text:
CNM365. Trí tuệ bậc Thầy chuyên luận của Hoàng Kim. Binh thư yếu lược của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn còn gọi là Binh gia diệu lý yếu lược là một kiệt tác vi diệu về nghệ thuật quân sự của Việt Nam, một di sản vô giá trong kho tàng lịch sử văn hóa dân tộc Việt, mẫu mực về nghệ thuật thương yêu nhân dân, dựa vào sức lực toàn dân để bảo vệ và xây dựng đất nước: “khoan sức cho dân để làm kế sâu rễ bền gốc”, “lấy đoản binh chế trường trận”, “lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều” “chọn lọc binh pháp các nhà” thực hành sáng tạo, chuẩn xác, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn trong bài Hịch Tướng Sĩ, được Quốc Công viết cho tướng lĩnh và quân đội “Nguyên tác: Dụ chư tỳ tướng hịch văn, bản sao kèm theo“ cuối thế kỷ 13 trước cuộc chiến tranh Nguyên Mông- Đại Việt lần 2 đã nêu rõ: “Nay ta chọn lọc binh pháp các nhà hợp thành một tuyển, gọi là Binh Thư Yếu Lược. Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này, theo lời ta dạy bảo, thì trọn đời là thần tử; nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời ta dạy bảo thì trọn đời là nghịch thù. Vì sao vậy? Giặc Mông Thát với ta là kẻ thù không đội trời chung, mà các ngươi cứ điềm nhiên không muốn rửa nhục, không lo trừ hung, lại không dạy quân sĩ, chẳng khác nào quay mũi giáo mà xin đầu hàng, giơ tay không mà chịu thua giặc. Nếu vậy, rồi đây, sau khi dẹp yên nghịch tặc, để thẹn muôn đời, há còn mặt mũi nào đứng trong cõi trời che đất chở này nữa? Cho nên ta viết bài hịch này để các ngươi hiểu rõ bụng ta.”
Bản gốc của kiệt tác Binh thư yếu lược nghe nói đã bị thất truyền, vì đã bị quân Minh cướp mất mang về Trung Quốc, “hủy đi để không còn tác phẩm nào sánh ngang với pháp của “Tôn Vũ”. Không chỉ thiên về “binh pháp” mà còn là án thi văn cho Việt Nam” như được nhắc đến trong Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim. Những cuốn sách “Binh thư yếu lược” được lưu truyền và xuất bản hiện nay trong dân gian hiện nay nghe nói chỉ là dị bản (* đọc xem thêm) nhưng bia miệng về người hiền Đức Thánh Trần trong trí tuệ và tâm thức dân tộc có sức sống bảo tồn mãnh liệt không thể phủ nhận, đã gìn giữ và tỏa sáng kiệt tác di sản lịch sử văn hóa trí tuệ bậc Thầy.
Binh thư yếu lược gồm có 4 quyển, với các chương như sau: Quyển 1: gồm 9 chương: Thiên tượng, Kén mộ, Chọn tướng, Đạo làm tướng, Kén luyện, Quân lễ, Tuyển người làm việc dưới trướng, Đồ dùng của binh lính, Hiệu lệnh. Quyển 2: gồm 10 chương: Hành quân, Hướng đạo, Đồn trú, Tuần canh, Quân tư, Hình thế, Phòng bị, Điểm về việc binh, Phép dùng gián điệp, Dùng cách lừa dối. Quyển 3: gồm 7 chương: Liệu thế giặc, Quyết chiến, Đặt cờ, Dã chiến, Sơn chiến, Thủy chiến, Lâm chiến. Quyển 4: gồm 7 chương: Đánh thành, Giữ thành, Công thành, Xông vây – ứng cứu, Lui đánh, Thắng và đặt phục, Phép nhận hạng.
Mời bạn xem Binh thư yếu lược, tài liệu điện tử (pdf) Binh thư yếu lược của Trần Quốc Tuấn, phụ Hổ trướng khu cơ của Đào Duy Từ (tái bản); Người dịch Nguyễn Ngọc Tĩnh, Đỗ Mộng Khương, Hiệu đính GS. Đào Duy Anh. Nhà Xuất bản Công an Nhân dân, năm 2001. Binh thư yếu lược – Chi tiết tài liệu miễn phí , xem tại đây, Bạn tốt nhất nên mua một quyển tốt để dành sẵn ở nhà đọc lúc cần.
Chương “Chọn người” của Trần Hưng Đạo, chính văn xưa súc tích và sâu sắc lạ lùng. Đọc kỹ lại mới thấy rằng đâu chỉ là chuyện thời xưa:
“Người quân tử tiến thoái quả quyết, xem người thì thanh thản vui tươi, chí thì ở trừ tàn bạo, đó là khí độ của người tướng quốc. Thấy ác không giận, thấy lành không mừng, nhan sắc không thay đổi, đó là lượng của người thiên tử.
Được sự thắng nhỏ, gặp sự thua nhỏ, mà mừng lo hình ra nét mặt, hễ thấy động thì động, thấy tĩnh thì tĩnh, nhát mà không tính toán gì, cất chân thì thần sắc không định, mà hay lấy lời nói để thắng người, đó là tướng ngu vậy.
Bảy phép để biết người:
1. Hỏi bằng lời nói xem trả lời có rõ ràng không
2. Lấy lời cật vấn đến kỳ cùng để xem cách ứng biến của họ.
3. Cho gián điệp thử xem có trung thành không.
4. Hỏi rõ ràng tường tất để xem đức hạnh thế nào.
5. Lấy của mà thử để xem có thanh liêm không
6. Lấy sắc đẹp mà thử để xem có đứng đắn không.
7. Lấy việc khó khăn mà thử để xem có dũng cảm không.
8. Đem rượu cho họ uống say để xem có giữ được thái độ không.
Tướng ngu có tám điều tệ:
1. Lòng tham mà không chán
2. Ghen người hiền, ghét người tài
3. Tin lời dèm pha, thích lời nịnh hót
4. Xét người mà không xét mình
5. Do dự không quả quyết
6. Say đắm rượu và sắc đẹp
7. Thích xảo trá mà lòng nhút nhát
8. Nói lời viễn vông mà không giữ lễ
Gia Cát Lượng sách Tướng Uyển chỉ bảy phép biết người.
Biết tính tình của người, chẳng gì khó bằng xem xét, lành dữ tuy khác nhau, tính tình và vẻ mặt chẳng phải một: có kẻ thì ôn hoà, hiền lành nhưng làm việc trộm cắp;có kẻ bề ngoài thì cung kính nhưng trong bụng thì vô lễ, dối trá; có kẻ bề ngoài thì mạnh dạn nhưng trong bụng thì khiếp sợ;có kẻ làm việc tận lực nhưng bụng không trung thành;
Bảy phép sau đây để biết người
1. Hỏi việc phải trái để dò chí hướng;
2. Lấy lời cật vấn để biết ứng biến;
3. Đem mưu kế hỏi để lường kiến thức;
4. Giao chuyện hiểm nguy để soi dũng cảm;
5. Mời rượu cho uống say để xét tính tình;
6. Đưa lợi gái thử để rõ thanh liêm chính trực;
7. Đem việc cậy nhờ để xét sự trung thành, tin thật.
Tám hạng tướng và bậc đại tướng
Nhân tướng là người dùng đức để đem đường cho người, dùng lễ để xếp việc cho họ, hiểu thấu sự đói rét của người dưới, biết rõ khó nhọc của đồng sự, đó là nhân tướng.
Nghĩa tướng là người làm việc không cẩu thả, thấy lợi mà không tham, biết chết vinh hơn sống nhục.
Lễ tướng là người có địa vị cao quý mà không kiêu căng, công hơn người mà không cậy, tài năng mà biết hạ mình, cứng cỏi mà biết nhẫn nhịn.
Trí tướng là người gặp biến bất ngờ mà chí không đổi, ứng phó linh hoạt với việc khó khăn, có thể đổi họa thành phúc, gặp cơn nguy biến mà sắp đặt thành thắng thế.
Tín tướng là người thưởng phạt nghiêm minh công bằng, khen thưởng không chậm trễ và không bỏ sót, trừng phạt không buông tha cho kẻ cao quý.
Bộ tướng thủ hạ của đại tướng phải chọn người tay chân lẹ làng, võ nghệ tuyệt luân, giỏi đánh gần, ứng biến di chuyển mau lẹ, để bảo vệ an toàn cao nhất cho chủ soái.
Kỵ tướng là người có thể vượt núi non cheo leo, từng trải việc nguy hiểm, cưỡi ngựa bắn tên mau lẹ như chim bay, tới thì đi trước, lui thì về sau.
Mãnh tướng là người khí thế vượt hẳn ba quân, dám coi thường địch mạnh, gặp đánh nhỏ vẫn luôn cẩn trọng, gặp đánh lớn thì can đảm quả quyết.
