markdown:
[Xem clip mau nhuom ben thuong hai](http://phimclip.tv/mau+nhuom+ben+thuong+hai)
-
Không có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc xem video bên dưới
No results.
#### Kết quả tìm phim mau nhuom ben thuong hai
Xin chờ...
-
### Trọn bộ
[Bằng Chứng Thép phần 4](http://www.xemphim.tv/online/movie/bang-chung-thep-phan-4)
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Kênh VTV2 Trọn bộ
[Đại Binh Tiểu Tướng](http://www.xemphim.tv/online/movie/dai-binh-tieu-tuong)
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
[Xem clip phim chuyen tinh lo lem- thai lan](http://phimclip.tv/phim+chuyen+tinh+lo+lem-+thai+lan)
-
Không có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc xem video bên dưới
No results.
#### Kết quả tìm phim phim chuyen tinh lo lem thai lan
Xin chờ...
-
### Trọn bộ
[Bằng Chứng Thép phần 4](http://www.xemphim.tv/online/movie/bang-chung-thep-phan-4)
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Kênh VTV2 Trọn bộ
[Đại Binh Tiểu Tướng](http://www.xemphim.tv/online/movie/dai-binh-tieu-tuong)
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
[Xem clip phim phi long dai hiep phan 2 tap 60](http://phimclip.tv/phim+phi+long+dai+hiep+phan+2+tap+60)
-
Không có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc xem video bên dưới
No results.
#### Kết quả tìm phim phim phi long dai hiep phan 2 tap 60
Xin chờ...
-
### Trọn bộ
[Bằng Chứng Thép phần 4](http://www.xemphim.tv/online/movie/bang-chung-thep-phan-4)
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Kênh VTV2 Trọn bộ
[Đại Binh Tiểu Tướng](http://www.xemphim.tv/online/movie/dai-binh-tieu-tuong)
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)


markdown:
Dự đoán Xổ Số
Bạn thích cặp số nào hôm nay?
Bạn không cần phải nạp tiền vào tài khoản để ghi lotto
[[Tìm hiểu thêm]](#) ![](http://www.xoso.com/public/client/images/dudoan.gif)
![](http://www.xoso.com/public/client/images/dudoan.gif)
TƯỜNG THUẬT TRỰC TIẾP
[Trực tiếp xổ số Miền Bắc](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-bac.html) [Trực tiếp xổ số Quảng Nam](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-trung.html) [Trực tiếp xổ số Đắc Lắc](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-trung.html) [Trực tiếp xổ số Bạc Liêu](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-nam.html) [Trực tiếp xổ số Bến Tre](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-nam.html) [Trực tiếp xổ số Vũng Tàu](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-nam.html)
Quay thưởng hôm qua
[Kết quả xổ số Miền Bắc](http://www.xoso.com/xo-so-mien-bac.html) [Kết quả xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/xo-so-phu-yen.html) [Kết quả xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/xo-so-thua-thien-hue.html) [Kết quả xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/xo-so-tp-ho-chi-minh.html) [Kết quả xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/xo-so-ca-mau.html) [Kết quả xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/xo-so-dong-thap.html)
Tiện ích
[Chèn KQXS vào website của bạn](http://www.xoso.com/tao-ma-nhung/ket-qua-xo-so.html) [Demo tạo mã nhúng KQXS](http://www.xoso.com/demo/index.html) [Lịch mở thưởng](http://www.xoso.com/lich-mo-thuong-xo-so.html) [Giải đáp giấc mơ](http://www.xoso.com/giai-dap-giac-mo.html) [Quay số may mắn](http://www.xoso.com/quay-so-may-man.html) [Kết quả xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/xo-so-phu-yen.html) [Kết quả xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/xo-so-thua-thien-hue.html) [Kết quả xổ số Quảng Nam](http://www.xoso.com/xo-so-quang-nam.html) [Kết quả xổ số Đắc Lắc](http://www.xoso.com/xo-so-dac-lac.html) [Kết quả xổ số Đà Nẵng](http://www.xoso.com/xo-so-da-nang.html) [Kết quả xổ số Khánh Hòa](http://www.xoso.com/xo-so-khanh-hoa.html) [Kết quả xổ số Bình Định](http://www.xoso.com/xo-so-binh-dinh.html) [Kết quả xổ số Quảng Bình](http://www.xoso.com/xo-so-quang-binh.html) [Kết quả xổ số Quảng Trị](http://www.xoso.com/xo-so-quang-tri.html) [Kết quả xổ số Gia Lai](http://www.xoso.com/xo-so-gia-lai.html) [Kết quả xổ số Ninh Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-ninh-thuan.html) [Kết quả xổ số Đắc Nông](http://www.xoso.com/xo-so-dac-nong.html) [Kết quả xổ số Quảng Ngãi](http://www.xoso.com/xo-so-quang-ngai.html) [Kết quả xổ số Kon Tum](http://www.xoso.com/xo-so-kon-tum.html) [Kết quả xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/xo-so-tp-ho-chi-minh.html) [Kết quả xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/xo-so-ca-mau.html) [Kết quả xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/xo-so-dong-thap.html) [Kết quả xổ số Bạc Liêu](http://www.xoso.com/xo-so-bac-lieu.html) [Kết quả xổ số Bến Tre](http://www.xoso.com/xo-so-ben-tre.html) [Kết quả xổ số Vũng Tàu](http://www.xoso.com/xo-so-vung-tau.html) [Kết quả xổ số Đồng Nai](http://www.xoso.com/xo-so-dong-nai.html) [Kết quả xổ số Sóc Trăng](http://www.xoso.com/xo-so-soc-trang.html) [Kết quả xổ số Cần Thơ](http://www.xoso.com/xo-so-can-tho.html) [Kết quả xổ số Bình Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-binh-thuan.html) [Kết quả xổ số An Giang](http://www.xoso.com/xo-so-an-giang.html) [Kết quả xổ số Tây Ninh](http://www.xoso.com/xo-so-tay-ninh.html) [Kết quả xổ số Bình Dương](http://www.xoso.com/xo-so-binh-duong.html) [Kết quả xổ số Trà Vinh](http://www.xoso.com/xo-so-tra-vinh.html) [Kết quả xổ số Vĩnh Long](http://www.xoso.com/xo-so-vinh-long.html) [Kết quả xổ số Bình Phước](http://www.xoso.com/xo-so-binh-phuoc.html) [Kết quả xổ số Hậu Giang](http://www.xoso.com/xo-so-hau-giang.html) [Kết quả xổ số Long An](http://www.xoso.com/xo-so-long-an.html) [Kết quả xổ số Kiên Giang](http://www.xoso.com/xo-so-kien-giang.html) [Kết quả xổ số Lâm Đồng](http://www.xoso.com/xo-so-lam-dong.html) [Kết quả xổ số Tiền Giang](http://www.xoso.com/xo-so-tien-giang.html)
Thống kê gan cực đại
# Thống kê gan cực đại Xổ số
[Phú Yên](xo-so-phu-yen.html)
Thống kê lô gan: Giúp bạn có thể tìm được các bộ số với các biên độ gan khác nhau trong 1 khoảng thời gian mà bạn chon lựa. Ngoài ra hệ thống còn tổng hợp dữ liệu biên độ gan max từ 00 đến 99 để bạn có thể tham khảo, logan trên xoso.com được tra cứu theo dãy số, tất cả các giải, theo đầu, đuôi, theo giải đặc biệt.
Dịch vụ SMS
- Soạn
**BHX KQ <MaTinh>**gửi **8188**để nhận thông tin kết quả TỈNH quay thưởng sớm nhất
Ví dụ: BHX KQ MB
- Soạn
**BHX KQ <MaTinh> <Ngaythang>**gửi **8188**để nhận thông tin kết quả TỈNH bạn lựa chọn theo ngày tháng
Ví dụ: BHX KQ MB 31082013
- Soạn
**BHX TT <MaTinh>**gửi **8588**để xem tường thuật trực tiếp kết quả của TỈNH quay thưởng
Ví dụ: BHX TT MB
- Soạn
**BHX KQ <MaTinh>**gửi **8788**để nhận thông tin kết quả TỈNH quay thưởng trong 20 ngày
Ví dụ: BHX KQ MB
- Soạn
**BHX KQ <MaTinh>**gửi **8588**để nhận thông tin kết quả TỈNH quay thưởng trong 10 ngày
Ví dụ: BHX KQ MB
- Soạn
**BHX KQ <MaTinh> <so>**gửi **8588**để nhận thống kế số lần xuất hiện của cặp số của tỉnh mở thưởng trong 30 ngày gần nhất, ngày về gần nhất.
Ví dụ: BHX KQ MB 85
BẢNG THỐNG KÊ XỔ SỐ
|
|
THỐNG KÊ VIP
Bảng xếp hạng theo tuần
|1||
|
Thabao Nguyen
|331.700|
|2||
|
Loto Mien Bac
|22.000|
|3||
|
slecho01
|-138.000|
|4||
|
levankiem
|-164.000|
|5||
|
Rồng Xanh
|-216.000|
|1||
|
Loto Mien Bac
|250.000|
|2||
|
nguyenbaoson
|114.000|
|3||
|
Rồng Xanh
|40.000|
|4||
|
FADVZDYMHTMQ
|18.870|
|5||
|
Guardian
|0|
|6||
|
trần thái anh
|-1.150|
|7||
|
AB Ngơ
|-2.300|
|8||
|
nguyen dinh hai
|-5.790|
|9||
|
Tucs Nguyen
|-23.000|
|10||
|
Thabao Nguyen
|-27.400|
|11||
|
nguyen minh trung
|-46.000|
|12||
|
banmaicafe
|-46.000|
|13||
|
Đặng Hoàng Gia Mẫn
|-46.000|
|14||
|
Siêu LT
|-53.650|
|15||
|
bjn
|-92.000|
|16||
|
slecho01
|-154.000|
|17||
|
levankiem
|-512.300|
|18||
|
trương đức cương
|-1.462.000|
|1||
|
Soi Loto
|3.105.000|
|2||
|
Rồng Xanh
|1.285.000|
|3||
|
Loto Mien Bac
|1.207.620|
|4||
|
lý minh tuấn
|930.000|
|5||
|
Cao kỳ Dương
|559.000|
|6||
|
nguyen minh trung
|496.000|
|7||
|
Nguyen Manh Tuan
|418.000|
|8||
|
Dân Võ Thái
|356.000|
|9||
|
Nguyễn Thị Vui
|353.827|
|10||
|
GRA
|348.000|
|11||
|
Ninh
|344.000|
|12||
|
Chuyên viên Lô
|327.870|
|13||
|
Luyện Văn
|274.000|
|14||
|
Trinhvan Cao
|252.000|
|15||
|
Triều Kon
|224.000|
|16||
|
Nguyễn Tấn Dũng
|200.000|
|17||
|
Quan Nguyen
|182.000|
|18||
|
Độc Ác Có Thừa
|152.862|
|19||
|
Thabao Nguyen
|114.300|
|20||
|
Phương Trần
|114.000|
|21||
|
congyno87
|114.000|
|22||
|
nguyenbaoson
|114.000|
|23||
|
Ngọc Hải
|114.000|
|24||
|
Tranquocviet
|107.540|
|25||
|
Quản trị
|98.137|
|26||
|
Cheoly
|98.137|
|27||
|
Đạt Green
|70.000|
|28||
|
nguyễn bá đạo
|68.000|
|29||
|
bui van thinh
|68.000|
|30||
|
Nhòa Nhạt
|68.000|
|31||
|
tai7even
|59.917|
|32||
|
Đinh Thương Hoài
|59.320|
|33||
|
CPYTGRE
|56.260|
|34||
|
BFKJ
|38.000|
|35||
|
Lê Lâm
|34.000|
|36||
|
tranthingocloan
|22.270|
|37||
|
Mộc Thiên An
|20.000|
|38||
|
FADVZDYMHTMQ
|18.870|
|39||
|
nguyễn Thọ
|16.740|
|40||
|
Hoang Hai
|7.510|
|41||
|
Muốn Không
|5.700|
|42||
|
donguyenthong
|5.224|
|43||
|
dinh duc
|4.560|
|44||
|
Nguyễn văn Tú
|4.100|
|45||
|
hello3478
|2.564|
|46||
|
Bui Quang Trung
|2.405|
|47||
|
Vuong Nguyen
|2.298|
|48||
|
Cường Béo
|360|
|49||
|
nguyen duyphuong
|340|
|50||
|
ytrophim
|285|
Lotto chơi nhiều hôm nay
DỰ ĐOÁN KẾT QUẢ XỔ SỐ
[Dự đoán xổ số Miền Bắc](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-mien-bac.html) [Dự đoán xổ số Quảng Nam](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-quang-nam.html) [Dự đoán xổ số Đắc Lắc](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-dac-lac.html) [Dự đoán các tỉnh](javascript:;) **Miền Trung** [Dự đoán xổ số Bạc Liêu](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-bac-lieu.html) [Dự đoán xổ số Bến Tre](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-ben-tre.html) [Dự đoán xổ số Vũng Tàu](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-vung-tau.html) [Dự đoán các tỉnh](javascript:;) **Miền Nam**
