text:
Alan Phan
Trước hết, đây hẳn là một đề tài khá quen thuộc với đa số dân Việt Nam; sau gần 70 năm trường kỳ huyên thuyên về những tội ác “đất không dung, trời không tha” của bọn giẫy chết. Tuy nhiên, trước khi đào sâu về các tội ác này, hãy xét lại cho kỹ những huyền thoại và thực tại.
Huyền thoại
Danh từ tư bản thường đi liền với thực dân và hình ảnh đầu tiên khi nói về tội ác là sự kiện những ông bà chủ da trắng từ Âu Châu qua xâm chiếm các nước nghèo đói lạc hậu ở Á, Phi…để thu nhặt khoáng sản tài nguyên đem về cho mẫu quốc, cũng như để bóc lột sức lao động của dân địa phương không khác gì chế độ nô lệ thời phong kiến. Khi gặp bất cứ sự chống đối nào, họ sẵn sàng đem quân đội công an ra đàn áp, giết hại…và sau đó, dùng vũ khí mềm như tôn giáo, văn hoá…để xoa dịu, bóp nặn tư tưởng.
Thành công nhất là đế chế Anh nơi mặt trời không bao giờ lặn; và tham tàn nhất là các anh chị Pháp, cũng tạo được nhiều khối thuộc địa khắp thế giới. Dù nhỏ hơn nhưng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Ý Đại Lợi…cũng kiếm được khá nhiều tài sản và chiến lợi phẩm. Nhật và Mỹ cũng tham gia cuộc chơi, nhưng đến muộn nên không tạo nhiều tiếng vang.
Hình ảnh này khá chính xác cho đến khoảng 1945, sau Thế Chiến thứ hai. Cuộc diện thế giới thay đổi mạnh mẽ thời đó, bắt buộc các quyền lực tư bàn phải đổi thay.
Thực tại
Khoảng 60 năm trở lại đây, phải nói những tội ác thiêu huỷ đời sống bình nhật của người dân thường xuất phát từ các lãnh tụ cùng mầu da, và bọn trắng đã chùi sạch tay chân dơ bẩn.
Phổ thông nhất là các cuộc thảm sát dựa trên khác biệt về triết lý chính trị. Sách vở Trung Quốc đầy dẫy những cuộc thảm sát dân vô tội từ phát xít Nhật hay các cường quốc da trắng. Một thống kê lịch sử ghi nhận con số hơn 1 triệu nạn nhân dân sự của bàn tay xâm lược Nhật. Tuy nhiên, không người Tàu nào đả động đến con số 60 triệu người dân bị Mao thanh trừng. Hay cuộc nội chiến giữa phe Quốc Dân Đảng và Cộng Sản đã khiến hơn 8 triệu người thiệt mạng. Chỉ riêng anh độc tài tí hon Pol Pot, theo gương Mao, giết hơn 1/3 dân số của xứ Kampuchia.
Hiện nay, Bắc Triều Tiên vẫn coi chuyện tử hình là án nhẹ…chỉ cần đóng phim khiêu dâm hay không hát bài ca tụng cha con ông Kim là đủ tội để ra pháp trường. Các nước Zimbabwe, Somalia, Rwanda, Central African Republic, Congo.. là nhũng ví dụ não lòng khác cho số phận con người sinh nhầm chỗ.
Ngoài ra, phải nói thêm là mầu da của các tay tư bản đã không còn thuần trắng. Các tỷ phú Á Rập và Nhật Bản, các đại gia mới nổi của Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ La Tinh…đang sánh vai cạnh tranh với giới tư bản Âu, Mỹ, Úc…về quyền lực và phần bánh ngọt.
Chiến tranh uỷ thác
Một cuốn sách tôi đọc cách đây 10 năm (quên mất tên) mô tả về âm mưu của các nhà tài phiệt Do Thái tái cấu trúc lại bàn cờ quyền lợi của thế giới sau khi trật tự cũ bị lung lay. (Nhóm này sau hoạt động chính thức dưới danh nghĩa Trilateral Commission). Dù rất chi tiết và thuyết phục, tài liệu được xếp hạng như tiểu thuyết vì khó ai có thể tìm ra chứng cớ. Theo sách, các lãnh tụ và tỷ phú của Âu Mỹ nhận thấy những áp đặt bằng vũ lực và kềm kẹp khối dân thuộc địa không những tốn kém, thiếu hiệu quả…mà còn có thể gây những phản ứng xã hội và chính trị tổn hại đến mục tiêu sau cùng: sự thâu tóm tài nguyên và tiền bạc của các giống dân bị trị. Họ sáng tạo ra một chiến lược mới: chiến tranh uỷ thác (proxy wars).
Cũng tương tự như “outsourcing” ngày nay: hãy để bọn lãnh đạo địa phương hưởng một phần quyền lợi nhỏ. Bù lại, chúng sẽ cai quản và thay thế mình trong việc tận thu lợi nhuận. Tay chân và tăm tiếng các nhà tài phiệt sẽ không bị ảnh hưởng xấu; họ có thể nằm dài hưởng thụ những trái ngọt từ các thiên đường lớn nhỏ mà họ đã xây dựng với đủ loại đồ chơi cũng như hệ thống an ninh.
Hơn nữa, những số tiền hay tài sản mà các đàn em địa phương thâu tóm rồi cũng “châu về hiệp phố”. Nhờ một hệ thống pháp trị dân chủ, tự do và minh bạch, tiền từ các nơi vẫn liên tục chạy về Âu Mỹ Úc để tìm nơi trú ẩn an toàn.
Sự chuyển giao tội ác cho các tay chân địa phương là một bước đi vô cùng thông minh mà tôi tin rằng Tôn Tử cũng phải vuốt râu khen bọn hậu thế.
Những tội ác thực sự
Có cả triệu sách vở, hồ sơ tham khảo, tài liệu nghiên cứu…về những tác hại của hệ thống tư bản gây nên trên đủ mọi lĩnh vực văn hoá, chính trị, xã hội, kinh tế của hầu như tất cả quốc gia. Bạn nào ưa thích đề tài này có thể bỏ ra hơn chục năm mà vẫn chưa nắm được phần ngọn. Bài này chỉ là một gợi ý về tư duy tổng thể, một góc nhìn nhỏ nhoi của một vấn đề thực ra quá lớn, bao trùm mọi vận hành của chúng ta. Tôi chỉ xin các bạn lưu tâm đến vài “tội ác” chính mà giới tài phiệt đã điều khiển, xây dựng và phải chịu trách nhiệm.
Văn Hoá
Dù khó có thể định lượng và hiện gây ra nhiều tranh cãi, ảnh hưởng lớn nhất của triết lý tư bản mới qua “proxy wars” cũng như “toàn cầu hoá – globalization” là sự phát triển đại trà của một nền văn hoá dựa trên tham vọng và quyền lợi cá nhân, chủ nghĩa cơ hội chụp giựt và thu tóm, không đếm xỉa gì đến những ích lợi hay nghĩa vụ công cộng. Văn hoá tạo nên những con kiến hùng hổ, chăm chú vào sự nghiệp, đồng tiền và hưởng thụ instant- ngay lập tức. Lớp người thuộc giới giàu có, khôn ngoan…càng ngày càng trở nên vô cảm và xây khắp nơi những bức tường cách ly để ngăn ngừa bệnh nghèo và người nghèo xâm nhập. Trên thể chế quyền lực, cụm từ “ái quốc” vẫn còn hấp dẫn, nhưng quan trọng hơn trong cán cân tổng thể, lợi nhuận của các công ty đa quốc là tối ưu tiên.
Ngày xưa, học thuyết xã hội của Mác Lê cố dành ảnh hưởng với chiêu bài “quốc tế cộng đồng”, nhưng sau mấy thập kỷ thử nghiệm tại các nước nhỏ, rồi Đông Âu và Trung Quốc, bộ máy chánh quyền bị lộ chân tướng bịp bợm và lừa đảo. Ngày nay, các nước cựu Cộng Sản như Liên Sô, Trung Quốc lại là các nước theo thuyết tư bản hăng hái nhất, với tất cả tính chất độc tài, man rợ, sơ khai.
Trong khi đó, những nước khai sáng chế độ tư bản đang gặp nhiều chống đối trong nội bộ và theo đúng đường lối dân chủ pháp trị, nhiều xã hội đã phải điều chỉnh lần hồi, nhanh nhất là Bắc Âu và chậm chạp hơn là Bắc Mỹ.
Môi Trường
Từ nền văn hóa này, chúng ta không lạ khi thấy một thiểu số nhân loại đang cố tình che giấu và quên đi những tác hại về môi trường sinh sống chung của thế giới. Nạn biến đổi khí hậu với sự rã băng nhanh chóng của vùng Nam Bắc Cực, sự tàn phá môi trường xanh còn sót lại của những khu rừng từ Brasil đến ASEAN, sự ô nhiễm tồi tệ của các giòng sông bên Trung Quốc, sự việc “mưa át xít’ tràn ngập Âu Mỹ cũng như Á Phi… là một đe doạ thường trực mà những người dân nghèo ngu dốt vẫn chưa suy ra.
Tất cả phát sinh từ căn tính tham lam của con người không bị xã hội cộng đồng kiềm chế, mà còn được khuyến khích hàng ngày hàng giờ qua các bộ máy tuyên truyền. Các mẩu chuyện tào lao về đại gia, về siêu sao chân dài, về “cướp, hiếp, giết” được đại đa số nhân loại từ dân trung lưu Âu Mỹ đến các bạn chân đất nghèo khổ ở Á, Phi…thu nhận làm món quà tinh thần vô cùng quý báu. Những ai nhàm chán thì có những gánh xiếc thời công nghệ số…các trận đá bóng, các giải thể thao, các màn nhạc hội…Tất cả khiến con người sau giờ làm việc không còn sức lực để suy ngẫm, thiền định hay lưu tâm đến những việc “không phải chuyện mình”.
Cố tình nhiễm độc
Cái tàn bạo tưởng là vô tình của hệ thống xã hội tư bản đẻ ra một tầng lớp quản lý chăm chú vào lợi nhuận cho các ông bà chủ (gọi là nhà đầu tư) đến nỗi họ quên mất những đạo lý tối thiểu của nhân cách. Ngoài những nhũng lạm tồn tại khắp nơi, khi thì kín đáo vì pháp trị, khi thì công khai nhờ luật rừng, qua hình thức kinh doanh dùng tiền người khác – OPM (dù là đầu tư của tư nhân hay lấy tiền thuế phí của công), sự chiếm đoạt và cướp giật trở thành một trò chơi nhiều giải thưởng.
Những thí dụ về sự cố tình nhiễm độc qua thực phẩm, dược phẩm, hoá chất, biến đổi gen… không chỉ giới hạn vào các anh chị kinh doanh nhỏ lẻ ở Trung Quốc mà còn là nguyên tắc làm việc và xây đế chế đa quốc đa lợi của cả ngàn đại gia Âu Mỹ từ mấy trăm năm qua.
Chỉ sau khi bị phơi bày về liên hệ giữa ung thư phổi họng và thuốc lá, các công ty Phillip Morris, BAT… mới ngừng là những cổ máy in tiền. Nhưng nếu bị chận ở các quốc gia phát triển, họ vẫn ào ạt tiến chiếm thị trường của các quốc gia mới nổi nhưng còn lạc hậu.
Bao nhiêu thập kỷ qua, Coca Cola và Pepsi biết rõ về tác hại khủng khiếp của sô đa chứa đường hoá học trên căn bệnh đái đường của bao nhiêu trẻ nhỏ. Nhưng họ chặn đứng mọi mưu toan can thiệp của các tổ chức xã hội bằng cách mua chuộc mọi chính trị gia sẵn sàng nhận đóng góp. Các công ty giải khát lớn nhỏ tại các quốc gia nghèo cũng học sát tấm gương để trở thành những blue chips của thị trướng chứng khoán, a la Coke and Pepsi models.
Mỡ hoá chất transfat đã được minh chứng là nguy hiểm cho tim mạch, nhưng đến nay, các công ty thực phẩm lớn như Nestle, Kraft… và cả McDonald, KFC… vẫn tìm đủ cách để tránh né ngăn chận những bộ luật đang được soạn thảo.
Về dược phẩm, sự cấu kết giữa các quan chức FDA, các bác sĩ cho toa và các nhà quản lý Pfizer, Novartis, Merck, Roche, AstraZeneca … để bán thuốc giá cao tối đa cho dân, vẫn là một đề tài đang bị điều tra và khảo sát bởi rất nhiều nhà khoa học và hoạt động xã hội.
Tóm lại, tôi không có ý định viết một cuốn sách ngàn trang về những thí dụ vô cùng đa dạng và nhơ nhớp của các công ty đa quốc. Nhưng bất cứ ai có thì giờ và động lực, các bạn sẽ không thiếu tài liệu tham khảo khắp thế giới.
Thay cho câu kết
Qua một đoạn văn ngắn của tư duy cá nhân về một triết thuyết có thể mô tả là vĩ đại (nói về tầm ảnh hưởng, không phải tốt xấu), tôi muốn xác định thêm hai điều về tư bản:
a. Chúng ta đều là tư bản
Trong thực tại, dù mang bất cứ tên gọi hay tước hiệu gì, khi tham gia vào kinh doanh, đi làm cho chánh phủ hay tư nhân hay các tổ chức thiện nguyện, đầu tư, sử dụng ngân hàng và các hệ thống thương mại tài chính quốc tế, chúng ta đã trở thành một mắc xích của chế độ tư bản. Trừ những nhân vật phi thường đã thoát ra thế tục, về ở ẩn, sống tự lập không cần trao đổi mua bán (các vị lãnh đạo tôn giáo thường giao tiếp với thế tục nhiều hơn các bạn), những ai còn lại đều chấp nhận cuộc chơi của tư bản, dù thương hay ghét hay dửng dưng.
Ngay cả tại Bắc Triều Tiên, ngoài 1 thiểu số rất nhỏ đang lây lất chờ chết, một người dân khi nhận thực phẩm cứu trợ, sủ dụng các vật dụng từ thiên đường Trung Quốc…cũng đã và đang làm một con cờ trong trò chơi tư bản.
b. Cái tự do của tư bản
Dù là một triết thuyết tràn khắp toàn cầu và gần như 100% nhân loại là tín đồ, tư bản không có kinh sách nào chánh thức, không có tổ chức, không có lãnh đạo, không có đảng phái, không có cả một bộ phận nào để ban phát thẻ hội viên. Bạn có muốn gia nhập hay đứng ngoài cuộc chơi là một lựa chọn đơn thuần cá nhân. Tuân theo quy luật (không viết ra rõ ràng) thì bạn có thể thâu ngắn con đường đến mục tiêu. Không thì cứ chậm rãi, không ai thúc hối, phê bình hay đòi bạn tự phê hết. Muốn học về tư bản thì phải tự đi tìm tài liệu, chỉ muốn nghe Lý Nhã Kỳ dậy về kinh doanh thì cứ tự nhiên.
Chính vì cái căn bản “tự do” này, nên tư bản tha hồ diễn biến hoà bình hay chiến tranh, tha hồ điều chỉnh, tái cấu trúc…kiểu lớn kiểu nhỏ, tuỳ người tham dự quyết định. Và đó cũng là lý do tư bản sẽ sống thêm vài thế kỷ nữa, mặc cho những khiếm khuyết luôn luôn tồn tại.
Nhưng cá nhân tôi thích nhất một điều về tư bản: không ai léo nhéo bên tai tôi suốt ngày về ưu việt, về đỉnh cao, về quyết liệt. Cứ làm đi rồi biết liền.
Theo Alan Phan Blog

