text:
Clark Gable
William Clark Gable (1-2-1901 – 16-11-1960) là một nam diễn viên điện ảnh Hoa Kỳ, được biết đến nhiều qua vai Rhett Butler trong bộ phim năm 1939 về nội chiến Mỹ Cuốn theo chiều gió, đóng cặp cùng Vivien Leigh. Rhett đã mang đến cho ông đề cử Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất; ông cũng giành giải Oscar cho phim It Happened One Night (1934) và được một đề cử cho vai diễn trong phim Mutiny on the Bounty (1935). Những vai diễn đáng nhớ tiếp theo là trong Run Silent, Run Deep và trong bộ phim cuối cùng The Misfits (1961), đóng cùng Marilyn Monroe và đây cũng là lần cuối cùng xuất hiện trên màn ảnh của cả hai người.
Trong sự nghiệp điện ảnh huy hoàng của mình, Gable thường đóng cặp cùng những nữ diễn viên nổi tiếng nhất của thời đại. Joan Crawford, người mà Gable rất thích làm việc cùng, đã đứng cạnh ông trong 8 bộ phim, Myrna Loy đóng cùng ông 7 lần, và ông cũng cùng diễn với Jean Harlow trong 6 bộ. Gable cũng đóng cặp cùng Lana Turner trong 3 phim, và với Norma Shearer 3 lần. Gable luôn ở trong top những ngôi sao danh tiếng nhất của thập niên 30.
Mục lục
Thời niên thiếu[sửa | sửa mã nguồn]
Clark Gable sinh ra tại Cadiz, Ohio, con của William Henry "Bill" Gable, một nhà khoan giếng dầu [1][2] and Adeline Hershelman, of German and Irish [3] phá sản. Ông bị nhầm lẫn là nữ trong giấy chứng sinh. Tên khai sinh của ông là William Clark Gable, nhưng trong hộ khẩu, văn bằng và các giấy tờ liên quan thì lại mang một tên khác. "William" là để tưởng nhớ cha ông. "Clark" là tên trước khi lấy chồng của bà ngoại ông. Thời thơ ấu ông thường được gọi là "Clark"; vài người bạn gọi ông là "Clarkie", "Billy" hay "Gabe".[4]
Khi ông được sáu tháng tuổi, mẹ ông rửa tội theo nghi thức Công giáo cho ông. Bà mất khi ông mới 10 tháng tuổi bởi bệnh u não. Sau cái chết của bà, nhà nội Gable không chấp nhận nuôi ông như một tín đồ Công giáo và đồng ý cho ông có thời gian sống với nhà ngoại theo Công giáo, ông bác Charles Hershelman, tại trang trại của ông ở Vernon, Pennsylvania.
Tháng 4 năm 1903, cha Gable father tái giá với Jennie Dunlap, đến từ một thị trấn nhỏ lân cận Hopedale. Gable là một đứa trẻ cao lớn nhưng hay mắc cỡ và nói âm khó nghe. Sau khi cha cậu tậu đất và xây nhà, một gia đình mới được tạo dựng ở nơi này. Jennie hay biểu diễn dương cầm và dạy học cho cậu con ghẻ tại nhà, và cậu bé có thể chơi được nhạc khí đồng. Bà cũng để Gable ăn mặc đẹp và chải chuốt khiến cậu nổi trội hẳn so với bạn bè đồng trang lứa. Gable có thiên hướng trong cơ khí và thích nghiên cứu sửa chữa ô tô cùng cha cậu. Mặc dù người cha luôn muốn cậu có những thú vui nam tính như săn bắn và thể thao nhưng Gable lại thích thơ ca. Cậu có thể ngâm Shakespeare, đặc biệt là những bài sonnet. Will Gable đồng ý mua một bộ 72 tập những tác phẩm kinh điển thế giới để nâng cao học vấn của con trai, nhưng lại không muốn thấy cậu sử dụng nó.[5] Năm 1917, khi Gable vào trung học, cha cậu phá sản. Will quyết định chuyển qua làm nông trại và gia đình chuyển tới Ravenna, giáp Akron. Gable không thích nghi được với vùng đất mới. Mặc dù cha cậu muốn cậu kế nghiệp ở trang trại nhưng Gable vẫn đến làm việc tại nhà máy sản xuất cà vạt B.F. Goodrich.
Năm 17 tuổi, Gable nuôi giấc mộng diễn xuất sau khi xem vở kịch The Bird of Paradise, nhưng ông không thể thực sự khởi nghiệp cho đến mãi năm 21 tuổi và nhận quyền thừa kế. Lúc đó, mẹ kế Jennie qua đời và cha ông bỏ tới Tulsa để quay lại kinh doanh dầu. Gable tìm việc trong một nhà hát hạng hai, sau đó lại đến Portland, Oregon và xin một chân bán hàng trong hiệu tạp hoá. Tại đây, ông gặp nữ diễn viên Laura Hope Crews, bà đã khuyến khích ông trở lại với sân khấu và xin vào một rạp hát khác. Thầy dạy của ông là giám đốc một rạp hát ở Portland, Oregon, bà Josephine Dillon (nhiều hơn ông 17 tuổi). Dillon chi tiền cho ông sửa răng và làm tóc. Bà cũng hướng dẫn ông hoàn chỉnh hình thể và dáng điệu và chú ý dạy ông luyện giọng cao, để chất giọng có âm vực hay hơn. Khi giọng nói được cải thiện, sự biểu lộ nét mặt của ông cũng tự nhiên và giàu sức thuyết phục hơn thấy rõ.[6] Sau một thời gian dài khổ luyện, Dillon bắt đầu đưa Gable đến điện ảnh.
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Sân khấu và phim câm[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1924, với sự tài trợ của Dillon, cả hai đặt chân đến Hollywood, Dillon trở thành quản lí của Gable và hai người kết hôn. Ông đặt nghệ danh là Clark Gable.[7] và đóng vai phụ trong một số phim câm như The Plastic Age (1925), nữ chính Clara Bow, và Forbidden Paradise, cũng với loạt phim hài The Pacemakers. Ông cũng xuất hiện trong những vai quần chúng trong một sô phim ngắn. Tuy nhiên, Gable không được diễn bất kì một vai chính nào nên ông quay trở lại với sân khấu, trở thành bạn thâm giao với Lionel Barrymore, mặc dù ông này đã chê bai diễn xuất không chuyên của Gable nhưng vẫn khuyễn khích ông theo nghiệp sân khấu.[8] Suốt mùa diễn 1927-28, Gable diễn trong đoàn Laskin Brothers Stock ở Houston và được phân khá nhiều vai, trở thành ngôi sao kịch nghệ trong vùng. Sau đó Gable tới New York và Dillon tìm việc cho ông tại Broadway. Ông tạo được ấn tượng với Machinal, Morning Telegraph nhận xét "Anh ấy trẻ, đầy sinh khí và nam tính mạnh mẽ".[9] Ảnh hưởng của đại khủng hoảng kinh tế và sự ra đời của phim âm thanh khiến cho nhiều vở diễn trong mùa 1929-30 bị ngưng trệ, các vai diễn trở nên khó kiếm.
Thành công buổi đầu[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1930, sau vai diễn ấn tượng Killer Mears, một kẻ liều mạng trong vở The Last Mile, Gable được kí hợp đồng với Metro–Goldwyn–Mayer. Vai diễn đầu tiên trong phim âm thanh của ông là một vai phản diện trong The Painted Desert (1931). Ông nhận được rất nhiều thư của người hâm mộ vì giọng nói cùng diễn xuất mạnh mẽ. Và nhà đài đã để ý tới ông.
Cùng năm đó, Gable và Josephine Dillon li dị. Ít lâu sau, ông cưới một phụ nữ giàu có và quyền lực ở Texas, bà Ria Franklin Prentiss Lucas Langham. Sau khi tới California, họ làm đám cưới lại năm 1931, do sự khác biệt về pháp luật giữa các bang.
"Tai anh ta quá lớn và trông như một con khỉ cắt đuôi", quản lí Darryl F. Zanuck của Warner Bros nhận xét về Clark Gable sau khi ông thử vai chính cho phim gangster Little Caesar (phim) (1931).[10] Sau vài lần thất bại, Gable được chấp nhận bởi Irving Thalberg của MGM và móc nối được với Minna Wallis làm quản lí. Bà là một phụ nữ quen biết rộng, là chị gái của đạo diễn Hal Wallis và rất thân với Norma Shearer.
Gable đặt chân đến Hollywood đúng vào thời điểm MGM đang cần tìm kiếm nam diễn viên. Ông chủ yếu đóng những vai phụ và thường là vai phản diện. Giám đốc công chúng của MGM - Howard Strickland đã giúp Gable quảng bá hình ảnh. MGM cũng thường để ông cặp đôi bên cạnh những nữ minh tinh danh giá của hãng. Joan Crawford đã mời ông diễn cùng mình trong Dance, Fools, Dance (1931). Gable trở nên nổi tiếng và quen thuộc với công chúng qua những bộ phim như A Free Soul (1931), trong này ông diễn một tay gangster đã tát nhân vật của Norma Shearer (Gable không bao giờ diễn một vai phụ nào nữa sau cái tát này). The Hollywood Reporter viết "Một ngôi sao đã được sinh ra, và đó, theo như chúng ta ước đoán, sẽ làm lu mờ mọi ngôi sao khác... Chưa bao giờ chúng ta thấy khán giả kích động mãnh liệt bằng như khi Clark Gable bước ngang qua màn bạc".[11] Ông tiếp tục với Susan Lenox (Her Fall and Rise) (1931) cùng Greta Garbo, và Possessed (1931) với Joan Crawford và dấy lên một loạt chuyện "phim giả, tình thật". Adela Rogers St. John cho rằng "chuyện tình này gần như đã đốt cháy Hollywood."[12] Louis B. Mayer đe dọa cắt hợp đồng của cả hai và Gable chuyển hướng sang Marion Davies. Tuy nhiên, Gable và Garbo vô cùng ghét nhau. Bà nghĩ ông là một diễn viên trơ như củi còn ông thì coi bà là một bà cô hợm hĩnh.
Trở thành minh tinh[sửa | sửa mã nguồn]
Gable là ứng cử viên nặng kí cho vai chính trong Tarzan nhưng bị mất vào tay Johnny Weissmuller vì không dẻo dai và bơi lội giỏi bằng. Gable đóng cặp tình nhân cùng Jean Harlow trong Red Dust (1932), điều này đẩy ông lên vị trí hàng đầu của MGM. SauHold Your Man (1933), MGM bắt đầu gây dựng hình ảnh uyên ương vàng Gable-Harlow, ghép đôi hai người trong nhiều phim như China Seas (1935) và Wife vs. Secretary (1936). Một sự phối hợp kinh điển, trên màn ảnh và ngoài màn ảnh, Gable và Jean Harlow đã có cùng nhau 6 bộ phim, tiêu biểu như Red Dust (1932) và Saratoga (1937). Harlow qua đời vì suy thận trong lúc làm phim Saratoga. Đã hoàn thành được 90%, bộ phim vẫn tiếp tục với ít nhiều vấn đề; Gable nói rằng ông cảm thấy như thể mình "ở trong vòng tay của hồn ma".[13]
Gable không phải sự lựa chọn đầu tiên cho vai Peter Warne trong It Happened One Night. Robert Montgomery là ứng cử viên số 1, nhưng ông cảm thấy kịch bản quá đơn điệu.[14] Bộ phim bắt đầu một cách căng thẳng,[4] nhưng cả Gable và Frank Capra đều rất hứng thú.
It happen one night là một thành công vĩ đại, là phim đầu tiên đoạt cả ngũ đại giải Oscar mà cho đến nay cũng mới chỉ có hai phim lặp lại kỉ lục này. Gable giành được Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất và tầm cỡ ngôi sao của ông cũng lớn hơn rất nhiều.[15]
Gable cũng nhận được một đề cử Oscar với vai Fletcher Christian trong Mutiny on the Bounty năm 1935. Năm tiếp theo, ông có một loạt phim thành công rực rỡ, đem lại cho Gable danh hiệu "Ông hoàng của Hollywood" năm 1938. Danh hiệu này được lần đầu sử dụng bởi Spencer Tracy, bắt nguồn từ khi Ed Sullivan đề xướng một cuộc bình chọn trên bài báo của mình và hơn hai mươi triệu người hâm mộ đã bầu Gable 'Ông hoàng' và Myrna Loy 'Nữ hoàng' của Hollywood. Tuy danh hiệu này giúp sự nghiêph ông thăng tiến rất nhiều nhưng Gable vẫn cảm thấy mệt mỏi vì nó, sau này ông nói "Cái danh hão 'Ông hoàng' thật nhảm nhí...Tôi chỉ là một gã cục cằn đến từ Ohio. Tôi xuất hiện đúng nơi và đúng lúc".[16] Từ thập niên 30 cho đến đầu những năm 40, ông thường được xem như là ngôi sao danh tiếng nhất hành tinh.
Cuốn theo chiều gió[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1939, nhờ Rhett Butler - hình tượng đã gắn liền với ông, Clark Gable nhận được một đề cử Oscar nam chính. Cuốn theo chiều gió đã đưa sự nghiệp của Gable lên đến đỉnh cao, ông cũng là một trong số ít những nam diễn viên đóng vai chính trong 3 bộ phim dành Oscar phim hay nhất.
Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]
Kết hôn với Carole Lombard[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1939, Clark Gable kết hôn cùng Carole Lombard, người vợ thứ ba và có lẽ là người ông yêu thương nhất trong cuộc đời đa tình của mình. Lombard là một ngôi sao thành công rực rỡ và có thu nhập cao chót vót. Sắc đẹp rạng rỡ với mái tóc vàng óng ả cùng cá tính của bà đã thu hút Gable hơn bao giờ hết. Cặp uyên ương đã có những tháng ngày hạnh phúc nhất trong đời nhưng cũng không kéo dài lâu. Ngày 16 tháng 1 năm 1942, sau khi hoàn thành bộ phim thứ 57 và cũng là bộ phim cuối cùng của mình, To Be or Not to Be, Carole gặp tai nạn máy bay ở một ngọn núi gần Las Vegas, toàn bộ hành khách tử nạn, có cả mẹ của Carole và chuyên gia quảng cáo của MGM Otto Winkler (chứng nhân đám cưới của Gable và Lombard).
Gable rơi vào tuyệt vọng trầm trọng trong nhiều tháng trời và say khướt suốt ngày. Sau đó ông đã cố vực dậy, dành hết tâm sức cho đóng phim. Ông cũng kết hôn thêm hai lần nữa nhưng theo lời đồng nghiệp nhận xét, trái tim ông dường như đã chôn theo Lompard.[17]
Thế chiến II[sửa | sửa mã nguồn]
Sau Thế chiến II[sửa | sửa mã nguồn]
Con cái[sửa | sửa mã nguồn]
Gable có một con gái ngoài giá thú, Judy Lewis,[18], kết quả của mối tình vụng trộm với nữ diễn viên Loretta Young từ khi bắt đầu quay bộ phim Tiếng gọi nơi hoang dã năm 1934. Khi bộ phim làm hậu kì, Young xin nghỉ phép dài hạn và di châu Âu để che giấu việc mình đã mang thai. Vài tháng sau, bà quay trở lại California và sinh con ở Venice. 19 tháng sau khi sinh, Loretta lại công khai nhận Judy làm con nuôi.
Theo Lewis, Gable đã từng đến nhà bà, nhưng không nhận bà là con. Trong khi cả Gable và Young đều không thừa nhận đứa con không cha này, sự thật này có vẻ lại như ai cũng biết trong cuốn hồi kí của Lewis Uncommon Knowledge, bà viết rằng bà vô cùng bàng hoàng khi biết được điều này qua những đứa trẻ khác ở trường. Loretta Young không bao giờ công nhận điều đó, điều mà bà nói là sẽ giống như thừa nhận một "tội lỗi có thể tha thứ". Tuy nhiên, bà cũng chấp nhận cho tác giả cuốn sách viết điều này với điều kiện là chỉ được xuất bản sau khi bà qua đời.
Ngày 20 tháng 3 năm 1961, Kay Gable sinh đứa con trai của Gable, John Clark Gable, 4 tháng sau cái chết của ông.
Cái chết[sửa | sửa mã nguồn]
Gable qua đời tại Los Angeles, California vào ngày 16 tháng 11 năm 1960 do đột quỵ, mười ngày sau ca phẫu thuật tim. Có nhiều khả năng sức khỏe của Gable bị suy nhược đi nhiều khi diễn vai chính trong The Misfits, dẫn đến đột tử ngay sau khi bộ phim hoàn thành.
Trong một buổi phỏng vấn với Louella Parsons sau cái chết của Gable, Kay Gable đã nói "Không phải là sự tổn thương thể chất đã giết ông. Đó là tình trạng căng thẳng, chờ đợi, chờ đợi và chờ đợi không ngừng. Ông ấy phải chờ đợi tất cả mọi người. Ông nóng giận đến mức đi lại và làm bất cứ điều gì để luôn bận rộn." [19] Monroe nói rằng cô và Kay trở nên thân nhau lúc làm phim và gọi Clark là "người đàn ông của chúng ta" [1].
Nhiều người suy đoán nguyên nhân cái chết của Gable là do chế độ ăn kiêng trước khi bộ phim bắt đầu. Cao 1m85, Gable nặng khoảng 86.2 kg tại thời điểm quay Cuốn theo chiều gió, nhưng đến cuối thập niên 50s ông đã tăng đến 104.3 kg. Để nhập vai trong The Misfits, ông phải giảm xuống 195 lbs (88 kg). Thêm vào đó, sức khoẻ Gable suy giảm đáng kể vì hút thuốc trong nhiều năm (3 gói thuốc một ngày suốt 30 năm, cũng như xì gà và lá thuốc). Đến cuối thập niên 50s ông lại thường xuyên uống rượu, đặc biệt là whisky.
Gable được mai táng tại Forest Lawn Memorial Park ở Glendale, California ngay bên cạnh mộ phần của Carole Lombard.
Doris Day nhận xét về đời tư của Gable, "Ông nam tính như bất kì người đàn ông nào tôi từng biết, từ một cậu bé cho đến một tráng niên - chính sự kết hợp này khiến ông trở thành sát thủ với nữ giới" [20]
Robert Taylor ca ngợi Gable "là anh chàng vĩ đại, vĩ đại và chắc chắn là một trong những ngôi sao vĩ đại nhất mọi thời đại, nếu không phải là vĩ đại nhất. Tôi nghĩ tôi thực sự nghi ngại rằng liệu còn có thể ai nữa như Clark Gable. Anh ta là duy nhất."[21]
Các phim tham gia[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Spicer, Chrystopher (2002). Clark Gable: Biography, Filmography, Bibliography. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company. ISBN 0-7864-1124-4.
- ^ Van Neste, Dan (1999). “Clark Gable Reconstructed Birthhome: Fit For A King”. Classic Images. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2008.
- ^ Ancestors of Clark Gable - Genealogy.com
- ^ a ă Harris, Warren G. (2002). Clark Gable: A Biography. New York: Harmony. ISBN 0609604953.
- ^ Harris, p.7.
- ^ Harris, p.24.
- ^ Harris, p.29.
- ^ Harris, p.36.
- ^ Harris, p.49.
- ^ Turner Classic Movies (2006-09-01). Leading Men: The 50 Most Unforgettable Actors of the Studio Era. Chronicle Books. ISBN 0811854671.
- ^ Harris, p.80.
- ^ Harris, p.82.
- ^ Harris, p. 179.
- ^ Kotsabilas-Davis, James; Myrna Loy (31 tháng 10 năm 1998). Myrna Loy: Being and Becoming. Primus, Donald I Fine Inc. tr. 94. ISBN 1556111010.
- ^ Gable's Oscar recently drew a top bid of $607.500 from Steven Spielberg, who promptly donated the statuette to the Academy of Motion Picture Arts and Sciences. (Colbert's Oscar for the same film was offered for auction by Christie's on 9 tháng 6 năm 1997, but no bids were made for it.)
- ^ Harris, p. 185.
- ^ Williams, Esther; Diehl, Digby (1999). The Million Dollar Mermaid. New York: Simon & Schuster. ISBN 0684852845.
- ^ Official site of Judy Lewis
- ^ Harris, pp 378-379
- ^ Harris, p. 352.
- ^ UPI, Year In Review http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1960/Casey-Stengel-retires,-Clark-Gable-Dies/12295509435928-6/
- ^ Barrymore giành được 1 giải Oscar nhờ vai diễn này.
- ^ Joan Crawford cũng đóng vai chính trong bộ phim sau này Possessed nhưng không được chú ý bằng bộ trước đó.
- ^ Làm lại với tên Mogambo (1953) và Gable vẫn xuất hiện trong vai chính.
- ^ Previously phimed in 1922 with Ronald Colman in the Gable role.
- ^ Astaire's phim debut.
- ^ Best Picture Academy Award winner for 1934.
- ^ Remade as You Can't Run Away From It (1956) với Jack Lemmon in the Gable role.
- ^ Reputedly the phim that gangster John Dillinger saw just before being gunned down.
- ^ Young and Gable had an affair during the making of this phim, resulting in Young bearing Gable's child.
- ^ Best Picture Academy Award winner for 1935.
- ^ Other versions of the Bounty mutiny include In the Wake of the Bounty (1933), Mutiny on the Bounty (1962), and The Bounty (1984) với, respectively, Errol Flynn, Marlon Brando, and Mel Gibson in the Gable role.
- ^ Laughton and Tone also received Academy Award nominations.
- ^ Lost the 1936 Best Picture Academy Award to The Great Ziegfeld
- ^ "This performance was one of the real disasters of his career, prompting many indignant letters from admirers." - Gabe Essoe. The phims of Clark Gable. Secaucus, NJ. Citadel Press, 1970.
- ^ Harlow died during production of this phim. The phim was completed using her stand-in Mary Dees.
- ^ Lost the 1938 Best Picture Academy Award to You Can't Take It Với You
- ^ Best Picture Academy Award winner winner for 1939.
- ^ A made-for-TV sequel entitled Scarlett (1994) starred Timothy Dalton in the Gable role.
- ^ Although Fleming is the phim's sole credited director, portions of the phim were directed by George Cukor and Sam Wood.
- ^ Although Gable received top billing in the advertisements for this film, Crawford has top billing in the film's opening credits.
- ^ This was Morgan's last phim. He died before the phim was released.
- ^ Previously phimed as Red Dust (1932), also với Gable in the lead.
- ^ "Magambo" is the Swahili word for "Passion."
- ^ Cũng là bộ phim cuối cùng của Marilyn Monroe.
- ^ A behind-the-scenes look at the making of Northwest Passage (1940) starring Spencer Tracy.
Tư liệu[sửa | sửa mã nguồn]
- Bret, David (2007-09-10). Clark Gable: Tormented Star. New York: Carroll & Graf Publishers. ISBN 0-7867-2093-X.
- Harris, Warren G. (2002). Clark Gable: A Biography. New York: Harmony. ISBN 0-609-60495-3.
- Lewis, Judy. Uncommon Knowledge (book by Gable's daughter with Loretta Young). (Pocket Books/Simon & Schuster 1994), ISBN 0-671-70019-7
- Spicer, Chrystopher (2002). Clark Gable: Biography, Filmography, Bibliography. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company. ISBN 0-7864-1124-4.
- Clark Gable in the 8th Air Force, Air Power History, Spring 1999
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Clark Gable trên Internet Movie Database
- Clark Gable trên trang TV.com
- Snopes on the false rumor of Gable killing a pedestrian while he was driving drunk
- Combat America trên Internet Archive:
- Clark Gable: Biographie, filmographie, galerie, etc (tiếng Pháp)
- Official Site of daughter Judy Lewis with extensive Clark Gable photo gallery

markdown:
# Clark Gable
|Clark Gable|
|
|![]()
*(1935)* [Mutiny on the Bounty](/wiki/Mutiny_on_the_Bounty_(phim_1935)) [1 tháng 2](/wiki/1_th%C3%A1ng_2), [1901](/wiki/1901) [Cadiz](/wiki/Cadiz,_Ohio), [Ohio](/wiki/Ohio), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [16 tháng 11](/wiki/16_th%C3%A1ng_11), [1960](/wiki/1960)(59 tuổi) [Nhồi máu cơ tim](/wiki/Nh%E1%BB%93i_m%C3%A1u_c%C6%A1_tim) [Los Angeles](/wiki/Los_Angeles), [California](/wiki/California), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Josephine Dillon](/w/index.php?title=Josephine_Dillon&action=edit&redlink=1) *(1924-1930)*
Maria "Ria" Franklin Printiss Lucas Langham
*(1931-1939)* [Carole Lombard](/wiki/Carole_Lombard) *(1939-1942)* [Sylvia Ashley](/w/index.php?title=Sylvia_Ashley&action=edit&redlink=1) *(1949-1952)*
Kay Williams
*(1955-1960)*
|Giải thưởng điện ảnh|
|
|[Nam chính](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ch%C3%ADnh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t)1934 **William Clark Gable** (1-2-1901 – 16-11-1960) là một nam diễn viên điện ảnh Hoa Kỳ, được biết đến nhiều qua vai [Rhett Butler](/wiki/Rhett_Butler) trong bộ phim năm 1939 về [nội chiến Mỹ](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3) *, đóng cặp cùng Cuốn theo chiều gió* [Vivien Leigh](/wiki/Vivien_Leigh). Rhett đã mang đến cho ông đề cử [Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ch%C3%ADnh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t); ông cũng giành giải Oscar cho phim *(1934) và được một đề cử cho vai diễn trong phim* [It Happened One Night](/wiki/It_Happened_One_Night) *(1935). Những vai diễn đáng nhớ tiếp theo là trong* [Mutiny on the Bounty](/wiki/Mutiny_on_the_Bounty_(phim_1935)) *và trong bộ phim cuối cùng* [Run Silent, Run Deep](/w/index.php?title=Run_Silent,_Run_Deep&action=edit&redlink=1) *(1961), đóng cùng* [The Misfits](/w/index.php?title=The_Misfits&action=edit&redlink=1) [Marilyn Monroe](/wiki/Marilyn_Monroe)và đây cũng là lần cuối cùng xuất hiện trên màn ảnh của cả hai người.
Trong sự nghiệp điện ảnh huy hoàng của mình, Gable thường đóng cặp cùng những nữ diễn viên nổi tiếng nhất của thời đại.
[Joan Crawford](/wiki/Joan_Crawford), người mà Gable rất thích làm việc cùng, đã đứng cạnh ông trong 8 bộ phim, [Myrna Loy](/wiki/Myrna_Loy) đóng cùng ông 7 lần, và ông cũng cùng diễn với [Jean Harlow](/wiki/Jean_Harlow) trong 6 bộ. Gable cũng đóng cặp cùng [Lana Turner](/wiki/Lana_Turner) trong 3 phim, và với [Norma Shearer](/wiki/Norma_Shearer) 3 lần. Gable luôn ở trong top những ngôi sao danh tiếng nhất của thập niên 30.