THỐNG KÊ XỔ SỐ
[Thống kê đầu, đuôi](http://www.xoso.com/thongke-dau-duoi-0-9.html) [Thống kê theo tổng chẵn](http://www.xoso.com/thong-ke-tong-chan.html) [Thống kê theo tổng lẻ](http://www.xoso.com/thong-ke-tong-le.html) [Thống kê tổng 2 số cuối](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-tong-0-9.html) [Thống kê 00 - 99](http://www.xoso.com/thong-ke-cap-so-tu-00-99.html)
THỐNG KÊ VIP
[Thống kê xổ số hôm nay](http://www.xoso.com/thong-ke-xo-so-hom-nay.html) [Thống kê VIP xổ số 3 miền](http://www.xoso.com/thong-ke-vip-xo-so-3-mien.html) [Số đẹp từ các diễn đàn xổ số](http://www.xoso.com/thong-ke-so-dep-tu-cac-dien-dan-xo-so.html) [Thông kê tần suất Loto](http://www.xoso.com/thong-ke-tan-suat-loto.html) [Thống kê quan trọng](http://www.xoso.com/thong-ke-quan-trong.html) [Thống kê theo bộ số](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-bo-so.html) [Thống kê Loto nhanh](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-tinh.html) [Thống kê Loto gan](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-gan.html) [Thống kê Loto theo đầu/đuôi](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-theo-dau-duoi.html) [Thống kê theo tổng](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-theo-tong.html) [Thống kê theo chu kỳ](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-chu-ky.html) [Thống kê giải ĐB theo tuần](http://www.xoso.com/thong-ke-giai-dac-biet-theo-tuan.html) [Thống kê giải ĐB theo tháng](http://www.xoso.com/thong-ke-giai-dac-biet-theo-thang.html)
THỐNG KÊ CẦU
XỔ SỐ HÔM NAY
TIN MỚI
Mã Tỉnh / Thành Phố
MIỀN BẮC
MIỀN TRUNG
- PY
[Xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/xo-so-phu-yen.html)
- TTH
[Xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/xo-so-thua-thien-hue.html)
- QNM
[Xổ số Quảng Nam](http://www.xoso.com/xo-so-quang-nam.html)
- DLK
[Xổ số Đắc Lắc](http://www.xoso.com/xo-so-dac-lac.html)
- DNG
[Xổ số Đà Nẵng](http://www.xoso.com/xo-so-da-nang.html)
- KH
[Xổ số Khánh Hòa](http://www.xoso.com/xo-so-khanh-hoa.html)
- BDI
[Xổ số Bình Định](http://www.xoso.com/xo-so-binh-dinh.html)
- QB
[Xổ số Quảng Bình](http://www.xoso.com/xo-so-quang-binh.html)
- QT
[Xổ số Quảng Trị](http://www.xoso.com/xo-so-quang-tri.html)
- GL
[Xổ số Gia Lai](http://www.xoso.com/xo-so-gia-lai.html)
- NT
[Xổ số Ninh Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-ninh-thuan.html)
- DNO
[Xổ số Đắc Nông](http://www.xoso.com/xo-so-dac-nong.html)
- QNI
[Xổ số Quảng Ngãi](http://www.xoso.com/xo-so-quang-ngai.html)
- KT
[Xổ số Kon Tum](http://www.xoso.com/xo-so-kon-tum.html)
MIỀN NAM
- HCM
[Xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/xo-so-tp-ho-chi-minh.html)
- CM
[Xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/xo-so-ca-mau.html)
- DT
[Xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/xo-so-dong-thap.html)
- BL
[Xổ số Bạc Liêu](http://www.xoso.com/xo-so-bac-lieu.html)
- BTR
[Xổ số Bến Tre](http://www.xoso.com/xo-so-ben-tre.html)
- VT
[Xổ số Vũng Tàu](http://www.xoso.com/xo-so-vung-tau.html)
- DN
[Xổ số Đồng Nai](http://www.xoso.com/xo-so-dong-nai.html)
- ST
[Xổ số Sóc Trăng](http://www.xoso.com/xo-so-soc-trang.html)
- CT
[Xổ số Cần Thơ](http://www.xoso.com/xo-so-can-tho.html)
- BTH
[Xổ số Bình Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-binh-thuan.html)
- AG
[Xổ số An Giang](http://www.xoso.com/xo-so-an-giang.html)
- TN
[Xổ số Tây Ninh](http://www.xoso.com/xo-so-tay-ninh.html)
- BD
[Xổ số Bình Dương](http://www.xoso.com/xo-so-binh-duong.html)
- TV
[Xổ số Trà Vinh](http://www.xoso.com/xo-so-tra-vinh.html)
- VL
[Xổ số Vĩnh Long](http://www.xoso.com/xo-so-vinh-long.html)
- BP
[Xổ số Bình Phước](http://www.xoso.com/xo-so-binh-phuoc.html)
- HG
[Xổ số Hậu Giang](http://www.xoso.com/xo-so-hau-giang.html)
- LA
[Xổ số Long An](http://www.xoso.com/xo-so-long-an.html)
- KG
[Xổ số Kiên Giang](http://www.xoso.com/xo-so-kien-giang.html)
- LD
[Xổ số Lâm Đồng](http://www.xoso.com/xo-so-lam-dong.html)
- TG
[Xổ số Tiền Giang](http://www.xoso.com/xo-so-tien-giang.html)

X-Cache-Status: MISS


markdown:
# Anawrahta
|Anawrahta
|
အနော်ရထာ
|
|[Vua](/wiki/Vua) [nhà Pagan](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Pagan) [Sokkate](/w/index.php?title=Sokkate&action=edit&redlink=1) [Sawlu](/w/index.php?title=Sawlu&action=edit&redlink=1) [Pyinsa Kalayani](/w/index.php?title=Pyinsa_Kalayani&action=edit&redlink=1) [Saw Mon Hla](/w/index.php?title=Saw_Mon_Hla&action=edit&redlink=1) [Manisanda](/wiki/Manisanda) [Sawlu](/w/index.php?title=Sawlu&action=edit&redlink=1) [Kyansittha](/wiki/Kyansittha) [Min](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Mi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)Saw
Maha Yaza Thiri Aniruddha Dewa
[Nhà Pagan](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Pagan) [Kunhsaw Kyaunghpyu](/w/index.php?title=Kunhsaw_Kyaunghpyu&action=edit&redlink=1) [Pagan](/wiki/Bagan) [Pagan](/wiki/Bagan) [Phật giáo Thượng tọa bộ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99)(cải đạo từ [A Lợi Tăng tông](/w/index.php?title=A_L%E1%BB%A3i_T%C4%83ng_t%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)
|
|Bài viết này có chứa các Nếu không được **Anawrahta Minsaw** ( [tiếng Miến Điện](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n): အနော်ရထာ မင်းစော, phát âm [ʔənɔ̀jətʰà mɪ́ɴ sɔ́]; 1015–1078) là một vị [vua](/wiki/Vua) [nhà Pagan](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Pagan), người sáng lập [đế quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c) [Myanma](/wiki/Myanmar) thứ nhất. Ông được các sử gia coi là vị vua quan trọng nhất trong [lịch sử Myanma](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Myanmar). Anawrahta đã biến [nhà nước](/wiki/Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) của [người Miến](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Mi%E1%BA%BFn) từ một tiểu quốc ở vùng đất khô ở [Thượng Miến](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Mi%E1%BA%BFn) thành một đế quốc, tạo lập cơ sở cho đất nước Myanma hiện nay. Lịch sử thành văn của Myanma chỉ chính thức bắt đầu từ khi ông lên ngôi vào năm [1044](/wiki/1044).
Anawrahta đã thống nhất toàn thể thung lũng
[sông Ayeyarwady](/wiki/S%C3%B4ng_Ayeyarwaddy), và đó là lần thống nhất đầu tiên trong lịch sử, và đặt các vùng ngoại vi, tức là các nhà nước của [người Shan](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Shan) và [người Arakan](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Rakhine), dưới bá chủ của triều đình Pagan. Ông đã ngăn chặn thành công [đế quốc Khmer](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Khmer) tiến về bờ biển [Tenasserim](/wiki/V%C3%B9ng_Tanintharyi) và vào lưu vực thượng lưu [sông Menam](/wiki/S%C3%B4ng_Chao_Phraya), giúp cho Myanma trở thành một trong hai đế quốc ở [Đông Nam Á lục địa](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng).
Anawrahta đã thực hiện một loạt cải cách
[xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i), [tín ngưỡng](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng) và [kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF) quan trọng để lại những tác động lâu dài tới lịch sử Myanma. Những cải cách xã hội và tín ngưỡng của ông sau đó đã phát triển thành [văn hóa Myanma](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a_Myanmar) hiện đại. Ông đã cho xây dựng một loạt [đập nước](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADp), biến vùng đất khô cằn quanh [Pagan](/wiki/Pagan) thành một trung tâm sản xuất [lúa gạo](/wiki/L%C3%BAa) ở Thượng Miến, giúp cho Thượng Miến có một cơ sở kinh tế bền vững để dựa vào đó thống trị lưu vực sông Ayeyarwady và các vùng ngoại vi của nó trong các [thế kỷ](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7) tiếp theo. Ông đã để lại một hệ thống [hành chính](/w/index.php?title=H%C3%A0nh_ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) mạnh mà tất cả các vua nhà Pagan tiếp sau đều áp dụng cho đến tận khi [vương triều](/wiki/Tri%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%A1i) này bị diệt vong vào năm [1287](/wiki/1287). Quyền bá chủ bền vững của vương triều Pagan ở lưu vực sông Ayeyarwady đã tạo lập cơ sở cho văn hóa và [ngôn ngữ Miến](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n) phát triển, cho dân tộc Miến mở rộng phạm vi cư trú ở Thượng Miến.
Di sản của Anawrahta đã vượt ra ngoài cả biên giới Myanma hiện đại. Việc ông hậu thuẫn
[Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) [Thượng tọa bộ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99) và việc ông ngăn chặn thành công sự mở rộng về phía tây của đế quốc Khmer, một nhà nước theo [đạo Hindu](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o), đã giúp cho tông Phật giáo này có được chỗ dựa an toàn. Ông đã giúp Phật giáo Thượng tọa bộ phục hưng ở [Ceylon](/wiki/Sri_Lanka), quê hương của nó. Sự thành công của triều Pagan đã giúp cho Phật giáo Thượng tọa bộ sau này phát triển ở [Lan Na](/wiki/Lan_Na) (miền Bắc [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) ngày nay), [Ayutthaya](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ayutthaya) và [Sukhothai](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sukhothai) (miền Trung Thái Lan ngày nay), [Lan Xang](/wiki/Lan_Xang) (Lào ngày nay), và Đế quốc Khmer ở [thế kỷ 13](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_13) và [14](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_14).