markdown:
Alan Phan
[Trước hết, đây hẳn là một đề tài khá quen thuộc với đa số dân Việt Nam; sau gần 70 năm trường kỳ huyên thuyên về những tội ác “đất không dung, trời không tha” của bọn giẫy chết. Tuy nhiên, trước khi đào sâu về các tội ác này, hãy xét lại cho kỹ những huyền thoại và thực tại.](https://haydanhthoigian.files.wordpress.com/2014/01/tu-ban.jpg) **Huyền thoại**
Danh từ tư bản thường đi liền với thực dân và hình ảnh đầu tiên khi nói về tội ác là sự kiện những ông bà chủ da trắng từ Âu Châu qua xâm chiếm các nước nghèo đói lạc hậu ở Á, Phi…để thu nhặt khoáng sản tài nguyên đem về cho mẫu quốc, cũng như để bóc lột sức lao động của dân địa phương không khác gì chế độ nô lệ thời phong kiến. Khi gặp bất cứ sự chống đối nào, họ sẵn sàng đem quân đội công an ra đàn áp, giết hại…và sau đó, dùng vũ khí mềm như tôn giáo, văn hoá…để xoa dịu, bóp nặn tư tưởng.
Thành công nhất là đế chế Anh nơi mặt trời không bao giờ lặn; và tham tàn nhất là các anh chị Pháp, cũng tạo được nhiều khối thuộc địa khắp thế giới. Dù nhỏ hơn nhưng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Ý Đại Lợi…cũng kiếm được khá nhiều tài sản và chiến lợi phẩm. Nhật và Mỹ cũng tham gia cuộc chơi, nhưng đến muộn nên không tạo nhiều tiếng vang.
Hình ảnh này khá chính xác cho đến khoảng 1945, sau Thế Chiến thứ hai. Cuộc diện thế giới thay đổi mạnh mẽ thời đó, bắt buộc các quyền lực tư bàn phải đổi thay.
**Thực tại**
Khoảng 60 năm trở lại đây, phải nói những tội ác thiêu huỷ đời sống bình nhật của người dân thường xuất phát từ các lãnh tụ cùng mầu da, và bọn trắng đã chùi sạch tay chân dơ bẩn.
Phổ thông nhất là các cuộc thảm sát dựa trên khác biệt về triết lý chính trị. Sách vở Trung Quốc đầy dẫy những cuộc thảm sát dân vô tội từ phát xít Nhật hay các cường quốc da trắng. Một thống kê lịch sử ghi nhận con số hơn 1 triệu nạn nhân dân sự của bàn tay xâm lược Nhật. Tuy nhiên, không người Tàu nào đả động đến con số 60 triệu người dân bị Mao thanh trừng. Hay cuộc nội chiến giữa phe Quốc Dân Đảng và Cộng Sản đã khiến hơn 8 triệu người thiệt mạng. Chỉ riêng anh độc tài tí hon Pol Pot, theo gương Mao, giết hơn 1/3 dân số của xứ Kampuchia.
Hiện nay, Bắc Triều Tiên vẫn coi chuyện tử hình là án nhẹ…chỉ cần đóng phim khiêu dâm hay không hát bài ca tụng cha con ông Kim là đủ tội để ra pháp trường. Các nước Zimbabwe, Somalia, Rwanda, Central African Republic, Congo.. là nhũng ví dụ não lòng khác cho số phận con người sinh nhầm chỗ.
Ngoài ra, phải nói thêm là mầu da của các tay tư bản đã không còn thuần trắng. Các tỷ phú Á Rập và Nhật Bản, các đại gia mới nổi của Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ La Tinh…đang sánh vai cạnh tranh với giới tư bản Âu, Mỹ, Úc…về quyền lực và phần bánh ngọt.
**Chiến tranh uỷ thác**
Một cuốn sách tôi đọc cách đây 10 năm (quên mất tên) mô tả về âm mưu của các nhà tài phiệt Do Thái tái cấu trúc lại bàn cờ quyền lợi của thế giới sau khi trật tự cũ bị lung lay. (Nhóm này sau hoạt động chính thức dưới danh nghĩa Trilateral Commission). Dù rất chi tiết và thuyết phục, tài liệu được xếp hạng như tiểu thuyết vì khó ai có thể tìm ra chứng cớ. Theo sách, các lãnh tụ và tỷ phú của Âu Mỹ nhận thấy những áp đặt bằng vũ lực và kềm kẹp khối dân thuộc địa không những tốn kém, thiếu hiệu quả…mà còn có thể gây những phản ứng xã hội và chính trị tổn hại đến mục tiêu sau cùng: sự thâu tóm tài nguyên và tiền bạc của các giống dân bị trị. Họ sáng tạo ra một chiến lược mới: chiến tranh uỷ thác (proxy wars).
Cũng tương tự như “outsourcing” ngày nay: hãy để bọn lãnh đạo địa phương hưởng một phần quyền lợi nhỏ. Bù lại, chúng sẽ cai quản và thay thế mình trong việc tận thu lợi nhuận. Tay chân và tăm tiếng các nhà tài phiệt sẽ không bị ảnh hưởng xấu; họ có thể nằm dài hưởng thụ những trái ngọt từ các thiên đường lớn nhỏ mà họ đã xây dựng với đủ loại đồ chơi cũng như hệ thống an ninh.
Hơn nữa, những số tiền hay tài sản mà các đàn em địa phương thâu tóm rồi cũng “châu về hiệp phố”. Nhờ một hệ thống pháp trị dân chủ, tự do và minh bạch, tiền từ các nơi vẫn liên tục chạy về Âu Mỹ Úc để tìm nơi trú ẩn an toàn.
Sự chuyển giao tội ác cho các tay chân địa phương là một bước đi vô cùng thông minh mà tôi tin rằng Tôn Tử cũng phải vuốt râu khen bọn hậu thế.
**Những tội ác thực sự**
Có cả triệu sách vở, hồ sơ tham khảo, tài liệu nghiên cứu…về những tác hại của hệ thống tư bản gây nên trên đủ mọi lĩnh vực văn hoá, chính trị, xã hội, kinh tế của hầu như tất cả quốc gia. Bạn nào ưa thích đề tài này có thể bỏ ra hơn chục năm mà vẫn chưa nắm được phần ngọn. Bài này chỉ là một gợi ý về tư duy tổng thể, một góc nhìn nhỏ nhoi của một vấn đề thực ra quá lớn, bao trùm mọi vận hành của chúng ta. Tôi chỉ xin các bạn lưu tâm đến vài “tội ác” chính mà giới tài phiệt đã điều khiển, xây dựng và phải chịu trách nhiệm.
**Văn Hoá**
Dù khó có thể định lượng và hiện gây ra nhiều tranh cãi, ảnh hưởng lớn nhất của triết lý tư bản mới qua “proxy wars” cũng như “toàn cầu hoá – globalization” là sự phát triển đại trà của một nền văn hoá dựa trên tham vọng và quyền lợi cá nhân, chủ nghĩa cơ hội chụp giựt và thu tóm, không đếm xỉa gì đến những ích lợi hay nghĩa vụ công cộng. Văn hoá tạo nên những con kiến hùng hổ, chăm chú vào sự nghiệp, đồng tiền và hưởng thụ instant- ngay lập tức. Lớp người thuộc giới giàu có, khôn ngoan…càng ngày càng trở nên vô cảm và xây khắp nơi những bức tường cách ly để ngăn ngừa bệnh nghèo và người nghèo xâm nhập. Trên thể chế quyền lực, cụm từ “ái quốc” vẫn còn hấp dẫn, nhưng quan trọng hơn trong cán cân tổng thể, lợi nhuận của các công ty đa quốc là tối ưu tiên.
Ngày xưa, học thuyết xã hội của Mác Lê cố dành ảnh hưởng với chiêu bài “quốc tế cộng đồng”, nhưng sau mấy thập kỷ thử nghiệm tại các nước nhỏ, rồi Đông Âu và Trung Quốc, bộ máy chánh quyền bị lộ chân tướng bịp bợm và lừa đảo. Ngày nay, các nước cựu Cộng Sản như Liên Sô, Trung Quốc lại là các nước theo thuyết tư bản hăng hái nhất, với tất cả tính chất độc tài, man rợ, sơ khai.
Trong khi đó, những nước khai sáng chế độ tư bản đang gặp nhiều chống đối trong nội bộ và theo đúng đường lối dân chủ pháp trị, nhiều xã hội đã phải điều chỉnh lần hồi, nhanh nhất là Bắc Âu và chậm chạp hơn là Bắc Mỹ.
**Môi Trường**
Từ nền văn hóa này, chúng ta không lạ khi thấy một thiểu số nhân loại đang cố tình che giấu và quên đi những tác hại về môi trường sinh sống chung của thế giới. Nạn biến đổi khí hậu với sự rã băng nhanh chóng của vùng Nam Bắc Cực, sự tàn phá môi trường xanh còn sót lại của những khu rừng từ Brasil đến ASEAN, sự ô nhiễm tồi tệ của các giòng sông bên Trung Quốc, sự việc “mưa át xít’ tràn ngập Âu Mỹ cũng như Á Phi… là một đe doạ thường trực mà những người dân nghèo ngu dốt vẫn chưa suy ra.
Tất cả phát sinh từ căn tính tham lam của con người không bị xã hội cộng đồng kiềm chế, mà còn được khuyến khích hàng ngày hàng giờ qua các bộ máy tuyên truyền. Các mẩu chuyện tào lao về đại gia, về siêu sao chân dài, về “cướp, hiếp, giết” được đại đa số nhân loại từ dân trung lưu Âu Mỹ đến các bạn chân đất nghèo khổ ở Á, Phi…thu nhận làm món quà tinh thần vô cùng quý báu. Những ai nhàm chán thì có những gánh xiếc thời công nghệ số…các trận đá bóng, các giải thể thao, các màn nhạc hội…Tất cả khiến con người sau giờ làm việc không còn sức lực để suy ngẫm, thiền định hay lưu tâm đến những việc “không phải chuyện mình”.
**Cố tình nhiễm độc**
Cái tàn bạo tưởng là vô tình của hệ thống xã hội tư bản đẻ ra một tầng lớp quản lý chăm chú vào lợi nhuận cho các ông bà chủ (gọi là nhà đầu tư) đến nỗi họ quên mất những đạo lý tối thiểu của nhân cách. Ngoài những nhũng lạm tồn tại khắp nơi, khi thì kín đáo vì pháp trị, khi thì công khai nhờ luật rừng, qua hình thức kinh doanh dùng tiền người khác – OPM (dù là đầu tư của tư nhân hay lấy tiền thuế phí của công), sự chiếm đoạt và cướp giật trở thành một trò chơi nhiều giải thưởng.
Những thí dụ về sự cố tình nhiễm độc qua thực phẩm, dược phẩm, hoá chất, biến đổi gen… không chỉ giới hạn vào các anh chị kinh doanh nhỏ lẻ ở Trung Quốc mà còn là nguyên tắc làm việc và xây đế chế đa quốc đa lợi của cả ngàn đại gia Âu Mỹ từ mấy trăm năm qua.
Chỉ sau khi bị phơi bày về liên hệ giữa ung thư phổi họng và thuốc lá, các công ty Phillip Morris, BAT… mới ngừng là những cổ máy in tiền. Nhưng nếu bị chận ở các quốc gia phát triển, họ vẫn ào ạt tiến chiếm thị trường của các quốc gia mới nổi nhưng còn lạc hậu.
Bao nhiêu thập kỷ qua, Coca Cola và Pepsi biết rõ về tác hại khủng khiếp của sô đa chứa đường hoá học trên căn bệnh đái đường của bao nhiêu trẻ nhỏ. Nhưng họ chặn đứng mọi mưu toan can thiệp của các tổ chức xã hội bằng cách mua chuộc mọi chính trị gia sẵn sàng nhận đóng góp. Các công ty giải khát lớn nhỏ tại các quốc gia nghèo cũng học sát tấm gương để trở thành những blue chips của thị trướng chứng khoán, a la Coke and Pepsi models.
Mỡ hoá chất transfat đã được minh chứng là nguy hiểm cho tim mạch, nhưng đến nay, các công ty thực phẩm lớn như Nestle, Kraft… và cả McDonald, KFC… vẫn tìm đủ cách để tránh né ngăn chận những bộ luật đang được soạn thảo.
Về dược phẩm, sự cấu kết giữa các quan chức FDA, các bác sĩ cho toa và các nhà quản lý Pfizer, Novartis, Merck, Roche, AstraZeneca … để bán thuốc giá cao tối đa cho dân, vẫn là một đề tài đang bị điều tra và khảo sát bởi rất nhiều nhà khoa học và hoạt động xã hội.
Tóm lại, tôi không có ý định viết một cuốn sách ngàn trang về những thí dụ vô cùng đa dạng và nhơ nhớp của các công ty đa quốc. Nhưng bất cứ ai có thì giờ và động lực, các bạn sẽ không thiếu tài liệu tham khảo khắp thế giới.
**Thay cho câu kết**
Qua một đoạn văn ngắn của tư duy cá nhân về một triết thuyết có thể mô tả là vĩ đại (nói về tầm ảnh hưởng, không phải tốt xấu), tôi muốn xác định thêm hai điều về tư bản:
*a. * *Chúng ta đều là tư bản*
Trong thực tại, dù mang bất cứ tên gọi hay tước hiệu gì, khi tham gia vào kinh doanh, đi làm cho chánh phủ hay tư nhân hay các tổ chức thiện nguyện, đầu tư, sử dụng ngân hàng và các hệ thống thương mại tài chính quốc tế, chúng ta đã trở thành một mắc xích của chế độ tư bản. Trừ những nhân vật phi thường đã thoát ra thế tục, về ở ẩn, sống tự lập không cần trao đổi mua bán (các vị lãnh đạo tôn giáo thường giao tiếp với thế tục nhiều hơn các bạn), những ai còn lại đều chấp nhận cuộc chơi của tư bản, dù thương hay ghét hay dửng dưng.
Ngay cả tại Bắc Triều Tiên, ngoài 1 thiểu số rất nhỏ đang lây lất chờ chết, một người dân khi nhận thực phẩm cứu trợ, sủ dụng các vật dụng từ thiên đường Trung Quốc…cũng đã và đang làm một con cờ trong trò chơi tư bản.
*b. * *Cái tự do của tư bản*
Dù là một triết thuyết tràn khắp toàn cầu và gần như 100% nhân loại là tín đồ, tư bản không có kinh sách nào chánh thức, không có tổ chức, không có lãnh đạo, không có đảng phái, không có cả một bộ phận nào để ban phát thẻ hội viên. Bạn có muốn gia nhập hay đứng ngoài cuộc chơi là một lựa chọn đơn thuần cá nhân. Tuân theo quy luật (không viết ra rõ ràng) thì bạn có thể thâu ngắn con đường đến mục tiêu. Không thì cứ chậm rãi, không ai thúc hối, phê bình hay đòi bạn tự phê hết. Muốn học về tư bản thì phải tự đi tìm tài liệu, chỉ muốn nghe Lý Nhã Kỳ dậy về kinh doanh thì cứ tự nhiên.
Chính vì cái căn bản “tự do” này, nên tư bản tha hồ diễn biến hoà bình hay chiến tranh, tha hồ điều chỉnh, tái cấu trúc…kiểu lớn kiểu nhỏ, tuỳ người tham dự quyết định. Và đó cũng là lý do tư bản sẽ sống thêm vài thế kỷ nữa, mặc cho những khiếm khuyết luôn luôn tồn tại.
Nhưng cá nhân tôi thích nhất một điều về tư bản: không ai léo nhéo bên tai tôi suốt ngày về ưu việt, về đỉnh cao, về quyết liệt. Cứ làm đi rồi biết liền.
Theo Alan Phan Blog


text: Nắm bắt được sự phát triển của Singapore cùng mong muốn học hỏi được nhiều kiến thức, nâng cao kinh tế gia đình, không ít người Việt chọn đến đất nước này sinh sống làm việc. Bạn có những đối tác làm ăn ở Singapore? Bạn có người thân đang sinh sống, học tập và làm việc trên đất nước Singapore? Bạn cần gửi quà, chuyển phát nhanh bưu phẩm, bưu kiện cho đối tác, người thân của bạn? Bạn cần một dịch vụ vận chuyển gửi hàng đi Singapore với mức giá hợp lý nhất hiện nay? Hãy đến với dịch vụ chuyển gửi đi Singapore của TDK Express để có giá rẻ và chất lượng tốt hàng đầu Việt Nam. Hiện nay, công ty vận chuyển hàng hóa TDK Express đang đẩy mạnh dịch vụ vận chuyển gửi hàng hóa đi qua Singapore. Chúng tôi sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu trực tiếp và hàng hóa quá cảnh, cũng như tư vấn xin, hỗ trợ làm thủ tục hải quan nhanh chóng và thuận tiện nhất. Cam kết từ dịch vụ gửi hàng đi Singapore của TDK Express TDK là đơn vị vận chuyển uy tín hàng đầu. Công ty chúng tôi được cấp giấy phép kinh doanh, có trụ sở cố định, hệ thống kho bãi rõ ràng. Giá cước vận chuyển hàng hóa đi Sinagpore luôn cạnh tranh nhất, luôn có mức giá tối ưu nhất tùy theo nhu cầu của từng khách hàng. Việc gặp sự cố đi đường hoặc hàng hóa bị hư hỏng, trục trặc là điều không ai muốn xảy ra. Nhưng nếu có, chúng tôi sẽ tiến hành bồi hoàn thiệt hại theo giá trị hư hao hàng hóa cho bạn. Lịch trình và tiến độ hàng hóa được chuyển sang Singapore sẽ được thông báo theo yêu cầu của bạn. Đội ngũ nhân viên tư vấn giàu kinh nghiệm, nhiệt tình, tận tâm giải đáp những thắc mắc của bạn. Nếu bạn có nhu cầu gửi hàng đi Singapore hoặc có bất kì thắc mắc về dịch vụ hay cần báo giá, vui lòng liên hệ với chúng tôi: CÔNG TY TDK EXPRESS Văn phòng đại diện: Office Hà Nội Số 1/165 Dương Quảng Hàm, Cầu Giấy Hotline: 0936.43.15.18 Tel: 04.66.73.98.89 Office HCM Số 16 Nguyễn Văn Lượng, P.6, Gò Vấp Hotline: 0936.40.15.18 Tel: 08.66.80.36.83 Tags: Chuyển hàng đi Pháp