## Mục lục
## Thời niên thiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=1)]
Clark Gable sinh ra tại
[Cadiz](/wiki/Cadiz,_Ohio), [Ohio](/wiki/Ohio), con của William Henry "Bill" Gable, một nhà khoan giếng dầu [[1]](#cite_note-spicer-1) and Adeline Hershelman, of [2] [German](/w/index.php?title=Germans&action=edit&redlink=1)and [Irish](/w/index.php?title=Irish_people&action=edit&redlink=1) phá sản. Ông bị nhầm lẫn là nữ trong giấy chứng sinh. Tên khai sinh của ông là [[3]](#cite_note-3) **William Clark Gable**, nhưng trong hộ khẩu, văn bằng và các giấy tờ liên quan thì lại mang một tên khác. "William" là để tưởng nhớ cha ông. "Clark" là tên trước khi lấy chồng của bà ngoại ông. Thời thơ ấu ông thường được gọi là "Clark"; vài người bạn gọi ông là "Clarkie", "Billy" hay "Gabe". [[4]](#cite_note-harris-4)
Khi ông được sáu tháng tuổi, mẹ ông rửa tội theo nghi thức
[Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) cho ông. Bà mất khi ông mới 10 tháng tuổi bởi bệnh u não. Sau cái chết của bà, nhà nội Gable không chấp nhận nuôi ông như một tín đồ Công giáo và đồng ý cho ông có thời gian sống với nhà ngoại theo Công giáo, ông bác Charles Hershelman, tại trang trại của ông ở Vernon, [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania).
Tháng 4 năm 1903, cha Gable father tái giá với Jennie Dunlap, đến từ một thị trấn nhỏ lân cận
[Hopedale](/wiki/Hopedale,_Ohio). Gable là một đứa trẻ cao lớn nhưng hay mắc cỡ và nói âm khó nghe. Sau khi cha cậu tậu đất và xây nhà, một gia đình mới được tạo dựng ở nơi này. Jennie hay biểu diễn dương cầm và dạy học cho cậu con ghẻ tại nhà, và cậu bé có thể chơi được nhạc khí đồng. Bà cũng để Gable ăn mặc đẹp và chải chuốt khiến cậu nổi trội hẳn so với bạn bè đồng trang lứa. Gable có thiên hướng trong cơ khí và thích nghiên cứu sửa chữa ô tô cùng cha cậu. Mặc dù người cha luôn muốn cậu có những thú vui nam tính như săn bắn và thể thao nhưng Gable lại thích thơ ca. Cậu có thể ngâm Shakespeare, đặc biệt là những bài sonnet. Will Gable đồng ý mua một bộ 72 tập những tác phẩm kinh điển thế giới để nâng cao học vấn của con trai, nhưng lại không muốn thấy cậu sử dụng nó. Năm 1917, khi Gable vào trung học, cha cậu phá sản. Will quyết định chuyển qua làm nông trại và gia đình chuyển tới [5] [Ravenna](/wiki/Ravenna,_Ohio), giáp [Akron](/wiki/Akron,_Ohio). Gable không thích nghi được với vùng đất mới. Mặc dù cha cậu muốn cậu kế nghiệp ở trang trại nhưng Gable vẫn đến làm việc tại nhà máy sản xuất cà vạt B.F. Goodrich.
Năm 17 tuổi, Gable nuôi giấc mộng diễn xuất sau khi xem vở kịch
*The Bird of Paradise*, nhưng ông không thể thực sự khởi nghiệp cho đến mãi năm 21 tuổi và nhận quyền thừa kế. Lúc đó, mẹ kế Jennie qua đời và cha ông bỏ tới [Tulsa](/wiki/Tulsa) để quay lại kinh doanh dầu. Gable tìm việc trong một nhà hát hạng hai, sau đó lại đến [Portland](/wiki/Portland,_Oregon), [Oregon](/wiki/Oregon) và xin một chân bán hàng trong hiệu tạp hoá. Tại đây, ông gặp nữ diễn viên [Laura Hope Crews](/w/index.php?title=Laura_Hope_Crews&action=edit&redlink=1), bà đã khuyến khích ông trở lại với sân khấu và xin vào một rạp hát khác. Thầy dạy của ông là giám đốc một rạp hát ở Portland, Oregon, bà [Josephine Dillon](/w/index.php?title=Josephine_Dillon&action=edit&redlink=1) (nhiều hơn ông 17 tuổi). Dillon chi tiền cho ông sửa răng và làm tóc. Bà cũng hướng dẫn ông hoàn chỉnh hình thể và dáng điệu và chú ý dạy ông luyện giọng cao, để chất giọng có âm vực hay hơn. Khi giọng nói được cải thiện, sự biểu lộ nét mặt của ông cũng tự nhiên và giàu sức thuyết phục hơn thấy rõ. Sau một thời gian dài khổ luyện, Dillon bắt đầu đưa Gable đến điện ảnh. [6]
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=2)]
### Sân khấu và phim câm[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=3)]
Năm 1924, với sự tài trợ của Dillon, cả hai đặt chân đến
[Hollywood](/wiki/Hollywood), Dillon trở thành quản lí của Gable và hai người kết hôn. Ông đặt nghệ danh là Clark Gable. và đóng vai phụ trong một số phim câm như [7] *(1925), nữ chính* [The Plastic Age](/w/index.php?title=The_Plastic_Age&action=edit&redlink=1) [Clara Bow](/w/index.php?title=Clara_Bow&action=edit&redlink=1), và *Forbidden Paradise*, cũng với loạt phim hài *The Pacemakers*. Ông cũng xuất hiện trong những vai quần chúng trong một sô phim ngắn. Tuy nhiên, Gable không được diễn bất kì một vai chính nào nên ông quay trở lại với sân khấu, trở thành bạn thâm giao với [Lionel Barrymore](/w/index.php?title=Lionel_Barrymore&action=edit&redlink=1), mặc dù ông này đã chê bai diễn xuất không chuyên của Gable nhưng vẫn khuyễn khích ông theo nghiệp sân khấu. Suốt mùa diễn 1927-28, Gable diễn trong đoàn Laskin Brothers Stock ở [[8]](#cite_note-8) [Houston](/wiki/Houston,_Texas)và được phân khá nhiều vai, trở thành ngôi sao kịch nghệ trong vùng. Sau đó Gable tới [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York)và Dillon tìm việc cho ông tại [Broadway](/wiki/S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_Broadway). Ông tạo được ấn tượng với *Machinal*, *Morning Telegraph*nhận xét "Anh ấy trẻ, đầy sinh khí và nam tính mạnh mẽ". Ảnh hưởng của đại khủng hoảng kinh tế và sự ra đời của phim âm thanh khiến cho nhiều vở diễn trong mùa 1929-30 bị ngưng trệ, các vai diễn trở nên khó kiếm. [[9]](#cite_note-9)
### Thành công buổi đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=4)]
Năm 1930, sau vai diễn ấn tượng Killer Mears, một kẻ liều mạng trong vở
*The Last Mile*, Gable được kí hợp đồng với [Metro–Goldwyn–Mayer](/wiki/Metro-Goldwyn-Mayer). Vai diễn đầu tiên trong phim âm thanh của ông là một vai phản diện trong * (1931). Ông nhận được rất nhiều thư của người hâm mộ vì giọng nói cùng diễn xuất mạnh mẽ. Và nhà đài đã để ý tới ông. The Painted Desert*
Cùng năm đó, Gable và Josephine Dillon li dị. Ít lâu sau, ông cưới một phụ nữ giàu có và quyền lực ở
[Texas](/wiki/Texas), bà Ria Franklin Prentiss Lucas Langham. Sau khi tới [California](/wiki/California), họ làm đám cưới lại năm 1931, do sự khác biệt về pháp luật giữa các bang.
"Tai anh ta quá lớn và trông như một con khỉ cắt đuôi", quản lí
[Darryl F. Zanuck](/w/index.php?title=Darryl_F._Zanuck&action=edit&redlink=1) của [Warner Bros](/wiki/Warner_Bros.) nhận xét về Clark Gable sau khi ông thử vai chính cho phim gangster * (1931). Little Caesar (phim)* Sau vài lần thất bại, Gable được chấp nhận bởi [[10]](#cite_note-10) [Irving Thalberg](/w/index.php?title=Irving_Thalberg&action=edit&redlink=1)của [MGM](/wiki/Metro-Goldwyn-Mayer)và móc nối được với Minna Wallis làm quản lí. Bà là một phụ nữ quen biết rộng, là chị gái của đạo diễn [Hal Wallis](/w/index.php?title=Hal_Wallis&action=edit&redlink=1)và rất thân với [Norma Shearer](/wiki/Norma_Shearer).
Gable đặt chân đến Hollywood đúng vào thời điểm MGM đang cần tìm kiếm nam diễn viên. Ông chủ yếu đóng những vai phụ và thường là vai phản diện. Giám đốc công chúng của MGM - Howard Strickland đã giúp Gable quảng bá hình ảnh. MGM cũng thường để ông cặp đôi bên cạnh những nữ minh tinh danh giá của hãng.
[Joan Crawford](/wiki/Joan_Crawford) đã mời ông diễn cùng mình trong * (1931). Gable trở nên nổi tiếng và quen thuộc với công chúng qua những bộ phim như Dance, Fools, Dance* *(1931), trong này ông diễn một tay gangster đã tát nhân vật của Norma Shearer (Gable không bao giờ diễn một vai phụ nào nữa sau cái tát này).* [A Free Soul](/w/index.php?title=A_Free_Soul&action=edit&redlink=1) *viết "Một ngôi sao đã được sinh ra, và đó, theo như chúng ta ước đoán, sẽ làm lu mờ mọi ngôi sao khác... Chưa bao giờ chúng ta thấy khán giả kích động mãnh liệt bằng như khi Clark Gable bước ngang qua màn bạc".* [The Hollywood Reporter](/wiki/The_Hollywood_Reporter) Ông tiếp tục với [[11]](#cite_note-11) *(1931) cùng* [Susan Lenox (Her Fall and Rise)](/w/index.php?title=Susan_Lenox_(Her_Fall_and_Rise)&action=edit&redlink=1) [Greta Garbo](/wiki/Greta_Garbo), và *(1931) với Joan Crawford và dấy lên một loạt chuyện "phim giả, tình thật".* [Possessed](/w/index.php?title=Possessed_(phim_1931)&action=edit&redlink=1) [Adela Rogers St. John](/w/index.php?title=Adela_Rogers_St._John&action=edit&redlink=1)cho rằng "chuyện tình này gần như đã đốt cháy Hollywood." [[12]](#cite_note-12) [Louis B. Mayer](/w/index.php?title=Louis_B._Mayer&action=edit&redlink=1)đe dọa cắt hợp đồng của cả hai và Gable chuyển hướng sang [Marion Davies](/w/index.php?title=Marion_Davies&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, Gable và Garbo vô cùng ghét nhau. Bà nghĩ ông là một diễn viên trơ như củi còn ông thì coi bà là một bà cô hợm hĩnh.
### Trở thành minh tinh[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=5)]
Gable là ứng cử viên nặng kí cho vai chính trong
* nhưng bị mất vào tay Tarzan* [Johnny Weissmuller](/w/index.php?title=Johnny_Weissmuller&action=edit&redlink=1)vì không dẻo dai và bơi lội giỏi bằng. Gable đóng cặp tình nhân cùng [Jean Harlow](/wiki/Jean_Harlow)trong *(1932), điều này đẩy ông lên vị trí hàng đầu của MGM. Sau* [Red Dust](/w/index.php?title=Red_Dust&action=edit&redlink=1) *(1933), MGM bắt đầu gây dựng hình ảnh uyên ương vàng Gable-Harlow, ghép đôi hai người trong nhiều phim như* [Hold Your Man](/w/index.php?title=Hold_Your_Man&action=edit&redlink=1) *(1935) và* [China Seas](/w/index.php?title=China_Seas_(phim_1935)&action=edit&redlink=1) *(1936). Một sự phối hợp kinh điển, trên màn ảnh và ngoài màn ảnh, Gable và Jean Harlow đã có cùng nhau 6 bộ phim, tiêu biểu như* [Wife vs. Secretary](/w/index.php?title=Wife_vs._Secretary&action=edit&redlink=1) *(1932) và* [Red Dust](/w/index.php?title=Red_Dust&action=edit&redlink=1) *(1937). Harlow qua đời vì suy thận trong lúc làm phim* [Saratoga](/w/index.php?title=Saratoga_(phim_1937)&action=edit&redlink=1) *Saratoga*. Đã hoàn thành được 90%, bộ phim vẫn tiếp tục với ít nhiều vấn đề; Gable nói rằng ông cảm thấy như thể mình "ở trong vòng tay của hồn ma". [[13]](#cite_note-13)
Gable không phải sự lựa chọn đầu tiên cho vai Peter Warne trong
*. It Happened One Night* [Robert Montgomery](/w/index.php?title=Robert_Montgomery&action=edit&redlink=1)là ứng cử viên số 1, nhưng ông cảm thấy kịch bản quá đơn điệu. Bộ phim bắt đầu một cách căng thẳng, [[14]](#cite_note-14) nhưng cả Gable và [[4]](#cite_note-harris-4) [Frank Capra](/w/index.php?title=Frank_Capra&action=edit&redlink=1)đều rất hứng thú. *It happen one night* là một thành công vĩ đại, là phim đầu tiên đoạt cả ngũ đại giải Oscar mà cho đến nay cũng mới chỉ có hai phim lặp lại kỉ lục này. Gable giành được [Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ch%C3%ADnh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) và tầm cỡ ngôi sao của ông cũng lớn hơn rất nhiều. [[15]](#cite_note-15)
Gable cũng nhận được một đề cử
[Oscar](/wiki/Oscar) với vai [Fletcher Christian](/w/index.php?title=Fletcher_Christian&action=edit&redlink=1) trong * năm 1935. Năm tiếp theo, ông có một loạt phim thành công rực rỡ, đem lại cho Gable danh hiệu " Mutiny on the Bounty* **Ông hoàng của Hollywood**" năm 1938. Danh hiệu này được lần đầu sử dụng bởi [Spencer Tracy](/wiki/Spencer_Tracy), bắt nguồn từ khi [Ed Sullivan](/w/index.php?title=Ed_Sullivan&action=edit&redlink=1)đề xướng một cuộc bình chọn trên bài báo của mình và hơn hai mươi triệu người hâm mộ đã bầu Gable 'Ông hoàng' và [Myrna Loy](/wiki/Myrna_Loy)'Nữ hoàng' của Hollywood. Tuy danh hiệu này giúp sự nghiêph ông thăng tiến rất nhiều nhưng Gable vẫn cảm thấy mệt mỏi vì nó, sau này ông nói "Cái danh hão 'Ông hoàng' thật nhảm nhí...Tôi chỉ là một gã cục cằn đến từ Ohio. Tôi xuất hiện đúng nơi và đúng lúc". Từ thập niên 30 cho đến đầu những năm 40, ông thường được xem như là ngôi sao danh tiếng nhất hành tinh. [[16]](#cite_note-16)
### Cuốn theo chiều gió[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=6)]
Năm 1939, nhờ
[Rhett Butler](/wiki/Rhett_Butler) - hình tượng đã gắn liền với ông, Clark Gable nhận được một đề cử Oscar nam chính. *Cuốn theo chiều gió* đã đưa sự nghiệp của Gable lên đến đỉnh cao, ông cũng là một trong số ít những nam diễn viên đóng vai chính trong 3 bộ phim dành [Oscar phim hay nhất](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t).