## Mục lục
[1 Trước khi lên ngôi](#Tr.C6.B0.E1.BB.9Bc_khi_l.C3.AAn_ng.C3.B4i) [2 Lên ngôi](#L.C3.AAn_ng.C3.B4i) [3 Thống nhất miền trung Myanma](#Th.E1.BB.91ng_nh.E1.BA.A5t_mi.E1.BB.81n_trung_Myanma) [4 Thành lập đế quốc](#Th.C3.A0nh_l.E1.BA.ADp_.C4.91.E1.BA.BF_qu.E1.BB.91c) [5 Chính sách đối ngoại](#Ch.C3.ADnh_s.C3.A1ch_.C4.91.E1.BB.91i_ngo.E1.BA.A1i) [6 Quản trị](#Qu.E1.BA.A3n_tr.E1.BB.8B) [7 Từ trấn](#T.E1.BB.AB_tr.E1.BA.A5n) [8 Di sản](#Di_s.E1.BA.A3n) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)
## Trước khi lên ngôi[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=1)]
Mặc dù Anawrahta được các học giả lịch sử hiện đại coi là vị vua lịch sử đầu tiên của Myanma theo nghĩa là các sự kiện trong thời ông trị vì có thể được xác định qua các bia ký, song giai đoạn cuộc đời trước khi ông lên ngôi, giống như lịch sử nhà Pagan trước ông (ngoại trừ Vua
[Nyaung-u Sawrahan](/w/index.php?title=Nyaung-u_Sawrahan&action=edit&redlink=1)), đều đượm màu huyền thoại. [[1]](#cite_note-kt-40-1)
Anawrahta sinh năm 1014 (hay năm 376 theo lịch cổ truyền của người Miến) và khi còn nhỏ tên là
** (မင်းစော, IPA: [mɪ́ɴ sɔ́]). Theo biên niên sử bằng tiếng Miến, cha ông là Vua Min Saw** [Kunhsaw Kyaunghpyu](/w/index.php?title=Kunhsaw_Kyaunghpyu&action=edit&redlink=1)và mẹ là **Myauk Pyinthe**(nghĩa là Hoàng hậu Bắc Cung). Cha ông chiếm ngôi của vua Pagan của [Nyaung-u Sawrahan](/w/index.php?title=Nyaung-u_Sawrahan&action=edit&redlink=1), rồi cưới ba người hoàng hậu của vị vua cũ, hai trong số đó đang mang thai sau này sinh ra [Kyiso](/w/index.php?title=Kyiso&action=edit&redlink=1)và [Sokkate](/w/index.php?title=Sokkate&action=edit&redlink=1). Kunhsaw nuôi dạy Sokkate và Kyiso như con của chính mình. [[2]](#cite_note-bird-2) [[3]](#cite_note-gp-3)
Lớn lên, Sokkate và Kyiso đã ép Kunhsaw phải từ bỏ ngai vàng đi làm hòa thượng. Kunhsaw sống trong một tự viện cùng với vợ và con trai riêng - Anawrahta. Kyiso làm vua, rồi đến lượt Sokkate.
Anawrahta lớn lên, kết hôn và sinh được một người con trai tên là
[Sawlu](/w/index.php?title=Sawlu&action=edit&redlink=1) vào năm 1039.
## Lên ngôi[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=2)]
Năm 1044, Anawrahta dấy binh ở gần
[Núi Popa](/wiki/N%C3%BAi_Popa), và thách Sokkate đấu tay đôi với minh. (Theo truyền thuyết, lý do ông dấy binh là vì Sokkate định ép cưới mẹ của Anawrahta, tức Myauk Pyinthe.) Trong trận đấu tay đôi đó, ông đã chém chết Sokkate ở [Myinkaba](/w/index.php?title=Myinkaba&action=edit&redlink=1) gần Pagan, và giành ngôi vua. Anwarahta trả ngôi vua cho cha mình. Nhưng vị vua già, đã tu hành suốt một thời gian dài, không còn muốn ngôi báu nữa. Tháng 12 năm 1044 , Min Saw lên ngôi, hiệu là Anawrahta, một kiểu Miến hóa cái tên [4] [Phạn ngữ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) [Aniruddha](/w/index.php?title=Aniruddha&action=edit&redlink=1)(अनिरुद्ध). Đế hiệu đầy đủ của ông là **Maha Yaza Thiri Aniruddha Dewa**(မဟာ ရာဇာ သီရိ အနုရုဒ္ဓ ဒေဝ; tiếng Phạn: Mahā Rājā Śrī Aniruddha Devá). Lịch sử Myanma bắt đầu xác thực hơn kể từ đây. [[5]](#cite_note-geh-19-5) [[6]](#cite_note-mha-31-6)
## Thống nhất miền trung Myanma[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=3)]
Khi mới lên ngôi, đất nước của Anawrahta chỉ là một tiểu quốc với chiều bắc-nam vào khoảng 200 dặm và chiều đông-tây khoảng 80 dặm, bao gồm các huyện
[Mandalay](/wiki/Mandalay), [Meiktila](/wiki/Meiktila), [Myingyan](/w/index.php?title=Myingyan&action=edit&redlink=1), [Kyaukse](/wiki/Kyaukse), [Yamethin](/w/index.php?title=Yamethin&action=edit&redlink=1), [Magwe](/w/index.php?title=Magwe&action=edit&redlink=1), [Sagaing](/wiki/Sagaing) và [Katha](/w/index.php?title=Katha&action=edit&redlink=1) ngày nay ở phía đông sông Aerrawaddy, và [Minbu](/wiki/Minbu) cùng [Pakkoku](/w/index.php?title=Pakkoku&action=edit&redlink=1) ven sông. Phía bắc đất nước là [vương quốc Nam Chiếu](/wiki/Nam_Chi%E1%BA%BFu), và phía đông là vùng đồi núi Shan vẫn còn thưa người cư trú, phía nam và tây là lãnh địa của người [Pyu](/w/index.php?title=Pyu&action=edit&redlink=1), và xa hơn nữa về phía nam là [người Môn](/wiki/M%C3%B4n). [[7]](#cite_note-geh-24-7)
### Cải cách kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=4)]
Việc đầu tiên Anawrahta triển khai khi lên làm vua là tổ chức lại đất nước. Ông phân cấp các thị trấn và làng xã theo số thuế thu được ở đó. Ông đã rất nỗ lực biến vùng đất khô cằn ở miền trung Myanma thành vựa lúa. Ông đã xây dựng hệ thống thủy lợi ở Thượng Miến mà đến nay người ta vẫn còn sử dụng. Ông đã sửa lại
[hồ Meiktila](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Meiktila&action=edit&redlink=1), và xây được bốn con đặp và kênh dẫn nước (Kinda, Nga Laingzin, Pyaungbya, Kume) trên sông Panlaung, và ba con đập (Nwadet, Kunhse, Nga Pyaung) trên sông Zawgyi. (Ông còn cố gắng kiểm soát [sông Myitnge](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Myitnge&action=edit&redlink=1) nhưng không thành công, suốt 3 năm nỗ lực chỉnh trị không nổi với nhiều tổn thất nhân mạng do dịch bệnh.) Ông động viên người di cư đến lập làng ở các vùng đất mới khai hoang, và cử người của triều đình đến đó lãnh đạo, làm thủy lợi. Những vùng này, gọi là **Ledwin** (nghĩa là "xứ lúa") trở thành vựa lúa và là động lực kinh tế của đất nước. Lịch sử cho thấy ai kiểm soát được Kyaukse sẽ thành làm chủ Thượng Miến. [[7]](#cite_note-geh-24-7)
### Xây dựng quân đội[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=5)]
Anawrahta đã tổ chức lại quân đội nhà Pagan. Những chỉ huy tâm phúc của ông, được gọi là "bốn hiệp sĩ" trong lịch sử Myanma gồm:
[Kyansittha](/wiki/Kyansittha), con trai ông và là một vị tướng [Nyaung-U Hpi](/w/index.php?title=Nyaung-U_Hpi&action=edit&redlink=1), một di nhân có tài bơi lội, đến từ [Nyaung-U](/w/index.php?title=Nyaung-U&action=edit&redlink=1) [Nga Htwe Yu](/w/index.php?title=Nga_Htwe_Yu&action=edit&redlink=1), một người có biệt tài leo cây thốt nốt đến từ [Myinmu](/w/index.php?title=Myinmu&action=edit&redlink=1)(gần Sagaing) [Nga Lon Letpe](/w/index.php?title=Nga_Lon_Letpe&action=edit&redlink=1), nguyên là một nông dân nhà gần [núi Popa](/wiki/N%C3%BAi_Popa)
Phục vụ trong quân đội của ông còn có
[Byatta](/w/index.php?title=Byatta&action=edit&redlink=1) (ဗျတ္တ), một người [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) (có lẽ là một người Ả Rập) bị đắm thuyền ở [Thaton](/w/index.php?title=Thaton&action=edit&redlink=1), và các con của Byatta là [Shwe Hpyin Gyi](/w/index.php?title=Shwe_Hpyin_Naungdaw&action=edit&redlink=1) và [Shwe Hpyin Nge](/w/index.php?title=Shwe_Hpyin_Nyidaw&action=edit&redlink=1), (những người mà tín ngưỡng dân gian Myanma sau này gọi là **anh em Shwe Hpyin** ရွှေဖျဥ်းညီနောင်).
## Thành lập đế quốc[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=6)]
Vào khoảng giữa thập niên 1050, những cải cách của Anawrahta đã đưa Myanma trở thành một cường quốc khu vực, và ông có tham vọng bành trướng ra bên ngoài. Trong khoảng 10 năm tiếp theo, ông đã lập nên đế quốc Myanma đầu tiên, với thung lũng sông Ayeyarwady làm trung tâm, và bao quanh là các nước phải triều cống.
[[8]](#cite_note-mha-34-8)
Phạm vi của đế quốc mà Anawrahta đã lập nên rộng đến đâu, hiện còn chưa có sự nhất trí toàn thể. Các ghi chép của người Miến và người Thái cho thấy đế quốc này bao trùm Myanma hiện đại và miền bắc Thái Lan. Ghi chép của người Thái thậm chí còn cho thấy rằng Anawrahta đã chinh phạt toàn bộ thung lũng sông Menam, và đến cả các vua Khmer cũng phải triều cống ông. Thậm chí có ý kiến cho rằng ông đã cướp phá kinh đô
[Angkor](/wiki/Angkor). Và học giả người Miến Htin Aung thì lại còn cho rằng Anawrahta đã chinh phạt tới tận [Java](/wiki/Java) và khiến các nhà nước ở đó phải triều cống. Tuy nhiên, các sử gia hiện đại, như Harvey, Hall, v.v..., cho rằng đế quốc của Anawrahta nhỏ hơn nhiều so với những nhận định nói trên, chỉ bao gồm thung lũng sông Ayeyarwady và vùng ngoại vi lân cận. Những tấm bia [8] [gốm](/wiki/G%E1%BB%91m)đánh dấu chiến công của ông (trong đó có ghi tên ông bằng chữ Phạn) được tìm tháy ở bờ biển [Tenasserim](/wiki/V%C3%B9ng_Tanintharyi)ở phía nam, [Katha](/wiki/Katha_(th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_Myanma))(Sagang) ở phía bắc, [Thazi](/w/index.php?title=Thazi&action=edit&redlink=1)(Meiktila, Mandalay) ở phía đông và [Minbu](/wiki/Minbu)(Magwe) ở phía tây. [[9]](#cite_note-9)
### Chinh phạt cao nguyên Shan[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=7)]
Những nỗ lực bành trướng đầu tiên của ông là ở
[cao nguyên Shan](/wiki/Cao_nguy%C3%AAn_Shan) phía đông và bắc nơi vẫn còn thưa thớt dân cư. Thời kỳ đầu đến giữa thập niên 1050, Anawrahta tiến vào vùng cao nguyên Shan phía gần nhất, đó là ở phía đông, và khiến được các xứ ở đó phải triều cống mình. Ông cho xây chùa Bawrithat ở [Nyaungshwe](/w/index.php?title=Nyaungshwe&action=edit&redlink=1). Cuối những năm 1050 đầu những năm 1060, khi chinh phạt [Nam Chiếu](/wiki/Nam_Chi%E1%BA%BFu) trở về, ông đã được các thủ lĩnh các bộ tộc Shan dọc đường đi đến triều cống. Tuy nhiên, sự thần phục này chỉ là về mặt hình thức và ông đã phải cho xây 43 đồn lũy ở rìa phía đông vùng cao nguyên này vào năm 1061, trong số đó có 33 điểm đến nay vẫn tồn tại như các làng bản. [[10]](#cite_note-geh-26-10) [[11]](#cite_note-Hmn1-269-11)
|
||
||
||
||
||
||
||
|
|
||
||
||
||
||
||
||
|
### Chinh phạt Hạ Miến[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=8)]
Sau khi chinh phục cao nguyên Shan, Anawrahta quay sang các xứ của người Môn ở phía nam. Đầu tiên, ông được thủ lĩnh
[Pegu](/wiki/Bago) triều cống. Nhưng [vương quốc Thaton](/wiki/C%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_M%C3%B4n_%E1%BB%9F_Myanma#Ramannadesa) không chịu khuất phục. Anawrahta liền phái bốn thuộc hạ tâm phúc của mình dẫn quân chinh phạt vương quốc này vào đầu năm 1057. Sau 3 tháng vây hãm kinh đô Thaton, đến tháng 5 năm 1057, quân của Anawrahta đã chiếm được thành phố. Theo dã sử của người Miến và người Môn, lý dp chính khiến Anawrahta quyết định chiến tranh là vì Vua [12] [Manuha](/w/index.php?title=Manuha&action=edit&redlink=1)của Thaton từ chối cho người Miến kinh Phật. (Anawrahta đã cải đạo từ Phật giáo [A Lợi Tăng tông](/w/index.php?title=A_L%E1%BB%A3i_T%C4%83ng_t%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)sang [Thượng tọa bộ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99)nhờ [Shin Arahan](/w/index.php?title=Shin_Arahan&action=edit&redlink=1), một nhà sư người Thaton.) Còn trong thực tế, mục tiêu viễn chinh Thaton là để ngăn chặn [đế quốc Khmer](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Khmer)tiến vào lưu vực sông Chao Phraya và tiến tới bờ biển [Tenasserim](/wiki/V%C3%B9ng_Tanintharyi). [[13]](#cite_note-vbl-13) [[14]](#cite_note-chsea-14)
Cuộc chinh phạt Thaton được xem là một bước ngoặt trong lịch sử Myanma. Anawrahta đã đem về Pagan từ Thaton hơn 3 vạn người, trong số đó có nhiều nhợ thủ công và nghệ sĩ. Những tù nhân này tạo thành một cộng đồng giúp người Miến xây dựng hàng nghìn tự viện ở Pagan; những phế tích của các tự viện đó còn đến nay cho thấy chúng không kém gì
[Angkor Wat](/wiki/Angkor_Wat). [[15]](#cite_note-as-15)
Những nghiên cứu gần đây hơn của sử gia Michael Aung-Thwin
cho rằng sự đóng góp của Thaton vào chuyển biến văn hóa ở Thượng Miến chỉ là một truyền thuyết của thời kỳ hậu Pagan mà không có bằng chứng đương đại nào, cho rằng [16] [Hạ Miến](/wiki/H%E1%BA%A1_Mi%E1%BA%BFn)trước khi bị Pagan chinh phạt không có một thể chế độc lập lớn nào, và cho rằng ảnh hưởng của văn hóa Môn đối với Thượng Miện bị cường điệu. Có lẽ vào thời kỳ đó, việc bồi lấp tạo nên châu thổ chưa hoàn thiện và biển vẫn còn ăn sâu vào trong đất liền, vì vậy dân số thời đó ở Hạ Miến khó có thể đủ đông để tạo ra một nền văn hóa lớn. [[13]](#cite_note-vbl-13)
Dù thế nào, trong thế kỷ 11, người Miến đã chinh phục được Hạ Miến và điều này đã thúc đẩy giao lưu văn hóa, nếu không phải với người Môn bản xứ, thì cũng là với
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và [Ceylon](/wiki/Sri_Lanka) (Sri Lanka). [[13]](#cite_note-vbl-13) [[14]](#cite_note-chsea-14)
### Chinh phạt Arakan[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=9)]
Tiếp theo, Anawrahta viễn chinh tới bắc Arakan (Rakhine). Từ Ngape gần
[Minbu](/wiki/Minbu), quân đội của ông đi đường đèo vượt qua [dãy núi Arakan](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Arakan) tới An ở [Kyaukphyu](/w/index.php?title=Kyaukphyu&action=edit&redlink=1), rồi vây hãm [Pyinsa](/w/index.php?title=Pyinsa&action=edit&redlink=1), trung tâm của Arakan khi đó. Theo ghi chép cổ, ông đã cố mang pho tượng khổng lồ [Mahamuni Buddha](/w/index.php?title=Mahamuni_Buddha&action=edit&redlink=1) về nhưng không thành công. Ông đã cho chiếm vàng bạc của nguôi chùa mang về. Cũng giống như trường hợp các xứ Shan, bá quyền của Anawrahta ở bắc Arakan (bị [7] [dãy núi Arakan](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Arakan)ngăn cách) chỉ là hình thức. Theo một số sử gia phương Tây (Harvey, Lieberman), "cuộc viễn chính" có lẽ là để ngăn chặn người Arakan tấn công vào Myanma thì đúng hơn. [[7]](#cite_note-geh-24-7) Trong khi triều đình Pagan không bao giờ lập được một hệ thống hành chính để cai trị hiệu quả Arakan, nhưng họ vẫn buộc được Arakan phải chịu làm chư hầu cho Myanma, kể cả các triều đại sau này của người Miến, thậm chí đôi khi họ còn đưa được người họ lựa chọn lên ngôi vua Arakan. Ngoài ra, [[13]](#cite_note-vbl-13) [ngôn ngữ Miến](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n)và [chữ viết Miến](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_vi%E1%BA%BFt_Myanma&action=edit&redlink=1)đã được truyền bá và sử dụng rộng rãi ở Arakan trong các thế kỷ tiếp theo. [[17]](#cite_note-rlf-72-17)
### Khuất phục Pateikkaya[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=10)]
Anawrahta còn được một vương quốc theo đạo Phật là Pateikkaya (ပဋိက္ခယား, IPA: [bədeiʔ kʰəjá]) triều cống. Vị trí của nhà nước nhỏ bé này đến nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Sử sách Myanma chép rằng nướ này ở tây bắc Arakan và vua là người Ấn Độ.
Nhưng sử gia người Anh GE Harvey cho rằng chắc xứ đó ở phía đông [18] [cao nguyên Chin](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Arakan). [[19]](#cite_note-19)
## Chính sách đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=11)]
Cuộc chinh phục của Thaton của Pagan khiến thế giới người Môn kinh sợ, Anawrahta cũng yêu cầu triều cống từ các vương quốc Môn láng giềng khác là
[Haripunjaya](/wiki/Hariphunchai) và [Dvaravati](/wiki/Dvaravati) (tại miền bắc và miền trung Thái Lan hiện nay). Haripunjaya theo như tường thuật thì đã cống nạp song nước tông chủ của Dvaravati là Đế quốc Khmer lại xâm chiếm Tenasserim. Anawrahta phái quân đội vẫn do bốn hiệp sĩ chỉ huy đi đẩy lui những người xâm chiếm. Biên niên sử Myanmar nhắc đến Campuchia như giới hạn phía đông nam của Đế quốc Pagan. [[20]](#cite_note-mha-33-20)
Sau khi chặn được bước tiến của quân Khmer, Anawrahta chuyển chú ý sang Đại Lý, ông thân chinh chống lại vương quốc ở phía đông bắc này. (Theo một nguồn vào giữa thế kỷ 17, ông bắt đầu hành quân vào ngày 16 tháng 12 năm 1757.) Ông tiến đến kinh thành Đại Lý, bề ngoài là nhằm tìm kiếm một thánh tích răng Phật. Như trong trường hợp yêu cầu thánh kinh từ Thaton, đó thực ra là một yêu cầu triều cống. Quân chủ Đại Lý đóng cổng thành, và không từ bỏ thánh tích. Sau một thời kỳ tạm ngưng kéo dài, hai quốc vương trao đổi tặng phẩm và trò chuyện thân thiện. Quân chủ Đại Lý trao cho Anawrahta một tượng ngọc từng tiếp xúc với răng Phật.
[[18]](#cite_note-mha-35-18)
Năm 1069,
[Vijayabahu I](/w/index.php?title=Vijayabahu_I_c%E1%BB%A7a_Sri_Lanka&action=edit&redlink=1) của Ceylon thỉnh cầu Anawrahta viện trợ chống người [Chola](/wiki/Chola) xâm chiếm. Anawrahta phái các tàu tiếp tế đi viện trợ Ceylon. [[18]](#cite_note-mha-35-18) Năm 1071, Vijayabahu lúc này đã đánh bại người Chola yêu cầu Anawrahta trao cho thánh kinh và hòa thượng do sau khi người Chola rời đi thì quê hương của Phật giáo Thượng tọa bộ còn lại rất ít hòa thượng nên gặp khó khăn. Anawrahta gửi các hòa thượng và thánh kinh, cùng một voi trắng làm tặng phẩm cho Vijayabahu. Các hòa thượng người Miến mệnh định hoặc tái mệnh định toàn bộ giới tăng lữ tại đảo quốc. Đổi lại, quốc vương Ceylon trao một bản sao răng Phật mà quốc gia này sở hữu, bản sao sau đó được cất giữ trong chùa Lawkananda tại Pagan. [21] [[18]](#cite_note-mha-35-18) [[22]](#cite_note-geh-32-22)
## Quản trị[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=12)]
Thành tựu lớn nhất của Anawrahta là thống nhất các dân tộc khác nhau trong một quốc gia đơn nhất. Ông biết cân nhắc rằng nhân dân của ông, người Miến, không tự phô trương trước các dân tộc khác. Ông tiếp tục thể hiện quan tâm đến người Pyu, là những người mới mất địa vị cao quý. Ông giữ lại tên Pyu cho vương quốc của mình mặt dù nó nằm dưới quyền lãnh đạo của người Miến. Ông cho thấy sự quan tâm với người Mon, và khuyến khích nhân dân học tập từ người Môn.
[[18]](#cite_note-mha-35-18)
Anawrahta thay thế những quốc vương tại Hạ Miến (Pegu và Thaton) bằng những thống đốc. Tại Pegu, ông cho phép Quốc vương Pegu duy trì thân phận là một chư hầu vương do cảm kích trước trợ giúp của người này trong khi ông chinh phục Thaton. Tuy nhiên, sau khi chư hầu vương từ trần, ông bổ nhiệm một thống đốc. Do khoảng cách địa lý, các khu vực triều cống khác như Arakan và vùng đồi Shan được phép duy trì quyền lãnh đaọ thế tập.
[[18]](#cite_note-mha-35-18)
Năm 1056, một hòa thượng Phật giáo Nam truyền người Mon tên là
[Shin Arahan](/w/index.php?title=Shin_Arahan&action=edit&redlink=1) tiến hành chuyến thăm định mệnh đến Pagan, và cải biến Quốc vương Anawrahta từ tín đồ Phật giáo Ari thành một tín đồ Phật giáo Thượng tọa bộ. Quốc vương bất mãn trước quyền lực lớn của những hòa thượng Ari với nhân dân, và nhìn nhận các hòa thượng này là suy đồi (những người ăn thịt bữa tối, uống rượu, chủ trì tế sinh động vật và được hưởng một hình thức *, quyền đêm đầu* . Ông tìm được một sự thay thế trong Thượng tọa bộ để phá vỡ quyền lực của giới tăng lữ. [[23]](#cite_note-vbl-115-116-23) [[24]](#cite_note-mha-32-24)
Từ năm 1056 trở đi, Anawrahta thi hành một loạt cải cách tôn giáo trên toàn vương quốc. Những cải cách của ông có được nghị lực sau khi ông chinh phục Thaton, do thu được những thánh kinh và tăng lữ từ vương quốc chiến bại. Trước tiên, ông phá bỏ quyền lực của những hòa thượng Ari bằng việc tuyên bố rằng triều đình của ông không còn quan tâm nếu nhân dân ngừng giao con của họ cho tu sĩ, những người trong địa vị nô lệ của các tu sĩ nay được tự do. Một số hòa thượng chỉ đơn giản là cởi y phục hoặc theo con đường khác, song đa số hòa thượng từng nắm giữ quyền lực quá lâu nên không dễ dàng để bị hạ bệ. Anawrahta đày họ theo nhóm; nhiều người trong số đó thoát đến đồi Popa và vùng đồi Shan.
