markdown:
# Minh Mạng
|Nguyễn Thánh Tổ
|
阮聖祖
|Hoàng đế
|![ Minh Mang.gif](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Minh_Mang.gif/250px-Minh_Mang.gif)
![ Minh Mang.gif](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Minh_Mang.gif/250px-Minh_Mang.gif)
Chân dung Minh Mạng theo minh họa trong sách của John Crawfurd (
*xb 1828*) [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) [1820](/wiki/1820)– [1841](/wiki/1841) [Nguyễn Thế Tổ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BA%BF_T%E1%BB%95) [Nguyễn Hiến Tổ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hi%E1%BA%BFn_T%E1%BB%95) [Tá Thiên Nhân hoàng hậu](/wiki/H%E1%BB%93_Th%E1%BB%8B_Hoa)
|Các vợ khác|
|Hiền phi
|
Gia phi
Trang tần
Thục tần
và nhiều người khác
|Hậu duệ|
|
|
Nguyễn Phúc Kiểu
**Nhân Hoàng đế**
體天昌運至孝淳德文武明斷創述大成厚宅豐功
**仁皇帝** [Thánh Tổ](/wiki/Th%C3%A1nh_T%E1%BB%95)(聖祖) [Nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) [Đăng đàn cung](/wiki/%C4%90%C4%83ng_%C4%91%C3%A0n_cung) [Nguyễn Thế Tổ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BA%BF_T%E1%BB%95)
Gia Long hoàng đế
[Thuận Thiên Cao Hoàng hậu](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Thi%C3%AAn_Cao_Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5)năm [1791](/wiki/1791) [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [20 tháng 1](/wiki/20_th%C3%A1ng_1), [1841](/wiki/1841)(49 tuổi) [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Hiếu Lăng](/wiki/L%C4%83ng_Minh_M%E1%BA%A1ng)(孝陵) **Minh Mạng** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 明命, [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5), [1791](/wiki/1791) – [20 tháng 1](/wiki/20_th%C3%A1ng_1), [1841](/wiki/1841)), tức **Nguyễn Thánh Tổ** (阮聖祖), là vị Hoàng đế thứ 2 của triều đại [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) trong [lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam), trị vì từ năm [1820](/wiki/1820) đến năm [1840](/wiki/1840) khi ông qua đời.
Được xem là một ông vua năng động và quyết đoán,
Minh Mạng đã đề xuất hàng loạt [2] [cải cách](/wiki/%C4%90%E1%BB%95i_m%E1%BB%9Bi)từ nội trị đến ngoại giao. Ông cho lập thêm [Nội các](/wiki/N%E1%BB%99i_c%C3%A1c)và [Cơ mật viện](/wiki/C%C6%A1_m%E1%BA%ADt_vi%E1%BB%87n)ở [kinh đô Huế](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hu%E1%BA%BF), bãi bỏ chức tổng trấn [Bắc thành](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)và [Gia Định thành](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh_th%C3%A0nh), đổi trấn thành tỉnh, củng cố chế độ lưu quan ở miền núi. Dưới thời ông, [quân đội nhà Nguyễn](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)được tổ chức lại, chia thành [bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh), thủy binh, tượng binh, [kị binh](/wiki/K%E1%BB%B5_binh)và pháo thủ binh. Minh Mạng còn cử quan ra chỉ đạo khai hoang ở ven biển [Bắc kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3)và [Nam kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3). Là người tinh thông [Nho học](/wiki/Nho_gi%C3%A1o)và sùng đạo [Khổng Mạnh](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), Minh Mạng rất quan tâm đến việc học tập và củng cố thi cử, năm [1822](/wiki/1822)ông mở lại các kì [thi Hội](/wiki/Thi_H%E1%BB%99i), [thi Đình](/wiki/Thi_%C4%90%C3%ACnh)ở kinh đô để tuyển chọn nhân tài. Dưới triều Minh Mạng có nhiều cuộc [nổi dậy](/wiki/B%E1%BA%A1o_lo%E1%BA%A1n)diễn ra: [Phan Bá Vành](/wiki/Phan_B%C3%A1_V%C3%A0nh), [Lê Duy Lương](/wiki/L%C3%AA_Duy_L%C6%B0%C6%A1ng), [Nông Văn Vân](/wiki/N%C3%B4ng_V%C4%83n_V%C3%A2n),… ở miền Bắc và [Lê Văn Khôi](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i)ở miền Nam. Triều đình đã phải đối phó vất vả với những cuộc nổi dậy ấy.
Ngoài việc trừ nội loạn, Minh Mạng còn chủ trương mở mang thế lực ra nước ngoài. Ông đổi tên Việt Nam thành Đại Nam, và muốn cho đất nước trở thành một
[đế quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c) hùng mạnh. Nhà vua lập các phủ Trấn Ninh, Lạc Biên, Trấn Định, Trấn Man nhằm khống chế [Ai Lao](/wiki/L%C3%A0o); và thực sự kiểm soát [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p), đổi [Nam Vang](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) ( [Phnôm Pênh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) ngày nay) thành [Trấn Tây thành](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A5n_T%C3%A2y_th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1); kết quả là Đại Nam có lãnh thổ rộng hơn cả. Quan lại Đại Nam đã được cử sang các vùng đó làm quan cai trị, và đã gây nhiều bất bình với dân chúng ở đó khiến cho tình hình rối loạn cứ liên tiếp xảy ra. Do không có thiện cảm với [phương Tây](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), Minh Mạng đã khước từ mọi tiếp xúc với họ. Ngoài ra, vì Minh Mạng không thích [đạo Cơ Đốc](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) của phương Tây [, nên ông đã ra chiếu cấm đạo và tàn sát hàng loạt tín đồ Cơ Đốc giáo. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Mục lục
[1 Thân thế](#Th.C3.A2n_th.E1.BA.BF) [2 Thái tử](#Th.C3.A1i_t.E1.BB.AD) [3 Trị vì đất nước](#Tr.E1.BB.8B_v.C3.AC_.C4.91.E1.BA.A5t_n.C6.B0.E1.BB.9Bc) [3.1 Thời gian đầu tiên sau khi Gia Long mất (1820)](#Th.E1.BB.9Di_gian_.C4.91.E1.BA.A7u_ti.C3.AAn_sau_khi_Gia_Long_m.E1.BA.A5t_.281820.29) [3.2 Quốc hiệu Đại Nam](#Qu.E1.BB.91c_hi.E1.BB.87u_.C4.90.E1.BA.A1i_Nam) [3.3 Quan chế và tổ chức chính quyền trung ương](#Quan_ch.E1.BA.BF_v.C3.A0_t.E1.BB.95_ch.E1.BB.A9c_ch.C3.ADnh_quy.E1.BB.81n_trung_.C6.B0.C6.A1ng) [3.4 Quân đội](#Qu.C3.A2n_.C4.91.E1.BB.99i) [3.5 Đinh điền và thuế khóa](#.C4.90inh_.C4.91i.E1.BB.81n_v.C3.A0_thu.E1.BA.BF_kh.C3.B3a) [3.6 Văn hóa](#V.C4.83n_h.C3.B3a) [3.7 Giáo dục](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c) [3.8 Nông nghiệp](#N.C3.B4ng_nghi.E1.BB.87p) [3.9 Kỹ thuật công nghệ](#K.E1.BB.B9_thu.E1.BA.ADt_c.C3.B4ng_ngh.E1.BB.87) [3.10 Xét xử công thần quá cố](#X.C3.A9t_x.E1.BB.AD_c.C3.B4ng_th.E1.BA.A7n_qu.C3.A1_c.E1.BB.91) [3.11 Dẹp loạn](#D.E1.BA.B9p_lo.E1.BA.A1n)
-
[4 Đối ngoại](#.C4.90.E1.BB.91i_ngo.E1.BA.A1i) [5 Qua đời](#Qua_.C4.91.E1.BB.9Di) [6 Gia quyến](#Gia_quy.E1.BA.BFn) [7 Nhận định](#Nh.E1.BA.ADn_.C4.91.E1.BB.8Bnh) [8 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [9 Chú thích và tham khảo](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch_v.C3.A0_tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [11 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=1)] **Nguyễn Phúc Đảm** (阮福膽), còn có tên **Nguyễn Phúc Kiểu** (阮福晈) là con trai thứ tư của vua [Gia Long](/wiki/Gia_Long) và Thuận Thiên Cao hoàng hậu Trần Thị Đang. Ông sinh ngày 23 tháng 4 năm [Tân Hợi](/wiki/T%C3%A2n_H%E1%BB%A3i), tức [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5), [1791](/wiki/1791) tại làng Tân Lộc, gần [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), giữa cuộc [Chiến tranh Tây Sơn–Chúa Nguyễn (1787-1802)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_T%C3%A2y_S%C6%A1n-Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n,_1787-1802). [[3]](#cite_note-3)
## Thái tử[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=2)]
Con thứ hai của Gia Long là
[hoàng thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) [Nguyễn Phúc Cảnh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_C%E1%BA%A3nh) mất sớm năm 1801. Do [thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) Cảnh là người con chịu nhiều ảnh hưởng của [đạo Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) từ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) nên sau khi hoàng tử Cảnh qua đời, vua Gia Long không chọn cháu đích tôn của mình (con Cảnh) làm người người kế vì sợ những ảnh hưởng của Pháp tới triều đình.
Mặc dù có nhiều đình thần phản đối nhưng vua Gia Long vẫn quyết chọn
**Nguyễn Phúc Đảm** làm người kế vị. Hoàng tử Đảm vốn là người hay bài xích đạo Gia Tô và không có cảm tình với người Pháp – tư tưởng này giống với Gia Long. Năm [1815](/wiki/1815), Nguyễn Phúc Đảm được phong [Hoàng thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) và từ đó sống ở điện Thanh Hoà để quen với việc trị nước.
## Trị vì đất nước[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=3)]
### Thời gian đầu tiên sau khi Gia Long mất (1820)[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=4)] [Tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai) năm Kỷ Mão (đầu năm 1820), vua Gia Long qua đời. Tháng giêng năm Canh Thìn ( [1820](/wiki/1820)), Nguyễn Phúc Đảm lên nối ngôi, đặt niên hiệu là **Minh Mạng** (明命). Bấy giờ ông đã 30 tuổi nên rất am hiểu việc triều chính. Nhiều lần sau buổi chầu, ông cùng một vài quan đại thần ở lại để bàn việc, hoặc hỏi về các sự tích xưa, hoặc hỏi về những nhân vật cùng phong tục các nước khác. [1] [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1)
Nguyễn Thánh Tổ được xem là một vị vua siêng năng, luôn thức khuya dậy sớm để xem xét công việc, có khi thắp đèn đọc sớ chương ở các nơi gởi về đến trống canh ba mới nghỉ.
Ông thường bảo với các quan: [2]
|“||
||”|
Thật vậy, trong suốt thời gian trị vì của mình, vua Minh Mạng đã thay đổi rất nhiều việc, từ nội trị,
[ngoại giao](/w/index.php?title=Ngo%E1%BA%A1i_giao_th%E1%BB%9Di_Nguy%E1%BB%85n&action=edit&redlink=1) cho đến những [cải cách](/wiki/%C4%90%E1%BB%95i_m%E1%BB%9Bi) [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) cùng những việc trong dòng họ. [[2]](#cite_note-baobinhduong-2)
### Quốc hiệu Đại Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=5)]
Minh Mạng đã xin triều đình
[Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) cho phép đổi quốc hiệu *Việt Nam* thành *Đại Nam* ngụ ý một nước Nam rộng lớn. Tuy nhiên triều đình Mãn Thanh không chính thức chấp thuận. Đến ngày [15 tháng 2](/wiki/15_th%C3%A1ng_2) năm [1839](/wiki/1839), nhận thấy Mãn Thanh suy yếu, Minh Mạng đã chính thức công bố quốc hiệu Đại Nam. Quốc hiệu này tồn tại đến năm [1945](/wiki/1945).
### Quan chế và tổ chức chính quyền trung ương[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=6)]
Trong việc dùng người Minh Mạng chú trọng cả tài, đức và đặc biệt là học vấn.