## Đời tư[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=7)]
### Kết hôn với Carole Lombard[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=8)]
Năm 1939, Clark Gable kết hôn cùng
[Carole Lombard](/wiki/Carole_Lombard), người vợ thứ ba và có lẽ là người ông yêu thương nhất trong cuộc đời đa tình của mình. Lombard là một ngôi sao thành công rực rỡ và có thu nhập cao chót vót. Sắc đẹp rạng rỡ với mái tóc vàng óng ả cùng cá tính của bà đã thu hút Gable hơn bao giờ hết. Cặp uyên ương đã có những tháng ngày hạnh phúc nhất trong đời nhưng cũng không kéo dài lâu. Ngày 16 tháng 1 năm 1942, sau khi hoàn thành bộ phim thứ 57 và cũng là bộ phim cuối cùng của mình, *, Carole gặp tai nạn máy bay ở một ngọn núi gần To Be or Not to Be* [Las Vegas](/wiki/Las_Vegas), toàn bộ hành khách tử nạn, có cả mẹ của Carole và chuyên gia quảng cáo của MGM Otto Winkler (chứng nhân đám cưới của Gable và Lombard).
Gable rơi vào tuyệt vọng trầm trọng trong nhiều tháng trời và say khướt suốt ngày. Sau đó ông đã cố vực dậy, dành hết tâm sức cho đóng phim. Ông cũng kết hôn thêm hai lần nữa nhưng theo lời đồng nghiệp nhận xét, trái tim ông dường như đã chôn theo Lompard.
[[17]](#cite_note-17)
### Thế chiến II[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=9)]
### Sau Thế chiến II[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=10)]
### Con cái[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=11)]
Gable có một con gái ngoài giá thú,
[Judy Lewis](/w/index.php?title=Judy_Lewis&action=edit&redlink=1), , kết quả của mối tình vụng trộm với nữ diễn viên [18] [Loretta Young](/wiki/Loretta_Young)từ khi bắt đầu quay bộ phim *năm 1934. Khi bộ phim làm hậu kì, Young xin nghỉ phép dài hạn và di* [Tiếng gọi nơi hoang dã](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_g%E1%BB%8Di_n%C6%A1i_hoang_d%C3%A3_(phim_1935)&action=edit&redlink=1) [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)để che giấu việc mình đã mang thai. Vài tháng sau, bà quay trở lại [California](/wiki/California)và sinh con ở [Venice](/w/index.php?title=Venice,_California&action=edit&redlink=1). 19 tháng sau khi sinh, Loretta lại công khai nhận Judy làm con nuôi.
Theo Lewis, Gable đã từng đến nhà bà, nhưng không nhận bà là con. Trong khi cả Gable và Young đều không thừa nhận đứa con không cha này, sự thật này có vẻ lại như ai cũng biết trong cuốn hồi kí của Lewis
*Uncommon Knowledge*, bà viết rằng bà vô cùng bàng hoàng khi biết được điều này qua những đứa trẻ khác ở trường. Loretta Young không bao giờ công nhận điều đó, điều mà bà nói là sẽ giống như thừa nhận một "tội lỗi có thể tha thứ". Tuy nhiên, bà cũng chấp nhận cho tác giả cuốn sách viết điều này với điều kiện là chỉ được xuất bản sau khi bà qua đời.
Ngày 20 tháng 3 năm 1961, Kay Gable sinh đứa con trai của Gable, John Clark Gable, 4 tháng sau cái chết của ông.
### Cái chết[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=12)]
Gable qua đời tại
[Los Angeles](/wiki/Los_Angeles), [California](/wiki/California) vào ngày 16 tháng 11 năm 1960 do đột quỵ, mười ngày sau ca phẫu thuật tim. Có nhiều khả năng sức khỏe của Gable bị suy nhược đi nhiều khi diễn vai chính trong *The Misfits*, dẫn đến đột tử ngay sau khi bộ phim hoàn thành.
Trong một buổi phỏng vấn với
[Louella Parsons](/w/index.php?title=Louella_Parsons&action=edit&redlink=1) sau cái chết của Gable, Kay Gable đã nói "Không phải là sự tổn thương thể chất đã giết ông. Đó là tình trạng căng thẳng, chờ đợi, chờ đợi và chờ đợi không ngừng. Ông ấy phải chờ đợi tất cả mọi người. Ông nóng giận đến mức đi lại và làm bất cứ điều gì để luôn bận rộn." Monroe nói rằng cô và Kay trở nên thân nhau lúc làm phim và gọi Clark là "người đàn ông của chúng ta" [19] . [[1]](#cite_note-spicer-1)
Nhiều người suy đoán nguyên nhân cái chết của Gable là do chế độ ăn kiêng trước khi bộ phim bắt đầu. Cao 1m85, Gable nặng khoảng 86.2 kg tại thời điểm quay
*Cuốn theo chiều gió*, nhưng đến cuối thập niên 50s ông đã tăng đến 104.3 kg. Để nhập vai trong *The Misfits*, ông phải giảm xuống 195 lbs (88 kg). Thêm vào đó, sức khoẻ Gable suy giảm đáng kể vì hút thuốc trong nhiều năm (3 gói thuốc một ngày suốt 30 năm, cũng như xì gà và lá thuốc). Đến cuối thập niên 50s ông lại thường xuyên uống rượu, đặc biệt là whisky.
Gable được mai táng tại Forest Lawn Memorial Park ở
[Glendale, California](/wiki/Glendale,_California) ngay bên cạnh mộ phần của [Carole Lombard](/wiki/Carole_Lombard). [Doris Day](/w/index.php?title=Doris_Day&action=edit&redlink=1) nhận xét về đời tư của Gable, "Ông nam tính như bất kì người đàn ông nào tôi từng biết, từ một cậu bé cho đến một tráng niên - chính sự kết hợp này khiến ông trở thành sát thủ với nữ giới" [[20]](#cite_note-20) [Robert Taylor](/wiki/Robert_Taylor) ca ngợi Gable "là anh chàng vĩ đại, vĩ đại và chắc chắn là một trong những ngôi sao vĩ đại nhất mọi thời đại, nếu không phải là vĩ đại nhất. Tôi nghĩ tôi thực sự nghi ngại rằng liệu còn có thể ai nữa như Clark Gable. Anh ta là duy nhất." [[21]](#cite_note-21)
## Các phim tham gia[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=13)]
|
|
|
|
|
|
|Năm||STT||Tên phim||Vai diễn||Nữ chính||Đạo diễn||Các diễn viên khác, chú thích|
|1960||66||
||Michael Hamilton||
|[Melville Shavelson](/w/index.php?title=Melville_Shavelson&action=edit&redlink=1) [Paramount](/wiki/Paramount_Pictures). Với [Vittorio De Sica](/wiki/Vittorio_De_Sica). [The Misfits](/w/index.php?title=The_Misfits_(phim)&action=edit&redlink=1) [Marilyn Monroe](/wiki/Marilyn_Monroe) [John Huston](/w/index.php?title=John_Huston&action=edit&redlink=1) [Montgomery Clift](/w/index.php?title=Montgomery_Clift&action=edit&redlink=1), [Thelma Ritter](/w/index.php?title=Thelma_Ritter&action=edit&redlink=1), [Eli Wallach](/w/index.php?title=Eli_Wallach&action=edit&redlink=1). Bộ phim cuối cùng của Gable, phát hành trước khi ông chết. [[45]](#cite_note-45)
|Năm||STT||Tên phim||Năm||STT||Tên phim|
|1931||1||
|The Christmas Party |1939||10||
|Screen Snapshots: Stars on Horseback
|2||
|Jackie Cooper's Birthday Party |11||
|Hollywood Hobbies
|1932||3||
|Screen Snapshots |1940||12||
|Northward, Ho!
