài Thế Thân, Thanh Tịnh Đạo luận của ngài
Phật Âm, luận A-tỳ-đạt-ma Nghĩa Tập của ngài A-nậu-lâu-đà. Hai bộ sau này
thuộc Thượng tọa bộ Tích Lan.
Tóm lại, phương pháp xử lý
vấn đề của các A-tỳ-đạt-ma là trước hết nó hoàn toàn phụ thuộc vào kinh,
chỉ có kinh là có quyền chứng tuyệt đối. Rồi dần dần từ việc giải thích
từng mỗi câu kinh tiến lên thuyết minh toàn thể tư tưởng được gói ghém
trong các câu kinh, trong sự tiến bộ đó nó đã nảy sinh ra thái độ phê phán
tư tưởng trong kinh, cho đến khi không còn bị kinh chi phối, thậm chí
không tôn trọng kinh bằng luận. Luận Đại Tỳ-bà-sa cuốn 5 nói: "Nếu cứ khư
khư chấp chặt từng câu kinh mà không đạt quan chân lý của nó thì người ấy
là "Trước văn Sa-môn". Đó là thái độ của Hữu bộ lấy A-tỳ-đạt-ma làm trung
tâm. Và theo ngài Chân Đế thì Kê dẫn bộ còn cho rằng: "Kinh luật chẳng qua
chỉ là phương tiện, còn đệ nhất nghĩa đế chính thật nằm trong
A-tỳ-đạt-ma". Như vậy A-tỳ-đạt-ma đã có chỗ đặc sắc không giống khế kinh.
Chẳng hạn, ở khế kinh chú trọng giá trị tu chứng thực tiễn theo ch? trương
"chuyển mê khai ngộ" cho nên những điều gì không thiết thực giúp cho việc
chuyển mê khai ngộ thì đức Phật bỏ qua không nói đến. Trong những Pháp môn
Ngài dạy để chuyển mê khai ngộ, Ngài chỉ dạy những điều vừa đủ hiểu để tu
hành, nhưng đến A-tỳ-đạt-ma thì chuyển sang chú trọng nghiên cứu vấn đề sự
thật. Thay vì xử lý các vấn đề tu dưỡng trước, thì A-tỳ-đạt-ma lại lo
thuyết minh một cách tinh tế về sự thật liên quan đến nhân sanh vũ trụ
trước rồi sau mới đề cập vấn đề tu dưỡng. Chủ ý các luận sư A-tỳ-đạt-ma
tuy không coi thường vấn đề tu dưỡng nhưng muốn xác lập lý tưởng tu dưỡng
thì trước phải xác định sự thật.
Sau hết, nhìn vào phạm vi
phân chia các vấn đề cứu xét sự bất đồng giữa mới và cũ. Lúc đầu
A-tỳ-đạt-ma chỉ luận cứu những đề mục đặc thù như thiền định, trí tuệ...
Nhưng trong quá trình tiến bộ liên tục nó đã lấy việc thuyết minh các đề
mục đó một cách hệ thống làm nhiệm vụ và để tránh khó khăn nó lại chia các
vấn đề đó ra từng bộ môn (chư môn phân biệt). Do đó mới có nhiều luận thư,
và sau cùng để tiện việc học hỏi lại có các luận thư cương yếu ra đời.
C. CÁC LUẬN THƯ CỦA THƯƠ ?G
TỌA BỘ
1. Pháp Tụ Luận (Dhamma
Sanghani)
2. Phân Biệt Luận (Vibhanga)
3. Giới Thuyết Luận (Dhatu Katha)
4. Nhân Thi Thiết Luận (Pudgala Pannati)
5. Song Đối Luận (Yamaka)
6. Pháp Trí Luận (Patthana)
7. Thuyết Sự Luận (Kathavasthu)
1. Pháp Tụ Luận (Dhamma
Sanghani)
2. Phân Biệt Luận (Vibhanga)
3. Giới Thuyết Luận (Dhatu Katha)
4. Nhân Thi Thiết Luận (Pudgala Pannati)
5. Song Đối Luận (Yamaka)
6. Pháp Trí Luận (Patthana)
7. Thuyết Sự Luận (Kathavasthu)
Ngoài bảy luận thư cơ bản
này còn có các luận thư được sáng tác tiếp theo:
- Thanh Tịnh Đạo Luận
(visudhimagga) của ngài Phật Âm thế kỷ 5 TL, có giá trị như một bộ bách
khoa toàn thư Phật giáo, tính chất tương đương Câu-xá Luận đối với Hữu
bộ. Đây là sách tiêu chuẩn của tân Thượng tọa bộ.
- Trường Tập Kinh Chú Sớ (Sumangala Vilasini) sách giải thích Trường Tập
Kinh (Trường Bộ Kinh).
- Attha Salina, sách chú thích bộ Luận Pháp Tụ.
- Ngũ Thư Thuật Nghĩa (Panca-Pakarana Atthokattha): Năm sách Chú sớ Đối
pháp tạng.
- Thanh Tịnh Đạo Luận
(visudhimagga) của ngài Phật Âm thế kỷ 5 TL, có giá trị như một bộ bách
khoa toàn thư Phật giáo, tính chất tương đương Câu-xá Luận đối với Hữu
bộ. Đây là sách tiêu chuẩn của tân Thượng tọa bộ.
- Trường Tập Kinh Chú Sớ (Sumangala Vilasini) sách giải thích Trường Tập
Kinh (Trường Bộ Kinh).
- Attha Salina, sách chú thích bộ Luận Pháp Tụ.
- Ngũ Thư Thuật Nghĩa (Panca-Pakarana Atthokattha): Năm sách Chú sớ Đối
pháp tạng.
Sau ngài Phật Âm có nhiều
tác phẩm ra đời, trong đó có giá trị nhất là bộ A-tỳ-đạt-ma Nghĩa Tập Luận
(Abhidharmattha Sangaha; H.T Minh Châu dịch Thắng Pháp Tập Yếu) này do
ngài A-nậu-lâu-đà (Anuruddha) viết thế kỷ 8 T.L. Đây là bộ sách ngắn gọn
toát yếu giáo nghĩa Phật giáo, làm sách chỉ nam của Phật giáo Nam phương,
với những giải thích xác đáng rõ ràng giáo nghĩa của Thượng tọa bộ nên
nhiều nơi đã dùng nó thay cho Thanh Tịnh Đạo Luận.
D. CÁC LUẬN THƯ CỦA HỮU BỘ
1. Pháp Uẩn Túc Luận
(Dharma Skandha): 12 cuốn, do Đại-Mục-kiền-liên (Mahamogalyayana), có
thuyết nói do Xá-lợi-phất viết lúc Phật tại thế.
2. Tập Dị Môn Túc Luận (Sangti paryaya pada) do Xá-lợi-phất viết lúc Phật
tại thế. (20 cuốn)
3. Thi Thiết Túc Luận (Prajnapti): Do Ca-chiên-diên (Kaiyaya) viết
lúc Phật tại thế, chưa dịch ra Hán văn.
4. Thức Thân Túc Luận (Vijnanakaya): 16 cuốn do Đề-bà-thiết-ma
(Devasarman) viết sau Phật Niết-bàn 100 năm . 5. Phẩm Loại Túc Luận
(Ptrakarama): 18 cuốn do Thế Hữu viết sau Phật Niết-bàn 300 năm, cũng dịch
là Chúng Sự Phần A-tỳ-đàm Luận (1).
6. Giới Thân Túc Luận (Dhatukaya): 3 cuốn do Thế Hữu viết sau Phật
Niết-bàn 300 năm [*]
7. Phát Trí Luận (Janna Prasthana, A-tỳ-đàm Bát-kiền-độ Luận): 20
cuốn do Ca-chiên-diên tử (Katyayaniputra - Ca-na-diễn-ni tử) viết sau Phật
Niết-bàn 300 năm.
[*] Có trước Đại Tỳ Bà Sa
. Có giá trị nhất trong các luận khác thời đó . Sau đệ tử thấy nhiều mới
gom lại thành Giới Thân Túc Luận.
Bảy bộ luận này, bộ Phát
Trí gọi là Thân Luận, còn sáu bộ kia gọi là Túc Luận, vì nó là chỗ dựa cho
luận Phát Trí được thành, và vì nghĩa lý chứa đựng trong nó ít ỏi không
bằng nghĩa lý trong Phát Trí Luận rộng hơn. Trong đó ba bộ viết ra lúc đức
Phật còn tại thế, bốn bộ viết ra sau khi Phật Niết-bàn. Ngoài bảy bộ luận
cơ bản này, Hữu bộ còn có các luận thư để quảng diễn nghĩa lý các bộ trên
như:
- Luận Đại Tỳ-bà-sa
(Mahavibhasa) 200 cuốn, là kết quả của Đại hội Kiết tập lần thứ tư vào
giữa thế kỷ 2 T.L tại Ca-thấp-di-la (Kasmir, Kế Tân) do các ngài Thế Hữu,
Diệu Âm, Giác Thiên, Pháp Cứu, Hiếp Tôn Giả chủ trì với sự ủng hộ tận lực
của vua Ca-nị-sắc-ca (Kaniska). Bộ này quảng diễn giáo nghĩa của luận Phát
Trí.
- A-tỳ-đàm Tâm Luận
(Abhidharmahridaya) do Pháp Thắng (Đạt-ma-thi-la) tạo vào thế kỷ 6 sau
Phật Niết-bàn (đầu thế kỷ 3 T.L), toát yếu Đại Tỳ-bà-sa Luận.
- Tạp A-tỳ-đàm Tâm Luận
(Samyutara Abhidhar-mahridaya) do đệ tử của ngài Pháp Thắng là Pháp Cứu
(Tăng-già-bạt-ma) tạo vào thế kỷ 7 sau Phật diệt độ (đầu thế kỷ 4 T.L)
nhằm làm rõ nghĩa trong A-tỳ-đàm Tâm Luận, vì cho A-tỳ-đàm Tâm Luận quá
giản lược.
- Câu xá Luận
(Abhidharma Kosa) do Thế Thân (Vasubhandhu) tạo vào 900 năm sau Phật diệt
độ (đầu thế kỷ 5 T.L), 30 cuốn.
- Thuận Chánh Lý Luận:
80 cuốn, do Chúng Hiền đồng thời Thế Thân tạo, nhằm bác lại Câu-xá.
- Hiển Tông Luận:
40 cuốn do Chúng Hiền tạo, nhằm nêu bật tông nghĩa của Hữu bô.
- Kinh Lượng Bộ
- Có Thành Thật Luận 20 cuốn.
- Kinh Lượng Bộ
- Có Thành Thật Luận 20 cuốn.
Đ. CÁC LUẬN THƯ DO AI NÓI?
Theo ngài Phật Âm trong Nam
phương Phật giáo thì cho rằng, sau khi thành đạo, đức Phật ngồi tư duy
dưới cội Bồ-đề, và về sau trong các buổi thuyết pháp cho thân mẫu trên
cung trời Đao-lợi, chính đức Phật đã nói sáu bộ luận đầu trong bảy luận
thư thuộc Thượng tọa bộ. Sáu luận thư này đã được hình thành tại Đại hội
Kiết tập lần thứ ba, còn bộ Luận Sự thứ bảy do Mục-kiền-liên tử Đế-tu làm
ra khoảng 200 năm sau Phật Niết-bàn, nhưng cũng do lời Phật chú ký mà làm,
nên về quan hệ vẫn được xem như do chính Phật nói. Trái lại, về phía Bắc
phương Phật giáo thì cho rằng các luận thư A-tì-đàm không phải do Phật nói
mà là do các đệ tử Phật nói trong các thời gian khác nhau, hoặc trong lúc
Phật tại thế, hoặc sau khi Phật Niết-bàn. Quan điểm của Bắc phương sát với
sự thật hơn.
A. TÁC GIẢ VÀ THỜI GIAN TẠO
LUẬN
Tác giả luận này là Luận
sư Bà-tấu-bàn-đậu (Vasubandhu - cựu dịch là Thiên Thân, tân dịch là Thế
Thân), người Bắc Aán Độ, sanh trong khoảng 900 năm sau Phật nhập diệt, tại
đô thành Bố-lâu-sa-bố-sa (Purusapura), nước Kiền-đà-la (Gandhara), họ
Kiều-thi-la, chủng tộc Bà-la-môn, Ngài có ba anh em đều xuất gia theo bộ
phái Tát-bà-đa (Sarvàstivada: Nhất thế hữu bộ, gọi tắc là Hữu bộ, một
trong hai mươi bộ phái Tiểu thừa), nhưng anh ngài là Vô Trước (Asanga) sớm
tỏ ngộ không lý (Sunyata) của Tiểu thừa, không còn bị bế tắc ở nơi
đó, nên thông suốt thật tướng, quay về nghiên cứu và hoằng dương
giáo lý Đại Thừa. Em ngài là Tỷ-lân-trì-đạt-đa thì chỉ theo giáo nghĩa
Tiểu thừa mà thôi. Riêng ngài là bậc thông tuệ tuyệt vời, khi còn theo
Tiểu thừa đã viết 500 bộ luận để xiễn dương giáo nghĩa này. Về sau, được
sự khuyến dẫn của anh là Vô Trước, ngài trở về Đại thừa và cũng viết 500
bộ luận để hoằng dương giáo nghĩa này. Vì thế, đương thời tôn ngài là
Thiên Bộ Luận Sư. Câu-xá Luận là một trong 500 bộ luận Tiểu thừa do ngài
trước tác. Đến năm 80 tuổi ngài viết bộ luận cuối cùng là "Duy Thức Tam
Thập Tụng". Như vậy, có thể ước định, ngài viết luận Câu-xá vào khoảng
từ 40-50 tuổi, tức khi ngài đang theo Tiểu thừa.
Theo Tây Vức Ký 2, cách
thành Bố-lâu-sa-bố-la, khoảng tám, chín dặm về phía đông, có một cây
tất-bát-la, phía nam cây này có một ngôi tháp cao do vua A-nị-sắc-ca
(Kaniska, 120TL) dựng lên khoảng năm trăm năm sau Phật Niết-bàn, phía tây
ngôi tháp có một ngôi chùa cao rộng, với nhiều tầng, tên là Quỳnh Lâm,
cũng do vua Ca-nị-sắc-ca lập. Tầng thứ ba là một Tăng phòng, nơi mà trước
kia ngài Hiếp Tôn Giả ở, phía đông Tăng phòng có một gian nhà, chính nơi
đây ngài Thế Thân viết bộ luận Câu-xá này.
B. Y ٠HƯỚNG TẠO LUẬN
Khi tách khỏi Thượng tọa
bộ, Hữu bộ có kiến giải riêng về Phật pháp. Theo Hữu bộ mục đích của toàn
bộ Phật pháp ở chỗ chỉ ra sự khổ của thế giới hiện hữu và phương cách
thoát ly sự khổ đó để đạt Niết-bàn an ổn vĩnh cửu. Nói đầy đủ hơn là chỉ
rõ sự khổ mà người cầu giải thoát cần phải biết, nguyên nhân sự khổ mà
người cầu giải thoát cần phải diệt trừ, phương cách diệt khổ cần phải tu
và cảnh giới Niết-bàn an vui cần phải chứng. Đó là bốn Thánh đế bao gồm
tất cả mọi sự vật thế gian và xuất thế gian. Mọi sự vật này lại có thể
chia ra năm vị là sắc, tâm, tâm sở, tâm bất tương ưng và vô vi. Sắc tức
năm căn, năm trần và vô biểu sắc. Tâm tức tinh thần, khả năng nhận thức,
tức tâm vương. Tâm sở là công dụng tinh thần đặc thù như cảm giác, tri
giác, tưởng tượng v.v... Công dụng đặc thù này không phải là công dụng của
tâm vương nhưng nó có tự thể riêng hợp cùng với tâm vương thành có cảm
giác tri giác, như thọ tâm sở hợp với tâm vương thành có sự cảm thọ vui
khổ. Tâm bất tương ưng hành, hành là tạo tác, những pháp có công dụng tạo
tác gọi là hành như sanh, trụ, dị, diệt v.v... nó từ tâm và sắc mà có
được, chứ không phải như tâm sở tương ưng với tâm vương, nên gọi tâm bất
tương ưng hành. Vô vi pháp tức ba thứ trạch diệt, phi trạch diệt và hư
không vô vi. Năm vị pháp này theo chỗ tiện nghi chia làm năm uẩn và vô vi,
hoặc chia làm mười hai xứ, hoặc chia làm mười tám giới. Năm uẩn, mười hai
xứ, mười tám giới hợp lại gọi là ba khoa, thể nó thường hằng bất diệt, chỉ
khi tác dụng nó chưa khởi gọi là pháp vị lai, khi đã khởi rồi gọi là quá
khứ, khi đang khởi gọi hiện tại. Đây là chủ trương "ba đời thật có", "pháp
thể hằng có" của tông phái Hữu bộ. Pháp thể tuy hằng có, nhưng tác dụng
của nó sanh khởi được phải nhờ đến sự hòa hợp của các cái khác và sự quan
hệ trước sau, tức là nhờ nhân duyên, chứ không thể đơn độc khởi lên tác
dụng. Tự thể mỗi pháp riêng còn không thể khởi lên tác dụng huống là có
một chủ tể thường nhất để gọi đó là ngã được sao? Do đó tông này còn được
gọi là "Pháp hữu ngã vô tông".
Hỏi:
Nếu không có ngã thể chủ tể thường nhất thì cái gì dẫn đến sự khổ của thế
giới hiện thực này?
Đáp:
Dẫn đến sự khổ của thế giới hiện thực không ngoài nghiệp nhân và phiền não
duyên, nếu dứt hết nghiệp nhân và phiền não duyên thì quả báo sự khổ tự
dứt, đồng thời chứng đắc diệu thể Niết-bàn. Phương pháp dứt nghiệp phiền
não này nói lược là Thánh đạo tám chi, nói rộng là bảy khoa ba mươi bảy
giác phần. Tóm lại, tông phái Hữu bộ rất chú trọng lý tánh, chú trọng dùng
tuệ giản trạch các pháp để dứt mê hoặc chứng chân lý. Cho nên trên bước
đường tu đạo không ngoài vận dụng tuệ thế tục (hưũ lậu tuệ) và tuệ thắng
nghĩa (vô lậu tuệ) tuần tự tiến theo ba đạo là kiến đạo, tu đạo, vô học
đạo. Kiến đạo là dựa vào tuệ trạch pháp thấy biết một cách xác thật về lý
Tứ đế, dứt được kiến hoặc cũng gọi mê lý hoặc. Tu đạo là tiến lên dùng sức
tuệ trạch pháp tiếp tục quán sát lý Tứ đế, để dứt trừ tư hoặc cũng gọi là
mê sự hoặc (sự là sự trạng). Nhưng hai đạo này còn trên đường tu tập dứt
hoặc chứ chưa hòan toàn thanh tịnh, nên còn gọi chúng là hữu học, cho đến
khi hòan toàn sạch hết mê hoặc chứng đạt Niết-bàn mới gọi là vô học đạo,
còn gọi là vô học vị. Lại do căn cơ người tu có hạ, trung, thượng nên kết
quả khác nhau. Hạ căn phải nhờ nghe giáo pháp Phật để tu mới được giải
thoát, đây là chủng tánh thanh văn, kết quả chứng A-la-hán. Trung căn
không nhờ sự nghe giáo, chỉ do tự lực quán sát lý Mười hai Nhân duyên mà
dứt hoặc ngộ đạo. Đây là chủng tánh duyên giác, kết quả chứng độc giác
Phật. Thượng căn trải nhiều kiếp tu hành đầy đủ nhất thế chủng trí, dứt
sạch mê hoặc, viên mãn công hạnh tự lợi lợi tha, chứng vô thượng giác. Đây
là chủng tánh đại giác.
Giáo nghĩa của Hữu bộ từ
khi tách khỏi Thượng tọa bộ cho đến khi luận sư Ca-đa-diễn-ni tử ra đời
mới tổ chức hoàn chỉnh có hệ thốngvới bộ luận Phát Trí của ông, được
truyền bá mạnh nhất tại nước Ca-thấp-di-la (Kasmir, Kế Tân) ở Bắc Aán. Đến
giữa thế kỷ thứ hai TL, vua Ca-nị-sắc-ca của Ca-thấp-di-la triệu tập Đại
hội Kết tập Kinh điển lần thứ tư dưới sự chủ trì của các ngài Hiếp Tôn
Giả, Pháp Cứu, Thế Hữu, Diệu Âm, Giác Thiên thuộc Hữu bộ (trong đó, Thế
Hữu làm Thượng thủ), kết quả đặc bi?t của cuộc kết tập là cho ra đời bộ
luận A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa 200 cuốn, nhằm giải thích luận Phát Trí. Từ
trước các học giả A-tỳ-đạt-ma được gọi là Đối pháp sư, từ khi luận Đại
tỳ-bà-sa ra đời thì các học giả này được gọi là Tỳ-bà-sa sư, nghĩa là vị
thầy giải thích tỉ mỉ. Họ truyền bá rất mạnh Hữu bộ, tôn trọng luận Lục
Túc, Phát Trí hơn kinh, mạt sát các kinh luận của các bộ phái khác hành
trì và cứ mê chấp chủ trương "Ba đời thật có, ba khoa đều thật", cho đó là
chân lý, rồi chê bai kẻ khác.
Đến đây các luận thư của
Hữu bộ đã phong phú, lý nghĩa dồi dào đến chi li phiền toái, người học khó
theo nổi, đòi hỏi đến sách tóm lược. Đáp ứng nhu cầu đó, Pháp Thắng đã
viết A-tỳ-đàm Tâm luận, rồi Như Y ٠Luận sư viết Vô Y Hư Không Luận giải
thích Tâm Luận. Pháp Cứu, đệ tử của Pháp Thắng (cũng gọi Pháp Thượng,
Đạt-ma-thi-la), không đồng ý Hư Không Luận nên viết Tạp A-tỳ-đàm Tâm Luận
để giải thích Tâm Luận của thầy mình. Các luận này tuy nói là tóm lược Đại
Tỳ-bà-sa nhưng đã có nhiều điều không trung thực với Đại Tỳ-bà-sa, nghĩa
là không trung thực với lý thuyết Hữu bộ, nên khi Tâm Luận ra đời được
truyền bá tại nước Càn-đà-la trở thành đối lập với sự truyền bá của Đại
Tỳ-bà-sa ở Ca-thấp-di-la. Ngài Thế Thân sinh tại Càn-đà-la đọc đến Tâm
Luận, Tạp Tâm Luận, cùng giáo nghĩa của Kinh bộ có chỗ đồng tình, ngược
lại không đồng tình một số giáo nghĩa chính của Hữu bộ nhưng Hữu bộ đã tôn
trọng nó hơn cả kinh Phật nói, nên ngài muốn thẩm định lại thị phi, bèn
cải trang đến tại Ca-thấp-di-la nghiên cứu giáo nghĩa Hữu bộ, nhất là
nghiên cứu bộ luận Đại tỳ-bà-sa, được giữ nghiêm ngặt tại nước đó. Khi đến
nơi ngài được vị A-la-hán Ngộ Nhập (Tác-kiện-đà) (Tây Tạng truyền rằng
ngài học với Chúng Hiền là học trò của Ngộ Nhập) truyền dạy giáo nghĩa Hữu
bộ cho. Sau 4 năm học hiểu thấu trọn giáo nghĩa Hữu bộ ngài được ngài Ngộ
Nhập ngầm khuyên trở về. Khi ngài trở về nước bắt đầu giảng Đại Tỳ-bà-sa,
tập hết yếu nghĩa tạo thành 600 bài tụng, trong đó thường thêm chữ "truyền
thuyết" biểu thị sự không tin hẳn chủ trương "Ba đời thật có, pháp thể
hằng có" của Hữu bộ. Sáu trăm bài tụng này được đưa đến Ca-thấp-di-la, các
học giả Ca-thấp-di-la rất hoan nghênh và yêu cầu giải thích, ngài đã giải
thích và đúc kết thành bộ luận Câu-xá với nội dung trình bày theo sự hiểu
biết độc lập của mình chứ không thiên vị tông phái nào. Tuy ngài theo Hữu
bộ, nhưng nếu giáo nghĩa nào của Hữu bộ không đúng thì ngài đều bỏ qua,
còn nếu giáo nghĩa nào của Kinh bộ mà đúng thì thì ngài thu lấy, mục đích
là trừ bỏ bịnh tình chấp ngoan cố hẹp hòi từ trước của nhà Hữu bộ, để phát
huy chân lý Phật, và phát huy chân lý Phật tức là để giúp cho chúng sanh
khai sinh trí tuệ, đoạn trừ phiền não, lấy đó làm cách duy trì Chánh pháp
tồn tại lâu dài ở thế gian. Xem bài tụng cuốn luận này đủ thấy ngài không
theo hẳn giáo nghĩa chính thống của Hữu bộ: "Nghĩa lý của Ca-thấp-di-la
đã hoàn bị. Có một ít điều chê bai đó là lỗi ở tôi, nhưng phê phán đâu là
chính, điều đó chỉ do ở đức Mâu-ni". Đối với luận Câu-xá này, Tây Vức
Ký cuốn 4 đã viết: "Bấy giờ có Bồ-tát Thế Thân chuyên tâm đạo mầu, tìm
hiểu nghĩa lý bên ngoài ngôn ngữ, phá chỗ mê chấp của Tỳ-bà-sa, tạo luận
Câu-xá, lời lẽ nghĩa lý tinh vi, lý trí cao siêu trong sáng".
Do lẽ trên nên khi luận
Câu-xá ra đời được mọi người hoan nghênh nghiên cứu và được tôn là Thông
minh luận, khiến Luận sư Chúng Hiền viết Thuận Chánh Lý luận 80 cuốn để
kích bác lại.
C. TỒ CHỨC CỦA BỘ LUẬN
CÂU-XÁ.
Như đã biết, luận này nhằm
mục đích phá thiên chấp của Hữu bộ để làm sáng tỏ chân lý của giáo pháp.
Tuy nhiên, để thấy rõ chân lý ấy, Luận được trình bày như sau: Toàn bộ
luận này có 30 cuốn chia làm 9 phẩm:
1. Phẩm Phân biệt giới,
2 quyển
2. Phẩm Phân biệt căn, 5 quyển
3. Phẩm Phân biệt thế gian, 5 quyển
4. Phẩm Phân biệt nghiệp, 6 quyển
5. Phẩm Phân biệt tùy miên, 3 quyển
6. Phẩm Phân biệt hiền thánh, 4 quyển
7. Phẩm Phân biệt trí, 2 quyển
8. Phẩm Phân biệt định, 2 quyển
9. Phẩm Phân biệt ngã, 1 quyển
1. Phẩm Phân biệt giới,
2 quyển
2. Phẩm Phân biệt căn, 5 quyển
3. Phẩm Phân biệt thế gian, 5 quyển
4. Phẩm Phân biệt nghiệp, 6 quyển
5. Phẩm Phân biệt tùy miên, 3 quyển
6. Phẩm Phân biệt hiền thánh, 4 quyển
7. Phẩm Phân biệt trí, 2 quyển
8. Phẩm Phân biệt định, 2 quyển
9. Phẩm Phân biệt ngã, 1 quyển
Chín phẩm này nhằm thuyết
minh hai điều:
1. Tám phẩm đầu (29
quyển): Thuyết minh sự tướng của các pháp.
2. Phẩm Phá ngã (1 quyển): Thuyết minh lý vô ngã.
1. Tám phẩm đầu (29
quyển): Thuyết minh sự tướng của các pháp.
2. Phẩm Phá ngã (1 quyển): Thuyết minh lý vô ngã.
Hoặc nói rõ hơn, toàn bộ
Luận không ngoài thuyết minh về bốn nghĩa chính sau đây:
1. Thể dụng của vũ trụ
vạn hữu (phẩm Giới và Căn).
2. Nhân và quả của mê (các phẩm 3, 4 và 5).
3. Nhân và quả của ngộ (các phẩm 6, 7 và 8).
4. Đạo lý vô ngã (phẩm 9).
1. Thể dụng của vũ trụ
vạn hữu (phẩm Giới và Căn).
2. Nhân và quả của mê (các phẩm 3, 4 và 5).
3. Nhân và quả của ngộ (các phẩm 6, 7 và 8).
4. Đạo lý vô ngã (phẩm 9).
Đồ biểu:
1. Thể dụng các pháp
Thể (P.1)
Nói tổng quát pháp hữu
lậu, vô lậu.
Dụng (P.2)
2. Nhân quả của mê
Quả (P.3)
Nói riêng về hữu lậu
(mê)
Thân nhân (P.4)
Sơ duyên (P.5)
3. Nhân quả của ngộ
Quả (P.6)
Nói riêng về vô lậu
(ngộ)
Thân nhân (P.7)
Sơ duyên (P.8)
4. Đạo lý vô ngã
(P.9)
D. TÔN CHỈ CỦA LUẬN
Như tổ chức của Luận này
chắc chắn nó phải có đối tượng tôn sùng và có chủ đích để làm tôn chỉ. Vậy
tôn chỉ của nó là gì? Đó là: "Quán sát cùng tột lý nhân quả của mê và
ngộ để đạt đến chân trí vô lậu của Niết-bàn". Tại sao nói như vậy? Bởi
lẽ, nếu không nhằm mục đích ấy, thì thuyết minh về thể tánh, tác dụng của
vạn hữu ở hai phẩm Giới và Căn gồm 7 quyển để làm gì? Thuyết
minh về nhân và quả của mê ở ba phẩm Thế gian, Nghiệp, Tùy miên gồm
14 quyển, để làm gì? Thuyết minh về nhân và quả của ngộ ở ba phẩm Hiền
Thánh, Trí, Định gồm 8 quyển, để làm gì? Và đả phá chủ trương Hữu ngã
của luận phái cổ đại Aán Độ như Số luận (Samkhya) và Thắng luận
(Vaisesika) và Độc tử bộ ở phẩm Phá ngã 1 quyển, để làm gì? Tất cả
đều nhằm mục đích phát khởi chân trí vô lậu của chúng sanh để quét sạch
trần cấu vọng niệm vô minh mà đạt đến Niết-bàn. Cứ xem đề mục của Luận thì
càng thấy rõ tôn chỉ của nó. Đề mục của Luận là: A-tỳ-đạt-ma Câu-xá
(Abhidharma Kosa). A-tỳ (Abhi) dịch là đối; Đạt-ma (Dharma)
dịch là pháp; Câu-xá (Kosa) dịch là tạng. Vậy A-tỳ-đạt-ma
Câu-xá là Đối pháp tạng.
Đối có hai nghĩa: 1. Đối
quán lý mê ngộ (lý Tứ đế). 2. Đối hướng quả Niết-bàn. Nhưng lấy cái gì để
đối quán và đối hướng? Đó là trí tuệ vô lậu chân chính. Luận
này chứa đựng trọn vẹn trí tuệ ấy nên mệnh danh là Đối pháp tạng.
Đã gọi là Đối pháp tạng, thì tôn chỉ được thuyết minh trong đó không ngoài
trí tuệ đối pháp.
Tóm lại, giáo nghĩa của
Luận này tuy trăm sai ngàn biệt, nhưng tôn chỉ trọng yếu không ngoài khai
phát trí tuệ vô lậu mà thôi.
Đ. PHIÊN DỊCH VÀ HOẰNG
TRUYỀN
Luận được truyền sang do
hai nhà dịch: Chân Đế - người nước Ưu-thiền-ni (Ujyaini) ở Aán Độ
sang Trung Hoa dịch thành 22 quyển dưới triều Trần Văn Đế, niên hiệu Thiên
Gia thứ 4 (563 TL), được các Ngài Trí Khải đời Trần và Tịnh Huệ đời Đường
viết sớ giải truyền bá. Người thứ hai là Huyền Trang đời Đường dịch
thành 30 quyển, trong những năm 650 TL và có các Ngài Thần Thái, Phổ
Quang, Pháp Bảo, Viên Huy, Huệ Huy viết sớ giải truyền bá. Từ đó, Luận này
trở thành bộ Luận căn bản của Câu-xá tông tại Trung Hoa.
---o0o---
Mục lục |
1
| 2 | 3 |
4 | 5 | 6 |
7 | 8
---o0o---
|
Thư
Mục Tác Giả |
---o0o---


markdown:
*Thứ hai, 19/02/2018 | 10:12 GMT +7*
-
[Hà Nội](http://vietbao.vn/vn/thoitiet/Ha-Noi/) *22* oC **Hôm nay**
22
oC
#### Sương Mù
Nhiệt độ từ 21
oC đến 27 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Nam
Tốc độ: 14 Km/h
Hướng gió: 171°Trạm khí tượng: Doi Can Street, Hanoi
Kinh độ:
105.85
Vĩ độ:
21.02
Nhiệt độ hóa sương:
21
oC
Tầm nhìn:
2 Km
Độ ẩm:
92%
Áp suất:
1014.4 mb
**Hôm nay**
30
oC
#### Trời Ðẹp
Nhiệt độ từ 24
oC đến 34 oC
Bình minh: 06:14
Hoàng hôn: 17:59
##### Hướng gió:
Đông
Tốc độ: 21 Km/h
Hướng gió: 100°Trạm khí tượng: Ho Chi Minh
Kinh độ:
106.69
Vĩ độ:
10.78
Nhiệt độ hóa sương:
23
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
66%
Áp suất:
1012 mb
**Hôm nay**
19
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 20
oC đến 26 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Đông
Tốc độ: 13 Km/h
Hướng gió: 90°Trạm khí tượng: Phu Lien
Kinh độ:
106.68
Vĩ độ:
20.86
Nhiệt độ hóa sương:
19
oC
Tầm nhìn:
2.0 Km
Độ ẩm:
96%
Áp suất:
1016 mb
**Hôm nay**
25
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 23
oC đến 32 oC
Bình minh: 06:17
Hoàng hôn: 18:03
##### Hướng gió:
Đông Đông Nam
Tốc độ: 23 Km/h
Hướng gió: 110°Trạm khí tượng: Can Tho Airfield
Kinh độ:
105.78
Vĩ độ:
10.03
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1012 mb
**Hôm nay**
24
oC
#### Mây Âm U
Nhiệt độ từ 14
oC đến 25 oC
Bình minh: 06:12
Hoàng hôn: 17:49
##### Hướng gió:
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Da Nang
Kinh độ:
108.21
Vĩ độ:
16.07
Nhiệt độ hóa sương:
22
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
27
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 19
oC đến 29 oC
Bình minh: 06:15
Hoàng hôn: 17:51
##### Hướng gió:
Đông Bắc
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 50°Trạm khí tượng: Hue
Kinh độ:
107.58
Vĩ độ:
16.48
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
84%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
25
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 21
oC đến 31 oC
Bình minh: 06:05
Hoàng hôn: 17:48
##### Hướng gió:
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Nha Trang
Kinh độ:
109.19
Vĩ độ:
12.25
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
91%
Áp suất:
1013 mb
[Đặt làm trang chủ](#) [Quảng cáo](http://vietbao.vn/vn/quang-cao/) [Liên hệ](http://vietbao.vn/vn/contact/) [Rss](http://vietbao.vn/vn/rss/)
-
| |
| |
| |4/01 (âm lịch)
Ngày: nhâm ngọ, Hắc Đạo
Tốt cho các việc giao dịch, buôn bán, làm chuồng lục súc, thi ơn huệ.
Tuổi xung: Giáp Tý, Canh Tý, Bính Tuất, Bính Thìn

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

X-Cache-Status: MISS

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
*Thứ hai, 19/02/2018 | 10:11 GMT +7*
-
[Hà Nội](http://vietbao.vn/vn/thoitiet/Ha-Noi/) *22* oC **Hôm nay**
22
oC
#### Sương Mù
Nhiệt độ từ 21
oC đến 27 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Nam
Tốc độ: 14 Km/h
Hướng gió: 171°Trạm khí tượng: Doi Can Street, Hanoi
Kinh độ:
105.85
Vĩ độ:
21.02
Nhiệt độ hóa sương:
21
oC
Tầm nhìn:
2 Km
Độ ẩm:
92%
Áp suất:
1014.4 mb
**Hôm nay**
30
oC
#### Trời Ðẹp
Nhiệt độ từ 24
oC đến 34 oC
Bình minh: 06:14
Hoàng hôn: 17:59
##### Hướng gió:
Đông
Tốc độ: 21 Km/h
Hướng gió: 100°Trạm khí tượng: Ho Chi Minh
Kinh độ:
106.69
Vĩ độ:
10.78
Nhiệt độ hóa sương:
23
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
66%
Áp suất:
1012 mb
**Hôm nay**
19
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 20
oC đến 26 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Đông
Tốc độ: 13 Km/h
Hướng gió: 90°Trạm khí tượng: Phu Lien
Kinh độ:
106.68
Vĩ độ:
20.86
Nhiệt độ hóa sương:
19
oC
Tầm nhìn:
2.0 Km
Độ ẩm:
96%
Áp suất:
1016 mb
**Hôm nay**
25
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 23
oC đến 32 oC
Bình minh: 06:17
Hoàng hôn: 18:03
##### Hướng gió:
Đông Đông Nam
Tốc độ: 23 Km/h
Hướng gió: 110°Trạm khí tượng: Can Tho Airfield
Kinh độ:
105.78
Vĩ độ:
10.03
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1012 mb
**Hôm nay**
24
oC
#### Mây Âm U
Nhiệt độ từ 14
oC đến 25 oC
Bình minh: 06:12
Hoàng hôn: 17:49
##### Hướng gió:
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Da Nang
Kinh độ:
108.21
Vĩ độ:
16.07
Nhiệt độ hóa sương:
22
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
27
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 19
oC đến 29 oC
Bình minh: 06:15
Hoàng hôn: 17:51
##### Hướng gió:
Đông Bắc
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 50°Trạm khí tượng: Hue
Kinh độ:
107.58
Vĩ độ:
16.48
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
84%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
25
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 21
oC đến 31 oC
Bình minh: 06:05
Hoàng hôn: 17:48
##### Hướng gió:
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Nha Trang
Kinh độ:
109.19
Vĩ độ:
12.25
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
91%
Áp suất:
1013 mb
[Đặt làm trang chủ](#) [Quảng cáo](http://vietbao.vn/vn/quang-cao/) [Liên hệ](http://vietbao.vn/vn/contact/) [Rss](http://vietbao.vn/vn/rss/)
-
| |
| |
| |4/01 (âm lịch)
Ngày: nhâm ngọ, Hắc Đạo
Tốt cho các việc giao dịch, buôn bán, làm chuồng lục súc, thi ơn huệ.
Tuổi xung: Giáp Tý, Canh Tý, Bính Tuất, Bính Thìn


markdown:
*Thứ hai, 19/02/2018 | 10:13 GMT +7*
-
[Hà Nội](http://vietbao.vn/vn/thoitiet/Ha-Noi/) *22* oC **Hôm nay**
22
oC
#### Sương Mù
Nhiệt độ từ 21
oC đến 27 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Nam
Tốc độ: 14 Km/h
Hướng gió: 171°Trạm khí tượng: Doi Can Street, Hanoi
Kinh độ:
105.85
Vĩ độ:
21.02
Nhiệt độ hóa sương:
21
oC
Tầm nhìn:
2 Km
Độ ẩm:
92%
Áp suất:
1014.4 mb
**Hôm nay**
30
oC
#### Trời Ðẹp
Nhiệt độ từ 24
oC đến 34 oC
Bình minh: 06:14
Hoàng hôn: 17:59
##### Hướng gió:
Đông
Tốc độ: 21 Km/h
Hướng gió: 100°Trạm khí tượng: Ho Chi Minh
Kinh độ:
106.69
Vĩ độ:
10.78
Nhiệt độ hóa sương:
23
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
66%
Áp suất:
1012 mb
**Hôm nay**
19
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 20
oC đến 26 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Đông
Tốc độ: 13 Km/h
Hướng gió: 90°Trạm khí tượng: Phu Lien
Kinh độ:
106.68
Vĩ độ:
20.86
Nhiệt độ hóa sương:
19
oC
Tầm nhìn:
2.0 Km
Độ ẩm:
96%
Áp suất:
1016 mb
**Hôm nay**
25
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 23
oC đến 32 oC
Bình minh: 06:17
Hoàng hôn: 18:03
##### Hướng gió:
Đông Đông Nam
Tốc độ: 23 Km/h
Hướng gió: 110°Trạm khí tượng: Can Tho Airfield
Kinh độ:
105.78
Vĩ độ:
10.03
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1012 mb
**Hôm nay**
24
oC
#### Mây Âm U
Nhiệt độ từ 14
oC đến 25 oC
Bình minh: 06:12
Hoàng hôn: 17:49
##### Hướng gió:
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Da Nang
Kinh độ:
108.21
Vĩ độ:
16.07
Nhiệt độ hóa sương:
22
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
27
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 19
oC đến 29 oC
Bình minh: 06:15
Hoàng hôn: 17:51
##### Hướng gió:
Đông Bắc
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 50°Trạm khí tượng: Hue
Kinh độ:
107.58
Vĩ độ:
16.48
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
84%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
25
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 21
oC đến 31 oC
Bình minh: 06:05
Hoàng hôn: 17:48
##### Hướng gió:
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Nha Trang
Kinh độ:
109.19
Vĩ độ:
12.25
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
91%
Áp suất:
1013 mb
[Đặt làm trang chủ](#) [Quảng cáo](http://vietbao.vn/vn/quang-cao/) [Liên hệ](http://vietbao.vn/vn/contact/) [Rss](http://vietbao.vn/vn/rss/)
-
| |
| |
| |4/01 (âm lịch)
Ngày: nhâm ngọ, Hắc Đạo
Tốt cho các việc giao dịch, buôn bán, làm chuồng lục súc, thi ơn huệ.
Tuổi xung: Giáp Tý, Canh Tý, Bính Tuất, Bính Thìn


markdown:
Thời kỳ sụt giảm dường như đã chấm dứt khi VN-Index đột ngột tăng 10,58 điểm trong 3 phiên cuối tuần này. Cả tuần có tới 942.000 cổ phiếu được khớp lệnh, tăng 44,2%. Đây là khối lượng giao dịch lớn nhất trong vòng 45 tuần qua.
Sáu cổ phiếu có mức giá tăng đang kể là CAN (6,0%), BPC (4,6%), TRI (4,4%), DPC (4,2%), VTC (3,6%) và AGF (3,2%). Nhiều chuyên gia cho rằng, sự lên giá trong 3 phiên vừa qua là do vấn đề tâm lý, cũng như khi
[thị trường đi xuống](http://vietbao.vn/Kinh-te/VNIndex-giam-den-bao-gio/10811445/91/) trong một thời gian dài trước đó.
Theo nhận định của một số chuyên gia chứng khoán, khả năng thị trường tiếp tục tăng giá là khó xảy ra. Nhiều nhà đầu tư có thể sẽ tung cổ phiếu ra bán sau khi đã mua được với giá rẻ ở những phiên trước.
Trong tuần, người nước ngoài mua SAM và GIL mỗi loại 9.900 cổ phiếu. Công ty AGF mua lại 5.900 cổ phiếu, nâng tổng số mua lại lên 66.300 trong 100.000 cổ phiếu đã đăng ký. 50.000 trái phiếu CP4A0202 được giao dịch với mức giá 106.326 đồng. Nếu không tính trái phiếu thì giá trị giao dịch của cổ phiếu tuần này đạt 15,292 tỷ đồng (tăng 3,516 tỷ).
**Bảng tổng kết giao dịch cổ phiếu khớp lệnh tuần từ 31/3-4/4:**
|
|Cổ phiếu |
|Giá cuối tuần trước |
|Giá cuối tuần này |
|% Thay đổi |
|Khối lượng tuần trước |
|Khối lượng tuần này |
|% Thay đổi
|AGF||25.000||25.800||+3,20||30.700||23.400||-23,7|
|BBC||12.700||12.800||+0,78||51.300||90.800||+76,9|
|BPC||15.000||15.700||+4,66||11.400||14.900||+30,7|
|BT6||15.500||15.800||+1,93||26.300||48.400||+84,0|
|BTC||18.900||18.500||-2,11||900||1.700||+88,8|
|CAN||15.000||15.900||+6,00||19.200||19.500||+1,5|
|DPC||11.900||12.400||+4,20||16.800||12.600||-25,0|
|GIL||25.200||24.000||-4,76||6.300||44.500||+606,3|
|GMD||32.300||31.500||-2,47||14.300||26.300||+83,9|
|HAP||30.000||28.100||-6,33||7.600||8.900||+17,1|
|HAS||19.400||19.400||0||600||6.700||+1016,6|
|KHA||21.400||21.000||-1,86||3.900||11.700||+200,0|
|LAF||21.500||21.100||-1,86||0||2.900|
|REE||13.400||13.200||-1,49||208.500||355.900||+70,6|
|SAM||18.400||18.600||+1,08||27.000||142.300||+427,0|
|SAV||16.000||16.100||+0,62||42.100||68.500||+62,7|
|SGH||13.300||13.300||0||10.000||15.100||+51,0|
|TMS||27.500||28.200||+2,54||7.900||6.000||-24,0|
|TRI||18.100||18.900||+4,42||6.400||12.900||+101,5|
|TS4||16.300||16.800||+3,06||100||4.200||+4100,0|
|VTC||19.300||20.000||+3,62||7.800||24.800||+217,9|
|VN-Index||150,53||150,22||-0,20|**Minh Long**


markdown:
Diễn Đàn Bo-Blog Việt Nam
>
Thành Viên
trongbn92's Profile
Ký danh
Ghi Nhớ?
Mật mã
Ghi Danh
Bo-Blog
Webmaster Tools
Demo Bo-Blog
Tìm Kiếm
Bài Trong Ngày
Ðánh Dấu Ðã Ðọc
About Me
Ký danh
Mật mã
Ghi Nhớ?
trongbn92
Senior Member
Lần cuối:
06-07-2017
11:06 AM
User Lists
Lượt truy cập tin nhắn
Showing Visitor Messages 1 to
10
of
13
08-09-2016
03:14 PM
trinhlam365
Không chỉ mang đến một không gian căn hộ đẳng cấp,
chung cư vinhomes trần duy hưng
còn có những tiện ích vô cùng đắt giá và hoàn hảo, được chủ đầu tư xây dựng với những thương hiệu đẳng cấp nhất hiện nay như bệnh viện Vinmec, trường học liên cấp Vinschool, siêu thị tiện lợi Vinmart, trung tâm thương mại Vincom…
View Conversation
04-08-2016
01:43 PM
trinhlam365
ban cam cao phong[B]
View Conversation
19-07-2016
11:03 AM
trinhlam365
Nằm trên điện tích đất ven biển rộng lớn, với tiềm năng phát triển du lịch,
new hoi an city
với nhiều tiện ích đồng bộ như nhà hàng, cafe, khu vui chơi trẻ em, hồ bơi, khu vui chơi thể thao, quán bar, khách sạn…
View Conversation
02-07-2016
09:52 AM
hocdohoa
bạn đang tự hỏi học
chung chi ke toan co xin duoc viec khong
tại
cty kế toán hà nội
lớp dạy
học kế toán thuế tại bắc ninh
địa chỉ
trung tâm dạy kế toán tại tphcm
khóa
học kế toán cho người đi làm
Lớp
đào tạo kế toán cho người mới bắt đầu
đào tạo kế toán tại hai bà trưng
View Conversation
23-05-2016
11:14 AM
trinhlam365
Loại quả mà người nào cũng thích đó chính là
ban buoi tan lac
với quả thơm ngon tẩm bổ thích hợp với mọi người.
Hãy cùng đếm với huyện tân lạc để thưởng thức giống
ban buoi do
tuyệt vời nhé
View Conversation
22-05-2016
12:38 PM
trinhlam365
không chỉ đơn thuần đi theo đúng cốt truyện của One Piece,
tai hai tac bao thu
còn mang tới cho game thủ cảm giác “chơi game như xem phim, đọc truyện”. Từng đoạn truyện One Piece được khéo léo lồng ghép vào game, lồng vào từng nhiệm vụ mà người chơi phải thực hiện.
View Conversation
18-05-2014
09:11 PM
chunghic
cửa thủy lực
,
cửa chống cháy
,
giường gấp
cho nhà chặt hẹp đây.
View Conversation
26-09-2013
10:38 AM
xinhxinh
Cùng thư giãn với game Mario, truy cập trang
tai game Mario
để tải game về máy một cách nhanh chóng và dễ dàng. Thoải mái và thú vị với game Mario, đừng bỏ lỡ cơ hội chơi game nha bạn. Nhanh tay
tai game dot kich
về máy chơi ngay. Và cùng chúng tôi trở thành anh hùng đánh bại đối thủ với game gunny, hãy nhanh tay
tai game gunny
về máy và cùng khám phá nào. Chơi game thật là đã, hay quá, các bạn đã thử
tai game de che
về máy chưa, đừng bỏ lỡ cơ hội này bạn nhé.
View Conversation
23-03-2013
05:25 PM
davidnguyen1086
Giới Thiệu Pháp Luân Đại Pháp - Những Lợi Ích về Tâm Tính & Sức Khỏe:
Falun_Dafa.pdf
.
Tất cả tài liệu học Pháp các bạn có thể tải về miễn phí tại
PhapLuan.org
.
Nếu bạn cần hướng dẫn tập luyện xin vui lòng tham gia diễn đàn
ChinhPhap.org
để được hướng dẫn miễn phí.
Video:
http://www.youtube.com/watch?v=kNtElryh0Uc
Thỉnh nguyện toàn cầu 2013
View Conversation
27-01-2013
10:37 AM
banhangnhat0
Bán tủ lạnh, máy lạnh, máy giặt, nồi cơm điện, đồng hồ,...
, hàng nội địa nhật,zin 100%, bảo hành 1 năm. Giá tốt nhất thị trường. Liên hệ: 0938002775 (Có giá tốt cho anh e kĩ thuật)
View Conversation
Trang 1/2
1
2
>
Thống kê
Tổng số bài
Tổng số bài:
368
Bài viết trung bình mỗi ngày:
0.13
Tìm bài gởi bởi trongbn92
Tìm chủ đề bắt đầu bởi trongbn92
Lượt truy cập tin nhắn
Total Messages:
13
Most Recent Message:
08-09-2016 03:14 PM
Visitor Messages for trongbn92
Thông tin chung
Lần cuối:
06-07-2017
11:06 AM
Tham gia ngày:
16-05-2010
Ðã giới thiệu:
2
Mini Statistics
Tham gia ngày
16-05-2010
Tổng số bài
368
Hiển thị tất cả thống kê
Số lượt truy cập gần đây
10 người cuối cùng truy cập vào trang này là
banhangnhat0
Băng Tước
chunghic
ch_babylon001
hocdohoa
tranvanchien1276
trinhlam365
Vergaskos
Verzuzpr
xinhxinh
Trang này đã có
3,071
lần truy cập
Múi giờ GMT. Hiện tại là
09:17 AM
.
Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
Liên Lạc
-
Lưu Trữ
-
Sitemap
-
Top
Bo-Blog Việt Nam
9.9
10
13259

Server: LiteSpeed

Pragma: private

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private

Set-Cookie: bblastactivity=0; expires=Tue, 19-Feb-2019 02:17:58 GMT; path=/forum/


markdown:
[vietwaytravel.info](/vi/index.html)
- --- Du lịch nước ngoài
- --- Tour du lịch Châu Âu
# Đông Âu: Đức - Czec –Áo - Hungary
Đến với Đông Âu, quý khách có dịp tận hưởng không khí trong lành, thưởng ngoạn cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp bốn mùa và trầm trồ suýt xoa với một tổng thể kiến trúc rất đa dạng mà cũng rất hài hòa ...
**NGÀY 01: HÀ NỘI – BERLIN**
05h30 Xe đón đoàn tại Nhà Hát lớn Thành phố đưa ra sân bay Nội bài khởi hành
đi Berlin (quá cảnh Helsinki – Phần lan). Chuyến bay AY 098 08.25 15.20 và AY … . Đến sân bay Berlin, xe và HDV đón đoàn đưa đi ăn tối tại nhà hàng và về nhận phòng nghỉ ngơi tại khách sạn.
**NGÀY 02: BERLIN (Ăn trưa, tối) **
Sau bữa sáng tại khách sạn , đoàn tham quan :
*Tháp truyền hình* *Berlin* – *công trình không có giá đỡ cao thứ tư Châu Âu * **(**không lên tháp **) , Zeugheus, Đại lộ cây sồi Unter den Linden thơ mộng; Cổng thành Brandenburg – ** *nơi đã chứng kiến bao thăng trầm của lịch sử Berlin đặc biệt là thời kỳ còn bức tường chia đôi thành phố.*Ăn trưa tại nhà hàng.
Buổi chiều đoàn tiếp tục tham quan
*Cung điện Charlottenburg - * *cung điện lớn nhất ở Berlin được xây dựng từ thế kỷ thứ 17 và được mở rộng hơn nữa trong thế kỷ thứ 18; Bảo tàng Pergamon* – *một trong những bảo tàng lớn nằm trong “Museum Island” tại thủ đô Berlin;* **Nhà thờ St.Hadwwid’s**.
Ăn tối tại nhà hàng và nghỉ ngơi tại khách sạn
**AZIMUT BERLIN** hoặc tương đương.
**NGÀY 03: BERLIN - POSDAM (Ăn sáng , trưa , tối ) **
Ăn sáng sớm tại khách sạn. Đoàn đi tham quan Potsdam (38km) - thủ phủ của tỉnh Brandenburg, nằm phía tây nam Thủ đô Berlin - nơi ở của các đời vua Prussian từ năm 1918.
Đoàn tham quan bên ngoài
** - nơi diễn ra Hội nghị Potsdam năm 1945 và được UNESCO công nhận là di sản thế giới (World Heritage Site) vào năm 1990; Cung điện Cecilienhof** *Cung điện* **còn được gọi là Cung điện mùa hè)** *Sanssouci (* *được ví như cung điện Versailles kỳ diệu của Pháp*. **Sau bữa ăn trưa tại nhà hàng, đoàn trở về thành phố Berlin và tham quan mua sắm tại Trung tâm thương mại Alexandria. Ăn tối tại nhà hàng.**
**NGÀY 04: BERLIN - DRESDEN – PRAGUE (Ăn ba bữa) **
Ăn sáng sớm tại khách sạn. Đoàn rời Berlin, khởi hành đi
**(190km) một trong những thành phố đẹp nhất nước Đức nằm bên bờ sông En bơ. Sau khi tham quan thành phố và nhà thờ Dresden ** **, đoàn ăn trưa và tiếp tục đến** *SS Trinitatis* **- Thủ đô Cộng hòa Czec (155km). Ăn tối và nhận phòng nghỉ ngơi tại khách sạn** *Prague* **MOVENPICK**hoặc tương đương.
**NGÀY 05: PRAGUE (Ăn sáng , trưa , tối )**
Ăn sáng tại khách sạn. Đoàn tham quan
** – một trong những lâu đài lớn nhất thế giới, là nơi ở và nơi làm việc của các vị vua cũng như các đời tổng thống. Tham quan Prague Castle** **,** *nhà thờ Daliborka* **– biểu tượng tinh thần của nhà nước Séc và cũng là một kiệt tác của kiến trúc Gothic.** *nhà thờ George'a Basilica , nhà thờ St.Vitus*
Sau bữa trưa tại nhà hàng , đoàn tiếp tục tham quan thành phố: dạo bước qua
** đến cầu Charles** **, chụp ảnh với** *Quảng trường Cổ* **. Tham quan và mua sắm tại khu phố cổ (** *đồng hồ Astronomical* **Old Town**).
**NGÀY 06: PRAGUE – VIENNA (Ăn sáng , trưa , tối )**
Ăn sáng tại khách sạn , đoàn khởi hành đi
** - Thủ đô Cộng hòa Áo (155km). Ăn trưa và tham quan Vienna** **,** *phố cổ* *Cung điện* **–** *Hofburg* *nơi ở của Hoàng đế và những người có quyền lực nhất nước Áo thuở xưa*, cũng được gọi là Cung điện mùa đông, nay là nơi ở của Tổng thống Áo **Cung điện được xây cất từ năm 1279, gồm 260 phòng nhưng chỉ có khoảng 20 phòng được mở cho công chúng vào xem.** *.*
Ăn tối tại nhà hàng . Nhận phòng nghỉ ngơi tại khách sạn
**TREND ANANASRechte Wienzeile 93-95 Vienna 1050 TEL:+43 1 54620.**
**NGÀY 07: VIENNA (Ăn sáng , trưa , tối )**
Ăn sáng tại khách sạn. Đoàn bắt đầu chương trình tham quan thành phố
**– thành phố lớn nhất của Áo đồng thời cũng là một trong những thành phố văn hoá, nghệ thuật và du lịch quan trọng nhất, cổ kính nhất Châu Âu. Tham quan Vienna** **sau đó** *Nhàthờ Thánh Stephan* **khởi hành đi Hinterbruhl khám phá** ** **cánh rừng cao ở Đông Bắc Áo được xem là lá phổi xanh của đất nước này và** *Vienna Woods -* *Hồ Sea grotte.*
Trở về Vienna, tham quan
** do kiến trúc sư Johann Bernhard Fischer Von Erlach nổi tiếng xây dựng và là một trong các dinh thự quan trọng nhất về văn hóa ở Áo. Ăn tối và nghỉ ngơi tại khách sạn. Cung điện Schonbrunn**
**NGÀY 08: VIENNA - BUDAPEST (Ăn sáng , trưa , tối )**
Ăn sáng tại khách sạn. Khởi hành đi
** – là Thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất Hungary (252km). Ăn trưa tại nhà hàng. Đoàn tham quan Budapest** **với công trình kỷ niệm thiên niên kỷ những người Hungari đặt chân tới Carpatian Basin;** *Hosoktere (Quảng trường Anh hùng)* **Quý khách sẽ được dạo bộ qua** *Nhà hát Opera và Toà nhà quốc hội Budapest.* **(đa phần theo kiểu Barốc trên nền kiến trúc thời Trung Cổ). Ăn tối và nhận phòng nghỉ ngơi tại khách sạn MERCURE BUDA Krisztina Korut 41-43 Budapest 1013 TEL: +36 1 4888100.** *Quận Lâu đài*
**NGÀY 09: BUDAPEST (Ăn sáng , trưa , tối )**
Ăn sáng tại khách sạn. Đoàn tiếp tục tham quan
*Nhà thờ Mathias* *; Nhà thờ Thánh Stephen.* ** *Du thuyến trên sông Danube*
Sau bữa trưa, đoàn tự do mua sắm tại các Trung tâm thương mại trong thành phố. Ăn tối và nghỉ ngơi tại
khách sạn.
**NGÀY 10: BUDAPEST - HANOI (Ăn sáng ) **
Ăn sáng tại khách sạn. Quý khách tự do cho đến giờ khởi hành ra sân bay về Việt nam (quá cảnh Helsinki). Chuyến bay AY ….. và chuyến AY097 16.30 – 06.40.
**NGÀY 11: HÀ NỘI**
06.40 đến sân bay Nội bài, xe đón và đưa đoàn về Trung tâm thành phố. Kết thúc chuyến đi.
Giá liên hệ trực tiếp
__* Bao gồm:__
-
*Khách sạn đạt tiêu chuẩn quốc tế 3 sao (02 người/phòng, nếu lẻ người ở ghép 3 người/ phòng).*
-
*Vé máy bay: Hanoi – HEL – BER //BUD-HEL- Hanoi*
-
*Thuế sân bay quốc tế hai nước và lệ phí an ninh hàng không + phụ phí xăng dầu.*
-
*Các bữa ăn theo chương trình.*
-
*Lệ phí visa nhập cảnh châu Âu*
-
*Xe ô tô đời mới chuyên chở theo chương trình*
-
*Phí tham quan theo chương trình.*
-
*Hướng dẫn viên tiếng Việt suốt tuyến từ Việt Nam*
-
*Bảo hiểm du lịch*
-
*Phí dịch thuật, công chứng các tài liệu trình ĐSQ xin cấp Visa* __* Không bao gồm:__
-
*Lệ phí hộ chiếu, tiền điện thoại, tiền giặt, hành lý quá cước qui định, chi phí cá nhân*
-
*Tiền tip cho HDV và lái xe tại Châu Âu: € 6khách/ngày.* __* Ghi chú:__
-
*Giá Trẻ em như trên tính ngủ chung giường với bố mẹ.*
-
*Hành trình trên có thể thay đổi phụ thuộc vào Hãng hàng không, giờ bay, việc xin visa của ĐSQ nhưng sẽ đảm bảo đầy đủ các điểm thăm quan.*
-
*Giá trên có thể thay đổi nếu hãng hàng không hoặc dịch vụ nước ngoài có biến động (như tăng phụ phí xăng dầu, dịch vụ tại thời kỳ cao điểm, …* **THỦ TỤC XIN VISA** *Về nhân thân:*
1. Hộ chiếu còn hạn trên 6 tháng , có chữ ký trong hộ chiếu ( phần người mang hộ chiếu)
2. + 4 ảnh 3.5 x 4.5 cm chụp trên nền phông trắng
3. Form khai visa
4. Khai form cam kết của ĐSQ
5. Sổ hộ khẩu
6. Giấy đăng ký kết hôn
*Về tài chính:*
1. Sổ tiết kiệm có giá trị tổi thiểu 5000 USD trở lên hoặc số dư tài khoản tương đương số tiền trên
2. Sổ đỏ hoặc giấy chứng nhận quyền sủ dụng đất (nếu có)
Giá từ: 71.900.000 VND
Mã Tour: VEU94
Khách sạn:
![ Đức-Hà Lan-Bỉ-Pháp: HOT* ](/website/css/images/3_star.gif)
Giá từ: 71.900.000 VND
Mã Tour: VEU95
Khách sạn:
![ Đức-Hà Lan-Bỉ-Pháp: Lễ hội hoa tulip ](/website/css/images/3_star.gif)
Giá từ: 89.900.000 VND
Mã Tour: VEU96
Khách sạn:
![ Ý-Đức-Hà lan-Bỉ-Pháp: Siêu tiết kiệm ](/website/css/images/3_star.gif)
Giá từ: 99.900.000 VND
Mã Tour: VEU97
Khách sạn:
![ Ý-Thụy Sỹ-Đức-Hà Lan-Bỉ-Pháp ](/website/css/images/3_star.gif)
Giá từ: 99.900.000 VND
Mã Tour: VEU98
Khách sạn:
![ Ý-Thụy Sỹ-Đức-Hà Lan-Bỉ-Pháp: Lễ hội hoa tulip ](/website/css/images/3_star.gif)
Giá từ: 64.000.000 VND
Mã Tour: VEU120
Khách sạn:
![ Du lich Anh Quốc](/website/css/images/3_star.gif)

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Content-Type: text/html


markdown:
**I. Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong 6 tháng cuối năm 2014:**
A. Tài liệu về chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng và bảo mật hệ thống
- Chiến tranh không gian mạng của Bắc Triều Tiên và các thách thức cho liên minh Mỹ - Hàn, Alexandre Mansourov, KEI xuất bản, 02/12/2014, 25 trang. Tải về:
- Sách trắng. BYOD không có nước mắt. Fluke Networks xuất bản, 11 trang. Tải về:
[https://www.dropbox.com/s/5zxv65iv0ytyehu/AirMagnetOptiVi_4262987_6008_ENG_A_W-BYOD-Tears-Vi-15122014.pdf?dl=0](https://www.dropbox.com/s/5zxv65iv0ytyehu/AirMagnetOptiVi_4262987_6008_ENG_A_W-BYOD-Tears-Vi-15122014.pdf?dl=0)
- Mã hóa làm việc. Làm thế nào để bảo vệ tính riêng tư của bạn trong kỷ nguyên giám sát của NSA. Micah Lee, Giám đốc công nghệ, xuất bản tháng 07/2013, 30 trang. Tải về:
- “Không nơi ẩn nấp - Edward Snowden, NSA và nhà nước giám sát”. Chương 3: Thu thập tất cả; & Chương 4: Tác hại của sự giám sát. Tác giả: Glenn Greenwald, xuất bản tháng 05/2014, 101 trang. Tải về:
B. Tài liệu về phần mềm tự do nguồn mở và tiêu chuẩn mở
- Tài liệu sổ tay dữ liệu mở. Phiên bản 1.0.0 của Quỹ Tri thức Mở, xuất bản ngày 14/11/2012, 30 trang. Tải về:
- Báo cáo về xu thế phát triển cộng tác. Các công ty gia tăng phát triển cộng tác, coi như là cơ bản để thành công, trong khi các lập trình viên gặt hái các phần thưởng. Quỹ Linux xuất bản, tháng 03/2014, 11 trang. Tải về:
- 'Tài liệu PostgreSQL 9.0.13', III. Quản trị máy chủ & IV. Các giao diện máy trạm, của Nhóm phát triển toàn cầu PostgreSQL, xuất bản năm 2013, 406 trang. Tải về:
C. Tài liệu về sở hữu trí tuệ, bằng sáng chế phần mềm, bản quyền
- “Khung cấp phép của Chính phủ Anh cho thông tin khu vực nhà nước, phiên bản v.4.1”, Lưu trữ Quốc gia xuất bản tháng 10/2014, 25 trang. Tải về:
- “Sở hữu trí tuệ tạo được ra bao nhiêu việc làm?”, Trung tâm Mercatus tại Đại học George Mason tiến hành và được xuất bản vào ngày 06/08/2014, 17 trang. Tải về:
**II. Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong 6 tháng đầu năm 2014:**
A. Tài liệu về chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng và tác chiến mạng máy tính
- “Khung công việc để cải thiện an ninh không gian mạng cho các hạ tầng sống còn”, phiên bản 1.0, là tài liệu của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia xuất bản ngày 12/02/2014, 39 trang. Tải về:
- “Catalog gián điệp của NSA: Đơn vị chào các gadget cho mọi nhu cầu”, là tài liệu do tờ báo DER SPIEGEL của Đức xuất bản vào ngày 30/12/2013, 59 trang. Tải về:
- “Báo cáo 2014. Các mối đe dọa không gian mạng đang nổi lên”, là tài liệu nghiên cứu của Viện Công nghệ Georgia, được Trung tâm An ninh Thông tin Công nghệ Georgia (GTISC) và Viện Nghiên cứu Công nghệ Georgia (GTRI) trình bày tại Hội nghị An ninh Không gian mạng Công nghệ Georgia 2013, xuất bản tháng 11/2013, 22 trang. Tải về:
- “Phòng thủ ngày hôm qua”, tài liệu Khảo sát 2014 của tổ chức The Global State of Information Security (Tình trạng An ninh Thông tin Toàn cầu), xuất bản tháng 09/2013, 77 trang. Tải về:
[https://www.dropbox.com/s/et353e6l6xn4zoj/gsiss-2014-Vi-25032014.pdf?dl=0](https://www.dropbox.com/s/et353e6l6xn4zoj/gsiss-2014-Vi-25032014.pdf?dl=0)
B. Tài liệu về phần mềm tự do nguồn mở và tiêu chuẩn mở
- Mở. Chúng ta sẽ làm việc, sống và học tập như thế nào trong tương lai. Tác giả David Price, xuất bản lần đầu tại Anh năm 2013. 146 trang.
- Qui trình thẩm định để phát hành mã nguồn sở hữu độc quyền theo giấy phép nguồn mở, TS. Ibrahim Haddad, Phụ trách Nhóm Nguồn Mở về Nghiên cứu của Samsung tại Mỹ. Quỹ Linux xuất bản tháng 01/2014, 9 trang. Tải về:
- Hiểu về đám mây mở - Bộ hồ sơ các dự án đám mây mở, Quỹ Linux xuất bản tháng 10/2013, 14 trang. Tải về:
- 'Coverity Scan: Báo cáo nguồn mở 2013', do Coverity Scan xuất bản năm 2014, 26 trang. Tải về:
- 'Tài liệu PostgreSQL 9.0.13', I. Sách chỉ dẫn & II. Ngôn ngữ SQL, của Nhóm phát triển toàn cầu PostgreSQL, xuất bản năm 2013, 372 trang. Tải về:
- “Tuyên ngôn Đám mây Mở”, phiên bản 1. Diễn đàn Mở châu Âu - OFE (OpenForum Europe) xuất bản 14/11/2013, 3 trang. Tải về:
C. Tài liệu về sở hữu trí tuệ
- “Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng của kiện tụng vi phạm bằng sáng chế có thể giúp cải thiện chất lượng bằng sáng chế”. Báo cáo của Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ - GAO (Government Accountability Office) cho các ủy ban của Quốc hội Mỹ. Xuất bản tháng 08/2013, 59 trang. Tải về:
D. Hơn 90 tài liệu dịch đã được đưa lên Internet từ 2013 trở về trước ở các đường liên kết:
Hà Nội, thứ bảy, ngày 27/12/2014
Blogger: Lê Trung Nghĩa
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét
Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
(
[Pháp luật](/cat/phap-luat)) - ** VKSND Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố ông Trầm Bê, Phạm Công Danh và 44 bị can trong vụ án Cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.**
![ Ông Trầm Bê (trái) và Phạm Công Danh](http://cdn9.vovanthuong.info/files/2017/11/pham-cong-danh-tram-be-241117.jpg)
Ông Trầm Bê (trái) và Phạm Công Danh
Nguồn tin của Tuổi Trẻ từ VKSND Tối cao cho biết các cáo trạng vừa được tống đạt cho các bị can và hồ sơ vụ án đang được chuyển cho VKSND TP.HCM, đơn vị thừa ủy quyền thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử vụ án tại TAND TP.HCM.
**Truy tố 46 bị can**
Theo nguồn tin trên, cáo trạng truy tố Phạm Công Danh (nguyên Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam – VNCB; nguyên Chủ tịch HĐTV kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Thiên Thanh – gọi tắt Tập đoàn Thiên Thanh) và các đồng phạm vì đã gây hậu quả nghiêm trọng tại 4 ngân hàng.
Theo đó, bị can Phạm Công Danh và các đồng phạm bị truy tố về hành vi Cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank), Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển VN (BIDV) và VNCB.
Theo hồ sơ vụ án, tháng 9-2012, sau khi được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chấp thuận chủ trương phương án tái cơ cấu Ngân hàng TMCP Đại Tín (Trustbank – tháng 5-2013 được đổi tên thành VNCB), ông Danh đã lợi dụng nắm quyền chi phối, lúc này với vị trí là Chủ tịch HĐQT VNCB đã tuyển chọn và đưa người của mình vào tiếp quản và điều hành mọi hoạt động của ngân hàng.
Ông Danh đã chỉ đạo HĐQT, ban điều hành và ban kiểm soát của VNCB, cấp dưới thuộc Tập đoàn Thiên Thanh thực hiện lập các hồ sơ khống vay vốn để rút tiền sử dụng trong khi VNCB đang bị NHNN đưa vào diện kiểm soát, mọi giao dịch trị giá 5 tỉ đồng trở lên đều phải có ý kiến của tổ giám sát NHNN.
![Truy tố Trầm Bê và Phạm Công Danh - Ảnh 1. Truy tố Trầm Bê và Phạm Công Danh - Ảnh 1.](http://cdn9.vovanthuong.info/files/2017/11/20161227074502-1511499367482.jpg)
Ông Phạm Công Danh tới phiên tòa xét xử tại TP.HCM – Ảnh: HOÀNG ĐIỆP
**Thiệt hại 6.000 tỉ đồng**
Theo cáo trạng, ông Danh và Trầm Bê (Phó chủ tịch HĐQT kiêm Chủ tịch Hội đồng tín dụng Sacombank) có mối quan hệ quen biết và cả Danh và Trầm Bê đều biết rõ Danh không được phép vay tiền từ ngân hàng VNCB.
Do đó, Danh đã được Trầm Bê và Phan Huy Khang (Tổng giám đốc của Sacombank) giúp sức trong việc rút tiền của VNCB thông qua việc gửi tiền của VNCB vào Sacombank làm tài sản bảo lãnh, nhằm mục đích trả nợ thay cho 6 công ty do ông Danh thành lập và điều hành đứng tên trên hồ sơ vay vốn Sacombank, gây thiệt hại cho VNCB hơn 1.800 tỉ đồng.
Cụ thể, tháng 4-2013, ông Danh và các cộng sự của mình (lãnh đạo ngân hàng và chi nhánh của VNCB) đến chi nhánh Sacombank ở Q.3 liên hệ vay tiền. Ông Danh gặp ông Trầm Bê đề nghị ông Bê cho ông Danh vay tiền. Ông Bê đồng ý cho ông Danh vay 1.800 tỉ đồng, tài sản đảm bảo là tiền gửi của VNCB tại Sacombank.
Sau đó, ông Bê dẫn ông Danh gặp lãnh đạo Ban Tổng giám đốc Sacombank, triển khai làm thủ tục cho ông Danh vay tiền. Từ đó, Giám đốc Sacombank chi nhánh Q.8 và chi nhánh Trần Hưng Đạo tiếp nhận hồ sơ của 6 công ty sân sau của ông Danh vay số tiền trên.
Đến khi 6 công ty của Danh không trả được tiền, Sacombank đã cấn trừ các khoản tiền gửi của VNCB tại ngân hàng này. Như vậy, dù Sacombank không bị thiệt hại trong việc cho vay nhưng sự giúp sức của Trầm Bê và Phan Huy Khang đã giúp Phạm Công Danh rút tiền của VNCB gây thiệt hại cho VNCB.
Tại ngân hàng TPBank, Phạm Công Danh và đồng phạm còn sai phạm trong việc dùng tiền gửi của VNCB tại TPBank bảo lãnh và trả nợ thay cho 11 công ty đứng tên trên hồ sơ vay vốn TPBank để mua trái phiếu Tập đoàn Thiên Thanh, Công ty TNHH MTV Trung Dung (gọi tắt là Công ty Trung Dung) do ông Danh thành lập, điều hành, gây thiệt hại cho VNCB hơn 1.700 tỉ đồng.
Đối với hành vi cố ý làm trái của ông Danh xảy ra tại BIDV, ông Danh cũng đã dùng tiền gửi của VNCB tại BIDV bảo lãnh và trả nợ thay cho 12 công ty do ông thành lập và điều hành đứng tên trên hồ sơ vay vốn, gây thiệt hại cho VNCB hơn 2.500 tỉ đồng.
Để lập các công ty đứng tên trên hồ sơ vay vốn, ông Danh nhờ nhân viên hành chính, nhân viên bảo vệ, nhân viên rửa xe, bảo dưỡng xe của Tập đoàn Thiên Thanh hoặc người nhà đứng tên làm giám đốc công ty.
(Theo Tuổi Trẻ)
[banbientap@vovanthuong.org](mailto:banbientap@vovanthuong.org?subject=Bài viết: Truy tố Trầm Bê và Phạm Công Danh)

Server: nginx

Set-Cookie: desktop=true


markdown:
TIN TỨC
Tin Trong Nước
Chính trị
Xã hội
Pháp luật
Tin Thế Giới
Tin tức
Thế giới đó đây
Kinh Tế
Bất động sản
Tài chính
Thị trường
VTV
Truyền Hình
Phim VTV
Hậu trường
Nhân vật
Chuyển động 24h
Vấn đề hôm nay
Việt Nam & thế giới
Góc khán giả
ĐỜI SỐNG
Văn Hóa - Giải Trí
Điện ảnh
Âm nhạc
Đời sống
Du lịch
Làm đẹp
Giới tính
Sức khỏe
Tấm lòng Việt
THỂ THAO
Bóng đá Việt Nam
Bóng đá quốc tế
Quần vợt
Video
Các môn khác
Bên lề
Góc doanh nghiệp
Sản phẩm
Doanh nghiệp
KHÁC
Công Nghệ
Tư vấn
Giáo Dục
Học trực tuyến
Hoạt động VTV
Lịch Phát Sóng
VTV.vn - Israel là quốc gia đầu tiên khởi động ứng dụng điện thông minh cho phép các cơ quan tình trạng khẩn cấp nhìn thấy người cần trợ giúp.
TIN MỚI NHẤT
HOẠT ĐỘNG VTV | LIÊN HỆ
CƠ QUAN CHỦ QUẢN: ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
CƠ QUAN BÁO CHÍ: BÁO ĐIỆN TỬ VTV NEWS
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.
® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.
Tổng Biên tập: Vũ Thanh Thủy
Phó Tổng Biên tập: Phạm Quốc Thắng
Tổng đài VTV: (024) 3.8355931; (024) 3.8355932
Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (024) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn

Vary: User-Agent

FilterID: ft


markdown:
TIN TỨC
Tin Trong Nước
Chính trị
Xã hội
Pháp luật
Tin Thế Giới
Tin tức
Thế giới đó đây
Kinh Tế
Bất động sản
Tài chính
Thị trường
VTV
Truyền Hình
Phim VTV
Hậu trường
Nhân vật
Chuyển động 24h
Vấn đề hôm nay
Việt Nam & thế giới
Góc khán giả
ĐỜI SỐNG
Văn Hóa - Giải Trí
Điện ảnh
Âm nhạc
Đời sống
Du lịch
Làm đẹp
Giới tính
Sức khỏe
Tấm lòng Việt
THỂ THAO
Bóng đá Việt Nam
Bóng đá quốc tế
Quần vợt
Video
Các môn khác
Bên lề
Góc doanh nghiệp
Sản phẩm
Doanh nghiệp
KHÁC
Công Nghệ
Tư vấn
Giáo Dục
Học trực tuyến
Hoạt động VTV
Lịch Phát Sóng
VTV.vn - Với chấn thương khá nghiêm trọng ở đầu gối, tiền vệ Trọng Hoàng của Becamex Bình Dương sẽ nghỉ thi đấu tại V.League 2016.
TIN MỚI NHẤT
HOẠT ĐỘNG VTV | LIÊN HỆ
CƠ QUAN CHỦ QUẢN: ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
CƠ QUAN BÁO CHÍ: BÁO ĐIỆN TỬ VTV NEWS
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.
® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.
Tổng Biên tập: Vũ Thanh Thủy
Phó Tổng Biên tập: Phạm Quốc Thắng
Tổng đài VTV: (024) 3.8355931; (024) 3.8355932
Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (024) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn


markdown:
Bản tin quốc tế 17h phát sóng ngày 09/03/2014 trên kênh VTV1.
HOẠT ĐỘNG VTV | LIÊN HỆ
CƠ QUAN CHỦ QUẢN: ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
CƠ QUAN BÁO CHÍ: BÁO ĐIỆN TỬ VTV NEWS
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.
® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.
Tổng Biên tập: Vũ Thanh Thủy
Phó Tổng Biên tập: Phạm Quốc Thắng
Tổng đài VTV: (024) 3.8355931; (024) 3.8355932
Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (024) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn


markdown:
Chương trình Cuộc sống thường ngày hôm nay 23/7/2016 với những nội dung chính sau: Lật bè trên biển, hai du khách thiệt mạng; Gặp gỡ nữ thủ khoa vừa đi học vừa đi làm; Người Việt ở Đức kể về vụ xả súng kinh hoàng...
HOẠT ĐỘNG VTV | LIÊN HỆ
CƠ QUAN CHỦ QUẢN: ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
CƠ QUAN BÁO CHÍ: BÁO ĐIỆN TỬ VTV NEWS
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.
® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.
Tổng Biên tập: Vũ Thanh Thủy
Phó Tổng Biên tập: Phạm Quốc Thắng
Tổng đài VTV: (024) 3.8355931; (024) 3.8355932
Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (024) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn


markdown:
Chuyên cung cấp: Cây cổ thụ - Cây xanh - Bóng mát (đẹp) - Cây giống - Cây kiểng giống các loại - Cây Văn phòng - Cây công trình và Chậu hoa các loại. Nhận trồng, trang trí và chăm sóc Cây kiểng sân vườn.
Danh mục: Osaka Vàng, Uncategorized Ngày: 12-10-2016
Danh mục: Osaka Vàng Ngày: 01-10-2014
Danh mục: Osaka Vàng Ngày: 13-09-2014

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
Chuyên cung cấp: Cây cổ thụ - Cây xanh - Bóng mát (đẹp) - Cây giống - Cây kiểng giống các loại - Cây Văn phòng - Cây công trình và Chậu hoa các loại. Nhận trồng, trang trí và chăm sóc Cây kiểng sân vườn.
Danh mục: Dừa, Dừa dứa Ngày: 08-02-2015


markdown:
### ����˹̫���Խ�������
**������������280����**
��������25000kg
���������10770kg
����������14100kg
�����ߴ磺9230��2500��3450
��������25000kg
���������10770kg
����������14100kg
�����ߴ磺9230��2500��3450
**�����绰:15071631166**
|
|
|
|
��Ʒ����:
|
|
|
|
��ʻ��:
|
|
�����ߵ��ɷ�ת
|
|
�������ͺ�/����:
|
|
����280����������
|
|
������:
|
|
12���ֶ�
|
|
�����ߴ�:
|
|
9230,9030X2500X3450,3550��mm��
|
|
�����ͺ�:
|ZZ1251N464GE1|
|
|
������:
|
|
25000kg
|
|
�ϻ���λ:
|
|
10770,10705kg
|
|
��������:
|
|
14100kg
|
|
�ŷű���
|����|
|
|
���:
|
|
4350+1350,4550+1350,5700+1350mm
|
|
��̥��:
|
|
10
|
|
��̥��С:
|
|
11.00-20��˿̥
|
|
�������ã����嶥�����,���ɿ���;������(mm)�����(mm)�Ķ�Ӧ��ϵ�ֱ�Ϊ:9230/4550+1350,9030/4350+1350����������:Q235̼��,���ӷ�ʽ:���Ҳ��漰���²����������ú�������,��������ߴ�(mm):100��50,������ظ߶�(mm):520��������ɫ�ɱ仯��
�������۵绰:150716311666