Ông cho rằng người không học thì không rõ [2] [pháp luật](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p), lỡ khi xử đoán sai thì pháp luật khó dung, như thế sẽ làm hại dân. Việc dùng người không ngoài mục đích muốn yên dân. Muốn yên dân thì quan phủ huyện không được phiền nhiễu dân, tham nhũng. Vì vậy, nhà [[2]](#cite_note-baobinhduong-2) [vua](/wiki/Vua)đã nghiêm trị nhiều viên quan [tham nhũng](/wiki/Tham_nh%C5%A9ng). Từ thời Minh Mạng được xác định rõ rệt giai chế phẩm trật từ [[2]](#cite_note-baobinhduong-2) [cửu phẩm](/w/index.php?title=C%E1%BB%ADu_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1)tới [nhất phẩm](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A5t_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1), mỗi phẩm chia làm chánh và tòng 2 bậc. Trừ khi có [chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh), loạn lạc còn bình thường quan võ phải dưới quan văn cùng phẩm với mình. Quan Tổng đốc (văn) vừa trị vì tỉnh vừa chỉ huy đội quân của tỉnh nhà. Minh Mạng còn định mức lương bổng cho quan lại, định tiền gạo cho mỗi cấp cùng thời hạn lãnh lương. Ngoài ra ông còn cấp tiền dưỡng liêm để tranh sự [[4]](#cite_note-4) [tham nhũng](/wiki/Tham_nh%C5%A9ng)của quan lại. [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [[2]](#cite_note-baobinhduong-2)
Từ cuối năm 1831 Minh Mạng cho bỏ các
[dinh](/w/index.php?title=Dinh&action=edit&redlink=1), [trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n) mà thành lập các [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh). , Năm 1632 cả nước có 31 tỉnh, gồm: [1]
- Bắc Kỳ (từ này đặt ra từ năm 1834) có 13 tỉnh: Hà Nội, Sơn Tây, Hưng Hóa Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên, Nam Định, Ninh Bình, Thái Nguyên.
- Trung Kỳ (từ này đặt ra từ năm 1834) có 12 tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận
- Nam Kỳ (từ này đặt ra từ năm 1834) có 06 tỉnh: Phiên An (năm 1836 đổi tên thành Gia Định), Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên
Nhà vua đặt các quan
[Tổng đốc](/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c) (đối với tỉnh lớn) hoặc [Tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) (đối với tỉnh nhỏ), riêng tỉnh Thừa Thiên là Phủ doãn; và các quan [Bố Chính sứ](/w/index.php?title=B%E1%BB%91_Ch%C3%ADnh_s%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1), [Án sát](/w/index.php?title=%C3%81n_s%C3%A1t&action=edit&redlink=1) cùng [Lãnh binh](/w/index.php?title=L%C3%A3nh_binh&action=edit&redlink=1) để trông coi mọi việc tại từng tỉnh. Trong triều, các cơ quan điều khiển cũng đổi mới, Thị Thư Viện được đổi thành Văn Thư Phòng vào năm 1820, rồi thành Nội Các vào năm 1829. Năm [1830](/wiki/1830), ông đặt ra [Cơ Mật viện](/w/index.php?title=C%C6%A1_M%E1%BA%ADt_vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) để trông coi những việc quốc quân trọng yếu. Ông đã cho thành lập [1] [Tôn Nhân Phủ](/wiki/T%C3%B4n_Nh%C3%A2n_Ph%E1%BB%A7), điều hành các Hệ, Phòng trong việc kê khai nhân thế bộ, cấp dưỡng và từ tế cũng như kiểm soát và đàn hạch trong quốc tộc. [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1)
Đối với vùng thượng du và các khu vực sinh sống của các dân tộc thiểu số, chủ yếu là 6 ngoại trấn của Bắc Thành cũ, nhà vua quyết định nhất thể hóa về mặt
[hành chính](/w/index.php?title=H%C3%A0nh_ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) cùng với các vùng miền xuôi. Năm 1829, ông bãi bỏ chế độ thế tập của các Thổ ti (tù trưởng dân tộc thiểu số) mà cho quan lại lựa chọn những thổ hào ở địa phương "…thanh liêm, tài năng, cần cán làm dân tin phục" làm Thổ tri các châu, huyện. Tiếp đó, các châu huyện miền núi cũng được phân chia lại để phù hợp với [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) và [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) của mỗi vùng. Sau đó, Minh Mạng còn đặt thêm một chức lưu quan do [người Kinh](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) nắm giữ nhằm khống chế các vùng này tốt hơn và tiến hành thu [thuế](/wiki/Thu%E1%BA%BF) như ở miền xuôi. Nhà [vua](/wiki/Vua) còn nghĩ đến việc giúp lư chuyển tiền bạc, tránh cho người đi xa khỏi mang theo nhiều tiền, [1] như vào năm Bính thân ( [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [1836](/wiki/1836)) đặt ra "Giao Tứ Vụ" ở [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng)để chuyển đổi tiền bạc, cơ quan này có nhiệm vụ như ngân hàng ngày nay. [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1)
### Quân đội[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=7)]
Minh Mạng rất quan tâm đến mặt quân sự. Nhiều lần, ông thân hành ra thao trường để chứng kiến việc luyện tập của quân đội. Ông lấy phương Tây làm kiểu mẫu cho việc tổ chức quân đội, hướng tới việc quân cốt tinh nhuệ, không cốt đông, giảm bớt số lượng người cầm cờ từ 40 xuống 2 người trong đội ngũ đơn vị 1 vệ (500 người).
[[5]](#cite_note-5)
Theo
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), quân đội thời Minh Mạng gồm [bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh), thuỷ binh, tượng binh, [kị binh](/wiki/K%E1%BB%B5_binh) và pháo thủ binh. Bộ binh gồm kinh binh và cơ binh. Kinh binh được chia làm doanh, vệ đội, đóng ở Kinh thành hoặc đóng ở các tỉnh. Mỗi doanh có 5 vệ, mỗi vệ có 10 đội, mỗi đội có 50 người, có đội trưởng và suất đội cai quản. Vũ khí của mỗi vệ gồm 2 khẩu thần công, 200 khẩu điểu thương và 21 ngọn cờ. Cơ binh là lính riêng của từng tỉnh, cũng được chia làm cơ và đội. Cơ có các quản cơ, đội có các suất đội cai quản. Tượng binh chia làm đội, mỗi đội có 40 con [voi](/wiki/Voi). Ở Kinh thành có 150 con, ở [Bắc Hà](/wiki/B%E1%BA%AFc_H%C3%A0) có 110 con, ở [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh) có 70 con, ở [Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam) có 35 con, ở [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh) có 30 con, ở [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) có 21 con, ở [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh), [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i), [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) mỗi nơi có 15 con, ở [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B), [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn), [Bình Thuận](/wiki/B%C3%ACnh_Thu%E1%BA%ADn) và [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) mỗi nơi có 7 con.
Ông còn cho lập đồn ải ở những nơi hiểm yếu trong nước, còn ngoài biển thì lập pháo đài. Ông rất chú trọng đến thuỷ quân, các vùng hải đảo đều được đánh mốc giúp cho sự lưu thông dễ dàng.
Thuỷ quân có 15 vệ, chia làm 3 doanh do quan đô thống cai quản, mỗi doanh được quan chương vê cai quản. [1]
### Đinh điền và thuế khóa[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=8)] [Thuế đinh](/wiki/Thu%E1%BA%BF_th%C3%A2n) và [thuế điền](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%BF_%C4%91i%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) cơ bản cũng theo như vua [Gia Long](/wiki/Gia_Long) đã định. Theo [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), chỉ có năm Bính thân ( [1836](/wiki/1836)), đất [Nam Hà](/wiki/Nam_H%C3%A0) đạc điền xong, tính ra được hơn 630.075 mẫu và định lại các thứ thuế điền thổ ở đó. Còn như số dân đinh và điền thổ trong nước, thì theo số bộ tổng cộng lại được 970.516 suất đinh và 4.063.892 mẫu ruộng và đất.
Đối với những
[người Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) sang lập ấp ở Đại Nam (gọi là *Minh Hương*), triều đình có lệnh rằng mỗi người 1 năm phải nộp 2 lạng bạc và được miễn giao dịch. Những người già yếu và khuyết tật phải chịu 1 nửa.
Đối với những người
[nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) sang Đại Nam buôn bán, người nào có vật lực thì 1 năm phải đóng 6 quan tiền; ai không có vật lực thì phải nộp một nửa, hạn cho 3 năm, thì chiếu lệ thu cả thuế.
Theo
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), Minh Mạng còn đặt lệ đánh thuế muối. Mỗi ruộng muối 1 năm phải nộp bằng muối từ 6 phương đến 10 phương. Mỗi phương nộp bằng tiền thì phải nộp từ 3 tiền đến 4 tiền 30 đồng. Còn các [thuế mỏ](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%BF_m%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1), [thuế sản vật](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%BF_s%E1%BA%A3n_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1),… thì cơ bản cũng theo lệ Gia Long đã định, chứ không thay đổi gì mấy.
### Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=9)]
Bản thân vua Minh Mạng cũng là một học giả, đã từng làm
[thơ](/wiki/Th%C6%A1), soạn sách văn học, khuyến khích biên soạn các loại sách sử, nhất là các sách [sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD), [địa](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD). Nhiều người soạn sách mới, dâng sách cũ đều được nhà vua ban thưởng và khuyến khích. Các bộ sách quý như: *Gia Định thành thông chí*, *Lịch Triều Hiến Chương loại chí*,… đều ra đời dưới thời Minh Mạng. Các con của ông, điển hình như [Tùng Thiện Vương](/wiki/T%C3%B9ng_Thi%E1%BB%87n_V%C6%B0%C6%A1ng) Miên Thẩm, [Tuy Lý Vương](/wiki/Tuy_L%C3%BD_V%C6%B0%C6%A1ng) Miên Trinh và [Tương An Quận Vương](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_An_Qu%E1%BA%ADn_V%C6%B0%C6%A1ng) Miên Bửu,…, đều là những [nhà văn](/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n), [nhà thơ](/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1) xuất sắc, và đều nổi tiếng dưới các triều vua [Thiệu Trị](/wiki/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B), [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c) sau này.
- Năm
[1821](/wiki/1821), Minh Mạng thành lập [Quốc tử giám](/wiki/Qu%E1%BB%91c_t%E1%BB%AD_gi%C3%A1m)ở kinh thành Huế.
- Năm
[1826](/wiki/1826), ông chính thức thành lập Nhà hát tuồng Quốc gia trong [Đại Nội](/wiki/Ho%C3%A0ng_th%C3%A0nh_Hu%E1%BA%BF), được gọi là Duyệt Thị Đường.
- Năm
[1832](/wiki/1832), ông hoàn tất việc xây dựng [kinh thành Huế](/wiki/Kinh_th%C3%A0nh_Hu%E1%BA%BF)theo kiến trúc của [phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y)kết hợp với [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc)thành quách của [phương Đông](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng).
Để xã hội có qui củ cùng nề nếp, nhà vua cho thống nhất việc đo lường và thống nhất y phục.
Năm Bính thân ( [1] [1836](/wiki/1836)) phủ huyện được cấp các cân mẫu, rồi năm Kỷ hợi ( [1839](/wiki/1839)) được cấp các loại thước mộc, thước may, thước đo ruộng. Về [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [y phục](/wiki/Trang_ph%E1%BB%A5c)ông từng bảo: " *Ngày nay nước nhà cương thổ đã hiệp nhất thì chính trị, phong tục lẽ nào khác biệt*". Bởi thế, nên nhiều đạo dụ được ban bố để y phục ở miền Bắc và miền Nam giống nhau. [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1)
### Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=10)]
Là người tinh thông
[Nho học](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), sùng đạo [Khổng Mạnh](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), Minh Mạng rất quan tâm đến nền khoa cử, học vấn. Nhà vua thường nói:
|“||
||”|
|
|
—Minh Mạng
Năm 1821, ông đặt chức Tế tửu và Tư nghiệp, năm 1822 mở lại
[thi Hội](/wiki/Thi_H%E1%BB%99i), [thi Đình](/wiki/Thi_%C4%90%C3%ACnh). Ông còn cho đặt đốc học ở thành [2] [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), ông giao trọng trách cho nhà giáo Nguyễn Trọng Vũ người [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An), giữ chức Phó Đốc học chăm lo việc học hành ở [Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam). Bấy giờ, ở Gia Định có [Trịnh Hoài Đức](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ho%C3%A0i_%C4%90%E1%BB%A9c)là người có học vấn cao nên được nhà vua tin dùng, phong làm Hiệp Biện Đại học sĩ, Thượng thư Bộ Lại kiêm Thượng thư Bộ Binh. [[2]](#cite_note-baobinhduong-2)
Minh Mạng còn đặt ra lệ rằng ai được thăng quan, bổ nhiệm đều phải lên kinh gặp vua trước khi nhậm chức.
Đây là cơ sơ để nhà vua kiểm tra đức độ, năng lực và khuyên bảo điều hay lẽ phải, cốt sao cho lợi ích nước nhà. [2] [[2]](#cite_note-baobinhduong-2)
Năm
[1836](/wiki/1836), ông cho thành lập "Tứ dịch quán" để dạy ngoại ngữ ( [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), [Xiêm](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i)).