|1933||4||
|Hollywood on Parade No. 9 |1941||13||
|You Can't Fool a Camera
|1935||5||
|Hollywood Hobbies |1943||14||
|Show Business at War
|6||
|Starlit Days at the Lido |15||
|Wings Up
|1937||7||
|Hollywood Party |1943||16||
|Screen Snapshots: Hollywood in Uniform
|8||
|The Candid Camera Story (Very Candid of
|1950||17||
|Screen Actors
|1938||9||
|Hollywood Goes to Town
### Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=14)]
- ^
**a** [Spicer, Chrystopher (2002).](#cite_ref-spicer_1-1) **ă** *Clark Gable: Biography, Filmography, Bibliography*. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7864-1124-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7864-1124-4). **Van Neste, Dan (1999).** [^](#cite_ref-2) [“Clark Gable Reconstructed Birthhome: Fit For A King”](http://www.classicimages.com/1999/april99/clarkgable.html). *Classic Images*. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-3) [Ancestors of Clark Gable - Genealogy.com](http://www.genealogy.com/famousfolks/clarkg/d0/i0000038.htm#i38)
- ^
**a** [Harris, Warren G. (2002).](#cite_ref-harris_4-1) **ă** *Clark Gable: A Biography*. New York: Harmony. [ISBN](/wiki/ISBN) [0609604953](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0609604953). **Harris, p.7.** [^](#cite_ref-5) **Harris, p.24.** [^](#cite_ref-6) **Harris, p.29.** [^](#cite_ref-7) **Harris, p.36.** [^](#cite_ref-8) **Harris, p.49.** [^](#cite_ref-9) [^](#cite_ref-10) [Turner Classic Movies](/w/index.php?title=Turner_Classic_Movies&action=edit&redlink=1)( [2006-09-01](/w/index.php?title=2006-09-01&action=edit&redlink=1)). *Leading Men: The 50 Most Unforgettable Actors of the Studio Era*. [Chronicle Books](/w/index.php?title=Chronicle_Books&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0811854671](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0811854671). **Harris, p.80.** [^](#cite_ref-11) **Harris, p.82.** [^](#cite_ref-12) **Harris, p. 179.** [^](#cite_ref-13) **Kotsabilas-Davis, James; Myrna Loy (31 tháng 10 năm 1998).** [^](#cite_ref-14) *Myrna Loy: Being and Becoming*. Primus, Donald I Fine Inc. tr. 94. [ISBN](/wiki/ISBN) [1556111010](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1556111010). **Gable's Oscar recently drew a top bid of $607.500 from** [^](#cite_ref-15) [Steven Spielberg](/wiki/Steven_Spielberg), who promptly donated the statuette to the [Academy of Motion Picture Arts and Sciences](/wiki/Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh). (Colbert's Oscar for the same film was offered for auction by [Christie's](/w/index.php?title=Christie%27s&action=edit&redlink=1)on 9 tháng 6 năm 1997, but no bids were made for it.) **Harris, p. 185.** [^](#cite_ref-16) [^](#cite_ref-17) [Williams, Esther](/w/index.php?title=Esther_Williams&action=edit&redlink=1); Diehl, Digby (1999). *The Million Dollar Mermaid*. [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York): [Simon & Schuster](/w/index.php?title=Simon_%26_Schuster&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0684852845](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0684852845). [^](#cite_ref-18) [Official site of Judy Lewis](http://judy--lewis.com/) **Harris, pp 378-379** [^](#cite_ref-19) **Harris, p. 352.** [^](#cite_ref-20) **UPI, Year In Review** [^](#cite_ref-21) [http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1960/Casey-Stengel-retires,-Clark-Gable-Dies/12295509435928-6/](http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1960/Casey-Stengel-retires,-Clark-Gable-Dies/12295509435928-6/) [^](#cite_ref-22) [Barrymore](/w/index.php?title=Lionel_Barrymore&action=edit&redlink=1)giành được 1 [giải Oscar](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar)nhờ vai diễn này. [^](#cite_ref-23) [Joan Crawford](/wiki/Joan_Crawford)cũng đóng vai chính trong bộ phim sau này *nhưng không được chú ý bằng bộ trước đó.* [Possessed](/w/index.php?title=Possessed_(phim_1947)&action=edit&redlink=1) **Làm lại với tên** [^](#cite_ref-24) *(1953) và Gable vẫn xuất hiện trong vai chính.* [Mogambo](/w/index.php?title=Mogambo&action=edit&redlink=1) **Previously phimed in** [^](#cite_ref-25) [1922](/w/index.php?title=1922_in_phim&action=edit&redlink=1)with [Ronald Colman](/w/index.php?title=Ronald_Colman&action=edit&redlink=1)in the Gable role. [^](#cite_ref-26) [Astaire](/wiki/Fred_Astaire)'s phim debut. [^](#cite_ref-27) [Best Picture Academy Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t)winner for [1934](/w/index.php?title=1934_in_phim&action=edit&redlink=1). **Remade as** [^](#cite_ref-28) *You Can't Run Away From It*(1956) với [Jack Lemmon](/w/index.php?title=Jack_Lemmon&action=edit&redlink=1)in the Gable role. **Reputedly the phim that** [^](#cite_ref-29) [gangster](/w/index.php?title=Gangster&action=edit&redlink=1) [John Dillinger](/w/index.php?title=John_Dillinger&action=edit&redlink=1)saw just before being gunned down. [^](#cite_ref-30) [Young](/wiki/Loretta_Young)and Gable had an affair during the making of this phim, resulting in Young bearing Gable's child. [^](#cite_ref-31) [Best Picture Academy Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t)winner for [1935](/w/index.php?title=1935_in_phim&action=edit&redlink=1). **Other versions of the** [^](#cite_ref-32) [Bounty mutiny](/w/index.php?title=Mutiny_on_the_Bounty&action=edit&redlink=1)include *(* [In the Wake of the Bounty](/w/index.php?title=In_the_Wake_of_the_Bounty&action=edit&redlink=1) [1933](/w/index.php?title=1933_in_phim&action=edit&redlink=1)), *(* [Mutiny on the Bounty](/w/index.php?title=Mutiny_on_the_Bounty_(1962_phim)&action=edit&redlink=1) [1962](/w/index.php?title=1962_in_phim&action=edit&redlink=1)), and *(* [The Bounty](/w/index.php?title=The_Bounty&action=edit&redlink=1) [1984](/w/index.php?title=1984_in_phim&action=edit&redlink=1)) với, respectively, [Errol Flynn](/wiki/Errol_Flynn), [Marlon Brando](/wiki/Marlon_Brando), and [Mel Gibson](/wiki/Mel_Gibson)in the Gable role. [^](#cite_ref-33) [Laughton](/w/index.php?title=Charles_Laughton&action=edit&redlink=1)and [Tone](/w/index.php?title=Franchot_Tone&action=edit&redlink=1)also received [Academy Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar)nominations. **Lost the 1936** [^](#cite_ref-34) [Best Picture Academy Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t)to [The Great Ziegfeld](/wiki/The_Great_Ziegfeld) **"This performance was one of the real disasters of his career, prompting many indignant letters from admirers." - Gabe Essoe.** [^](#cite_ref-35) *The phims of Clark Gable.*Secaucus, NJ. Citadel Press, 1970. [^](#cite_ref-36) [Harlow](/wiki/Jean_Harlow)died during production of this phim. The phim was completed using her stand-in Mary Dees. **Lost the** [^](#cite_ref-37) [1938](/w/index.php?title=1938_in_phim&action=edit&redlink=1) [Best Picture Academy Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t)to [You Can't Take It Với You](/w/index.php?title=You_Can%27t_Take_It_V%E1%BB%9Bi_You_(phim)&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-38) [Best Picture Academy Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t)winner winner for [1939](/w/index.php?title=1939_in_phim&action=edit&redlink=1). **A made-for-TV sequel entitled** [^](#cite_ref-39) *(1994) starred* [Scarlett](/w/index.php?title=Scarlett&action=edit&redlink=1) [Timothy Dalton](/w/index.php?title=Timothy_Dalton&action=edit&redlink=1)in the Gable role. **Although** [^](#cite_ref-40) [Fleming](/w/index.php?title=Victor_Fleming&action=edit&redlink=1)is the phim's sole credited director, portions of the phim were directed by [George Cukor](/w/index.php?title=George_Cukor&action=edit&redlink=1)and [Sam Wood](/w/index.php?title=Sam_Wood&action=edit&redlink=1). **Although Gable received top billing in the advertisements for this film, Crawford has top billing in the film's opening credits.** [^](#cite_ref-41) **This was** [^](#cite_ref-42) [Morgan](/w/index.php?title=Frank_Morgan&action=edit&redlink=1)'s last phim. He died before the phim was released. **Previously phimed as** [^](#cite_ref-43) *(* [Red Dust](/w/index.php?title=Red_Dust&action=edit&redlink=1) [1932](/w/index.php?title=1932_in_phim&action=edit&redlink=1)), also với Gable in the lead. **"Magambo" is the** [^](#cite_ref-44) [Swahili](/wiki/Swahili)word for "Passion." **Cũng là bộ phim cuối cùng của** [^](#cite_ref-45) [Marilyn Monroe](/wiki/Marilyn_Monroe). **A behind-the-scenes look at the making of** [^](#cite_ref-46) *(1940) starring* [Northwest Passage](/w/index.php?title=Northwest_Passage_(phim)&action=edit&redlink=1) [Spencer Tracy](/wiki/Spencer_Tracy).
### Tư liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=15)]
- Bret, David (2007-09-10).
*Clark Gable: Tormented Star*. New York: Carroll & Graf Publishers. [ISBN 0-7867-2093-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/078672093X).
- Harris, Warren G. (2002).
*Clark Gable: A Biography*. New York: Harmony. [ISBN 0-609-60495-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0609604953). [Lewis, Judy](/w/index.php?title=Judy_Lewis&action=edit&redlink=1). *Uncommon Knowledge*(book by Gable's daughter with [Loretta Young](/wiki/Loretta_Young)). (Pocket Books/Simon & Schuster 1994), [ISBN 0-671-70019-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0671700197)
- Spicer, Chrystopher (2002).
*Clark Gable: Biography, Filmography, Bibliography*. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company. [ISBN 0-7864-1124-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0786411244). [Clark Gable in the 8th Air Force,](http://web.archive.org/web/20011221175325/http://www.geocities.com/cactus_st/article/article143.html) *Air Power History*, Spring 1999
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Clark_Gable&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clark_Gable&action=edit§ion=16)]
|
|![]()
[Clark Gable](//commons.wikimedia.org/wiki/Clark_Gable?uselang=vi)
|
|![]()
[Wikiquote](/wiki/Wikiquote)có sưu tập danh ngôn về: [Clark Gable](http://www.imdb.com/name/nm0000022/)trên [Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database) [Clark Gable](http://www.tv.com/person/111047/summary.html)trên trang [TV.com](/w/index.php?title=TV.com&action=edit&redlink=1) [Snopes on the false rumor of Gable killing a pedestrian while he was driving drunk](http://www.snopes.com/movies/actors/gable2.asp) *trên* [Combat America](/w/index.php?title=Combat_America&action=edit&redlink=1) [Internet Archive](/w/index.php?title=Internet_Archive&action=edit&redlink=1): [Clark Gable: Biographie, filmographie, galerie, etc](http://cinemaclassic.free.fr/clark/clark.htm) **(tiếng Pháp)** [Official Site of daughter Judy Lewis with extensive Clark Gable photo gallery](http://judy--lewis.com)
|
|
|
|
|
|![]()

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 hit (2), cp1065 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 31 Aug 2015 12:00:00 GMT


text:
El Viso
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
El Viso là một thành phố tại tỉnh Córdoba, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), thành phố này có dân số là 2849 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- El Viso - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

markdown:
# El Viso
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|El Viso, Tây Ban Nha|
|
|
Hiệu kỳ ![]()
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/22px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Córdoba](/wiki/C%C3%B3rdoba_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_C%C3%B3rdoba) 2(98 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(290/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **El Viso** là một thành phố tại [tỉnh Córdoba](/wiki/C%C3%B3rdoba_(t%E1%BB%89nh)), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2006](/wiki/2006) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), thành phố này có dân số là 2849 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=El_Viso&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=El_Viso&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=El_Viso&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=El_Viso&action=edit§ion=2)] [El Viso](http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm14074.htm)- Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Encoding: gzip

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Học thuyết rechtsstaat
Học thuyết Rechtsstaat của người Đức.
Quan điểm mang tính hình thức này chỉ chiếm ưu thế trong học thuyết pháp lý Đức nửa sau của thế kỉ 19. Trong suốt giai đoạn đầu thế ki 19 thì quan điểm tự do chiếm ưu thế. Xuất hiện vào năm 1798 dưới ngòi bút của Johann Wilhelm Placidus, ông sử dụng từ mới Rechtsstaat để gọi tên trường phái Kant, từ này có nghĩ rất gần với Rule of law của người Anh, dùng để chỉ một nhà nước mà phạm vi hoạt động bị giới hạn bởi các quyền tự nhiên của các cá nhân (bảo vệ các quyền tự do dân chủ và an ninh của cá nhân, bảo vệ quyền sở hữu): sự đòi hỏi này dẫn tới một số nguyên tắc tổ chức cho phép nhà nước được quản lý phù hợp với những nguyên lý của Lẽ phải (Vertandesstaat)- Hiến pháp đảm bảo các quyền con người và phân chia quyền lực, tính tối cao của luật pháp và công dân được mời tham gia vào quá trình đó thông qua cơ chế Nghị viện (Nhà nước pháp quyền như thế kết hợp với ý tưởng đại diện quốc gia (Volkscertretung), chính phủ đại nghị, sự độc lập của quan tòa. Như vậy thuyết Rechtsstaat xuất hiện như là sự cô động những giá trị của chủ nghĩa tự do mà các thuyết gia trường phái Vormarz ca tụng, nhằm chống lại nhà nước chuyên chế (Obrigkeitsstaat) và cổ vũ cho việc tập hợp các cải cách chính trị tại các nhà nước thành bang của Đức và sự lên ngôi của chế độ quân chủ lập hiến. Nối tiếp nhà nước chuyên chế vốn được thiết lập trên thứ luật lệ mạnh mẽ nhất và nhà nước « thần quyền » dựa trên nguyên tắc của đức tin, nhà nước kiểu Rechtsstaat bị thống trị bởi sự tôn thờ luật pháp, được xem như là giai đoạn đỉnh cao của sự tiến hóa của mô hình Nhà nước(Carl Théodor Welcker), người tiêu biểu nhất trong số các tác giả này là Robert von Mohl (1799- 1875, Die Polizeiwessenschaft nach den Grundsatzen des Rechtsstaates, 1832- 1834)
Phản ứng chống lại quan điểm tự do này, Friedrich Julius Stahl, người nhiệt thành bảo vệ nền quân chủ Phổ phủ nhận từ chỗ định nghĩa của Rechtsstaat tất cả những trích dẫn về mục đích của Nhà nước, và chỉ gắn bó với « cách thức » mà nhà nước dùng để thực hiện quyền lực: Luật pháp như vậy không chỉ là phương tiện để giới hạn quyền lực của Nhà nước nhân danh quyền tự do của các cá nhân mà còn là phương tiện hợp lý để tổ chức nhà nước, « Nhà nước phải định ra, thông qua pháp luật những con đường và những giới hạn cho phạm vi hoạt động của chính nó, cũng như không gian tự do của công dân ». Dù Stahl loại trừ tất cả những lo lắng về đạo đức trong phân tích của ông, thì con đường vẫn mở về phía quan niệm hình thức của Rechtsstaat sẽ được đặt ra ngay sau đó. Rechtsstaat không còn gợi lên nội dung vật chất hay mà đề cập đến cách thức hoạt động của Nhà nước: Một Nhà nước hoạt động trong cái khuôn luật pháp trong khi vẫn tuân thủ lô gic vốn có gắn liền với thể chế của nó. Thứ « khoa học về luật công mới » được hình thành từ các bài viết của « những luật gia của Đế chế », nhất là Carl Friedrich Gerber (1823-1891), Paul Laband (1838-1918), Georg Jellinek (1851-1911) hoàn toàn hướng về thực chứng và xa lạ với những lo lắng của Lorenz von Stein vốn tìm cách vượt qua chủ nghĩa hình thức của lý thuyết Rechtsstaat bằng cách biện họ cho việc đẩy mạnh (quảng bá) của một « nhà nước pháp quyền xã hội ». Vấn đề là thoát khỏi thứ lý thuyết pháp lý về Nhà nước hoàn toàn xem nặng tính triết học, chính trị hay đạo đức, cũng như những câu hỏi liên quan đến nội dung của các luật đang có hiệu lực. Rechtsstaat hướng tới hoà lẫn với một sự tuân thủ giản đơn về tính pháp chế hình thức. Cũng như thế, sự quan tâm hướng một cách rất tự nhiên về phí chính quyền (hành chính): Rechtsstaat trở thành Nhà nước trong đó chính quyền phục tùng luật pháp và ở kiểu nhà nước này tồn tại những phương cách chống lại chính quyền- bằng hệ thống tòa án theo kiểu tư pháp (Ott Bahr, Otto von Gierke) hoặc là các cơ chế tài phán nằm ngay trong hệ thống hành chính (Rudolph von Gneist). Rechtsstaat chỉ còn là « Nhà nước pháp quyền mang tính hành chính được sắp đặt « (Otto Mayer) bị chi phối bởi vai trò của quan tòa thừa hành bảo đảm sự tuân thủ pháp chế. Lý thuyết « tự hạn chế » trong đó học thuyết của người Đức tạo ra nền tảng của Rechtsstaat, củng cố thứ hình thức chủ nghĩa này, bằng cách đặt pháp luật trong quỹ đạo tuyệt đối của Nhà nước.

