markdown:
# CHỦ ĐỀ 11 ĐẠI CƯƠNG VỀ SÓNG CƠ
Chia sẻ: Camthudanvip Camthudanvip | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:22
lượt xem 12
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2013/20130807/camthudanvip/80x100/6701375863623.jpg)
##
CHỦ ĐỀ 11 ĐẠI CƯƠNG VỀ SÓNG CƠ
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Sóng cơ là dao động truyền trong một môi trường đàn hồi. Chú ý : + Sóng cơ không truyền được trong chân không. + Một đặc điểm quan trọng của sóng là khi sóng truyền trong một môi trường thì các phân tử của môi trường chỉ dao động quanh vị trí cân bằng của chúng mà không chuyển dời theo sóng. Chỉ có pha dao động của chúng được truyền đi. 2. Các loại sóng + Sóng ngang : Phương dao động vuông góc với phương truyền sóng. Ví dụ: Sóng truyền trên mặt nước....
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: CHỦ ĐỀ 11 ĐẠI CƯƠNG VỀ SÓNG CƠ
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm CHƯƠNG III SÓNG CƠ HỌC CHỦ ĐỀ 11 ĐẠI CƯƠNG VỀ SÓNG CƠ A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN I. SÓNG CƠ 1. Định nghĩa: Sóng cơ là dao động truyền trong một môi trường đàn hồi. Chú ý : + Sóng cơ không truyền được trong chân không. + Một đặc điểm quan trọng của sóng là khi sóng truyền trong một môi trường thì các phân tử của môi trường chỉ dao động quanh vị trí cân bằng của chúng mà không chuyển dời theo sóng. Chỉ có pha dao động của chúng được truyền đi. 2. Các loại sóng + Sóng ngang : Phương dao động vuông góc với phương truyền sóng. Ví dụ: Sóng truyền trên mặt nước. + Sóng dọc : Phương dao động trùng với phương truyền sóng. Ví dụ: Sóng âm. Chú ý : Sóng dọc truyền được cả trong chất rắn, chất lỏng và chất khí. 3. Các đại lượng đặc trưng cho sóng. + Chu kì T, tần số f : là chu kì, tần số chung của các phần tử vật chất khi có sóng truyền qua và bằng chu kì, tần số của nguồn sáng. + Tốc độ sóng : là tốc độ truyền pha dao động (khác với tốc độ dao động của các phần tử vật chất). + Bước sóng : là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên cùng một phương truyền sóng dao động cùng v pha (hoặc quãng đường mà sóng truyền đi trong một chu kì): = vT = f Trong đó: λ (m) : Bước sóng T (s) : Chu kỳ của sóng f (Hz) : Tần số của sóng v (m/s) : Tốc độ truyền sóng (có đơn vị tương ứng với đơn vị của λ) + Biên độ sóng: asóng = Adao động đ= A 1 + Năng lượng sóng W: W = Wd = m 2 A2 2 4. Phương trình sóng Tại điểm O: uO = Acos(ωt + ϕ) x Tại điểm M cách O một đoạn x trên phương truyền sóng. uM = a cos(2 ft − 2 f ) * Sóng truyền theo chiều dương của trục Ox thì v x x uM = AMcos(ωt + ϕ - ) = AMcos(ωt + ϕ - 2 ) N • • • v o M * Sóng truyền theo chiều âm của trục Ox thì x uM = AMcos(ωt + ϕ + ) = AMcos(ωt + ϕ + 2 ) x x uM = a cos(2 ft + 2 f ) v v 5. Độ lệch pha giữa hai điểm cách nguồn một khoảng x 1, x2 x −x x −x ∆ = 1 2 = 2 1 2 v x x Nếu 2 điểm đó nằm trên một phương truyền sóng và cách nhau một khoảng x thì: ∆ = = 2 v Lưu ý: Đơn vị của x, x1, x2, λ và v phải tương ứng với nhau 6. Trong hiện tượng truyền sóng trên sợi dây, dây được kích thích dao động bởi nam châm điện với tần số dòng điện là f thì tần số dao động của dây là 2f. 7. Tính tuần hoàn của sóng + Tại một điểm M xác định trong môi trường: x = const : uM là một hàm biến thiên điều hòa theo thời gian t với chu kì T. + Tại một thời điểm xác định: t = const : uM là một hàm biến thiên điều hòa trong không gian theo biến x với chu kì λ. 65 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm B. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Câu 1: Để phân loại sóng ngang và sóng dọc người ta căn cứ vào: A. Phương dao động B. Phương truyền sóng C. Môi trường truyền sóng D. Cả A và B. Câu 2: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sóng cơ . A. Sóng cơ là sự lan truyền của dao động cơ học theo thời gian trong một môi trường vật chất. B. Sóng cơ là sự lan truyền của vật chất theo thời gian. C. Sóng cơ là những dao động cơ học. D. Sóng cơ là sự lan truyền của vật chất trong không gian. Câu 3: Vận tốc truyền sóng trong một môi trường A. phụ thuộc vào bản chất môi trường và tần số sóng. B. tăng theo cường độ sóng. C. phụ thuộc vào bản chất môi trường và biên độ sóng. D. chỉ phụ thuộc vào bản chất môi trường Câu 4: Sóng ngang là sóng: A. Lan truyền theo phương nằm ngang. B. Có các phần tử sóng dao động theo phương nằm ngang. C. Có các phần tử sóng dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng. D. Có các phần tử sóng dao động theo cùng phương với phương truyền sóng. A. A, B và C đều đúng. y Câu 5: Một sóng cơ học ngang truyền trong một môi trường vật chất. Tại một thời điểm t bất kì sóng có dạng như hình vẽ. Trong đó v là vận tốc dao động của các phân tử vật chất tại O. M O N A. Sóng truyền theo hướng từ x’ đến x. B. Sóng truyền theo hướng từ x đến x’. x x’ C. Khoảng cách MN = 3λ. v D. Sóng truyền theo hướng từ y sang y’. y’ Câu 6: Điều nào sau đây là đúng khi nói về bước sóng? A. Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm trên phương truyền sóng gần nhau nhất và dao động cùng pha. B. Bước sóng là quãng đường mà sóng truyền đi được trong một chu kì dao động của sóng. C. Bước sóng là quãng đường mà pha của dao động truyền sau một chu kì dao động. D. Cả A, B và C. Câu 7: Phát biểu nào sau đây là không đúng: A. Trong quá trình truyền sóng, pha dao động được truyền đi còn các phần tử của môi trường thì dao động tại chỗ. B. Quá trình truyền sóng cơ là quá trình truyền năng lượng C. Bước sóng là khoảng cách giữa 2 điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng và dao động cùng pha. D. Sóng truyền trong các môi trường khác nhau giá trị bước sóng vẫn không thay đổi. Câu 8: Chọn câu sai khi phát biểu về sóng cơ học. A. Sóng cơ học lan truyền trong môi trường nhờ lực liên kết đàn hồi giữa các phần tử của môi trường. B. Sóng sọc truyền được trong các môi trường rắn, lỏng và khí vì các lực liên kế đàn hồi giữa các phần tử của các môi trường đó xuất hiện khi bị biến dạng lệch, nén và dãn. C. Những điểm ở trên phương truyền sóng cách nhau một số nguyên lần nửa bước sóng thì dao động cùng pha. D. Những điểm ở trên phương truyền sóng cách nhau một số nguyên lần nửa bước sóng thì dao động ngược pha. Câu 9: Chọn câu sai: A. Sóng âm và các sóng cơ học có cùng bản chất vật lí. B. Người ta phân biệt siêu âm và hạ âm dựa vào khả năng cảm thụ các sóng cơ học của tai con người. C. Vận tốc truyền âm phụ thuộc tính đàn hồi và mật độ của môi trường. D. Các chất xốp, bông vải có tính đàn hồi rất tốt nên được dùng làm vật liệu cách âm. Câu 10: Dao động cơ lan truyền trong môi trường đàn hồi theo chuyển động nào sau đây: A. Dao động tuần hoàn B. Dao động điều hòa C. Chuyển động thẳng đều. D. Chuyển động thẳng biến đổi đều. Câu 11: Để phân loại sóng ngang hay sóng dọc người ta căn cứ vào: A. phương truyền sóng. B. vận tốc truyền sóng. C. phương dao động. D. phương dao động và phương truyền sóng. 66 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Câu 12: Sóng cơ học là: A. sự lan truyền vật chất trong không gian. B. sự lan truyền năng lượng trong không gian chứ không phải lan truyền vật chất. C. là những dao động điều hoà lan truyền trong môi trường vật chất. D. sự lan truyền dao động trên bề mặt môi trường. Câu 13: Vận tốc sóng phụ thuộc vào: A. bản chất của môi trường truyền sóng. B. năng lượng sóng. C. tần số sóng. D. hình dạng sóng Câu 14: Chọn phát biểu đúng về bước sóng cơ học: A. bước sóng là khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên phương truyền sóng có dao động cùng pha. B. bước sóng là quãng đường truyền của sóng trong một chu kì. C. A đúng, B sai. D. cả A và B đều đúng. Câu 15: Sóng âm truyền trong không khí tốc độ 340m/s, tần số f = 680Hz. Giữa hai điểm có hiệu số khoảng cách tới nguồn là 25cm, độ lệch pha của chúng là: 3 A. ∆ = rad B. ∆ = rad C. ∆ = rad D. ∆ = 2 rad 2 2 Câu 16: Một sóng cơ học phát ra từ một nguồn O lan truyền trên mặt nước với vận tốc v = 8 m/s. Người ta thấy 2 điểm gần nhau nhất trên mặt nước, cùng nằm trên đường thẳng qua O, cách nhau 20 cm luôn luôn dao động đồng pha. Tần số f của sóng bằng: A. 40Hz B. 4Hz C. 120Hz D. 20Hz Câu 17: Một sóng lan truyền trên mặt nước với tốc độ 6 m/s. Người ta thấy hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng cách nhau 40 cm luôn dao động lệch pha nhau 60 0 . Tần số của sóng là: A. 1,5 Hz B. 2,5 Hz C. 4 Hz D. 25Hz Câu 18: Một sóng lan truyền với tốc độ 200m/s có bước sóng 4m. Tần số và chu kì của sóng là: A. f = 50Hz; T = 0,02s B. f = 0,05Hz; T = 200s C. f = 800Hz; T = 0,125s D. f = 5Hz; T = 0,2s Câu 19: Hai viên bi nhỏ ở cách nhau 16 cm dao động điều hoà với tần số 15 Hz theo phương thẳng đứng cùng liên tiếp đập vào mặt nước và cùng xuống tới độ sâu 2 cm tại hai điểm A và B. Vận tốc truyền sóng trên mặt nước là v = 0,3 m/s. Biên độ dao động ở các điểm M nằm trên đường A cách điểm A một khoảng bằng 4 cm là: A. AM = 0 cm B. AM = 2,0 cm C. AM = 4,0 cm D. AM = 3,0 cm Câu 20: Phương trình dao động của một nguồn phát sóng có dạng u0 = A cos 20 t . Trong khoảng thời gian 0,225s, sóng truyền được quãng đường: A. 0,225 lần bước sóng B. 4,5 lần bước sóng C. 2,25 lần bước sóng D. 0,0225 lần bước sóng Câu 21: Trong thời gian 12s một người quan sát thấy 6 ngọn sóng đi qua trước mặt mình. Tốc độ truyền sóng là 2m/s. Bước sóng có giá trị: A. 4,8m B. 4m C. 6m D. 0,48m Câu 22: Sóng cơ có tần số 80 Hz lan truyền trong môi trường với vận tốc 4 m/s. Dao động của các phần tử vật chất tại hai điểm trên một phương truyền sóng cách nguồn sóng những đoạn lần lượt 31cm và 33,5cm, lệch pha nhau góc A. /2 rad B. rad C. 2 rad D. /3 rad Câu 23: Trên bề mặt của một chất lỏng yên lặng, ta gây dao động tại O có chu kì 0,5 s. Vận tốc truyền sóng trên mặt nước là 0,4 m/s. Khoảng cách từ đỉnh sóng thứ 3 đến đỉnh thứ 8 kể từ tâm O theo phương truyền sóng là: A. 1 m B. 2 m C. 2,5 m D. 0,5 m Câu 24: Một sóng có tần số 500Hz có tốc độ lan truyền 350 m/s. Hai điểm gần nhất trên sóng phải cách nhau một khoảng là bao nhiêu để giữa chúng có độ lệch pha bằng rad . 3 A. 0,117m B. 0,476m C. 0,233m D. 4,285m Câu 25: Gọi d là khoảng cách giữa hai điểm trên phương truyền sóng mà tại đó dao động là cùng pha. Khoảng cách d có thể nhận giá trị nào sau đây (với k ∈ N)? A. d = 0,8k cm B. d = 1,2k cm C. d = 0,5k cm D. một kết quả khác Câu 26: Ở đầu một thanh thép đàn hồi dao động với tần số 16 Hz có gắn một quả cầu nhỏ chạm nhẹ vào mặt nước có hình thành một sóng tròn tâm O. Tại A và B trên mặt nước, nằm cách xa nhau 6cm trên một đường thẳng qua O, luôn dao động cùng pha với nhau. Biết vận tốc truyền sóng: 0,4m/ s ≤ v ≤0,65m / s . Vận tốc truyền sóng trên mặt nước có thể nhận các giá trị nào trong các giá trị sau? A. 44 cm/s B. 52 cm/s C. 48 cm/s D. một giá trị khác 67 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Câu 27: Một sóng cơ có tần số 20 Hz, truyền theo phương Ox. Hai điểm A và B trên phương Ox cách nhau 8,75 cm luôn dao động ngược pha nhau. Biết tốc độ truyền sóng trong khoảng 0,4m/ s ≤ v ≤0,65m / s . Tốc độ truyền sóng bằng: A. 0,42 m/s B. 45 cm/s C. 50 cm/s D. 54 cm/s Câu 28: Tại một điểm trên mặt chất lỏng có một nguồn dao động với tần số 120 Hz, tạo ra sóng ổn định trên mặt chất lỏng. Xét 5 gợn lồi liên tiếp trên một phương truyền sóng, ở về một phía so với nguồn, gợn thứ nhất cách gợn thứ năm 0,5 m. Tốc độ truyền sóng là A. 30 m/s. B. 15 m/s. C. 12 m/s. D. 25 m/s. Câu 29: Một sóng cơ học truyền theo phương Ox. Li độ của phần tử M ở cách gốc O một đoạn x (tính bằng cm), tại thời điểm t (tính bằng s) có dạng: u = 10cos(10x - 400t) (cm). Vận tốc truyền sóng bằng: A. 40 m/s B. 60 m/s C. 80 m/s D. 25m/s Câu 30: Một sóng cơ truyền trong một môi trường dọc theo trục Ox với phương trình u = 5cos(6πt - πx) (cm) (x tính bằng mét, t tính bằng giây). Tốc độ truyền sóng bằng 1 1 A. m/s. B. 3 m/s. C. 6 m/s. D. m/s. 6 3 Câu 31: Một sóng cơ học truyền dọc theo trục Ox theo phương trình u = acos(2000t - 0,4x) cm, trong đó x tính bằng cm, t tính bằng s. Tốc độ truyền sóng là: A. 100 m/s. B. 50m/s. C. 500 m/s. D. 20m/s. Câu 32: Một nguồn sóng cơ học dao động điều hòa theo phương trình x = cos(5 t) (m) khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng mà độ lệch pha dao động bằng là 1m. Tốc độ truyền sóng là: 4 A. 20m/s B. 10m/s C. 2,5m/s D. 5m/s Câu 33: Một nguồn phát sóng cơ dao động theo phương trình u = 4 cos 4 t − (cm ) . Biết dao động tại hai 4 điểm gần nhau nhất trên cùng một phương truyền sóng cách nhau 0,5 m có độ lệch pha là . Tốc độ truyền của 3 sóng đó là A. 1,0 m/s B. 2,0 m/s. C. 1,5 m/s. D. 6,0 m/s. Câu 35: Nguồn phát sóng S trên mặt nước tạo dao động với tần số f = 100 Hz gây ra các sóng có biên độ A = 0,4 cm. Biết khoảng cách giữa 7 gợn lồi (bụng sóng) liên tiếp là 3cm. Vận tốc truyền sóng trên mặt nước bằng bao nhiêu? A. 25 cm/s B. 100 cm/s C. 50 cm/s D. 150 cm/s Câu 36: Phương trình sóng có dạng B. u = A cos t − C. u = A cos 2 − D. x = A cos + x t x t A. x = A cos(t + ) T T Câu 37: Một sóng cơ học lan truyền trên một phương truyền sóng với vận tốc 1 m/s. Phương trình sóng của một điểm O trên phương truyền sóng đó là: u0 = 3cos t (cm). Phương trình sóng tại một điểm M sau O và cách O một đoạn 25 cm là: A. uM = 3cos( t - B. uM = 3cos( t + ) . C. uM = 3cos( t - ) . ). D. uM = 3cos( t + ) . 