Ông sử dụng những thần linh Nat truyền thống nhằm thu hút nhân dân đến với tôn giáo mới. Trả lời câu hỏi tại sao ông cho phép đặt các nat trong chùa tháp, Anawrahta nói rằng "Người ta sẽ không đến vì đức tin mới. Để họ đến với thần cũ của họ, và dần dần họ sẽ lĩnh hội." [25] [[26]](#cite_note-geh-33-26)
Được Shin Arahan thuyết phục, Anawrahta nỗ lực nhằm cải cách chính Phật giáo Thượng tọa bộ mà ông tiếp nhận từ Thaton, mà theo hầu hết tường thuật là trong tình trạng suy tàn, và ngày càng chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo.
*(Các biên niên sử Mon ám chỉ rằng Manuha đáng trách do tiến hành thỏa hiệp với Ấn Độ giáo. Shin Arahan rời Thaton do ông bất mãn trước sự suy tàn của Phật giáo tại đây.)* Ông lập Pagan làm một trung tâm của Phật giáo Thượng tọa bộ với những học giả được mời đến từ lãnh thổ của người Mon, Ceylon, cũng như từ Ấn Độ- nơi Phật giáo hấp hối trước những người chinh phục Hồi giáo. Giới học giả giúp hồi sinh thêm hình thức chính thống của Phật giáo Thượng tọa bộ. [[27]](#cite_note-mha-36-37-27)
Những cải cách của không không thể và không đạt được mọi kết quả trong thời gian ngắn. Sự truyền bá Phật giáo Thượng tọa bộ tại Thượng Miến là dần dần; nó được tiêé hành qua ba thế kỷ. Hệ thống tăng đoàn không thể thâm nhập phổ biến ở cấp làng tại các khu vực hẻo lánh cho đến tận thế kỷ 19. Mặc dù Phật giáo Aris diệt vong, song những tàn dư của nó được gọi là những tu sĩ ẩn trong rừng vẫn là một lực lượng hùng mạnh được bảo trợ cho đến thời
[Ava](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ava) trong thế kỷ 16. Tương tự, thờ nat vẫn tiếp tục cho đến nay. Thậm chí các tín đồ Thượng tọa bộ là Anawrahta, Kyansittha và Manuha vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ Ấn Độ giáo. Phật giáo Myanmar hiện nay vẫn chứa nhiều yếu tố vật linh, Đại thừa, và Ấn Độ giáo. [[23]](#cite_note-vbl-115-116-23)
Giới học giả cho đến gần đây vẫn tin rằng Anawrahta ủy thác phát minh chữ Miến dựa trên chữ Mon, khoảng năm 1058, một năm sau chinh phục Thaton.
Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng chữ Miến được sử dụng ít nhất là từ năm 1035, và nếu một câu khắc đúc lại trong thế kỷ 18 được sử dụng làm chứng cứ, thì là từ năm 984. [28] [[29]](#cite_note-mat-2005-167-178-197-200-29)
Sử gia
[Htin Aung](/w/index.php?title=Htin_Aung&action=edit&redlink=1) viết rằng: *Anawrahta là người tàn nhẫn và nghiêm khắc với không chỉ dân tộc cụ thể nào mà là với toàn thể dân chúng, do ông cảm thấy những phương pháp khắc nghiệt là cần thiết để kiến thiết quốc gia mới. Ông chưa từng chấp thuận sùng bái thánh vương, và ông thậm chí còn khó chịu với những thần thánh mà dân chúng thờ phụng.. Dân chúng ngưỡng mộ và lo sợ ông, song không thích ông..* [[30]](#cite_note-mha-37-38-30)
## Từ trấn[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=13)]
Anawrahta từ trần trong tháng 3 năm 1078 tại ngoại ô Pagan. Biên niên sử ám chỉ rằng những đối thủ của ông đã phục kích và ám sát ông và sau đó xử lý thi thể để khiến nó không thể tìm thấy được. Biên niên sử ghi rằng một nat xuất hiện trong hình dạng trâu rừng và húc ông đến chết, sau đó ma quỷ đem thi thể của ông đi.
[[30]](#cite_note-mha-37-38-30)
## Di sản[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=14)]
Anawrahta được nhìn nhận là một trong những quốc vương vĩ đại nhất trong lịch sử Myanmar, ông là người thành lập "chính thể hiến chương" đầu tiên trên lãnh thổ nay là Myanmar. Ông không những khoách trương Vương quốc Pagan mà còn thi hành một loạt những cải cách về chính trị và hành chính cho phép quốc gia thống trị thung lũng Irrawaddy và khu vực ngoại vi trong 250 năm.
Thành công và sự thống trị lâu dài của Pagan đối với thung lũng Irrawaddy đặt nền tảng cho sự phát triển của ngôn ngữ và văn hóa Miến, lan tỏa của dân tộc Miến tại Thượng Miến. Việc ông bảo trợ cho Phật giáo Thượng tọa bộ và thành công trong việc ngăn chặn bước tiến của Đế quốc Khmer Ấn Độ giáo khiến cho giáo phái này có một nơi trú ẩn an toàn trong lúc nó đang khó khăn tại những nơi khác ở Nam Á và Đông Nam Á. Ông giúp tái khởi Phật giáo Thượng tọa bộ tại Ceylon- quê hương của giáo phái này.
Sự thành công của triều đại Pagan khiến cho Thượng tọa bộ sau này phát triển tại [31] [Lan Na](/wiki/Lan_Na), [Siam](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sukhothai), [Lan Xang](/wiki/Lan_Xang), và Campuchia, cũng một phần lớn là do tương tác giữa Ceylon và những khu vực này, có thể là trong thế và 14.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=15)]
- Maung Htin Aung (1967).
*A History of Burma*. New York and London: Cambridge University Press. **(tiếng Anh)**
- GE Harvey (1925).
*History of Burma*. London: Frank Cass & Co. Ltd. **(tiếng Anh)**
- Victor B Lieberman (2003).
*Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland*. Cambridge University Press. [ISBN 978-0-521-80496-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780521804967). **(tiếng Anh)**
- Nicholas Tarling (1999).
*The Cambridge History of Southeast Asia: Early Times to c. 1500*. [ISBN 0521663695](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521663695), 9780521663694. **(tiếng Anh)**
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Anawrahta&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anawrahta&action=edit§ion=16)] **Kyaw Thet (1962).** [^](#cite_ref-kt-40_1-0) *History of Burma*(bằng tiếng Myanma). Yangon: University of Rangoon Press. tr. 40. **George W. Bird (1897).** [^](#cite_ref-bird_2-0) *Wanderings in Burma*(bằng tiếng Anh). F.J. Bright & Son. tr. 336. **Pe Maung Tin and G.H. Luce.** [^](#cite_ref-gp_3-0) *The Glass Palace Chronicle of the Kings of Burma*(bằng tiếng Anh) (ấn bản 1960). Rangoon University Press. tr. 70. **“King Anawrahta”.** [^](#cite_ref-Hmn1_4-0) *Hmannan Yazawin*(bằng tiếng Myanma) **1**(ấn bản 2003). Yangon: Ministry of Information, Myanmar. 1829. tr. 230. **GE Harvey, tr. 19.** [^](#cite_ref-geh-19_5-0) **Htin Aung, tr. 31.** [^](#cite_ref-mha-31_6-0)
- ^
**a** **ă** **â** [Harvey, tr. 24–25.](#cite_ref-geh-24_7-3) **b**
- ^
**a** [Htin Aung, tr. 34.](#cite_ref-mha-34_8-1) **ă** **Kyaw Thet, tr. 41–42.** [^](#cite_ref-9) **Harvey, tr. 26–31** [^](#cite_ref-geh-26_10-0) **Hmannan, tr. 269–270** [^](#cite_ref-Hmn1-269_11-0) **Kyaw Thet, p. 45** [^](#cite_ref-kt_12-0)
- ^
**a** **ă** **â** [Victor B Lieberman (2003).](#cite_ref-vbl_13-3) **b** *Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland*. Cambridge University Press. tr. 91. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-80496-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-80496-7).
- ^
**a** [Nicholas Tarling (1999).](#cite_ref-chsea_14-1) **ă** *The Cambridge History of Southeast Asia: Early Times to c. 1500*. tr. 165. [ISBN](/wiki/ISBN) [0521663695, 9780521663694](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521663695,_9780521663694)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)). **Ashley South (2003).** [^](#cite_ref-as_15-0) *Mon nationalism and civil war in Burma: the golden sheldrake*. Routledge. tr. 419. [ISBN](/wiki/ISBN) [0700716092, 9780700716098](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0700716092,_9780700716098)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)). **Michael Aung-Thwin (2005).** [^](#cite_ref-16) *The Mists of Rāmañña: the Legend that was Lower Burma*. University of Hawaii Press. tr. 433. [ISBN](/wiki/ISBN) [0824828860, 9780824828868](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0824828860,_9780824828868)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)). [^](#cite_ref-rlf-72_17-0) [Thant Myint-U](/w/index.php?title=Thant_Myint-U&action=edit&redlink=1)(2006). *The River of Lost Footsteps—Histories of Burma*. Farrar, Straus and Giroux. tr. 72–73. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-374-16342-6, 0-374-16342-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-374-16342-6,_0-374-16342-1)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Htin Aung, p. 35](#cite_ref-mha-35_18-5) **d** **Harvey, p. 326** [^](#cite_ref-19) **Htin Aung 1967: 33** [^](#cite_ref-mha-33_20-0) **Kyaw Thet 1962: 46–47** [^](#cite_ref-21) **Harvey 1925: 32** [^](#cite_ref-geh-32_22-0)
- ^
**a** [Lieberman 2003: 115–116](#cite_ref-vbl-115-116_23-1) **ă** **Htin Aung 1967: 32** [^](#cite_ref-mha-32_24-0) **Harvey 1925: 26–31** [^](#cite_ref-geh-26-31_25-0) **Harvey 1925: 33** [^](#cite_ref-geh-33_26-0) **Htin Aung 1967: 36–37** [^](#cite_ref-mha-36-37_27-0) **Harvey 1925: 307** [^](#cite_ref-geh-307_28-0) **Aung-Thwin (2005): 167–178, 197–200** [^](#cite_ref-mat-2005-167-178-197-200_29-0)
- ^
**a** [Htin Aung 1967: 37–38](#cite_ref-mha-37-38_30-1) **ă** **Ricklefs et al 2010: 43–45** [^](#cite_ref-mcr-43-45_31-0)
|
|

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=28-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sat, 29 Aug 2015 12:00:00 GMT


markdown:
# Bắc Tề Phế Đế
|Bắc Tề Phế Đế|
|Hoàng đế Trung Hoa
|[Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81) [Văn Tuyên Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF) [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) [Lý Nan Thăng](/w/index.php?title=L%C3%BD_Nan_Th%C4%83ng&action=edit&redlink=1)(李难胜), pháp danh Thiện Hành (善行)
lương đễ Trịnh thị
[Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81) [Văn Tuyên Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF) [Lý Tổ Nga](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%95_Nga)(李祖娥) **Bắc Tề Phế Đế** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 北齊廢帝; 545–561), tên húy là **Cao Ân** (高殷), [tự](/wiki/T%C3%AAn_ch%E1%BB%AF) **Chính Đạo** (正道), là một [hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) có thời gian trị vì ngắn ngủi của triều đại [Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c). Ông là con trai cả của hoàng đế khai quốc là [Văn Tuyên Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF) [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng), và đăng cơ sau khi cha qua đời vào năm [559](/wiki/559). Tuy nhiên, do ông còn nhỏ tuổi, các quan trong triều đã tranh giành quyền lực, và vào năm 560, thúc phụ của Phế Đế là Thường Sơn vương [Cao Diễn](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) đã sát hại [Dương Âm](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C3%82m) và đoạt lấy quyền lực, và ngay sau đó đã phế truất Cao Ân và đoạt lấy ngai vàng, trở thành [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF). Năm 561, lo sợ trước hậu hoạn một khi [Phế Đế](/wiki/Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF) lại lên ngôi, [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) đã bí mật giết chết [Phế Đế](/wiki/Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF).