markdown:
# Học thuyết rechtsstaat
|
|![]()
|
|Bài hoặc đoạn này cần được
Xin hãy giúp
|
|![]()
|
|Thông tin trong bài này hoặc đoạn này không
Xin bạn hãy
Học thuyết Rechtsstaat của người
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c).
Quan điểm mang tính hình thức này chỉ chiếm ưu thế trong học thuyết pháp lý Đức nửa sau của thế kỉ 19. Trong suốt giai đoạn đầu thế ki 19 thì quan điểm tự do chiếm ưu thế. Xuất hiện vào năm 1798 dưới ngòi bút của Johann Wilhelm Placidus, ông sử dụng từ mới Rechtsstaat để gọi tên trường phái Kant, từ này có nghĩ rất gần với Rule of law của người Anh, dùng để chỉ một nhà nước mà phạm vi hoạt động bị giới hạn bởi các quyền tự nhiên của các cá nhân (bảo vệ các quyền tự do dân chủ và an ninh của cá nhân, bảo vệ quyền sở hữu): sự đòi hỏi này dẫn tới một số nguyên tắc tổ chức cho phép nhà nước được quản lý phù hợp với những nguyên lý của Lẽ phải (Vertandesstaat)- Hiến pháp đảm bảo các quyền con người và phân chia quyền lực, tính tối cao của luật pháp và công dân được mời tham gia vào quá trình đó thông qua cơ chế Nghị viện (Nhà nước pháp quyền như thế kết hợp với ý tưởng đại diện quốc gia (Volkscertretung), chính phủ đại nghị, sự độc lập của quan tòa. Như vậy thuyết Rechtsstaat xuất hiện như là sự cô động những giá trị của chủ nghĩa tự do mà các thuyết gia trường phái Vormarz ca tụng, nhằm chống lại nhà nước chuyên chế (Obrigkeitsstaat) và cổ vũ cho việc tập hợp các cải cách chính trị tại các nhà nước thành bang của Đức và sự lên ngôi của chế độ quân chủ lập hiến. Nối tiếp nhà nước chuyên chế vốn được thiết lập trên thứ luật lệ mạnh mẽ nhất và nhà nước « thần quyền » dựa trên nguyên tắc của đức tin, nhà nước kiểu Rechtsstaat bị thống trị bởi sự tôn thờ luật pháp, được xem như là giai đoạn đỉnh cao của sự tiến hóa của mô hình Nhà nước(Carl Théodor Welcker), người tiêu biểu nhất trong số các tác giả này là Robert von Mohl (1799- 1875, Die Polizeiwessenschaft nach den Grundsatzen des Rechtsstaates, 1832- 1834)
Phản ứng chống lại quan điểm tự do này, Friedrich Julius Stahl, người nhiệt thành bảo vệ nền quân chủ Phổ phủ nhận từ chỗ định nghĩa của Rechtsstaat tất cả những trích dẫn về mục đích của Nhà nước, và chỉ gắn bó với « cách thức » mà nhà nước dùng để thực hiện quyền lực: Luật pháp như vậy không chỉ là phương tiện để giới hạn quyền lực của Nhà nước nhân danh quyền tự do của các cá nhân mà còn là phương tiện hợp lý để tổ chức nhà nước, « Nhà nước phải định ra, thông qua pháp luật những con đường và những giới hạn cho phạm vi hoạt động của chính nó, cũng như không gian tự do của công dân ». Dù Stahl loại trừ tất cả những lo lắng về đạo đức trong phân tích của ông, thì con đường vẫn mở về phía quan niệm hình thức của Rechtsstaat sẽ được đặt ra ngay sau đó. Rechtsstaat không còn gợi lên nội dung vật chất hay mà đề cập đến cách thức hoạt động của Nhà nước: Một Nhà nước hoạt động trong cái khuôn luật pháp trong khi vẫn tuân thủ lô gic vốn có gắn liền với thể chế của nó. Thứ « khoa học về luật công mới » được hình thành từ các bài viết của « những luật gia của Đế chế », nhất là Carl Friedrich Gerber (1823-1891), Paul Laband (1838-1918), Georg Jellinek (1851-1911) hoàn toàn hướng về thực chứng và xa lạ với những lo lắng của Lorenz von Stein vốn tìm cách vượt qua chủ nghĩa hình thức của lý thuyết Rechtsstaat bằng cách biện họ cho việc đẩy mạnh (quảng bá) của một « nhà nước pháp quyền xã hội ». Vấn đề là thoát khỏi thứ lý thuyết pháp lý về Nhà nước hoàn toàn xem nặng tính triết học, chính trị hay đạo đức, cũng như những câu hỏi liên quan đến nội dung của các luật đang có hiệu lực. Rechtsstaat hướng tới hoà lẫn với một sự tuân thủ giản đơn về tính pháp chế hình thức. Cũng như thế, sự quan tâm hướng một cách rất tự nhiên về phí chính quyền (hành chính): Rechtsstaat trở thành Nhà nước trong đó chính quyền phục tùng luật pháp và ở kiểu nhà nước này tồn tại những phương cách chống lại chính quyền- bằng hệ thống tòa án theo kiểu tư pháp (Ott Bahr, Otto von Gierke) hoặc là các cơ chế tài phán nằm ngay trong hệ thống hành chính (Rudolph von Gneist). Rechtsstaat chỉ còn là « Nhà nước pháp quyền mang tính hành chính được sắp đặt « (Otto Mayer) bị chi phối bởi vai trò của quan tòa thừa hành bảo đảm sự tuân thủ pháp chế. Lý thuyết « tự hạn chế » trong đó học thuyết của người Đức tạo ra nền tảng của Rechtsstaat, củng cố thứ hình thức chủ nghĩa này, bằng cách đặt pháp luật trong quỹ đạo tuyệt đối của Nhà nước.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1065 frontend hit (2)


text:
J
J, j là chữ thứ 10 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh. Tuy nhiên, nó không được sử dụng trong tiếng Việt; để thay thế, Quốc Ngữ sử dụng d hoặc gi cho âm /j/. Đầu tiên J chỉ là chữ hoa cho chữ I nên nhiều người ở những nước nói tiếng Đức vẫn viết tên Isabel như Jsabel hay Ines như Jnes, trong khi ở Ý người ta vẫn có thể gặp chữ J được sử dụng như chữ I hoa trong cách viết cổ.
Nhà nhân văn học Pierre de la Ramée (mất năm 1572) là người đầu tiên phân biệt chữ I với chữ J. Đầu tiên, hai cái chữ I và J đều phát âm như /i/, /i:/ và /j/ nhưng các ngôn ngữ trong nhóm ngôn ngữ Rôman phát triển thêm các âm mới (từ /j/ và /g/ cũ) cho I và J; do đó chữ J trong tiếng Anh (đến từ tiếng Pháp) có âm khác hẳn với chữ I.
Trong những ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ German ngoài tiếng Anh, chữ J phát âm như /j/. Trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Azeri và tiếng Tatar, chữ J lúc nào cũng phát âm như /ʒ/.
- Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ J hoa có giá trị 74 và chữ j thường có giá trị 106.
- Trong hệ đo lường quốc tế, J là ký hiệu cho joule.
- Theo mã số xe quốc tế, J được dùng cho Nhật Bản (Japan).
- J được gọi là Juliet trong bảng chữ cái âm học NATO.

markdown:
# J
|Bài viết này cần thêm
|
|
|
|Bảng chữ cái
|Jj **J, j** là chữ thứ 10 trong phần nhiều chữ cái dựa trên [Latinh](/wiki/Latinh). Tuy nhiên, nó không được sử dụng trong [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t); để thay thế, [Quốc Ngữ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) sử dụng *d* hoặc *gi* cho âm /j/. Đầu tiên J chỉ là chữ hoa cho chữ I nên nhiều người ở những nước nói [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c) vẫn viết tên Isabel như Jsabel hay Ines như Jnes, trong khi ở [Ý](/wiki/%C3%9D) người ta vẫn có thể gặp chữ J được sử dụng như chữ I hoa trong cách viết cổ.
Nhà nhân văn học
[Pierre de la Ramée](/w/index.php?title=Pierre_de_la_Ram%C3%A9e&action=edit&redlink=1) (mất năm [1572](/wiki/1572)) là người đầu tiên phân biệt chữ I với chữ J. Đầu tiên, hai cái chữ I và J đều phát âm như /i/, /i:/ và /j/ nhưng các ngôn ngữ trong [nhóm ngôn ngữ Rôman](/wiki/Nh%C3%B3m_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_R%C3%B4man) phát triển thêm các âm mới (từ /j/ và /g/ cũ) cho I và J; do đó chữ J trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) (đến từ [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p)) có âm khác hẳn với chữ I.
Trong những ngôn ngữ thuộc
[nhóm ngôn ngữ German](/wiki/Nh%C3%B3m_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_German) ngoài tiếng Anh, chữ J phát âm như /j/. Trong [tiếng Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), [tiếng Azeri](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Azerbaijan) và [tiếng Tatar](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Tatar), chữ J lúc nào cũng phát âm như /ʒ/.
- Trong bảng mã
[ASCII](/wiki/ASCII)dùng ở [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh), chữ J hoa có giá trị 74 và chữ j thường có giá trị 106.
- Trong
[hệ đo lường quốc tế](/wiki/SI), J là ký hiệu cho [joule](/wiki/Joule).
- Theo
[mã số xe quốc tế](/w/index.php?title=M%C3%A3_s%E1%BB%91_xe_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1), J được dùng cho [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)( *Japan*).
- J được gọi là
*Juliet*trong [bảng chữ cái âm học NATO](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc_NATO&action=edit&redlink=1).