2 2 4 4 Dùng dữ kiện sau để trả lời câu 38, 39 Người ta gây một dao động ở đầu O của một sợi dây cao su căng thẳng theo phương vuông góc với phương của sợi dây, biên độ 2cm, chu kì 1,2s. Sau 3s dao động truyền được 15m dọc theo dây. Câu 38: Bước sóng của sóng tạo thành truyền trên dây là: A. 9m B. 4,2m C. 6m D. 3,75m Câu 39: Nếu chọn gốc thời gian là lúc O bắt đầu dao động theo chiều dương từ VTCB, phương trình sóng tại một điểm M cách O một khoảng 2,5m là: 5 5 5 A. 2 cos( t − )cm B. 2 cos( t − )cm 3 6 3 6 10 5 5 2 C. 2 cos( t+ )cm D. 2 cos( t − )cm 3 6 3 3 Dùng dữ kiện sau để trả lời câu 40, 41 Tại O trên mặt chất lỏng, người ta gây dao động với tần số f = 2Hz, biên độ 2cm, tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 60cm/s. 68 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Câu 40: Khoảng cách từ vòng thứ hai đến vòng thứ 6 là: A. 120cm B. 480cm C. 12cm D. 48cm Câu 41:Tại M cách O một đoạn x = 25cm thì biên độ giảm 2, 5 x lần. Phương trình sóng tại M. 5 5 A. u M = 1, 6 cos(4 t − ) cm B. u M = 0,16 cos(4 t − ) cm 3 3 C. u M = 1, 6 cos(4 t + ) cm D. uM = 0,16 cos(4 t + ) cm 3 3 Câu 42: Một sóng cơ học lan truyền trên một phương truyền sóng với vận tốc 6 m/s. Phương trình sóng của một điểm O trên phương truyền đó là : uO = 4sin 3t (cm ) . Phương trình sóng tại điểm M nằm trước O và cách O một khoảng 80 cm là : 9 A. u M = 4 cos(3 t + 2 ) cm B. u M = 4 cos(3 t + ) cm 5 10 9 C. u M = 4 cos(3 t − ) cm D. u M = 4 cos(3 t − ) cm 10 10 Câu 43: Một sóng cơ học lan truyền trên một phương truyền sóng với vận tốc 2 m/s. Phương trình sóng của một điểm O trên phương truyền đó là : uO = 10 cos(2 t + ) ( cm) . Phương trình sóng tại điểm M nằm trước O và 3 cách O một khoảng 40 cm là : 2 A. u M = 10 cos(2 t − ) cm B. u M = 10 cos(2 t − ) cm 5 15 2 11 C. u M = 10 cos(2 t + ) cm D. u M = 10 cos(2 t + ) cm 5 15 Câu 44: Nguồn phát sóng được biểu diễn bởi phương trình sóng: u = 3cos20 t (cm) . Tốc độ truyền sóng là 4m/s. Phương trình dao động của một phần tử vật chất trong môi trường truyền sóng và cách nguồn 20cm là: A. u = 3cos(20 t − )cm B. u = 3cos(20 t )cm 2 C. u = 3cos(20t + )cm D. u = 3cos(20t − )cm Câu 45: Một nguồm âm ở O dao động với tần số 50 Hz, biên độ A (cm), dao động truyền đi với vận tốc 5 m/s trên phương Ox. Xét một điểm M trên phương Ox với ON = 32,5 cm. Chọn phương trình dao động tại M có pha ban đầu bằng 0, phương trình dao động tại O là: A. u = A cos(100t − 0,5 ) cm B. u = A cos(100t + 0,5 ) cm C. u = A cos(100t − ) cm D. u = A cos(100t ) cm 69 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm CHỦ ĐỀ 12 GIAO THOA SÓNG – NHIỄU XẠ SÓNG A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN 1. Định nghĩa : là sự tổng hợp của hai sóng kết hợp trong không gian, trong đó có những chỗ biên độ sóng được tăng cường hay bị giảm bớt. 2. Sóng kết hợp : Do hai nguồn kết hợp tạo ra. Hai nguồn kết hợp là hai nguồn dao động cùng pha, cùng tần số và có hiệu số pha không đổi theo thời gian. 3. Giao thoa của hai sóng phát ra từ hai nguồn sóng kết hợp S 1, S2 cách nhau một khoảng l: Xét điểm M cách hai nguồn lần lượt d1, d2 Phương trình sóng tại 2 nguồn: u1 = Acos(2 ft + 1 ) và u2 = Acos(2 ft + 2 ) Phương trình sóng tại M do hai sóng từ hai nguồn truyền tới: d d u1M = Acos(2 ft − 2 1 + 1 ) và u2 M = Acos(2 ft − 2 2 + 2 ) Phương trình giao thoa sóng tại M: d − d ∆ d1 + d 2 1 + 2 uM = u1M + u2 M = 2Ac os 1 2 + c os 2 ft − + 2 2 d − d 2 ∆ Biên độ dao động tại M: AM = 2 A cos 1 + với ∆ = 1 − 2 2 l ∆ l ∆ Chú ý: * Số cực đại: − +
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm 4. Nhiễu xạ sóng : Hiện tượng khi sóng gặp vật cản thì lệch khỏi phương truyền thẳng của sóng và đi vòng qua vật cản gọi là sự nhiễu xạ của sóng. IV. CÁC DẠNG TOÁN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI 1. Sóng cơ học Dạng 1: Viết phương trình sóng. Độ lệch pha + Nếu phương trình sóng tại O là u 0 = A cos(t + ) thì phương trình sóng tại M là 2d u M = A cos(t + ) . Dấu (–) nếu sóng truyền từ O tới M, dấu (+) nếu sóng truyền từ M tới O. 2d + Độ lệch pha giữa 2 điểm nằm trên phương truyền sóng cách nhau khoảng d là ∆ = - Nếu 2 dao động cùng pha thì ∆ = 2k - Nếu 2 dao động ngược pha thì ∆ = ( 2k + 1) Dạng 2: Tính bước sóng, vận tốc truyền sóng, vận tốc dao động v + Bước sóng = vT = f + Khoảng cách giữa n gợn sóng liên tiếp nhau (1 nguồn) là (n - 1) + Vận tốc dao động u ' = −A sin(t + ) Dạng 3: Tính biên độ dao động tai M trên phương truyền sóng D 2 + Năng lượng sóng tại nguồn O và tại M là: W0 = kA0 , WM = kAM , với k = 2 2 là hệ số tỉ lệ, D khối 2 lượng riêng môi trường truyền sóng + Sóng truyền trên mặt nước: năng lượng sóng giảm tỉ lệ với quãng đường truyền sóng. Gọi W năng lượng W W rA sóng cung cấp bởi nguồn dao động trong 1s. Ta có kAA = 2 , kAM = 2 , ⇒ AM = AA 2 rA 2 rM rM + Sóng truyền trong không gian (sóng âm): năng lượng sóng giảm tỉ lệ với bình phương quãng đường truyền W W r sóng. Ta có kAA = 2 , kAM = 2 , ⇒ AM = AA A 2 4 rA 2 4rM rM 2. Giao thoa sóng cơ Dạng 1: Tìm số điểm cực đại, cực tiểu trên đoạn thẳng nối 2 nguồn kết hợp S1 S 2 = l * Nếu 2 nguồn lệch pha nhau ∆ : −l∆ l ∆ + Số cực đại − ≤k≤ − 2 2 − l ∆ 1 l ∆ 1 + Số cực tiểu − − ≤k≤ − − 2 2 2 2 Dạng 2: Tìm số đường hyperbol trong khoảng CD của hình giới hạn + Tính d1, d2 + Nếu C dao động với biên độ cực đại: d1 – d2 = kλ (cực tiểu d1 – d2 = (2k + 1) ) 2 d1 − d 2 + Tính k = , lấy k là số nguyên + Tính được số đường cực đại trong khoảng CD Dạng 3: Tìm số đường hyperbol trong khoảng CA của hình giới hạn + Tính MA bằng cách: MA – MB = CA – CB + Gọi N là điểm trên AB, khi đó : NA - NB = kλ, (cực tiểu (2k + 1) ) 2 NA + NB = AB + Xác định k từ giới hạn 0 ≤ NA ≤ MA 71 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Dạng 4: Phương trình giao thoa + Hai nguồn: u1 = a cos(t + ∆ ) , u 2 = a cos(t ) + Phương trình giao thoa: 2 d1 2 d 2 ∆ d −d ∆ d + d1 uM = a cos( t + ∆ − ) + a cos( t − ) = 2 a cos( + 2 1 ) cos( t + − 2 ) 2 2 ∆ d − d1 + Biên độ giao thoa AM = 2a cos( + 2 ) ⇒ cùng pha ∆ = 2k , ngược pha ∆ = (2k + 1) 2 d 2 + d1 + Độ lệch pha giữa M với 2 nguồn cùng pha là ∆ = Lưu ý: Tính biên độ giao thoa theo công thức tổng hợp dao động là AM = A1 + A2 + 2 A1 A2 cos( 2 − 1 ) 2 2 2 d1 d2 Với 1 = ∆ − 2 , 2 = −2 d1 + d 2 + Nếu 2 nguồn cùng pha thì độ lệch pha giữa sóng giao thoa với 2 nguồn là Dạng 5: Đồ thị xét trường hợp 2 nguồn kết hợp cùng pha, ngược pha * Cùng pha: + Vân giao thoa cực đại là các đường hyperbol, có dạng gợn lồi, đường trung trực của S1 S 2 là vân cực đại k = 0 + Vân giao thoa cực tiểu các đường hyperbol, có dạng gợn lõm * Ngược pha: đổi tính chất cực đại và cực tiểu của trường hợp cùng pha * Khoảng cách giữa các giao điểm của các nhánh hyperbol với S1 S 2 luôn bằng nhau và bằng / 2 B. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Câu 1: Hiện tượng giao thoa sóng có thể xảy ra khi có: A. Hai sóng chuyển động ngược chiều nhau giao nhau. B. Hai sóng dao động cùng chiều, cùng pha gặp nhau. C. Hai sóng xuất phát từ hai nguồn dao động cùng phương, cùng tần số giao nhau. D. Hai sóng xuất phát từ hai nguồn dao động cùng pha, cùng biên độ giao nhau. Câu 2: Hai nguồn dao động được gọi là hai nguồn kết hợp khi có: A. Cùng tần số và hiệu số pha không thay đổi theo thời gian. B. Cùng biên độ và cùng tần số. C. Cùng tần số và ngược pha. D. Cùng biên độ nhưng tần số khác nhau. Câu 3: Khi có hiện tượng giao thoa của sóng nước những điểm nằm trên đường trung trực sẽ: A. Dao động với biên độ lớn nhất B. Dao động với biên độ nhỏ nhất C. Dao động với biên độ bất kỳ D. Đứng yên Câu 4: Chọn câu sai: Hai sóng kết hợp là hai sóng có cùng tần số và có: A. Cùng biên độ, cùng pha B. Hiệu số pha không đổi theo thời gian C. Hiệu lộ trình không đổi theo thời gian D. Khả năng giao thoa với nhau Câu 5: Hiện tượng giao thoa là hiện tượng: A. Giao thoa của hai sóng tại một điểm của môi trường B. Tổng hợp của hai dao động C. Tạo thanh các vân hình parabol trên mặt nước D. Hai sóng kết hợp khi gặp nhau tại một điểm có thể tăng cường hoặc triệt tiêu nhau Câu 6: Trong hiện tượng giao thoa sóng, hai nguồn A và B dao động cùng tần số và lệch pha không đổi theo thời gian. Số đường cực đại giao thoa nằm trong khoảng AB là: A. số chẵn. B. số lẻ. C. có thể chẵn hoặc lẻ tùy thuộc vào độ lệch pha giữa hai nguồn AB. D. có thể chẵn hoặc lẻ tùy thuộc vào khoảng cách giữa hai nguồn AB. Câu 7: Trong hiện tượng giao thoa sóng, hai nguồn A và B dao động cùng tần số và ngược pha. Số đường cực đại giao thoa nằm trong khoảng AB là: A. số chẵn. 72 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm B. số lẻ. C. có thể chẵn hoặc lẻ tùy thuộc vào độ lệch pha giữa hai nguồn AB. D. có thể chẵn hoặc lẻ tùy thuộc vào khoảng cách giữa hai nguồn AB. Câu 8: Chọn câu đúng Hai điểm cùng nằm trên phương truyền sóng mà dao động ngược pha khi: A. Hiệu số pha của chúng là (2k + 1) B. Hiệu số pha của chúng là 2k C. Khoảng cách giữa chúng là một số nguyên lần nữa bước sóng. D. Khoảng cách giữa chúng là một số nguyên lần bước sóng. Câu 9: Trong hiện tượng giao thoa sóng, hai nguồn kết hợp A và B dao động cùng tần số và cùng pha ban đầu, những điểm trong môi trường truyền sóng là cực tiểu giao thoa khi đường đi của sóng từ hai nguồn kết hợp tới là: A. d 2 − d1 = k B. d 2 − d1 = ( 2k + 1) C. d2 − d1 = k D. d 2 − d1 = ( 2k + 1) 2 4 2 Câu 10: Trong hiện tượng giao thoa sóng, hai nguồn kết hợp A và B dao động cùng tần số và ngược pha ban đầu, những điểm trong môi trường truyền sóng là cực tiểu giao thoa khi đường đi của sóng từ hai nguồn kết hợp tới là: A. d 2 − d1 = k B. d 2 − d1 = ( 2k + 1) C. d2 − d1 = k D. d 2 − d1 = ( 2k + 1) 2 4 2 Câu 11: Trong hiện tượng giao thoa sóng, hai nguồn kết hợp A và B dao động cùng tần số và ngược pha ban đầu, những điểm trong môi trường truyền sóng là cực đại giao thoa khi đường đi của sóng từ hai nguồn kết hợp tới là: A. d 2 − d1 = k B. d 2 − d1 = ( 2k + 1) C. d2 − d1 = k D. d 2 − d1 = ( 2k + 1) 2 4 2 Câu 12: Trong hiện tượng giao thoa sóng của hai nguồn kết hợp. Hai điểm liên tiếp nằm trên một đường thẳng nối hai nguồn trong một môi trường truyền sóng một là cực tiểu giao thoa thì cách nhau một khoảng: A. B. C. D. 2 4 2 Câu 13: Trong hiện tượng giao thoa sóng của hai nguồn kết hợp. Hai điểm liên tiếp nằm trên một đường thẳng nối hai nguồn trong một môi trường truyền sóng một là cực đại giao thoa thì cách nhau một khoảng: A. B. C. D. 2 4 2 Câu 14: Trong hiện tượng giao thoa sóng, điều kiện để một điểm M nằm trong một môi trường truyền sóng là cực tiểu giao thoa phải có độ lệch pha sóng từ hai nguồn truyền tới thỏa: A. ∆ = 2k B. ∆ = ( 2k + 1) C. ∆ = k D. ∆ = ( 2k + 1) 2 2 Câu 15: Trong hiện tượng giao thoa sóng, điều kiện để một điểm M nằm trong một môi trường truyền sóng là cực tiểu giao thoa phải có độ lệch pha sóng từ hai nguồn truyền tới thỏa: A. ∆ = 2k B. ∆ = ( 2k + 1) C. ∆ = k D. ∆ = ( 2k + 1) 2 2 Câu 16: Hai nguồn sóng kết hợp A và B có phương trình dao động: u A = uB = A cos t . Điểm M cách A và B lần lượt là d1 và d2. Phương trình dao động của điểm M là: 2 (d 2 − d1 ) (d 2 − d1 ) (d 2 − d1 ) 2 (d 2 − d1 ) A. B. C. D. + 2 Câu 17: Hai nguồn sóng kết hợp A và B có phương trình dao động: u A = uB = A cos t . Điểm M cách A và B lần lượt là d1 và d2. Phương trình dao động của điểm M là: (d 2 − d1 ) (d 2 + d1 ) (d 2 − d1 ) (d 2 + d1 ) A. u = A cos cos t − . B. u = 2 A cos cos t − . 2 (d 2 − d1 ) (d 2 + d1 ) 2 (d 2 − d1 ) (d 2 + d1 ) C. u = 2 A cos cos t − . D. u = 2 A cos cos t − . 