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-control: private, max-age=0


text: Nhà Liền Kề - Lô Phố Mẫu thiết kế nhà lô 2 tầng đẹp Tháng Ba 6, 2017 277 Chia sẻ Facebook Tweet tweet – Thiết kế nhà phố 2 tầng – Mặt bằng xây dựng : 7×14 m Mặt bằng tầng 1 Mặt bằng tầng 2

Link: <http://bietthuviet.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://bietthuviet.vn/?p=114>; rel=shortlink


text: Đăng tin

markdown: Đăng tin

WARC-Truncated: length

X-Cache: ZIP

Server: Chotot

Accept-Ranges: bytes

Vary: User-Agent

render: client

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Powered-By: Chotot


text:
Gởi cho Tạp Chí
Nghiên Cứu Kinh Tế
Sở Hữu
Trí Tuệ,
Kinh Tế Mở, và Phát Triển
Trần
Hữu Dũng<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
(10/3/2003)
Tóm tắt: Trong
bài này tác giả lược duyệt những phân tích kinh tế căn bản về quyền sỡ hữu
trí tuệ (QSHTT), đăc biệt là bằng phát minh, trong khung cảnh một nền kinh
tế mở và đang phát triển. Trước hết, những đặc tính của sở hữu trí tuệ
được xem xét, và lý do tại sao nhà nước phải đảm nhận việc bảo vệ quyền
này. Kế tiếp, tác động của QSHTT trong một nền kinh tế mở đuợc phân tích,
nhất là ảnh hưởng của nó đến xuất nhập khẩu, FDI, phân biệt đối xử, và
toàn cầu hoá. Cuối cùng, bài đề cập đến liên hệ giữa QSHTT và phát triển
kinh tế
Intellectual Property, Open
Economy, and Development.
Summary:
This paper surveys the fundamental economics of intellectual property
rights (IPR), especially patents, in the context of an open, developing
economy. First, it discusses the basic nature of intellectual property,
and the reason intellecual property rights should be granted and enforced
by the state. Next, effects of IPR in an open economy are considered,
with special attention paid to trade, FDI, discrimination, and
globalization. Finally, the paper examines the connection between IPR and
economic development
Tóm tắt: Trong
bài này tác giả lược duyệt những phân tích kinh tế căn bản về quyền sỡ hữu
trí tuệ (QSHTT), đăc biệt là bằng phát minh, trong khung cảnh một nền kinh
tế mở và đang phát triển. Trước hết, những đặc tính của sở hữu trí tuệ
được xem xét, và lý do tại sao nhà nước phải đảm nhận việc bảo vệ quyền
này. Kế tiếp, tác động của QSHTT trong một nền kinh tế mở đuợc phân tích,
nhất là ảnh hưởng của nó đến xuất nhập khẩu, FDI, phân biệt đối xử, và
toàn cầu hoá. Cuối cùng, bài đề cập đến liên hệ giữa QSHTT và phát triển
kinh tế
Intellectual Property, Open
Economy, and Development.
Summary:
This paper surveys the fundamental economics of intellectual property
rights (IPR), especially patents, in the context of an open, developing
economy. First, it discusses the basic nature of intellectual property,
and the reason intellecual property rights should be granted and enforced
by the state. Next, effects of IPR in an open economy are considered,
with special attention paid to trade, FDI, discrimination, and
globalization. Finally, the paper examines the connection between IPR and
economic development
Tóm tắt: Trong
bài này tác giả lược duyệt những phân tích kinh tế căn bản về quyền sỡ hữu
trí tuệ (QSHTT), đăc biệt là bằng phát minh, trong khung cảnh một nền kinh
tế mở và đang phát triển. Trước hết, những đặc tính của sở hữu trí tuệ
được xem xét, và lý do tại sao nhà nước phải đảm nhận việc bảo vệ quyền
này. Kế tiếp, tác động của QSHTT trong một nền kinh tế mở đuợc phân tích,
nhất là ảnh hưởng của nó đến xuất nhập khẩu, FDI, phân biệt đối xử, và
toàn cầu hoá. Cuối cùng, bài đề cập đến liên hệ giữa QSHTT và phát triển
kinh tế
Intellectual Property, Open
Economy, and Development.
Summary:
This paper surveys the fundamental economics of intellectual property
rights (IPR), especially patents, in the context of an open, developing
economy. First, it discusses the basic nature of intellectual property,
and the reason intellecual property rights should be granted and enforced
by the state. Next, effects of IPR in an open economy are considered,
with special attention paid to trade, FDI, discrimination, and
globalization. Finally, the paper examines the connection between IPR and
economic development
Phản ảnh xu thế ngày càng quan trọng của nền “kinh
tế tri thức” trong đó trí tuệ là nòng cốt, quyền sở hữu trí tuệ<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
(QSHTT) đã trở thành một vấn đề nổi bật trong nội bộ nhiều quốc gia,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
và đầu mối của nhiều tranh chấp quốc tế.<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
.
Ở cấp vi mô, vấn đề QSHTT "bốc nóng" phần lớn là do đòi hỏi của các nhà
sản xuất.<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
(nhất là các công ty đa quốc gia) vì nhiều thúc bách . Thứ nhất, sở
hữu trí tuệ là một lợi thế độc quyền ngày càng quan trọng, khi những lợi
thế khác (như khả năng chia cắt thị trường) ngày càng yếu. Thứ
hai, đa số nghiên cứu phát minh ngày càng tốn kém, mà sao chép,<![if !supportFootnotes]>[6]<![endif]>
mô phỏng<![if !supportFootnotes]>[7]<![endif]>
lại ngày càng dễ dàng<![if !supportFootnotes]>[8]<![endif]>.
Vì những biện pháp bảo mật thông thường không còn công hiêu, tư doanh cần
hậu thuẩn của nhà nước để bảo vệ sở hữu trí tuệ. Thứ ba, hầu hết
công ước quốc tế về QSHTT là đã khá lâu đời, có nhu cầu cập nhật, bổ sung
để ứng phó với những công nghệ, những hoạt động kinh tế mới.
Ở cấp vĩ mô, vai trò của QSHTT trong các tranh chấp quốc tế là do sự khác
biệt quyền lợi giữa những nước đã phát triển, công nghệ cao, và
những nước chưa phát triển, cần du nhập và mô phỏng công nghệ nước ngoài.
Đối với đa số các nước đã phát triển thì QSHTT là cần thiết cho tiến bộ
công nghệ, lợi cho kinh doanh, tốt cho xã hội. Hơn nữa, theo họ,
QSHTT (nhất là bằng phát minh) cũng là tốt cho các nước kém phát triển: nó
khuyến khích phát minh ở các nước ấy, thu hút đầu tư từ ngoài, du nhập
công nghệ mới. Do đó, nói chung, lập trường của các nước đã phát
triển là QSHTT phải rộng rãi và được thực sự bảo vệ.
Các quốc gia đang phát triển thì nhìn vấn đề có hơi khác. Dù rằng, nói
chung, QSHTT sẽ khuyến khích phát minh, trên thực tế thì hầu hết phát minh
công nghệ đều từ các quốc gia tiền tiến, do đó sự thắt chặc QSHTT sẽ gây
khó khăn cho các nước kém phát triển, đang cần mô phỏng công nghệ.
Các nước này cũng lo ngại rằng chế độ QSHTT sẽ bị các nước giàu lạm dụng:
đăng ký bản quyền những tác phẩm văn hoá cỗ truyền, những gen đặc chủng,
có thể thương mại hoá Hơn nữa, thực thi chế độ QSHTT sẽ lấy nhiều
nhân lực và ngân sách có thể dùng vào những hoạt động phát triển khác. Nói
tóm lại, nhiều nước cho rằng QSHTT như được ấn định bởi các quốc gia tiên
tiến sẽ gây khó khăn cho phát triển của họ, và chỉ có lợi cho nứơc giàu,.
I. Vài vấn đề căn bản của quyền sở hữu trí tuệ
(1) Tại sao phải có QSHTT?
Nhìn từ triết học, có hai quan điểm khác nhau về "sở hữu trí tuệ". Quan
điểm thứ nhất thì cho rằng tác phẩm, sáng kiến là do công sức, tài ba
riêng của cá nhân sáng tạo, do đó QSHTT phải là thuộc cá nhân ấy.
Quan điểm thứ hai thì cho rằng sản phẩm trí tuệ là tài sản chung.
Hầu như mọi sáng kiến hay khám phá đều là hun đúc của tiền nhân, đóng góp
của xã hội. Người sáng tạo chỉ là một thực thể ngẫu nhiên phát hiện những
kết quả đó. Theo quan điểm này, cá nhân người ấy có thể được tôn
vinh, khen thưởng, nhưng quyền sử dụng sáng tác phẩm không thể giới hạn
cho riêng ai.<![if !supportFootnotes]>[9]<![endif]>
Nhìn từ kinh tế học, nhất là kinh tế tân cổ điển, thì sự cần thiết của
QSHTT (và quyền tư hữu nói chung) phải được phán xét trên căn bản phúc lợi
cộng đồng.<![if !supportFootnotes]>[10]<![endif]>
Mazzoleni và Nelson (1998) kê ra vài lý do chính: Một là,
QSHTT sẽ khuyến khích người có óc sáng chế. và dọn đường cho những phát
minh tiếp theo. (Ðó là vì muốn được cấp bằng sáng chế thì người phát minh
phải công bố chi tiết phát minh của mình, dựa vào những thông tin này
người khác có thể đưa ra phát minh kế tiếp). Hơn nữa, nếu
người phát minh được cấp quyền sở hữu một cách rộng rãi thì sẽ yên tâm tìm
những phát minh liên hệ. Thiếu quyền đó nhiều phát minh sẽ có cơ
trùng lặp, lãng phí. Hai
là, QSHTT là một cách dùng lơi nhuận để thúc đẩy người phát minh đi
vào sản xuất [xem David (1993)]. Một số thị trường (nhất là các sản phẩm
và dịch vụ mới) sẽ khó xuất hiện nếu doanh nhân không đươc khích động sản
xuất.
Do đó, dù nghĩ thế nào về căn bản triết lý của sở hữu trí tuệ, tiếp cận
kinh tế khẳng định quyền sở hữu trí tuệ là phải có vì phúc lợi chung.
Một mặt, xã hội cần những biện pháp cụ thể để khuyến khich sáng tạo, mặt
khác quá chặc chẽ thì sản phẩm trí tuệ sẽ không được xã hội tận dụng.
Tiếp cận này sẽ được dùng trong bài này.
(2)
Tại sao QSHTT phải do nhà nước,
thay vì thị trường, quyết định?
Công nhận rằng xã hội nên khuyến khích và tận dụng những tác phẩm của trí
tuệ, câu hỏi tiếp sẽ là: tại sao việc đó cần một thứ quyền do nhà nước cấp
phát? Có thể chăng chính cạnh tranh kinh tế sẽ thúc đẩy những hoạt động
sản xuất này, cũng như các sản xuất khác? Thực vậy,
nhiều tác giả cho rằng thị trường hoàn toàn tự do sẽ có nhiều cách khuyến
khích và đưa lợi ích của phát minh.vào thực tế. Chẳng hạn, nhiều phát
minh, sáng tác chỉ cần động cơ lợi nhuận thúc đẩy Hơn nữa,
nhiều phát minh có bản chất không thể bắt chuớc, sao chép, và do đó QSHTT
do nhà nước cấp phát là không cần thiết. .
Song, đối với đa số các nhà kinh tế thì QSHTT là cần thiết vì một khác
biệt căn bản giữa sản phẩm trí tuệ và sản phẩm hiện vật, ở chỗ: khi sản
phẩm trí tuệ được người này sử dụng thì mức hữu ích của nó cho người khác
vẫn không suy giảm [tính “phi kình địch” (nonrivalriness)]. Với sản
phẩm có đặc tính này, phúc lợi xã hội sẽ tăng theo số người sử dụng, song
cơ chế thị trường (trong đó chỉ người mua là đươc phép sử dụng) lại không
thể phân bố nó một cách tối hảo. Do đó, QSHTT (qua công khai
hoá phát minh, cho mọi người sử dụng miễn phí sau một khoảng thời gian
nhất định) là một giải pháp cho những thất bại thị trường vì bản
tính của sản phẩm trí tuệ.
(3) Đặc
tính kinh tế của QSHTT
Dù đồng ý rằng nhà nuớc có trách nhiệm cấp phát và bảo vệ QSHTT, vẫn còn
nhiều câu hỏi cần giải đáp. Quan trọng nhất là: để tối đa hoá
phúc lợi cộng đồng, thời hạn hiệu lực của quyền ấy nên là bao lâu?
Rồi, có nên phân biệt đối xữ (và nếu nên, phân biệt ra sao?) giữa nhãn
hiệu, bản quyền, bằng sáng chế, bí mật kinh doanh? Giữa các ngành công
nghiệp? Những câu hỏi này có liên hệ qua lại, nhưng để tiện theo
dõi, xin phân tích riêng rẽ từng vấn đề.
(a) Thời hạn hiệu lực. Có lẽ quyết định căn bản nhất về QSGTT là
thời hạn hiệu lực của bằng sáng chế, tức là thời gian mà người có bằng đó
được độc quyền sản xuất. Thời gian này càng dài thì độc quyền càng
lâu, mà độc quyền thì như ai cũng biết (trừ vài ngoại lệ<![if !supportFootnotes]>[11]<![endif]>)
sẽ làm suy giảm phúc lợi xã hội. Song, nếu thời hạn hiệu lực quá
ngắn thì (trên lý thuyết) sẽ không cho người có tài cán đủ động lực để
phát minh. Như vậy, một chế độ QSHTT lý tưởng phải dung hoà hai tiêu
chí: (a) đủ lâu để gián tiếp khuyến khích phát minh với con mồi lợi nhuận,
(b) không nên quá lâu, trì hoãn tận dụng tối đa sáng kiến đó, gây lãng phí
cho xã hội.
(b)
Loại phát minh. Cách phân loại và qui chế QSHTT sẽ có ảnh hưởng
quan trọng đến loại phát minh. Một chế độ QSHTT chỉ nhằm các chỉ
tiêu kinh tế trước mắt sẽ thiên vị những “phát minh vặt,” có lợi ích
thương mại lập tức, hơn là những phát minh căn bản không gây lợi nhuận
ngay, song có tiềm năng dấy thêm nhiều phát minh khác, quan trọng hơn về
lâu về dài.
(c) Ngành công nghiệp. Trên thực tế, QSHTT có thể được luật pháp bảo
vệ qua bốn hình thức chính: bản quyền, bằng sáng chế, thương hiệu,
bí mật kinh doanh. Tuy mọi ngành công nghiệp đều cần QSHTT, song mỗi ngành
có khác nhau về nhu cầu QSHTT, và mức quan trọng tương đối giữa bản
quyền,bằng sáng chế, thương hiệu, và bí mật kinh doanh.
Bằng
sáng chế
Dược phẩm,
công nghệ sinh học, chủng loại sinh vật
Bản
quyền
Văn hoá
phẩm: sách, băng, phim ảnh, CD, phần mềm
Thương
hiệu
Sản phẩm
có giá trị nhờ uy tín, và đầu vào có chất lượng cao
Bí mật
kinh doanh
Tổ chức
quản lý, tiếp thị ...
Vì sự khác biệt này, tùy chính sách phát triển công nghiệp, nhà nước có
thể cấp phát và bảo vệ không đồng đều các loại SHTT khác nhau, cũng
như phân biệt công nghẽ mô phỏng và công nghệ sáng chế.
(d) Danh nghĩa và thực tế Trên thực tế, cường độ của QSHTT tuỳ
thuộc đặc tính của toàn bộ nền kinh tế, kể cả đuờng lối và công cụ điều
tiết của chính phủ. Thêm vào đó, QSHTT tuỳ thuộc vào mức độ nhà nước
chú trọng việc tôn trọng nó (có đủ kiểm soát viên, công an, toà án...).
Nói cách khác, cường độ của một chế độ QSHTT trên pháp lý có thể là rất
khác trên thực tế.<![if !supportFootnotes]>[12]<![endif]>
II. Quyền sở hữu trí tuệ trong một nền kinh tế mở
QSHTT là một bộ phận luật pháp có ảnh hưởng đến mọi sinh hoạt kinh tế, đặc
biệt là những giao lưu quốc tế (1) xuất nhập khẩu, (2) đầu tư nước ngoài
(FDI), (3) licensing. Tiếc thay, ảnh hưởng này rất khó xác định vì
có rất nhiều biến số. Phần chính là nó tùy thuộc (1) lý do công ty
nước ngoài chọn FDI, thay vì xuất khẩu hoặc licensing, (2) cơ cấu công
nghiệp (nhất là lối cạnh tranh giữa các công ty khách và chủ ), và (3) khả
năng bắt chước của nước chủ nhà. (Thêm nữa, cũng cần nhắc lại, trong
QSHTT còn có sự khác nhau giữa bằng sáng chế, bản quyền, thương hiệu, và
bí quyết kinh doanh).
(1) Ảnh hưởng của QSHTT đến khối lượng xuất nhập khẩu
Liên hệ giữa QSHTT và xuất nhập khẩu là một đề tài đuợc nhiều chú ý. Ảnh
hưởng này tuỳ vào hai yếu tố chính (1) khả năng bắt chuớc và (2) cơ cấu
công nghiệp.
(a) Nếu khả năng bắt chước là kém thì thắt chặc QSHTT sẽ không làm
thay đổi mức sản xuất trong nước, và do đó sẽ không ảnh hưởng đến xuất
nhập khẩu. Đàng khác, nếu khả năng này là cao thì thắt chặc QSHTT cho nước
ngoài sẽ tạo thêm “chướng ngại” cho các nhà sản xuất trong nuớc, do đó sẽ
ảnh hưởng nhiều đến khối lương ngoại thưong. Smith (1993) chia các
nước ra làm bốn loại, theo hai tiêu chuẩn (1) cường độ QSHTT, (2) khả năng
bắt chước, và phát hiện một số kết quả kinh lượng trình bày trong Bảng 2:
Bảng 2. Liên hệ giữa QSHTT, khả năng bắt chuớc, và khối lượng ngoại
thương
QSHTT mạnh
QSHTT yếu
Khả năng bắt chước cao
Các nước đã phát triển (Mỹ)(kết quả không rõ rệt)
Ấn Độ, Trung Quốc, Thổ Nhỉ
Kỳ,Venezuela(QSHTT càng mạnh thì nhập khẩu càng nhiều)
Khả năng bắt chước thấp
Không có nước nàoQSHTT tăng lên thì nhập khẩu sẽ kém đi
Các nước nhỏ, chưa phát triển
(kết quả không rõ rêt)
Theo Maskus và Penubarti
(1997),
nếu khả năng bắt chước chưa cao, thì thắt chặc QSHTT sẽ làm tăng nhập
khẩu, do đó sẽ làm tăng thế độc quyền của các công ty ngọai trong thị
trường nội. Vì thế, theo hai tác giả này, cùng lúc với thắt chặc
QSHTT, các quốc gia kém khả năng bắt chuớc cần tăng nổ lực
chống độc quyền. Tiếc thay, các nước nhỏ, nghèo, lại ít có khả năng thực
hiện điều đó.
(b)
Ảnh hưởng của QSHTT đến ngoại thương cũng tuỳ vào
cơ cấu công nghiệp. Nếu công ty ngoại phải cạnh tranh
với nhiều công ty nội thì QSHTT không nhiều ảnh hưởng. Song nếu thị
phần của công ty ấy đã sẳn lớn thì thắt chặc QSHTT sẽ làm thị phần đó lớn
thêm. Nhưng ảnh hưỡng chung đến thị trường thì lại khó tiên đoán,
bởi lẽ nó có hai hiệu ứng tương phản. Một mặt, QSHTT càng chặc thì
thế lực thị trường của công ty ngọai càng mạnh, song mặt khác nó cũng làm
thị trường nhỏ lại vì sự rút lui của các công ty bé. Ảnh hưởng tối
hậu sẽ tuỳ vào hiệu ứng nào là mạnh hơn.
(2) Ảnh hưởng của QSHTT đến đầu tư trực tiếp từ ngoài (FDI)
Nói chung, QSHTT càng chặc chẽ thì càng giảm mô phỏng và càng khuyến khích
FDI. Tuy nhiên ảnh hường này tùy vào lọai công nghệ: cũ hoặc mới, có
dễ bắt chước hay không.
Đối với các công nghệ "cũ" (đã chuẩn hóa) thì FDI tuỳ thuộc phần
lớn vào giá phí đầu vào, tầm cở thị trường, cước chuyên chở, và những lợi
thế vị trí khác, do đó thắt chặc QSHTT sẽ không có ảnh hưởng đáng
kể đến FDI những công nghệ ấy. Đối với các công nghệ tân tiến
thì thắt chặc QSHTT sẽ thu hút FDI, khuyến khích chuyển giao công nghệ,
nhất là loại dễ bắt chuớc. Lý do là bằng phát minh, bản quyền và thương
hiệu sẽ làm tăng giá trị của “tài sản tri thức”, và cách khai thác loại
tài sản đó hữu hiệu nhất là trong nội bộ xí nghiệp (thay vì qua cơ chế thị
trường).<![if !supportFootnotes]>[13]<![endif]>
Trong phương diện này, cũng nên xem đến yếu tố khác (loại công nghệ, trình
độ bắt chước, mức độ cạnh tranh) trong nước. Ngoài ra, một chế độ
QSHTT rộng rãi và thực thi cũng khuyến khích các công ty nước ngòai
tìm kiếm
công nghệ thích hợp với địa phương.
Ảnh hưởng của QSHTT đến mức độ cho thuê công nghệ (licensing) cũng là đáng
chú ý. Theo nhiều mô hình, chặc chẽ hoá QSHTT sẽ tăng mức độ licensing
(thay vì FDI hoặc xuất khẩu) của các công ty ngoại cho các công ty nội, vì
lẽ QSHTT càng mạnh thì phí licensing càng thấp (vì dễ trừng phạt các công
ty nhận license song lại tiết lộ bí mật). Tuy nhiên cũng có người
cho rằng các công ty nước ngoài sẽ nghiêng về FDI thay vì cấp license vì
họ ngại tiết lộ bí quyết công nghệ do thủ tục licensing đòi hỏi
(3) Phân biệt người phát minh và loại công nghệ
Dễ hiểu, QSHTT phải thiên vị người phát
minh trong nước, so với người phát minh nước ngoài. (Sự
phân biệt đối xử đó có lợi cho ai -- người sản xuất hoặc người tiêu
dùng? -- lại là một vấn đề khác.) Tuy rằng hầu hết các thoả
hiệp quốc tế không cho phép phân biệt đối xử giữa người trong và ngoài
nước, song, trên thực tế, không khó tìm những đặc tính tiêu biểu để phân
biệt đối xử theo quốc tịch. (Chẳng hạn như bắt buộc hồ sơ xin giấy
phép phải viết bằng tiếng Việt.) Như vậy, ý nghĩa đầu tiên có thể là
nhà nước sẽ không cho người nước ngoài QSHTT mạnh bằng cho công dân mình.
Chúng ta cũng muốn khuyến khích các phát minh hữu ích và thích hợp với
nước ta, hơn là những phát minh hữu ích cho mọi quốc gia. Những
phát minh có giá trị chung sẽ có nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế thúc
đẩy.
Những nhận xét trên đưa đến nhận định: trong quyết định cấp QSHTT cho các
công ty nước ngoài, một yếu tố quan trọng là khả năng mô phỏng, sáng
tạo trong nước. Phải có một chế độ về QSHTT thế nào để khuyến
khích những sáng tạo, mô phỏng của người trong nước, và bảo vệ QSHTT của
họ trong các thị trường hải ngoại. Song, khả năng đó tuỳ thuộc vào
ngành công nghiệp và trình độ công nghệ của chúng ta. Vậy nó liên hệ
đến giai đoạn phát triển (điểm này sẽ được bàn thêm dưới đây). Và cũng
đừng quên rằng một ngày nào đó, chính các nhà phát minh Việt Nam cũng cần
được bảo đảm QSHTT ở nước ngoài.
(4) QSHTT và
Toàn Cầu Hoá
Một xu thế hiện đại là ngày càng nhiều thảo luận giữa các nước nhằm cắt
giảm các rào cản thương mại, đồng bộ hoá luật lệ, thuế má, và nhất là chế
độ QSHTT. Để có một lập truờng hợp lý trong các thương lượng này,
chúng ta cần chú ý đến khác biệt giữa lợi ích quốc gia và lợi ích quốc tế
của QSHTT, và ảnh hưởng của QSHTT đến chênh lệch giàu nghèo giữa các nước.
Cũng đừng nên quên rằng các nước đang phát triển còn muốn bảo tồn những
kiến thức và nếp sống cổ truyền (tốt), chống lại khuynh hướng thương mại
hoá, ngăn ngừa văn hoá đồi trụy ngoại lai. Tuy nhiên, kinh nghiệm
cho thấy tác động của QSHTT trong những mục đích này rất khó xác định
Đồng bộ hoá QSHTT sẽ làm giảm đi tầm quan trọng của QSHTT trong quyết định
của các công ty về nơi đầu tư và cách kinh doanh (nhất là giữa FDI và
chuyển giao công nghiệp). Nói cách khác, những quốc gia đang tiến
hành thắt chặc QSHTT sẽ thấy lợi thế so sánh của mình mạnh thêm, trong khi
những quốc gia đã có QSHTT khá chặc chẽ thì lại thấy lợi thế của
mình kém đi.<![if !supportFootnotes]>[14]<![endif]>
III. Sở hữu trí tuệ và phát triển kinh tế
(1)
SHTT và phát triển
Dùng
QSHTT như một “công cụ” để phát triển quốc gia không phải là một ý mới.
Chính các nước hiện nay đã phát triển cũng đã tích cực sử dụng công cụ
này trong quá khứ. Chẳng hạn như từ năm 1790 đền 1836 thì Mỹ (lúc ấy
là nhập khẩu công nghê) chỉ cấp bằng phát minh cho cư dân Mỹ. Đến
1836 thì chính sách này mới được nới lỏng, và chỉ sau 1861 Mỹ mới cấp
QSHTT cho công dân nước khác.<![if !supportFootnotes]>[15]<![endif]>
Tương tự, một phần chiến lược "bắt kịp" nổi tiếng của Nhật cũng là dựa vào
du nhập công nghệ nước ngòai, qua một chế độ QSHTT cố ý nâng đỡ phổ biến
tri thức hơn là sáng tác. Gần đây hơn (từ 1960 đến 1980) Đài Loan và
Hàn Quốc đã khá lỏng lẻo trong vấn đề bảo vệ QSHTT, phần chính cũng là để
các nhà sản xuất của họ dễ bắt chước công nghệ nước ngoài (qua mô phỏng và
"công nghệ ngược"<![if !supportFootnotes]>[16]<![endif]>).
Chỉ từ sau nửa cuối thập kỷ 1980, vì áp lực của Mỹ, các nơi này mới mạnh
mẽ bảo vệ QSHTT. Công nghiệp dược phẩm của Ấn Độ cũng đã phát triển
tương đối khá vì trong đạo luật về QSHTT năm 1970 của họ công nghê này đã
được đặc biệt quan tâm.
Dù nhiều quốc gia đã có kinh nghiệm như nói trên, tác động thực tế của
QSHTT đến phát triển không phải là dễ phân tích. Một mặt, bảo vệ tài
sản tri thức sẽ khuyến khích phát minh và canh tân công nghệ như đã nói,
song thắt chặc QSHTT cũng sẽ tăng giá thành, gây thêm khó khăn cho mô
phỏng, và nhiều lạm dụng khác. Hơn nữa, trong ngắn hạn, thắt chặc QSHTT có
thể gây nhiều tổn phí kinh tế và xã hội. "Công nghiệp sao chép" có thể là
công nghiệp đang dùng nhiều lao động, đóng cửa các công nghiệp này sẽ làm
tăng thất nghiệp
Khi trình độ phát triển trong nước còn thấp thì bảo hộ công nghệ
sáng chế là không có ích lợi trực tiếp, song bảo đảm nhãn hiệu, thương
hiệu nước ngoài sẽ có ích lợi gián tiếp ở chỗ nó tạo cảm tình cho các công
ty nuớc ngoài mà không hại gì cho ta. Mặt khác, QSHTT cho các công nghệ mà
ta có thể mô phỏng thì có thể lỏng lẻo hơn, tạo cơ hội cho những nhà sản
xuất nội địa. Lẽ dĩ nhiên, chúng ta
cũng cần một quyền sở hữu đáng kể nhằm bảo vệ các người mô phỏng trong
nước chống sao chép.
Nghiên cứu kinh lượng (điển hình là Park và Ginarte (1997)) cho thấy một
nền kinh tế mở tăng trưởng nhanh cũng là có QSHTT ngày càng chặc chẽ<![if !supportFootnotes]>[17]<![endif]>.
Lý do có thể là vì một nền kinh tế mở cần QSHTT để tăng chất lượng hàng
hoá để cạnh tranh. Hơn nữa, công ty trong những nền kinh tế mở sẽ ít
ngần ngại chấp nhận phí tổn chuyển giao công nghệ và thích ứng nó vào hoàn
cảnh địa phương. Đáng kể hơn nữa, QSHTT, độ mở của kinh tế, FDI, và
sự tích luỹ vốn con ngưới hầu như cộng tác với nhau để tăng năng suất và
tốc độ tăng trưởng
(2)
SHTT và thu nhập
Ảnh huởng đến mức độ thu nhập: Theo nghiên cứu kinh lượng học của
Maskus và nhiều người khác thì có một liên hệ rõ rệt giữa mức độ thu nhập
của một nước và cường độ QSHTT ở nước ấy. Tuy nhiên chiều liên hệ thay đổi
tuỳ theo mức độ thu nhập đang có. Ở những nước có thu nhập còn rất thấp
thì hầu như QSHTT có lỏng lẻo đi một ít thì thu nhập lại cao hơn. Ở
những nước có thu nhập trung bình thì thu nhập tăng lên thì QSHTT
cũng cao hon. Và những nước đã phát triển, có thu nhập cao nhất thì
qui mô và cường độ của QSHTT cũng là lớn nhất.
Ảnh hưởng đến chênh lệch thu nhập trong nước.
Ở đa số các quốc gia đang phát triển, những người có thu nhập thấp chỉ có
thể sữ dụng những loại hàng hoá tân thời (chẳng hạn như phần mềm máy vi
tính) bằng cách sao chép "lậu".. Vì thế, thắt chặc QSHTT (nhất là
trên thực tế thi hành) sẽ giúp duy trì, hay có khi mở rộng thêm sự chênh
lệch nghèo giàu.
IV. Kết luận
Xin
có vài kết luận như sau:
(1)
QSHTT có căn bản là kinh tế, không phải chỉ là một thứ luật pháp.
Phải tiếp cận nó theo tư duy kinh tế, tức là ý thức đến sự đánh đổi giữa
những mục tiêu đặt ra. Ðiều oái oăm là QSHTT ngày càng khó bảo vệ
(công nghệ sao chép ngày càng cao, tổn phí bắt chước ngày càng hạ) thì các
nước phát triển lại càng áp lực các nước kém phát triển bảo vệ QSHTT
(2) Như vậy, một chính sách về QSHTT phải (a) cân nhắc nên cho QSHTT
vào công nghiệp nào, nên bảo vệ luật về QSHTT khắc khe đến mức nào ... (b)
được xem như một bộ phận của toàn bộ chính sách kinh tế, đặc biệt là gắn
liền với chính sách thương mại và đầu tư nước ngoài.
(3)
Đối với một nước nghèo, mở cửa, cần phát triển như nước ta, QSHTT có liên
hệ đến nhiều lãnh vực rất khác nhau, và có nhiều mục đích rất khác nhau.
Ðặc biệt, trong các thương thảo quốc tế, QSHTT có thể được dùng như một lá
bài để đòi hỏi những nhượng bộ từ nước khác, cũng như để tránh các nước
khác trả đũa về hàng xuất khẩu của ta.
(4)
Trong ngắn và trung hạn, phải để ý đến ảnh hưởng của TRIPS<![if !supportFootnotes]>[18]<![endif]>
ở chỗ nó sẽ phân phối thu nhập từ những nước đang phát triển sang những
nước đã phát triển.
(5) Ðối với câu hỏi: một nước kém phát triển như Việt Nam thì chặc chẽ hoá
QSHTT có sẽ đóng góp nhiều cho tăng trưởng hay không, thì câu trả lời vẫn
chưa rõ ràng. Tuy nhiên, có một sự đồng thuận trong giới kinh tế
rằng sự đóng góp ấy cần có những điều kiện hỗ trợ. Quan trọng nhất
là: (a) vốn con người phải khá phát triển (b) thị trường đầu vào phải mềm
dẽo, (c) cơ cấu công nghệ hạ tầng phải đủ tốt, (d) nền kinh tế phải mở,
(e) có chính sách bảo dưỡng cạnh tranh.
(6) Trong một thế giới đầy dẫy chênh lệch giàu nghèo giữa các quốc gia, và
trong mỗi quốc gia, QSHTT không thể không phản ảnh nhu cầu san bằng (trong
chừng mực nên có) những chênh lệch bất công đó. Nói cách khác, nó
không thể chỉ là để phục vụ quyền lơi người sản xuất hay người phát mình.
(7) Trong chừng mực mà ta dựa vào chế độ QSHTT để khuyến khích người nước
ngoài nghiên cứu và phát triển công nghiệp thích hợp cho Việt Nam, cũng
không nên quên rằng những nước có hoàn cảnh tương tự như ta cũng sẽ thụ
hưởng thành quả của những phát minh ấy. Do đó, ta phải nhất quán với
họ, kêu gọi đóng góp của họ, vào những luật lệ về QSHTT của ta.
Trần Hữu Dũng
Tháng 3, 2003
Tham khảo
Alford, William P, 1995, "Tasselled Loafers for
Barefoot Lawyers: Transformation and Tension in the World of Chinese Legal
Workers," 141 China Quarterly 23.
Alford, William P. 1995, To Steal a Book is an
Elegant Offense: Intellectual Property Law in Chinese Civilization,
Stanford University Press.
Clement, Douglas, 2003, "Creation Myths: Does
innovation require intellectual property rights?" Reason, March.
David, Paul A., 1993, “Intellectual Property
Institutions and the Panda’s Thumb,” trong Global Dimensions of
Intellectual Propert Rights in Science and Technology, chủ biên M. B.
Wallerstein, M. E. Mogee, và R. A. Schoen. Washington: National
Academy Press.
Economist, 2001, Special Report: Patents and
the Poor, June 23-29, pp. 21-23, 40-42.
Maskus, Keith E., 2000, Intellectual Property
Rights in the Global Economy, Washington D.C.: Institute for
International Economics
Mazzoleni, Roberto, và Richard R. Nelson, 1998,
“Economic Theories about the Benefits and Costs of Patents,” Journal of
Economic Issues 32, 1031-52.
Park, Walter C. và Carlos Ginarte (1997),
“Intellectual Property Rights and Economic Growth,” Comtemprary
Economic Policy 15, 51-61.
Pollard, Stephen, 2002, "If it were not for copyright
protection, India's innovative software industry would not even exist,"
Independent, September 17.
Rapp, Richard T., và Richard P. Rozak, 1990,
“Benefits and Costs of Intellectual Property Protection in Developing
Countries,” Journal of World Trade Law 24, 75-102.
Smith, Pamela J., 1999, “Are Weak Patent Rights a
Barrier to US Exports?,” Journal of International Economics 48,
151-77
Chú Thích
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>Department
of Economics, Wright State University, Mỹ. Email:
tran.dung@wright.edu.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>Bằng
sáng chế (patents), bản quyền (copyright), thương hiệu (trademarks),
bí mật kinh doanh (trade secret)
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Tranh
luận về sở hữu trí tuệ không phải là mới . Ngay từ giữa thế kỷ 19
(1850-1875), ở Âu Châu đã có một tranh luận kịch liệt giữa những người
cho là SHTT sẽ cản trở thương mại và những người (như John Stuart
Mill) cho rằng cần có QSHTT để khuyến khích phát minh.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>Tháng
9/2002, tại Geneva (Thụy Sĩ) có hội nghị lớn của "TRIPS Council" của
WTO, nhằm đi đến một hiệp ước quốc tế về sở hữu trí tuệ.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>Phần
lớn, nhưng không phải là tất cả. QSHTT cũng có ích cho người
tiêu dùng: giảm đi số hàng nháy, hàng giả, v..v..
<![if !supportFootnotes]>
[6]<![endif]>
CD, video, phần mềm
<![if !supportFootnotes]>
[7]<![endif]>
Máy móc, công thức hoá học, dược phẩm, mẫu mã trang trí
<![if !supportFootnotes]>
[8]<![endif]>
Nhờ tiến bộ trong công nghệ thông tin, internet, công thuật ngược
(reverse engineering)
<![if !supportFootnotes]>
[9]<![endif]>
Xem Alford (1995) về quan niệm của văn minh xưa Trung Quốc về vấn đề
này.
<![if !supportFootnotes]>
[10]<![endif]>Vì
SHTT có nhiều loại (bản quyền, nhản hiệu, bằng sáng chế, bí mật kinh
doanh) với những đặc tính khác nhau, bài này sẽ chú trọng đặc biệt đến
bằng sáng chế.
<![if !supportFootnotes]>
[11]<![endif]>Nhưng
đôc quyền nhiều khi cũng tốt (khi nó giúp phát triển hiệu ứng qui mô).
Hơn nữa, những cái hại của độc quyền có thể đuợc kìm hãm bằng những
biện pháp khác (và ít có công nghiệp nào là thuần tuý độc quyền như
trong các mô hình kinh điển
<![if !supportFootnotes]>
[12]<![endif]>Một vài
vấn đề khác: (1) Hiệu ứng của chế độ bằng phát minh là ở giả dụ rằng
người phát minh (hoặc cơ sở nghiên cứu) là tư nhân. Những hiệu
ứng này sẽ khác trong những quốc gia mà những đơn vị này là nhỏ, yếu
(2) Lý do của bản quyền không khác gì mấy lý do của bằng sáng chế tuy
rằng trong trường hợp bản quyền, ý muốn ban thưởng nhiều hơn là
nhằm khuyến khích ngườii sáng tác. Khác với bằng sáng
chế, bản quyền không đòi hỏi đăng ký hoăc thủ tục giấy tờ (dù điều này
không phải luôn là như thế), do đó khi một quốc gia có luật bản quyền
thì ảnh hưởng của nó sẽ sâu rông hơn luật về bằng phát minh
<![if !supportFootnotes]>
[13]<![endif]>Gần
đây, Thái Lan đã thu hút nhiều FDI từ Nhật Bản với chiêu bài: FDI ở
Thái Lan không bị mất QSHTT, khác với Trung Quốc.
<![if !supportFootnotes]>
[14]<![endif]>Sự xích
lại gần nhau do tiến trình đồng bộ hoá QSHTT (ngoài mức tăng QSHTT
tuyệt đối) sẽ có lợi cho các công ty nhiều năng động sáng tạo.
Giảm sự chênh lệch QSHTT
tương đối thì sẽ làm vơi gánh nặng trên các công ty vì họ sẽ không
tốn nhiều nguồn lực theo dõi QSHTT của từng nước. Do đó các công
ty sẽ có thể dồn nỗ lực nghiên cứu và phát triển (R&D) vào những khu
vực mà mức thu hoạch toàn cầu là cao nhất. Tăng mức QSHTT
tuyệt đối thì sẽ tăng “hiệu ứng qui mô” (scale effects) của mọi
hoạt động liên hệ đến QSHTT.
<![if !supportFootnotes]>
[15]<![endif]>Về
vấn đề bản quyền cũng thế: Mỹ đã rất lâu không cho các tác giả ngoại
quốc bản quyền. Cho đến khi bị Anh trả đũa, không cho tác giả Mỹ
tác quyền, thì Mỹ mới chịu cấp bản quyền cho dân nước khác.
<![if !supportFootnotes]>
[16]<![endif]>"Reverse
engineering": tách tháo máy móc thiết bị, hoặc phân tích các hoá phẩm,
để học hỏi bí quyết công nghệ, công thức chế biến.
<![if !supportFootnotes]>
[17]<![endif]>
Nếu nền kinh tế là đóng thì liên hệ này không rõ ràng.
<![if !supportFootnotes]>
[18]<![endif]>
"Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights":
Thoả Thuận về Những Phương Diện của Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Liên Hệ đến
Thương Mại.