|
|Bảng chữ cái
|
|[Ăă](/wiki/%C4%82) [Ââ](/wiki/%C3%82) [Bb](/wiki/B) [Cc](/wiki/C) [Dd](/wiki/D) [Đđ](/wiki/%C4%90) [Ee](/wiki/E) [Êê](/wiki/%C3%8A) [Gg](/wiki/G) [Hh](/wiki/H) [Ii](/wiki/I) [Kk](/wiki/K) [Ll](/wiki/L) [Mm](/wiki/M) [Nn](/wiki/N) [Oo](/wiki/O) [Ôô](/wiki/%C3%94) [Ơơ](/wiki/%C6%A0) [Pp](/wiki/P) [Rr](/wiki/R) [Ss](/wiki/S) [Tt](/wiki/T) [Uu](/wiki/U_(m%E1%BA%ABu_t%E1%BB%B1)) [Ưư](/wiki/%C6%AF) [Vv](/wiki/V) [Xx](/wiki/X) [Yy](/wiki/Y) [Aa](/wiki/A) [Bb](/wiki/B) [Cc](/wiki/C) [Dd](/wiki/D) [Ee](/wiki/E) [Ff](/wiki/F) [Gg](/wiki/G) [Hh](/wiki/H) [Ii](/wiki/I) **Jj** [Kk](/wiki/K) [Ll](/wiki/L) [Mm](/wiki/M) [Nn](/wiki/N) [Oo](/wiki/O) [Pp](/wiki/P) [Rr](/wiki/R) [Ss](/wiki/S) [Tt](/wiki/T) [Uu](/wiki/U_(m%E1%BA%ABu_t%E1%BB%B1)) [Vv](/wiki/V) [Ww](/wiki/W) [Xx](/wiki/X) [Yy](/wiki/Y) [Zz](/wiki/Z) **Chữ J với các** [dấu phụ](/w/index.php?title=D%E1%BA%A5u_ph%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) [Ĵĵ](/w/index.php?title=%C4%B4&action=edit&redlink=1) [Ɉɉ](/w/index.php?title=%C9%88&action=edit&redlink=1) [J̌ǰ](/w/index.php?title=%C7%B0&action=edit&redlink=1) [ȷ](/w/index.php?title=%C8%B7&action=edit&redlink=1) [ʝ](/w/index.php?title=%CA%9D&action=edit&redlink=1) [ɟ](/w/index.php?title=%C9%9F&action=edit&redlink=1) [ʄ](/w/index.php?title=%CA%84&action=edit&redlink=1) [Ja](/w/index.php?title=Ja&action=edit&redlink=1) [Jă](/w/index.php?title=J%C4%83&action=edit&redlink=1) [Jâ](/w/index.php?title=J%C3%A2&action=edit&redlink=1) [Jb](/w/index.php?title=Jb&action=edit&redlink=1) [Jc](/w/index.php?title=Jc&action=edit&redlink=1) [Jd](/wiki/Jd) [Jđ](/w/index.php?title=J%C4%91&action=edit&redlink=1) [Je](/w/index.php?title=Je&action=edit&redlink=1) [Jê](/w/index.php?title=J%C3%AA&action=edit&redlink=1) [Jf](/w/index.php?title=Jf&action=edit&redlink=1) [Jg](/w/index.php?title=Jg&action=edit&redlink=1) [Jh](/w/index.php?title=Jh&action=edit&redlink=1) [Ji](/w/index.php?title=Ji&action=edit&redlink=1) [Jj](/w/index.php?title=Jj&action=edit&redlink=1) [Jk](/w/index.php?title=Jk&action=edit&redlink=1) [Jl](/w/index.php?title=Jl&action=edit&redlink=1) [Jm](/w/index.php?title=Jm&action=edit&redlink=1) [Jn](/w/index.php?title=Jn&action=edit&redlink=1) [Jo](/w/index.php?title=Jo&action=edit&redlink=1) [Jô](/w/index.php?title=J%C3%B4&action=edit&redlink=1) [Jơ](/w/index.php?title=J%C6%A1&action=edit&redlink=1) [Jp](/w/index.php?title=Jp&action=edit&redlink=1) [Jq](/w/index.php?title=Jq&action=edit&redlink=1) [Jr](/w/index.php?title=Jr&action=edit&redlink=1) [Js](/wiki/Js) [Jt](/w/index.php?title=Jt&action=edit&redlink=1) [Ju](/w/index.php?title=Ju&action=edit&redlink=1) [Jư](/w/index.php?title=J%C6%B0&action=edit&redlink=1) [Jv](/w/index.php?title=Jv&action=edit&redlink=1) [Jw](/w/index.php?title=Jw&action=edit&redlink=1) [Jx](/w/index.php?title=Jx&action=edit&redlink=1) [Jy](/w/index.php?title=Jy&action=edit&redlink=1) [Jz](/w/index.php?title=Jz&action=edit&redlink=1) [JA](/w/index.php?title=JA&action=edit&redlink=1) [JĂ](/w/index.php?title=J%C4%82&action=edit&redlink=1) [JÂ](/w/index.php?title=J%C3%82&action=edit&redlink=1) [JB](/wiki/JB) [JC](/w/index.php?title=JC&action=edit&redlink=1) [JD](/wiki/JD) [JĐ](/w/index.php?title=J%C4%90&action=edit&redlink=1) [JE](/w/index.php?title=JE&action=edit&redlink=1) [JÊ](/w/index.php?title=J%C3%8A&action=edit&redlink=1) [JF](/w/index.php?title=JF&action=edit&redlink=1) [JG](/w/index.php?title=JG&action=edit&redlink=1) [JH](/w/index.php?title=JH&action=edit&redlink=1) [JI](/w/index.php?title=JI&action=edit&redlink=1) [JJ](/w/index.php?title=JJ&action=edit&redlink=1) [JK](/w/index.php?title=JK&action=edit&redlink=1) [JL](/w/index.php?title=JL&action=edit&redlink=1) [JM](/w/index.php?title=JM&action=edit&redlink=1) [JN](/w/index.php?title=JN&action=edit&redlink=1) [JO](/w/index.php?title=JO&action=edit&redlink=1) [JÔ](/w/index.php?title=J%C3%94&action=edit&redlink=1) [JƠ](/w/index.php?title=J%C6%A0&action=edit&redlink=1) [JP](/w/index.php?title=JP&action=edit&redlink=1) [JQ](/w/index.php?title=JQ&action=edit&redlink=1) [JR](/w/index.php?title=JR&action=edit&redlink=1) [JS](/wiki/JS) [JT](/w/index.php?title=JT&action=edit&redlink=1) [JU](/w/index.php?title=JU&action=edit&redlink=1) [JƯ](/w/index.php?title=J%C6%AF&action=edit&redlink=1) [JV](/w/index.php?title=JV&action=edit&redlink=1) [JW](/w/index.php?title=JW&action=edit&redlink=1) [JX](/w/index.php?title=JX&action=edit&redlink=1) [JY](/w/index.php?title=JY&action=edit&redlink=1) [JZ](/w/index.php?title=JZ&action=edit&redlink=1) [aJ](/w/index.php?title=AJ&action=edit&redlink=1) [ăJ](/w/index.php?title=%C4%82J&action=edit&redlink=1) [âJ](/w/index.php?title=%C3%82J&action=edit&redlink=1) [bJ](/w/index.php?title=BJ&action=edit&redlink=1) [cJ](/w/index.php?title=CJ&action=edit&redlink=1) [dJ](/wiki/DJ) [đJ](/w/index.php?title=%C4%90J&action=edit&redlink=1) [eJ](/w/index.php?title=EJ&action=edit&redlink=1) [êJ](/w/index.php?title=%C3%8AJ&action=edit&redlink=1) [fJ](/w/index.php?title=FJ&action=edit&redlink=1) [gJ](/w/index.php?title=GJ&action=edit&redlink=1) [hJ](/w/index.php?title=HJ&action=edit&redlink=1) [iJ](/w/index.php?title=IJ&action=edit&redlink=1) [jJ](/w/index.php?title=JJ&action=edit&redlink=1) [kJ](/w/index.php?title=KJ&action=edit&redlink=1) [lJ](/w/index.php?title=LJ&action=edit&redlink=1) [mJ](/w/index.php?title=MJ&action=edit&redlink=1) [nJ](/w/index.php?title=NJ&action=edit&redlink=1) [oJ](/w/index.php?title=OJ&action=edit&redlink=1) [ôJ](/w/index.php?title=%C3%94J&action=edit&redlink=1) [ơJ](/w/index.php?title=%C6%A0J&action=edit&redlink=1) [pJ](/w/index.php?title=PJ&action=edit&redlink=1) [qJ](/w/index.php?title=QJ&action=edit&redlink=1) [rJ](/w/index.php?title=RJ&action=edit&redlink=1) [sJ](/w/index.php?title=SJ&action=edit&redlink=1) [tJ](/w/index.php?title=TJ&action=edit&redlink=1) [uJ](/w/index.php?title=UJ&action=edit&redlink=1) [ưJ](/w/index.php?title=%C6%AFJ&action=edit&redlink=1) [vJ](/w/index.php?title=VJ&action=edit&redlink=1) [wJ](/w/index.php?title=WJ&action=edit&redlink=1) [xJ](/w/index.php?title=XJ&action=edit&redlink=1) [yJ](/w/index.php?title=YJ&action=edit&redlink=1) [zJ](/w/index.php?title=ZJ&action=edit&redlink=1) [AJ](/w/index.php?title=AJ&action=edit&redlink=1) [ĂJ](/w/index.php?title=%C4%82J&action=edit&redlink=1) [ÂJ](/w/index.php?title=%C3%82J&action=edit&redlink=1) [BJ](/w/index.php?title=BJ&action=edit&redlink=1) [CJ](/w/index.php?title=CJ&action=edit&redlink=1) [DJ](/wiki/DJ) [ĐJ](/w/index.php?title=%C4%90J&action=edit&redlink=1) [EJ](/w/index.php?title=EJ&action=edit&redlink=1) [ÊJ](/w/index.php?title=%C3%8AJ&action=edit&redlink=1) [FJ](/w/index.php?title=FJ&action=edit&redlink=1) [GJ](/w/index.php?title=GJ&action=edit&redlink=1) [HJ](/w/index.php?title=HJ&action=edit&redlink=1) [IJ](/w/index.php?title=IJ&action=edit&redlink=1) [JJ](/w/index.php?title=JJ&action=edit&redlink=1) [KJ](/w/index.php?title=KJ&action=edit&redlink=1) [LJ](/w/index.php?title=LJ&action=edit&redlink=1) [MJ](/w/index.php?title=MJ&action=edit&redlink=1) [NJ](/w/index.php?title=NJ&action=edit&redlink=1) [OJ](/w/index.php?title=OJ&action=edit&redlink=1) [ÔJ](/w/index.php?title=%C3%94J&action=edit&redlink=1) [ƠJ](/w/index.php?title=%C6%A0J&action=edit&redlink=1) [PJ](/w/index.php?title=PJ&action=edit&redlink=1) [QJ](/w/index.php?title=QJ&action=edit&redlink=1) [RJ](/w/index.php?title=RJ&action=edit&redlink=1) [SJ](/w/index.php?title=SJ&action=edit&redlink=1) [TJ](/w/index.php?title=TJ&action=edit&redlink=1) [UJ](/w/index.php?title=UJ&action=edit&redlink=1) [ƯJ](/w/index.php?title=%C6%AFJ&action=edit&redlink=1) [VJ](/w/index.php?title=VJ&action=edit&redlink=1) [WJ](/w/index.php?title=WJ&action=edit&redlink=1) [XJ](/w/index.php?title=XJ&action=edit&redlink=1) [YJ](/w/index.php?title=YJ&action=edit&redlink=1) [ZJ](/w/index.php?title=ZJ&action=edit&redlink=1) **Ghép chữ J với số hoặc số với chữ J** [J0](/w/index.php?title=J0&action=edit&redlink=1) [J1](/w/index.php?title=J1&action=edit&redlink=1) [J2](/w/index.php?title=J2&action=edit&redlink=1) [J3](/w/index.php?title=J3&action=edit&redlink=1) [J4](/w/index.php?title=J4&action=edit&redlink=1) [J5](/w/index.php?title=J5&action=edit&redlink=1) [J6](/w/index.php?title=J6&action=edit&redlink=1) [J7](/w/index.php?title=J7&action=edit&redlink=1) [J8](/w/index.php?title=J8&action=edit&redlink=1) [J9](/w/index.php?title=J9&action=edit&redlink=1) [0J](/w/index.php?title=0J&action=edit&redlink=1) [1J](/w/index.php?title=1J&action=edit&redlink=1) [2J](/w/index.php?title=2J&action=edit&redlink=1) [3J](/w/index.php?title=3J&action=edit&redlink=1) [4J](/w/index.php?title=4J&action=edit&redlink=1) [5J](/w/index.php?title=5J&action=edit&redlink=1) [6J](/w/index.php?title=6J&action=edit&redlink=1) [7J](/w/index.php?title=7J&action=edit&redlink=1) [8J](/w/index.php?title=8J&action=edit&redlink=1) [9J](/w/index.php?title=9J&action=edit&redlink=1) **Xem thêm**
|
|![]()

X-Cache: cp1067 hit (2), cp1065 frontend miss (0)


text:
Mũi Hảo Vọng
Mũi Hảo Vọng (tiếng Afrikaans: Kaap die Goeie Hoop, tiếng Hà Lan: Kaap de Goede Hoop) được sử dụng theo hai ngữ cảnh:
- Nghĩa đen (sensu stricto): Nó là mũi đất hoang dã và nhiều đá ở Cộng hòa Nam Phi, ở rìa phía nam của bán đảo Cape, cách thành phố Cape Town khoảng 30 km về phía nam.
- Nghĩa bóng (sensu lato): Nó là tên gọi được dùng để chỉ toàn bộ vùng thuộc địa ban đầu của người châu Âu ở mỏm phía nam của châu Phi, đặc biệt là trong giai đoạn thế kỷ 18 và thế kỷ 19. Năm 1825, một người từ Swellendam đến châu Phi có lẽ đã từng nói "Tôi đến từ mũi Hảo Vọng", thậm chí nơi sinh sống của người này đã cách xa vùng đất hoang vắng đó tới cả trăm dặm. Nhiều người dân sống ở "mũi Hảo Vọng" theo nghĩa bóng này thậm chí chưa bao giờ nhìn thấy mũi Hảo Vọng.
Mũi Hảo Vọng theo nghĩa đen nằm ở tọa độ: 34°21′23″vĩ nam, 18°29′ 15″kinh đông. Không nên nhầm lẫn nó với mũi Point. Hai mũi đất này chỉ cách nhau khoảng 1 km nhưng chúng là các địa danh địa lý khác hẳn nhau. Cả hai mũi đất này được tạo ra từ đá cát của nhóm dãy núi Table và về mặt địa chất chúng là cùng loại với các khối đất đá của dãy núi này. Theo truyền thống (nhưng không chính xác) thì mỏm đất phía nam của bán đảo Cape được coi là điểm đánh dấu để phân chia Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.
Về mặt kỹ thuật, người ta có thể cho rằng sự phân chia giữa hai đại dương nằm xa hơn về phía đông nam tại mũi Agulhas, hoặc ranh giới này dao động theo sự thay đổi của các dòng hải lưu chính trong khu vực; theo khu vực mà dòng hải lưu Benguela lạnh ở bờ biển phía tây và dòng hải lưu Agulhas ấm ở bờ biển phía đông trộn lẫn vào nhau. Cả mũi Hảo Vọng và mũi Point đều có phong cảnh đẹp. Trên thực tế toàn bộ phần phía nam của bán đảo Cape là công viên quốc gia hoang dã, đồi núi lởm chởm, có phong cảnh đẹp và chưa bị bàn tay con người tàn phá và hầu như rất ít biến đổi trong vòng 500 năm qua, kể từ khi người châu Âu bắt đầu để mắt tới nó. Mũi Hảo Vọng là quê hương truyền thuyết của con tàu "Người Hà Lan bay". Do những thủy thủ bóng ma đau khổ và bị nguyền rủa điều khiển, nó phải chịu số phận bi đát vĩnh cửu là đi luẩn quẩn trong vùng nước mênh mông xung quanh đó mà không bao giờ có thể cập bờ vào vùng mũi đất.
Sách của người Việt thế kỷ 19 còn gọi địa danh này là Mũi Độc.[1]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Mũi Hảo Vọng hiện được coi là do nhà hàng hải người Bồ Đào Nha là Bartolomeu Dias vượt qua lần đầu tiên năm 1488. Ông đã đặt tên cho nó là "Mũi bão táp" (Cabo de las Tormentas). Sau này nó được vua Bồ Đào Nha là John II đổi tên thành "Mũi Hảo Vọng" (Cabo de Buena Esperanza) do có sự lạc quan lớn nhờ mở ra một hành trình trên đại dương để đi về phía đông.