2 Câu 18: Hai nguồn sóng kết hợp A và B có phương trình dao động: u A = u B = A cos t. Điểm M cách A và B lần lượt là d1 và d2. Biên độ dao động của điểm M là: (d 2 + d1 ) (d 2 − d1 ) A. 2 A cos t − B. 2 A cos 73 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm 2 (d 2 − d1 ) (d 2 + d1 ) C. A cos D. cos t − 2 Câu 19: Tại hai điểm A và B trên mặt nước có hai nguồn kết hợp cùng dao động với phương trình: u = a cos100 t (cm). Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 80 cm/s. Xét một điểm trên mặt nước sao cho AM = 10 cm và BM = 8 cm. Hai dao động ở M do hai sóng từ A và B truyền đến là hai dao động A. cùng pha B. ngược pha C. lệch pha 900 D. lệch pha 1200 Câu 20: Một sóng cơ học phát ra từ một nguồn O lan truyền trên mặt nước với tốc độ v = 400cm/s. Người ta thấy 2 điểm gần nhau nhất trên mặt nước cùng nằm trên đường thẳng qua O cách nhau 80cm luôn luôn dao động ngược pha. Tần số của sóng là: A. f = 2,5Hz B. f = 0,4Hz C. f = 10Hz D. f = 5Hz Câu 21: Dao động của điểm M trên mặt nước là tổng hợp của hai dao động được truyền đến từ hai nguồn giống hệt nhau có phương trình dao động u = 2 cos 2 t (cm). Sóng do hai nguồn phát ra có bước sóng 20 cm. Khoảng cách từ hai nguồn đến M thỏa mãn biểu thức d 2 − d1 = 30 cm. Biên độ dao động của điểm M 1 A. 2 cm B. 2 cm C. cm D. 0 2 Câu 22: Dao động của điểm M trên mặt nước là tổng hợp của hai dao động được truyền đến từ hai nguồn giống hệt nhau có phương trình dao động u = 4 cos 2 t (cm). Điểm M dao động với biên độ cực đại bằng: 1 A. 2 cm B. 2 cm C. cm D. 2 2 cm 2 Câu 23: Đặt mũi nhọn S (gắn vào đầu của một thanh thép nằm ngang) chạm mặt nước. Khi lá thép dao động với tần số f = 120Hz, tạo trên mặt nước một sóng có biên độ 6mm, biết rằng khoảng cách giữa 9 gợn lồi liên tiếp là 4cm. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là: A. v = 120cm/s B. v = 40cm/s C. v = 100cm/s D. v = 60cm/s Câu 24: Trong một thí nghiệm về giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A và B dao động cùng với tần số f = 15 Hz, cùng biên độ và cùng pha ban đầu. Tại điểm M cách hai nguồn đó những khoảng lần lượt là d1 = 38 cm và d2 = 53 cm đứng yên. Giữa M và đường trung trực của hai nguồn A và B có cực đại. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là: A. 1,5 m/s B. 0,9 m/s C. 0,64 m/s D. 1 m/s Dùng dữ kiện sau đây để trả lời câu 25, 26 Lúc t = 0 đầu O của dây cao su căng thẳng nằm ngang bắt đầu dao động đi lên với biên độ 1,5cm, chu kì T = 2s. Hai điểm gần nhau nhất trên dây dao động cùng pha cách nhau 6cm. Câu 25: Phương trình dao động tại M cách O 1,5 cm là: A. uM = 1,5cos( t + )cm B. uM = 1,5cos(2t − )cm 4 2 C. uM = 1,5cos( t − )cm D. uM = 1,5cos( t − )cm 2 Câu 26: Tính thời điểm đầu tiên để M lên đến điểm cao nhất. Coi biên độ dao động không đổi. A. t = 0,5s B. t = 1s C. t = 3s D. t = 0,25s Dùng dữ kiện sau đây để trả lời câu 27, 28 Mũi nhọn của âm thoa chạm nhẹ vào mặt nước yên lặng, âm thoa dao động với tần số f = 440Hz. Câu 27: Khoảng cách giữa hai gợn sóng liên tiếp là 2mm. Tốc độ truyền sóng là: A. v = 0,88m/s B. v = 8,8m/s C. v = 22m/s D. v = 2,2m/s Câu 28: Gắn vào một trong hai nhánh âm thoa một thanh thép mỏng ở 2 đầu thanh gắn hai quả cầu nhỏ S 1, S2. Đặt hai quả cầu chạm mặt nước. Cho âm thoa dao động. Gợn sóng nước có hình hyperbol. Khoảng cách giữa hai quả cầu S1, S2 là 4cm. Số gợn sóng quan sát được trên đoạn S1S2 là (không kể S1 và S2): A. có 39 gợn sóng B. có 29 gợn sóng C. có 19 gợn sóng D. có 20 gợn sóng Câu 29: Hai thanh nhỏ gắn trên cùng một nhánh âm thoa chạm vào mặt nước tại 2 điểm A và B cách nhau l = 4cm. Âm thoa rung với tần số f = 400Hz, tốc độ truyền trên mặt nước v = 1,6m/s. Giữa hai điểm A và B có bao nhiêu gợn sóng, trong đó có bao nhiêu điểm đứng yên? A. 10 gợn, 11 điểm đứng yên B. 19 gợn, 20 điểm đứng yên C. 29 gợn, 30 điểm đứng yên D. 9 gợn, 10 điểm đứng yên Câu 30: Ở mặt thoáng của một chất lỏng có hai nguồn kết hợp A và B dao động đều hòa cùng pha với nhau và theo phương thẳng đứng. Biết tốc độ truyền sóng không đổi trong quá trình lan truyền, bước sóng do mỗi nguồn trên phát ra bằng 12 cm. Khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm dao động với biên độ cực đại nằm trên đoạn thẳng AB là 74 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm A. 9 cm. B. 12 cm. C. 6 cm. D. 3 cm. Câu 31: Trong một thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp S1 và S2 dao động cùng pha với tần số f = 10 Hz. Vận tốc truyền sóng trên mặt nước là 30 cm/s. Gọi d1 và d2 là khoảng cách từ hai nguồn đến điểm đang xét. Tại điểm nào sau đây không dao động? A. d1 = 25cm; d1 = 20cm B. d1 = 24cm; d1 = 21,5cm C. d1 = 25cm; d1 = 20,5cm D. d1 = 26,5cm; d1 = 27 cm Câu 32: Hai nguồn kết hợp S1 , S 2 cách nhau 16cm có chu kì 0,2s. Vận tốc truyền sóng trong môi trường là 40cm/s. Số cực đại giao thoa trong khoảng S1S 2 là: A. n = 4 B. n = 2 C. n = 5 D. n = 7 Câu 33: Ở mặt thoáng của một chất lỏng có hai nguồn sóng kết hợp A và B cách nhau 20 cm, dao động theo phương thẳng đứng với phương trình u A = 2 cos 4t và u B = 2 cos(4t + ) ( u A và uB tính bằng mm, t tính bằng s). Biết tốc độ truyền sóng trên mặt chất lỏng là 30 cm/s. Xét hình vuông AMNB thuộc mặt thoáng chất lỏng. Số điểm dao động với biên độ cực đại trên đoạn BM là A. 19. B. 17. C. 20. D. 18. Câu 34: Ở mặt thoáng của một chất lỏng có hai nguồn sóng kết hợp A và B cách nhau 20cm, dao động theo phương thẳng đứng với phương trình uA = 2cos40πt và uB = 2cos(40πt + π) (uA, uB tính bằng mm, t tính bằng s). Biết tốc độ truyền sóng trên mặt chất lỏng là 30cm/s. Xét hình vuông AMNB thuộc mặt thoáng chất lỏng. Số điểm dao động với biên độ cực tiểu trên đoạn BM là A. 19 B. 18 C. 17 D. 20 Câu 35: Ở bề mặt một chất lỏng có hai nguồn phát sóng kết hợp S 1 và S2 cách nhau 20cm. Hai nguồn này dao động theo phương thẳng đứng có phương trình lần lượt là u1 = 5cos40πt (mm) và u2 = 5cos(40πt + π) (mm). Tốc độ truyền sóng trên mặt chất lỏng là 80 cm/s. Số điểm dao động với biên độ cực đại trên đoạn thẳng S1S2 là A. 11. B. 9. C. 10. D. 8. Câu 36: Hai nguồn sóng S1, S2 cách nhau 10 cm, có chu kì sóng là 0,2 s. Tốc độ truyền sóng trong môi trường là 25 cm/s. Số cực tiểu giao thoa trong khoảng S1S2 là: A. 4 B. 6 C. 8 D. 10 Câu 37: Trong một thí nghiệm về giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A và B dao động cùng với tần số f = 20 Hz, cùng biên độ và cùng pha ban đầu. Tại điểm M cách hai nguồn đó những khoảng lần lượt là d1 = 32 cm và d2 = 40 cm, sóng có biên độ cực đại. Biết tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 40 cm/s. Số đường cực đại giao thoa nằm trong khoảng M và đường trung trực của hai nguồn (không tính đường đi qua M) là: A. 2 đường B. 3 đường C. 4 đường D. 5 đường Câu 38: Trong thí nghiệm giao thoa sóng nước, hai nguồn S1, S2 giống hệt nhau dao động và phát ra sóng có bước sóng 6 cm. Khoảng cách giữa hai nguồn S 1S2 = 20 cm. Số điểm dao động với biên độ cực đại trên đoạn S1S2 A. 5 B. 3 C. 7 D. 9 75 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm CHỦ ĐỀ 13 SÓNG DỪNG – NHIỄU XẠ SÓNG A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN I. SÓNG DỪNG 1. Phản xạ có đổi dấu : Phản xạ của sóng trên đầu dây (hay một vật cản) cố định là phản xạ có đổi dấu. 2. Phản xạ không đổi dấu : Phản xạ của sóng trên đầu dây (hay một vật cản) di động là phản xạ đổi dấu. 3. Sự tổng hợp của sóng tới và sóng phản xạ - Sóng dừng Xét trường hợp tổng hợp của sóng tới và sóng phản xạ trên một sợi dây có chiều dài l. Giả sử sóng tới ở đầu A là: u A = a cos t u t 2 A u 2 A M’ B O M x x t + ∆t x + 2 4 a. Phản xạ có đổi dấu Phương trình sóng tới và sóng phản xạ tại B: uB = Acos2 ft và u 'B = − Acos2 ft = Acos(2 ft − ) Phương trình sóng tới và sóng phản xạ tại M cách B một khoảng d là: d d uM = Acos(2 ft + 2 ) và u 'M = Acos(2 ft − 2 − ) Phương trình sóng dừng tại M: uM = uM + u 'M d d uM = 2 Acos 2 + cos 2 ft − = 2 Asin 2 cos 2 ft + 2 2 2 d t 1+ 4 = 2 Acos 2 + cos2 − 2 T d Biên độ dao động của phần tử tại M: AM = 2 A cos 2 + = 2 A sin 2 d 2 Điều kiện M là nút sóng : AM = 0 d d 1 cos 2 + = 0 ⇒ 2 + = ( k + ) ⇒d =k với k = 0, 1, 2, … 2 2 2 2 Điều kiện M là bụng sóng : AM = 2 A d d cos 2 + = ±1 ⇒ 2 + = k ⇒d =k − với k = 0, 1, 2, … 2 2 2 4 b. Phản xạ không đổi dấu Phương trình sóng tới và sóng phản xạ tại B: u B = u 'B = Acos2 ft Phương trình sóng tới và sóng phản xạ tại M cách B một khoảng d là: d d uM = Acos(2 ft + 2 ) và u 'M = Acos(2 ft − 2 ) Phương trình sóng dừng tại M: uM = uM + u 'M d d t 1 uM = 2 Acos(2 )cos(2 ft ) = 2 Acos(2 )cos − T 76 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Biên độ dao động của phần tử tại M: AM = 2 A cos(2 d ) Điều kiên M là nút sóng: AM = 0 d 1 d 1 cos2 = 0 ⇒ 2 = ( k + ) ⇒ d = (k + ) với k = 0, 1, 2, … 2 2 2 Điều kiện M là bụng sóng: AM = 2 A d d cos2 = ± 1 ⇒ 2 = k ⇒d =k với k = 0, 1, 2, … 2 x Lưu ý: * Với x là khoảng cách từ M đến đầu nút sóng thì biên độ: AM = 2 A sin2 * Với x là khoảng cách từ M đến đầu bụng sóng thì biên độ: AM = 2 A cos2 d 4. Sóng dừng a. Định nghĩa : Sóng dừng là sóng có các nút và bụng sóng cố định trong không gian. b. Nguyên nhân : Sóng dừng là kết quả của sư dao thoa sóng tới và sóng phản xạ, khi sóng tới và sóng phản xạ truyền theo cùng một phương. Khi đó sóng tới và sóng phản xạ là sóng kết hợp và giao thoa tạo sóng dừng. c. Tính chất Khoảng cách giữa hai nút sóng hoặc giữa hai bụng sóng bất kì: d BB = d NN = k , với k là số nguyên. 2 Khoảng cách giữa một nút sóng với một bụng sóng bất kì: d BN = (2k + 1) , với k là số nguyên. 4 d. Điều kiện có sóng dừng trên một sợi dây dài l Hai đầu là nút sóng: 2 4 l=k (k ∈ N * ) x 2 A P Số bụng sóng = số bó sóng = k N N N N N Số nút sóng = k + 1 B B B B Một đầu là nút sóng còn một đầu là bụng sóng: l = (2 k + 1) (k ∈ N ) Bụng Nút 4 Số bó sóng nguyên = k Số bụng sóng = số nút sóng = k + 1 5. Một số chú ý + Đầu cố định hoặc đầu dao động nhỏ là nút sóng. + Đầu tự do là bụng sóng + Hai điểm đối xứng với nhau qua nút sóng luôn dao động ngược pha. + Hai điểm đối xứng với nhau qua bụng sóng luôn dao động cùng pha. + Các điểm trên dây đều dao động với biên độ không đổi ⇒ năng lượng không truyền đi + Khoảng thời gian giữa hai lần sợi dây căng ngang (các phần tử đi qua VTCB) là nửa chu kỳ. II. CÁC DẠNG TOÁN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI + Phương trình sóng dừng: u M = u tM + u pxM . Vật cản cố định ( u px = −u px ). Vật cản tự do ( u px = u px ) d l d l uM = - 2sin2π .sin(ωt - 2 ): vật cản cố định ---- uM = 2acos2 .cos(ωt - 2 ): vật cản tự do A B AB = l, MB = d, B vật cản P 0 77 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm + Điều kiện xảy ra sóng dừng: - Hai đầu cố định: l = k , k bó, k bụng, (k + 1) nút 2 1 - Một đầu tự do: l = (k + ) , k bó, (k + 1) nút, (k + 1) bụng 2 2 - Vật cản cố định là điểm nút, vật cản tự do là điểm bụng. Khoảng cách giữa 2 nút, 2 bụng là k , khoảng 2 1 cách từ 1 điểm bụng đến 1 điểm nút là (k + ) 2 2 + Từ điều kiện xảy ra sóng dừng, tìm tần số các hoạ âm f n = nf 0 1. Hai đầu cố định: fcb = v/2l, các hoạ âm fn = nv/2l (n ∈ N) => fsau – ftr = fcb 2. Một đầu tự do: fcb = v/4l, các hoạ âm fn = (2n + 1)v/4l (n ∈ N) => fsau – ftr = 2fcb 3. Hai đầu tự do: fcb = v/2l, các hoạ âm fn = nv/2l (n ∈ N) Cách xác định 2 đầu tự do hay cố định : fn Tính ∆ f = fsau – ftr , Lập tỉ số . Kết quả là các số : 0,5 ; 1,5 ; 2,5 ; 3,5 … dây có 1 đầu tự do, 1 đầu cố ∆f định . Kết quả là các số: 1; 2; 3; 4 … dây có 2 đầu cố định (hoặc 2 đầu tự do). B. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Câu 1: Sóng dừng được tạo ra từ: A. sự giao thoa của hai sóng tới và sóng phản xạ, kết quả là trên phương truyền sóng có những nút và bụng sóng. B. sự giao thoa của sóng tới và sóng phản xạ đổi dấu. C. sự giao thoa của sóng tới và sóng phản xạ không đổi dấu. D. sự giao thoa của hai sóng tới cùng pha. Câu 2: Điều nào sau đây là sai khi nói về sóng dừng? A. Hình ảnh sóng dừng là những bụng sóng và nút sóng cố định trong không gian. B. Khoảng cách giữa hai bụng sóng kế tiếp bằng bước sóng / 2 . C. Khoảng cách giữa một nút sóng và một bụng sóng kế tiếp bằng bước sóng / 2 . D. Có thể quan sát hiện tượng sóng dừng trên một sợi dây dẻo, có tính đàn hồi. Câu 3: Chọn kết luận sai khi nói về sự phản xạ của sóng: A. Sóng phản xạ luôn luôn có cùng tốc độ truyền sóng với sóng tới nhưng ngược hướng. B. Sóng phản xạ luôn luôn có cùng pha với sóng tới. C. Sóng phản xạ có cùng tần số với sóng tới. D. Sự phản xạ ở đầu cố định làm đổi dấu phương trình sóng. Câu 4: Khi có sóng dừng trên một sợi dây đàn hồi thì khoảng cách giữa hai bụng sóng liên tiếp bằng A. một phần tư bước sóng. B. một bước sóng. C. nửa bước sóng. D. hai bước sóng. Câu 5: Khi có sóng dừng trên một sợi dây đàn hồi, khoảng cách từ một bụng đến nút gần nó nhất bằng A. một số nguyên lần bước sóng. B. một nửa bước sóng. C. một bước sóng. D. một phần tư bước sóng. Câu 6: Điều kiện sóng dừng trên dây khi một đầu dây cố định và đầu còn lại tự do là chiều dài dây : A. l = k B. l = k C. l = (2k + 1) D. l = (2k + 1) 2 2 4 Câu 7: Sóng truyền trên một sợi dây dài hai đầu cố định có bước sóng . Muốn có sóng dừng trên dây thì chiều dài l ngắn nhất của dây phải thoả mãn điều kiện nào? A. l = / 2 B. l = C. l = / 4 D. l = 2 Câu 8: Điều kiện có sóng dừng trên sợi dây có hai đầu cố định là A. l = (2n + 1) λ/2 B. l = nλ/2 C. l = nλ/2 + λ/4 D. l = (2n + 1) λ Câu 9: Một dây đàn hồi có chiều dài l, hai đầu cố định. Sóng dừng trên dây có bước sóng dài nhất là: A. l/2 B. l C. 2l D. 4l Câu 10: Một dây đàn hồi có chiều dài l, một đầu cố định, một đầu tự do. Sóng dừng trên dây có bước sóng dài nhất A. l/2 B. l C. 2l D. 4l 78 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Câu 11: Quan sát trên một sợi dây thấy có sóng dừng với biên độ của bụng sóng là a. Tại điểm trên sợi dây cách bụng sóng một phần tư bước sóng có biên độ dao động bằng A. a/2 B. 0 C. a/4 D. a Câu 12: Trên một sợi dây có chiều dài l , hai đầu cố định, đang có sóng dừng. Trên dây có một bụng sóng. Biết tốc độ truyền sóng trên dây là v không đổi. Tần số của sóng là v v 2v v A. B. C. D. 2l 4l l l Câu 13: Một sợi dây AB mảnh, không giãn dài 21 cm treo lơ lửng. Đầu A dao động, đầu B tự do. Tốc độ truyền sóng trên dây là 4 m/s. Trên dây có một sóng dừng với 10 bụng sóng (không kể đầu B). Xem đầu A là một nút. Tần số dao động trên dây là: A. 10 Hz B. 50Hz C. 100 Hz D. 95 Hz Câu 14: Tốc độ truyền sóng là 60 cm/s. Muốn sóng dừng trên dây nói trên có 5 múi thì tần số rung là: A. 4 Hz B. 3 Hz C. 1,5 Hz D.1 Hz Câu 15: Một sợi dây AB căng ngang với đầu A, B cố định. Khi đầu A được truyền dao động với tần số 50Hz thì sóng dừng trên dây có 10 bụng sóng. Để sóng dừng trên dây chỉ có 5 bụng sóng và vận tốc truyền sóng vẫn không thay đổi thì đầu A phải được truyền dao động với tần số: A. 100Hz B. 25Hz C. 75Hz D. 50 Hz Câu 16: Khi có sóng dừng trên một sợi dây đàn hồi AB hai đầu cố định thì thấy trên dây có 7 nút. Biết tần số sóng là 42 Hz. Với dây AB và tốc độ truyền sóng như trên, muốn dây có 5 nút thì tần số sóng phải là: A. 28 Hz B. 30 Hz C. 63 Hz D. 58 Hz Câu 17: Một dây đàn hồi rất dài có đầu A dao động theo phương vuông góc với sợi dây. Tốc độ truyền sóng trên dây là 4m/s. Xét một điểm M trên dây và cách A một đoạn 40cm, người ta thấy M luôn luôn dao động lệch pha so với A một góc ∆ϕ = (k + 0,5)π với k là số nguyên. Tính tần số, biết rằng tần số f có giá trị trong khoảng từ 8 Hz đến 13 Hz. A. 8,5Hz B. 10Hz C. 12Hz D. 12,5Hz Câu 18: Sợi dây OB = 21cm với đầu B tự do. Gây ra tại O một dao động ngang có tần số f. Tốc độ truyền sóng là 2,8m/s. Sóng dừng trên dây có 8 bụng sóng thì tần số dao động là: A. 40Hz B. 50Hz C. 60Hz D. 20Hz Câu 19: Một sợi dây căng giữa hai điểm cố định cách nhau 75cm. Người ta tạo sóng dừng trên dây. Hai tần số gần nhau nhất cùng tạo ra sóng dừng trên dây là 150 Hz và 200 Hz. Tần số nhỏ nhất tạo ra sóng dừng trên dây đó A. 50Hz B. 125Hz C. 75Hz D. 100Hz Câu 20: Một dây cao su một đầu cố định, một đầu gắn âm thoa dao động với tần số f. Dây dài 2m và vận tốc sóng truyền trên dây là 20m/s. Muốn dây rung thành một bó sóng thì f có giá trị là A. 100Hz B. 20Hz C. 25Hz D. 5Hz Câu 21: Vận tốc truyền sóng trên một sợi dây là 40m/s. Hai đầu dây cố định. Khi tần số sóng trên dây là 200Hz, trên dây hình thành sóng dừng với 10 bụng sóng. Hãy chỉ ra tần số nào cho dưới đây cũng tạo ra sóng dừng trên dây: A. 90Hz B. 70Hz C. 60Hz D. 110Hz Câu 22: Trên một dây dài 9cm, một đầu cố định một đầu tự do, có 5 nút sóng. Biết tốc độ truyền sóng trên dây là 20m/s. Chu kì của sóng là: A. 2.10-3s. B. 10-3 s. C. 0,05 s. D. 0,025 s Câu 23:. Sợi dây OB = 10cm, đầu B cố định. Đầu O nối với một bản rung có tần số 20Hz. Ta thấy sóng dừng trên dây có 4 bụng và biên độ dao động là 1cm. Tính biên độ dao động tại một điểm M cách O là 6 cm. A. 1cm B. 2/2cm C. 0 D. 3/2cm Câu 24: Sóng dừng trên dây dài 1m với vật cản cố định, có một múi. Bước sóng là: A. 2 m B. 0,5 m C. 25 cm D. 2,5 m Câu 25: Một sợi dây dài 2m, hai đầu cố định và rung với 2 bụng sóng trên dây thì bước sóng của dao động là A. 0,5m B.1m C. 2m D. 4m Câu 26: Một sợi dây đàn hồi rất dài có đầu O dao động điều hoà với phương trình u = 10cos2 ft (mm). Vận tốc truyền sóng trên dây là 4m/s. Xét điểm N trên dây cách O một khoảng 28cm, điểm này dao động lệch pha với O là ∆ = (2k + 1) /2 (k thuộc Z). Biết tần số f có giá trị từ 23Hz đến 26Hz. Bước sóng của sóng đó là A. 16cm B. 20cm C. 32cm D. 8cm Câu 27: Một sợi dây l = 1m được cố định đầu A còn đầu B để hở, dao động với bước sóng bằng bao nhiêu để có 10 nút trong hình ảnh sóng dừng của sợi dây? A. 21,05cm B. 22,22cm C. 19,05cm D. kết quả khác 79 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Câu 28: Một dây đàn dài 40cm, căng ở hai đầu cố định, khi dây dao động với tần số 600Hz ta quan sát trên dây có sóng dừng với hai bụng sóng. Bước sóng trên dây là A. 13,3cm. B. 20cm. C. 40cm. D. 80cm. Câu 29: Hai người đứng cách nhau 4m và làm cho sợi dây nằm giữa họ dao động. Hỏi bước sóng lớn nhất của sóng dừng mà hai người có thể tạo nên là: A.16m B. 8m C. 4m D. 2m Câu 30: Một dây đàn dài 40cm, căng ở hai đầu cố định, khi dây dao động với tần số 600Hz ta quan sát trên dây có sóng dừng với hai bụng sóng. Bước sóng trên dây là: A. 13,3cm. B. 20cm. C. 40cm. D. 80cm. Câu 31: Người ta gây một chấn động ở đầu O một dây cao su căng thẳng làm tạo nên một dao động theo phương vuông góc với vị trí bình thường của dây, với chu kỳ 1,8 s. Sau 4 s chuyển động truyền được 20m dọc theo dây. Bước sóng của sóng tạo thành truyền trên dây: A. 9m B. 6m C. 4m D. 3m Câu 32: Một sợi dây l = 1m được cố định đầu A còn đầu B để hở, dao động với bước sóng bằng bao nhiêu để có 15 bụng sóng trong hình ảnh sóng dừng của sợi dây? A. 26,67cm B. 13,8 cm C. 12,90 cm D. kết quả khác Câu 33: Một sợi dây dài 1,2m, hai đầu cố định. Khi tạo sóng dừng trên dây, ta đếm được có tất cả 5 nút trên dây (kể cả 2 đầu). Bước sóng của dao động là A. 24cm B. 30cm C. 48cm D. 60cm Câu 34: Phương trình sóng dừng trên một sợi dây đàn hồi có dạng u = 3cos(25 x)sin(50 t )cm , trong đó x tính bằng mét (m), t tính bằng giây (s). Tốc độ truyền sóng trên dây là: A. 200cm/s B. 2cm/s C. 4cm/s D. 4m/s Câu 35: Một dây mảnh đàn hồi OA dài 1,2 m. Đầu O dao động, đầu A giữ chặt. Trên dây có một sóng dừng có 5 bụng sóng (coi O là một nút sóng). Tần số dao động là 10Hz. Tốc độ truyền sóng trên dây là: A. 4,8 m/s B. 2,8 m/s C. 8,4 m/s D. 6,2 m/s Câu 36: Một sợi dây đàn hồi dài l = 120cm có hai đầu A, B cố định. Một sóng truyền với tần số f = 50Hz, trên dây đếm được 5 nút sóng không kể hai nút A, B. Vận tốc truyền sóng trên dây là: A. 30 m/s B. 12,5 m/s C. 20 m/s D. 40 m/s Câu 37: Một dây AB dài 90 cm có đầu B thả tự do. Tạo ở đầu A một dao động điều hoà ngang có tần số f = 100 Hz ta có sóng dừng, trên dây có 4 múi. Vận tốc truyền sóng trên dây có giá trị là bao nhiêu? A. 60 m/s B. 50 m/s C. 35 m/s D. 40 m/s Câu 38: Một sợi dây đàn dài 1m, rung với tần số 200 Hz, quan sát sóng dừng trên dây ta thấy có 6 nút. Tốc độ truyền sóng trên dây là A. 66,2m/s B. 79,5m/s C. 66,7m/s D. 80m/s Câu 39: Một dây AB dài 90cm có đầu B thả tự do. Tạo ở đầu A một dao động điều hoà ngang có tần số f = 100Hz ta có sóng dừng, trên dây có 4 múi. Tốc độ truyền sóng trên dây có giá trị là bao nhiêu? A. 60 m/s. B. 50 m/s. C. 35 m/s. D. 40 m/s. Câu 40: Một sợi dây đàn hồi có độ dài AB = 80cm, đầu B giữ cố định, đầu A gắn với cần rung dao động điều hòa với tần số 50Hz theo phương vuông góc với AB. Trên dây có một sóng dừng với 4 bụng sóng, coi A và B là nút sóng. Tốc độ truyền sóng trên dây là A. 10m/s. B. 5m/s. C. 20m/s. D. 40m/s. Câu 41: Trong thí nghiệm về sóng dừng, trên một sợi dây đàn hồi dài 1,2m với hai đầu cố định, người ta quan sát thấy ngoài hai đầu dây cố định còn có hai điểm khác trên dây không dao động. Biết khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp với sợi dây duỗi thẳng là 0,05 s. Tốc độ truyền sóng trên dây là A. 8 m/s. B. 4m/s. C. 12 m/s. D. 16 m/s. Câu 42: Sợi dây AB = 10cm, đầu A cố định. Đầu B nối với một nguồn dao động, vận tốc truyền sóng trên đây là 1m/s. Ta thấy sóng dừng trên dây có 4 bó và biên độ dao động là 1cm. Vận tốc dao động cực đại ở một bụng là: A.0,01m/s. B. 1,26m/s. C. 12,6m/s D. 125,6m/s. Câu 43: Trên một sợi dây dài 2m đang có sóng dừng với tần số 100 Hz người ta thấy ngoài 2 đầu dây cố định còn có 3 điểm khác luôn đứng yên. Vận tốc truyền sóng trên dây là: A. 40 m /s. B. 100 m /s. C. 60 m /s. D. 80 m /s. Câu 44: Một dây AB dài 90 cm có đầu B thả tự do. Tạo ở đầu A một dao động điều hòa ngang có tần số 100Hz ta có sóng dừng, trên dây có 4 bó nguyên. Vận tốc truyền sóng trên dây có giá trị bao nhiêu ? A. 20 m/s B. 40 m/s C. 30 m/s D. Giá trị khác Câu 45: Một dây căng nằm ngang AB dài 2m, đầu B cố định, đầu A gắn vào một âm thoa dao động với chu kỳ 0,02 s. Người ta đếm được từ A đến B có 5 nút. Vận tốc truyền sóng trên dây là: A. 45 m/s B. 50 m/s C. 55 m/s D. 62 m/s 80 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm Câu 46: Dây đàn có chiều dài 80cm phát ra âm có tần số 12 Hz. Trên dây xảy ra sóng dừng và người ta quan sát được trên dây có tất cả 3 nút. Vận tốc truyền sóng trên dây là: A. 9,6 m/s B. 10 m/s C. 9,4 m/s D. 9,1 m/s Câu 47: Một sợi dây AB có chiều dài 1 m căng ngang, đầu A cố định, đầu B gắn với một nhánh của âm thoa dao động điều hoà với tần số 20 Hz. Trên dây AB có một sóng dừng ổn định với 4 bụng sóng, B được coi là nút sóng. Tốc độ truyền sóng trên dây là A. 50 m/s B. 2 cm/s C. 10 m/s D. 2,5 cm/s Câu 48: Một dây AB dài 1,80 m căng thẳng nằm ngang, đầu B cố định, đầu A gắn vào một bản rung tần số 100 Hz. Khi bản rung hoạt động, người ta thấy trên dây có sóng dừng gồm 6 bó sóng, với A xem như một nút. Tính bước sóng và vận tốc truyền sóng trên dây AB. A. λ = 0,30m; v = 30m/s B. λ = 0,30m; v = 60m/s C. λ = 0,60m; v = 60m/s D. λ = 1,20m; v = 120m/s Câu 49: Một sợi dây có một đầu bị kẹp chặt, đầu kia buộc vào một nhánh của âm thoa có tần số 600Hz. Âm thoa dao động tạo ra một sóng có 4 bụng. Có tốc độ sóng trên dây là 400 m/s. Chiều dài của dây là: A. 4/3 m B. 2 m C. 1,5 m D. giá trị khác Câu 50: Một sợi dây dài l = 90 cm được kích thích bởi ngoại lực có tần số f = 200Hz, vận tốc truyền sóng trên dây là v = 40m/s. Cho rằng hai đầu dây đều cố định. Số bụng sóng dừng trên dây sẽ là: A. N = 6. B. N = 9. C. N = 8. D. N = 10. Câu 51: Dây AB = 40cm căng ngang, 2 đầu cố định, khi có sóng dừng thì tại M là bụng thứ 4 (kể từ B), biết BM = 14cm. Tổng số bụng trên dây AB là: A. 14 B. 10 C. 12 D. 8 Câu 52: Một sợi dây AB dài 100cm căng ngang, đầu B cố định, đầu A gắn với một nhánh của âm thoa dao động điều hòa với tần số 40Hz. Trên dây AB có một sóng dừng ổn định, A được coi là nút sóng. Tốc độ truyền sóng trên dây là 20m/s. Kể cả A và B, trên dây có A. 5 nút và 4 bụng B. 3 nút và 2 bụng C. 9 nút và 8 bụng D. 7 nút và 6 bụng Câu 53: Một sợi dây AB dài 100 cm căng ngang, đầu B cố định, đầu A gắn với một nhánh của âm thoa dao động điều hòa với tần số 40 Hz. Trên dây AB có một sóng dừng ổn định, A được coi là nút sóng. Tốc độ truyền sóng trên dây là 20 m/s. Kể cả A và B, trên dây có A. 5 nút và 4 bụng. B. 3 nút và 2 bụng. C. 9 nút và 8 bụng. D. 7 nút và 6 bụng. Câu 54: Một sợi dây AB dài 21 cm, tốc độ truyền sóng trên dây là 4 m/s, đầu A dao động với tần số 100 Hz. Trên dây có sóng dừng hay không? Số bụng sóng khi đó là: A. Có, có 10 bụng sóng B. Có, có 11 bụng sóng C. Có, có 12 bụng sóng D. Có, có 25 bụng sóng Câu 55: Một sợi dây đàn hồi dài 130 cm, có đầu A cố định, đầu B tự do dao động với tần số 100Hz, tốc độ truyền sóng trên dây là 40 m/s. Trên dây có bao nhiêu nút và bụng sóng: A. có 6 nút và 6 bụng sóng. B. có 7 nút và 6 bụng sóng. C.có 7 nút