markdown:
|
|
Gởi cho Tạp Chí
Sở Hữu
Trí Tuệ,
Phản ảnh xu thế ngày càng quan trọng của nền “kinh
tế tri thức” trong đó trí tuệ là nòng cốt, quyền sở hữu trí tuệ
Ở cấp vi mô, vấn đề QSHTT "bốc nóng" phần lớn là do đòi hỏi của các nhà
sản xuất.
Ở cấp vĩ mô, vai trò của QSHTT trong các tranh chấp quốc tế là do sự khác biệt quyền lợi giữa những nước đã phát triển, công nghệ cao, và những nước chưa phát triển, cần du nhập và mô phỏng công nghệ nước ngoài.
Đối với đa số các nước đã phát triển thì QSHTT là cần thiết cho tiến bộ công nghệ, lợi cho kinh doanh, tốt cho xã hội. Hơn nữa, theo họ, QSHTT (nhất là bằng phát minh) cũng là tốt cho các nước kém phát triển: nó khuyến khích phát minh ở các nước ấy, thu hút đầu tư từ ngoài, du nhập công nghệ mới. Do đó, nói chung, lập trường của các nước đã phát triển là QSHTT phải rộng rãi và được thực sự bảo vệ.
Các quốc gia đang phát triển thì nhìn vấn đề có hơi khác. Dù rằng, nói chung, QSHTT sẽ khuyến khích phát minh, trên thực tế thì hầu hết phát minh công nghệ đều từ các quốc gia tiền tiến, do đó sự thắt chặc QSHTT sẽ gây khó khăn cho các nước kém phát triển, đang cần mô phỏng công nghệ. Các nước này cũng lo ngại rằng chế độ QSHTT sẽ bị các nước giàu lạm dụng: đăng ký bản quyền những tác phẩm văn hoá cỗ truyền, những gen đặc chủng, có thể thương mại hoá Hơn nữa, thực thi chế độ QSHTT sẽ lấy nhiều nhân lực và ngân sách có thể dùng vào những hoạt động phát triển khác. Nói tóm lại, nhiều nước cho rằng QSHTT như được ấn định bởi các quốc gia tiên tiến sẽ gây khó khăn cho phát triển của họ, và chỉ có lợi cho nứơc giàu,.
Nhìn từ triết học, có hai quan điểm khác nhau về "sở hữu trí tuệ". Quan
điểm thứ nhất thì cho rằng tác phẩm, sáng kiến là do công sức, tài ba
riêng của cá nhân sáng tạo, do đó QSHTT phải là thuộc cá nhân ấy.
Quan điểm thứ hai thì cho rằng sản phẩm trí tuệ là tài sản chung.
Hầu như mọi sáng kiến hay khám phá đều là hun đúc của tiền nhân, đóng góp
của xã hội. Người sáng tạo chỉ là một thực thể ngẫu nhiên phát hiện những
kết quả đó. Theo quan điểm này, cá nhân người ấy có thể được tôn
vinh, khen thưởng, nhưng quyền sử dụng sáng tác phẩm không thể giới hạn
cho riêng ai.
Nhìn từ kinh tế học, nhất là kinh tế tân cổ điển, thì sự cần thiết của
QSHTT (và quyền tư hữu nói chung) phải được phán xét trên căn bản phúc lợi
cộng đồng.
Do đó, dù nghĩ thế nào về căn bản triết lý của sở hữu trí tuệ, tiếp cận kinh tế khẳng định quyền sở hữu trí tuệ là phải có vì phúc lợi chung. Một mặt, xã hội cần những biện pháp cụ thể để khuyến khich sáng tạo, mặt khác quá chặc chẽ thì sản phẩm trí tuệ sẽ không được xã hội tận dụng. Tiếp cận này sẽ được dùng trong bài này.
Công nhận rằng xã hội nên khuyến khích và tận dụng những tác phẩm của trí tuệ, câu hỏi tiếp sẽ là: tại sao việc đó cần một thứ quyền do nhà nước cấp phát? Có thể chăng chính cạnh tranh kinh tế sẽ thúc đẩy những hoạt động sản xuất này, cũng như các sản xuất khác? Thực vậy, nhiều tác giả cho rằng thị trường hoàn toàn tự do sẽ có nhiều cách khuyến khích và đưa lợi ích của phát minh.vào thực tế. Chẳng hạn, nhiều phát minh, sáng tác chỉ cần động cơ lợi nhuận thúc đẩy Hơn nữa, nhiều phát minh có bản chất không thể bắt chuớc, sao chép, và do đó QSHTT do nhà nước cấp phát là không cần thiết. .
Song, đối với đa số các nhà kinh tế thì QSHTT là cần thiết vì một khác
biệt căn bản giữa sản phẩm trí tuệ và sản phẩm hiện vật, ở chỗ: khi sản
phẩm trí tuệ được người này sử dụng thì mức hữu ích của nó cho người khác
vẫn không suy giảm [tính “phi kình địch” (nonrivalriness)]. Với sản
phẩm có đặc tính này, phúc lợi xã hội sẽ tăng theo số người sử dụng, song
cơ chế thị trường (trong đó chỉ người mua là đươc phép sử dụng) lại không
thể phân bố nó một cách tối hảo. Do đó, QSHTT (qua công khai
hoá phát minh, cho mọi người sử dụng miễn phí sau một khoảng thời gian
nhất định) là một giải pháp cho những
(3) Đặc tính kinh tế của QSHTT
Dù đồng ý rằng nhà nuớc có trách nhiệm cấp phát và bảo vệ QSHTT, vẫn còn nhiều câu hỏi cần giải đáp. Quan trọng nhất là: để tối đa hoá phúc lợi cộng đồng, thời hạn hiệu lực của quyền ấy nên là bao lâu? Rồi, có nên phân biệt đối xữ (và nếu nên, phân biệt ra sao?) giữa nhãn hiệu, bản quyền, bằng sáng chế, bí mật kinh doanh? Giữa các ngành công nghiệp? Những câu hỏi này có liên hệ qua lại, nhưng để tiện theo dõi, xin phân tích riêng rẽ từng vấn đề.
##
Bảng 1. Mức tuỳ thuộc của từng
khu vực công nghiệp vào QSHTT
|
|
Bằng sáng chế
|
|
Dược phẩm, công nghệ sinh học, chủng loại sinh vật
|
|
Bản quyền
|
|
Văn hoá phẩm: sách, băng, phim ảnh, CD, phần mềm
|
|
Thương hiệu
|
|
Sản phẩm có giá trị nhờ uy tín, và đầu vào có chất lượng cao
|
|
Bí mật kinh doanh
|
|
Tổ chức quản lý, tiếp thị ...
Vì sự khác biệt này, tùy chính sách phát triển công nghiệp, nhà nước có thể cấp phát và bảo vệ không đồng đều các loại SHTT khác nhau, cũng như phân biệt công nghẽ mô phỏng và công nghệ sáng chế.
*
(d) Danh nghĩa và thực tế* Trên thực tế, cường độ của QSHTT tuỳ
thuộc đặc tính của toàn bộ nền kinh tế, kể cả đuờng lối và công cụ điều
tiết của chính phủ. Thêm vào đó, QSHTT tuỳ thuộc vào mức độ nhà nước
chú trọng việc tôn trọng nó (có đủ kiểm soát viên, công an, toà án...).
Nói cách khác, cường độ của một chế độ QSHTT trên pháp lý có thể là rất
khác trên thực tế. [<![if !supportFootnotes]>[12]<![endif]>](#_edn12) **
II. Quyền sở hữu trí tuệ trong một nền kinh tế mở**
QSHTT là một bộ phận luật pháp có ảnh hưởng đến mọi sinh hoạt kinh tế, đặc biệt là những giao lưu quốc tế (1) xuất nhập khẩu, (2) đầu tư nước ngoài (FDI), (3) licensing. Tiếc thay, ảnh hưởng này rất khó xác định vì có rất nhiều biến số. Phần chính là nó tùy thuộc (1) lý do công ty nước ngoài chọn FDI, thay vì xuất khẩu hoặc licensing, (2) cơ cấu công nghiệp (nhất là lối cạnh tranh giữa các công ty khách và chủ ), và (3) khả năng bắt chước của nước chủ nhà. (Thêm nữa, cũng cần nhắc lại, trong QSHTT còn có sự khác nhau giữa bằng sáng chế, bản quyền, thương hiệu, và bí quyết kinh doanh).
**
(1) Ảnh hưởng của QSHTT đến khối lượng xuất nhập khẩu**
Liên hệ giữa QSHTT và xuất nhập khẩu là một đề tài đuợc nhiều chú ý. Ảnh hưởng này tuỳ vào hai yếu tố chính (1) khả năng bắt chuớc và (2) cơ cấu công nghiệp.
(a) Nếu k
**hả năng bắt chước **là kém thì thắt chặc QSHTT sẽ không làm
thay đổi mức sản xuất trong nước, và do đó sẽ không ảnh hưởng đến xuất
nhập khẩu. Đàng khác, nếu khả năng này là cao thì thắt chặc QSHTT cho nước
ngoài sẽ tạo thêm “chướng ngại” cho các nhà sản xuất trong nuớc, do đó sẽ
ảnh hưởng nhiều đến khối lương ngoại thưong. Smith (1993) chia các
nước ra làm bốn loại, theo hai tiêu chuẩn (1) cường độ QSHTT, (2) khả năng
bắt chước, và phát hiện một số kết quả kinh lượng trình bày trong Bảng 2:
**
Bảng 2. Liên hệ giữa QSHTT, khả năng bắt chuớc, và khối lượng ngoại
thương **
|
|
|
|
QSHTT mạnh
|
|
QSHTT yếu
|
|
Khả năng bắt chước cao
|
|
Các nước đã phát triển (Mỹ)
|
|
Ấn Độ, Trung Quốc, Thổ Nhỉ
Kỳ,Venezuela
|
|
Khả năng bắt chước thấp
|
|
Không có nước nào
|
|
Các nước nhỏ, chưa phát triển (kết quả không rõ rêt)
Theo Maskus và Penubarti (1997), nếu khả năng bắt chước chưa cao, thì thắt chặc QSHTT sẽ làm tăng nhập khẩu, do đó sẽ làm tăng thế độc quyền của các công ty ngọai trong thị trường nội. Vì thế, theo hai tác giả này, cùng lúc với thắt chặc QSHTT, các quốc gia kém khả năng bắt chuớc cần tăng nổ lực chống độc quyền. Tiếc thay, các nước nhỏ, nghèo, lại ít có khả năng thực hiện điều đó.
(b)
Ảnh hưởng của QSHTT đến ngoại thương cũng tuỳ vào
**cơ cấu công nghiệp**. Nếu công ty ngoại phải cạnh tranh
với nhiều công ty nội thì QSHTT không nhiều ảnh hưởng. Song nếu thị
phần của công ty ấy đã sẳn lớn thì thắt chặc QSHTT sẽ làm thị phần đó lớn
thêm. Nhưng ảnh hưỡng chung đến thị trường thì lại khó tiên đoán,
bởi lẽ nó có hai hiệu ứng tương phản. Một mặt, QSHTT càng chặc thì
thế lực thị trường của công ty ngọai càng mạnh, song mặt khác nó cũng làm
thị trường nhỏ lại vì sự rút lui của các công ty bé. Ảnh hưởng tối
hậu sẽ tuỳ vào hiệu ứng nào là mạnh hơn. **
(2) Ảnh hưởng của QSHTT đến đầu tư trực tiếp từ ngoài (FDI)**
Nói chung, QSHTT càng chặc chẽ thì càng giảm mô phỏng và càng khuyến khích FDI. Tuy nhiên ảnh hường này tùy vào lọai công nghệ: cũ hoặc mới, có dễ bắt chước hay không.
Đối với các
**công nghệ "cũ" **(đã chuẩn hóa) thì FDI tuỳ thuộc phần
lớn vào giá phí đầu vào, tầm cở thị trường, cước chuyên chở, và những lợi
thế vị trí khác, do đó thắt chặc QSHTT sẽ *không có ảnh hưởng* đáng
kể đến FDI những công nghệ ấy. Đối với các **công nghệ tân tiến **
thì thắt chặc QSHTT sẽ thu hút FDI, khuyến khích chuyển giao công nghệ,
nhất là loại dễ bắt chuớc. Lý do là bằng phát minh, bản quyền và thương
hiệu sẽ làm tăng giá trị của “tài sản tri thức”, và cách khai thác loại
tài sản đó hữu hiệu nhất là trong nội bộ xí nghiệp (thay vì qua cơ chế thị
trường). [<![if !supportFootnotes]>[13]<![endif]>](#_edn13)
Trong phương diện này, cũng nên xem đến yếu tố khác (loại công nghệ, trình
độ bắt chước, mức độ cạnh tranh) trong nước. Ngoài ra, một chế độ
QSHTT rộng rãi và thực thi cũng khuyến khích các công ty nước ngòai
tìm kiếm
Ảnh hưởng của QSHTT đến mức độ cho thuê công nghệ (licensing) cũng là đáng chú ý. Theo nhiều mô hình, chặc chẽ hoá QSHTT sẽ tăng mức độ licensing (thay vì FDI hoặc xuất khẩu) của các công ty ngoại cho các công ty nội, vì lẽ QSHTT càng mạnh thì phí licensing càng thấp (vì dễ trừng phạt các công ty nhận license song lại tiết lộ bí mật). Tuy nhiên cũng có người cho rằng các công ty nước ngoài sẽ nghiêng về FDI thay vì cấp license vì họ ngại tiết lộ bí quyết công nghệ do thủ tục licensing đòi hỏi
**(3) Phân biệt người phát minh và loại công nghệ**
Dễ hiểu
*, *QSHTT phải thiên vị người *phát
minh* trong nước, so với người *phát minh* nước ngoài. (Sự
phân biệt đối xử đó có lợi cho ai -- người *sản xuất* hoặc người *tiêu
dùng? -- * lại là một vấn đề khác.) Tuy rằng hầu hết các thoả
hiệp quốc tế không cho phép phân biệt đối xử giữa người trong và ngoài
nước, song, trên thực tế, không khó tìm những đặc tính tiêu biểu để phân
biệt đối xử theo quốc tịch. (Chẳng hạn như bắt buộc hồ sơ xin giấy
phép phải viết bằng tiếng Việt.) Như vậy, ý nghĩa đầu tiên có thể là
nhà nước sẽ không cho người nước ngoài QSHTT mạnh bằng cho công dân mình.
Chúng ta cũng muốn khuyến khích các phát minh hữu ích và thích hợp với
nước ta, hơn là những phát minh hữu ích cho *mọi* quốc gia. Những
phát minh có giá trị chung sẽ có nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế thúc
đẩy.
Những nhận xét trên đưa đến nhận định: trong quyết định cấp QSHTT cho các
công ty nước ngoài, một yếu tố quan trọng là
*khả năng mô phỏng, sáng
tạo* trong nước. Phải có một chế độ về QSHTT thế nào để khuyến
khích những sáng tạo, mô phỏng của người trong nước, và bảo vệ QSHTT của
họ trong các thị trường hải ngoại. Song, khả năng đó tuỳ thuộc vào
ngành công nghiệp và trình độ công nghệ của chúng ta. Vậy nó liên hệ
đến giai đoạn phát triển (điểm này sẽ được bàn thêm dưới đây). Và cũng
đừng quên rằng một ngày nào đó, chính các nhà phát minh Việt Nam cũng cần
được bảo đảm QSHTT ở nước ngoài.
(4) QSHTT và Toàn Cầu Hoá
Một xu thế hiện đại là ngày càng nhiều thảo luận giữa các nước nhằm cắt giảm các rào cản thương mại, đồng bộ hoá luật lệ, thuế má, và nhất là chế độ QSHTT. Để có một lập truờng hợp lý trong các thương lượng này, chúng ta cần chú ý đến khác biệt giữa lợi ích quốc gia và lợi ích quốc tế của QSHTT, và ảnh hưởng của QSHTT đến chênh lệch giàu nghèo giữa các nước. Cũng đừng nên quên rằng các nước đang phát triển còn muốn bảo tồn những kiến thức và nếp sống cổ truyền (tốt), chống lại khuynh hướng thương mại hoá, ngăn ngừa văn hoá đồi trụy ngoại lai. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy tác động của QSHTT trong những mục đích này rất khó xác định
Đồng bộ hoá QSHTT sẽ làm giảm đi tầm quan trọng của QSHTT trong quyết định
của các công ty về nơi đầu tư và cách kinh doanh (nhất là giữa FDI và
chuyển giao công nghiệp). Nói cách khác, những quốc gia
*đang* tiến
hành thắt chặc QSHTT sẽ thấy lợi thế so sánh của mình mạnh thêm, trong khi
những quốc gia *đã *có QSHTT khá chặc chẽ thì lại thấy lợi thế của