Vùng đất xung quanh Kaap De Goede Hoop (tiếng Hà Lan để chỉ mũi Hảo Vọng) là quê hương của người Khoikhoi (Hottentot) khi người Hà Lan đầu tiên đặt chân tới đây vào năm 1652. Người Khoikhoi đã là những người đầu tiên đến đây vào khoảng 1.500 năm trước.
Thương nhân người Hà Lan là Jan van Riebeeck đã thiết lập trạm tiếp tế cho Công ty Đông Ấn Hà Lan gần mũi Hảo Vọng vào ngày 6 tháng 4 năm 1652 và nó sau này đã phát triển lên thành Cape Town. Sự cung cấp thực phẩm tươi sống đã là cực kỳ quan trọng đối với các chuyến đi dài ngày xung quanh châu Phi, và do vậy Cape Town đã trở thành cái gọi là "Quán trọ của đại dương".
Vào ngày 31 tháng 12 năm 1687, một nhóm những người theo đạo Tin lành (Huguenot) đã từ Hà Lan đến mũi Hảo Vọng. Họ đã chạy từ Pháp qua Hà Lan để tránh những vụ đàn áp tôn giáo tại quốc gia này đang diễn ra khi đó. Công ty Đông Ấn Hà Lan khi đó đang có nhu cầu về thợ có tay nghề đến làm việc tại mũi Hảo Vọng và chính quyền Hà Lan nhận ra cơ hội cho những người Huguenot và gửi họ đến đây. Dân cư và lãnh thổ thuộc địa này đã phát triển dần dà theo năm tháng trong 150 năm sau đó hoặc cho đến khi nó mở rộng xa hàng trăm kilômét về phía bắc và đông bắc.
Vương quốc Anh đã xâm lược và chiếm đóng mũi Thuộc địa này vào năm 1795 ("Lần chiếm đóng thứ nhất") nhưng đã từ bỏ sự kiểm soát vùng đất này vào năm 1803. Tuy nhiên, quân đội Anh đã trở lại vào ngày 19 tháng 1 năm 1806 và chiếm đóng mũi đất này một lần nữa ("Lần chiếm đóng thứ hai"). Lãnh thổ này được nhượng lại cho Anh theo Hiệp ước Anh-Hà Lan năm 1814 và từ đó trở đi người Anh đã quản lý mũi Thuộc địa. Nó là thuộc địa của Anh cho đến khi được sáp nhập vào Liên hiệp Nam Phi độc lập năm 1910 (ngày nay là Cộng hòa Nam Phi).
Chính quyền Bồ Đào Nha đã dựng lên hai đèn hiệu hàng hải ở đây, là Diaz Cross và Da Gama Cross, để kỷ niệm hai nhà hàng hải Vasco da Gama và Bartolomeu Dias. Khi nối với nhau, nó sẽ đi qua Whittle Rock (tọa độ: 34°14′48″ vĩ nam, 18°33′36″ kinh đông), một chướng ngại lớn, ngầm và vĩnh cửu đối với tàu thuyền trên vịnh False. Hai đèn hiệu khác tại Simonstown tạo ra sự giao nhau với đường trên.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử mũi Thuộc địa
- Tỉnh Cape
- Mũi Horn, một mũi đất tương tự ở Nam Mỹ
- Người Hà Lan bay
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Phạm Phú Thứ. Nhật ký đi Tây. HCM: nxb Đà Nẵng, 1999. tr 77

markdown:
# Mũi Hảo Vọng
**Mũi Hảo Vọng** ( [tiếng Afrikaans](/wiki/Afrikaans): *Kaap die Goeie Hoop*, [tiếng Hà Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0_Lan): *Kaap de Goede Hoop*) được sử dụng theo hai ngữ cảnh:
- Nghĩa đen (sensu stricto): Nó là mũi đất hoang dã và nhiều đá ở
[Cộng hòa Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi), ở rìa phía nam của bán đảo Cape, cách thành phố [Cape Town](/wiki/Cape_Town)khoảng 30 km về phía nam.
- Nghĩa bóng (sensu lato): Nó là tên gọi được dùng để chỉ toàn bộ vùng thuộc địa ban đầu của người châu Âu ở mỏm phía nam của châu Phi, đặc biệt là trong giai đoạn thế kỷ 18 và thế kỷ 19. Năm
[1825](/wiki/1825), một người từ Swellendam đến châu Phi có lẽ đã từng nói "Tôi đến từ mũi Hảo Vọng", thậm chí nơi sinh sống của người này đã cách xa vùng đất hoang vắng đó tới cả trăm dặm. Nhiều người dân sống ở "mũi Hảo Vọng" theo nghĩa bóng này thậm chí chưa bao giờ nhìn thấy mũi Hảo Vọng.
Mũi Hảo Vọng theo nghĩa đen nằm ở tọa độ: 34°21′23″vĩ nam, 18°29′ 15″kinh đông. Không nên nhầm lẫn nó với mũi Point. Hai mũi đất này chỉ cách nhau khoảng 1 km nhưng chúng là các địa danh địa lý khác hẳn nhau. Cả hai mũi đất này được tạo ra từ
[đá cát](/wiki/C%C3%A1t_k%E1%BA%BFt) của nhóm [dãy núi Table](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Table_(Nam_Phi)&action=edit&redlink=1) và về mặt địa chất chúng là cùng loại với các khối đất đá của dãy núi này. Theo truyền thống (nhưng không chính xác) thì mỏm đất phía nam của bán đảo Cape được coi là điểm đánh dấu để phân chia [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng).
Về mặt kỹ thuật, người ta có thể cho rằng sự phân chia giữa hai đại dương nằm xa hơn về phía đông nam tại
[mũi Agulhas](/w/index.php?title=M%C5%A9i_Agulhas&action=edit&redlink=1), hoặc ranh giới này dao động theo sự thay đổi của các dòng [hải lưu](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u) chính trong khu vực; theo khu vực mà dòng [hải lưu Benguela](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Benguela&action=edit&redlink=1) lạnh ở bờ biển phía tây và dòng [hải lưu Agulhas](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Agulhas&action=edit&redlink=1) ấm ở bờ biển phía đông trộn lẫn vào nhau. Cả mũi Hảo Vọng và mũi Point đều có phong cảnh đẹp. Trên thực tế toàn bộ phần phía nam của bán đảo Cape là công viên quốc gia hoang dã, đồi núi lởm chởm, có phong cảnh đẹp và chưa bị bàn tay con người tàn phá và hầu như rất ít biến đổi trong vòng 500 năm qua, kể từ khi người châu Âu bắt đầu để mắt tới nó. Mũi Hảo Vọng là quê hương truyền thuyết của con tàu " *". Do những thủy thủ bóng ma đau khổ và bị nguyền rủa điều khiển, nó phải chịu số phận bi đát vĩnh cửu là đi luẩn quẩn trong vùng nước mênh mông xung quanh đó mà không bao giờ có thể cập bờ vào vùng mũi đất. Người Hà Lan bay*
Sách của
[người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) còn gọi địa danh này là **Mũi Độc**. [[1]](#cite_note-1)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&action=edit§ion=1)]
Mũi Hảo Vọng hiện được coi là do nhà hàng hải người
[Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha) là [Bartolomeu Dias](/wiki/Bartolomeu_Dias) vượt qua lần đầu tiên năm [1488](/wiki/1488). Ông đã đặt tên cho nó là "Mũi bão táp" ( *Cabo de las Tormentas*). Sau này nó được vua Bồ Đào Nha là [John II](/w/index.php?title=John_II_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha&action=edit&redlink=1) đổi tên thành "Mũi Hảo Vọng" ( *Cabo de Buena Esperanza*) do có sự lạc quan lớn nhờ mở ra một hành trình trên đại dương để đi về phía đông.
Vùng đất xung quanh
*Kaap De Goede Hoop* (tiếng Hà Lan để chỉ mũi Hảo Vọng) là quê hương của người Khoikhoi ( [Hottentot](/w/index.php?title=Hottentot&action=edit&redlink=1)) khi người Hà Lan đầu tiên đặt chân tới đây vào năm [1652](/wiki/1652). Người Khoikhoi đã là những người đầu tiên đến đây vào khoảng 1.500 năm trước.
Thương nhân
[người Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) là [Jan van Riebeeck](/w/index.php?title=Jan_van_Riebeeck&action=edit&redlink=1) đã thiết lập trạm tiếp tế cho [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) gần mũi Hảo Vọng vào ngày [6 tháng 4](/wiki/6_th%C3%A1ng_4) năm [1652](/wiki/1652) và nó sau này đã phát triển lên thành [Cape Town](/wiki/Cape_Town). Sự cung cấp thực phẩm tươi sống đã là cực kỳ quan trọng đối với các chuyến đi dài ngày xung quanh châu Phi, và do vậy Cape Town đã trở thành cái gọi là "Quán trọ của đại dương".
Vào ngày
[31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [1687](/wiki/1687), một nhóm những người theo đạo Tin lành ( [Huguenot](/wiki/Huguenot)) đã từ Hà Lan đến mũi Hảo Vọng. Họ đã chạy từ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) qua Hà Lan để tránh những vụ đàn áp tôn giáo tại quốc gia này đang diễn ra khi đó. Công ty Đông Ấn Hà Lan khi đó đang có nhu cầu về thợ có tay nghề đến làm việc tại mũi Hảo Vọng và chính quyền Hà Lan nhận ra cơ hội cho những người Huguenot và gửi họ đến đây. Dân cư và lãnh thổ thuộc địa này đã phát triển dần dà theo năm tháng trong 150 năm sau đó hoặc cho đến khi nó mở rộng xa hàng trăm kilômét về phía bắc và đông bắc. [Vương quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh) đã xâm lược và chiếm đóng mũi Thuộc địa này vào năm [1795](/wiki/1795) ("Lần chiếm đóng thứ nhất") nhưng đã từ bỏ sự kiểm soát vùng đất này vào năm [1803](/wiki/1803). Tuy nhiên, quân đội Anh đã trở lại vào ngày [19 tháng 1](/wiki/19_th%C3%A1ng_1) năm [1806](/wiki/1806) và chiếm đóng mũi đất này một lần nữa ("Lần chiếm đóng thứ hai"). Lãnh thổ này được nhượng lại cho Anh theo [Hiệp ước Anh-Hà Lan năm 1814](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Anh-H%C3%A0_Lan_n%C4%83m_1814&action=edit&redlink=1) và từ đó trở đi người Anh đã quản lý [mũi Thuộc địa](/w/index.php?title=M%C5%A9i_Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1). Nó là thuộc địa của Anh cho đến khi được sáp nhập vào Liên hiệp Nam Phi độc lập năm 1910 (ngày nay là Cộng hòa Nam Phi).
Chính quyền Bồ Đào Nha đã dựng lên hai đèn hiệu hàng hải ở đây, là
**Diaz Cross** và **Da Gama Cross**, để kỷ niệm hai nhà hàng hải [Vasco da Gama](/wiki/Vasco_da_Gama) và [Bartolomeu Dias](/wiki/Bartolomeu_Dias). Khi nối với nhau, nó sẽ đi qua Whittle Rock (tọa độ: 34°14′48″ vĩ nam, 18°33′36″ kinh đông), một chướng ngại lớn, ngầm và vĩnh cửu đối với tàu thuyền trên vịnh False. Hai đèn hiệu khác tại [Simonstown](/w/index.php?title=Simonstown&action=edit&redlink=1) tạo ra sự giao nhau với đường trên.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&action=edit§ion=2)] [Lịch sử mũi Thuộc địa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_m%C5%A9i_Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1) [Tỉnh Cape](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Western_Cape&action=edit&redlink=1) [Mũi Horn](/wiki/Cape_Horn), một mũi đất tương tự ở [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9) [Người Hà Lan bay](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A0_Lan_bay)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&action=edit§ion=3)] **Phạm Phú Thứ.** [^](#cite_ref-1) *Nhật ký đi Tây*. HCM: nxb Đà Nẵng, 1999. tr 77
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&action=edit§ion=4)]
|
|![]()

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Sơ khởi về Anime và Manga
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại này bao gồm các bài viết được đánh giá đạt "chất lượng sơ khởi" bởi Dự án Anime và Manga. Các bài viết sẽ tự động được đưa vào thể loại này một khi tham số đánh giá có điền giá trị; vui lòng xem hướng dẫn giám định để biết thêm thông tin.
Các trang trong thể loại “Sơ khởi về Anime và Manga”
46 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 46 trang.

markdown:
# Thể loại:Sơ khởi về Anime và Manga
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại này bao gồm các bài viết được đánh giá đạt
**"chất lượng sơ khởi"** bởi **. Các bài viết sẽ tự động được đưa vào thể loại này một khi tham số đánh giá có điền giá trị; vui lòng xem Dự án Anime và Manga** [hướng dẫn giám định](/wiki/Wikipedia:D%E1%BB%B1_%C3%A1n/Anime_v%C3%A0_Manga/Gi%C3%A1m_%C4%91%E1%BB%8Bnh#H.C6.B0.E1.BB.9Bng_d.E1.BA.ABn_gi.C3.A1m_.C4.91.E1.BB.8Bnh)để biết thêm thông tin.
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
Sơ khởi |
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|
|
|
Mục lục
## Các trang trong thể loại “Sơ khởi về Anime và Manga”
46 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 46 trang.