và 7 bụng sóng. D. có 6 nút và 7 bụng sóng. Câu 56: Sóng dừng xảy ra trên dây AB = 22cm với đầu B tự do , bước sóng bằng 8cm. Trên dây có A. 5 bụng, 6 nút B. 6 bụng, 5 nút C. 5 bụng, 5 nút D. 6 bụng, 6nút Câu 57: Dây AB dài 15 cm đầu B cố định. Đầu A là một nguồn dao động hình sin với tần số 10 Hz và cũng là một nút. Vận tốc truyền sóng trên dây v = 50 cm/s. Hỏi trên dây có sóng dừng không ? nếu có hãy tính số bụng và nút nhì thấy. A. Có sóng dừng, số bụng 6, số nút 7 B. không có sóng dừng. C. Có sóng dừng, Số bụng 7, số nút 6 D. Có sóng dừng, số bụng 6, số nút 6 Câu 58: Một dây AB dài 100cm có đầu B cố định. Tại đầu A thực hiện một dao động điều hoà có tần số f = 40Hz. Vận tốc truyền sóng trên dây là v = 20m/s. Số điểm nút, số điểm bụng trên dây là bao nhiêu? A. 3 nút, 4 bụng. B. 5 nút, 4 bụng. C. 6 nút, 4 bụng. D. 7 nút, 5 bụng. Câu 59: Một dây AB dài 20cm, Điểm B cố định. Đầu A gắn vào một âm thoa rung với tần số f = 20Hz. Vận tốc truyền sóng là 1m/s. Định số bụng và số nút quan sát được khi có hiện tượng sóng dừng. A. 7 bụng, 8 nút. B. 8 bụng, 8 nút. C. 8 bụng, 9 nút. D. 8 nút, 9 bụng. Câu 60: Một sợi dây mảnh AB dài 1,2m không giãn, đầu B cố định, đầu A dao động với f = 100Hz và xem như một nút, tốc độ truyền sóng trên dây là 40m/s, biên độ dao động là 1,5cm. Số bụng và bề rộng của một bụng sóng trên dây là: A. 7 bụng, 6cm. B. 6 bụng, 3cm. C. bụng, 1,5cm D. 6 bụng, 6cm. Câu 61: Một sợi dây thép AB dài 41cm treo lơ lửng đầu A cố định, đầu B tự do. Kích thích dao động cho dây nhờ một nam châm điện với tần số dòng điện 20Hz, tốc độ truyền sóng trên dây 160cm/s. Khi xảy ra hiện tượng sóng dừng trên dây xuất hiện số nút sóng và bụng sóng là: A. 21 nút, 21 bụng. B. 21 nút, 20 bụng. C. 11 nút, 11 bụng. D. 11 nút, 10 bụng. 81 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm CHỦ ĐỀ 14 SÓNG ÂM HIỆU ỨNG ĐỐP– PLE A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN I. SÓNG ÂM 1. Định nghĩa : + Sóng âm là những sóng cơ truyền trong các môi trường rắn, lỏng và khí. + Nguồn âm là các vật dao động phát ra âm. 2.Phân loại Âm nghe được (gây ra cảm giác âm cho tai con người) là sóng cơ có tần số trong khoảng từ 16 Hz đến 20.000 Hz; f < 16 Hz là sóng hạ âm; f > 20.000 Hz là sóng siêu âm. 3. các đặc trưng vật lý của âm + Âm có đầy đủ các đặc trưng của một sóng cơ học. + Vận tốc truyền âm : phụ thuộc vào tính đàn hồi, mật độ và nhiệt độ của môi trường: vrắn > vlỏng > vkhí. Chú ý : Khi sóng âm truyền từ môi trường này sang môi trường khác thì vận tốc và bước sóng thay đổi; nhưng tần số và chu kì sóng không đổi. + Cường độ âm: Là năng lượng truyền qua một đơn vị diện tích đặt vuông góc với phương truyền âm, trong W P một đơn vị thời gian. I= = St S Với : W (J), P (W) là năng lượng, công suất phát âm của nguồn S (m2) là diện tích mặt vuông góc với phương truyền âm (với sóng cầu thì S = 4πR2) Ngưỡng nghe : là cường độ âm nhỏ nhất mà tai người còn có thể nghe rõ. Ngưỡng nghe phụ thuộc vào tần số âm. Âm có tần số từ 1.000 Hz – 5.000 Hz, ngưỡng nghe khoảng 10 −2 W / m 2 . Ngưỡng đau : là cường độ âm cực đại mà tai người còn có thể nghe được nhưng có cảm giác đau nhức. Đối với mọi tần số âm ngưỡng đau ứng với cường độ âm 10 W / m2. Miền nghe được : là miền nằm giữa ngưỡng nghe và ngưỡng đau. 2 I1 S 2 4 r22 r2 Chú ý : Nếu năng lượng được bảo toàn : W = I1S1 = I 2 S 2 ⇒ = = = I 2 S1 4 r12 r1 I I + Mức cường độ âm: L( B ) = lg Hoặc L( dB ) = 10.lg I0 I0 W Với I 0 = 10−12 ở f = 1000Hz: cường độ âm chuẩn. (Cường độ âm chuẩn thay đổi theo tần số) m2 L I I2 Chú ý : Từ công thức : L = 10.lg ⇒ I = I0 .1010 và ∆L = L2 − L1 = 10.lg I0 I1 + Đồ thị dao động của âm: Một nhạc cụ khi phát ra âm có tần số f (gọi là âm cơ bản hay là họa âm thứ nhất) thì đồng thời nó cũng phát ra các họa âm có tần số 2f, 3f, 4f, ... (gọi là các họa âm thứ hai, thứ ba, thứ tư, ...). Biên độ của các họa âm cũng khác nhau. Tổng hợp đồ thị các dao động của tất cả các họa âm của một nhạc âm ta có được đồ thị dao động của nhạc âm đó. Đồ thị không còn là đường sin điều hòa mà là một đường phước tạp và có chu kì. 4. Các đặc trưng sinh lí của âm + Độ cao : gắn liền với tần số. Âm có f càng lớn thì càng cao, f càng nhỏ thì càng trầm. Không phụ thuộc vào năng lượng âm. + Độ to : gắn liền với mức cường độ âm. Phụ thuộc vào tần số âm. Hai âm có cùng tần số, nhưng có mức cường độ âm khác nhau thì độ to sẽ khác nhau. Hai âm có cùng mức cường độ âm, nhưng có tần số khác nhau thì độ to cũng khác nhau. + Âm sắc : gắn liền với đồ thị dao động của âm. Âm sắc là tính chất của âm giúp ta phân biệt các âm phát ra bởi các nguồn khác nhau (cả khi chúng có hoặc không cùng độ cao, độ to). Âm sắc là một đặc trưng sinh lí liên quan mật thiết tới đồ thị dao động âm và phụ thuộc vào tần số âm và biên độ âm. 5. * Tần số do đàn phát ra (hai đầu dây cố định hai đầu là nút sóng). v f =k ( k ∈ N*) 2l 82 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm v Ứng với k = 1 ⇒ âm phát ra âm cơ bản có tần số f1 = 2l k = 2, 3, 4 … có các hoạ âm bậc 2 (tần số 2f1), bậc 3 (tần số 3f1) … * Tần số do ống sáo phát ra (một đầu bịt kín, một đầu để hở một đầu là nút sóng, một đầu là bụng sóng). v f = (2k + 1) ( k ∈ N) 4l v Ứng với k = 0 ⇒ âm phát ra âm cơ bản có tần số f1 = 4l k = 1, 2, 3 … có các hoạ âm bậc 3 (tần số 3f1), bậc 5 (tần số 5f1) … B. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Câu 1: Âm sắc là: A. Màu sắc của âm B. Một tính chất của âm giúp ta nhận biết các nguồn âm C. Một đặc trưng vật lý của âm D. Một đặc trưng sinh lý của âm Câu 2: Trong các nhạc cụ, hộp đàn, than kèn, sáo có tác dụng: A. Vừa khuếch đại âm, vừa tạo ra âm sắc riêng của âm và động năng nhạc cụ đó phát ra B. Làm tăng độ cao và độ to của âm C. Giữ cho âm phát ra có tần số ổn định D. Lọc bớt tạp âm và tiếng ồn Câu 3: Hai âm thanh có âm sắc khác nhau là do: A. Tần số khác nhau B. Độ cao và độ to khác nhau C. Số lượng họa âm trong chúng khác nhau D. Đồ thị dao động âm Câu 4: Phát biểu nào sau đây không đúng: A. Dao động âm có tần số trong miền từ 16 Hz đến 20 kHz. B. Về bản chất vật lý thì sóng âm, sóng siêu âm, sóng hạ âm đều là sóng cơ. C. Sóng âm là sóng dọc. D. Sóng siêu âm là sóng âm duy nhất mà tai người không nghe thấy được. Câu 5: Phát biểu nào sau đây không đúng? A. Nhạc âm do nhiều nhạc cụ phát ra. B. Tạp âm là các âm có tần số không xác định. C. Độ cao của âm là một đặc tính của âm. D. Âm sắc là một đặc tính của âm Câu 6: Các đặc tính sinh lí của âm bao gồm: A. Độ cao, âm sắc, năng lượng. B. Độ cao, âm sắc, cường độ. C. Độ cao, âm sắc, biên độ. D. Độ cao, âm sắc, độ to. Câu 7: Độ to của âm là một đặc tính sinh lí của âm phụ thuộc vào: A. Tốc độ âm B. Bước sóng và năng lượng âm C. Tần số và mức cường độ âm D. Tốc độ và bước sóng Câu 8: Âm sắc là một đặc tính sinh lí của âm A. chỉ phụ thuộc vào biên độ B. chỉ phụ thuộc vào tần số C. chỉ phụ thuộc vào cường độ âm D. phụ thuộc vào tần số và biên độ Câu 9: Âm sắc là một đặc tính sinh lí của âm có thể giúp ta phân biệt được hai âm loại nào trong các loại liệt kê sau đây: A. Có cùng biên độ được phát ra trước, sau bởi cùng một nhạc cụ. B. Có cùng biên độ được phát ra bởi hai nhạc cụ khác nhau. C. Có cùng tần số phát ra trước, sau bởi cùng một nhạc cụ. D. Có cùng tần số phát ra bởi hai nhạc cụ khác nhau. Câu 10: Phát biểu nào sau đây là không đúng. A. Sóng siêu âm là sóng âm duy nhất mà tai người không nghe thấy được. B. Về bản chất vật lí thì sóng âm, sóng siêu âm và sóng hạ âm đều là sóng cơ. C. Sóng âm là sóng cơ học dọc. D. Dao động âm có tần số trong miền từ 16 Hz đến 20 KHz. Câu 11: Chọn đáp án sai khi nói về sóng âm: A. sóng âm là sóng dọc truyền trong các môi trường lỏng, khí. B. tốc độ truyền sóng âm phụ thuộc vào khối lượng riêng của môi trường và độ đàn hồi của môi trường. 83 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
- Vật Lý 12 Sóng Cơ Và Sóng Âm C. khi truyền đi, sóng âm mang theo năng lượng. D. sóng âm có tần số nằm trong khoảng từ 16Hz đến 20.000Hz. Câu 12: Trong các nhạc cụ, hộp đàn có tác dụng: A. tránh được tạp âm và tiếng ồn làm cho tiếng đàn trong trẻo. B. giữ cho âm phát ra có tần số ổn định. C. làm tăng độ cao và độ to của âm. D. vừa khuếch đại âm, vừa tạo ra âm sắc riêng của âm do đàn phát ra. Câu 13: Đơn vị thường dùng để đo mức cường độ âm là: A. B B. dB C. J/s D. W/m2 Câu 14: Tìm câu sai. Khi nói về cảm giác nghe to, nhỏ của một âm người ta cần xét một đại lượng nào sau đây? I A. Mức cường độ âm L (dB) = 10.l g B. Biên độ lớn nhỏ I0 C. Tần số cao thấp D. Cường độ của âm Câu 15: Mức cường độ âm của một âm có cường độ âm I được xác định bởi công thức (với I0 là cường độ âm chuẩn). I A. L(dB ) = lg B. L( B ) = 10lg I C. L( B ) = lg I D. L( B) = 10ln I 0 I0 I0 I0 I Câu 16: Sóng âm truyền từ không khí vào nước tần số sóng âm có thay đổi không? Một âm truyền từ không khí vào nước, so sánh bước sóng trong không khí 1 và trong nước 2 , biết rằng vận tốc âm trong không khí v1 và trong nước v2 = 1400 m/s. Chọn câu đúng: A. Tần số âm không đổi, 2 = 2 1 B. Tần số âm không đổi, 2 = 4,1 1 C. Tần số âm thay đổi, 2 = 4,1 1 D. không đủ yếu tố để xác định. Câu 17: Một cái còi tầm gồm 16 lỗ, quay 1200 vòng trong một phút. Chu kì của âm này là: A. 3.10-2 cm. B. 320 s. C. 3,125.10-3 s. D. 160 cm Câu 18: Một sóng âm truyền trong thép với tốc độ 5000 m/s. Nếu độ lệch pha của sóng âm đó ở hai điểm gần nhau nhất cách nhau 1m trên cùng một phương truyền sóng là thì tần số của sóng bằng 2 A. 1000 Hz B. 2500 Hz. C. 5000 Hz. D. 1250 Hz. Câu 19: Một sóng âm có tần số xác định truyền trong không khí và trong nước với vận tốc lần lượt là 330 m/s và 1452 m/s. Khi sóng âm đó truyền từ nước ra không khí thì bước sóng của nó sẽ: A. giảm 4,4 lần B. giảm 4 lần C. tăng 4 lần D. tăng 4,4 lần Câu 20: Một sóng âm truyền trong nước có bước sóng 1,75m với vận tốc bằng 1400 m/s. Khi sóng đó truyền ra không khí thì có bước sóng 42,5.10-2 m/s. Vận tốc của sóng âm đó trong không khí bằng bao nhiêu? A. 1400 m/s B. 340 m/s C. 720 m/s D. 420 m/s Câu 21: Một nguồn âm xem như một nguồn điểm, phát âm trong môi trường đẳng hướng và không hấp thụ âm. Ngưỡng nghe của âm đó là I0 = 10-12 W/m2. Tại 1 điểm A ta đo được mức cường độ âm là L = 70 dB. Cường độ âm I tại A có giá trị là: A. 70 W/m2 B. 10-7 W/m2 C. 107 W/m2 D. 10-5 W/m2 Câu 22: Một sóng âm dạng hình cầu được phát ra từ nguồn có công suất 1 W. Giả sử năng lượng phát ra được bảo toàn. Cường độ âm tại một điểm cách nguồn 1m là: A. 0,8 W/m2 B. 0,08 W/m2 C. 0,24 W/m2 D. 1 W/m2 Câu 23: Một nguồn âm công suất 0,6 W phát ra một sóng âm có dạng hình cầu. Tính cường độ âm tại một điểm A cách nguồn là OA = 3m là: A. 5,31 J/m2 B. 10,6 W/m2 C. 5,31 W/m2 D. 5,3.10-3 W/m2 Câu 24: Một nguồn điểm O phát sóng âm như nhau theo mọi phương (sóng cầu). Điểm A cách O 1m có cường độ âm bằng 3,0 W/m2. Hỏi điểm B, nằm trên phương OA và cách A 0,4m sẽ có cường độ âm bằng bao nhiêu? A. 1,5W/m2 B. 2,1 W/m2 C. 4,2 W/m2 D. 6 W/m2 Câu 25: Ba điểm O, A, B cùng nằm trên một nửa đường thẳng xuất phát từ O. Tại O đặt một nguồn điểm phát sóng âm đẳng hướng ra không gian, môi trường không hấp thụ âm. Mức cường độ âm tại A là 60 dB, tại B là 20 dB. Mức cường độ âm tại trung điểm M của đoạn AB là A. 40 dB. B. 34 dB. C. 26 dB. D. 17 dB. Câu 26: Tại một vị trí trong môi trường truyền âm, khi cường độ âm tăng gấp 10 lần giá trị cường độ âm ban đầu thì mức cường độ âm A. giảm đi 10 B. B. tăng thêm 10 B. C. tăng thêm 10 dB. D. giảm đi 10 dB. Câu 27: Cường độ âm tại một điểm trong môi trường truyền âm là 10-5 W/m2. Biết I0 = 10-12 W/m2. Mức cường độ âm tại điểm đó bằng: 84 GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
TÓM TẮT LÝ THUYÊT HÓA VÔ CƠ 12 - ĐẠI CƯƠNG VÊ KIM LOẠI
9 p |
2621 |
919
-
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM HOÁ ĐẠI CƯƠNG VỀ KIM LOẠI
3 p |
1290 |
638
-
Đại cương hóa hữu cơ
3 p |
1013 |
335
-
Chủ đề I: Đại cương về sóng cơ học
12 p |
556 |
190
-
Giải bài tập Hóa học 12 cơ bản - Chương 5 - Đại cương về kim loại
15 p |
600 |
121
-
Đại cương về sóng cơ
6 p |
334 |
120
-
Bộ câu hỏi trắc nghiệm ôn tập Hóa đại cương - Hóa vô cơ lớp 10,11,12
105 p |
243 |
100
-
Đại cương về sóng âm
13 p |
217 |
79
-
Toán học lớp 10: Đại cương về hàm số (phần 1) - Thầy Đặng Việt Hùng
3 p |
160 |
77
-
Đại cương về sóng cơ - âm học
13 p |
164 |
68
-
Toán học lớp 10: Đại cương về hàm số (phần 2 nâng cao) - Thầy Đặng Việt Hùng