Vua Minh Mạng muốn canh tân việc học hành thi cử nhưng lại không biết tiến hành ra sao bởi triều thần của ông chỉ toàn là những
[hủ nho](/w/index.php?title=H%E1%BB%A7_nho&action=edit&redlink=1) lạc hậu, không giúp đỡ được nhà vua trong một kế hoạch nào làm cho quốc phú, dân cường. Ông đã nói rằng: [6]
|“||
||”|
|
|
—Minh Mạng
### Nông nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=11)]
Dưới thời Minh Mạng, việc khẩn hoang rất được khuyến khích. Nhà vua cho quan lại mộ dân lập những ấp mới ở trong Nam cũng như ngoài Bắc, khiến cho việc phân phối
[ruộng đất](/w/index.php?title=Ru%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) được hợp lý. Ngoài ra, ông còn hoàn chỉnh hệ thống [đê điều](/wiki/%C4%90%C3%AA) ở [Bắc Bộ](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam), đặt quan khuyến nông, khai hoang ven biển Bắc Bộ, lập các huyện Kim Sơn và Tiền Hải. Ở Nam Bộ, công cuộc [khai hoang](/wiki/Khai_hoang) và [thuỷ lợi](/wiki/Th%E1%BB%A7y_l%E1%BB%A3i) cũng được đẩy mạnh. Minh Mạng còn thử nghiệm giải pháp bỏ đê phía nam [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), đào sông thoát lũ Cửu An ( [Hưng Yên](/wiki/H%C6%B0ng_Y%C3%AAn)) [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [[2]](#cite_note-baobinhduong-2)
Năm
[1832](/wiki/1832), vua Minh Mạng khai mở ngành tơ tằm Đại Nam. [[7]](#cite_note-7)
Ông còn ban dụ cho lập nhà dưỡng tế ở các tỉnh để giúp đỡ những người tàn tật, nghèo khổ, già cả và hoặc không nơi nương tựa.
Triều đình cũng bắt quan lại ở các tỉnh phải xuất lúa giống ở kho cho dân nghèo vay để làm mùa sau, nhằm làm cho [1] [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p)không bị đình trệ và việc mất mùa không ảnh hưởng trong các năm sau. [[8]](#cite_note-8)
### Kỹ thuật công nghệ[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=12)]
Thời Minh Mạng, nhiều máy móc mang tính mới mẻ đã được chế tạo bao gồm:
[máy cưa](/w/index.php?title=M%C3%A1y_c%C6%B0a&action=edit&redlink=1) chạy bằng sức [trâu](/wiki/Tr%C3%A2u) và sức [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc), [máy xẻ gỗ](/w/index.php?title=M%C3%A1y_x%E1%BA%BB_g%E1%BB%97&action=edit&redlink=1) chạy bằng sức trâu. Cụ thể là năm [9] [1834](/wiki/1834), với sự đồng ý của Minh Mạng, [Nguyễn Văn Túy](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_T%C3%BAy&action=edit&redlink=1)chế tạo ra chiếc máy nghiền thuốc [súng](/wiki/S%C3%BAng)bằng nước mang tên *Thuỷ hoả kí tế*.
Trong các năm
[1837](/wiki/1837) và [1838](/wiki/1838), theo kiểu mẫu [phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y), thợ thủ công Nhà nước đã chế tạo được máy cưa văn gỗ, xẻ gỗ bằng sức nước, máy hút nước tưới ruộng,… và còn có cả [xe cứu hỏa](/wiki/Xe_c%E1%BB%A9u_h%E1%BB%8Fa).
Đặc biệt là vào năm
[1839](/wiki/1839), dựa trên các kiểu mẫu phương Tây, các đốc công [Hoàng Văn Lịch](/wiki/Ho%C3%A0ng_V%C4%83n_L%E1%BB%8Bch), [Vũ Huy Trịnh](/w/index.php?title=V%C5%A9_Huy_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) cùng các thợ của ông đã đóng thành công chiếc tàu máy hơi nước đầu tiên, được vua Minh Mạng hết sức khen ngợi. Năm sau ( [1840](/wiki/1840)), Minh Mạng lại chỉ đạo cho họ đóng một chiếc kiểu mới tân tiến và sửa chữa một chiếc bị hỏng. Điều đáng tiếc là mọi việc dường như bị đình lại sau đó. [[10]](#cite_note-10)
### Xét xử công thần quá cố[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=13)]
Vua Minh Mạng và Tả quân
[Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t) (1764 – 1832) vốn có nhiều [hiềm khích](//vi.wiktionary.org/wiki/hi%E1%BB%81m_kh%C3%ADch) và [tư thù](//vi.wiktionary.org/wiki/t%C6%B0_th%C3%B9) . Dù không ưa Lê Văn Duyệt nhưng ông không dám [11] làm gì, do công lao và uy quyền quá lớn của Lê Văn Duyệt với triều đình. [[12]](#cite_note-12)
Năm 1833, Lê Văn Duyệt qua đời, con nuôi là
[Lê Văn Khôi](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i) (? – 1834) nổi loạn chiếm thành Phiên An (tức thành Gia Định), Minh Mạng trong khi đánh dẹp cuộc nổi dậy này vẫn thường ban trách Lê Văn Duyệt.
Năm
[1835](/wiki/1835), sau khi dẹp xong [cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi](/wiki/Cu%E1%BB%99c_n%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy_L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i), Minh Mạng bèn làm án Tả quân, giao cho nhóm nội các là [Hà Quyền](/wiki/H%C3%A0_T%C3%B4ng_Quy%E1%BB%81n), [Nguyễn Tri Phương](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tri_Ph%C6%B0%C6%A1ng) và Hoàng Quýnh nghị tội Tả quân có sáu điều, có bảy tội phải chém, hai tội phải thắt cổ, một tội phải sung quân. Bản án quyết định truy đoạt quan chức, phá bỏ quan quách giết thây. Mộ Lê Văn Duyệt ở Gia Định bị cuốc bằng và bị xiềng xích, phía trên khắc đá dựng bia ở trên viết to mấy chữ: *Đây chỗ tên lại cái lộng quyền Lê Văn Duyệt chịu phép nước* ; các ngôi mộ cha mẹ của Lê Văn Duyệt bị đục bỏ tước hiệu khắc trên bia. [13]
Sang năm sau (1836), Minh Mạng lại sai đình thần làm án
[Lê Chất](/wiki/L%C3%AA_Ch%E1%BA%A5t) (1769 – 1826), một công thần từ thời [Gia Long](/wiki/Gia_Long), đã qua đời năm 1826. Bài dụ về tội trạng của Lê Chất như sau:
|“||
||”|
Nhà sử học Trần Trọng Kim bình luận về việc làm án các công thần đã chết này trong sách
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) như sau:
|“||
||”|
|
|
—Trần Trọng Kim
### Dẹp loạn[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=14)]
Thời nhà Nguyễn nói chung và thời Minh Mạng nói riêng cho thấy các cuộc nổi dậy của
[nông dân](/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n) và các tầng lớp khác bùng nổ dữ dội. Theo sử gia [Phạm Văn Sơn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n), các cuộc [nổi dậy](//vi.wiktionary.org/wiki/n%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy) ở Bắc Hà suốt Trung, Nam, Bắc dưới triều Minh Mạng (kể từ [1822](/wiki/1822)) có nhiều nguyên nhân: [[15]](#cite_note-15) *A) Về phía ngoại bang, nước Tiêm La vấn giữ thái độ về vấn đề Chân Lạp nên ngoài mặt tuy êm dịu nhưng bên trong Tiêm La vẫn tìm cơ hội để quấy rối Việt Nam.* *B) Ngoài Bắc, một phần nhân tâm còn luyến tiếc Lê triều, vẫn chờ dịp nổi lên chống triều Nguyễn và khôi phục lại dòng họ Lê.* *C) Bọn quan lại hay nhũng nhiễu dân chúng, dèm pha nhau, tâng công, nịnh hót mà vua lại thường không minh, nhất là đối với kẻ công thần, nhiều người trung lương đâm ra chán nản, trái lại phe gian nịnh nẩy nở mỗi ngày một nhiều, nước tất nhiên phải sinh loạn do đó ngoại quốc mới dám dòm ngó vào.*
#### Tại Bắc Hà[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=15)]
Từ năm 1822, Minh Mạng thứ 2, tại Bắc Hà có tới 254 cuộc nổi dậy của nhân dân diễn ra. Tiêu biểu là các cuộc nổi dậy của
[Phan Bá Vành](/wiki/Phan_B%C3%A1_V%C3%A0nh) ở [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh), [Lê Duy Lương](/wiki/L%C3%AA_Duy_L%C6%B0%C6%A1ng) ở [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) và [Nông Văn Vân](/wiki/N%C3%B4ng_V%C4%83n_V%C3%A2n) ở [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang). Quân triều đình phải vất vả lắm mới dẹp được các cuộc nổi loạn này.
##### Phan Bá Vành[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=16)]
Theo
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), năm [1826](/wiki/1826) ở [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh) có [Phan Bá Vành](/wiki/Phan_B%C3%A1_V%C3%A0nh) cùng với Võ Đức Cát và Nguyễn Hạnh khởi binh đánh phủ Trà Lý và Lân Hải, giết quan thủ ngự Đặng Đình Miễn và Nguyễn Trung Diễn. Quan trấn thủ Nam Định là Lê Mậu Cúc đem quân xuống đánh, nhưng cũng bại trận tử vong. Quan quân ở các trấn phải về tiễu trừ, bắt được Võ Đức Cát. Còn Phan Bá Vành và quân của mình thì chạy tan cả. Nhưng đến tháng chạp năm ấy, Phan Bá Vành và Nguyễn Hạnh liên kết với giặc Khách đi cướp ở ngoài biển, rồi lại đem quân về đánh phá ở huyện Tiên Minh và huyện Nghi Dương ở [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng).
Thấy vậy, Minh Mạng bèn sai quan Tham biện
[Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) là [Nguyễn Công Trứ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9), quan Tham biện [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) là [Nguyễn Đức Nhuận](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%E1%BB%A9c_Nhu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) đem binh thuyền ở Thanh Hóa, Nghệ An ra cùng với Hiệp trấn [Bắc thành](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) là [Nguyễn Hữu Thận](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_Th%E1%BA%ADn) đi dẹp loạn.
Tháng giêng năm Đinh Hợi (
[1827](/wiki/1827)), Phan Bá Vành quay về đánh chiếm phủ Thiên Trường và phủ Kiến Xương, sau lại về vây quan quân ở chợ Quán. [Phạm Văn Lý](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_L%C3%BD&action=edit&redlink=1) và [Nguyễn Công Trứ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9) cho quân tới giải vây, Phan Bá Vành bại trận chạy về căn cứ ở Trà Lũ. Quân triều đình vây đánh, bắt được Phan Bá Vành và 765 thủ hạ . [16]
##### Lê Duy Lương[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=17)] [Tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm Quý Tỵ ( [1833](/wiki/1833)), ở [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) có [Lê Duy Lương](/wiki/L%C3%AA_Duy_L%C6%B0%C6%A1ng), một hậu duệ của triều đại [nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1) nổi lên, xưng làm *Đại Lê Hoàng Tôn*, cùng với các thổ ti Quách Tất Công, Quách Tất Tế, Đinh Thế Đức, Đinh Công Trịnh đem quân đi đánh phá các phủ huyện và chiếm giữ 3 châu huyện Lạc Thổ, Phụng Hóa và Yên Hóa. Sau đó, Lê Duy Lương cho quân đánh thành Hưng Hóa.
Hay tin, vua Minh Mạng cử quan Tổng đốc
[Nghệ Tĩnh](/wiki/Ngh%E1%BB%87_T%C4%A9nh) là [Tạ Quang Cự](/wiki/T%E1%BA%A1_Quang_C%E1%BB%B1) cùng với Tổng đốc [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) là [Nguyễn Văn Trọng](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Tr%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1) đem quân ra Ninh Bình để đàn áp quân nổi loạn.
Lê Duy Lương ở Ninh Bình lâm vào thế cô, không chống nổi mấy đạo quân triều đình, chỉ đương được vài ba tháng thì bị bắt, đóng cũi giải về kinh trị tội. Còn nhóm Quách Tất Công, Quách Tất Tế thì cũng tan rã.