mình kém đi. [<![if !supportFootnotes]>[14]<![endif]>](#_edn14) **
III. Sở hữu trí tuệ và phát triển kinh tế** **(1)
SHTT và phát triển **
Dùng
QSHTT như một “công cụ” để phát triển quốc gia không phải là một ý mới.
Chính các nước hiện nay đã phát triển cũng đã tích cực sử dụng công cụ
này trong quá khứ. Chẳng hạn như từ năm 1790 đền 1836 thì Mỹ (lúc ấy
là nhập khẩu công nghê) chỉ cấp bằng phát minh cho cư dân Mỹ. Đến
1836 thì chính sách này mới được nới lỏng, và chỉ sau 1861 Mỹ mới cấp
QSHTT cho công dân nước khác.
[<![if !supportFootnotes]>[15]<![endif]>](#_edn15)
Tương tự, một phần chiến lược "bắt kịp" nổi tiếng của Nhật cũng là dựa vào
du nhập công nghệ nước ngòai, qua một chế độ QSHTT cố ý nâng đỡ phổ biến
tri thức hơn là sáng tác. Gần đây hơn (từ 1960 đến 1980) Đài Loan và
Hàn Quốc đã khá lỏng lẻo trong vấn đề bảo vệ QSHTT, phần chính cũng là để
các nhà sản xuất của họ dễ bắt chước công nghệ nước ngoài (qua mô phỏng và
"công nghệ ngược" [<![if !supportFootnotes]>[16]<![endif]>](#_edn16)).
Chỉ từ sau nửa cuối thập kỷ 1980, vì áp lực của Mỹ, các nơi này mới mạnh
mẽ bảo vệ QSHTT. Công nghiệp dược phẩm của Ấn Độ cũng đã phát triển
tương đối khá vì trong đạo luật về QSHTT năm 1970 của họ công nghê này đã
được đặc biệt quan tâm.
Dù nhiều quốc gia đã có kinh nghiệm như nói trên, tác động thực tế của QSHTT đến phát triển không phải là dễ phân tích. Một mặt, bảo vệ tài sản tri thức sẽ khuyến khích phát minh và canh tân công nghệ như đã nói, song thắt chặc QSHTT cũng sẽ tăng giá thành, gây thêm khó khăn cho mô phỏng, và nhiều lạm dụng khác. Hơn nữa, trong ngắn hạn, thắt chặc QSHTT có thể gây nhiều tổn phí kinh tế và xã hội. "Công nghiệp sao chép" có thể là công nghiệp đang dùng nhiều lao động, đóng cửa các công nghiệp này sẽ làm tăng thất nghiệp
Khi trình độ phát triển trong nước còn thấp thì bảo hộ
*công nghệ*
sáng chế là không có ích lợi trực tiếp, song bảo đảm nhãn hiệu, thương
hiệu nước ngoài sẽ có ích lợi gián tiếp ở chỗ nó tạo cảm tình cho các công
ty nuớc ngoài mà không hại gì cho ta. Mặt khác, QSHTT cho các công nghệ mà
ta có thể mô phỏng thì có thể lỏng lẻo hơn, tạo cơ hội cho những nhà sản
xuất nội địa. Lẽ dĩ nhiên, chúng ta
cũng cần một quyền sở hữu đáng kể nhằm bảo vệ các người mô phỏng trong
nước chống sao chép.
Nghiên cứu kinh lượng (điển hình là Park và Ginarte (1997)) cho thấy một
nền kinh tế mở tăng trưởng nhanh cũng là có QSHTT ngày càng chặc chẽ
[<![if !supportFootnotes]>[17]<![endif]>](#_edn17).
Lý do có thể là vì một nền kinh tế mở cần QSHTT để tăng chất lượng hàng
hoá để cạnh tranh. Hơn nữa, công ty trong những nền kinh tế mở sẽ ít
ngần ngại chấp nhận phí tổn chuyển giao công nghệ và thích ứng nó vào hoàn
cảnh địa phương. Đáng kể hơn nữa, QSHTT, độ mở của kinh tế, FDI, và
sự tích luỹ vốn con ngưới hầu như cộng tác với nhau để tăng năng suất và
tốc độ tăng trưởng ** (2)
SHTT và thu nhập** *
Ảnh huởng đến mức độ thu nhập*: Theo nghiên cứu kinh lượng học của
Maskus và nhiều người khác thì có một liên hệ rõ rệt giữa mức độ thu nhập
của một nước và cường độ QSHTT ở nước ấy. Tuy nhiên chiều liên hệ thay đổi
tuỳ theo mức độ thu nhập đang có. Ở những nước có thu nhập còn *rất thấp*
thì hầu như QSHTT có lỏng lẻo đi một ít thì thu nhập lại cao hơn. Ở
những nước có thu nhập *trung bình* thì thu nhập tăng lên thì QSHTT
cũng cao hon. Và những nước đã phát triển, có thu nhập cao nhất thì
qui mô và cường độ của QSHTT cũng là lớn nhất. *
Ảnh hưởng đến chênh lệch thu nhập trong nước. *
Ở đa số các quốc gia đang phát triển, những người có thu nhập thấp chỉ có
thể sữ dụng những loại hàng hoá tân thời (chẳng hạn như phần mềm máy vi
tính) bằng cách sao chép "lậu".. Vì thế, thắt chặc QSHTT (nhất là
trên thực tế thi hành) sẽ giúp duy trì, hay có khi mở rộng thêm sự chênh
lệch nghèo giàu. **
IV. Kết luận**
Xin có vài kết luận như sau:
(1) QSHTT có căn bản là kinh tế, không phải chỉ là một thứ luật pháp. Phải tiếp cận nó theo tư duy kinh tế, tức là ý thức đến sự đánh đổi giữa những mục tiêu đặt ra. Ðiều oái oăm là QSHTT ngày càng khó bảo vệ (công nghệ sao chép ngày càng cao, tổn phí bắt chước ngày càng hạ) thì các nước phát triển lại càng áp lực các nước kém phát triển bảo vệ QSHTT
(2) Như vậy, một chính sách về QSHTT phải (a) cân nhắc nên cho QSHTT vào công nghiệp nào, nên bảo vệ luật về QSHTT khắc khe đến mức nào ... (b) được xem như một bộ phận của toàn bộ chính sách kinh tế, đặc biệt là gắn liền với chính sách thương mại và đầu tư nước ngoài.
(3) Đối với một nước nghèo, mở cửa, cần phát triển như nước ta, QSHTT có liên hệ đến nhiều lãnh vực rất khác nhau, và có nhiều mục đích rất khác nhau. Ðặc biệt, trong các thương thảo quốc tế, QSHTT có thể được dùng như một lá bài để đòi hỏi những nhượng bộ từ nước khác, cũng như để tránh các nước khác trả đũa về hàng xuất khẩu của ta.
(4)
Trong ngắn và trung hạn, phải để ý đến ảnh hưởng của TRIPS
[<![if !supportFootnotes]>[18]<![endif]>](#_edn18)
ở chỗ nó sẽ phân phối thu nhập từ những nước đang phát triển sang những
nước đã phát triển.
(5) Ðối với câu hỏi: một nước kém phát triển như Việt Nam thì chặc chẽ hoá QSHTT có sẽ đóng góp nhiều cho tăng trưởng hay không, thì câu trả lời vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, có một sự đồng thuận trong giới kinh tế rằng sự đóng góp ấy cần có những điều kiện hỗ trợ. Quan trọng nhất là: (a) vốn con người phải khá phát triển (b) thị trường đầu vào phải mềm dẽo, (c) cơ cấu công nghệ hạ tầng phải đủ tốt, (d) nền kinh tế phải mở, (e) có chính sách bảo dưỡng cạnh tranh.
(6) Trong một thế giới đầy dẫy chênh lệch giàu nghèo giữa các quốc gia, và trong mỗi quốc gia, QSHTT không thể không phản ảnh nhu cầu san bằng (trong chừng mực nên có) những chênh lệch bất công đó. Nói cách khác, nó không thể chỉ là để phục vụ quyền lơi người sản xuất hay người phát mình.
(7) Trong chừng mực mà ta dựa vào chế độ QSHTT để khuyến khích người nước ngoài nghiên cứu và phát triển công nghiệp thích hợp cho Việt Nam, cũng không nên quên rằng những nước có hoàn cảnh tương tự như ta cũng sẽ thụ hưởng thành quả của những phát minh ấy. Do đó, ta phải nhất quán với họ, kêu gọi đóng góp của họ, vào những luật lệ về QSHTT của ta.
**
Trần Hữu Dũng**
Tháng 3, 2003
*
Tham khảo*
Alford, William P, 1995, "Tasselled Loafers for
Barefoot Lawyers: Transformation and Tension in the World of Chinese Legal
Workers," 141
*China Quarterly* 23.
Alford, William P. 1995,
*To Steal a Book is an
Elegant Offense: Intellectual Property Law in Chinese Civilization*,
Stanford University Press.
Clement, Douglas, 2003, "Creation Myths: Does
innovation require intellectual property rights?"
*Reason*, March.
David, Paul A., 1993, “Intellectual Property
Institutions and the Panda’s Thumb,” trong
* Global Dimensions of
Intellectual Propert Rights in Science and Technology*, chủ biên M. B.
Wallerstein, M. E. Mogee, và R. A. Schoen. Washington: National
Academy Press. *Economist*, 2001, Special Report: Patents and
the Poor, June 23-29, pp. 21-23, 40-42.
Maskus, Keith E., 2000,
*Intellectual Property
Rights in the Global Economy*, Washington D.C.: Institute for
International Economics
Mazzoleni, Roberto, và Richard R. Nelson, 1998,
“Economic Theories about the Benefits and Costs of Patents,”
*Journal of
Economic Issues* 32, 1031-52.
Park, Walter C. và Carlos Ginarte (1997),
“Intellectual Property Rights and Economic Growth,”
*Comtemprary
Economic Policy* 15, 51-61.
Pollard, Stephen, 2002, "If it were not for copyright
protection, India's innovative software industry would not even exist,"
*
Independent*, September 17.
Rapp, Richard T., và Richard P. Rozak, 1990,
“Benefits and Costs of Intellectual Property Protection in Developing
Countries,”
*Journal of World Trade Law* 24, 75-102.
Smith, Pamela J., 1999, “Are Weak Patent Rights a
Barrier to US Exports?,”
*Journal of International Economics* 48,
151-77
Chú Thích
<![if !supportFootnotes]> [1]<![endif]>Department of Economics, Wright State University, Mỹ. Email: tran.dung@wright.edu.
[
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>](#_ednref2)Bằng
sáng chế (patents), bản quyền (copyright), thương hiệu (trademarks),
bí mật kinh doanh (trade secret) [
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>](#_ednref3)Tranh
luận về sở hữu trí tuệ không phải là mới . Ngay từ giữa thế kỷ 19
(1850-1875), ở Âu Châu đã có một tranh luận kịch liệt giữa những người
cho là SHTT sẽ cản trở thương mại và những người (như John Stuart
Mill) cho rằng cần có QSHTT để khuyến khích phát minh.
[
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>](#_ednref4)Tháng
9/2002, tại Geneva (Thụy Sĩ) có hội nghị lớn của "TRIPS Council" của
WTO, nhằm đi đến một hiệp ước quốc tế về sở hữu trí tuệ. [
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>](#_ednref5)Phần
lớn, nhưng không phải là tất cả. QSHTT cũng có ích cho người
tiêu dùng: giảm đi số hàng nháy, hàng giả, v..v..
[
<![if !supportFootnotes]>
[6]<![endif]>](#_ednref6)
CD, video, phần mềm [
<![if !supportFootnotes]>
[7]<![endif]>](#_ednref7)
Máy móc, công thức hoá học, dược phẩm, mẫu mã trang trí [
<![if !supportFootnotes]>
[8]<![endif]>](#_ednref8)
Nhờ tiến bộ trong công nghệ thông tin, internet, công thuật ngược
(reverse engineering) [
<![if !supportFootnotes]>
[9]<![endif]>](#_ednref9)
Xem Alford (1995) về quan niệm của văn minh xưa Trung Quốc về vấn đề
này. [
<![if !supportFootnotes]>
[10]<![endif]>](#_ednref10)Vì
SHTT có nhiều loại (bản quyền, nhản hiệu, bằng sáng chế, bí mật kinh
doanh) với những đặc tính khác nhau, bài này sẽ chú trọng đặc biệt đến
bằng sáng chế.
[
<![if !supportFootnotes]>
[11]<![endif]>](#_ednref11)Nhưng
đôc quyền nhiều khi cũng tốt (khi nó giúp phát triển hiệu ứng qui mô).
Hơn nữa, những cái hại của độc quyền có thể đuợc kìm hãm bằng những
biện pháp khác (và ít có công nghiệp nào là thuần tuý độc quyền như
trong các mô hình kinh điển [
<![if !supportFootnotes]>
[12]<![endif]>](#_ednref12)Một vài
vấn đề khác: (1) Hiệu ứng của chế độ bằng phát minh là ở giả dụ rằng
người phát minh (hoặc cơ sở nghiên cứu) là tư nhân. Những hiệu
ứng này sẽ khác trong những quốc gia mà những đơn vị này là nhỏ, yếu
(2) Lý do của bản quyền không khác gì mấy lý do của bằng sáng chế tuy
rằng trong trường hợp bản quyền, ý muốn *ban thưởng* nhiều hơn là
nhằm * khuyến khích* ngườii sáng tác. Khác với bằng sáng
chế, bản quyền không đòi hỏi đăng ký hoăc thủ tục giấy tờ (dù điều này
không phải luôn là như thế), do đó khi một quốc gia có luật bản quyền
thì ảnh hưởng của nó sẽ sâu rông hơn luật về bằng phát minh [
<![if !supportFootnotes]>
[13]<![endif]>](#_ednref13)Gần
đây, Thái Lan đã thu hút nhiều FDI từ Nhật Bản với chiêu bài: FDI ở
Thái Lan không bị mất QSHTT, khác với Trung Quốc.
[
<![if !supportFootnotes]>
[14]<![endif]>](#_ednref14)Sự xích
lại gần nhau do tiến trình đồng bộ hoá QSHTT (ngoài mức tăng QSHTT *
tuyệt đối*) sẽ có lợi cho các công ty nhiều năng động sáng tạo.
Giảm sự chênh lệch QSHTT *
tương đối* thì sẽ làm vơi gánh nặng trên các công ty vì họ sẽ không
tốn nhiều nguồn lực theo dõi QSHTT của từng nước. Do đó các công
ty sẽ có thể dồn nỗ lực nghiên cứu và phát triển (R&D) vào những khu
vực mà mức thu hoạch *toàn cầu* là cao nhất. Tăng mức QSHTT *
tuyệt đối* thì sẽ tăng “hiệu ứng qui mô” (scale effects) của mọi
hoạt động liên hệ đến QSHTT.
[
<![if !supportFootnotes]>
[15]<![endif]>](#_ednref15)Về
vấn đề bản quyền cũng thế: Mỹ đã rất lâu không cho các tác giả ngoại
quốc bản quyền. Cho đến khi bị Anh trả đũa, không cho tác giả Mỹ
tác quyền, thì Mỹ mới chịu cấp bản quyền cho dân nước khác.
[
<![if !supportFootnotes]>
[16]<![endif]>](#_ednref16)"Reverse
engineering": tách tháo máy móc thiết bị, hoặc phân tích các hoá phẩm,
để học hỏi bí quyết công nghệ, công thức chế biến. [
<![if !supportFootnotes]>
[17]<![endif]>](#_ednref17)
Nếu nền kinh tế là đóng thì liên hệ này không rõ ràng. [
<![if !supportFootnotes]>
[18]<![endif]>](#_ednref18)
"Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights":
Thoả Thuận về Những Phương Diện của Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Liên Hệ đến
Thương Mại.

Content-Type: text/html


text:
Đưa em gái trẻ lên đỉnh Xem phim sexThể loại: Phim sex hiếp dâm, phim sex học sinh
Tags: co ban hang ngon, cuc phe, gai lon xinh, gai xinh, hang ngon, phim sex
Đưa em gái trẻ lên đỉnh
Từ những điều mà các bạn đón xem chắc hẳn nhiều người biết đến với bộ phim sex đặc sắc này đúng không nào, mình thì mình thích những điều mà cô gái trẻ trong phim này thể hiện trong phim và chắc chắn là các bạn cũng thích những cảnh tượng đó đúng không nào, vậy thì còn chờ đợi điều gì nữa mà không cùng mình đón xem và chiêm ngưỡng những người đẹp làm tình nhỉ ……….. mời các bạn đón xem bộ phim
Đưa em gái trẻ lên đỉnh

markdown:
## Đưa em gái trẻ lên đỉnh Xem phim sexThể loại:
[Phim sex hiếp dâm](http://baclofen.ru/phim-sex/phim-sex-hiep-dam/), [phim sex học sinh](http://baclofen.ru/phim-sex/phim-sex-hoc-sinh/)
Tags:
[co ban hang ngon](http://baclofen.ru/tag/co-ban-hang-ngon/), [cuc phe](http://baclofen.ru/tag/cuc-phe/), [gai lon xinh](http://baclofen.ru/tag/gai-lon-xinh/), [gai xinh](http://baclofen.ru/tag/gai-xinh/), [hang ngon](http://baclofen.ru/tag/hang-ngon/), [phim sex](http://baclofen.ru/tag/phim-sex/) **Đưa em gái trẻ lên đỉnh**
Từ những điều mà các bạn đón xem chắc hẳn nhiều người biết đến với bộ phim sex đặc sắc này đúng không nào, mình thì mình thích những điều mà cô gái trẻ trong phim này thể hiện trong phim và chắc chắn là các bạn cũng thích những cảnh tượng đó đúng không nào, vậy thì còn chờ đợi điều gì nữa mà không cùng mình đón xem và chiêm ngưỡng những người đẹp làm tình nhỉ ……….. mời các bạn đón xem bộ phim
*Đưa em gái trẻ lên đỉnh*

Server: cloudflare

Set-Cookie: __cfduid=dbd6cf2c34e57f117421bf4c3550cddf71521504327; expires=Wed, 20-Mar-19 00:05:27 GMT; path=/; domain=.baclofen.ru; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding


text: 13 9/2017 Sau giá cát, giá thép xây dựng lại "nhảy múa" 13/9/2017 By www.thephinhjsc.com.vn Bản tin thép hình Chưa hết nỗi lo cơn sốt giá cát, từ giữa tháng 8 tới nay, các chủ thầu xây dựng tại TP.HCM lại đau đầu với giá thép xây dựng khi chỉ trong 15 ngày, giá loại vật liệu này đã có tới 5 lần điều chỉnh giá. Giá tăng đồng lọt Bà Trịnh Hoài Linh, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng và Trang trí nội thất Code Arch cho biết, công ty có thể chịu lỗ với những dự án đã ký hợp đồng xây dựng với khách hàng bởi giá thép hình đang tăng nhanh. “Giá thép Việt Ý mác D10 đầu tháng 8 chỉ 11.970 đồng/kg, nhưng tới nay đã lên tới gần 15.000 đồng/kg. Thép Hòa Phát mác D12 đầu tháng 8 có giá 11.555 đồng/kg, giờ lên tới 15.000/kg. Việc tăng này tạo ra một gánh nặng cho công ty chúng tôi, bởi hiện giá cát đã tăng mạnh, giờ tới giá thép thì chủ thầu không thể nào có lời”, bà Linh nói. Ghi nhận của phóng viên Báo Đầu tư Bất động sản tại các cửa hàng bán vật liệu xây dựng tại nhiều quận của TP.HCM cũng cho thấy giá thép tăng nhanh. Một đại lý thép tại đường Võ Văn Ngân (quận 9) cho biết, giá thép đang điều chỉnh bắt đầu từ ngày 12/8, hiện giá bán lẻ thép Hòa Phát và Việt Ý đều xấp xỉ 15.000 đồng/kg. Đặc biệt, giá này chưa bao gồm công vận chuyển tới công trình xây dựng. Mức tăng giá cũng diễn ra với loại thép ống, thép gai... Trong đó, thép gai hiện có giá 115.000 đồng/cuộn, tăng gần 20.000 đồng/cuộn so với tháng trước. “Việc tăng này áp dụng toàn quốc, nhưng khác nhau, dao động từ 10.000 - 14.000 đồng/kg”, ông Lê Tuấn, chủ cửa hàng vật liệu xây dựng Quang Dũng tại đường Võ Văn Ngân nói. Trước việc tăng giá này, phóng viên Báo Đầu tư Bất động sản đã liên hệ với đại diện nhiều hãng thép của Việt Nam để tìm hiểu, thì đều được xác nhận là có chuyện điều chỉnh giá thép. “Tát nước theo mưa”? Bà Hầu Thị Thiết, ngụ quận 2 (TP.HCM) cho biết, đang chuẩn bị xây nhà, nên đầu tháng 8 có đi khảo sát giá vật liệu xây dựng để căn chỉnh tiền xây nhà. Tuy nhiên, ngày 20/8, bà chính thức đi mua vật liệu xây dựng về tập kết chuẩn bị xây nhà thì “bật ngửa” khi giá thép đã tăng mạnh. “Giá các mặt hàng thép xây dựng, cát xây dựng tăng cao ngoài dự kiến, chỉ có xi măng là ổn định giá bán. Chính vì vậy, tôi phải căn chỉnh lại chi phí tài chính, bởi nếu giá tăng vậy, số tiền tôi dành xây nhà sẽ thâm hụt rất nhiều”, bà Thiết nói. Lý giải câu chuyện giá thép tăng mạnh trong tháng 8, giám đốc một siêu thị vật liệu xây dựng trên đường Huỳnh Tấn Phát (quận 7) cho biết, là do tăng theo giá thế giới, bởi giá chào bán phôi thép thị trường thế giới tháng 7/2017 tăng khoảng 5 - 10 USD/tấn so với tháng 6/2017. Cụ thể, giá chào phôi thép CFR Đông Á khoảng 410 - 425 USD/tấn, giá chào phôi CIS khoảng 385 USD/tấn FOB Biển Đen. Đồng quan điểm, đại diện Công ty Sắt thép xây dựng Quang Thắng cho biết, theo số liệu từ Vụ Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), trong tháng 7/2017, sản lượng sản xuất thép xây dựng ước đạt khoảng 780.000 tấn, tăng 24,1% so với cùng kỳ 2016 và tăng 7% so với tháng trước. Trong khi đó, sản lượng thép tiêu thụ ước đạt khoảng 740.000 tấn. Còn theo báo cáo của Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), trong tháng 7/2017, do tác động của giá phôi thép, thép phế trên thị trường thế giới, giá thép xây dựng tăng phổ biến ở mức 150 - 300 đồng/kg, tùy từng chủng loại, từng thương hiệu thép. Hiện giá bán tại các nhà máy chưa bao gồm chiết khấu, thuế giá trị gia tăng khoảng 10.000 - 12.300 đồng/kg đối với thép cuộn và khoảng 10.100 - 12.400 đồng/kg đối với thép cây. “Ngoài ra, thị trường xây dựng Việt Nam cũng bắt đầu vào mùa, nhiều dự án bất động sản lớn được chủ đầu tư động thổ và người dân cũng tiến hành xây dựng nhiều để có nhà mới ăn Tết. Chính vì vậy, giá thép trong nước tăng là chuyện bình thường”, vị lãnh đạo Công ty Quang Thắng cho biết. Một lý do nữa, theo Công ty Xây dựng Hòa Bình, còn do ảnh hưởng từ nước láng giềng Trung Quốc. Theo đó, giá thép Trung Quốc đang tăng cao bởi ngành thép nước này đang tái cơ cấu, các nhà máy gây ô nhiễm môi trường bị ngưng sản xuất, trong khi nhu cầu thép Trung Quốc tăng cao do đầu tư xây dựng hạ tầng tăng, khiến giá phôi thanh và thép cán nóng thế giới tăng mạnh kể từ tháng 5. Các nguyên liệu thượng nguồn như quặng sắt, than cốc và thép phế cũng tăng đáng kể. Tuy nhiên, đánh giá về việc tăng giá thép những ngày qua, giới phân tích cho rằng, có biểu hiện của việc “tát nước theo mưa” của một vài doanh nghiệp thép và các đại lý. Nguồn tin: ĐTCK