5 p |
125 |
64
-
Toán học lớp 10: Đại cương về phương trình - Thầy Đặng Việt Hùng
5 p |
120 |
45
-
80 bài tập trắc nghiệm Hóa đại cương về kim loại
8 p |
75 |
33
-
Chuyên đề có lời giải: Bài tập về sóng cơ hay và khó
32 p |
75 |
18
-
SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM - Chủ đề 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ SÓNG
5 p |
73 |
10
-
Chuyên đề 11: Đại cương về kim loại
11 p |
21 |
6
-
Chương 4: Đại cương Hóa hữu cơ
30 p |
7 |
2

Set-Cookie: TLDEVNamespace=8qd8v2rdfd4b4mdl803216kk44; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Chương VII: Mảng nhiều chiều
Chia sẻ: Chu Hoang Hoang | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:4
216
lượt xem 70
download
lượt xem 70
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100822/huyenthoai1410/80x100/chuong_vii_1845.jpg)
##
Chương VII: Mảng nhiều chiều
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tài liệu tham khảo về lý thuyết mảng nhiều chiều trong phần lập trình C máy tính. Mảng nhiều chiều được biết đến như một mảng dữ liệu, ma trận hay lưới hai chiều, ba chiều. Hoặc còn được gọi là mảng của các mảng. Mỗi phần tử trong mảng có thể là một mảng con.
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=1pe98k3t53j5ofdvtj67foo8h7; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Luận văn tốt nghiệp "Tổ chức công táckế toán nguyên vật liệu tại xí nghiệp sản xuất thiết bị điện"
Chia sẻ: Thai Quynh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:125
lượt xem 165
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20090704/thainhatquynh/80x100/kt097_8114.jpg)
##
Luận văn tốt nghiệp "Tổ chức công táckế toán nguyên vật liệu tại xí nghiệp sản xuất thiết bị điện"
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Nền kinh tế thị trường với những quy luật đặc trưng của nó như cung cầu, cạnh tranh đang ngày càng thể hiện rõ nét trong mọi hoạt động của đời sống kinh tế. Sự cạnh tranh quyết liệt tất yếu sẽ dẫn đến hệ quả là có những doanh nghiệp kinh doanh làm ăn phát đạt, thị trường luôn mở rộng. Bên cạnh đó cũng có những doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất thậm chí phải tuyên bố giải thể, phá sản. Do đó, để tồn tại và phát triển sản xuất kinh doanh trong tình hình cạnh...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Luận văn tốt nghiệp "Tổ chức công táckế toán nguyên vật liệu tại xí nghiệp sản xuất thiết bị điện"
- BÁO CÁO THỰC TẬP TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI XÍ NGHIỆP SẢN XUẤT THIẾT BỊ ĐIỆN Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Cần Sinh viên thực hiện :
- LỜI NÓI ĐẦU Từ năm 1986, đất nước ta chuyển sang cơ chế thị trường và đang dần đi vào quỹ đạo của trong những năm gần đây-một quỹ đạo đầy thử thách và cũng đầy chông gai đối với các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ. Nền kinh tế thị trường với những quy luật đặc trưng của nó như cung cầu, cạnh tranh đang ngày càng thể hiện rõ nét trong mọi hoạt động của đời sống kinh tế. Sự cạnh tranh quyết liệt tất yếu sẽ dẫn đến hệ quả là có những doanh nghiệp kinh doanh làm ăn phát đạt, thị trường luôn mở rộng. Bên cạnh đó cũng có những doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất thậm chí phải tuyên bố giải thể, phá sản. Do đó, để tồn tại và phát triển sản xuất kinh doanh trong tình hình cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải tự mình tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh “ Lời ăn, lỗ chịu ”. Doanh nghiệp nào tổ chức tốt thì sẽ thu được nhiều lợi nhuận hơn. Muốn vậy, doanh nghiệp phải áp dụng tổng hợp các biện pháp, trong đó quan trọng hàng đầu không thể thiếu được là quản lý mọi hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu nói riêng. Đối với các doanh nghiệp sản xuất thì chi phí về nguyên vật liệu chiếm một tỷ trọng lớn trong giá thành. Chỉ cần một sự biến động nhỏ về chi phí nguyên vật liệu cũng làm ảnh hưởng tới giá thành sản phẩm, ảnh hưởng tới lợi nhuận của doanh nghiệp. Do vậy, một trong những yếu tố nhằm đạt lợi nhuận cao là: ổn định nguồn nguyên liệu, tính toán đúng đắn, vừa đủ lượng nguyên liệu cần dùng, tránh lãng phí nguyên vật liệu, không ngừng giảm đơn giá nguyên liệu, vật liệu (giá mua, cước phí vận chuyển,bốc dỡ...), giảm các chi phí để bảo quản sẽ giải phóng được một số vốn lưu động đáng kể. Đó cũng là yêu cầu và mục tiêu phấn đấu của mọi doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh gay gắt. Kế toán vật liệu có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiệu nói trên. Tổ chức tốt công tác kế toán vật liệu sẽ giúp cho người quản lý lập dự toán nguyên vật liệu đảm bảo được việc cung cấp đầy đủ, đúng chất lượng và đúng lúc cho sản xuất, giúp cho quá trình sản xuất diễn ra nhịp nhàng, đúng kế hoạch, tránh làm ứ đọng vốn và phát sinh các chi phí không cần 1
- thiết, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường... Với ý nghĩa đó, coi trọng cải tiến nâng cao và hoàn thiện công tác quản lý và hạch toán vật liệu ở các doanh nghiệp sản xuất là một vấn đề hết sức cần thiết, khách quan. Xuất phát từ vị trí và tầm quan trọng của công tác quản lý và hạch toán vật liệu kết hợp với việc tìm hiểu thực tế công tác kế toán vật liệu tại Công ty Vật liệu điện và dụng cụ cơ khí-Xí nghiệp sản xuất thiết bị điện, trên cơ sở những kiến thức đã học và tích luỹ trong nhà trường cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo Nguyễn Quốc Cẩn và các cô chú cán bộ phòng kế toán, em đã chọn và đi sâu nghiên cứu đề tài: “TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI XÍ NGHIỆP SẢN XUẤT THIẾT BỊ ĐIỆN” làm luận văn tốt nghiệp của mình. Mục đích của đề tài này là: Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn để có thêm sự hiểu biết, thông qua sự so sánh lý luận với thực tiễn để đánh giá những mặt đã làm được và những mặt còn hạn chế. Từ đó,đưa ra phương hướng nhằm hoàn thiện công tác kế toán,nâng cao hiệu quả kinh tế,phục vụ cho việc quản lý doanh nghiệp được tốt hơn. Trong bài luận văn này, em đã sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp hệ thống, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp kế toán...cùng phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Ngoài phần mở đầu và phần kết luận , luận văn này gồm 3 chương: Chương 1: Lý luận chung về kế toán nguyên vật liệu tại các doanh nghiệp sản xuất. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán vật liệu tại Công ty Vật liệu điện và dụng cụ cơ khí - Xí nghiệp sản xuất thiết bị điện . Chương 3: Một số đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp sản xuất thiết bị điện. Trong quá trình hoàn thành luận văn tốt nghiệp, mặc dù đã có sự cố gắng nỗ lực nhưng do thời gian và kinh nghiệm nghiên cứu cũng như thực tiễn còn hạn chế nên luận văn này khó tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong các thầy cô giáo, các cán bộ 2
- lãnh đạo, cán bộ nghiệp vụ ở công ty thông cảm và góp ý chỉ bảo để luận văn này được hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn ! CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1.NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGUYÊN VẬT LIỆU 1.1.1.Khái niệm và đặc điểm nguyên vật liệu: Hiện nay,có thể thấy doanh nghiệp vừa là những đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là tế bào của nền kinh tế thị trường và là nơi trực tiếp diễn ra các hoạt động sản xuất kinh doanh sản phẩm, thực hiện cung cấp các loại lao vụ dịch vụ cho nhu cầu tiêu dùng xã hội.Do đó, để quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành bình thường thì các doanh nghiệp cần phải có đối tượng lao động. Đối tượng lao động được hiểu không những là tất cả vật liệu thiên nhiên, sự vật...ở xung quanh ta mà còn là các nguồn tác động để tạo ra những sản phẩm phục vụ lợi ích của con người. Như vậy, trong doanh nghiệp sản xuất, vật liệu là đối tượng lao động-một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất ( tư liệu sản xuất, đối tượng lao động, sức lao động ),là cơ sở cấu thành nên thực thể sản phẩm. Trong quá trình sản xuất tạo sản phẩm, khác với tư liệu lao động khác, vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định và khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, dưới tác động của sức lao động và máy móc thiết bị chúng bị tiêu hao toàn bộ hoặc bị thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo ra một hình thái vật chất của sản phẩm. Do vậy, nguyên vật liệu được coi là cơ sở vật chất, là yếu tố không thể thiếu được của bất cứ quá trình tái sản xuất nào, đặc biệt là đối với quá trình hình thành sản phẩm mới trong doanh nghiệp sản xuất. Đây là đặc điểm đặc trưng của nguyên vật liệu để phân biệt với công cụ dụng cụ, vì công cụ dụng cụ vẫn giữ nguyên hình thái ban đầu trong quá trình sử dụng. 3
- Về mặt giá trị khi tham gia vào quá trình sản xuất, vật liệu chuyển dịch một lần toàn bộ giá trị của chúng vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ và hình thành nên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Đặc điểm này cũng là một đặc điểm dùng để nhận biết nguyên vật liệu với các tư liệu lao động khác.Chi phí về các loại vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Ví dụ như: trong giá thành sản phẩm công nghiệp cơ khí, chi phí vật liệu chiếm từ 50%-60%; trong giá thành sản phẩm công nghiệp chế biến, nguyên vật liệu chiếm khoảng 70%; trong giá thành sản phẩm công nghiệp nhẹ, nguyên vật liệu chiếm 60%. Mặt khác, xét về mặt vốn thì vật liệu là thành phần quan trọng của vốn lưu động trong doanh nghiệp, đặc biệt là vốn dự trữ. Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, cần phải tăng tốc độ luân chuyển của vốn lưu động và điều đó không thể tách rời việc dự trữ và sử dụng vật liệu một cách hợp lý và hiệu quả. Với những đặc điểm trên cho ta thấy nguyên vật liệu là yếu tố không thể thiếu, là cơ sở vật chất cho quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm phục vụ cho nhu cầu xã hội. Vì vậy, nguyên vật liệu đối với sản xuất kinh doanh là hết sức quan trọng. 1.1.2.Nhiệm vụ kế toán nguyên vật liệu: Quản lý chặt chẽ tình hình cung cấp, bảo quản, dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý nguyên vật liệu, kế toán nguyên vật liệu cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh chính xác, kịp thời và kiểm tra chặt chẽ tình hình cung cấp nguyên vật liệu trên các mặt: số lượng, chất lượng, chủng loại, giá trị và thời gian cung cấp. - Tính toán và phân bổ chính xác, kịp thời giá trị vật liệu xuất dùng cho các đối tượng khác nhau, kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện định mức tiêu hao, phát hiện và ngăn chặn kịp thời việc sử dụng nguyên vật liệu lãng phí hoặc sai mục đích. 4
- - Thường xuyên kiểm tra và thực hiện định mức dự trữ nguyên vật liệu, phát hiện kịp thời các vật liệu ứ đọng, kém phẩm chất, chưa cần dùng và có biện pháp giải phóng để thu hồi vốn nhanh chóng, hạn chế các thiệt hại. - Thực hiện kiểm kê vật kiệu theo yêu cầu quản lý, lập các báo cáo về vật liệu, tham gia công tác phân tích việc thực hiện kế hoạch thu mua, dự trữ, sử dụng nguyên vật liệu. 1.1.3.Yêu cầu trong công tác quản lý nguyên vật liệu: 1.1.3.1.Tính khách quan của công tác quản lý vật liệu: Quản lý vật liệu là yếu tố khách quan của mọi nền sản xuất xã hội. Tuy nhiên do trình độ sản xuất khác nhau nên phạm vi, mức độ và phương pháp quản lý cũng khác nhau. Xã hội ngày càng phát triển thì các phương pháp quản lý cũng phát triển và hoàn thiện hơn. Trong điều kiện hiện nay không kể là xã hội chủ nghĩa hay tư bản chủ nghĩa nhu cầu vật chất, tinh thần ngày càng tăng. Để đáp ứng kịp thời nhu cầu đó, bắt buộc sản xuất ngày càng phải được mở rộng mà lợi nhuận là mục đích cuối cùng của sản xuất kinh doanh.Để sản xuất có lợi nhuận, nhất thiết phải giảm chi phí nguyên vật liệu. Nghĩa là phải sử dụng nguyên vật liệu một cách tiết kiệm hợp lý, có kế hoạch. Vì vậy công tác quản lý vật liệu là nhiệm vụ của mọi người, là yêu cầu của phương thức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường nhằm với sự hao phí vật tư ít nhất nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. 1.1.3.2.Sự cần thiết phải tăng cường công tác quản lý vật liệu: Trong cơ chế thị trường có sự quản lý và điều tiết của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa với sự cạnh tranh gay gắt của các đơn vị, bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển sản xuất doanh nghiệp cần tìm mọi biện pháp sử dụng nguyên vật liệu hợp lý, tiết kiệm. Muốn vậy cần quản lý tốt vật liệu. Yêu cầu của công tác quản lý vật liệu là phải quản lý chặt chẽ ở mọi khâu, từ khâu thu mua, bảo quản, dự trữ và sử dụng. Cùng với sự phát triển của xã hội loài người, các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ngày càng mở rộng và phát triển không ngừng về quy mô, chất lượng trên cơ sở thoả mãn vật chất, văn hoá của cộng đồng xã hội. Theo đó, phương 5