Sau đó, Minh Mạng truyền đem dòng dõi nhà Lê đi đày vào
[Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam), [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh), cứ chia cho 15 người ở 1 huyện và phát cho 10 quan tiền và 2 mẫu ruộng để làm ăn . [16]
##### Nông Văn Vân[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=18)]
Khi quân triều đình đang dẹp loạn Lê Duy Lương ở miền Bắc, thì ở miền Nam
[Lê Văn Khôi](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i) nổi lên và chiếm giữ [thành Gia Định](/wiki/Th%C3%A0nh_Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh). Theo [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), Lê Văn Khôi vốn là người Bắc, có họ hàng bà con ở mạn [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang), [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng), bởi vậy Minh Mạng sai tìm bắt họ hàng của Khôi đem về Kinh xử tội. Bấy giờ, ở Tuyên Quang có anh vợ Lê Văn Khôi Khôi là Tri châu Bảo Lạc [Nông Văn Vân](/wiki/N%C3%B4ng_V%C4%83n_V%C3%A2n), bị quan quân bắt bớ, bèn nổi lên xưng "Tiết Chế Thượng Tướng Quân". Nông Văn Vân bắt viên tỉnh phái thích chữ vào mặt rằng "Quan tỉnh hay ăn tiền của dân", rồi đuổi về . [17]
Cuộc nổi loạn diễn ra từ ngày
[2 tháng 7](/wiki/2_th%C3%A1ng_7) năm [1833](/wiki/1833). Nông Văn Vân lập căn cứ ở [Bảo Lạc](/wiki/B%E1%BA%A3o_L%E1%BA%A1c), được nhiều tù trưởng và người dân tộc trong vùng hưởng ứng. Quân nổi loạn nhanh chóng mở rộng hoạt động ra các tỉnh [Hà Giang](/wiki/H%C3%A0_Giang), [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang), [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng), [Bắc Kạn](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BA%A1n), [Lạng Sơn](/wiki/L%E1%BA%A1ng_S%C6%A1n), [Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn) và chiếm các tỉnh thành. Hay tin, Minh Mạng cử Tổng đốc Nghệ Tĩnh là [Tạ Quang Cự](/wiki/T%E1%BA%A1_Quang_C%E1%BB%B1) làm Tổng đốc đại thần, cùng với Lê Văn Đức, Nguyễn Đình Phổ và [Nguyễn Công Trứ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9) thống lĩnh hàng chục vạn quân, hàng trăm voi chiến, ngựa chiến đàn áp. Cuối năm [1834](/wiki/1834), hoạt động của quân nổi loạn bị thu hẹp dần.
Ngày
[11 tháng 3](/wiki/11_th%C3%A1ng_3) năm [1835](/wiki/1835), Phạm Văn Điển cho quân phóng hoả đốt rừng [Thẩm Bát](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A9m_B%C3%A1t&action=edit&redlink=1), nơi Nông Văn Vân và quân nổi loạn ẩn náu. Theo [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), [Nông Văn Vân](//en.wiktionary.org/wiki/N%C3%B4ng_V%C4%83n_V%C3%A2n) chết cháy và đầu bị quân triều đình chém lấy rồi đem về kinh báo tin thắng trận . [17]
#### Tại Nam Hà[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=19)]
Cuộc nổi dậy
[Lê Văn Khôi](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i) (1833 - 1835) là một cuộc nổi dậy xảy ra vào thời vua Minh Mạng ở các tỉnh [miền Nam](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%81n_Nam&action=edit&redlink=1) Đại Nam. Năm [18] [1833](/wiki/1833), Lê Văn Khôi (vốn là con nuôi của Tả quân [Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t)) chiếm [thành Phiên An](/wiki/Th%C3%A0nh_Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)và toàn bộ 6 tỉnh miền Nam, giết tổng đốc Nguyễn Văn Quế và bố chính Bạch Xuân Nguyên rồi xưng làm "Bình Nam Đại Nguyên Soái". [[19]](#cite_note-Mc30-19) Trong dịp này Lê Văn Khôi lấy danh nghĩa tôn phù một người con của Hoàng tử Cảnh (m. 1801) là An Hòa. [[20]](#cite_note-20) Bấy giờ, An Hòa đang ở Huế. [[19]](#cite_note-Mc30-19) [[21]](#cite_note-21)
Hay tin, vua Minh Mạng cho giết ngay chị dâu và các cháu để Lê Văn Khôi hết đường lợi dụng.
[[22]](#cite_note-22) [[23]](#cite_note-23)
Triều đình cử các tướng
[Tống Phúc Lương](/wiki/T%E1%BB%91ng_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_L%C6%B0%C6%A1ng), [Nguyễn Xuân](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Xu%C3%A2n), [Phan Văn Thúy](/wiki/Phan_V%C4%83n_Th%C3%BAy), [Trương Minh Giảng](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Minh_Gi%E1%BA%A3ng) và [Trần Văn Năng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_N%C4%83ng) đem thuỷ bộ binh tượng vào đánh quân nổi dậy. [Tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm 1833, quân triều đình bắt đầu phản công và lấy lại các tỉnh Nam Bộ. Một viên tướng của Lê Văn Khôi là [24] [Thái Công Triều](/wiki/Th%C3%A1i_C%C3%B4ng_Tri%E1%BB%81u)đầu hàng triều đình. Quân nổi dậy thất thế, phải cầu cứu [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm).
Năm
[1834](/wiki/1834), quân triều đình đánh tan quân Xiêm, chiếm lại toàn bộ các tỉnh miền Nam và vây quân nổi dậy tại [thành Bát Quái](/wiki/Th%C3%A0nh_B%C3%A1t_Qu%C3%A1i). Lê Văn Khôi bị cô lập, lâm bệnh rồi mất tại thành Phiên An. Con trai Lê Văn Khôi là Lê Văn Cù mới 8 tuổi được cử lên thay. [25] [Tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn)năm [1835](/wiki/1835), quân triều đình hạ thành Phiên An. Trong 6 người "chủ mưu" bị bắt giải về Kinh, có giáo sĩ người Pháp tên [[26]](#cite_note-kccvn-26) [Joseph Marchand](/w/index.php?title=Joseph_Marchand&action=edit&redlink=1)( *Cố Du*), một người khách tên [Mạch Tấn Giai](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1ch_T%E1%BA%A5n_Giai&action=edit&redlink=1)và Lê Văn Cù, con Lê Văn Khôi. [[26]](#cite_note-kccvn-26)
Theo ông
[J. Silvestre](/w/index.php?title=J._Silvestre&action=edit&redlink=1), đến Huế thì giáo sĩ Joseph Marchand và năm người kia phải tội [lăng trì](/wiki/T%C3%B9ng_x%E1%BA%BBo). Điều này khiến cho Minh Mạng ngày cấm đạo Cơ Đốc một cách dữ dội hơn. [[26]](#cite_note-kccvn-26)
## Đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=20)]
### Với Trung Quốc[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=21)]
Giống như vua cha, Minh Mạng chủ trương tiếp tục triều cồng và giữ quan hệ ngoại giao hữu hảo với
[nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh). Khi lên ngôi, ông đã nhận sự phong vương của vua nhà Thanh. Tuy nhiên, các vua Việt Nam thời nhà Nguyễn duy trì đường lối đối nội tự chủ. Theo nhận xét của giáo sư Yu Insun, các vua nhà Nguyễn chỉ xưng thần với nhà Thanh một cách hình thức, còn thực chất họ cho rằng họ bình đẳng với nhà Thanh. Các phái đoàn đi cống của Việt Nam ngoài việc đưa đồ tiến cống còn thực hiện việc trao đổi mua bán sản phẩm không có trong nước, vì Trung Quốc không cho phép thương nhân Việt Nam sang Trung Quốc, còn Việt Nam duy trì lệnh cấm dân chúng xuất cảnh để ngăn chặn việc xuất lậu vật phẩm sang Trung Quốc như gạo, muối, vàng bạc, đồng, sừng trâu, ngà voi, v.v... [27]
Việc duy trì quan hệ triều cống chỉ có ý nghĩa tượng trưng, vì đến cuối đời Minh Mạng, cứ bốn năm một lần nhà Nguyễn mới phải cử sứ sang cống, đồng thời nhà Thanh cắt giảm yêu cầu vật phẩm triều cống cho triều Tây Sơn và nhà Nguyễn chỉ còn phân nửa so với nhà Lê, nên giá trị vật chất không đáng kể.
Tuy nhiên các đoàn đi sứ đều được lệnh ghi chép cẩn thận tình hình bên Trung Quốc để báo cáo lại cho nhà vua. Các sứ thần không hoàn thành nhiệm vụ này đều bị trách phạt. Đây có lẽ là một phần lý do khiến vua Minh Mạng có thể nhận định đúng việc nhà Thanh ngày càng suy yếu, và dự đoán chính xác nhà Thanh sẽ thất bại trong cuộc xung đột với nước Anh một khi cuộc [28] [chiến tranh Nha phiến](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nha_phi%E1%BA%BFn)nổ ra . [[29]](#cite_note-29)
### Với Xiêm La[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=22)]
Thời Minh Mạng, giữa
[Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm) (Thái Lan, do [nhà Chakri](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_Chakri) trị vì) với Đại Nam thường xảy ra chiến tranh. Năm 1827, quân Xiêm xâm lược [Vạn Tượng](/wiki/V%E1%BA%A1n_T%C6%B0%E1%BB%A3ng), vua xứ này là [A Nộ](/wiki/Anouvong) ( *Anouvong*) chống không nổi, phải cầu cứu triều đình Đại Nam. Minh Mạng sai thống chế [Phan Văn Thúy](/wiki/Phan_V%C4%83n_Th%C3%BAy) mang viện quân sang giúp nhưng bị quân Xiêm đánh bại. Năm 1828, Phan Văn Thúy và [Nguyễn Văn Xuân](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Xu%C3%A2n), [Nguyễn Khoa Hào](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Khoa_H%C3%A0o&action=edit&redlink=1) tiếp tục đem 3.000 quân và 24 voi chiến đưa A Nộ về Trấn Ninh, rồi tiến vào Vạn Tượng ( *) nhưng đạo quân Nhà Nguyễn – A Nộ lại bị quân Xiêm đập tan. Chán nản, vua Minh Mạng hạ lệnh bãi bỏ và chỉ phòng vệ ở vùng biên giới. A Nộ sau đó chạy về Trấn Ninh và bị bắt nộp cho quân Xiêm. Vientiane* [[30]](#cite_note-30)
Quân Xiêm được đà đánh dấn vào các miền phụ cận
[Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B). Thống chế [Phạm Văn Điển](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_%C4%90i%E1%BB%83n) cùng [Tham tán Quân vụ](/wiki/Tham_t%C3%A1n_Qu%C3%A2n_v%E1%BB%A5) [Lê Đăng Doanh](/wiki/L%C3%AA_%C4%90%C4%83ng_Doanh) cùng với các đạo quân Nguyễn ở Lào phải đi ngăn quân Xiêm, đằng khác gửi thư trách cứ họ. Xiêm La trả lời khiêm nhượng rồi rút quân. Tuy vậy, họ vẫn ngấm ngầm giúp [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) nổi lên chống triều đình Nguyễn hoặc lấn lướt Vạn Tượng và các xứ quy phục triều đình.
Năm 1833, theo lời kêu gọi của
[Lê Văn Khôi](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i), Xiêm La mang quân vào nội địa Nam Hà và Chân Lạp, nhưng bị quân nhà Nguyễn đánh bại năm 1834.
### Với Ai Lao[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=23)]
Thời Minh Mạng, lãnh thổ
[Đại Nam](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Vi%E1%BB%87t_Nam#.C4.90.E1.BA.A1i_Nam) rộng lớn hơn cả. Nhiều vùng ở [31] [Ai Lao](/wiki/L%C3%A0o)đã xin thuộc quyền bảo hộ của Đại Nam. Các vùng nay là Sầm Nứa, Trấn Ninh, Cam Môn và Savannakhet giáp với các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị đều được sáp nhập và trở thành các châu, phủ của [Đại Nam](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Vi%E1%BB%87t_Nam#.C4.90.E1.BA.A1i_Nam). [[31]](#cite_note-vnls-31)
### Với Chân Lạp[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=24)]
Sau khi phá được quân Xiêm,
[Trương Minh Giảng](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Minh_Gi%E1%BA%A3ng) cùng Tham tán [Lê Đại Cương](/wiki/L%C3%AA_%C4%90%E1%BA%A1i_C%C6%B0%C6%A1ng) lập đồn Đại Nam gần [Nam Vang](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) (tức [Phnôm Pênh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh)) để bảo hộ [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) (Campuchia).
Cuối năm Giáp Ngọ (
[1834](/wiki/1834)), vua [Nặc Ông Chân](/w/index.php?title=N%E1%BA%B7c_%C3%94ng_Ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) của [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) qua đời mà không có con trai nối dõi, nên quyền bính chuyển sang cho Trà Long và Lê Kiên - hai người Chân Lạp làm quan cho Việt Nam. Đến năm Ất Mùi ( [1835](/wiki/1835)), Trương Minh Giảng lập con gái Nặc Ông Chân là công chúa Angmey tức Ngọc Vân công chúa lên làm quận chúa. Trương Minh Giảng đổi Chân Lạp thành [Trấn Tây thành](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A5n_T%C3%A2y_th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), rồi chia làm 32 phủ và 2 huyện, và đặt các chức quan cai quản mọi việc quân sự và dân sự. [[31]](#cite_note-vnls-31)
Do quan lại người Việt ở Chân Lạp làm nhiều điều ức hiếp, nhũng nhiễu dân Chân Lạp; do nhà Nguyễn bắt Ngọc Vân công chúa đem về
[Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), đày Trà Long và Lê Kiên ra miền Bắc Đại Nam, dân Chân Lạp oán hận và nổi dậy chống quân Đại Nam ở khắp nơi. Em trai của Nặc Ông Chân là Nặc Ông Độn đã làm loạn với sự giúp đỡ của [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm). Quan quân nhà Nguyễn đánh dẹp không nổi, nên sau khi vua Minh Mạng qua đời, quan quân Đại Nam phải bỏ Trấn Tây thành mà rút về [An Giang](/wiki/An_Giang). [[31]](#cite_note-vnls-31)
### Với phương Tây[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=25)]
Vua Minh Mạng không có thiện cảm với người
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) cũng như thái độ của người Á Đông trước đó, xem người Âu là bọn man di, là quân xâm lược.
Với những người Pháp đã từng giúp Gia Long trước kia, Minh Mạng tỏ thái độ lạnh nhạt nên khi ông
[Chaigneau](/w/index.php?title=Chaigneau&action=edit&redlink=1) trở lại Đại Nam không được trọng dụng nữa. Nhà vua cho Chaigneau hay rằng không cần phải ký [thương ước](/w/index.php?title=Th%C6%B0%C6%A1ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) giữa hai [chính phủ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7), người Đại Nam vẫn đối xử tử tế với người Pháp là đủ, ông chỉ thoả thuận mua bán với người Pháp, nhưng không chấp nhận thành lập quan hệ ngoại giao chính thức với nước Pháp, quốc thư của Pháp xin cho Chaigneau làm [Lãnh sự Pháp ở Việt Nam](/w/index.php?title=L%C3%A3nh_s%E1%BB%B1_Ph%C3%A1p_%E1%BB%9F_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1) cũng không được Minh Mạng đếm xỉa đến.
Thời bấy giờ, Đại Nam là nước Á Đông đầu tiên mà
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) muốn thiết lập quan hệ ngoâi giao. Các năm 1832 và 1836, [Tổng thống Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Andrew Jackson](/wiki/Andrew_Jackson) đã gửi đại sứ Edmund Robert sang đàm phán với Minh Mạng về quan hệ mậu dịch song phương cả 2 nước nhưng đều không thành công. Chính sách thụ động này đã kìm hãm sự phát triển của [Đại Nam](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Vi%E1%BB%87t_Nam#.C4.90.E1.BA.A1i_Nam).
### Việc cấm đạo[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=26)]
Minh Mạng cũng không thích đạo
[Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) (lúc này gọi là Đạo Gia-tô) của [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Từ khi lên ngôi, ông đã có ý không cho người ngoại quốc vào giảng đạo ở trong nước. Đến năm Ất Dậu ( [1825](/wiki/1825)), khi chiếc tàu Thetís vào cửa Đà Nẵng, có giáo sĩ tên Rogerot ở lại đi giảng đạo khắp nơi, Minh Mạng khi ấy mới ra dụ cấm đạo, và truyền cho quan quân phải khám xét các tàu thuyền của ngoại quốc ra vào cửa bể. Trong dụ nói rằng:
|“||
||”|
|
|
—Minh Mạng
Ông còn sai tìm nhiều giáo sĩ ở trong nước đem về kinh đô Huế để dịch sách Tây ra
[tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t), nhằm mục đích ngăn các giáo sĩ giảng đạo ở chốn hương thôn. [[26]](#cite_note-kccvn-26)
Theo
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), lúc bấy giờ không phải một mình nhà vua ghét đạo Công giáo mà thôi, phần nhiều các quan cũng đều một ý cả, cho nên sự cấm đạo ngày càng khắc nghiệt thêm. Nhưng mà dẫu cấm thế nào đi nữa, trong nước vẫn có người đi giảng đạo, Minh Mạng lại ra dụ lần nữa truyền cho tín đồ Công giáo phải bỏ đạo, và ai bắt được giáo sĩ đem nộp thì sẽ được thưởng. Năm ấy ở kinh đô có môt giáo sĩ phải tội [giảo](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1), và ở các địa phương cũng rối loạn vì sự bắt và giết giáo sĩ.
Từ năm
[1822](/wiki/1822), trong Nam ngoài Bắc có rất nhiều cuộc nổi dậy, nhà vua cho là dân đạo theo giúp các đạo quân nổi dậy, sự cấm đạo lại càng khắc nghiệt hơn. Từ năm Giáp Ngọ ( [1834](/wiki/1834)) đến năm Mậu Tuất ( [1838](/wiki/1838)), có nhiều giáo sĩ và giáo dân bị giết, nhất là từ khi bắt được [Joseph Marchand](/w/index.php?title=Joseph_Marchand&action=edit&redlink=1) ( *Cố Du*), một giáo sĩ tham gia vào [cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi](/wiki/Cu%E1%BB%99c_n%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy_L%C3%AA_V%C4%83n_Kh%C3%B4i). Các giáo sĩ phương Tây đã so sánh Minh Mạng với [Nero](/wiki/Nero) - một [hoàng đế La Mã](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_La_M%C3%A3) đã bách hại hàng loạt các tín đồ theo đạo. [[32]](#cite_note-32) Tuy nhiên, các giáo sĩ phương Tây vẫn liều chết để truyền đạo cho được, có người còn phải đào hầm ở dưới đất hàng mấy tháng để truyền đạo. [33] [[26]](#cite_note-kccvn-26)
Theo
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), từ năm 1838, vua Minh Mạng cảm thấy không thể nào cấm được các giáo sĩ truyền đạo Công giáo trong nước, ông bèn sai sứ sang [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) để điều đình với triều đình Pháp về việc này. Song khi sứ thần Đại Nam tới nơi, [Hội Thừa sai Paris](/wiki/H%E1%BB%99i_Th%E1%BB%ABa_sai_Paris) xin vua [Louis Philippe I](/wiki/Louis-Philippe_I_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) đừng tiếp. Sứ Đại Nam phải trở về, khi về đến Huế thì Minh Mạng đã qua đời.
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=27)]
Năm
[1841](/wiki/1841), Minh Mạng lâm bệnh nặng. Lúc lâm chung, ông gọi quan đại thần [2] [Trương Đăng Quế](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C4%83ng_Qu%E1%BA%BF) đến bên giường dụ rằng: [[34]](#cite_note-34)
|“||
||”|
|
|
—Minh Mạng
Sau đó, ông cầm tay con trưởng là Trường Khánh Công
[Nguyễn Phúc Miên Tông](/wiki/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B) trối trăng:
|“||
||”|
|
|
—Minh Mạng
Nói rồi, vua Minh Mạng
[qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) ngày 28 tháng 12 năm [Canh Tý](/wiki/Canh_T%C3%BD), tức ngày [20 tháng 1](/wiki/20_th%C3%A1ng_1) năm 1841 tại [điện Quang Minh](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_Quang_Minh&action=edit&redlink=1), hưởng thọ 50 tuổi, ở ngôi 21 năm, [1] [miếu hiệu](/wiki/Mi%E1%BA%BFu_hi%E1%BB%87u)là **Thánh Tổ**(聖祖). [Thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) do vua [Thiệu Trị](/wiki/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B) đặt cho ông là **Thể Thiên Xương Vận Chí Hiếu Thuần Đức Văn Vũ Minh Đoạn Sang Thuật Đại Thành Hậu Trạch Phong Công Nhân Hoàng đế** (體天昌運至孝淳德文武明斷創述大成厚宅豐功仁皇帝), gọi tắt là **Nhân Hoàng đế** (仁皇帝). . Lăng của ông là [1] [Hiếu Lăng](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_L%C4%83ng), tại làng An Bằng, huyện [Hương Trà](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Tr%C3%A0), tỉnh [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF). Ông được thờ ở Tả Nhất Án Thế Miếu trong [Đại Nội](/wiki/Ho%C3%A0ng_th%C3%A0nh_Hu%E1%BA%BF)kinh thành [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF).
## Gia quyến[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=28)]
### Vợ[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=29)]
Trong đời sống riêng tư, người ta cũng phải ngạc nhiên về sức cường tráng của ông. Không có tài liệu cho biết chân dung và thể lực của ông như thế nào, chỉ biết ông có nhiều vợ và rất đông các phi tần. Có một bài thuốc bổ dương mang tên
[Minh Mạng thang](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng_thang&action=edit&redlink=1) được quan Thái y căn cứ vào thể chất và sinh hoạt của ông để lập ra thang thuốc rượu.
Ông không đặt
[hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu), mà chỉ cao nhất là [Hoàng quý phi](/wiki/Ho%C3%A0ng_qu%C3%BD_phi). Tá Thiên Nhân hoàng hậu (tước vị được phong sau khi mất) [húy](/w/index.php?title=H%C3%BAy&action=edit&redlink=1) [Hồ Thị Hoa](/wiki/H%E1%BB%93_Th%E1%BB%8B_Hoa), còn có tên là Thật, sinh [1] [1791](/wiki/1791). Bà qua đời năm [1807](/wiki/1807), 13 ngày sau khi sinh hạ Hoàng tử trưởng Nguyễn Phúc Miên Tông (tức vua [[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1) [Thiệu Trị](/wiki/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B)sau này). Lăng của bà hiệu là Hiếu Đông Lăng, phía tả [lăng Thiệu Trị](/wiki/L%C4%83ng_Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B), tại làng Cư Chánh, huyện [Hương Thủy](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A7y), tỉnh Thừa Thiên.
Sách
[Minh Mạng chính yếu](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng_ch%C3%ADnh_y%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) chép: Năm Minh Mạng thứ sáu, mùa Xuân, tháng giêng, trong Kinh Kỳ ít mưa, nhà vua lấy làm lo, chỉ dụ cho quan Thượng Bảo Khanh là ông Hoàng Quỳnh rằng:
|“||
||”|
Ngoài bà Hồ Thị Hoa, các bà vợ được biết của ông
: [36]
- Tuệ Khiết Hiền phi
[Ngô Thị Chính](/w/index.php?title=Ng%C3%B4_Th%E1%BB%8B_Ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1)(慧潔賢妃吳氏正; [1792](/wiki/1792)- [1843](/wiki/1843)), người huyện [Đăng Xương](/w/index.php?title=%C4%90%C4%83ng_X%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B), là con của Chưởng Cơ [Ngô Văn Sở](/wiki/Ng%C3%B4_V%C4%83n_S%E1%BB%9F), mẹ họ Nguyễn. Năm [1820](/wiki/1820)được phong làm *Hiền tần*, rồi dần được tấn phong *Hiền phi*. Khi mất, mộ ở làng [Châu Chử](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_Ch%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)( [Hương Thủy](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A7y), [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF)). Bà là phi tử được sủng ái nhất của vua Minh Mạng. Bà sinh được 5 hoàng tử và 4 công chúa.
- Đoan Lệ Gia phi
[Phạm Thị Tuyết](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Th%E1%BB%8B_Tuy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1)(端麗嘉妃范氏雪; ? - [1812](/wiki/1812)), người [Tuy Viễn](/wiki/Tuy_Vi%E1%BB%85n), [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh); con gái của ông [Phạm Văn Chẩn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_Ch%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1), được truy phong Quang Lộc Tự Thiếu Khanh. Năm [1821](/wiki/1821)được tặng làm *Tu nghi*, ban đầu thờ ở *Hồ Phạm Nhị Tần từ*, sau dời thờ riêng ở *Gia Phi từ*. Bà sinh được một hoàng tử là [Nguyễn Phúc Miên Định](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1).
- Uyển Thục Trang tần
[Trần Thị Tuyến](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_Tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)(婉淑莊嬪陳氏綫; [16 tháng 12](/wiki/16_th%C3%A1ng_12), [1791](/wiki/1791)- [4 tháng 1](/wiki/4_th%C3%A1ng_1), [1852](/wiki/1852)), người [Phú Lộc](/wiki/Ph%C3%BA_L%E1%BB%99c), [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF); con gái của [Trần Công Nghị](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_C%C3%B4ng_Ngh%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1), được truy tặng Vệ úy. Bà vào hầu vua năm Kỷ tỵ ( [1809](/wiki/1809)) lúc vua còn nơi tiềm để.
- Đoan Liệt Thục tần
[Nguyễn Thị Bảo](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_B%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1)(端烈淑嬪阮氏宝 ; [7 tháng 9](/wiki/7_th%C3%A1ng_9), [1801](/wiki/1801)- [12 tháng 9](/wiki/12_th%C3%A1ng_9), [1851](/wiki/1851)), người [Bình Chương](/wiki/B%C3%ACnh_Ch%C6%B0%C6%A1ng), [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), con quan tư không [Nguyễn Khắc Thiệu](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Kh%E1%BA%AFc_Thi%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1). Năm [1814](/wiki/1814), bà được vào hầu Minh Mạng khi ngài còn ở tiềm để. Sau bà được tấn phong là *Thục tần*. Bà sinh được 4 hoàng tử và 3 công chúa. Nguyên lúc trước bà được phong Thục tần nhưng phạm lỗi nên bị thu lại sách phong, khi bà mất con trai bà là [Tùng Thiện Vương](/wiki/T%C3%B9ng_Thi%E1%BB%87n_V%C6%B0%C6%A1ng)dâng sớ cầu khẩn xin lại, lời lẽ trong sớ hết sức thống thiết nên vua [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)động lòng đặc ân cấp lại.