## Trước khi lên ngôi[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=1)] [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) sinh năm 545, cha [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng) của ông khi đó đang có tước hiệu Thái Nguyên công và không được đánh giá là một nhân vật quan trọng trong cấu trúc chính quyền [Đông Ngụy](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y), song cha của [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng) là [Cao Hoan](/wiki/Cao_Hoan) lại là một đại tướng của quốc gia, người kế tự của Cao Hoan là con trưởng [Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng) chứ không phải là [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng). Mẹ của Cao Ân là một [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n) tên là [Lý Tổ Nga](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%95_Nga) (李祖娥), là chính thất của Cao Dương và do đó có tước hiệu Thái Nguyên công phu nhân, bà còn sinh hạ được một người con trai nữa tên là [Cao Thiệu Đức](/w/index.php?title=Cao_Thi%E1%BB%87u_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) (高紹德).
Năm 547,
[Cao Hoan](/wiki/Cao_Hoan) qua đời, [Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng) trở thành người cai quản trên thực tế của Đông Ngụy, nắm giữ triều chính, và ngay sau đó ông ta đã tính đến chuyện tiếm vị [Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y_Hi%E1%BA%BFu_T%C4%A9nh_%C4%90%E1%BA%BF). Tuy nhiên, trong khi đang chuẩn bị hành động thì ông ta bị đầu bếp [Lan Kinh](/wiki/Lan_Kinh) sát hại vào năm 549. Sau khi [Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng) qua đời, do là con thứ của Cao Hoan, Cao Dương đã nắm lấy quyền kiểm soát triều đình [Đông Ngụy](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y). Năm 550, khi đang mang tước hiệu [Tề vương](/w/index.php?title=T%E1%BB%81_v%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), Cao Dương đã được [Hiếu Tĩnh Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%C4%A9nh_%C4%90%E1%BA%BF) [ngoại thiện](/wiki/Thi%E1%BB%87n_nh%C6%B0%E1%BB%A3ng) và trở thành [Văn Tuyên Đế](/wiki/V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF), triều [Đông Ngụy](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y) kết thúc và mở ra triều [Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81). Mặc dù vấp phải sự phản đối của một số đại thần do bà là người Hán, Văn Tuyên Đế đã lập chính thất [Lý Tổ Nga](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%95_Nga) làm hoàng hậu và lập [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) làm hoàng thái tử.
Khi còn nhỏ,
[Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) được đánh giá là một đứa trẻ thông minh và chu đáo. Như khi tổ chức yến tiệc ở Bắc cung, ông muốn mời các anh em họ hàng, song đã không mời con trai của Cao Trừng là [Cao Hiếu Uyển](/w/index.php?title=Cao_Hi%E1%BA%BFu_Uy%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) (高孝琬) do Cao Trừng đã qua đời ở Bắc cung, và ông không muốn Cao Hiếu Uyển phải dự tiệc tại nơi cha qua đời. Trong một chuyện khác về ông được nói đến trong *, Cao Ân đã rất cảm kích trước "tính đạo đức" của một vị quan tên là Bắc Tề thư* [Hứa Tán Sầu](/w/index.php?title=H%E1%BB%A9a_T%C3%A1n_S%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1)(許散愁) và đã ban thưởng cho Hứa một lượng lớn tơ lụa. (Nó cũng có thể là một câu chuyện nhằm ngầm khen ngợi về "tính đạo đức" của bản thân Cao Vân, trong khi cha và các bá thúc của ông là những người "tính lạm giao")
Tuy nhiên,
[Văn Tuyên Đế](/wiki/V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF) là người có tư tưởng bạo lực và quân sự và không chuộng lối suy nghĩ Hán, ông ta cảm thấy rằng Cao Ân quá nhu mì và từng tính đến việc phế truất [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n). Văn Tuyên Đế thường đích thân hành hình các tù nhân đã bị kết tội ngay trong cung, và trong một lần, ông ta lệnh cho Cao Vân phải tiến hành việc hành hình. Văn Tuyên Đế đã giận dữ khi Cao Vân không thể tự làm được điều này, và đã đánh đập con trai bằng cán của một chiếc roi da. Sau lần đó, Cao Ân đã bị một chứng bệnh khủng hoảng tinh thần, nhiều khi không thể nói hoặc hành xử một cách bất thường. Trong nhiều lần [Văn Tuyên Đế](/wiki/V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF) say rượu, ông đã tuyên bố rằng cuối cùng sẽ trao lại ngai vàng cho thúc phụ của Cao Ân là Thường Sơn vương Cao Diễn, tiếp tục gây nên vấn đề về việc kế vị.
Vào mùa thu năm 559, Văn Tuyên Đế bị mặc một căn bệnh nặng và các sử gia tin rằng nó có nguyên nhân từ việc nghiện rượu. Ông ta nói với Lý hoàng hậu: "Một con người sẽ sinh rồi tử, nên không có gì phải hối tiếc, song con trai Cao Ân của chúng ta còn quá trẻ, và người khác sẽ đoạt lấy ngai vàng của nó." Ông ta nói với
[Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n): "Hãy tiến lên và đoạt lấy ngai vàng, song đừng giết nó!" Tuy nhiên, [Văn Tuyên Đế](/wiki/V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF) đã không thay đổi thứ tự kế vị, và sau khi ông ta băng hà, [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) đăng cơ kế vị.
## Trị vì[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=2)]
Năm Thiên Bảo thứ 10 (560),
[Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) trở thành hoàng đế khi mới 16 tuổi. Sau khi kế vị, theo di nguyện của cha, việc triều chính được đặt trong tay một vài người mà ông ta tin tưởng—gồm Khai Phong vương [Dương Âm](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C3%82m) (楊愔), Bình Tần vương [Cao Quy Ngạn](/w/index.php?title=Cao_Quy_Ng%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) (高歸彥), [Yên Tử Hiến](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD_Hi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) (燕子獻), và [Trịnh Di](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Di&action=edit&redlink=1) (鄭頤). Mặc dù được thần dân kính trọng song Cao Diễn chỉ được ban chức thái phó, không có quyền lực đặc biệt lớn. Mẹ của Cao Diễn (và Văn Tuyên Đế) là [Lâu Chiêu Quân](/wiki/L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n) thái hậu ở một mức độ nhất định muốn [Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) làm hoàng đế, song khi đó hành động này không có đủ sự ủng hộ. Dương Âm lo ngại rằng Cao Diễn và hoàng đệ khác của Văn Tuyên Đế là Trường Quảng vương [Cao Đam](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C5%A9_Th%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%BF) muốn đoạt lấy quyền lực, vì thế Dương Âm đã thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế quyền lực của hai người. [Phế Đế](/wiki/Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF) tôn phong tổ mẫu làm thái hoàng thái hậu và tôn phong mẹ làm thái hậu. Phế Đế cũng đã hạ chiếu chỉ cho tạm dừng các dự án xây dựng cung điện mà cha ông đã cho khởi công, các dự án này đã gây ra nhiều thống khổ cho người dân trong nước vào những năm cuối cha ông trị vì.
Phế Đế ở bên cha trong giờ phút lâm chung tại bồi đô Tấn Dương (晉陽, nay thuộc
[Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn,_S%C6%A1n_T%C3%A2y), [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) và lên ngôi ở đó. Đến khi Phế Đế trở về kinh đô [Nghiệp thành](/wiki/Nghi%E1%BB%87p_(th%C3%A0nh)) vào mùa xuân năm 560, người ta cho rằng [Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) hoặc [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) sẽ được giao trọng trách trấn thủ Tấn Dương- lúc đó có lẽ là thành an toàn nhất về mặt quân sự của đế quốc; tuy nhiên, dưới sự sắp xếp của Dương Âm và các đồng sự, hai vị hoàng thúc được lệnh phải hộ tống thiếu hoàng đế đến [Nghiệp thành](/wiki/Nghi%E1%BB%87p_(th%C3%A0nh)).
Khi đoàn hoàng tộc đến Nghiệp thành, tình hình càng trở nên căng thẳng khi một cộng sự của Dương Âm tên là
[Khả Chu Hồn Thiên Hòa](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A3_Chu_H%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1) (可朱渾天和) bị thuyết phục rằng Phế Đế sẽ không được an toàn cho đến khi hai hoàng thúc bị trừ khử. Cùng với đó, Yên Tử Hiến nghĩ đến việc quản thúc tại gia đối với Lâu thái hoàng thái hậu do bà vẫn nắm giữ nhiều quyền lực và buộc thái hoàng thái hậu phải trao quyền của mình cho Lý thái hậu. Trong khi đó, Dương Âm đã tiến hành một kế hoạch tái tổ chức chính quyền nhằm tinh giản các chức vụ và tước hiệu không cần thiết và để loại bỏ các quan lại bất tài. Các quan lại chịu tổn thất từ các hành động của Dương Âm đã trở nên bất mãn và họ trở nên hi vọng rằng [Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) hoặc [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) sẽ có hành động và bắt đầu khuyến khích hai người này làm như vậy. Dương Âm đã tính đến việc đưa [Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) và [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) ra ngoài kinh thành để làm châu mục, song [Phế Đế](/wiki/Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF) ban đầu đã không chấp thuận. Dương Âm viết một tấu trình cho Lý thái hậu để xin bà cho quyết định, Thái hậu đã hỏi ý của [Lý Xương Nghi](/w/index.php?title=L%C3%BD_X%C6%B0%C6%A1ng_Nghi&action=edit&redlink=1) (李昌儀) song người này lại để lộ tin tức cho Lâu thái hoàng thái hậu. Thái hoàng thái hậu đã thông báo cho hai hoàng thúc, và họ đã mưu tính về một cuộc phục kích cùng với Cao Quy Ngạn và các tướng [Hạ Bạt Nhân](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_B%E1%BA%A1t_Nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (賀拔仁) và [Hộc Luật Kim](/wiki/H%E1%BB%99c_Lu%E1%BA%ADt_Kim) tại một buổi lễ mà Cao Diễn có một chức vụ lễ nghi. Dương Âm, Khả Chu Hồn Thiên Hòa, Yên Tử Hiến, Trịnh Di và [Tống Khâm Đạo](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Kh%C3%A2m_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) (宋欽道) đều bị đánh đập dữ dội và bị bắt. Cao Diễn và Cao Đam sau đó tiến vào hoàng cung và công khai buộc tội Dương Âm cùng các cộng sự; Dương Âm và các cộng sự bị hành quyết, và Cao Diễn nắm quyền kiểm soát triều đình. Ngay sau đó, Cao Diễn đã nắm giữ chức vụ ở Tấn Dương và kiểm soát triều đình từ xa.
## Bị phế truất và qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=3)]
Vào mùa thu năm 560, sau khi
[Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) thuyết phục được Lâu thái hoàng thái hậu về sự cần thiết của hành động này, Thái hoàng thái hậu đã ban hành một chiếu chỉ phế truất Cao Ân và lập [Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) làm hoàng đế, tức [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF). Song bên cạnh đó, Lâu Chiêu Quân cũng lệnh cho [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) phải thề nhất định không làm thương hại đến tính mạng của [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n). Cựu hoàng đế được phong làm Tế Nam vương. Ông buộc phải dời khỏi chính cung song được đưa đến sống tại một cung phụ tại Nghiệp thành. Do [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) giành phần lớn thời gian của ông ta tại Tấn Dương, [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) phụ trách cai quản Nghiệp thành, canh chừng Tế Nam vương.
Vào mùa thu năm 561, các pháp sư thông báo cho
[Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) rằng [linh khí](/w/index.php?title=Linh_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) đế quốc vẫn nằm ở Nghiệp thành, điều này khiến [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) lo lắng. Trong khi đó, [Cao Quy Ngạn](/w/index.php?title=Cao_Quy_Ng%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) lo rằng bản thân sẽ bị trừng phạt một khi [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) đoạt lại ngôi vị, vì thế ông ta đã thuyết phục [Hiếu Chiếu Đế](/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFu_Chi%E1%BA%BFu_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) rằng cần loại bỏ người cháu này, cuối cùng [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) đã ban một thánh chỉ triệu [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) đến [Tấn Dương](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1). [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) lúc này đang thất vọng trước việc [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) lập con trai ruột [Cao Bá Niên](/w/index.php?title=Cao_B%C3%A1_Ni%C3%AAn&action=edit&redlink=1) làm thái tử chứ không phải ông ta, vì thế trong một thời gian ngắn Cao Đam đã định tuyên bố phục vị cho [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) và khởi đầu một cuộc nổi dậy chống lại [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF). Tuy nhiên, [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) cuối cùng đã không thực hiện điều này do các pháp sư của Cao Đam thông báo rằng họ tin [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) sẽ trở thành hoàng đế vào một ngày nào đó, do đó ông ta đã đưa [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) đến [Tấn Dương](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1). Ngay sau đó, [Hiếu Chiêu Đế](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) đã bí mật cử sát thủ đem rượu độc đến cho [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n). Do Cao Ân từ chối uống rượu độc nên các sát thủ đã siết cổ ông đến chết. [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n) được mai táng với danh dự của một thân vương thay vì hoàng đế.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Ph%E1%BA%BF_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=4)] *,* [Bắc Tề thư](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_th%C6%B0) [quyển 5](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%8C%97%E9%BD%8A%E6%9B%B8/%E5%8D%B75). *,* [Bắc sử](/wiki/B%E1%BA%AFc_s%E1%BB%AD) [quyển 7](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%8C%97%E5%8F%B2/%E5%8D%B7007). *, các quyển* [Tư trị thông giám](/wiki/T%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [167](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7167), [168](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7168).
|
|

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Goodman, Mississippi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Goodman, Mississippi|
|—
|![ Vị trí trong Quận Holmes, Mississippi](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Holmes_County_Mississippi_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Goodman_Highlighted.svg/250px-Holmes_County_Mississippi_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Goodman_Highlighted.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Holmes, Mississippi](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Holmes_County_Mississippi_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Goodman_Highlighted.svg/250px-Holmes_County_Mississippi_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Goodman_Highlighted.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Holmes](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Holmes,_Mississippi), [Mississippi](/wiki/Mississippi) ![ Vị trí bang Mississippi ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Mississippi_in_United_States.svg/250px-Mississippi_in_United_States.svg.png)
![ Vị trí bang Mississippi ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Mississippi_in_United_States.svg/250px-Mississippi_in_United_States.svg.png)
Vị trí bang Mississippi ở Hoa Kỳ
[32°58′12″B 89°54′36″T / 32,97°B 89,91°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Goodman%2C_Mississippi¶ms=32_58_12_N_89_54_36_W_type:city_region:US-MS) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Mississippi](/wiki/Mississippi) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Mississippi&action=edit&redlink=1) [Quận Holmes](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Holmes,_Mississippi) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Goodman** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Holmes](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Holmes,_Mississippi), tiểu bang [Mississippi](/wiki/Mississippi), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thành phố này là 1 386 người. [[1]](#cite_note-1)
## Mục lục
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Goodman,_Mississippi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Goodman,_Mississippi&action=edit§ion=1)]
- Dân số năm 2000: 1 240 người.
- Dân số năm 2010: 1 386 người.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Goodman,_Mississippi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Goodman,_Mississippi&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Mississippi: largest cities and towns and statistics of their population”](http://archive.is/eYtJE). World Gazetteer. [Bản gốc](http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-3780&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=x)lưu trữ ngày 23 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2013.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Lâm Tế tông
**Lâm Tế tông** (zh. *línjì-zōng/lin-chi tsung* 臨濟宗, ja. *rinzai-shū*) là một dòng thiền được liệt vào [Ngũ gia thất tông](/wiki/Ng%C5%A9_gia_th%E1%BA%A5t_t%C3%B4ng)—tức là Thiền chính phái—được [Thiền sư](/wiki/Thi%E1%BB%81n_s%C6%B0) [Lâm Tế Nghĩa Huyền](/wiki/L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_Ngh%C4%A9a_Huy%E1%BB%81n) sáng lập. Tông này ngày nay là một trong hai tông của [Thiền](/wiki/Thi%E1%BB%81n) vẫn còn tồn tại ở [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) song song với [tông Tào Động](/wiki/T%C3%A0o_%C4%90%E1%BB%99ng_t%C3%B4ng) (ja. *sōtō-shū*). Khoảng vài mươi năm đến bây giờ, tông Lâm Tế được truyền bá rộng rãi đến phương Tây [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Đứng đầu tông này là hình tượng và phong cách xuất chúng của vị Khai tổ Lâm Tế (?-
[866](/wiki/866)/ [867](/wiki/867)) đời [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng). Trong đời [nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) ( [960](/wiki/960)- [1279](/wiki/1279)), môn phong của tông này vọt hơn hẳn các tông khác trong [Ngũ gia](/w/index.php?title=Ng%C5%A9_gia&action=edit&redlink=1) [. Nhưng trong khoảng thời gian giữa hai thời kì này thì một vài thế hệ thiền sư bị lu mờ, khi ẩn khi hiện. Thế hệ thiền sư thứ nhất, Thiền sư [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Hưng Hoá Tồn Tưởng](/w/index.php?title=H%C6%B0ng_Ho%C3%A1_T%E1%BB%93n_T%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1)đến thế hệ thứ sáu, Thiền sư [Thạch Sương Sở Viên](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_S%C6%B0%C6%A1ng_S%E1%BB%9F_Vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)đều giữ phong cách như vị Khai tổ, sống ẩn dật, đơn giản. Tiếng hét và gậy đập ( [Bổng hát](/wiki/B%E1%BB%95ng_h%C3%A1t)), hai phương tiện giáo hoá của sư Lâm Tế vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay và được xem là những sắc thái bề ngoài của tông này. Giáo lí và pháp ngữ của sư Lâm Tế được lưu lại trong [Lâm Tế lục](/w/index.php?title=L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)(ja. *rinzairoku*). Trong [thế kỉ thứ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10)và [11](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_11)thì bộ này được hai vị [Phong Huyệt Diên Chiểu](/w/index.php?title=Phong_Huy%E1%BB%87t_Di%C3%AAn_Chi%E1%BB%83u&action=edit&redlink=1)và [Phần Dương Thiện Chiêu](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_D%C6%B0%C6%A1ng_Thi%E1%BB%87n_Chi%C3%AAu&action=edit&redlink=1)hiệu đính và được lưu truyền đến bây giờ dưới dạng này.
## Tứ liệu giản[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_t%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_t%C3%B4ng&action=edit§ion=1)]
Về giáo lí của tông này thì một "công thức" được xem là quan trọng nhất, đó là
*Tứ liệu giản* (zh. 四料簡, ja. *shiryōken*)—có thể dịch là "bốn phân biệt và chọn lựa". Chính sư Lâm Tế là người trình bày lí thuyết này trước đại chúng. Sư dạy:
|
|
有時奪人不奪境
|
||
|
Có khi đoạt nhân không đoạt cảnh
Tứ liệu giản trình bày từng cấp bậc nhận thức nhìn theo chủ thể và khách thể, tương đối giống hình thái của Tứ cú phân biệt (sa.
*catuṣkoṭikā*). Về phần nội dung thì công thức này tương ứng với thuyết Tứ pháp giới của tông [Hoa Nghiêm](/wiki/Hoa_Nghi%C3%AAm_t%C3%B4ng). Trong hai cấp đầu tiên thì [Ảo ảnh](/wiki/%E1%BA%A2o_%E1%BA%A3nh_(Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)), [Vô minh](/wiki/V%C3%B4_minh) được vượt qua bằng hai phương cách: một là dựa vào chủ thể ( *subject*)—ở đây được gọi là "nhân" và hai là nương theo khách thể ( *object*), là "cảnh" là thế giới hiện hữu. Cấp thứ ba phủ nhận cả hai, cả chủ lẫn khách nhưng đặc biệt là sự khác biệt của hai vẫn còn tồn tại. Trạng thái phủ định này tương ưng với một tâm trạng tập trung tuyệt đối. Chỉ ở cấp thứ tư—khi tâm thức đã vượt qua thế giới nhị nguyên, chủ thể và khách thể không còn tồn tại—thì [Chân như](/wiki/Ch%C3%A2n_nh%C6%B0) mới được nhận diện một cách tột cùng. Trong *Lâm Tế lục*, Lâm Tế giảng về Tứ liệu giản như sau (Như Hạnh dịch) [: [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Tăng hỏi: "Thế nào là 'Đoạt nhân không đoạt cảnh?'" Sư đáp:
|
|
煦日發生鋪地錦
|
||
|
Mặt trời ấm hiện phô gấm vóc
Tăng hỏi: "Thế nào là 'Đoạt cảnh không đoạt nhân?'" Sư đáp:
|
|
王令已行遍天下
|
||
|
Lệnh vua đã hành khắp thiên hạ
Tăng hỏi: "Thế nào là 'Nhân cảnh đều đoạt?'" Sư đáp:
|
|
並汾絕信。獨處一方
|
||
|
Tịnh Phần bặt tin tức, một mình ở một nơi.
*Tịnh Phần là tên của hai miền đất nằm xa nhau*.
Tăng hỏi: "Thế nào là 'Nhân cảnh đều không đoạt?'" Sư đáp:
|
|
王登寶殿。野老謳歌
|
||
|
Vua bước lên ngai, lão quê ca hát.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_t%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_t%C3%B4ng&action=edit§ion=2)] *Fo Guang Ta-tz'u-tien*佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ Điển. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.) *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
- Dumoulin, Heinrich:
*Geschichte des Zen-Buddhismus*I. Indien und China, Bern & München 1985. *Geschichte des Zen-Buddhismus*II. Japan, Bern & München 1986.
|Bảng các chữ viết tắt|
|
|bo.: Bod skad བོད་སྐད་, ja.: 日本語 ko.: 한국어, pi.: Pāli, sa.: Sanskrit संस्कृतम्, zh.: 中文

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
*Marmosops paulensis*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Marmosops paulensis
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Didelphimorphia](/wiki/Didelphidae) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Didelphidae](/wiki/Didelphidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Marmosops](/wiki/Marmosops) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. paulensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Marmosops paulensis*
(
[Tate](/w/index.php?title=George_Henry_Hamilton_Tate&action=edit&redlink=1), 1931) [[2]](#cite_note-msw3-2) ![ Brazilian Slender Opossum area.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/85/Brazilian_Slender_Opossum_area.png)
![ Brazilian Slender Opossum area.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/85/Brazilian_Slender_Opossum_area.png)
* là một loài Marmosops paulensis* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Didelphidae](/wiki/Didelphidae), bộ [Didelphimorphia](/wiki/Didelphidae). Loài này được Tate mô tả năm 1931. [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Marmosops_paulensis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Marmosops_paulensis&action=edit§ion=1)] **Brito, D., Astua de Moraes, D., Lew, D. & Soriano, P. (2008).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/136278) *Marmosops paulensis* *2008*. [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [IUCN](/wiki/IUCN)2008. Truy cập ngày 28 December 2008. Database entry includes justification for why this species is of least concern
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_2-1) **ă** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=10400107). *Marmosops paulensis*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). tr. 8. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Marmosops_paulensis&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Marmosops_paulensis&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Marmosops_paulensis&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Marmosops_paulensis&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Marmosops paulensis](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Marmosops_paulensis) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Noszlop
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Noszlop|
|—
|
|
|Hiệu huy ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Flag_of_Hungary.svg/22px-Flag_of_Hungary.svg.png)
[Hungary](/wiki/Hungary) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Veszprém](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Veszpr%C3%A9m&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Ajkai](/w/index.php?title=Ajkai_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) 2(13.15 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(80/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Noszlop** là một [thị trấn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Veszprém](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Veszpr%C3%A9m&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thị trấn này có diện tích 34,06 km², dân số năm 2010 là 1029 người, mật độ 30 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Noszlop&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Noszlop&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.


markdown:
# Satai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Satai
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Satai** là một thị xã và là một [nagar panchayat](/w/index.php?title=Nagar_panchayat&action=edit&redlink=1) của [quận Chhatarpur](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Chhatarpur&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Madhya Pradesh](/wiki/Madhya_Pradesh), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Satai&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Satai&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Satai có dân số 8293 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Satai có tỷ lệ 40% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 52%, và tỷ lệ cho phái nữ là 27%. Tại Satai, 21% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Satai&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Satai&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Luật năm 713
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Luật_năm_713&oldid=13023624
”
Thể loại
:
713
Luật thế kỷ 8
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
العربية
English
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 01:10 ngày 7 tháng 8 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:Nhà hoạt động nhân quyền
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 6 thể loại con sau, trên tổng số 6 thể loại con.
### N
- ►
[Người bảo vệ quyền lợi công nhân](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_b%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_quy%E1%BB%81n_l%E1%BB%A3i_c%C3%B4ng_nh%C3%A2n) (1 tr.)
- ►
[Người bảo vệ quyền trẻ em](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_b%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_quy%E1%BB%81n_tr%E1%BA%BB_em) (5 tr.)
- ►
[Nhà hoạt động nhân quyền Đài Loan](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ho%E1%BA%A1t_%C4%91%E1%BB%99ng_nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_%C4%90%C3%A0i_Loan) (2 tr.)
- ►
[Nhà hoạt động nhân quyền Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ho%E1%BA%A1t_%C4%91%E1%BB%99ng_nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_Hoa_K%E1%BB%B3) (1 t.l., 10 tr.)
- ►
[Nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ho%E1%BA%A1t_%C4%91%E1%BB%99ng_nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_Vi%E1%BB%87t_Nam) (12 tr.)
- ►
[Nhà hoạt động nữ quyền](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ho%E1%BA%A1t_%C4%91%E1%BB%99ng_n%E1%BB%AF_quy%E1%BB%81n) (20 tr.)
## Các trang trong thể loại “Nhà hoạt động nhân quyền”
80 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 80 trang.


markdown:
# Duyệt cây
[Thuật toán tìm kiếm theo cây](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%ADt_to%C3%A1n_t%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm_theo_c%C3%A2y&redirect=no))
Trong
[khoa học máy tính](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_m%C3%A1y_t%C3%ADnh), **duyệt cây** là việc lần lượt viếng thăm các [đỉnh](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_th%E1%BB%8B_(l%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%93_th%E1%BB%8B)) của [cây](/wiki/C%C3%A2y_(l%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%93_th%E1%BB%8B)) theo một thứ tự nào đó. Các [cây](/wiki/C%C3%A2y_(l%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%93_th%E1%BB%8B)) nói trong bài này là [cây có gốc](/w/index.php?title=C%C3%A2y_c%C3%B3_g%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1).
Dưới đây trình bày một số thuật toán duyệt cây thông dụng.
## Mục lục
[1 Duyệt cây nhị phân](#Duy.E1.BB.87t_c.C3.A2y_nh.E1.BB.8B_ph.C3.A2n) [2 Ví dụ](#V.C3.AD_d.E1.BB.A5) [3 Duyệt cây tổng quát](#Duy.E1.BB.87t_c.C3.A2y_t.E1.BB.95ng_qu.C3.A1t) [4 Duyệt theo mức](#Duy.E1.BB.87t_theo_m.E1.BB.A9c) [5 Giả mã](#Gi.E1.BA.A3_m.C3.A3) [6 Cây nhị phân tương đương](#C.C3.A2y_nh.E1.BB.8B_ph.C3.A2n_t.C6.B0.C6.A1ng_.C4.91.C6.B0.C6.A1ng) [7 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [8 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Duyệt cây nhị phân[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=1)]
Khi xét một cây nhị phân, mỗi đỉnh cùng với các đỉnh đứng sau nó là gốc của một cây con. Ta xét một đỉnh A là đỉnh trong của cây nhị phân. Theo thứ tự người ta xem xét thứ tự thăm đỉnh A so với việc thăm hai con của nó là thăm A trước rồi 2 con sau, thăm A xen giữa việc thăm hai con, thăm A sau thi thăm hai con:
- A, con trái, con phải
- Con trái, A, con phải
- Con trái, con phải, A
Tất nhiên nút không có con nào thì việc thăm con không diễn ra. Còn nếu con L hoặc con R của A lại là gốc của một cây con, thì việc thăm thay bằng việc duyệt cây con có gốc tại đó.
Từ đó có các phương pháp duyệt tiền thứ tự, trung thứ tự, hậu thứ tự đối với cây nhị phân có gốc tại đỉnh A như sau
### Duyệt tiền thứ tự cây con gốc A[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=2)]
- Nếu Cây là rỗng Return
- Thăm A
- Duyệt tiền thứ tự cây con gốc L
- Duyệt tiền thứ tự cây con gốc R
### Duyệt trung thứ tự cây con gốc A[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=3)]
- Nếu Cây là rỗng Return
- Duyệt trung thứ tự cây con gốc L
- Thăm A
- Duyệt trung thứ tự cây con gốc R
### Duyệt hậu thứ tự cây con gốc A[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=4)]
- Nếu Cây là rỗng Return
- Duyệt hậu thứ tự cây con gốc L
- Duyệt hậu thứ tự cây con gốc R
- Thăm A
## Ví dụ[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=5)]
Giả sử có cây nhị phân sau
A / \ B C / \ / \ D E F G
- Duyệt tiền thứ tự với cây này diễn ra tuần tự như sau
- Thăm A, Duyệt cây gốc B, Duyệt cây gốc C
- Thăm A, Thăm B, Thăm D, Thăm E, Thăm C, Thăm F, Thăm G
- Duyệt trung thứ tự với cây này diễn ra tuần tự như sau
- Duyệt cây gốc B, Thăm A, Duyệt cây gốc C
- Thăm D, Thăm B, Thăm E, Thăm A, Thăm F, Thăm C, Thăm G
- Duyệt hậu thứ tự với cây này diễn ra tuần tự như sau
- Duyệt cây gốc B, Duyệt cây gốc C, Thăm A
- Thăm D, Thăm E, Thăm B, Thăm F, Thăm G, Thăm C, Thăm A
## Duyệt cây tổng quát[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=6)]
Nếu tại gốc A của cây có các con từ trái sang phải là
thì quá trình duyệt tiền thứ tự, trung và hậu thứ tự như sau
### Duyệt tiền thứ tự[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=7)]
- Thăm A
- Lần lượt duyệt các cây con gốc
### Duyệt trung thứ tự[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=8)]
- Duyệt cây con gốc
- Thăm A
- Lần lượt duyệt các cây con gốc
### Duyệt hậu thứ tự[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=9)]
- Lần lượt duyệt các cây con gốc
- Thăm A
Tuy nhiên người ta ít xem xét việc duyệt trung thứ tự của cây tổng quát
## Duyệt theo mức[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=10)]
Một phương pháp duyệt cây khác là duyệt theo mức. Bắt đầu duyệt từ gốc (đỉnh mức 0), rồi duyệt các con của gốc từ trái sang phải (các đỉnh mức 1), tiếp đến là các đỉnh mức 2,...
## Giả mã[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=11)]
Giả sử có một cây nhị phân mà cấu trúc mỗi nút của nó chứa một giá trị
value và các tham chiếu
left và
right trỏ tới hai con của nút đó. Ta có thể viết các hàm sau:
### Duyệt tiền thứ tự[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=12)]
(
**pre-order (prefix) traversal**)
visit(node) print node.value if node.left != null then visit(node.left) if node.right != null then visit(node.right)
### Duyệt hậu thứ tự[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=13)]
(
**post-order (postfix) traversal**)
visit(node) if node.left != null then visit(node.left) if node.right != null then visit(node.right) print node.value
### Duyệt trung thứ tự[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=14)]
(
**in-order (infix) traversal**)
visit(node) if node.left != null then visit(node.left) print node.value if node.right != null then visit(node.right)
## Cây nhị phân tương đương[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=15)]
### Lưu trữ cấu trúc cây nhị phân[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=16)]
Để biểu diễn cây nhị phân ta dùng cấu trúc Nút (
*Node*). Mỗi Nút là một đỉnh của cây, gồm ba trường, một trường
chứa thông tin về nút đó. Hai trường
và
trỏ tới các nút con của đỉnh đó. Ngoài ra còn một con trỏ là
trỏ tới nút gốc.
Cây nhị phân ở trong bài có thể biểu diễn như sau:
Root=A A.Value="A",A.Left=B;A.Right=C B.Value="B",B.Left=D;B.Right=E C.Value="C",C.Left=F;C.Right=G D.Value="D",D.Left=Null;D.Right=Null E.Value="E",E.Left=Null;E.Right=Null F.Value="F",F.Left=Null;F.Right=Null G.Value="G",G.Left=Null;G.Right=Null
Chú ý: Phân biệt kí hiệu A, B,... chỉ nút và "A","B",... chỉ giá trị nút
### Lưu trữ cấu trúc cây tổng quát[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=17)]
Khi biểu diễn cấu trúc cây tổng quát, vì mỗi nút có thể có nhiều con, số con có thể khác nhau, nên ta không dùng cho mỗi nút con một liên kết đến nút cha mà với mỗi nút vẫn chỉ dành hai liên kết, một liên kết (trường
) trỏ đến nút con đầu bên trái của nó, một liên kết (trường
)trỏ đến nút cùng cha kề bên phải nó. Nếu coi liên kết trường
như liên kết
, liên kết
như liên kết
ta có một cây nhị phân tương đương với cây tổng quát.
### Ví dụ[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=18)]
- Cây tổng quát
A / | \ B C D / \ | E F G
- Cây nhị phân tương đương
A / B / \ E C \ \ F D / G
- Lưu trữ của cây tổng quát như sau
Root=A A.Value="A",A.Child=B,A.Next=Null B.Value="B",B.Child=E,B.Next=C C.Value="C",C.Child=Null,C.Next=D D.Value="D",D.Child=G,D.Next=Null E.Value="E",E.Null,E.Next=F F.Value="F",F.Child=Null,F.Next=Null G.Value="G",D.Child=Null,G.Next=Null
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=19)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_c%C3%A2y&action=edit§ion=20)]
Tiếng Anh:
[The Adjacency List Model for Processing Trees with SQL](http://www.SQLSummit.com/AdjacencyList.htm) [Storing Hierarchical Data in a Database](http://www.sitepoint.com/article/hierarchical-data-database)with traversal examples in PHP [Managing Hierarchical Data in MySQL](http://dev.mysql.com/tech-resources/articles/hierarchical-data.html)


markdown:
# Travesseiro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Travesseiro|
|— Đô thị —|
|Quốc gia||
|![]()
|
|[Rio Grande do Sul](/wiki/Rio_Grande_do_Sul) [Vùng thuộc bang](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_thu%E1%BB%99c_bang_Brasil&action=edit&redlink=1) [Centro Oriental Rio-Grandense](/w/index.php?title=Centro_Oriental_Rio-Grandense&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Brasil&action=edit&redlink=1) [Lajeado-Estrela](/wiki/Lajeado-Estrela_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)) 2(31.315 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(76.0/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [BRT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-3](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [BRST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Travesseiro** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Brasil&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Rio Grande do Sul](/wiki/Rio_Grande_do_Sul), [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này có diện tích 81,106 km², dân số năm 2007 là 2379 người, mật độ 29,33 người/km². [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2)

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
Hỗ trợ chung: 0439 785 369
Đăng ký
Đăng nhập
NGƯỜI MUA
Thanh toán online
Nạp tiền vào tài khoản Bảo Kim
Rút tiền từ tài khoản Bảo Kim
Chuyển tiền trực tuyến
NGƯỜI BÁN
Tích hợp thanh toán website TMĐT
Tích hợp thanh toán sản phẩm
Tích hợp thanh toán game, nội dung số
DỊCH VỤ TIỆN ÍCH
Đổi thẻ cào thành tiền mặt
Mua mã thẻ cào di động trả trước
Nạp tiền di động trả trước
Nạp tiền tài khoản game
Mua thẻ Visa TRUSTCard
Xem thêm >>
TRỢ GIÚP
Giới thiệu về Baokim.vn
Hướng dẫn đăng ký tài khoản
Quản lý tài khoản
Hướng dẫn đổi thẻ cào thành tiền mặt
Hướng dẫn nạp tiền di động trả trước
Trợ giúp >>
Đăng nhập
Email / Số điện thoại
*
Mật khẩu
*
Đăng nhập
Quên mật khẩu
|
Chưa có tài khoản?
Đăng ký
Trang chủ
Tin tức
Tích hợp
Liên hệ
FAQs
Điều khoản sử dụng
Chính sách bảo mật
Công ty cổ phần thương mại điện tử Bảo Kim
Trụ sở: Tầng 6, số 51 Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội
VP TP.HCM: Tầng 4, Toà nhà Lữ Gia, 70 Lữ Gia, P.15, Q.11, Tp HCM

Content-Type: text/html

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0