- pháp quản lý, cơ chế quản lý và cách thức hạch toán vật liệu cũng hoàn thiện hơn. Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, việc sử dụng hợp lý và tiết kiệm vật liệu có hiệu quả càng được coi trọng, làm sao để cùng một khối lượng vật liệu có thể sản xuất ra nhiều sản phẩm nhất, giá thành hạ mà vẫn đảm bảo chất lượng. Do vậy, việc quản lý nguyên vật liệu phụ thuộc vào khả năng và sự nhiệt thành của các cán bộ quản lý. Quản lý vật liệu được xem xét trên các khía cạnh sau: - Khâu thu mua: Nguyên vật liệu là tài sản lưu động của doanh nghiệp, nó thường xuyên biến động trên thị trường. Do vậy, các doanh nghiệp cần phải có kế hoạch sao cho có thể liên tục cung ứng đầy đủ nhằm đáp ứng kịp thời cho sản xuất. Cho nên khi quản lý khối lượng, quy cách, chủng loại nguyên vật liệu phải theo đúng yêu cầu, giá mua phải hợp lý để hạ thấp được giá thành sản phẩm. - Khâu bảo quản: Việc bảo quản vật liệu tại kho, bãi cần thực hiện theo đúng chế độ quy định cho từng loại vật liệu, phù hợp với tính chất lý hoá của mỗi loại, với quy mô tổ chức của doanh nghiệp, tránh tình trạng thất thoát, lãng phí vật liệu, đảm bảo an toàn là một trong các yêu cầu quản lý đối với vật liệu. - Khâu dự trữ: Đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định được mức dự trữ tối đa, tối thiểu để đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được bình thường, không dự trữ vật liệu quá nhiều gây ứ đọng vốn và cũng không quá ít làm ngưng trệ, gián đoạn cho quá trình sản xuất. - Khâu sử dụng: Yêu cầu phải tiết kiệm hợp lý trên cơ sở xác định các định mức tiêu hao nguyên vật liệu và dự toán chi phí, quán triệt theo nguyên tắc sử dụng đúng định mức quy định, đúng quy trình sản xuất, đảm bảo tiết kiệm chi phí về nguyên vật liệu trong tổng giá thành. Như vậy, quản lý nguyên vật liệu là một trong những nội dung quan trọng và cần thiết của công tác quản lý nói chung và quản lý sản xuất, quản lý giá thành nói riêng. Muốn quản lý vật liệu được chặt chẽ, doanh nghiệp cần cải tiến và tăng cường công tác quản lý cho phù hợp với thực tế. 1.1.4.Phân loại nguyên vật liệu: 6
- Trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đòi hỏi phải có nhiều loại nguyên vật liệu, mỗi loại vật liệu có công dụng kinh tế và tính năng lý hoá khác nhau. Để thuận tiện cho công tác quản lý và hạch toán đòi hỏi phải phân loại nguyên vật liệu. Phân loại nguyên vật liệu là việc nghiên cứu, sắp xếp chúng theo từng tiêu thức nhất định nhằm phục vụ cho nhu cầu quản trị doanh nghiệp. - Căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, vật liệu được chia thành các loại sau: + Nguyên vật liệu chính (Bao gồm cả nửa thành phẩm mua ngoài):Đối với các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu chính là đối tượng chủ yếu cấu thành nên thực thể sản phẩm như: tôn, đồng, sắt, thép trong các doanh nghiệp chế tạo máy, cơ khí, xây dựng cơ bản; bông, sợi trong các doanh nghiệp dệt vải, trong các xí nghiệp may... Đối với nửa thành phẩm mua ngoài với mục đích tiếp tục quá trình sản xuất sản phẩm , ví dụ như: sợi mua ngoài trong các doanh nghiệp dệt cũng được coi là nguyên vật liệu chính. + Nguyên vật liệu phụ: Là các loại vật liệu được sử dụng để làm tăng chất lượng sản phẩm, hoàn chỉnh sản phẩm hoặc phục vụ cho công việc quản lý sản xuất, bao gói sản phẩm... + Nhiên liệu: là các chất dùng để tạo ra năng lượng cung cấp nhiệt lượng cho quá trình sản xuất kinh doanh như hơi đốt, dầu, khí nén, xăng,... Nhiên liệu thực chất là một loại vật liệu phụ được tách ra thành một nhóm riêng do vai trò quan trọng của nó và để nhằm mục đích dễ quản lý và hạch toán hơn. Dựa vào tác dụng của nhiên liệu trong quá trình sản xuất có thể chia nhiên liệu thành những nhóm sau: . Nhiên liệu dùng trực tiếp cho sản xuất. . Nhiên liệu sử dụng cho máy móc thiết bị. + Phụ tùng thay thế: Bao gồm các loại phụ tùng, chi tiết để thay thế sửa chữa máy móc, thiết bị sản xuất, phương tiện vận tải... + Thiết bị xây dựng cơ bản: Bao gồm các loại thiết bị, phương tiện sử dụng cho công việc xây dựng cơ bản (cả thiết bị cần lắp, không cần lắp, công cụ, khí cụ và vật kết cấu dùng để lắp đặt vào các công trình xây dựng cơ bản). 7
- + Vật liệu khác: là những vật liệu trong doanh nghiệp ngoài những vật liệu kể trên như: vải vụn, phôi cắt,... Tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý và hạch toán chi tiết, cụ thể của từng loại hình doanh nghiệp mà trong từng loại vật liệu nêu trên lại được chia thành từng nhóm, từng thứ, quy cách... Việc phân loại cần thành lập sổ danh điểm cho từng thứ vật liệu trong đó mỗi nhóm vật liệu được sử dụng một ký hiệu riêng thay tên gọi, nhãn hiệu, quy cách. - Căn cứ vào nguồn nhập, nguyên vật liệu được chia thành: + Nguyên vật liệu mua ngoài:thu mua từ thị trường trong nước, hoặc nhập khẩu. + Nguyên vật liệu tự gia công chế biến. + Nguyên vật liệu nhận góp vốn liên doanh... - Căn cứ vào mục đích và nơi sử dụng nguyên vật liệu thì toàn bộ nguyên vật liệu của doanh nghiệp được chia thành : + Nguyên vật liệu trực tiếp dùng cho sản xuất. + Nguyên vật liệu dùng cho các nhu cầu khác như quản lý phân xưởng, quản lý doanh nghiệp, tiêu thụ sản phẩm... 1.1.5.Đánh giá nguyên vật liệu Đánh giá vật liệu là dùng thước đo tiền tệ để xác định giá trị của chúng theo những nguyên tắc nhất định. Theo quy định hiện hành kế toán nhập, xuất, tồn kho vật liệu trong doanh nghiệp phải được phản ánh theo giá thực tế (bao gồm giá mua cộng với chi phí thu mua, vận chuyển). Song do đặc điểm của vật liệu có nhiều chủng loại, nhiều thứ mà lại thường xuyên biến động trong quá trình sản xuất, để đơn giản và giảm bớt khối lượng tính toán, ghi chép hàng ngày thì kế toán vật liệu trong một số doanh nghiệp có thể sử dụng giá hạch toán để hạch toán vật liệu. 1.1.5.1.Đánh giá vật liệu theo giá thực tế: a) Giá thực tế nhập kho: 8
- Trong các doanh nghiệp sản xuất, vật liệu được nhập từ nhiều nguồn khác nhau nên giá thực tế của chúng cũng khác nhau. Về nguyên tắc, giá vật liệu nhập kho được xác định theo giá thực tế bao gồm toàn bộ chi phí hình thành vật liệu đó cho đến lúc nhập kho. Tuỳ theo từng nguồn nhập mà giá thực tế của vật liệu được xác định cụ thể như sau : - Đối với nguyên vật liệu mua ngoài: Giá thực tế Giá mua Thuế nhập Chi phí Các khoản nguyên vật = ghi trên + khẩu + thu - giảm trừ liệu nhập kho hoá đơn (nếu có) mua (nếu có) Trong đó giá mua ghi trên hoá đơn của người bán là giá chưa tính thuế giá trị gia tăng nếu doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp khấu trừ. Nếu doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp trực tiếp thì giá mua là giá đã tính thuế giá trị gia tăng. - Đối với nguyên vật liệu do doanh nghiệp tự gia công chế biến: Giá thực tế nguyên Giá thực tế nguyên vật liệu Chi phí = + vật liệu nhập kho xuất gia công chế biến có liên quan - Đối với nguyên vật liệu thuê ngoài gia công chế biến : Giá thực tế nguyên Giá thực tế nguyên vật Chi phí = + vật liệu nhập kho liệu xuất chế biến có liên quan - Đối với nguyên vật liệu nhận vốn góp liên doanh hoặc cổ phần: Giá thực tế nguyên Giá do các bên Chi phí tiếp nhận = + vật liệu nhập kho tham gia xác định (nếu có) 9
- - Đối với nguyên vật liệu do nhà nước cấp hoặc cấp trên cấp hoặc được tặng: Giá thực tế Giá thị trường tương đương Chi phí nguyên vật liệu = (hoặc giá NVL ghi trên biên + tiếp nhận nhập kho bản bàn giao) (nếu có) - Đối với phế liệu thu hồi: Giá thực tế nguyên vật liệu nhập kho = Giá ước tính b) Giá thực tế xuất kho: Vật liệu trong doanh nghiệp được thu mua nhập kho từ nhiều nguồn khác nhau, do vậy giá thực tế của từng đợt nhập kho cũng không hoàn toàn giống nhau. Nên khi xuất kho kế toán phải tính toán chính xác, xác định được giá thực tế xuất kho cho từng đối tượng sử dụng theo phương pháp tính giá thực tế xuất kho đã đăng ký áp dụng cho cả niên độ kế toán. Để tính trị giá thực tế của nguyên vật liệu xuất kho, các doanh nghiệp có thể áp dụng một trong các phương pháp sau: Phương pháp bình quân gia quyền: Theo phương pháp này, giá thực tế nguyên vật liệu xuất dùng trong kỳ dược tính theo giá trị bình quân. Phương pháp này được chia thành ba loại: + Giá bình quân tồn đầu kỳ. +Giá bình quân từng lần nhập. +Giá bình quân cả kỳ dự trữ. Trị giá nguyên vật Số lượng nguyên vật Đơn giá thực tế = X liệu xuất dùng liệu xuất dùng bình quân Trong đó: = Đơn giá bình quân Giá trị thực tế tồn đầu kỳ 10
- tồn đầu kỳ Số lượng tồn đầu kỳ Giá trị thực tế vật liệu Giá trị thực tế lần Đơn giá bình + tồn đầu kỳ nhập kế tiếp quân từng lần = Số lượng vật liệu Số lượng vật liệu nhập + tồn đầu kỳ nhập kế tiếp Giá trị thực tế vật liệu Giá trị thực tế vật liệu + Đơn giá bình tồn đầu kỳ nhập trong kỳ = quân cả kỳ dự trữ Số lượng vật liệu Số lượng vật liệu + tồn đầu kỳ nhập trong kỳ Phương pháp giá bình quân tồn đầu kỳ tuy đơn giản, phản ánh kịp thời tình hình biến động nguyên vật liệu trong kỳ. Tuy nhiên phương pháp này không chính xác vì không tính đến sự biến động giá cả nguyên vật liệu trong kỳ. Phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ có ưu điểm là đơn giản, dễ làm nhưng mức độ chính xác không cao. Hơn nữa công việc tính toán tập trung vào cuối tháng, gây ảnh hưởng đến công tác quyết toán. Phương pháp giá bình quân từng lần nhập khắc phục được nhược điểm của hai phương pháp trên, vừa chính xác vừa cập nhật. Nhược điểm của phương pháp này là tốn nhiều công sức, tính toán phức tạp. Phương pháp nhập trước xuất trước (FiFo): Theo phương pháp này, giả thiết rằng số vật liệu nào nhập trước thì xuất trước, xuất hết số nhập trước mới xuất đến số nhập sau theo giá thực tế của từng số hàng xuất. Nói cách khác, cơ sở của phương pháp này là giá thực tế của nguyên vật liệu mua trước sẽ được dùng làm giá để tính giá thực tế vật liệu xuất trước và như vậy giá trị vật liệu tồn kho cuối kỳ sẽ là giá thực tế của số vật liệu mua vào sau cùng. Phương pháp nhập sau xuất trước (LiFo): 11
- Ngược lại với phương pháp nhập trước xuất trước, phương pháp này giả định vật tư hàng hoá xuất kho là những vật tư hàng hoá mới mua vào. Do đó vật tư hàng hoá tồn kho đầu kỳ là vật tư hàng hoá cũ nhất. Như vậy nếu giá cả có xu hướng giảm thì vật liệu xuất tính theo giá mới sẽ thấp, giá thành sản phẩm hạ, tự giá vật liệu tồn kho cao, mức lãi trong kỳ sẽ cao, hàng tồn kho có giá trị thấp, lợi nhuận trong kỳ sẽ giảm. Phương pháp giá thực tế đích danh: Theo phương pháp này, căn cứ vào số lượng xuất kho và đơn giá thực tế vật liệu nhập kho của từng lần nhập xuất. Có nghĩa là vaatj liệu nhập kho theo đơn giá nào thì xuất kho theo đơn giá đó,không quan tâm đến nhập, xuất. Phương pháp này thường áp dụng đối với các loại vật liệu có giá trị cao, các loại vật tư đặc trưng. 1.1.5.2.Đánh giá vật liệu theo giá hạch toán: Việc dùng giá thực tế để hạch toán vật liệu thường được áp dụng trong các doanh nghiệp mà việc xuất kho vật liệu không thường xuyên hàng ngày, chủng loại vật tư không nhiều. Đối với doanh nghiệp có quy mô lớn, khối lượng chủng loại vật tư nhiều, giá của từng nguyên vật liệu có nhiều giá khác nhau nên nếu ghi chép theo giá thực tế thì công việc của kế toán rất nhiều và phức tạp. Do đó, để đơn giản trong công tác hạch toán người ta quy định trên tài khoản hàng tồn kho được hạch toán theo giá cố định (giá hạch toán). Giá hạch toán là giá mà doanh nghiệp tự xây dựng để hạch toán trong suốt một kỳ kế toán trên tài khoản tồn kho. Nhưng vì giá hạch toán chỉ là giá dùng để ghi chép trên sổ kế toán nên nó không có tác dụng đánh giá giá trị vật liệu tồn kho cuối kỳ và nó cũng không có tác dụng dùng để xây dựng giá trị vật liệu thực tế được sử dụng trong quá trình sản xuất. Do đó trong kỳ, doanh nghiệp có thể hạch toán theo giá cố định nhưng cuối kỳ phải điều chỉnh theo giá thực tế. Có thể đánh giá vật liệu xuất dùng theo giá hạch toán qua các bước sau: - Hàng ngày sử dụng giá hạch toán để ghi sổ chi tiết giá vật liệu nhập xuất. 12