- Uyển Thuận Huệ tần
[Trần Thị Huân](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_Hu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(婉顺惠嬪陳氏薰), người [Diên Khánh](/wiki/Di%C3%AAn_Kh%C3%A1nh), [Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam), con gái của ông [Trần Văn Hùng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_H%C3%B9ng)(được truy tặng Vệ Úy). Năm sinh và mất của bà không rõ. Bà sinh được 6 Hoàng tử và 9 Công chúa.
- Hoa Diễm An tần
[Hồ Thị Tùy](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Th%E1%BB%8B_T%C3%B9y&action=edit&redlink=1)(华琰安嬪胡氏绥; [1795](/wiki/1795)- [23 tháng 11](/wiki/23_th%C3%A1ng_11), [1839](/wiki/1839)), người tổn [Bái Ân](/w/index.php?title=B%C3%A1i_%C3%82n&action=edit&redlink=1), ( [Triệu Phong](/wiki/Tri%E1%BB%87u_Phong), [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B)); con gái của ông [Hồ Văn Chiêm](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_V%C4%83n_Chi%C3%AAm&action=edit&redlink=1), được truy tặng Cẩm Y vệ Hiệu úy, mẹ bà họ Lâm. Năm [1810](/wiki/1810), bà được vào hầu Minh Mạng nơi tiềm để. Khi ông lên nối ngôi vào năm [1820](/wiki/1820), bà được phong *Tài nhân*, rồi năm [1824](/wiki/1824)phong *Mỹ nhân*, năm [1829](/wiki/1829)phong *Tiệp dư*và năm [1836](/wiki/1836)phong *An tần*. Bà được nhà vua sắc phong cho lập từ đường để thờ gọi là **Ý Thục từ**. Đến năm [1870](/wiki/1870)bà được rước về thờ tại nhà thờ của [Tương An Quận vương](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_An_Qu%E1%BA%ADn_v%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)con trưởng của bà. Tẩm bà ở làng [Cư Chính](/w/index.php?title=C%C6%B0_Ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1), ( [Hương Thủy](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A7y), [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF)). Bà sinh được 3 Hoàng Tử và 1 Công Chúa.
- Tĩnh Nhã Hòa tần
[Nguyễn Thị Khuê](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Khu%C3%AA&action=edit&redlink=1)(静若和嬪 阮氏珪), người [Phúc Lộc](/wiki/Ph%C3%BAc_L%E1%BB%99c), [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), là con gái của Chưởng Cơ [Nguyễn Văn Thanh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thanh), trấn thủ thỉnh [Quảng Yên](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Y%C3%AAn).
- Thục Tắc Lệ tần
[Nguyễn Thị Thúy Trúc](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Th%C3%BAy_Tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1)(淑則麗嬪阮氏翠竹), người [Bình Sơn](/wiki/B%C3%ACnh_S%C6%A1n), [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i), con gái của Phó Vệ úy [Nguyễn Gia Quý](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Gia_Qu%C3%BD&action=edit&redlink=1).
- Tịnh Nhu Tiệp dư
[Lê Thị Ái](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_%C3%81i&action=edit&redlink=1)(靖柔婕妤黎氏爱; [17 tháng 11](/wiki/17_th%C3%A1ng_11), [1799](/wiki/1799)- [8 tháng 10](/wiki/8_th%C3%A1ng_10), [1863](/wiki/1863)), người An Triền ( [Phong Điền](/wiki/Phong_%C4%90i%E1%BB%81n), [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF)) là con gái thứ ba của Cẩm Y Hiệu úy [Trần Tiến Thành](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Ti%E1%BA%BFn_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1). Năm [1813](/wiki/1813), bà được truyền vào hầu Minh Mạng nơi tiềm để, sung vào hàng cung nhân. Năm [1820](/wiki/1820), được phong là *Tài Nhân*, năm [1824](/wiki/1824)phong *Mỹ nhân*, năm [1836](/wiki/1836)sách phong *Tiệp dư*. Bà vốn người chí hiếu, tư chất trung hậu. Vua Tự Đức từng khen: *"Lê tiệp dư tiên triều tư chất trung hậu, mọi việc trong cung cư xử hợi lệ".*Khi mất, táng tại Dương Xuân Thượng ( [Hương Thủy](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A7y), [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF)). Bà sinh được 3 Hoàng Tử và 2 Công Chúa.
- Dao Thụ Tiệp dư
[Nguyễn Thị Viên](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)(瑤受婕妤阮氏媛), người [Phong Điền](/wiki/Phong_%C4%90i%E1%BB%81n), [Thừa Thiên](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF); là con gái của Thiếu bảo Quận công [Nguyễn Văn Khiêm](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Khi%C3%AAm&action=edit&redlink=1). Năm sinh và mất không rõ. Bà sinh được 2 Hoàng Tử và 3 Công Chúa.
- Đoan Tịnh Tiệp dư
[Nguyễn Thị Trường](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)(端静婕妤阮氏觴), người Phong Điền, Thừa Thiên; là con gái của Cẩm Y Vệ Hiệu úy [Nguyễn Hữu Trạc](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_Tr%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1).
- Trang Thuận Quý nhân
[Lương Thị Nguyện](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%8B_Nguy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1)(莊顺貴人梁氏原; [18 tháng 10](/wiki/18_th%C3%A1ng_10), [1800](/wiki/1800)- [9 tháng 12](/wiki/9_th%C3%A1ng_12), [1871](/wiki/1871)), người Phù Mỹ, [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh), con gái của ông [Lương Đình Súy](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%ACnh_S%C3%BAy&action=edit&redlink=1). Bà sinh được 1 Hoàng Tử và 2 Công Chúa.
- Quý nhân
[Cái Thị Trinh](/w/index.php?title=C%C3%A1i_Th%E1%BB%8B_Trinh&action=edit&redlink=1)(貴人蓋氏貞), người [Hải Lăng](/wiki/H%E1%BA%A3i_L%C4%83ng), [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B), bà là con gái của ông [Cái Văn Hợp](/w/index.php?title=C%C3%A1i_V%C4%83n_H%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1). Bà sinh được 1 Hoàng Tử là Nguyễn Phúc Miên Túc và 2 Công Chúa là Nguyễn Phúc Hòa Thục và Nguyễn Phúc Vĩnh Gia.
- Quý nhân
[Đỗ Thị Tùng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%97_Th%E1%BB%8B_T%C3%B9ng&action=edit&redlink=1)(貴人杜氏松).
- Quý nhân
[Đỗ Thị Tâm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%97_Th%E1%BB%8B_T%C3%A2m&action=edit&redlink=1)(貴人杜氏沁; [27 tháng 9](/wiki/27_th%C3%A1ng_9), [1804](/wiki/1804)- [12 tháng 4](/wiki/12_th%C3%A1ng_4), [1863](/wiki/1863)), em gái Quý nhân Đỗ Thị Tùng.
- Quý nhân
[Lê Thị Lộc](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_L%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1)(貴人黎氏祿).
- Mỹ nhân
[Nguyễn Thị Bân](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_B%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(美人阮氏彬).
- Mỹ nhân
[Đoàn Thị Thụy](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_Th%E1%BB%8B_Th%E1%BB%A5y&action=edit&redlink=1)(美人段氏瑞).
- Tài nhân
[Đinh Thị Nghĩa](/w/index.php?title=%C4%90inh_Th%E1%BB%8B_Ngh%C4%A9a&action=edit&redlink=1)(才人丁氏義).
- Tài nhân
[Trần Thị Tiền](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_Ti%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1)(才人陳氏錢).
- Tài nhân
[Nguyễn Thị Tính](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_T%C3%ADnh&action=edit&redlink=1)(才人阮氏性).
- Tài nhân
[Đỗ Thị Cương](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%97_Th%E1%BB%8B_C%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)(才人杜氏剛), em gái Quý nhân Đỗ Thị Tùng và Đỗ Thị Tâm.
- Tài nhân
[Trần Thị Thanh](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_Thanh&action=edit&redlink=1)(才人陳氏青).
- Tài nhân
[Trần Thị Trúc](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_Tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1)(才人陳氏竹).
- Tài nhân
[Bùi Thị Sơn](/w/index.php?title=B%C3%B9i_Th%E1%BB%8B_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1)(才人 裴氏山).
- Cung nhân
[Đặng Thị Yểu Điệu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Th%E1%BB%8B_Y%E1%BB%83u_%C4%90i%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1)(宮人鄧氏窈妙).
- Cung nhân
[Trần Thị Nhã](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_Nh%C3%A3&action=edit&redlink=1)(宮人陳氏雅).
- Cung nhân
[Phan Thị Viện](/w/index.php?title=Phan_Th%E1%BB%8B_Vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1)(宮人潘氏媛).
- Cung nhân
[Cao Thị Diệu](/w/index.php?title=Cao_Th%E1%BB%8B_Di%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1)(宮人高氏妙).
- Cung nhân
[Lý Thị Cầm](/w/index.php?title=L%C3%BD_Th%E1%BB%8B_C%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1)(宮人 李氏琴).
### Con cái[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=30)]
#### Số lượng[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=31)]
Minh Mạng đã có tới 142 người con, gồm 78 hoàng tử và 64 công chúa.
[[1]](#cite_note-nguyenphuoctoc-1)
#### Hoàng tử[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=32)] [Nguyễn Hiến Tổ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hi%E1%BA%BFn_T%E1%BB%95)Chương hoàng đế, Nguyễn Phúc Miên Tông [阮福綿宗].
- Nguyễn Phúc Miên Chính [阮福綿正], mẹ là Hiền phi. Sinh vào năm
[1807](/wiki/1807)và chết vài tháng sau đó.
- Thọ Xuân vương
[Nguyễn Phúc Miên Định](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1)[寿春王阮福绵定; 5 tháng 8, 1808 - 5 tháng 11, 1886], mẹ là Gia phi. Ông có 144 người con, 78 nam và 66 nữ.
- Ninh Thuận quận vương
[Nguyễn Phúc Miên Nghi](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Nghi&action=edit&redlink=1)[寧順郡王阮福綿宜; 30 tháng 12, 1810 - 12 tháng 8, 1874], mẹ là Trang tần. Ông đã có 74 người con, gồm 34 nam và 40 nữ.
- Vĩnh Tường quận vương
[Nguyễn Phúc Miên Hoành](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Ho%C3%A0nh&action=edit&redlink=1)[永祥郡王阮福綿宏; 13 tháng 7, 1811 - 23 tháng 12, 1835], mẹ là Hiền phi. Có 11 người con trai.
- Phú Bình công
[Nguyễn Phúc Miên An](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_An&action=edit&redlink=1)[富平公阮福綿安; 14 tháng 1, 1817 - 2 tháng 1, 1865], mẹ là Hiền phi. Ông có 7 nam và 9 nữ.
- Nghi Hòa quận công
[Nguyễn Phúc Miên Thần](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)[宜和郡公阮福綿宸; 16 tháng 2, 1817 - 7 tháng 10, 1878], mẹ là Tiệp dư Nguyễn Hữu thị. Ông có 11 nam và 3 nữ.
- Phú Mỹ quận công
[Nguyễn Phúc Miên Phú](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Ph%C3%BA&action=edit&redlink=1)[富美郡公阮福綿富; 1818 - 1887], mẹ không rõ. Ông có 13 nam và 8 nữ.
- Hàm Thuận quận công
[Nguyễn Phúc Miên Thủ](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Th%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)[咸順郡公阮福綿守; 1819 - 1859], mẹ là Mỹ nhân Nguyễn Văn thị. Ông có 27 nam và 35 nữ.
- Tùng Thiện vương
[Nguyễn Phúc Miên Thẩm](/wiki/T%C3%B9ng_Thi%E1%BB%87n_V%C6%B0%C6%A1ng)[従善王阮福綿審], mẹ là Thục tần.
- Tuy Lý vương
[Nguyễn Phúc Miên Trinh](/wiki/Tuy_L%C3%BD_V%C6%B0%C6%A1ng)[綏理王阮福綿寊], mẹ là Tiệp dư Lê thị.
- Tương An quận vương
[Nguyễn Phúc Miên Bửu](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_An_Qu%E1%BA%ADn_V%C6%B0%C6%A1ng)[寰安郡王阮福綿寶], mẹ là An tần.
- Tuân Quốc công
[Nguyễn Phúc Miên Trữ](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Tr%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1)[恂國公 阮福綿宙; 1820 - 1891], mẹ là Tài nhân Đinh thị. Ông có 13 nam và 10 nữ. [Nguyễn Phúc Miên Hựu](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_H%E1%BB%B1u&action=edit&redlink=1)[阮福綿右], không có truyện.
- Lạc Hóa quận công
[Nguyễn Phúc Miên Vũ](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_V%C5%A9&action=edit&redlink=1)[樂化郡公阮福綿宇; 1821 - 21 tháng 2, 1849], mẹ là Cung nhân Nguyễn Văn thị. Ông có 10 nam và 3 nữ.
- Hà Thanh quận công
[Nguyễn Phúc Miên Tống](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_T%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1)[河清郡公阮福綿宋; 1822 - 1858], em cùng mẹ với Phú Mỹ quận công Miên Phú. Ông có 7 nam và 9 nữ. [Nguyễn Phúc Miên Thành](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1)[阮福綿宬], không có truyện.
- Nghĩa quốc công
[Nguyễn Phúc Miên Tể](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_T%E1%BB%83&action=edit&redlink=1)[義國公 阮福綿宰 ; 21 tháng 10, 1822 - 25thang1 11, 1845], mẹ là An tần. Ông có 2 nam và 1 nữ.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Nguyễn Phúc Miên Tuyên [阮福綿宣], không có truyện.
- Nguyễn Phúc Miên Long [阮福綿龍], không có truyện.
- Trấn Nam quận công
[Nguyễn Phúc Miên Tích](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_T%C3%ADch&action=edit&redlink=1)[鎮蠻郡公阮福綿锡; 8 tháng 3, 1823 - 5 tháng 8, 1866], mẹ là Trang tần. Ông có 9 nam và 8 nữ.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Sơn Định quận công
[Nguyễn Phúc Miên Cung](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Cung&action=edit&redlink=1)[山定郡公阮福綿宮; 1824 - 1851], mẹ là Tiệp dư Nguyễn Hữu thị. Ông có 7 nam và 4 nữ.
- Tân Bình quận công
[Nguyễn Phúc Miên Phong](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Phong&action=edit&redlink=1)[新平郡公阮福綿寷; 16 tháng 5, 1824 - 30 tháng 10, 1860], mẹ là Quý nhân Đỗ thị. Ông có 1 nam chết sớm và 3 con gái. [Nguyễn Phúc Miên Trạch](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Tr%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1)[阮福綿宅; 1824 - 1827], mẹ là Huệ tần.
- Quỳ Châu quận công
[Nguyễn Phúc Miên Liêu](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Li%C3%AAu&action=edit&redlink=1)[癸州郡公阮福綿寮; 23 tháng 8, 1824 - 2 tháng 5, 1881], mẹ là Cung nhân Lê thị. Ông có 5 nam và 9 nữ.
- Quảng Ninh quận vương
[Nguyễn Phúc Miên Mật](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_M%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)[广宁郡王阮福綿宓; 27 tháng 8, 1825 - 23 tháng 5, 1847], mẹ là Huệ tần. Ông có 3 nam và 3 nữ.
- Sơn Tĩnh quận công
[Nguyễn Phúc Miên Lương](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_L%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)[山静郡公 阮福綿良; 27 tháng 2, 1826 - 24 tháng 8, 1863], mẹ là Lệ tần. Ông có 7 nam và 11 nữ.
- Quảng Biên quận công
[Nguyễn Phúc Miên Gia](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Gia&action=edit&redlink=1)[廣邊郡公阮福綿家; 22 tháng 5, 1826 - 20 tháng 7, 1875], mẹ là Tiệp dư Nguyễn Hữu thị. Ông có 15 nam và 11 nữ.
- Lạc Biên quận công
[Nguyễn Phúc Miên Khoan](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Khoan&action=edit&redlink=1)[樂邊郡公 阮福綿寬; 8 tháng 7, 1826 - 2 tháng 9, 1863], mẹ là Quý nhân Lương thị. Ông có 4 nam và 3 nữ.
- Nguyễn Phúc Miên Hoan [阮福綿雚; 31 tháng 8, 1826 - 13 tháng 1, 1839], mẹ là Quý nhân Đỗ thị.
- Ba Xuyên quận công
[Nguyễn Phúc Miên Túc](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_T%C3%BAc&action=edit&redlink=1)[巴川郡公阮福绵宿; 26 tháng 2, 1827 - 1 tháng 1, 1854], người con duy nhất của Quý nhân Cái thị. Không có con nối.
- Kiến Tường quận công
[Nguyễn Phúc Miên Quan](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Quan&action=edit&redlink=1)[建祥郡公阮福綿官; 21 tháng 5, 1827 - 3 tháng 2, 1847], mẹ là Tiệp dư Lê thị. Ông có 3 nam và 1 nữ.
- Hòa Thịnh vương
[Nguyễn Phúc Miên Tuấn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Tu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)[和盛王阮福綿寯; 12 tháng 6, 1827 - 22 tháng 6, 1907], mẹ là An tần, ông là hoàng tử sống lâu nhất của hoàng đế Minh Mạng. Ông có tổng cộng 61 người con, 35 nam và 26 nữ.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Hòa Quốc công
[Nguyễn Phúc Miên Quận](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1)[和國公 阮福綿宭; 31 tháng 8, 1828 - 17 tháng 8, 1863], mẹ là Hiền phi. Ông có 6 nam và 5 nữ.
- Tuy An quận công
[Nguyễn Phúc Miên Kháp](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Kh%C3%A1p&action=edit&redlink=1)[綏安郡公阮福綿合; 1828 - 1894], mẹ là Lệ tần. Ông có 10 nam và 15 nữ.
- Hải Quốc công
[Nguyễn Phúc Miên Tằng](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_T%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1)[海國公阮福綿曾; 27 tháng 10, 1828 - 26 tháng 4, 1896], mẹ là Tài nhân Nguyễn Công thị. Ông có 6 nam và 3 nữ.
- Nguyễn Phúc Miên Tịnh [阮福綿淨; 1828 - 1838], mẹ là Huệ tần.
- Tây Ninh quận công
[Nguyễn Phúc Miên Bổn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_B%E1%BB%95n&action=edit&redlink=1)[西寧郡公阮福綿本; 25 tháng 1, 1829 - 22 tháng 9, 1864], mẹ là Phan thị. Ông có 4 nam và 1 nữ.
- Trấn Tĩnh quận công
[Nguyễn Phúc Miên Dần](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_D%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)[鎭靖郡公阮福綿寅; 18 tháng 4, 1829 - 9 tháng 3, 1885], mẹ là Quý nhân Đỗ thị. Ông có 15 nam và 9 nữ.
- Không rõ tên, không có truyện.
- Quảng Trạch quận công
[Nguyễn Phúc Miên Cư](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_C%C6%B0&action=edit&redlink=1)[廣澤郡公阮福綿居; 16 tháng 10, 1829 - 6 tháng 4, 1854], mẹ là Hòa tần. Ông có 5 nam và 6 nữ.
- An Quốc công
[Nguyễn Phúc Miên Ngung](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Ngung&action=edit&redlink=1)[安國公阮福綿言; 1 tháng 1, 1830 - 18 tháng 10, 1853], mẹ là Huệ tần. Ông có 2 nam và 1 nữ.
- Nguyễn Phúc Miên Sạ
- Tảo thương
- Nguyễn Phúc Miên Thanh
- Nguyễn Phúc Miên Tỉnh
[Nguyễn Phúc Miên Sủng](/w/index.php?title=Tuy_Bi%C3%AAn_Qu%E1%BA%ADn_C%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)
- Nguyễn Phúc Miên Ngô
- Nguyễn Phúc Miên Kiều
- Nguyễn Phúc Miên Miêu
- Nguyễn Phúc Miên Lâm
- Nguyễn Phúc Miên Tiệp
- Nguyễn Phúc Miên Quãng
- Nguyễn Phúc Miên Uyển
- Nguyễn Phúc Miên Ôn
- Nguyễn Phúc Miên Tru
- Nguyễn Phúc Miên Khê
- Nguyễn Phúc Miên Ngữ
- Nguyễn Phúc Miên Tả
- Nguyễn Phúc Miên Thiện
- Nguyễn Phúc Miên Thất
- Nguyễn Phúc Miên Bảo
- Nguyễn Phúc Miên Khách
- Nguyễn Phúc Miên Thích
- Nguyễn Phúc Miên Điều
- Nguyễn Phúc Miên Hoang
- Nguyễn Phúc Miên Chí
- Nguyễn Phúc Miên Thân
- Nguyễn Phúc Miên Ký
- Nguyễn Phúc Miên Bàng
- Nguyễn Phúc Miên Sách
- Nguyễn Phúc Miên Lịch
#### Công chúa[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=33) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=33)]
- Nguyễn Phúc Ngọc Tông
- Nguyễn Phúc Khuê Gia
- Nguyễn Phúc Uyển Diễm
[Nguyễn Phúc Lương Đức](/wiki/An_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa)
- Nguyễn Phúc Quang Tĩnh
- Nguyễn Phúc Hoà Đức
- Nguyễn Phúc Trình Đức
- Nguyễn Phúc Nhu Thuận
- Nguyễn Phúc Nhu Thục
- Nguyễn Phúc Đoan Thuận
- Nguyễn Phúc Đoan Trinh
- Nguyễn Phúc Vĩnh Gia
- Nguyễn Phúc Đoan Thận
- Nguyễn Phúc Nhàn Thận
- Nguyễn Phúc Gia Trinh
- Nguyễn Phúc Gia Tiết
- Nguyễn Phúc Vĩnh Thuỵ
[Nguyễn Phúc Vĩnh Trinh](/wiki/Nguy%E1%BB%87t_%C4%90%C3%ACnh)
- Tảo thương
- Nguyễn Phúc Thục Thận
- Nguyễn Phúc Thục Tĩnh
- Nguyễn Phúc Trang Tĩnh
- Nguyễn Phúc Trang Nhàn
- Nguyễn Phúc Gia Thuỵ
[Nguyễn Phúc Trinh Thận](/wiki/Mai_Am)
- Nguyễn Phúc Trinh Nhàn
- Nguyễn Phúc Tường Hoà
- Nguyễn Phúc Tường Tĩnh
- Nguyễn Phúc Nhàn Thục
- Nguyễn Phúc Nhàn Trinh
- Nguyễn Phúc Thuỵ Thận
- Nguyễn Phúc Thuỵ Thục
- Tảo thương
[Nguyễn Phúc Tĩnh Hoà](/wiki/Hu%E1%BB%87_Ph%E1%BB%91)
- Tảo thương
- Nguyễn Phúc Lương Trinh
- Nguyễn Phúc Gia Trang
- Nguyễn Phúc Gia Tĩnh
- Nguyễn Phúc Thục Tuệ
- Nguyễn Phúc Nhàn Tĩnh
- Nguyễn Phúc Nhàn An
- Nguyễn Phúc Tĩnh An
- Nguyễn Phúc Thục Tư
- Nguyễn Phúc Nhu Nghi
- Tảo thương
- Nguyễn Phúc Phương Trinh
- Nguyễn Phúc Hoà Thận
- Nguyễn Phúc Hoà Nhàn
- Nguyễn Phúc Nhan Huệ
- Nguyễn Phúc An Nhàn
- Nguyễn Phúc Nhu Hoà
- Nguyễn Phúc Hoà Trinh
- Nguyễn Phúc Lương Nhàn
- Nguyễn Phúc Trinh Hoà
- Nguyễn Phúc Lương Tĩnh
- Nguyễn Phúc Trinh Tĩnh
- Tảo thương
- Nguyễn Phúc Nhu Tĩnh
- Nguyễn Phúc Tĩnh Trang
- Nguyễn Phúc Trinh Nhu
- Nguyễn Phúc Trinh Thuỵ
- Nguyễn Phúc Trang Tường
- Nguyễn Phúc Phúc Tường
Minh Mạng thường dặn các con rằng:
|“||
||”|
|
|
—
### Đế hệ thi và Phiên hệ thi[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=34) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=34)]
|
|![]()
[Wikisource tiếng Việt](/wiki/Wikisource)có toàn văn tác phẩm về:
Năm
[1823](/wiki/1823), Minh Mạng đã làm bài *Đế hệ thi* và 10 bài *Phiên hệ thi* để quy định các chữ lót đặt tên cho con cháu các thế hệ sau. Bài *Đế Hệ Thi* gồm 20 chữ, dùng làm chữ lót tên cho mỗi thế hệ từ vua Minh Mạng trở về sau. *MIÊN HƯỜNG ƯNG BỬU VĨNH* *BẢO QUÝ ĐỊNH LONG TRƯỜNG* *HIỀN NĂNG KHAM KẾ THUẬT* *THẾ THOẠI QUỐC GIA XƯƠNG* *Ghi Chú*: HƯỜNG - kỵ húy HỒNG. THOẠI - kỵ húy THỤY
Vua Minh Mạng cũng ban cho dòng họ của các con vua Gia Long 10 bài phiên hệ thi
[[37]](#cite_note-37)
Chữ lót của mỗi đời dùng một chữ trong bài thơ, nhưng tên ở mỗi đời thì phải dùng một bộ trong ngũ hành theo thứ tự: thổ, kim, thủy, mộc, hỏa và trở lại, vì thế tên của tất cả đời thứ nhất dùng bộ thổ.
## Nhận định[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=35) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=35)]
Theo ý kiến của các nhà nghiên cứu Nguyễn Phan Quang, Đặng Việt Thuỷ và Đặng Thành Trung, Minh Mạng là người được Gia Long lựa chọn truyền ngôi, không chỉ vì năng lực mà còn vì hy vọng gửi gắm vào ông thực hiện chính sách thoát khỏi ảnh hưởng và âm mưu áp chế của người Pháp
[[38]](#cite_note-38) , bởi khi còn sống, Gia Long đã chịu ơn người Pháp và không thể ra mặt giải quyết những mâu thuẫn giữa nhằm thoát khỏi ảnh hưởng đó. [39] [[40]](#cite_note-40)
Sách
[Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) của [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim) nhận định về Minh Mạng như sau: [[41]](#cite_note-41)
|“||
||”|
Theo Giáo sư
[Phan Huy Lê](/wiki/Phan_Huy_L%C3%AA): Trong [lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) chế độ [quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), cải cách của vua [Lê Thánh Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) năm [1471](/wiki/1471) và cải cách của vua Minh Mạng năm 1831 – 1832 là hai cải cách hành chính có qui mô toàn quốc và đạt hiệu quả cao nhất. [[42]](#cite_note-42)
Tuy nhiên, đánh giá về việc cải cách chính quyền của Minh Mạng, nhà sử học Văn Tạo cho rằng: cũng giống như vua cha
[Nguyễn Ánh](/wiki/Gia_Long), Minh Mạng đi theo con đường Nho giáo của trường phái Tống Nho (đạo Nho thời Tống) mà nhà [Lê trung hưng](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_trung_h%C6%B0ng) áp dụng - chứ không theo trường phái Minh Nho (đạo Nho thời Minh) tiến bộ hơn - mà các [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n) trước kia từng áp dụng. Mục tiêu của Gia Long cũng như Minh Mạng chủ yếu nhằm củng cố vương quyền chứ không chăm lo phát triển kinh tế - xã hội theo xu hướng thời đại . [43]
Văn Tạo cho rằng:
|“||
||”|
|
|
—
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=36) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=36)]
## Chú thích và tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=37) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=37)]
### Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=38) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=38)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** **i** **k** **l** **m** **n** **o** **ô** **ơ** **p** **q** **r** **s** **t** **u** **ư** [Gia tộc Nguyễn Phước 2006](#CITEREFGia_t.E1.BB.99c_Nguy.E1.BB.85n_Ph.C6.B0.E1.BB.9Bc2006)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** **i** **k** **l** [Báo Bình Dương - Minh Mệnh: Vị vua năng động và quyết đoán](http://www.baobinhduong.org.vn/detail.aspx?Item=49006) **Theo** [^](#cite_ref-3) [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *Việt Nam sử lược*quyển 2 (Trung tâm học liệu xuất bản, Sài Gòn, 1971, tr. 152), Nguyễn Hiền Đức, *Lịch sử Phật giáo*(Nxb [Đàng Trong](/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Trong) [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1995, tr. 269); Võ Văn Tường, *Những ngôi chùa nổi tiếng Việt Nam*(Nxb VH-TT, [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), 1994, tr. 383) và [Vương Hồng Sển](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93ng_S%E1%BB%83n)trong *Sài Gòn năm xưa*cũng đã cho biết theo dật sử thì Hoàng tử Đảm đã sinh ra nơi hậu liêu chùa Khải Tường vào năm Tân Hợi (1791) giữa cơn tị nạn binh [Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n). [[1]](http://www.onthi.com/?a=TV&tv=STR&str=S&hdn_story_id=6863&hdn_chapter_id=46910) **Nguyễn Thế Anh - Kinh tế & Xã hội VN dưới các vua triều Nguyễn NXB Văn học tr.47** [^](#cite_ref-4) **Nhiều tác giả,** [^](#cite_ref-5) *Những vấn đế lịch sử triều Nguyễn*, tr. 75
- ^
**a** [Việt Sử Toàn Thư, Phạm Văn Sơn, tr. 420](#cite_ref-ReferenceA_6-1) **ă** [^](#cite_ref-7) [Vua Minh Mạng mới là vị Tổ ngành than](http://vnn.vietnamnet.vn/thuhanoi/2008/12/817399/) **Nguyễn Thế Anh - Kinh tế & Xã hội VN dưới các vua triều Nguyễn, NXB Văn học trang 124-125** [^](#cite_ref-8) [^](#cite_ref-9) [Nguyễn Khắc Thuần 2005](#CITEREFNguy.E1.BB.85n_Kh.E1.BA.AFc_Thu.E1.BA.A7n2005), tr. 327 **Trương Hữu Quýnh (chủ biên), Phạn Đại Doãn, Nguyễn Cảnh Minh,** [^](#cite_ref-10) *Đại cương lịch sử Việt Nam - tập 1*, NXB Giáo dục, [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)2005, tr. 451. [^](#cite_ref-11) [Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam (7) (06/09/2007 04:56:00)](http://www.rice.com.vn/Vietnamese/TinTucGao&action=viewNews&id=1536) **"Theo Đại Nam liệt truyện chính biên thì khi làm tổng trấn Gia Định Thành, Lê Văn Duyệt uy quyền to lắm mà lòng người cũng kính phục nên vua Minh Mạng tuy trong lòng căm ghét nhưng cũng không dám làm gì".** [^](#cite_ref-12)
[Mộ tả quân Lê Văn Duyệt hiện ở đâu?](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=139068&ChannelID=10), báo Tuổi Trẻ, 21/05/2006 **Nguyên văn chữ Hán:** [^](#cite_ref-13) *權奄黎文悅服法處*( *Quyền yêm Lê Văn Duyệt phục pháp xứ*) [^](#cite_ref-14) *Việt Nam sử lược*, Nxb Tân Việt, Sài Gòn, 1964, tr.455 - 446 **Việt Sử toàn thư, Phạm Văn Sơn, tr. 421** [^](#cite_ref-15)
- ^
**a** [Việt Nam sử lược, bản điện tử, tr 183](#cite_ref-ReferenceB_16-1) **ă**
- ^
**a** [Việt Nam sử lược, bản điện tử, tr 184](#cite_ref-ReferenceC_17-1) **ă** **Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ 19, NXB TP.HCM, 2002, tr. 229 - 256** [^](#cite_ref-18)
- ^
**a** [McLeod, tr.30.](#cite_ref-Mc30_19-1) **ă** [^](#cite_ref-20) [Lê Văn Khôi](http://www.tuikhon.com/suutap/nhanvat/L/inv_LeVanKhoi.html) [^](#cite_ref-21) [Việt sử toàn thư](/wiki/Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_to%C3%A0n_th%C6%B0), tr 421 [^](#cite_ref-22) [Việt sử toàn thư](/wiki/Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_to%C3%A0n_th%C6%B0), tr 422 **Sử Pháp của C. B Maybon có chép chuyện này.** [^](#cite_ref-23) [^](#cite_ref-24) [Quốc Triều Chánh Biên Toát Yếu](http://www.agu.edu.vn/ebooks/history/quoc%20trieu%20chanh%20bien%20toat%20yeu.pdf), bản điện tử của [Đại học An Giang](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_An_Giang), tr. 85. **Nguyễn Q. Thắng (** [^](#cite_ref-25) *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*) ghi là *Lê Văn Câu*, Sách *Sài Gòn - TP.HCM*do Tiến sĩ Quách Thu Nguyệt chủ biên, ghi là *Lê Văn Cù*. Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược ghi *7 tuổi*
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** *Kể chuyện các vua Nguyễn* [^](#cite_ref-27) *lịch sử quan hệ Việt Nam-Trung Quốc thế kỷ 19, thực và hư*, Yu Isun **Đại Nam thực lục, chính biên, II, quyển 207, tr. 41b~42a** [^](#cite_ref-28) **Đại Nam thực lục, II, quyển 212, p. 33b** [^](#cite_ref-29) **Việt Sử Toàn Thư, Phạm Văn Sơn, tr. 424** [^](#cite_ref-30)
- ^
**a** **ă** **â** [Trần Trọng Kim, Việt Nam lược sử, Chương III: Thánh Tổ, tr. 191](#cite_ref-vnls_31-3) **b** **Việt Sử Toàn Thư, Phạm Văn Sơn, tr. 432** [^](#cite_ref-32) **Trong số đó có cả** [^](#cite_ref-33) [Thánh Phêrô](/wiki/Th%C3%A1nh_Ph%C3%AAr%C3%B4), vị [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng)đầu tiên (bị xử tử năm 64). **Trương Đăng Quế (1793 - 1865) là thầy học của các hoàng tử con vua** [^](#cite_ref-34) **Minh Mạng**. [^](#cite_ref-35) [Đại Nam thực lục](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Nam_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c), tập 5, trang 889 [^](#cite_ref-36) [[2]](http://www.vietnamgiapha.com/XemChiTietTungNguoi/3409/1449/giapha.html) **một số hoàng thân mất sớm, không có con nên không được ban** [^](#cite_ref-37) **Nguyễn Phan Quang, sách đã dẫn, tr 662** [^](#cite_ref-38) **Đặng Việt Thủy; Đặng Thành Trung, sách đã dẫn, tr 287-288** [^](#cite_ref-39) **Nguyễn Phan Quang, sách đã dẫn, tr 665** [^](#cite_ref-40) **Trần Trọng Kim, sách đã dẫn, tr 192** [^](#cite_ref-41) [^](#cite_ref-42) [Đoàn TNCS Hồ Chí Minh: Chống tham nhũng bắt đầu từ trên](http://doanthanhnien.vn/article/Chuyende/8496/1/print) **Văn Tạo, sách đã dẫn, tr 222, 249** [^](#cite_ref-43) **Văn Tạo, sách đã dẫn, tr 222-223** [^](#cite_ref-44)
### Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=39) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=39)]
- Gia tộc Nguyễn Phước (2006),
[“Đức Thánh tổ Nhân Hoàng đế húy Nguyễn Phúc Kiểu (1791 - 1841)”](http://nguyenphuoctoc.net/de-pha/vuaminhmenh.htm), *Đế phả Nguyễn Phước Tộc*(Gia tộc Nguyễn Phước). [Quốc sử quán triều Nguyễn](/wiki/Qu%E1%BB%91c_s%E1%BB%AD_qu%C3%A1n_tri%E1%BB%81u_Nguy%E1%BB%85n)(2001), [, Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục Tựa đề URL chứa liên kết wiki (](http://www.agu.edu.vn/ebooks/history/kham%20dinh%20viet%20su.pdf) *[[Khâm định Việt sử Thông giám cương mục]]* [trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#wikilink_in_url)).
- Thi Long (1998),
*Nhà Nguyễn chính Chúa mười ba Vua*, Nhà xuất bản Đà Nẵng.
- Nguyễn Khắc Thuần (2005),
*Đại cương lịch sử cổ trung đại Việt Nam*, Nhà xuất bản Giáo Dục.
- Văn Tạo (2006),
*Mười cuộc cải cách, đổi mới lớn trong lịch sử Việt Nam*, Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học sư phạm.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=40) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=40)]
- Quốc sử quán Triều Nguyễn (2007).
*Đại Nam thực lục chính biên*, Việt Nam: Nhà xuất bản Giáo dục
- Nhiều tác giả (2007).
*Sài Gòn xưa và nay*, Việt Nam: Nhà xuất bản Trẻ
- Nguyễn Đắc Xuân (2004).
*Kiến Thức Về Triều Nguyễn Huế Xưa*, Việt Nam: Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Tôn Thất Bình (2001).
*12 danh tướng triều Nguyễn*, Việt Nam: Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Tôn Thất Bình (2006).
*Kể Chuyện Chín Chúa Mười Ba Vua Triều Nguyễn*, Việt Nam: Nhà xuất bản Trẻ
- Nguyễn Khắc Thuần (2004).
*Thế Thứ Các Triều Vua Việt Nam*, Tái Bản Lần Thứ 10, Việt Nam: Nhà xuất bản Giáo dục
- Phạm Khắc Hoè (1986).
*Kể chuyện vua quan nhà Nguyễn*, Việt Nam: Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Trần Trọng Kim,
*, bản điện tử* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c)
- Nguyễn Phan Quang (2006),
*Một số công trình sử học Việt Nam*, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh
- Đặng Việt Thủy; Đặng Thành Trung (2008),
*54 vị Hoàng đế Việt Nam*, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&veaction=edit&vesection=41) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_M%E1%BA%A1ng&action=edit§ion=41)]
|
|![]()
[Minh Mạng](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Emperor_Minh_M%E1%BA%A1ng?uselang=vi)
|
|![]()
[Wikisource](/wiki/Wikisource)có các tác phẩm gốc nói đến hoặc của: [Minh Mệnh hoàng đế](http://www.danangpt.vnn.vn/vanhoa/detail.php?id=32&a=78) [Minh Mệnh](http://hanoi.vnn.vn/chuyen_de/0004/cac_vi_vua/bai_13.html) [Minh Mệnh](http://www.vietnam.url.vn/Danh_Nhân/Minh_Mệnh_.html) [Báo Quảng Nam: Những nhân vật cải cách trong lịch sử: Minh Mạng](http://baoquangnam.com.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=3394&Itemid=132)
|
|

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1053 frontend miss (0)