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


text: Đăng tin

markdown: Đăng tin

X-Frame-Options: ALLOW-FROM http://tuoitre.vn


text:
Username:
Mật khẩu:
Nhập lại:
Họ tên
Email
Giới tính:
Nam
Nữ
Ngày sinh:
Nhập mã xác nhận:
Tên đăng nhập:
Mật khẩu:

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: lang=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT

Connection: Upgrade, close


text:
Thuốc Tăng Cường Sinh Lý Nam Virility Pills VP-RX - (TPCN03)
0 đánh giá
|
Viết đánh giá
Mã sản phẩm:
TPCN03
Tình trạng:
Còn hàng
Giá:
750.000VNĐ
Trước Thuế: 750.000VNĐ
Số lượng:
Thêm vào giỏ
Thêm Yêu thích
Thêm so sánh

markdown:
# Thuốc Tăng Cường Sinh Lý Nam Virility Pills VP-RX - (TPCN03)
**Mã sản phẩm:**
TPCN03 **Tình trạng:**
Còn hàng
Giá: 750.000VNĐ
Trước Thuế: 750.000VNĐ
Số lượng:
**Mã sản phẩm:**
TPCN03 **Tình trạng:**
Còn hàng

Server: LiteSpeed

Set-Cookie: currency=GBP; expires=Wed, 18-Apr-2018 23:44:36 GMT; path=/; domain=bcs24.com


text:
ẢO VỌNG
21:39 22 thg 12 2011Công khai4 Lượt xem17
Tôi bỗng muốn làm mây
Bay khắp trời mộng ảo
Tôi bỗng muốn làm cây
Rào rạt gió mê say* * *
Cho tôi được làm trăng
Dâng nguồn thơ thi sĩ
Cho tôi được làm sao
Lạc giữa giấc chiêm bao
* * *
Tôi ước thành dòng sông
Đổ ra cùng biển lớn
Tôi ước thành giọt sương
Tắm mát những tình thương
* * *
Hồn tôi như con thuyền
Say sưa ngàn sóng vỗ
Mong tìm về bến mơ
Chợt tỉnh lòng ngẩn ngơ...
Cỏ May10:32 31-12-2011
Chúc Sinh năm mới luôn vui!
Xưa kia như thế, Sinh nay nghe lời?
Ngẫm đi nghĩ lại, thì thơ hay cứ thưởng thức, tán dương tác giả là chuyện...bình thường nhỉ?
Chúc ngủ ngon .

markdown:
ẢO VỌNG
####
10:32 31-12-2011
21:39 22 thg 12 2011Công khai
*4*Lượt xem [17](http://blog.yahoo.com/Thu_Sinh277/articles/190082/index#article-supplement)
Tôi bỗng muốn làm mây
Bay khắp trời mộng ảo
Tôi bỗng muốn làm cây
Rào rạt gió mê say
*** * ***
Cho tôi được làm trăng
Dâng nguồn thơ thi sĩ
Cho tôi được làm sao
Lạc giữa giấc chiêm bao
*** * ***
Tôi ước thành dòng sông
Đổ ra cùng biển lớn
Tôi ước thành giọt sương
Tắm mát những tình thương
*** * ***
Hồn tôi như con thuyền
Say sưa ngàn sóng vỗ
Mong tìm về bến mơ
Chợt tỉnh lòng ngẩn ngơ...
####
10:32 31-12-2011
[Cỏ May](http://vn.360plus.yahoo.com/autumn_water1804)
Chúc Sinh năm mới luôn vui!
Xưa kia như thế, Sinh nay nghe lời?
Ngẫm đi nghĩ lại, thì thơ hay cứ thưởng thức, tán dương tác giả là chuyện...bình thường nhỉ?
Chúc ngủ ngon .

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Đăng Nguyễn
Tạp chí này nhận đinh không phải Tổng thống Mỹ Obama, chính Chủ tịch TQ Tập Cận Bình mới là người giúp cho Washington ngày càng được đón chào hơn ở châu Á.
Theo Foreign Policy (Tạp chí Chính sách đối ngoại của Mỹ), kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012, chính sách đối ngoại mà ông Tập theo đuổi đã phá hỏng những nỗ lực bền bỉ của Bắc Kinh, trong việc thuyết phục các nước láng giềng về một sự trỗi dậy có lợi và hòa bình của Trung Quốc.
Tạp chí này nhận định Trung Quốc đã phải đối mặt với hàng loạt những thất bại về mặt ngoại giao dưới thời ông Tập.
Gần đây nhất là phán quyết của Tòa Trọng Tài thường trực (PCA) về vụ kiện Biển Đông. PCA bác bỏ những yêu sách phi lý mà Bắc Kinh đơn phương tuyên bố trong "đường 9 đoạn".
Đây được coi là đòn giáng mạnh vào những mục tiêu trong chính sách đối ngoại mà Trung Quốc theo đuổi đối với phần còn lại của châu Á.
Bên cạnh vấn đề Biển Đông, việc Hàn Quốc và Mỹ quyết định triển khai Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) cũng là điều mà Trung Quốc không mong muốn. Quyết định triển khai THAAD đã đẩy Hàn Quốc lại gần với Mỹ hơn và mở ra cánh cửa ba bên Mỹ - Hàn Quốc - Nhật bản trong vấn đề hợp tác chiến lược.
Theo Foreign Policy, Hàn Quốc đưa ra quyết định này cũng liên quan đến việc Trung Quốc không thể kiềm chế các chương trình tên lửa đạn đạo, hạt nhân mà Triều Tiên theo đuổi.
Tạp chí chuyên về ngoại giao của Mỹ cho rằng không chỉ thất bại về mặt ngoại giao trên bán đảo Triều Tiên, Trung Quốc còn không thể tìm cách chia rẽ liên minh Mỹ-Nhật. Bắc Kinh từng gây sức ép đối với vấn đề tranh chấp chủ quyền ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, rằng liệu Mỹ có giúp đỡ nếu như Nhật Bản xảy ra xung đột với Trung Quốc.
Tháng 4/2014, ông Obama đã thể hiện rõ trong chuyến thăm Nhật Bản rằng điều 5 trong Hiệp định An ninh của liên minh có bao gồm quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Điều đó đồng nghĩa Mỹ sẽ bảo vệ Nhật Bản một khi xảy ra xung đột vũ trang tại quần đảo này.
Việc Trung Quốc liên tục điều tàu chiến và máy bay tuần tra ở khu vực quanh Senkaku/Điều Ngư và Biển Hoa Đông đã tác động mạnh đến chính sách an ninh của Nhật Bản. Năm 2014, Tokyo đã sửa đổi hiến pháp, cho phép nước này tham gia vào các hoạt động phòng thủ tập thể, hỗ trợ đồng minh.
Quy định hợp tác quốc phòng Mỹ - Nhật năm 2015 cũng cho phép Nhật Bản đóng vai trò lớn hơn trong an ninh khu vực.
Vượt ra ngoài khu vực châu Á, Foreign Policy còn chỉ ra chuỗi thất bại về mặt ngoại giao của ông Tập còn vươn đến châu Âu. Bất chấp những nỗ lực, Liên minh châu Âu (EU) đã từ chối cấp cho Trung Quốc quy chế kinh tế thị trường. Việc Bắc Kinh sản xuất và xuất khẩu ồ ạt thép và nhiều sản phẩm khác đã gây tổn hại lớn cho nền kinh tế EU và Mỹ.
Ngoài ra, việc Trung Quốc gây khó dễ cho các doanh nghiệp Mỹ để thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin đã gây thất vọng cho cộng đồng doanh nghiệp Mỹ. Đây là nhóm cộng đồng từ lâu đã đặt nền tảng quan trọng trong mối quan hệ Mỹ - Trung.
Thiếu đi sự ủng hộ này, mối quan hệ Mỹ - Trung vốn đã thường xuyên biến động còn gặp phải nhiều vấn đề hơn, khiến cho tân tổng thống Mỹ trong nhiệm kỳ sắp tới đứng trước nhiều lựa chọn khó khăn.
Foreign Policy kết luận, sau giai đoạn 2008-2009 của cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ, giới phân tích Trung Quốc đã sai lầm khi cho rằng Mỹ đang trên đà suy thoái và đó là cơ hội để Bắc Kinh khẳng định tầm ảnh hưởng.
Trên thực tế, việc Mỹ tăng cường hiện diện ở châu Á - Thái Bình Dương với chiến lược xoay trục có thể sẽ khiến ông Tập Cận Bình phải suy nghĩ lại về chính sách ngoại giao đối với khu vực.
Nguồn: Theo Người Đưa Tin
No comments:
Post a Comment

markdown:
**Đăng Nguyễn** **Tạp chí này nhận đinh không phải Tổng thống Mỹ Obama, chính Chủ tịch TQ Tập Cận Bình mới là người giúp cho Washington ngày càng được đón chào hơn ở châu Á.**
Theo
*Foreign Policy (Tạp chí Chính sách đối ngoại của Mỹ)*, kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012, chính sách đối ngoại mà ông Tập theo đuổi đã phá hỏng những nỗ lực bền bỉ của Bắc Kinh, trong việc thuyết phục các nước láng giềng về một sự trỗi dậy có lợi và hòa bình của Trung Quốc.
Tạp chí này nhận định Trung Quốc đã phải đối mặt với hàng loạt những thất bại về mặt ngoại giao dưới thời ông Tập.
![]()
Gần đây nhất là phán quyết của Tòa Trọng Tài thường trực (PCA) về vụ kiện Biển Đông. PCA bác bỏ những yêu sách phi lý mà Bắc Kinh đơn phương tuyên bố trong "đường 9 đoạn".
Đây được coi là đòn giáng mạnh vào những mục tiêu trong chính sách đối ngoại mà Trung Quốc theo đuổi đối với phần còn lại của châu Á.
Bên cạnh vấn đề Biển Đông, việc Hàn Quốc và Mỹ quyết định triển khai Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) cũng là điều mà Trung Quốc không mong muốn. Quyết định triển khai THAAD đã đẩy Hàn Quốc lại gần với Mỹ hơn và mở ra cánh cửa ba bên Mỹ - Hàn Quốc - Nhật bản trong vấn đề hợp tác chiến lược.
Theo
*Foreign Policy*, Hàn Quốc đưa ra quyết định này cũng liên quan đến việc Trung Quốc không thể kiềm chế các chương trình tên lửa đạn đạo, hạt nhân mà Triều Tiên theo đuổi.
Tạp chí chuyên về ngoại giao của Mỹ cho rằng không chỉ thất bại về mặt ngoại giao trên bán đảo Triều Tiên, Trung Quốc còn không thể tìm cách chia rẽ liên minh Mỹ-Nhật. Bắc Kinh từng gây sức ép đối với vấn đề tranh chấp chủ quyền ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, rằng liệu Mỹ có giúp đỡ nếu như Nhật Bản xảy ra xung đột với Trung Quốc.
Tháng 4/2014, ông Obama đã thể hiện rõ trong chuyến thăm Nhật Bản rằng điều 5 trong Hiệp định An ninh của liên minh có bao gồm quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Điều đó đồng nghĩa Mỹ sẽ bảo vệ Nhật Bản một khi xảy ra xung đột vũ trang tại quần đảo này.
Việc Trung Quốc liên tục điều tàu chiến và máy bay tuần tra ở khu vực quanh Senkaku/Điều Ngư và Biển Hoa Đông đã tác động mạnh đến chính sách an ninh của Nhật Bản. Năm 2014, Tokyo đã sửa đổi hiến pháp, cho phép nước này tham gia vào các hoạt động phòng thủ tập thể, hỗ trợ đồng minh.
Quy định hợp tác quốc phòng Mỹ - Nhật năm 2015 cũng cho phép Nhật Bản đóng vai trò lớn hơn trong an ninh khu vực.
Vượt ra ngoài khu vực châu Á,
*Foreign Policy*còn chỉ ra chuỗi thất bại về mặt ngoại giao của ông Tập còn vươn đến châu Âu. Bất chấp những nỗ lực, Liên minh châu Âu (EU) đã từ chối cấp cho Trung Quốc quy chế kinh tế thị trường. Việc Bắc Kinh sản xuất và xuất khẩu ồ ạt thép và nhiều sản phẩm khác đã gây tổn hại lớn cho nền kinh tế EU và Mỹ.
Ngoài ra, việc Trung Quốc gây khó dễ cho các doanh nghiệp Mỹ để thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin đã gây thất vọng cho cộng đồng doanh nghiệp Mỹ. Đây là nhóm cộng đồng từ lâu đã đặt nền tảng quan trọng trong mối quan hệ Mỹ - Trung.
Thiếu đi sự ủng hộ này, mối quan hệ Mỹ - Trung vốn đã thường xuyên biến động còn gặp phải nhiều vấn đề hơn, khiến cho tân tổng thống Mỹ trong nhiệm kỳ sắp tới đứng trước nhiều lựa chọn khó khăn.
*Foreign Policy*kết luận, sau giai đoạn 2008-2009 của cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ, giới phân tích Trung Quốc đã sai lầm khi cho rằng Mỹ đang trên đà suy thoái và đó là cơ hội để Bắc Kinh khẳng định tầm ảnh hưởng.
Trên thực tế, việc Mỹ tăng cường hiện diện ở châu Á - Thái Bình Dương với chiến lược xoay trục có thể sẽ khiến ông Tập Cận Bình phải suy nghĩ lại về chính sách ngoại giao đối với khu vực.
**Đăng Nguyễn** **Nguồn:**
## No comments:
## Post a Comment