- - Cuối kỳ, điều chỉnh giá hạch toán theo trị giá thực tế để có số liệu ghi vào tài khoản, sổ tài khoản tổng hợp và báo cáo hạch toán theo công thức sau: Giá thực tế vật liệu Giá thực tế vật liệu + Hệ số giá tồn đầu kỳ nhập trong kỳ = vật liệu Giá hạch toán vật liệu Giá hạch toán vật liệu + tồn đầu kỳ nhập trong kỳ Khi đó: Giá thực tế vật liệu Giá hạch toán vật liệu Hệ số giá = X xuất dùng trong kỳ xuất trong kỳ vật liệu Như vậy, mỗi phương pháp tính giá xuất kho vật liệu nêu trên đều có nội dung, nhược điểm và những điều kiện phù hợp nhất định. Do vậy doanh nghiệp cần căn cứ vào hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng và trình độ nghiệp vụ kế toán của các cán bộ kế toán để lựa chọn và đâng ký một trong những phương pháp kế toán tính giá phù hợp. 1.2.CÁC HÌNH THỨC SỔ KẾ TOÁN Để tiến hành ghi chép sổ sách và xác định giá trị vật liệu nhập, xuất, tồn kho,kế toán nguyên vật liệu có thể áp dụng một trong các hình thức ghi sổ kế toán. Mỗi hình thức có một hệ thống sổ sách riêng, cách thức hạch toán riêng. Để vận dụng một cách có hiệu quả, doanh nghiệp phải căn cứ vào trình độ của nhân viên kế toán để lựa chọn và áp dụng một hình thức sổ kế toán cho phù hợp. Có bốn hình thức ghi sổ kế toán sau: 1.2.1.Hình thức Nhật ký- Sổ cái Hình thức này thích hợp với các đơn vị sự nghiệp và ở những doanh nghiệp nhỏ sử dụng ít tài khoản kế toán. Theo hình thức này, các nghiệp vụ kinh tế phát sinh được phản ánh vào một quyển sổ gọi là Nhật ký-Sổ cái. Sổ này là sổ hạch toán tổng hợp duy nhất, trong đó kết hợp phản ánh theo thời gian và theo hệ thống. Tất cả các tài khoản mà doanh nghiệp sử dụng được phản ánh cả hai bên nợ và có tren cùng một vài trang sổ. Căn cứ ghi vào sổ là ghi một dòng vào nhật ký sổ cái. 13
- Sơ đồ số 1.1: Sơ đồ trình tự ghi sổ theo hình thức nhật ký sổ cái Chứng từ gốc Sổ quỹ Bảng tổng hợp Sổ, thẻ kế toán chứng từ gốc chi tiết Nhật ký Sổ cái Bảng tổng hợp chi tiết Báo cáo tài chính Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng Đối chiếu, kiểm tra. 1.2.2.Hình thức chứng từ ghi sổ Hình thức này thích hợp với mọi loại hình đơn vị, thuận tiện cho việc áp dụng máy tính. Tuy nhiên, việc ghi chép bị trùng lặp nhiều nên việc lập báo cáo dễ bị chậm trễ nhất là trong điều kiện thủ công. Theo hình thức này, các nghiệp vụ kinh tế phát sinh đã được phản ánh ở các chứng từ gốc được phân loại, tổng hợp lập chứng từ ghi sổ, sau đó sử dụng chứng từ ghi sổ để ghi sổ đăng ký chứng từ ghi sổ và sổ cái các tài khoản. Sơ đồ số 1.2: Sơ đồ trình tự ghi sổ theo hình thức chứng từ ghi sổ Chứng từ gốc Sổ quỹ Bảng tổng hợp Sổ, thẻ kế toán chi chứng từ gốc tiết 14
- Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng Đối chiếu, kiểm tra 1.2.3.Hình thức nhật ký chứng từ Hình thức này thích hợp với doanh nghiệp lớn, số lượng nghiệp vụ nhiều và điều kiện kế toán thủ công, dễ chuyên môn hoá cán bộ kế toán tuy nhiên đòi hỏi trình độ nghiệp vụ của cán bộ kế toán phải cao. Mặt khác, nó không phù hợp với việc sử dụng kế toán máy. Theo hình thức này, các nghiệp vụ kế toán phát sinh dược phản ánh ở chứng từ gốc đều được phân loại để ghi vào nhật ký chứng từ, cuối tháng tổng hợp số liệu từ các sổ nhật ký chứng từ vào sổ cái tài khoản. Sơ đồ số 1.3: Sơ đồ trình tự ghi sổ theo hình thức nhật ký chứng từ Chứng từ gốc và bảng phân bổ 15
- Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng Đối chiếu, kiểm tra 1.2.4.Hình thức nhật ký chung Hình thức nhật ký chung được sử dụng rộng rãi ở các doanh nghiệp, các đơn vị sự nghiệp có quy mô lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp sử dụng máy vi tinhsvaof trong công tác kế toán. Sử dụng nhật ký chung để ghi chép tất cả các hoạt động kinh tế tài chính phát sinh theo thời gian và theo quan hệ đối ứng tài khoản,sau đó sử dụng số liệu ở sổ nhật ký chung để ghi sổ cái các tài khoản liên quan. Sơ đồ số 1.4: Sơ đồ trình tự ghi sổ theo hình thức nhật ký chung v Chứng từ gốc Sổ, thẻ kế toán Nhật ký chuyên dùng Nhật ký chung chi tiết 16
- Sổ cái Bảng tổng hợp chi tiết Báo cáo kế toán Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng Đối chiếu, kiểm tra. 1.3.KẾ TOÁN CHI TIẾT NGUYÊN VẬT LIỆU Kế toán chi tiết nguyên vật liệu là việc kế toán chi tiết theo từng nhóm, loại vật liệu cả về mặt giá trị và hiện vật, được tiến hành ở cả kho và bộ phận kế toán theo từng kho và từng người chịu trách nhiệm bảo quản. Hạch toán chi tiết nguyên vật liệu là một công việc có khối lượng lớn và là khâu hạch toán khá phức tạp của doanh nghiệp.Cần xuất phát từ đặc điểm kinh doanh và quy mô hoạt động, khối lượng vật tư, hàng hoá,yêu cầu về trình độ quản lý để lựa chọn phương pháp hạch toán chi tiết nguyên vật liệu một cách phù hợp.Thực tế có 3 phương pháp hạch toán chi tiết nguyên vật liệu, tuỳ theo điều kiện cụ thể mà doanh nghiệp có thể áp dụng một trong ba phương pháp sau: 1.3.1.Phương pháp thẻ song song: Theo phương pháp này, ở kho, hàng ngày thủ kho căn cứ vào các phiếu nhập, xuất kho để ghi vào các thẻ kho theo số lượng, cuối ngày tính số tồn kho được trên thẻ kho. Định kỳ tính và giữ phiếu nhập, xuất kho cho kế toán. Thẻ kho được mở cho từng mặt hàng và được đăng ký tại phòng kế toán. Thẻ kho được sử dụng để theo dõi, ghi chép số hiện có và tình hình biến động của từng vật liệu theo từng kho hàng về số lượng. 17
- Ở phòng kế toán hàng ngày hoặc định kỳ, căn cứ vào phiếu nhập xuất kho do thủ kho gửi đến, kế toán kiểm tra và ghi sổ chi tiết hàng hoá vật tư theo từng mặt hàng về số lượng, giá trị tiền. - Ưu điểm: Việc ghi chép đơn giản, dễ kiểm tra đối chiếu số liệu. - Nhược điểm: Việc ghi chép giữa thủ kho và kế toán còn trùng lặp về chỉ tiêu số lượng. Hơn nữa, việc kiểm tra đối chiếu chủ yếu tiến hành vào cuối tháng làm hạn chế chức năng kiểm tra kịp thời của kế toán. - Phạm vi áp dụng: Phương pháp này áp dụng thích hợp trong các doanh nghiệp có ít chủng loại vật liệu, số lượng các nghiệp vụ nhập-xuất ít, không thường xuyên và trình độ chuyên môn của cán bộ kế toán còn hạn chế. Sơ đồ số 1.5: Sơ đồ kế toán chi tiết nguyên vật liệu theo phương pháp thẻ song song: (1) (1) Thẻ kho Chứng từ Chứng từ xuất hậ (3) Sổ kế toán chi tiết (2) (2) (4) Bảng kê tổng hợp nhập-xuất-tồn Sổ kế toán tổng hợp Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng Đối chiếu, kiểm tra. 1.3.2.Phương pháp sổ số dư 18
- Theo phương pháp này, việc ghi chép của thủ kho giống như phương pháp thẻ song song. Cuối tháng thủ kho căn cứ vào số lượng tồn kho của từng mặt hàng trên thẻ kho để ghi vào sổ số dư rồi chuyển cho kế toán. Sổ số dư do kế toán mở cho từng kho, dùng cho cả năm, cuối mỗi tháng giao cho thủ kho ghi một lần. Ở phòng kế toán, hàng ngày căn cứ vào các phiếu nhập, xuất kho do thủ kho chuyển đến, kế toán ghi vào bảng kê nhập- xuất- tồn của từng kho theo chỉ tiêu giá trị. Cuối tháng căn cứ vào đơn giá để ghi vào cột số tiền trên sổ số dư. Đối chiếu số liệu ở cột số tiền trên sổ số dư với số liệu ở cột tồn cuối kỳ trên bảng kê tổng hợp nhập-xuất- tồn để có cơ sở đối chiếu với kế toán tổng hợp. Sơ đồ số 1.6: Sơ đồ kế toán chi tiết vật liệu theo phương pháp sổ số dư (1) (1) Thẻ kho Chứng từ nhập Chứng từ xuất (5) (2) (2) Bảng kê nhập Sổ số dư Bảng kê xuất (3) (3) Bảng luỹ kế nhập (6) Bảng luỹ kế xuất (4) Bảng luỹ kế (4) nhập-xuất-tồn Sổ kế toán tổng hợp Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng Đối chiếu, kiểm tra 19
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Đồ án tốt nghiệp Tổ chức kế toán nguyên vật liệu và phân tích tình hình quản lý sử dụng nguyên vật liệu tại Xí nghiệp may Minh Hà
80 p |
467 |
222
-
Luận văn tốt nghiệp: Hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Hải Long
93 p |
297 |
179
-
Báo cáo tốt nghiệp: Tổ chức kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần Ba Lan
58 p |
292 |
159
-
CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP: “TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY DỆT MAY 29/3 ĐÀ NẴNG”
42 p |
523 |
155
-
Đề tài: “Kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần xây dựng giao thông 18”
69 p |
252 |
122
-
Khóa luận tốt nghiệp: Hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH XD TM XNK Tổng hợp Thanh Hà
112 p |
281 |
120
-
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP: Kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần Bê tông Thép Ninh Bình
208 p |
264 |
111
-
Luận văn: Kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần xây dựng giao thông Quảng Nam
48 p |
177 |
100
-
Luận văn: Tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần Bảo Quân - 1
21 p |
124 |
55
-
Luận văn "Trình tự tổ chức công tác kiểm toán”
35 p |
137 |
52
-
Đồ án tốt nghiệp Tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp sản xuất thiết bị điện
105 p |
131 |
49
-
Báo cáo kế toán: Hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần đá vôi Hà Nam
92 p |
98 |
42
-
Đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý và cung ứng nguyên vật liệu tại Xí nghiệp sản xuất đồ dùng học cụ huấn luyện X55”
71 p |
124 |
41
-
Luận văn: Hoàn thiện công tác tổ chức kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần Bao bì Bi a rượu nước giải khát
73 p |
62 |
23
-
Luận văn: “Vận dụng chuẩn mực kế toán để hoàn thiện phương pháp kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp Cơ khí Z79”
94 p |
38 |
15
-
Luận văn: Hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp kinh doanh phát triển nhà – công ty kinh doanh nhà Hải Phòng
86 p |
29 |
11
-
Luận văn Công tác kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp XLĐ&KDDV
93 p |
22 |
4

Set-Cookie: TLDEVNamespace=lupepjggvd014uq9ganavskci6; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Mắc áo made by teens nà!
Chia sẻ: Mi Mi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
lượt xem 10
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100720/mimidu/80x100/moc_ao_made_by_teen_7746.jpg)
##
Mắc áo made by teens nà!
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Mắc áo made by teens nà! Hoá ra tự làm mắc áo cũng không đến nỗi "lằng xì nhằng" đâu nhá! Mà những chiếc móc áo dễ thương này bày vô tủ thì thích phải biết! Chuẩn bị những nguyên liệu sau: - Hạt nhựa (màu tuỳ thích) - Dây kẽm - Kềm - Dây ruy băng Đến phần hành động này: Bước 1: - Dùng kềm cắt 1 đoạn kẽm (dài hay ngắn tuỳ thuộc kích thước chiếc móc áo bạn muốn làm). Bước 2: - Uốn 1 đầu của sợi kẽm thành vòng tròn nhỏ. Bước 3: - Xâu hạt vào cho...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=mmsshr52kvqd9ph6nd4h47pnr2; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Mastering Revit Architecture 2008_ Part 5
Chia sẻ: Do Xuan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:45
220
lượt xem 86
download
lượt xem 86
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20090803/doxuan/80x100/chuong_5_2521.jpg)
##
Mastering Revit Architecture 2008_ Part 5
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tham khảo sách 'mastering revit architecture 2008_ part 5', kỹ thuật - công nghệ, kiến trúc - xây dựng phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=39tnmdkuld3pfegftcql97uat7; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Nguyên tắc phân tích tín hiệu ngẫu nhiên và thiết kế tiếng ồn thấp P9
Chia sẻ: Hug Go Go | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:44
lượt xem 6
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100823/huggoo/80x100/principles_of_random_signal_analysis_and_low_noise_design_p9_3057.jpg)
##
Nguyên tắc phân tích tín hiệu ngẫu nhiên và thiết kế tiếng ồn thấp P9
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Principles of Low Noise Electronic Design This chapter details noise models and signal theory, such that the effect of noise in linear electronic systems can be ascertained. The results are directly applicable to nonlinear systems that can be approximated around an operating point by an afﬁne function. An introductory section is included at the start of the chapter to provide an insight into the nature of Gaussian white noise — the most common form of noise encountered in electronics. This is followed by a description of the standard types of noise encountered in electronics and noise models for standard electronic components....
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=47l1v8vim2ae0vtpauo3cd8m35; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly