text:
- 25 trang
- Lượt xem: 113
- Download: 17
Hình tượng người lính tây tiến trong khổ 3
Chia sẻ: thanhvien1313
Bình giảng 8 dòng thơ: "Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc - Quân xanh màu lá dữ oai hùm - Mắt trừng gửi mộng qua biên giới - Đêm mơ Hnội dáng kiều thơm - Rải rác biên cương mồ viễn xứ - Chtrường đi chẳng tiếc đời xanh - áo bào thay chiếu anh về đất - Sông Mã gầm lên khúc độc hành"
Thể loại:Tài Liệu Phổ Thông » Bài văn mẫu
Chủ đề liên quan:
Nội dung Text: Hình tượng người lính tây tiến trong khổ 3
trong khổ 3
BÚT TÍCH BÀI THƠ TÂY TIẾN
Bình giảng 8 dòng thơ: "Tây Tiến đoàn binh
không mọc tóc - Quân xanh màu lá dữ oai hùm -
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới - Đêm mơ Hnội
dáng kiều thơm - Rải rác biên cương mồ viễn xứ -
Chtrường đi chẳng tiếc đời xanh - áo bào thay
chiếu anh về đất - Sông Mã gầm lên khúc độc
hành"
MỞ BÀI
Mọi cuộc chiến tranh rồi sẽ qua đi, bụi thời gian có
thể phủ dày lên hình ảnh của những anh hùng vô
danh nhưng văn học với sứ mệnh thiêng liêng của nó
đã khắc tạc một cách vĩnh viễn vào tâm hồn người
đọc hình ảnh những người con anh hùng của đất
nước đã ngã xuống vì nền độc lập của Tổ quốc trong
suốt trường kỳ lịch sử. ở trong thơ Quang Dũng cũng
đã dựng lên một bức tượng đài bất tử như vậy về
người lính cách mạng trong cuộc kháng chiến trường
kỳ chống thực dân Pháp xâm lược nước ta. Đó là
bức tượng đài đã làm cho những người chiến sĩ yêu
nước từng ngã xuống trong những tháng năm gian
khổ ấy bất tử cùng thời gian
"Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc - Quân xanh
màu lá dữ oai hùm - Mắt trừng gửi mộng qua biên
giới - Đêm mơ Hnội dáng kiều thơm - Rải rác biên
cương mồ viễn xứ - Chiến trường đi chẳng tiếc đời
xanh - áo bào thay chiếu anh về đất - Sông Mã gầm
lên khúc độc hành"
THÂN BÀI
"Tây Tiến" của Quang Dũng là dòng hồi ức vô cùng
thương nhớ về những đồng đội của nhà thơ, những
người đã từng sống, từng chiến đấu nhưng cũng có
người đã hy sinh, những người đã trở về với đất mẹ
yêu thương, nhưng dẫu sao đó cũng là những người
mãi mãi nằm lại nơi biên cương hay miền viễn xứ.
Chính vì thế QDũng không chỉ dựng lại cả một hình
ảnh của đoàn binh Tây Tiến trên những chặng
đường hành quân gian khổ hy sinh mà "đời vẫn cứ
tươi" như ở 14 dòng thơ đầu tiên. Và QDũng cũng
không chỉ khắc tạc hình ảnh của những người lính
với một đời sống tình cảm hết sức phong phú, những
tình cảm lớn lao là tình quân dân. QDũng đã đặc biệt
quan tâm tới ý tưởng dựng tượng đài người lính Tây
Tiến trong tác phẩm của mình. Nhà thơ đã sử dụng
hệ thống ngôn ngữ giàu hình ảnh, hàng loạt những
thủ pháp như tương phản, nhân hoá, tăng cấp ý
nghĩa để tạo ấn tượng mạnh để khắc tạc một cách
sâu sắc vào tâm trí người đọc hình ảnh những người
con anh hùng của đất nước, của dtộc. Đó là bức
tượng đài sừng sững giữa núi cao sông sâu, giữa
một không gian hùng vĩ như chúng ta đã thấy trong
các câu thơ
"Tây Tiến đoàn quân ..... khúc độc hành"
Bức tượng đài người lính Tây Tiến trước hết được
khắc hoạ lên từ những đường nét nhằm tô đậm cuộc
sống gian khổ của họ. Nếu như ở những đoạn thơ
trước đó người lính mới chỉ hiện ra trong đoàn quân
mỏi trong câu:
" Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi "
hay trong khung cảnh hết sức lãng mạn trong đêm
liên hoan, đêm lửa trại thắm tình cá nước thì ở đây là
hình ảnh đoàn binh không mọc tóc da xanh như lá
rừng. Cảm hứng chân thực của QDũng đã không né
tránh việc mô tả cuộc sống gian khổ mà người lính
phải chịu đựng. Những cơn sốt rét rừng làm tóc họ
không thể mọc được (chứ không phải họ cố tình cạo
trọc để đánh giáp lá cà cho dễ như nhiều người từng
nói). Cũng vì sốt rét rừng mà da họ xanh như lá cây
(chứ không phải họ xanh màu lá nguỵ trang), vẻ
ngoài dường như rất tiều tuỵ. Nhưng thế giới tinh
thần của người lính lại cho thấy họ chính là những
người chiến binh anh hùng, họ còn chứa đựng cả
một sức mạnh áp đảo quân thù, họ dũng mãnh như
hổ báo, hùm beo. Cái giỏi của QDũng là mô tả người
lính với những nét khắc khổ tiều tuỵ nhưng vẫn gợi ra
âm hưởng rất hào hùng của cuộc sống. Bởi vì câu
thơ "Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc" với những
thanh trắc rơi vào trọng âm đầu của câu thơ như
"tiến", "mọc tóc". Nhờ những thanh trắc ấy mà âm
hưởng của câu thơ vút lên. Chẳng những thế, họ còn
là cả một đoàn binh. 2 chữ "đoàn binh" âm Hán Việt
đã gợi ra một khí thế hết sức nghiêm trang, hùng
dũng. Và đặc biệt hai chữ "Tây Tiến" mở đầu câu thơ
không chỉ còn là tên gọi của đoàn binh nữa, nó gợi ra
hình ảnh một đoàn binh dù đầu không mọc tóc vẫn
đang quả cảm tiến bước về phía Tây. Thủ pháp
tương phản mà QDũng sử dụng ở câu thơ "Quân
xanh màu lá dữ oai hùm" không chỉ làm nổi bật lên
sức mạnh tinh thần của người lính mà còn thấm sâu
màu sắc văn hoá của dân tộc. ở đây, nhà thơ không
chỉ muốn nói rằng những người lính Tây Tiến như
chúa sơn lâm, không phải muốn "động vật hoá"
người lính Tây Tiến mà muốn nói tới sức mạnh bách
chiến bách thắng bằng một hình ảnh quen thuộc
trong thơ văn xưa. Phạm Ngũ Lão cũng ca ngợi
người anh hùng vệ quốc trong câu thơ
"Hoành sóc giang san cáp kỷ thu - Tam quan kỳ hổ
khí thôn ngưu"
Và ngay cả Hồ Chí Minh trong "Đăng sơn" cũng viết
"Nghĩa binh tráng khí thôn ngưu đẩu - Thể diện sài
long xâm lược quân"
Có thể nói QDũng đã sử dụng một môtíp mang đậm
màu sắc phương Đông để câu thơ mang âm vang
của lsử, hình tượng người lính cách mạng gắn liền
với sức mạnh truyền thống của dtộc. Đọc câu thơ:
"Quân xanh màu lá dữ oai hùm" ta như nghe thấy âm
hưởng của một hào khí ngút trời Đông á.
Hình tượng người lính Tây Tiến bỗng nhiên trở nên
rất đẹp khi QDũng bổ sung vào bức tượng đài này
chất hào hoa, lãng mạn trong tâm hồn họ
"Mắt trừng gửi mộng qua biên giới - Đêm mơ Hà Nội
dáng kiều thơm"
Trước hết đó là một vẻ đẹp tấm lòng luôn hướng về
Tquốc, hướng về Thủ đô. Người lính dẫu ở nơi biên
cương hay viễn xứ xa xôi mà lòng lúc nào cũng
hướng về HNội. Ta bỗng nhớ đến câu thơ của Huỳnh
Văn Nghệ:
"Từ thuở mang gươm đi mở nước - Nghìn năm
thương nhớ đất Thăng Long"
Người lính Tây Tiến dẫu "mắt trừng gửi mộng qua
biên giới" mà niềm thương nỗi nhớ vẫn hướng về
một "dáng kiều thơm". Đã một thời, với cái nhìn ấu
trĩ, người ta phê phán thói tiểu tư sản, thực ra nhờ vẻ
đẹp ấy của tâm hồn mà người lính có sức mạnh vượt
qua mọi gian khổ, người lính trở thành một biểu
tượng cho vẻ đẹp của con người Việt Nam. QuDũng
đã tạo nên một tương phản hết sức đặc sắc - những
con người chiến đấu kiên cường với ý chí sắt thép
cũng chính là con người có một đsống tâm hồn
phong phú. Người lính Tây Tiến không chỉ biết cầm
súng cầm gươm theo tiếng gọi của non sông mà còn
rất hào hoa, giữa bao nhiêu gian khổ, thiếu thốn trái
tim họ vẫn rung động trong một nỗi nhớ về một dáng
kiều thơm, nhớ về vẻ đẹp của Hà Nội - Thăng Long
xưa.
Bức tượng đài người lính Tây Tiến đã được khắc tạc
bằng những nguồn ánh sáng tương phản lẫn nhau,
vừa hiện thực vừa lãng mạn. Từng đường nét đều
như nổi bật và tạo được những ấn tượng mạnh mẽ.
Đây cũng là đặc trưng của thơ QDũng.
Nếu như ở 4 câu thơ trên, người lính Tây Tiến hiện
ra trong hình ảnh một đoàn binh với những bước
chân Tây tiến vang dội khí thế hào hùng và một thế
giới tâm hồn hết sức lãng mạn thì ở đây bức tượng
đài người lính Tây Tiến được khắc tạc bằng những
đường nét nổi bật về sự hy sinh của họ. Nếu chỉ đọc
từng câu thơ, chỉ phân tích từng hình ảnh riêng rẽ
độc lập, người ta dễ cảm nhận một cách bi luỵ về cái
chết của người lính mà thơ ca kháng chiến thuở ấy
rất ít khi nói đến. Bởi thơ ca kháng chiến phần lớn chỉ
quan tâm đến cái hùng mà không quan tâm đến cái
bi. Nhưng nếu đặt các hình ảnh, các câu thơ vào
trong chỉnh thể của nó, ta sẽ hiểu QDũng đã mô tả
một cách chân thực sự hy sinh của người lính bằng
cảm hứng lãng mạn, hình tượng vì thế chẳng những
không rơi vào bi lụy mà còn có sức bay bổng.
Có thể thấy câu thơ: "Rải rác biên cương mồ viễn xứ"
nếu tách riêng ra rất dễ gây cảm giác nặng nề bởi đó
là câu thơ nói về cái chết, về nấm mồ của người lính
Tây Tiến ở nơi "viễn xứ". Từng chữ từng chữ dường
như mỗi lúc một nhấn thêm nốt nhạc buồn của khúc
hát hồn tử sĩ. Chẳng phải thế sao? Nói về những
nấm mồ, lại là những nấm mồ "rải rác" dễ gợi sự
hoang lạnh, lại là "rải rác" nơi "viễn xứ", những nấm
mồ ấy càng gợi sự cô đơn côi cút. QDũng muốn nói
tới nơi yên nghỉ của những người đồng đội
"Anh bạn dãi dầu không bước nữa - Gục lên súng mũ
bỏ quên đời"
Trong Chinh phụ ngâm:
"Hồn tử sĩ gió về ù ù thổi - Mặt chinh phu trăng rõi rõi
soi - Chinh phu tử sĩ mấy người - Nào ai mạc mặt nào
ai gọi hồn"
Tuy nhiên với câu thơ thứ hai, ta lại thấy hình ảnh
những nấm mồ rải rác nơi biên cương đã trở về với
sự ấm cúng của niềm biết ơn của nhân dân, của đất
nước. Bởi đó chính là nấm mồ của những người con
anh dũng
"Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh"
Đồng thời cũng chính câu thơ thứ 2 đã làm cho
những nấm mồ rải rác kia được nâng lên những tầng
cao của đài tưởng niệm, của Tổ quốc đối với người
lính đã vì tiếng gọi của chiến trường mà hiến dâng
tuổi xanh của mình. Trong thơ QDũng luôn là một sự
nâng đỡ nhau của nhiều hình ảnh như vậy.
Sự hy sinh của người lính còn được tráng lệ hoá
trong câu thơ
"áo bào thay chiếu anh về đất"
Bao nhiêu thương yêu của QDũng trong một câu thơ
như vậy về một đồng đội của mình. Ai bảo QDũng
không xót thương những người đồng đội của mình ra
đi trong cách tiễn đưa ấy, cảnh tiễn đưa với bao thiếu
thốn, khó khăn, cái thuở những người lính Tây Tiến
chết vì sốt rét nhiều hơn chết vì chiến trận. Lại trong
cảnh kháng chiến còn rất khó khăn nên tiễn đưa
người chết không có cả một chiếc quan tài. Hoàng
Lộc trong "Viếng bạn" cũng đã viết về cảnh tiễn đưa
như thế
"ở đây không manh ván - Chôn anh bằng tấm chăn -
Của đồng bào Cứa Ngàn - Tặng tôi ngày sơ tán"
Chỉ có điều câu thơ của QDũng không dừng lại ở
mức tả thực mà đẩy lên thành cảm hứng tráng lệ, coi
chiếu là áo bào để cuộc tiễn đưa trở nên trang
nghiêm, cổ kính. Cũng có người hiểu đến chiếc chiếu
cũng không có, chỉ có chính tấm áo của người lính.
Dù hiểu theo cách nào thì cũng phải thấy QDũng đã
tráng lệ hoá cuộc tiễn đưa bi thương bằng hình ảnh
chiếc áo bào và sự hy sinh của người lính đã được
coi là sự trở về với đất nước, với núi sông. Cụm từ
"anh về đất" nói về cái chết nhưng lại bất tử hoá
người lính, nói về cái bi thương nhưng lại bằng hình
ảnh tráng lệ. Mạch cảm xúc ấy đã dẫn tới câu thơ
đầy tính chất tráng ca
"Sông Mã gầm lên khúc độc hành"
KẾT BÀI
Từ sự kết hợp một cách hài hoà giữa cái nhìn hiện
thực với cảm hứng lãng mạn, QDũng đã dựng lên
bức chân dung , một bức tượng đài người lính cách
mạng vừa chân thực vừa có sức khái quát, tiêu biểu
cho vẻ đẹp sức mạnh dân tộc ta trong thời đại mới,
thời đại cả dân tộc đứng lên làm cuộc kháng chiến vệ
quốc thần kỳ chống thực dân Pháp. Đó là bức tượng
đài được kết tinh từ âm hưởng bi tráng của cuộc
kháng chiến ấy. Đó là bức tượng đài được khắc tạc
bằng cả tình yêu của QDũng đối với những người
đồng đội, đối với đất nước của mình. Vì thế từ bức
tượng đài đã vút lên khúc hát ngợi ca của nhà thơ
cũng như của cả đất nước về những người con anh
hùng ấy.
Top Download Bài Văn Mẫu
-
-
-
-
Những bài tập làm văn mẫu lớp 8
72p 3024 2418
-
-
-
-
-
Phân tích tác phẩm Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm
7p 2774 1024
-
Bình giảng bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh
9p 1780 1066
Tài Liệu Bài văn mẫu Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

markdown:
25 trang
Lượt xem: 113
Download: 17
# Hình tượng người lính tây tiến trong khổ 3
Chia sẻ:
[thanhvien1313](http://tailieu.vn/user/thanhvien1313)
Bình giảng 8 dòng thơ: "Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc - Quân xanh màu lá dữ oai hùm - Mắt trừng gửi mộng qua biên giới - Đêm mơ Hnội dáng kiều thơm - Rải rác biên cương mồ viễn xứ - Chtrường đi chẳng tiếc đời xanh - áo bào thay chiếu anh về đất - Sông Mã gầm lên khúc độc hành"
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Tài Liệu Phổ Thông](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/)» [Bài văn mẫu](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/bai-van-mau/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Hình tượng người lính tây tiến trong khổ 3**
trong khổ 3
BÚT TÍCH BÀI THƠ TÂY TIẾN
Bình giảng 8 dòng thơ: "Tây Tiến đoàn binh
không mọc tóc - Quân xanh màu lá dữ oai hùm -
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới - Đêm mơ Hnội
dáng kiều thơm - Rải rác biên cương mồ viễn xứ -
Chtrường đi chẳng tiếc đời xanh - áo bào thay
chiếu anh về đất - Sông Mã gầm lên khúc độc
hành"
MỞ BÀI
Mọi cuộc chiến tranh rồi sẽ qua đi, bụi thời gian có
thể phủ dày lên hình ảnh của những anh hùng vô
danh nhưng văn học với sứ mệnh thiêng liêng của nó
đã khắc tạc một cách vĩnh viễn vào tâm hồn người
đọc hình ảnh những người con anh hùng của đất
nước đã ngã xuống vì nền độc lập của Tổ quốc trong
suốt trường kỳ lịch sử. ở trong thơ Quang Dũng cũng
đã dựng lên một bức tượng đài bất tử như vậy về
người lính cách mạng trong cuộc kháng chiến trường
kỳ chống thực dân Pháp xâm lược nước ta. Đó là
bức tượng đài đã làm cho những người chiến sĩ yêu
nước từng ngã xuống trong những tháng năm gian
khổ ấy bất tử cùng thời gian
"Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc - Quân xanh
màu lá dữ oai hùm - Mắt trừng gửi mộng qua biên
giới - Đêm mơ Hnội dáng kiều thơm - Rải rác biên
cương mồ viễn xứ - Chiến trường đi chẳng tiếc đời
xanh - áo bào thay chiếu anh về đất - Sông Mã gầm
lên khúc độc hành"
THÂN BÀI
"Tây Tiến" của Quang Dũng là dòng hồi ức vô cùng
thương nhớ về những đồng đội của nhà thơ, những
người đã từng sống, từng chiến đấu nhưng cũng có
người đã hy sinh, những người đã trở về với đất mẹ
yêu thương, nhưng dẫu sao đó cũng là những người
mãi mãi nằm lại nơi biên cương hay miền viễn xứ.
Chính vì thế QDũng không chỉ dựng lại cả một hình
ảnh của đoàn binh Tây Tiến trên những chặng
đường hành quân gian khổ hy sinh mà "đời vẫn cứ
tươi" như ở 14 dòng thơ đầu tiên. Và QDũng cũng
không chỉ khắc tạc hình ảnh của những người lính
với một đời sống tình cảm hết sức phong phú, những
tình cảm lớn lao là tình quân dân. QDũng đã đặc biệt
quan tâm tới ý tưởng dựng tượng đài người lính Tây
Tiến trong tác phẩm của mình. Nhà thơ đã sử dụng
hệ thống ngôn ngữ giàu hình ảnh, hàng loạt những
thủ pháp như tương phản, nhân hoá, tăng cấp ý
nghĩa để tạo ấn tượng mạnh để khắc tạc một cách
sâu sắc vào tâm trí người đọc hình ảnh những người
con anh hùng của đất nước, của dtộc. Đó là bức
tượng đài sừng sững giữa núi cao sông sâu, giữa
một không gian hùng vĩ như chúng ta đã thấy trong
các câu thơ
"Tây Tiến đoàn quân ..... khúc độc hành"
Bức tượng đài người lính Tây Tiến trước hết được
khắc hoạ lên từ những đường nét nhằm tô đậm cuộc
sống gian khổ của họ. Nếu như ở những đoạn thơ
trước đó người lính mới chỉ hiện ra trong đoàn quân
mỏi trong câu:
" Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi "
hay trong khung cảnh hết sức lãng mạn trong đêm
liên hoan, đêm lửa trại thắm tình cá nước thì ở đây là
hình ảnh đoàn binh không mọc tóc da xanh như lá
rừng. Cảm hứng chân thực của QDũng đã không né
tránh việc mô tả cuộc sống gian khổ mà người lính
phải chịu đựng. Những cơn sốt rét rừng làm tóc họ
không thể mọc được (chứ không phải họ cố tình cạo
trọc để đánh giáp lá cà cho dễ như nhiều người từng
nói). Cũng vì sốt rét rừng mà da họ xanh như lá cây
(chứ không phải họ xanh màu lá nguỵ trang), vẻ
ngoài dường như rất tiều tuỵ. Nhưng thế giới tinh
thần của người lính lại cho thấy họ chính là những
người chiến binh anh hùng, họ còn chứa đựng cả
một sức mạnh áp đảo quân thù, họ dũng mãnh như
hổ báo, hùm beo. Cái giỏi của QDũng là mô tả người
lính với những nét khắc khổ tiều tuỵ nhưng vẫn gợi ra
âm hưởng rất hào hùng của cuộc sống. Bởi vì câu
thơ "Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc" với những
thanh trắc rơi vào trọng âm đầu của câu thơ như
"tiến", "mọc tóc". Nhờ những thanh trắc ấy mà âm
hưởng của câu thơ vút lên. Chẳng những thế, họ còn
là cả một đoàn binh. 2 chữ "đoàn binh" âm Hán Việt
đã gợi ra một khí thế hết sức nghiêm trang, hùng
dũng. Và đặc biệt hai chữ "Tây Tiến" mở đầu câu thơ
không chỉ còn là tên gọi của đoàn binh nữa, nó gợi ra
hình ảnh một đoàn binh dù đầu không mọc tóc vẫn
đang quả cảm tiến bước về phía Tây. Thủ pháp
tương phản mà QDũng sử dụng ở câu thơ "Quân
xanh màu lá dữ oai hùm" không chỉ làm nổi bật lên
sức mạnh tinh thần của người lính mà còn thấm sâu
màu sắc văn hoá của dân tộc. ở đây, nhà thơ không
chỉ muốn nói rằng những người lính Tây Tiến như
chúa sơn lâm, không phải muốn "động vật hoá"
người lính Tây Tiến mà muốn nói tới sức mạnh bách
chiến bách thắng bằng một hình ảnh quen thuộc
trong thơ văn xưa. Phạm Ngũ Lão cũng ca ngợi
người anh hùng vệ quốc trong câu thơ
"Hoành sóc giang san cáp kỷ thu - Tam quan kỳ hổ
khí thôn ngưu"
Và ngay cả Hồ Chí Minh trong "Đăng sơn" cũng viết
"Nghĩa binh tráng khí thôn ngưu đẩu - Thể diện sài
long xâm lược quân"
Có thể nói QDũng đã sử dụng một môtíp mang đậm
màu sắc phương Đông để câu thơ mang âm vang
của lsử, hình tượng người lính cách mạng gắn liền
với sức mạnh truyền thống của dtộc. Đọc câu thơ:
"Quân xanh màu lá dữ oai hùm" ta như nghe thấy âm
hưởng của một hào khí ngút trời Đông á.
Hình tượng người lính Tây Tiến bỗng nhiên trở nên
rất đẹp khi QDũng bổ sung vào bức tượng đài này
chất hào hoa, lãng mạn trong tâm hồn họ
"Mắt trừng gửi mộng qua biên giới - Đêm mơ Hà Nội
dáng kiều thơm"
Trước hết đó là một vẻ đẹp tấm lòng luôn hướng về
Tquốc, hướng về Thủ đô. Người lính dẫu ở nơi biên
cương hay viễn xứ xa xôi mà lòng lúc nào cũng
hướng về HNội. Ta bỗng nhớ đến câu thơ của Huỳnh
Văn Nghệ:
"Từ thuở mang gươm đi mở nước - Nghìn năm
thương nhớ đất Thăng Long"
Người lính Tây Tiến dẫu "mắt trừng gửi mộng qua
biên giới" mà niềm thương nỗi nhớ vẫn hướng về
một "dáng kiều thơm". Đã một thời, với cái nhìn ấu
trĩ, người ta phê phán thói tiểu tư sản, thực ra nhờ vẻ
đẹp ấy của tâm hồn mà người lính có sức mạnh vượt
qua mọi gian khổ, người lính trở thành một biểu
tượng cho vẻ đẹp của con người Việt Nam. QuDũng
đã tạo nên một tương phản hết sức đặc sắc - những
con người chiến đấu kiên cường với ý chí sắt thép
cũng chính là con người có một đsống tâm hồn
phong phú. Người lính Tây Tiến không chỉ biết cầm
súng cầm gươm theo tiếng gọi của non sông mà còn
rất hào hoa, giữa bao nhiêu gian khổ, thiếu thốn trái
tim họ vẫn rung động trong một nỗi nhớ về một dáng
kiều thơm, nhớ về vẻ đẹp của Hà Nội - Thăng Long
xưa.
Bức tượng đài người lính Tây Tiến đã được khắc tạc
bằng những nguồn ánh sáng tương phản lẫn nhau,
vừa hiện thực vừa lãng mạn. Từng đường nét đều
như nổi bật và tạo được những ấn tượng mạnh mẽ.
Đây cũng là đặc trưng của thơ QDũng.
Nếu như ở 4 câu thơ trên, người lính Tây Tiến hiện
ra trong hình ảnh một đoàn binh với những bước
chân Tây tiến vang dội khí thế hào hùng và một thế
giới tâm hồn hết sức lãng mạn thì ở đây bức tượng
đài người lính Tây Tiến được khắc tạc bằng những
đường nét nổi bật về sự hy sinh của họ. Nếu chỉ đọc
từng câu thơ, chỉ phân tích từng hình ảnh riêng rẽ
độc lập, người ta dễ cảm nhận một cách bi luỵ về cái
chết của người lính mà thơ ca kháng chiến thuở ấy
rất ít khi nói đến. Bởi thơ ca kháng chiến phần lớn chỉ
quan tâm đến cái hùng mà không quan tâm đến cái
bi. Nhưng nếu đặt các hình ảnh, các câu thơ vào
trong chỉnh thể của nó, ta sẽ hiểu QDũng đã mô tả
một cách chân thực sự hy sinh của người lính bằng
cảm hứng lãng mạn, hình tượng vì thế chẳng những
không rơi vào bi lụy mà còn có sức bay bổng.
Có thể thấy câu thơ: "Rải rác biên cương mồ viễn xứ"
nếu tách riêng ra rất dễ gây cảm giác nặng nề bởi đó
là câu thơ nói về cái chết, về nấm mồ của người lính
Tây Tiến ở nơi "viễn xứ". Từng chữ từng chữ dường
như mỗi lúc một nhấn thêm nốt nhạc buồn của khúc
hát hồn tử sĩ. Chẳng phải thế sao? Nói về những
nấm mồ, lại là những nấm mồ "rải rác" dễ gợi sự
hoang lạnh, lại là "rải rác" nơi "viễn xứ", những nấm
mồ ấy càng gợi sự cô đơn côi cút. QDũng muốn nói
tới nơi yên nghỉ của những người đồng đội
"Anh bạn dãi dầu không bước nữa - Gục lên súng mũ
bỏ quên đời"
Trong Chinh phụ ngâm:
"Hồn tử sĩ gió về ù ù thổi - Mặt chinh phu trăng rõi rõi
soi - Chinh phu tử sĩ mấy người - Nào ai mạc mặt nào
ai gọi hồn"
Tuy nhiên với câu thơ thứ hai, ta lại thấy hình ảnh
những nấm mồ rải rác nơi biên cương đã trở về với
sự ấm cúng của niềm biết ơn của nhân dân, của đất
nước. Bởi đó chính là nấm mồ của những người con
anh dũng
"Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh"
Đồng thời cũng chính câu thơ thứ 2 đã làm cho
những nấm mồ rải rác kia được nâng lên những tầng
cao của đài tưởng niệm, của Tổ quốc đối với người
lính đã vì tiếng gọi của chiến trường mà hiến dâng
tuổi xanh của mình. Trong thơ QDũng luôn là một sự
nâng đỡ nhau của nhiều hình ảnh như vậy.
Sự hy sinh của người lính còn được tráng lệ hoá
trong câu thơ
"áo bào thay chiếu anh về đất"
Bao nhiêu thương yêu của QDũng trong một câu thơ
như vậy về một đồng đội của mình. Ai bảo QDũng
không xót thương những người đồng đội của mình ra
đi trong cách tiễn đưa ấy, cảnh tiễn đưa với bao thiếu
thốn, khó khăn, cái thuở những người lính Tây Tiến
chết vì sốt rét nhiều hơn chết vì chiến trận. Lại trong
cảnh kháng chiến còn rất khó khăn nên tiễn đưa
người chết không có cả một chiếc quan tài. Hoàng
Lộc trong "Viếng bạn" cũng đã viết về cảnh tiễn đưa
như thế
"ở đây không manh ván - Chôn anh bằng tấm chăn -
Của đồng bào Cứa Ngàn - Tặng tôi ngày sơ tán"
Chỉ có điều câu thơ của QDũng không dừng lại ở
mức tả thực mà đẩy lên thành cảm hứng tráng lệ, coi
chiếu là áo bào để cuộc tiễn đưa trở nên trang
nghiêm, cổ kính. Cũng có người hiểu đến chiếc chiếu
cũng không có, chỉ có chính tấm áo của người lính.
Dù hiểu theo cách nào thì cũng phải thấy QDũng đã
tráng lệ hoá cuộc tiễn đưa bi thương bằng hình ảnh
chiếc áo bào và sự hy sinh của người lính đã được
coi là sự trở về với đất nước, với núi sông. Cụm từ
"anh về đất" nói về cái chết nhưng lại bất tử hoá
người lính, nói về cái bi thương nhưng lại bằng hình
ảnh tráng lệ. Mạch cảm xúc ấy đã dẫn tới câu thơ
đầy tính chất tráng ca
"Sông Mã gầm lên khúc độc hành"
KẾT BÀI
Từ sự kết hợp một cách hài hoà giữa cái nhìn hiện
thực với cảm hứng lãng mạn, QDũng đã dựng lên
bức chân dung , một bức tượng đài người lính cách
mạng vừa chân thực vừa có sức khái quát, tiêu biểu
cho vẻ đẹp sức mạnh dân tộc ta trong thời đại mới,
thời đại cả dân tộc đứng lên làm cuộc kháng chiến vệ
quốc thần kỳ chống thực dân Pháp. Đó là bức tượng
đài được kết tinh từ âm hưởng bi tráng của cuộc
kháng chiến ấy. Đó là bức tượng đài được khắc tạc
bằng cả tình yêu của QDũng đối với những người
đồng đội, đối với đất nước của mình. Vì thế từ bức
tượng đài đã vút lên khúc hát ngợi ca của nhà thơ
cũng như của cả đất nước về những người con anh
hùng ấy.
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Top Download Bài Văn Mẫu
-
-
-
-
[Những bài tập làm văn mẫu lớp 8](http://tailieu.vn/doc/nhung-bai-tap-lam-van-mau-lop-8-1277992.html)
72p
3024
2418
-
-
-
-
-
[Phân tích tác phẩm Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm](http://tailieu.vn/doc/phan-tich-tac-pham-dat-nuoc-cua-nguyen-khoa-diem-625787.html)
7p
2774
1024
-
[Bình giảng bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh](http://tailieu.vn/doc/binh-giang-bai-tho-song-cua-xuan-quynh-707930.html)
9p
1780
1066
Tài Liệu Bài văn mẫu Mới
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/bai-van-mau/)
Tài Liệu mới cập nhật
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu/)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close


text:
- 19 trang
- Lượt xem: 1239
- Download: 238
Sáng kiến kinh nghiệm - Sinh học 9
Chia sẻ: sonyt707
Đối với môn sinh học môn khoa học thực nghiệm, một khoa học mở, luôn luôn mới và rất trừu tượng. Mỗi một tiết học, một kiểu bài lên lớp đòi hỏi phải có những phương pháp khác nhau, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của bài. Làm sao để phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Thể loại:Tài Liệu Phổ Thông » Sáng kiến kinh nghiệm
Chủ đề liên quan:
Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm - Sinh học 9
A. PH N M U
1. C s lý lu n
Sinh h c là môn khoa h c nghiên c u v vi sinh sinh v t, th c v t, ng v t và
con ng i, s ti n hoá c a gi i th c v t, ng v t và con ng i. S ti n hoá c a gi i
th c v t và ng v t ngu n g c c a con ng i. T i sao có loài t n t i n ngày nay và
có loài ti t ch ng. Sinh h c ph n ánh m i m t c a cu c s ng xã h i góp ph n hình
thành phát tri n hoàn thi n nhân cách cho h c sinh theo m c tiêu giáo d c. Nó là chìa
khoá h c sinh ti n vào m i l nh v c khoa h c, m i ho t ng xã h i, nó có tác d ng
sâu s c và lâu b n n i s ng tâm h n trí tu con ng i. Các bài mà h c sinh h c là
ti ng nói c a tình c m, là khí gi i thanh cao c l c có tác d ng m nh m nt t ng
tình c m c m xúc c a con ng i. M xim G.Ki ã t ng nói “Sinh h c giúp con ng i
hi u c b n thân mình, làm n y n con ng i nh ng khát v ng h ng t i chân lý”
Tr i qua nh ng th ng tr m c a l ch s sinh h c không ng ng phát tri n nó ã
óng góp m t ph n không nh vào s nghi p giáo d c h c sinh trong nhà tr ng ph
thông tr thành nh ng ng i có ích tài c, xây d ng xã h i và b o v t qu c. Ngay
nay xã h i ngày càng i m i òi h i con ng i c n ph i ti n k p v i ti n b trong xã
h i. Chính vì v y vi c gi ng d y trong nhà tr ng càng c n ph i i m i cho phù h!p
v is v n ng i lên c a th i i. Gi d y sinh h c c n ph i t ch"t l !ng cao giúp
các em l nh h i !c nh ng tinh hoa c a cu c s ng. T ó giúp các em hình thành và
hoàn thi n nhân cách c a minh h#n n a.
Cho nên vi c d y sinh h c c n !c nâng cao ch"t l !ng. C n !c giáo viên
quan tâm. V y mu n áp ng yêu c u trên òi h i ng i giáo viên c n ph i có ph #ng
cách ch ng. Vì v y qua th c t gi ng d y c ng v i s h c h i kinh nghi m c a các
pháp gi ng d y phù h!p, phát huy !c kh n ng nh n th c c a HS i v i b môn .
Tôi ã rút ra !c cho mình m t s ph #ng pháp d y h c tích c c.
C# s xu"t phát c a tài này là nâng cao ch"t l !ng trong gi d y sinh h c
tr ng THCS. $ tài này d a trên c# s th c ti%n trong quá trình gi ng d y môn sinh
h c l p 8,9 t i tr ng THCS Bãi Cháy
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 1
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
2. L ch s sáng ki n kinh nghi m
Hi n nay tôi ang gi ng d y môn sinh h c kh i 8, 9 t i tr ng THCS Bãi
Cháy.$ây là ngôi tr ng n&m trên khu du l ch , ph huynh và h c sinh r"t chú tr ng
môn toán, v n, anh, môn sinh h c là m t môn h c r"t g n g'i v i các em, nh ng r"t
nhi u h c sinh ch a có s say s a v i môn h c này. ây là i u mà tôi r"t tr n tr
trong nh ng gi lên l p, làm sao ph i thay i !c nh n th c c a các em và không gì
khác là ph i n ng cao ch"t l !ng gi d y.
Xu"t phát t suy ngh và tr i qua th i gian gi ng d y t i tr ng THCS Bãi Cháy,
tooi xin !c nêu và trình bày “ S d ng ph #ng pháp tích c c trong vi c d y h c sinh
h c l p 9”
3. M c ích yêu c u
- H c sinh kh i 9 tr ng THCS Bãi Cháy, h c kì I n m h c 2008 – 2009
$ n m !c tình hình h c t p c a h c sinh kh i 9 tôi ph i ti n hành ki m tra ch"t
l !ng u n m. K t qu thu !c nh sau:
STT L p SS Gi i Khá TB Y u Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
1 9a1 33 15 45,45 10 30,3 7 21,2 1 3
2 9a2 34 0 0 10 29,4 15 44,1 9 26,5
3 9a3 34 3 8,8 8 23,5 11 32,4 12 35,3
4 9a4 32 1 3,1 7 21,9 11 34,4 13 40,6
B. N I DUNG
1. Các bi n pháp ti n hành nâng cao ch"t l !ng môn sinh c bi t trong gi
sinh h c l p 9.
- $ t o ra h ng thú h c sinh h c và t o ra ni m say mê i v i các em . Tr c
h t ng i giáo viên c n làm cho các em hi u rõ v trí vai trò c a môn h c này, ng
th i gieo vào lòng các em nh ng c m xúc t t (p và tâm lý thích h c t p môn sinh.
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 2
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
M)i m t bài h c trong ch #ng trình u phù h!p v i tâm lý, trình nh n th c
l a tu i HS. Vì v y giáo viên c n ph i n m n i dung c n trình bày trong bài h c
truy n t i cái hay , cái (p, cái giá tr ích th c c a bài h c i v i h c sinh.
H c sinh luôn luôn h ng t i cái (p c a cu c s ng con ng i vì v y ch c n ng
ch y u c a d y sinh h c là s th*m m+ cái hay, cái (p ó. Mu n v y chúng ta ph i
tuân theo quy lu t d y h c i t tr c quan sinh ng n t duy tr u t !ng.
$ nâng cao ch"t l !ng trong m t gi d y sinh h c kích thích !c ni m say
mê h ng thú h c t p i v i HS hình thành trong các em tâm h n nhân cách t t (p…
òi h i chúng ta ph i tuân th theo úng quy lu t này m i t !c hi u qu cao.
Sau khi n m !c k t qu chung v ch"t l !ng c a HS tôi ã ti n hành phân lo i
m c nh n th c c a HS và k+ n ng b môn. T ó a ra m t s ph #ng pháp gi ng
d y phù h!p nh sau:
1. Ph ng pháp d y h c tích c c.
Trong ph #ng pháp tích c c ng ih c i t !ng c a ho t ng d y ng th i
là ch th c a ho t ng h c . $ !c cu n hút vào các ho t ng h c t p do GV t ch c
và ch, o . Thông qua ó t khám phá nh ng i u mình ch a rõ ch không ph i th
ng ti p thu nh ng tri th c ã !c giáo viên s p t. $ !c t trong tình hu ng c a
i s ng th c t ng i h c tr c ti p quan sát th o lu n làm thí nghi m gi i quy t v"n
t ra theo cách suy ngh c a mình t óv an m !c ki n th c k+ n ng m i, v a
n m !c ph #ng pháp làm ra ki n th c, k+ n ng ó, không d p theo khuân m-u s.n
có, !c b c l và phát huy ti m n ng sáng t o.
D y h c chú tr ng rèn luy n ph #ng pháp t h c, ph #ng pháp tích c c xem
vi c rèn luy n ph #ng pháp h c t p cho HS không ch, là m t bi n pháp nâng cao
hi u qu d y h c mà còn là m t m c tiêu d y h c. Trong xã h i hi n i ang bi n i
nhanh, v i s bùng n thông tin, khoa h c k+ thu t công ngh phát tri n nh v' bão
thì không th nh i nhét vào u óc tr/ kh i l !ng ki n th c ngày càng nhi u, ph i
quan tâm d y cho tr/ ph #ng pháp h c ngay t b c ti u h c và càng lên b c cao h#n
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 3
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
càng ph i !c chú tr ng. Trong ph #ng pháp h c thì c t lõi là ph #ng pháp t h c ,
kh#i d y n i l c v n có trong m)i ng i, k t qu h c t p s !c nhân lên g"p b i.
Không ch, t h c nhà sau bài h c trên l p mà t h c c trong ti t h c có s h ng
d-n tr c ti p c a th y.
T ng c ng h c t p cá th , ph i h!p v i h c t p h!p tác, trong m t l p h c mà
trình ki n th c t duy c a HS không th ng u tuy t i thì áp d ng ph #ng
pháp tích c c bu c ph i ch"p nh n s phân hoá v c ng , ti n hoàn thành
nhi m v h c t p, nh"t là khi bài h c !c thi t k thành m t chu)i công tác c l p.
áp d ng ph #ng pháp tích c c trình cao thì s phân hoá này càng l n. Tuy nhiên
trong h c t p không ph i m i tri th c, k+ n ng, thái u !c hình thành thu n l!i
b&ng nh ng ho t ng c l p cá nhân. L p h c là môi tr ng giao ti p th y trò, trò –
trò t o nên m i quan h h!p tác gi a các cá nhân trên con ng chi m l nh n i dung
h c t p. Thông qua th o lu n, tranh lu n c th , ý ki n m)i cá nhân !c b c l ,
kh0ng nh hay bác b . Qua ó ng i h c nâng mình lên m t trình m i. Bài h c
v n d ng !c v n hi u bi t và kinh nghi m c a m)i HS và c l p ch không ph i ch,
d a trên v n hi u bi t và kinh nghi m s ng c a th y giáo. Trong nhà tr ng ph #ng
pháp h c t p t #ng tác !c t ch c nhóm 2 ng i, nhóm vài ng i, t , l p ho c
tr ng, !c s d ng ph bi n trong d y h c và ho t ng h!p tác trong nhóm nh 4 –
6 ng i . H c t p h!p tác làm t ng hi u qu h c t p nh"t là lúc ph i gi i quy t nh ng
v"n gay c"n, lúc th c s xu"t hi n nhu c u ph i h!p gi a các cá nhân hoàn thành
nhi m v chung. Trong ho t ng theo nhóm nh s có th có hi n t !ng 1 l i. Tính
cách n ng l c c a m)i thành viên !c b c l , u n n n phát tri n tình b n, ý th c t
ch c tinh th n t #ng h) tr! mô hình h!p tác trong XH a vào i s ng h c ng s
làm cho các thành viên quen d n v i s phân công h!p tác trong lao ng.
K t h!p ánh giá c a th y v i t ánh giá c a trò. Trong d y h c vi c ánh giá
HS không ch, nh&m m c ích nh n nh hi n tr ng b c và i u ch,nh ho t ng d y
c a trò mà còn ng th i t o i u ki n nh n nh th c tr ng h c và i u ch,nh ho t
ng d y c a th y. Tr c ây GV th ng gi c quy n ánh giá HS. Trong ph #ng
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 4
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
pháp tích c c GV ph i h ng d-n HS phát tri n k+ n ng t ánh giá t i u ch,nh
cách h c GV c n t o i u ki n thu n l!i HS !c tham gia ánh giá l-n nhau. T
ánh giá úng và i u ch,nh ho t ng k p th i. Vi c ki m tra ánh giá không th
d ng l i yêu c u tái hi n các ki n th c l p l i các k+ n ng ã h c mà ph i khuy n
khích trí thông minh, óc sáng t o trong vi c gi i quy t nh ng tình hu ng th c t . V i
s tr! giúp c a các thi t b k+ thu t, ki m tra ánh giá s không còn là m t công vi c
n ng nh c i v i GV mà l i cho nhi u thông tin k p th i h#n linh ho t i u ch,nh
ho t ng d y ch, o ho t ng h c t d y và h c th ng sang d y và h c tích c c,
GV không óng vai trò #n thu n là ng i truy n t ki n th c GV tr thành ng i
thi t k , t ch c h ng d-n các ho t ng h c c l p ho c theo nhóm nh . Trên l p
HS ho t ng là chính GV có v/ nhà nhã h#n nh ng hi u !c khi so n giáo án GV
ã ph i ut công s c th i gian r"t nhi u so v i ki u d y và h c th ng m i có th
th c hi n bài lên l p v i vai trò là ng i g!i m , xúc tác, ng viên, c v"n tr ng tài
trong các ho t ng tìm tòi, hào h ng tranh lu n sôi n i c a HS, GV ph i có trình
chuyên môn sâu r ng, có trình s ph m lành ngh m i có th t ch c h ng d-n
các ho t ng c a HS mà nhi u khi di%n bi n ngoài t m d ki n c a GV.
2. Ph ng pháp d y h c t và gi i quy t v n .
T duy ch, b t u n#i xu"t hi n tình hu ng có v"n . Tình hu ng có v"n
ch a ng m t nhi m v c n gi i quy t m t v ng m c c n tháo g2 mà k t qu là HS
có ki n th c m i, ph #ng pháp ho t ng m i. (S. L Rubinstêin)
- Ba thành ph n c"u thành tình hu ng có v"n .
+ Nhu c u nh n th c ho c hành ng c a ng ih c
+Yêu c u tìm ki m nh ng tri th c, ph #ng th c hành ng mà ng i h c ch a
bi t.
V n tri th c và kinh nghi m c a ng i ch a ng kh n ng gi i quy t tình
hu ng t ra.
- D y h c nêu v"n - 3ristic có 3 c tr ng c# b n sau:
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 5
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
+ GV t ra tr c HS m t lo t nh ng bài toán nh n th c có ch a ng mâu
thu-n gi a cái ã bi t và cái ph i tìm nh ng nó !c c"u trúc l i m t cách s ph m g i
là bài toán 3ristic .
HS ti p nh n mâu thu-n c a bài toán 3ristic nh mâu thu-n c a n i tâm mình và
t vào tình hu ng có v"n t c là tr ng thái nhu c u bên trong b c thi t mu n gi i
quy t b&ng bài toán ó.
Trong và b&ng cách t ch c gi i bài toán nh n th c mà HS l nh h i m t cách t
giác và tích c c c ki n th c c cách gi i quy t và do ó có !c ni m vui và s nh n
th c sáng t o “$ t v"n ” !c hi u là v"n có th do GV ho c do chính HS t ra.
GV t ch c t o tình hu ng có v"n HS t l c phát hi n nh n d ng, phát bi u v"n
!c t ra cùng nhau gi i quy t d y h c t – gi i quy t v"n g m3b cl n:
$ t v"n , gi i quy t v"n , k t lu n. Qua ó HS v a n m !c ki n th c m i, v a
n m !c ph #ng pháp i t i ki n th c ó. D y h c t, gi i quy t v"n không d%
th c hi n, GV ch a có nhi u m-u c th h c t p v n d ng, GV mu n th c hi n
nh ng thi u i u ki n thu n l!i . Dung l !ng các bài trong SGK quá n ng thi u th i
gian áp d ng d y h c t, gi i quy t v"n l p h c quá ông thi c n ng v tái hi n
ki n th c ch a kích thích h c, ch ng sáng t o.
D yh c t, gi i quy t v"n có 4 m c trình .
+ M c 1: GV t v"n , nêu cách gi i quy t v"n HS th c hi n cách gi i
quy t v"n theo h ng d-n c a GV, GV k t lu n ánh giá k t qu làm vi c c a HS.
+ M c 2: GV nêu v"n g!i ý HS tìm cách gi i quy t v"n HS th c hi n
cách gi i quy t v"n , GV và HS cùng k t lu n và ánh giá.
+ M c 3: GV cung c"p thông tin t o tình hu ng HS phát hi n và xác nh v"n
n y sinh t l c xu"t các gi thuy t và l a ch n giúp HS th c hi n cách gi i quy t
v"n v i s giúp 2 c a GV khi c n – HS và GV cùng ánh giá và k t lu n.
+ M c 4: HS t l c phát hi n v"n n y sinh trong hoàn c nh th c t c a mình.
HS gi i quy t v"n t ánh giá ch"t l !ng hi u qu và k t lu n khi c n. GV b sung
ch,nh xác hoá k t lu n.
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 6
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
D yh c t và gi i quy t v"n không m i v i a s GV nh ng ch a !c v n
d ng r ng rãi và còn trình th"p. Tr c tiên c n ào t o m t l p ng i có n ng
l c phát hi n k p th i và gi i quy t h!p lý các v"n n y sinh trong tình hu ng th c
t , ph c v cho công nghi p hoá hi n i hoá "t n c. GV chúng ta c n h c h i v n
d ng phát tri n d y h c t gi i quy t v"n ngày càng th ng xuyên, ph bi n và t
trình cao h#n. Trong d y h c t gi i quy t v"n thói quen h c thu c và ghi nh
nh ng ki n th c GV thông báo !c thay th b&ng thói quen ch ng tham gia nh ng
ho t ng tìm tòi, phát hi n tình hu ng có v"n , xu"t các gi thuy t d báo v
hi n t !ng s g p, gi i thích nguyên nhân, tính quy lu t c a các hi n t !ng b&ng quan
sát thí nghi m th o lu n. $ c tr ng c# b n c a d y h c t gi i quy t v"n là s
chi m l nh ki n th c k+ n ng m i thông qua các ho t ng t duy sán t o ý ngh a c#
b nc ad yh c t v"n - gi i quy t v"n là chu*n m c cho HS m t n ng l c r"t
c n cho cu c s ng cá nhân, gia ình, c ng ng: n ng l c phát hi n k p th i và gi I
quy t h!p lý các v"n g p ph i. D y h c t gi I quy t v"n không ch, gi i h n
ph m trù ph #ng pháp d y h c. Vi c v n d ng nó òi h i c I t o c n i dung ph #ng
ti n cách th c t ch c d y và h c c'ng nh i m i vi c ki m tra ánh giá k t qu d y
và h c. Trong ph m vi ph #ng pháp d y h c nó có kh n ng thâm nh p vào h u h t
các ph #ng pháp d u h c khác và làm cho chúng tr nên tích c c h#n, ch0ng h n nh
thuy t trình nêu v"n , àm tho i nêu v"n 3ristic bi u hi n thí nghi m nghiên c u
phát hi n…
3. Ph ng pháp d y h c b ng ho t ng nhóm: T ch c ho t ng theo nhóm là
quá trình trong ó nh ng ng i tham gia !c h ng d-n b i m t ng i t ch c thông
qua m t chu)i các ho t ng h c t p !c khuy n khích trao i các kinh nghi m
và t o c# h i ch, huy và b ch, huy b i các b n cùng tu i thông qua quá trình h c
t p. $ây là cách ti p c n d y h c tích c c. Qua th o lu n nhóm, các thành viên c a
nhóm có th !c nh n thêm thông tin t b n bè !c bi u l cac quan i m khác
nhau và phát tri n các k+ n ng giao ti p. Ho t ng nhóm nh !c t ch c t t s làm
t ng không khí h c t p g n bó. Trong t ng nhóm các ý ki n c a m)i cá nhân !c
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 7
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
ánh giá và ch"p nh n có s c m thông chia s/, tin c y và ng h gi a HS v i nhau
giúp các em hình thành và phát tri n kh n ng làm vi c h!p tác. H c theo nhóm HS có
c# h i th hi n hi u bi t nh ng k+ n ng nh ng quan i m, thái tr c m t v"n
nêu ra. Tính cách cá nhân !c b c l , phát tri n tình b n bè , ý th c c ng ng. D y
h c theo nhóm giúp HS thu nh n nh ng kinh nghi m, s sáng t o c a HS d y h c theo
nhóm là ph #ng pháp công hi u t o i u ki n HS tham gia vào quá trình d y h c,
giúp phát tri n hành vi ng x xã h i và phát tri n t duy, khi t ch c m t ho t ng
nhóm, ng i giáo viên c n ph i quan tâm n s nhóm và s ng i trong nhóm s
ng i trong m t nhóm ph i có trao i gi i quy t các v"n !c giao n u quá
ông s không s d ng h t ngu n l c, n u quá ít s không gi i quy t nhi m v ,
s ng i trong m t nhóm và s nhóm ph thu c vào bài t p và s HS trong l p m t
nhóm trung bình t 5 – 7 ng i. M)i nhóm có m t th ký và 1 nhóm tr ng i u
khi n cu c th o lu n có nhi u ki u thành l p nhóm , nh ng ta có th t p trung vào hai
ki u ch y u sau:
Thành l p nhóm ng-u nhiên g m: theo m s th t , theo bi u t !ng nhóm rì
r m 2 ng i.
Thành l p nhóm có ch nh : G m thành l p nhóm theo chuyên môn, theo gi i
tính theo a bàn dân c , theo t h c t p .. vi c thành l p này theo ý nh c a GV và
c n c vào nhi m v c th c a bài t p.
Quy trình h ng d-n ho t ng nhóm g m các b c.
B c 1: Giao nhi m v g m nhi u m c tiêu c a ho t ng nhóm, tóm t t khái
quát toàn b ho t ng nêu câu h i v"n .
B c 2: Thành l p nhóm g m chia nhóm , cung c"p thông tin các i u ki n ho t
ng cho b o qu n nhóm.
B c 3: Làm vi c theo nhóm g m: B t u làm vi c theo nhóm, theo dõi ti n
c a nhóm, thông báo th i gian, h) tr! các nhóm làm báo cáo.
B c 4: Các nhóm báo cáo k t qu .
B c 5: T ng k t rút kinh nghi m.
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 8
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
Vai trò c a GV và HS trong d y h c theo nhóm trong d y h c theo nhóm ng i
GV có vai trò h t s c quan tr ng. GV v a là ng ih ng d-n c v"n , tr ng tài,
ng i i u khi n h t s c linh ho t ng th i GV còn là nhà t ch c thi t k các ho t
ng. Trong khi HS th o lu n GV t o môi tr ng bình 0ng gi a các HS và các
nhóm. GV là ng it o !c môi tr ng tâm lý an toàn cho ho t ng nhóm, t o c#
h i cho HS chia s/ kinh nghi m suy ngh cùng các b n trong nhóm t o c# h i cho HS
chia s kinh nghi m , suy ngh cùng các b n trong nhóm và t o m i quan h hoà ng
gi a các nhóm. Vai trò c a HS ã thay i trong vi c h c theo nhóm t cách h c tóêp
nh n thông tin do GV cung c"p, các em ã thay i cách h c là ng i ch ng tìm
ki m và thu nh n thông tin. Do ó vai trò c a HS r"t quan tr ng trong ph #ng pháp
d y h c theo nhóm. HS làm vi c v i nhóm theo yêu c u c a GV. Tích c c óng góp ý
ki n làm theo yêu c u c a nhóm và chia s/ công vi c v i nhóm. Các thành viên trong
nhóm tác ng qua l i v i nhau trong khuôn kh h!p tác th c hi n nhi m v c a nhóm
và h!p tác v i nhóm tr ng. M)i HS u có th gi vai trò i u khi n nhóm khi c n
thi t, luân phiên làm nhóm tr ng.
Tôi xin a ra m t cách l p k ho ch ho t ng nhóm sau ây các b n tham
kh o.
Ch n ch : Ch mà b n ch n có liên quan n ki n th c và kinh nghi m
th c t c a HS hay không, sau ó b n có th vi t ra gi"y d i d ng câu h i, ho c tình
hu ng có v"n . N u ch l n b n có th chia thành nh ng bài t p (nhi m v ) nh
h#n và b n c n xác nh ngay kà t"t c các nhóm chung nhau m t nhi m v hay m)i
nhóm m t nhi m v khác nhau.
Xác nh m c tiêu: Sau ho t ng HS c a b n s t !c nh ng ki n th c và
k+ n ng nào?
Xác nh lo i ho t ng: B n c n xác nh lo i ho t ng ó là lo i gì (S m vai,
nghiên c u tình hu ng, thí nghi m, trò ch#i, th o lu n…)
Thành l p nhóm B n nh thành l p bao nhiêu nhóm, m)i nhóm bao nhiêu HS ,
các chia nhóm th nào (theo ng-u nhiên hay có ch nh).
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 9
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
- Xác nh th i gian: Ho t ng nhóm này trong bao nhiêu phút. B n nên chia
kho ng th i gian này cho nh ng công vi c c th sau:
+ Chu*n b th i gian này dùng HS di chuy n v nhóm c a mình (ví d 3
phút)
+ Làm vi c th c t c a nhóm: $ây là kho ng th i gian quan tr ng nh"t, HS th o
lu n làm thí nghi m , óng vai vi t báo cáo, chu*n b trình bày (VD 10 phút)
+ Báo cáo k t qu : Các nhóm trình bày k t qu c a nhóm(Ví d 3 phút/nhóm, có
4 nhóm s có th i gian trình bày là 12 phút)
+ Rút kinh nghi m v ho t ng: GV t ng k t rút kinh nghi m (VD 5 phút)
- Th c hi n ho t ng nhóm: Trong ph n này b n có th ghi chi ti t HS ph I
th c hi n nh th nào?
- Xác nh v t t thi t b : B n c n có nh ng gì cho ho t ng này.
Tôi ch a bi t b n s ch n bài nào l p k ho ch cho ho t ng nhóm nh ng
tôi tin r&ng b n ã l p k ho ch m t cách chi ti t k ho ch chi ti t c a b n s giúp b n
th c hi n m t ho t ng nhóm có hi u qu và b n không lo “cháy giáo án” do ho t
ng b kéo dài m"t th i gian.
4. D y h c b ng t ch c các ho t ng khám phá: h c t p là ho t ng ch o
l a tu i i h c. Tính tích c c h c t p v th c ch"t là tính tích c c ho t ng nh n
th c c tr ng khát v ng hi u bi t c g ng trí tu và ngh l c cao trong quá trình
chi m l nh n i dung h c t p b&ng con ng khám phá khác v i quá trình nh n th c
trong nghiên c u khoa h c quá trình nh n th c trong h c t p không nh&m phát hi n
nh ng i u loài ng i ch a bi t mà nh&m l nh h i nh ng tri th c mà loài ng i ã tích
lu+ !c. Tuy nhiên trong h c t p HS c'ng ph i !c “khám phá” ra nh ng ki n th c
m i i v i b n thân. HS s thông hi u ghi nh và v n d ng linh ho t nh ng gì mình
ãn m !c qua ho t ng ch l c khám phá c a chính mình. $ó là ch a n khi t
t i m t trình nh"t nh thì s h c t p tích c c s mang l i tính nghiên c u khoa h c
và ng i h c c'ng s tìm ra nh ng tri th c m i cho khoa h c. Khác v i khám phá
trong nghiên c u khoa h c khám phá trong h c t p không ph i là quá trình mò m-m t
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 10
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
phát nh trong quá trình skinner mà là m t quá trình có h ng d-n c a GV, trong ó
GV khéo léo d y h c sinh vào a v ng i phát hi n l i ng i khám phá nh ng tri
th c di s n v n hoá c a loài ng i, c a dân t c GV không cung c"p nh ng nh ng ki n
th c m i b&ng ph #ng pháp thuy t trình – gi i thích - minh ho mà b&ng ph #ng pháp
t ch c các ho t ng khám phá t h c sinh chi m l nh tri th c m i.
Các ho t ng h c t p khám phá trong ti t sinh h c, các ho t ng quan sát và
thí nghi m có th !c th hi n theo ph #ng pháp tr c quan (HS xem GV bi u di%n)
ho c theo ph #ng pháp th c hành (HS tr c ti p thao tác trên i t !ng nghiên c u)
trong ph #ng pháp th c hành tích c c c a HS !c phát huy cao h#n trong ph #ng
pháp tr c quan. Trong quan sát HS dùng m t th ng ho c có s tr! giúp c a kính lúp,
kinh hi n vi, hay nói r ng ra là dùng các giác quan tri giác tr c ti p có m c ích,
i t !ng nghiên c u theo dõi ghi chép các s v t, hi n t !ng trong t nhiên và không
can thi p vào chúng. Khác v i quan sát trong thí nghi m ng i nghiên c u tác ng
vào i t !ng b&ng nh ng i u ki n nhân t o nh&m tìm hi u nh h ng c a m t ho c
m t vài y u t xác nh t p trung theo dõi s di%n bi n c a i t !ng d i m t vài
khía c nh xác nh. Trong ho t ng thí nghi m c'ng có ho t ng quan sát c# b n là
quan sát so sánh gi a thí nghi m v i i ch ng . C trong quan sát và thí nghi m u
ph i v n d ng thao tác t duy so sánh phân tích t ng h!p tr u t !ng hoá khái quát hoá
v n d ng suy lý quy n p và di%n d ch thì m i phát hi n !c b n ch"t tính quy lu t c a
hi n t !ng ang nghiên c u. Quá trình này có th !c di%n ra trong suy ngh c a t ng
cá nhân HS nh ng s có hi u qu h#n khi bi t ph i h!p h!p lý gi a s suy ngh c
l p c a t ng cá nhân v i s h!p tác th o lu n trong nhóm nh . B i v y có th nói quan
sát và th o lu n nhóm thí nghi m và th o lu n nhóm là các d ng ho t ng th ng
dùng nh"t trong các bài sinh h c tr ng THCS.
$i u ki n th c hi n d y h c b&ng các ho t ng khám phá HS ph i có nh ng
ki n th c k+ n ng c n thi t th c hi n các ho t ng khám phá do giáo viên t ch c
và ph i xác nh rõ nh ng ki n th c có !c sau ho t ng khám phá. $a s HS ch
không ph i ch, m t vài HS trong l p có kh n ng th c hi n thành công ho t ng !c
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 11
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
nêu ra. S h ng d-n c a GV cho m)i ho t ng m c c n thi t không quá ít, c'ng
không quá nhi u b o m HS ph i hi u chính xác h ph i làm gì trong m)i h at ng
khám phá. Mu n v y GV ph i hi u rõ kh n ng c a HS, ho t ng khám phá ph i
!c GV giám sát trong quá trình HS th c hi n nh"t là lúc ban u phong có nhóm
HS i tr ch h ng quá xa. GV c n chu*n b m t s câu h i g!i m giúp HS t h c
i t i m c tiêu c a ho t ng là nh ng ki n th c m i, khó mà HS có !c. N u là ho t
ng t #ng i dài có th là t ng ch ng yêu c u m t vài nhóm HS cho bi t k t qu tìm
tòi ph i có th i gian cho m)i ho t ng khám phá !c nêu ra .N u ra nhi u
ho t ng khi n HS ph i ch y u i theo th i gian, không k p suy ngh th o lu n thì ch,
là hình th c. GV ph i n m th t v ng n i dung bài h c và có kinh nghi m c n thi t
trong vi c t ch c ho t ng khám phá có h ng d-n lúc u còn ít kinh nghi m thì
nên trao i giáo án v i nh ng ng nghi p có kinh nghi m h#n tránh nh ng th"t
b i làm n n lòng giáo viên và HS. SGK ph i chuy n t cách vi t truy n th ng quen
thu c (thông báo, gi i thích minh ho ) sang cách vi t ki u m i (T ch c các ho t ng
tìm tòi khám phá) bu c GV và HS ph i thay i cách d y, cách h c. Mu n v y
dung l !ng ki n th c trong m t bài h c ph i h!p lý thì th y trò m i có d th i gian t
ch c ho t ng khám phá. H ng i m i này ph i !c cán b qu n lý giáo d c, GV,
HS ph huynh và xã h i nhi t tình ng h tránh vi c làm ph n tác d ng nh sách gi i
s.n m i v a !c in ra, trên th tr ng ã th"y lo i sách “tham kh o” gi i s.n các bài
toán nh n th c các câu h i kích thích t duy sáng t o !c thi t k trong SGK.
Sau ây là m t bài so n tôi ã áp d ng các ph #ng pháp d y h c trên
BÀI 13: DI TRUY4N LIÊN K5T
A. M c tiêu bài h c
- Ki n th c:
+ H c sinh hi u !c nh ng u th c a ru i gi"m i v i nghiên c u di truy n
+ Mô t và gi i thích !c thí nghi m c a MoócGan
+ Nêu !c ý ngh a c a di truy n liên k t, c bi t trong l nh v c ch n gi ng
- K n ng: rèn k n ng ho t ng nhóm, phát tri n t duy th nghi m quy n p
B. dùng d y h c
tranh phóng hình 13
C- Ph ng pháp
Ph #ng pháp ho t ng nhóm, nêu v"n
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 12
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
D . Ti n trình bài gi ng
1. n nh l p:
Ki m tra s s
2. Ki m tra bài c :
Cho u Hà Lan h t vàng, tr#n có ki u gen A aBb lai phân tích. Xác nh t, l phân li
i con?
HS: Vi t s# lai xác nh k t qu
Pb: A aBb x aabb
Gp: AB, Ab, aB, ab ab
Fb: A aBb : A abb : aaBb : aabb
1V, T 1V,N 1X,T 1 X,N
$ thu !c k t qu trên thì các c p gen qui nh các c p tính tr ng trên ph i có i u
ki n gì?
- HS: tr l i, các gen qui nh các tính tr ng trên ph i n&m trên các c p NST khác nhau
GV: v y trong tr ng h!p các gen qui nh các c p tính tr ng trên không phân li c
l p thì hi n t !ng gì s xáy ra? Giáo viên nêu v"n vào bài
3. Bài m i:
I. THÍ NGHI M C A MG
Ho t ng 1:
M c tiêu: h c sinh gi i thích !c thí nghi m c a MG và th nào là di truy n kiên k t
HO6T $7NG GIÁO VIÊN HO6T $7NG H8C SINH
GV: cung c"p thông tin cho h c sinh : t i sao
MG ch n i t !ng nghiên c u c a mình là
ru i gi"m
“ vòng i : ru i tr ng thành dòi
1
kén ru i tr ng thành
5-6 3,5-4,5
GV: nêu câu h i
+ Th nào là lai phân tích? HS: c n nêu !c khái ni m
GV: tóm t t thí nghi m c a MG PB : tính tr ng tr i X tính tr ng
GV: treo tranh v phóng to hình 13 sgk yêu l n
c u h c sinh quan sát và tìm hi u sgk tr FB : phân tính tính tr ng
l i các câu h i sau: tr i có ki u gen d h!p
+ T i sao phép lai gi a ru i c F1 v i ru i
cái thân en, cánh c t !c g i là lai phân
tích?
+ MG ti n hành lai phân tích nh&m m c ích HS: quan sát tranh và sgk th o
gì? lu n nhóm và c i di n nhóm
+Gi i thích vì sao d a vào t, l KH 1:1 MG trình bày thí nghi m và các câu
l i cho r&ng các gen quy nh màu s c thân và h i
d ng cánh cùng n&m trên 1 NST ( liên k t) ( $ tr l i !c câu h i s 2
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 13
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
h c sinh ph i d a vào ki n th c
c a ph n KTBC gi i quy t
v"n )
Sau ph n tr l i c a h c sinh giáo viên ch t - $ i di n nhóm trình bày các
l i v"n mà ph n ki m tra bài c' ã a ra nhóm khác nh n xét, b sung
- Hi n t !ng di truy n liên k t là gì? d i s h ng d-n c a giáo
viên . C l p xây d ng áp án
K T LU N:
* $ i t !ng: ru i gi"m vì vòng i ng n, sinh s n nhi u
* Thí nghi m c a MG:
Ptc : ru i gi"m thân xám, cánh dài x thân en, cánh c t
F1: toàn ru i thân xám,cánh dài
Pb : c F1 (xám, dài) x cái en, c t
Fa : 1 xám, dài : 1 en, c t
* C# s t bào h c c a di truy n liên k t
-Ptc : xám,dài x thân en,cánh c t F1 ng tính xám,dài là tính tr ng tr i
, en c t là tính tr ng l n
- Khi lai phân tích ru i cái thân en, cánh c t cho 1 lo i giao t , k t qu phép lai cho t1
l KH 1:1( úng v i lai 1 c p tính tr ng c a M$). Do ó ru i c F1 gp ch, cho 2 lo i
giao t
Các gen quy nh màu s c thân và hình d ng cánh ph i n&m trên m t NST và
liên k t v i nhau
- Quy c: B – thân xám V – cánh dài
b – thân en v – cánh c t
- Ru i thân xám, cánh dài thu n ch ng có KG là : BV
BV
- Ru i thân en, cánh c t P có KG là: bv
bv
-S lai:
Ptc : BV (xám,dài) x bv ( en,c t)
BV bv
Gp: BV bv
F1: BV (xám, dài)
bv
Pb: c BV ( xám, dài) x bv ( en, c t )
bv bv
Gp: BV ; bv bv
Fb: BV (xám, dài) : bv ( en, c t)
bv bv
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 14
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
* Hi n t ng di truy n liên k t: là hi n t !ng các gen quy nh nhóm tính tr ng n&m
trên 1 NST cùng phân li v giao t trong quá trình phân bào và cùng !c t h!p trong
quá trình th tinh
II. Ý NGH A C A DI TRUY N LIÊN K T
Ho t ng 2:
HO6T $7NG GIÁO VIÊN HO6T $7NG H8C SINH
L/ 8 K =B
0 +' M N & A' H I J ?: A ./0 A
8 ' (# # $ J ' ? A
+ G H A I J ?:
:K ./07 = +: * " #'
Top Download Sáng Kiến Kinh Nghiệm
Tài Liệu Sáng kiến kinh nghiệm Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

markdown:
19 trang
Lượt xem: 1239
Download: 238
# Sáng kiến kinh nghiệm - Sinh học 9
Chia sẻ:
[sonyt707](http://tailieu.vn/user/sonyt707)
Đối với môn sinh học môn khoa học thực nghiệm, một khoa học mở, luôn luôn mới và rất trừu tượng. Mỗi một tiết học, một kiểu bài lên lớp đòi hỏi phải có những phương pháp khác nhau, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của bài. Làm sao để phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Tài Liệu Phổ Thông](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/)» [Sáng kiến kinh nghiệm](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/sang-kien-kinh-nghiem/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm - Sinh học 9**
A. PH N M U
1. C s lý lu n
Sinh h c là môn khoa h c nghiên c u v vi sinh sinh v t, th c v t, ng v t và
con ng i, s ti n hoá c a gi i th c v t, ng v t và con ng i. S ti n hoá c a gi i
th c v t và ng v t ngu n g c c a con ng i. T i sao có loài t n t i n ngày nay và
có loài ti t ch ng. Sinh h c ph n ánh m i m t c a cu c s ng xã h i góp ph n hình
thành phát tri n hoàn thi n nhân cách cho h c sinh theo m c tiêu giáo d c. Nó là chìa
khoá h c sinh ti n vào m i l nh v c khoa h c, m i ho t ng xã h i, nó có tác d ng
sâu s c và lâu b n n i s ng tâm h n trí tu con ng i. Các bài mà h c sinh h c là
ti ng nói c a tình c m, là khí gi i thanh cao c l c có tác d ng m nh m nt t ng
tình c m c m xúc c a con ng i. M xim G.Ki ã t ng nói “Sinh h c giúp con ng i
hi u c b n thân mình, làm n y n con ng i nh ng khát v ng h ng t i chân lý”
Tr i qua nh ng th ng tr m c a l ch s sinh h c không ng ng phát tri n nó ã
óng góp m t ph n không nh vào s nghi p giáo d c h c sinh trong nhà tr ng ph
thông tr thành nh ng ng i có ích tài c, xây d ng xã h i và b o v t qu c. Ngay
nay xã h i ngày càng i m i òi h i con ng i c n ph i ti n k p v i ti n b trong xã
h i. Chính vì v y vi c gi ng d y trong nhà tr ng càng c n ph i i m i cho phù h!p
v is v n ng i lên c a th i i. Gi d y sinh h c c n ph i t ch"t l !ng cao giúp
các em l nh h i !c nh ng tinh hoa c a cu c s ng. T ó giúp các em hình thành và
hoàn thi n nhân cách c a minh h#n n a.
Cho nên vi c d y sinh h c c n !c nâng cao ch"t l !ng. C n !c giáo viên
quan tâm. V y mu n áp ng yêu c u trên òi h i ng i giáo viên c n ph i có ph #ng
cách ch ng. Vì v y qua th c t gi ng d y c ng v i s h c h i kinh nghi m c a các
pháp gi ng d y phù h!p, phát huy !c kh n ng nh n th c c a HS i v i b môn .
Tôi ã rút ra !c cho mình m t s ph #ng pháp d y h c tích c c.
C# s xu"t phát c a tài này là nâng cao ch"t l !ng trong gi d y sinh h c
tr ng THCS. $ tài này d a trên c# s th c ti%n trong quá trình gi ng d y môn sinh
h c l p 8,9 t i tr ng THCS Bãi Cháy
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 1
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
2. L ch s sáng ki n kinh nghi m
Hi n nay tôi ang gi ng d y môn sinh h c kh i 8, 9 t i tr ng THCS Bãi
Cháy.$ây là ngôi tr ng n&m trên khu du l ch , ph huynh và h c sinh r"t chú tr ng
môn toán, v n, anh, môn sinh h c là m t môn h c r"t g n g'i v i các em, nh ng r"t
nhi u h c sinh ch a có s say s a v i môn h c này. ây là i u mà tôi r"t tr n tr
trong nh ng gi lên l p, làm sao ph i thay i !c nh n th c c a các em và không gì
khác là ph i n ng cao ch"t l !ng gi d y.
Xu"t phát t suy ngh và tr i qua th i gian gi ng d y t i tr ng THCS Bãi Cháy,
tooi xin !c nêu và trình bày “ S d ng ph #ng pháp tích c c trong vi c d y h c sinh
h c l p 9”
3. M c ích yêu c u
- H c sinh kh i 9 tr ng THCS Bãi Cháy, h c kì I n m h c 2008 – 2009
$ n m !c tình hình h c t p c a h c sinh kh i 9 tôi ph i ti n hành ki m tra ch"t
l !ng u n m. K t qu thu !c nh sau:
STT L p SS Gi i Khá TB Y u Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
1 9a1 33 15 45,45 10 30,3 7 21,2 1 3
2 9a2 34 0 0 10 29,4 15 44,1 9 26,5
3 9a3 34 3 8,8 8 23,5 11 32,4 12 35,3
4 9a4 32 1 3,1 7 21,9 11 34,4 13 40,6
B. N I DUNG
1. Các bi n pháp ti n hành nâng cao ch"t l !ng môn sinh c bi t trong gi
sinh h c l p 9.
- $ t o ra h ng thú h c sinh h c và t o ra ni m say mê i v i các em . Tr c
h t ng i giáo viên c n làm cho các em hi u rõ v trí vai trò c a môn h c này, ng
th i gieo vào lòng các em nh ng c m xúc t t (p và tâm lý thích h c t p môn sinh.
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 2
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
M)i m t bài h c trong ch #ng trình u phù h!p v i tâm lý, trình nh n th c
l a tu i HS. Vì v y giáo viên c n ph i n m n i dung c n trình bày trong bài h c
truy n t i cái hay , cái (p, cái giá tr ích th c c a bài h c i v i h c sinh.
H c sinh luôn luôn h ng t i cái (p c a cu c s ng con ng i vì v y ch c n ng
ch y u c a d y sinh h c là s th*m m+ cái hay, cái (p ó. Mu n v y chúng ta ph i
tuân theo quy lu t d y h c i t tr c quan sinh ng n t duy tr u t !ng.
$ nâng cao ch"t l !ng trong m t gi d y sinh h c kích thích !c ni m say
mê h ng thú h c t p i v i HS hình thành trong các em tâm h n nhân cách t t (p…
òi h i chúng ta ph i tuân th theo úng quy lu t này m i t !c hi u qu cao.
Sau khi n m !c k t qu chung v ch"t l !ng c a HS tôi ã ti n hành phân lo i
m c nh n th c c a HS và k+ n ng b môn. T ó a ra m t s ph #ng pháp gi ng
d y phù h!p nh sau:
1. Ph ng pháp d y h c tích c c.
Trong ph #ng pháp tích c c ng ih c i t !ng c a ho t ng d y ng th i
là ch th c a ho t ng h c . $ !c cu n hút vào các ho t ng h c t p do GV t ch c
và ch, o . Thông qua ó t khám phá nh ng i u mình ch a rõ ch không ph i th
ng ti p thu nh ng tri th c ã !c giáo viên s p t. $ !c t trong tình hu ng c a
i s ng th c t ng i h c tr c ti p quan sát th o lu n làm thí nghi m gi i quy t v"n
t ra theo cách suy ngh c a mình t óv an m !c ki n th c k+ n ng m i, v a
n m !c ph #ng pháp làm ra ki n th c, k+ n ng ó, không d p theo khuân m-u s.n
có, !c b c l và phát huy ti m n ng sáng t o.
D y h c chú tr ng rèn luy n ph #ng pháp t h c, ph #ng pháp tích c c xem
vi c rèn luy n ph #ng pháp h c t p cho HS không ch, là m t bi n pháp nâng cao
hi u qu d y h c mà còn là m t m c tiêu d y h c. Trong xã h i hi n i ang bi n i
nhanh, v i s bùng n thông tin, khoa h c k+ thu t công ngh phát tri n nh v' bão
thì không th nh i nhét vào u óc tr/ kh i l !ng ki n th c ngày càng nhi u, ph i
quan tâm d y cho tr/ ph #ng pháp h c ngay t b c ti u h c và càng lên b c cao h#n
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 3
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
càng ph i !c chú tr ng. Trong ph #ng pháp h c thì c t lõi là ph #ng pháp t h c ,
kh#i d y n i l c v n có trong m)i ng i, k t qu h c t p s !c nhân lên g"p b i.
Không ch, t h c nhà sau bài h c trên l p mà t h c c trong ti t h c có s h ng
d-n tr c ti p c a th y.
T ng c ng h c t p cá th , ph i h!p v i h c t p h!p tác, trong m t l p h c mà
trình ki n th c t duy c a HS không th ng u tuy t i thì áp d ng ph #ng
pháp tích c c bu c ph i ch"p nh n s phân hoá v c ng , ti n hoàn thành
nhi m v h c t p, nh"t là khi bài h c !c thi t k thành m t chu)i công tác c l p.
áp d ng ph #ng pháp tích c c trình cao thì s phân hoá này càng l n. Tuy nhiên
trong h c t p không ph i m i tri th c, k+ n ng, thái u !c hình thành thu n l!i
b&ng nh ng ho t ng c l p cá nhân. L p h c là môi tr ng giao ti p th y trò, trò –
trò t o nên m i quan h h!p tác gi a các cá nhân trên con ng chi m l nh n i dung
h c t p. Thông qua th o lu n, tranh lu n c th , ý ki n m)i cá nhân !c b c l ,
kh0ng nh hay bác b . Qua ó ng i h c nâng mình lên m t trình m i. Bài h c
v n d ng !c v n hi u bi t và kinh nghi m c a m)i HS và c l p ch không ph i ch,
d a trên v n hi u bi t và kinh nghi m s ng c a th y giáo. Trong nhà tr ng ph #ng
pháp h c t p t #ng tác !c t ch c nhóm 2 ng i, nhóm vài ng i, t , l p ho c
tr ng, !c s d ng ph bi n trong d y h c và ho t ng h!p tác trong nhóm nh 4 –
6 ng i . H c t p h!p tác làm t ng hi u qu h c t p nh"t là lúc ph i gi i quy t nh ng
v"n gay c"n, lúc th c s xu"t hi n nhu c u ph i h!p gi a các cá nhân hoàn thành
nhi m v chung. Trong ho t ng theo nhóm nh s có th có hi n t !ng 1 l i. Tính
cách n ng l c c a m)i thành viên !c b c l , u n n n phát tri n tình b n, ý th c t
ch c tinh th n t #ng h) tr! mô hình h!p tác trong XH a vào i s ng h c ng s
làm cho các thành viên quen d n v i s phân công h!p tác trong lao ng.
K t h!p ánh giá c a th y v i t ánh giá c a trò. Trong d y h c vi c ánh giá
HS không ch, nh&m m c ích nh n nh hi n tr ng b c và i u ch,nh ho t ng d y
c a trò mà còn ng th i t o i u ki n nh n nh th c tr ng h c và i u ch,nh ho t
ng d y c a th y. Tr c ây GV th ng gi c quy n ánh giá HS. Trong ph #ng
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 4
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
pháp tích c c GV ph i h ng d-n HS phát tri n k+ n ng t ánh giá t i u ch,nh
cách h c GV c n t o i u ki n thu n l!i HS !c tham gia ánh giá l-n nhau. T
ánh giá úng và i u ch,nh ho t ng k p th i. Vi c ki m tra ánh giá không th
d ng l i yêu c u tái hi n các ki n th c l p l i các k+ n ng ã h c mà ph i khuy n
khích trí thông minh, óc sáng t o trong vi c gi i quy t nh ng tình hu ng th c t . V i
s tr! giúp c a các thi t b k+ thu t, ki m tra ánh giá s không còn là m t công vi c
n ng nh c i v i GV mà l i cho nhi u thông tin k p th i h#n linh ho t i u ch,nh
ho t ng d y ch, o ho t ng h c t d y và h c th ng sang d y và h c tích c c,
GV không óng vai trò #n thu n là ng i truy n t ki n th c GV tr thành ng i
thi t k , t ch c h ng d-n các ho t ng h c c l p ho c theo nhóm nh . Trên l p
HS ho t ng là chính GV có v/ nhà nhã h#n nh ng hi u !c khi so n giáo án GV
ã ph i ut công s c th i gian r"t nhi u so v i ki u d y và h c th ng m i có th
th c hi n bài lên l p v i vai trò là ng i g!i m , xúc tác, ng viên, c v"n tr ng tài
trong các ho t ng tìm tòi, hào h ng tranh lu n sôi n i c a HS, GV ph i có trình
chuyên môn sâu r ng, có trình s ph m lành ngh m i có th t ch c h ng d-n
các ho t ng c a HS mà nhi u khi di%n bi n ngoài t m d ki n c a GV.
2. Ph ng pháp d y h c t và gi i quy t v n .
T duy ch, b t u n#i xu"t hi n tình hu ng có v"n . Tình hu ng có v"n
ch a ng m t nhi m v c n gi i quy t m t v ng m c c n tháo g2 mà k t qu là HS
có ki n th c m i, ph #ng pháp ho t ng m i. (S. L Rubinstêin)
- Ba thành ph n c"u thành tình hu ng có v"n .
+ Nhu c u nh n th c ho c hành ng c a ng ih c
+Yêu c u tìm ki m nh ng tri th c, ph #ng th c hành ng mà ng i h c ch a
bi t.
V n tri th c và kinh nghi m c a ng i ch a ng kh n ng gi i quy t tình
hu ng t ra.
- D y h c nêu v"n - 3ristic có 3 c tr ng c# b n sau:
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 5
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
+ GV t ra tr c HS m t lo t nh ng bài toán nh n th c có ch a ng mâu
thu-n gi a cái ã bi t và cái ph i tìm nh ng nó !c c"u trúc l i m t cách s ph m g i
là bài toán 3ristic .
HS ti p nh n mâu thu-n c a bài toán 3ristic nh mâu thu-n c a n i tâm mình và
t vào tình hu ng có v"n t c là tr ng thái nhu c u bên trong b c thi t mu n gi i
quy t b&ng bài toán ó.
Trong và b&ng cách t ch c gi i bài toán nh n th c mà HS l nh h i m t cách t
giác và tích c c c ki n th c c cách gi i quy t và do ó có !c ni m vui và s nh n
th c sáng t o “$ t v"n ” !c hi u là v"n có th do GV ho c do chính HS t ra.
GV t ch c t o tình hu ng có v"n HS t l c phát hi n nh n d ng, phát bi u v"n
!c t ra cùng nhau gi i quy t d y h c t – gi i quy t v"n g m3b cl n:
$ t v"n , gi i quy t v"n , k t lu n. Qua ó HS v a n m !c ki n th c m i, v a
n m !c ph #ng pháp i t i ki n th c ó. D y h c t, gi i quy t v"n không d%
th c hi n, GV ch a có nhi u m-u c th h c t p v n d ng, GV mu n th c hi n
nh ng thi u i u ki n thu n l!i . Dung l !ng các bài trong SGK quá n ng thi u th i
gian áp d ng d y h c t, gi i quy t v"n l p h c quá ông thi c n ng v tái hi n
ki n th c ch a kích thích h c, ch ng sáng t o.
D yh c t, gi i quy t v"n có 4 m c trình .
+ M c 1: GV t v"n , nêu cách gi i quy t v"n HS th c hi n cách gi i
quy t v"n theo h ng d-n c a GV, GV k t lu n ánh giá k t qu làm vi c c a HS.
+ M c 2: GV nêu v"n g!i ý HS tìm cách gi i quy t v"n HS th c hi n
cách gi i quy t v"n , GV và HS cùng k t lu n và ánh giá.
+ M c 3: GV cung c"p thông tin t o tình hu ng HS phát hi n và xác nh v"n
n y sinh t l c xu"t các gi thuy t và l a ch n giúp HS th c hi n cách gi i quy t
v"n v i s giúp 2 c a GV khi c n – HS và GV cùng ánh giá và k t lu n.
+ M c 4: HS t l c phát hi n v"n n y sinh trong hoàn c nh th c t c a mình.
HS gi i quy t v"n t ánh giá ch"t l !ng hi u qu và k t lu n khi c n. GV b sung
ch,nh xác hoá k t lu n.
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 6
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
D yh c t và gi i quy t v"n không m i v i a s GV nh ng ch a !c v n
d ng r ng rãi và còn trình th"p. Tr c tiên c n ào t o m t l p ng i có n ng
l c phát hi n k p th i và gi i quy t h!p lý các v"n n y sinh trong tình hu ng th c
t , ph c v cho công nghi p hoá hi n i hoá "t n c. GV chúng ta c n h c h i v n
d ng phát tri n d y h c t gi i quy t v"n ngày càng th ng xuyên, ph bi n và t
trình cao h#n. Trong d y h c t gi i quy t v"n thói quen h c thu c và ghi nh
nh ng ki n th c GV thông báo !c thay th b&ng thói quen ch ng tham gia nh ng
ho t ng tìm tòi, phát hi n tình hu ng có v"n , xu"t các gi thuy t d báo v
hi n t !ng s g p, gi i thích nguyên nhân, tính quy lu t c a các hi n t !ng b&ng quan
sát thí nghi m th o lu n. $ c tr ng c# b n c a d y h c t gi i quy t v"n là s
chi m l nh ki n th c k+ n ng m i thông qua các ho t ng t duy sán t o ý ngh a c#
b nc ad yh c t v"n - gi i quy t v"n là chu*n m c cho HS m t n ng l c r"t
c n cho cu c s ng cá nhân, gia ình, c ng ng: n ng l c phát hi n k p th i và gi I
quy t h!p lý các v"n g p ph i. D y h c t gi I quy t v"n không ch, gi i h n
ph m trù ph #ng pháp d y h c. Vi c v n d ng nó òi h i c I t o c n i dung ph #ng
ti n cách th c t ch c d y và h c c'ng nh i m i vi c ki m tra ánh giá k t qu d y
và h c. Trong ph m vi ph #ng pháp d y h c nó có kh n ng thâm nh p vào h u h t
các ph #ng pháp d u h c khác và làm cho chúng tr nên tích c c h#n, ch0ng h n nh
thuy t trình nêu v"n , àm tho i nêu v"n 3ristic bi u hi n thí nghi m nghiên c u
phát hi n…
3. Ph ng pháp d y h c b ng ho t ng nhóm: T ch c ho t ng theo nhóm là
quá trình trong ó nh ng ng i tham gia !c h ng d-n b i m t ng i t ch c thông
qua m t chu)i các ho t ng h c t p !c khuy n khích trao i các kinh nghi m
và t o c# h i ch, huy và b ch, huy b i các b n cùng tu i thông qua quá trình h c
t p. $ây là cách ti p c n d y h c tích c c. Qua th o lu n nhóm, các thành viên c a
nhóm có th !c nh n thêm thông tin t b n bè !c bi u l cac quan i m khác
nhau và phát tri n các k+ n ng giao ti p. Ho t ng nhóm nh !c t ch c t t s làm
t ng không khí h c t p g n bó. Trong t ng nhóm các ý ki n c a m)i cá nhân !c
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 7
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
ánh giá và ch"p nh n có s c m thông chia s/, tin c y và ng h gi a HS v i nhau
giúp các em hình thành và phát tri n kh n ng làm vi c h!p tác. H c theo nhóm HS có
c# h i th hi n hi u bi t nh ng k+ n ng nh ng quan i m, thái tr c m t v"n
nêu ra. Tính cách cá nhân !c b c l , phát tri n tình b n bè , ý th c c ng ng. D y
h c theo nhóm giúp HS thu nh n nh ng kinh nghi m, s sáng t o c a HS d y h c theo
nhóm là ph #ng pháp công hi u t o i u ki n HS tham gia vào quá trình d y h c,
giúp phát tri n hành vi ng x xã h i và phát tri n t duy, khi t ch c m t ho t ng
nhóm, ng i giáo viên c n ph i quan tâm n s nhóm và s ng i trong nhóm s
ng i trong m t nhóm ph i có trao i gi i quy t các v"n !c giao n u quá
ông s không s d ng h t ngu n l c, n u quá ít s không gi i quy t nhi m v ,
s ng i trong m t nhóm và s nhóm ph thu c vào bài t p và s HS trong l p m t
nhóm trung bình t 5 – 7 ng i. M)i nhóm có m t th ký và 1 nhóm tr ng i u
khi n cu c th o lu n có nhi u ki u thành l p nhóm , nh ng ta có th t p trung vào hai
ki u ch y u sau:
Thành l p nhóm ng-u nhiên g m: theo m s th t , theo bi u t !ng nhóm rì
r m 2 ng i.
Thành l p nhóm có ch nh : G m thành l p nhóm theo chuyên môn, theo gi i
tính theo a bàn dân c , theo t h c t p .. vi c thành l p này theo ý nh c a GV và
c n c vào nhi m v c th c a bài t p.
Quy trình h ng d-n ho t ng nhóm g m các b c.
B c 1: Giao nhi m v g m nhi u m c tiêu c a ho t ng nhóm, tóm t t khái
quát toàn b ho t ng nêu câu h i v"n .
B c 2: Thành l p nhóm g m chia nhóm , cung c"p thông tin các i u ki n ho t
ng cho b o qu n nhóm.
B c 3: Làm vi c theo nhóm g m: B t u làm vi c theo nhóm, theo dõi ti n
c a nhóm, thông báo th i gian, h) tr! các nhóm làm báo cáo.
B c 4: Các nhóm báo cáo k t qu .
B c 5: T ng k t rút kinh nghi m.
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 8
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
Vai trò c a GV và HS trong d y h c theo nhóm trong d y h c theo nhóm ng i
GV có vai trò h t s c quan tr ng. GV v a là ng ih ng d-n c v"n , tr ng tài,
ng i i u khi n h t s c linh ho t ng th i GV còn là nhà t ch c thi t k các ho t
ng. Trong khi HS th o lu n GV t o môi tr ng bình 0ng gi a các HS và các
nhóm. GV là ng it o !c môi tr ng tâm lý an toàn cho ho t ng nhóm, t o c#
h i cho HS chia s/ kinh nghi m suy ngh cùng các b n trong nhóm t o c# h i cho HS
chia s kinh nghi m , suy ngh cùng các b n trong nhóm và t o m i quan h hoà ng
gi a các nhóm. Vai trò c a HS ã thay i trong vi c h c theo nhóm t cách h c tóêp
nh n thông tin do GV cung c"p, các em ã thay i cách h c là ng i ch ng tìm
ki m và thu nh n thông tin. Do ó vai trò c a HS r"t quan tr ng trong ph #ng pháp
d y h c theo nhóm. HS làm vi c v i nhóm theo yêu c u c a GV. Tích c c óng góp ý
ki n làm theo yêu c u c a nhóm và chia s/ công vi c v i nhóm. Các thành viên trong
nhóm tác ng qua l i v i nhau trong khuôn kh h!p tác th c hi n nhi m v c a nhóm
và h!p tác v i nhóm tr ng. M)i HS u có th gi vai trò i u khi n nhóm khi c n
thi t, luân phiên làm nhóm tr ng.
Tôi xin a ra m t cách l p k ho ch ho t ng nhóm sau ây các b n tham
kh o.
Ch n ch : Ch mà b n ch n có liên quan n ki n th c và kinh nghi m
th c t c a HS hay không, sau ó b n có th vi t ra gi"y d i d ng câu h i, ho c tình
hu ng có v"n . N u ch l n b n có th chia thành nh ng bài t p (nhi m v ) nh
h#n và b n c n xác nh ngay kà t"t c các nhóm chung nhau m t nhi m v hay m)i
nhóm m t nhi m v khác nhau.
Xác nh m c tiêu: Sau ho t ng HS c a b n s t !c nh ng ki n th c và
k+ n ng nào?
Xác nh lo i ho t ng: B n c n xác nh lo i ho t ng ó là lo i gì (S m vai,
nghiên c u tình hu ng, thí nghi m, trò ch#i, th o lu n…)
Thành l p nhóm B n nh thành l p bao nhiêu nhóm, m)i nhóm bao nhiêu HS ,
các chia nhóm th nào (theo ng-u nhiên hay có ch nh).
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 9
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
- Xác nh th i gian: Ho t ng nhóm này trong bao nhiêu phút. B n nên chia
kho ng th i gian này cho nh ng công vi c c th sau:
+ Chu*n b th i gian này dùng HS di chuy n v nhóm c a mình (ví d 3
phút)
+ Làm vi c th c t c a nhóm: $ây là kho ng th i gian quan tr ng nh"t, HS th o
lu n làm thí nghi m , óng vai vi t báo cáo, chu*n b trình bày (VD 10 phút)
+ Báo cáo k t qu : Các nhóm trình bày k t qu c a nhóm(Ví d 3 phút/nhóm, có
4 nhóm s có th i gian trình bày là 12 phút)
+ Rút kinh nghi m v ho t ng: GV t ng k t rút kinh nghi m (VD 5 phút)
- Th c hi n ho t ng nhóm: Trong ph n này b n có th ghi chi ti t HS ph I
th c hi n nh th nào?
- Xác nh v t t thi t b : B n c n có nh ng gì cho ho t ng này.
Tôi ch a bi t b n s ch n bài nào l p k ho ch cho ho t ng nhóm nh ng
tôi tin r&ng b n ã l p k ho ch m t cách chi ti t k ho ch chi ti t c a b n s giúp b n
th c hi n m t ho t ng nhóm có hi u qu và b n không lo “cháy giáo án” do ho t
ng b kéo dài m"t th i gian.
4. D y h c b ng t ch c các ho t ng khám phá: h c t p là ho t ng ch o
l a tu i i h c. Tính tích c c h c t p v th c ch"t là tính tích c c ho t ng nh n
th c c tr ng khát v ng hi u bi t c g ng trí tu và ngh l c cao trong quá trình
chi m l nh n i dung h c t p b&ng con ng khám phá khác v i quá trình nh n th c
trong nghiên c u khoa h c quá trình nh n th c trong h c t p không nh&m phát hi n
nh ng i u loài ng i ch a bi t mà nh&m l nh h i nh ng tri th c mà loài ng i ã tích
lu+ !c. Tuy nhiên trong h c t p HS c'ng ph i !c “khám phá” ra nh ng ki n th c
m i i v i b n thân. HS s thông hi u ghi nh và v n d ng linh ho t nh ng gì mình
ãn m !c qua ho t ng ch l c khám phá c a chính mình. $ó là ch a n khi t
t i m t trình nh"t nh thì s h c t p tích c c s mang l i tính nghiên c u khoa h c
và ng i h c c'ng s tìm ra nh ng tri th c m i cho khoa h c. Khác v i khám phá
trong nghiên c u khoa h c khám phá trong h c t p không ph i là quá trình mò m-m t
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 10
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
phát nh trong quá trình skinner mà là m t quá trình có h ng d-n c a GV, trong ó
GV khéo léo d y h c sinh vào a v ng i phát hi n l i ng i khám phá nh ng tri
th c di s n v n hoá c a loài ng i, c a dân t c GV không cung c"p nh ng nh ng ki n
th c m i b&ng ph #ng pháp thuy t trình – gi i thích - minh ho mà b&ng ph #ng pháp
t ch c các ho t ng khám phá t h c sinh chi m l nh tri th c m i.
Các ho t ng h c t p khám phá trong ti t sinh h c, các ho t ng quan sát và
thí nghi m có th !c th hi n theo ph #ng pháp tr c quan (HS xem GV bi u di%n)
ho c theo ph #ng pháp th c hành (HS tr c ti p thao tác trên i t !ng nghiên c u)
trong ph #ng pháp th c hành tích c c c a HS !c phát huy cao h#n trong ph #ng
pháp tr c quan. Trong quan sát HS dùng m t th ng ho c có s tr! giúp c a kính lúp,
kinh hi n vi, hay nói r ng ra là dùng các giác quan tri giác tr c ti p có m c ích,
i t !ng nghiên c u theo dõi ghi chép các s v t, hi n t !ng trong t nhiên và không
can thi p vào chúng. Khác v i quan sát trong thí nghi m ng i nghiên c u tác ng
vào i t !ng b&ng nh ng i u ki n nhân t o nh&m tìm hi u nh h ng c a m t ho c
m t vài y u t xác nh t p trung theo dõi s di%n bi n c a i t !ng d i m t vài
khía c nh xác nh. Trong ho t ng thí nghi m c'ng có ho t ng quan sát c# b n là
quan sát so sánh gi a thí nghi m v i i ch ng . C trong quan sát và thí nghi m u
ph i v n d ng thao tác t duy so sánh phân tích t ng h!p tr u t !ng hoá khái quát hoá
v n d ng suy lý quy n p và di%n d ch thì m i phát hi n !c b n ch"t tính quy lu t c a
hi n t !ng ang nghiên c u. Quá trình này có th !c di%n ra trong suy ngh c a t ng
cá nhân HS nh ng s có hi u qu h#n khi bi t ph i h!p h!p lý gi a s suy ngh c
l p c a t ng cá nhân v i s h!p tác th o lu n trong nhóm nh . B i v y có th nói quan
sát và th o lu n nhóm thí nghi m và th o lu n nhóm là các d ng ho t ng th ng
dùng nh"t trong các bài sinh h c tr ng THCS.
$i u ki n th c hi n d y h c b&ng các ho t ng khám phá HS ph i có nh ng
ki n th c k+ n ng c n thi t th c hi n các ho t ng khám phá do giáo viên t ch c
và ph i xác nh rõ nh ng ki n th c có !c sau ho t ng khám phá. $a s HS ch
không ph i ch, m t vài HS trong l p có kh n ng th c hi n thành công ho t ng !c
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 11
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
nêu ra. S h ng d-n c a GV cho m)i ho t ng m c c n thi t không quá ít, c'ng
không quá nhi u b o m HS ph i hi u chính xác h ph i làm gì trong m)i h at ng
khám phá. Mu n v y GV ph i hi u rõ kh n ng c a HS, ho t ng khám phá ph i
!c GV giám sát trong quá trình HS th c hi n nh"t là lúc ban u phong có nhóm
HS i tr ch h ng quá xa. GV c n chu*n b m t s câu h i g!i m giúp HS t h c
i t i m c tiêu c a ho t ng là nh ng ki n th c m i, khó mà HS có !c. N u là ho t
ng t #ng i dài có th là t ng ch ng yêu c u m t vài nhóm HS cho bi t k t qu tìm
tòi ph i có th i gian cho m)i ho t ng khám phá !c nêu ra .N u ra nhi u
ho t ng khi n HS ph i ch y u i theo th i gian, không k p suy ngh th o lu n thì ch,
là hình th c. GV ph i n m th t v ng n i dung bài h c và có kinh nghi m c n thi t
trong vi c t ch c ho t ng khám phá có h ng d-n lúc u còn ít kinh nghi m thì
nên trao i giáo án v i nh ng ng nghi p có kinh nghi m h#n tránh nh ng th"t
b i làm n n lòng giáo viên và HS. SGK ph i chuy n t cách vi t truy n th ng quen
thu c (thông báo, gi i thích minh ho ) sang cách vi t ki u m i (T ch c các ho t ng
tìm tòi khám phá) bu c GV và HS ph i thay i cách d y, cách h c. Mu n v y
dung l !ng ki n th c trong m t bài h c ph i h!p lý thì th y trò m i có d th i gian t
ch c ho t ng khám phá. H ng i m i này ph i !c cán b qu n lý giáo d c, GV,
HS ph huynh và xã h i nhi t tình ng h tránh vi c làm ph n tác d ng nh sách gi i
s.n m i v a !c in ra, trên th tr ng ã th"y lo i sách “tham kh o” gi i s.n các bài
toán nh n th c các câu h i kích thích t duy sáng t o !c thi t k trong SGK.
Sau ây là m t bài so n tôi ã áp d ng các ph #ng pháp d y h c trên
BÀI 13: DI TRUY4N LIÊN K5T
A. M c tiêu bài h c
- Ki n th c:
+ H c sinh hi u !c nh ng u th c a ru i gi"m i v i nghiên c u di truy n
+ Mô t và gi i thích !c thí nghi m c a MoócGan
+ Nêu !c ý ngh a c a di truy n liên k t, c bi t trong l nh v c ch n gi ng
- K n ng: rèn k n ng ho t ng nhóm, phát tri n t duy th nghi m quy n p
B. dùng d y h c
tranh phóng hình 13
C- Ph ng pháp
Ph #ng pháp ho t ng nhóm, nêu v"n
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 12
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
D . Ti n trình bài gi ng
1. n nh l p:
Ki m tra s s
2. Ki m tra bài c :
Cho u Hà Lan h t vàng, tr#n có ki u gen A aBb lai phân tích. Xác nh t, l phân li
i con?
HS: Vi t s# lai xác nh k t qu
Pb: A aBb x aabb
Gp: AB, Ab, aB, ab ab
Fb: A aBb : A abb : aaBb : aabb
1V, T 1V,N 1X,T 1 X,N
$ thu !c k t qu trên thì các c p gen qui nh các c p tính tr ng trên ph i có i u
ki n gì?
- HS: tr l i, các gen qui nh các tính tr ng trên ph i n&m trên các c p NST khác nhau
GV: v y trong tr ng h!p các gen qui nh các c p tính tr ng trên không phân li c
l p thì hi n t !ng gì s xáy ra? Giáo viên nêu v"n vào bài
3. Bài m i:
I. THÍ NGHI M C A MG
Ho t ng 1:
M c tiêu: h c sinh gi i thích !c thí nghi m c a MG và th nào là di truy n kiên k t
HO6T $7NG GIÁO VIÊN HO6T $7NG H8C SINH
GV: cung c"p thông tin cho h c sinh : t i sao
MG ch n i t !ng nghiên c u c a mình là
ru i gi"m
“ vòng i : ru i tr ng thành dòi
1
kén ru i tr ng thành
5-6 3,5-4,5
GV: nêu câu h i
+ Th nào là lai phân tích? HS: c n nêu !c khái ni m
GV: tóm t t thí nghi m c a MG PB : tính tr ng tr i X tính tr ng
GV: treo tranh v phóng to hình 13 sgk yêu l n
c u h c sinh quan sát và tìm hi u sgk tr FB : phân tính tính tr ng
l i các câu h i sau: tr i có ki u gen d h!p
+ T i sao phép lai gi a ru i c F1 v i ru i
cái thân en, cánh c t !c g i là lai phân
tích?
+ MG ti n hành lai phân tích nh&m m c ích HS: quan sát tranh và sgk th o
gì? lu n nhóm và c i di n nhóm
+Gi i thích vì sao d a vào t, l KH 1:1 MG trình bày thí nghi m và các câu
l i cho r&ng các gen quy nh màu s c thân và h i
d ng cánh cùng n&m trên 1 NST ( liên k t) ( $ tr l i !c câu h i s 2
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 13
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
h c sinh ph i d a vào ki n th c
c a ph n KTBC gi i quy t
v"n )
Sau ph n tr l i c a h c sinh giáo viên ch t - $ i di n nhóm trình bày các
l i v"n mà ph n ki m tra bài c' ã a ra nhóm khác nh n xét, b sung
- Hi n t !ng di truy n liên k t là gì? d i s h ng d-n c a giáo
viên . C l p xây d ng áp án
K T LU N:
* $ i t !ng: ru i gi"m vì vòng i ng n, sinh s n nhi u
* Thí nghi m c a MG:
Ptc : ru i gi"m thân xám, cánh dài x thân en, cánh c t
F1: toàn ru i thân xám,cánh dài
Pb : c F1 (xám, dài) x cái en, c t
Fa : 1 xám, dài : 1 en, c t
* C# s t bào h c c a di truy n liên k t
-Ptc : xám,dài x thân en,cánh c t F1 ng tính xám,dài là tính tr ng tr i
, en c t là tính tr ng l n
- Khi lai phân tích ru i cái thân en, cánh c t cho 1 lo i giao t , k t qu phép lai cho t1
l KH 1:1( úng v i lai 1 c p tính tr ng c a M$). Do ó ru i c F1 gp ch, cho 2 lo i
giao t
Các gen quy nh màu s c thân và hình d ng cánh ph i n&m trên m t NST và
liên k t v i nhau
- Quy c: B – thân xám V – cánh dài
b – thân en v – cánh c t
- Ru i thân xám, cánh dài thu n ch ng có KG là : BV
BV
- Ru i thân en, cánh c t P có KG là: bv
bv
-S lai:
Ptc : BV (xám,dài) x bv ( en,c t)
BV bv
Gp: BV bv
F1: BV (xám, dài)
bv
Pb: c BV ( xám, dài) x bv ( en, c t )
bv bv
Gp: BV ; bv bv
Fb: BV (xám, dài) : bv ( en, c t)
bv bv
GV: Hoàng Th Vân Tr ng THCS Bãi Cháy 14
Sáng ki n kinh nghi m N m h c: 2008 - 2009
* Hi n t ng di truy n liên k t: là hi n t !ng các gen quy nh nhóm tính tr ng n&m
trên 1 NST cùng phân li v giao t trong quá trình phân bào và cùng !c t h!p trong
quá trình th tinh
II. Ý NGH A C A DI TRUY N LIÊN K T
Ho t ng 2:
HO6T $7NG GIÁO VIÊN HO6T $7NG H8C SINH
L/ 8 K =B
0 +' M N & A' H I J ?: A ./0 A
8 ' (# # $ J ' ? A
+ G H A I J ?:
:K ./07 = +: * " #'
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Top Download Sáng Kiến Kinh Nghiệm
Tài Liệu Sáng kiến kinh nghiệm Mới
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/sang-kien-kinh-nghiem/)
Tài Liệu mới cập nhật
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu/)

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)