Bậc đại tướng là người bao trùm và vượt hẳn tám hạng tướng kể trên, gặp hiền tài thì tôn trọng lắng nghe, biết tỏ ý mình không theo kịp người, biết nghe lời can ngăn như thuận theo dòng nước, lòng rộng rãi nhưng chí cương quyết, giản dị và nhiều mưu kế.”
Ôi. Soi gương kim cổ, lắng nghe cuộc sống, để biết sửa mình.
Xem thêm
NGUỒN GỐC VÀ NĂM XUẤT HIỆN CỦA VĂN BẢN “BINH THƯ YẾU LƯỢC”
Văn Nghệ Xứ Đoài 16/03/2014 (*)
Văn bản Binh thư yếu lược (viết tắt: BTYL) chúng tôi nói đến trong bài này là bộ sách chữ Hán chép tay gồm 4 quyển đóng làm 2 tập, cộng 410 tờ (26x15cm, ký hiệu A.476/1-2 lưu tàng từ trước ở Thư viện Viện Viễn Đông Bác cổ, hiện nay do Viện Nghiên cứu Hán Nôm quản lý, sách này là bản chính của một dịch phẩm do Nxb. KHXH xuất bản tại Hà Nội vào các năm 1970 và 1977 (1). Ở Sài Gòn cũng có bản dịch BTYL do Nhà Khai Trí xuất bản (2).
Do trong sách có những chỗ nói đến tướng nhà Minh Mộc Thạch, Liễu Thăng, vua Lê, Nguyễn Huệ (Bd, tr. 232, 213, 245) v.v cho nên rõ ràng không thể coi bản BTYL hiện có là di tác của Trần Hưng Đạo được. Tuy vậy, Lời giới thiệu và Thuyết minh bản dịch của cả 2 lần xuất bản, ở mức độ dè dặt, vẫn kết luận rằng: “BTYL của Trần Quốc Tuấn đến đầu thế kỷ XIX đã được một nho sĩ am hiểu quân sự, yêu khoa học quân sự, sửa chữa và bổ sung nhiều” (tr.8), hoặc cho đó “là một bộ sách được biên soạn theo một phương pháp thời Trần (có thể đặc biệt là Hưng Đạo vương), thời Lê, thời Nguyễn tiếp tục nhau mà biên soạn” (tr.27). Vậy sự thực về văn bản BTYL ra sao? Chúng tôi nghĩ rằng vấn đề này cần được nghiên cứu để có thể nhận định tương đối chính xác giá trị văn bản, từ đó mới tránh được những suy diễn sai lầm, như từng có ý kiến dựa vào BTYL để mô tả cơ cấu Bộ tư lệnh và hệ thống quân đội đời Trần, cùng những vũ khí binh cụ của thời kỳ ấy v.v.(3).
1. Hai đầu mối: “Kỷ sự tân biên” và “Kim thang thập nhị trù”
Để giải đáp vấn đề nói trên, chúng tôi đã tìm đọc những sách Hán Nôm Trung Quốc cổ liên quan thuộc môn loại quân sự học. Nhưng đầu mối thực sự chỉ bắt đầu từ cuốn Kỷ sự tân biên: Sách chữ Hán do nhà tàng bản Trí Trung Đường, khắc in tại Hà Nội mùa hè năm Tự Đức Kỷ Tỵ (1869). Đầu sách có bài Tựa của Đặng Huy Trứ tước Hoàng Trung Tử, một sĩ phu yêu nước trước sau thuộc phái chủ chiến, khi ấy ông giữ chức Khâm phái Thượng biện Hà Nội tỉnh vụ. Đại ý bài Tựa nói: Mùa xuân năm Kỷ Mùi (1859) ông làm Tri huyện Thọ Xương (Hà Nội) gặp lúc Phú Lãng Sa (chỉ quân Pháp) gây sự ở Đà Nẵng, trong lòng phẫn uất muốn quét sách đi. Vì vậy ông muốn rộng tìm loại sách binh thư để phòng khi dùng đến nhưng tìm kiếm chưa được. Sau gặp Tú tài Lương Mộng Thiều người làng Phượng Lịch, huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa) bấy giờ đang làm Huấn đạo huyện Nông Cống, trong khi trò chuyện bàn đến môn học của binh gia, Lượng Mộng Thiều nhân đó đưa cho ông tập Kỷ sự tân biên (viết tắt: KSTB) do thân phụ đã quá cố của ông là Thận Trai tiên sinh soạn ra. Ông nhận sách đó mà đọc, hơn một tháng trời, bỏ sách xuống mà than rằng: “Tiên sinh là một trong Tứ hổ ở đất Thanh Hóa. Ông nghiên cứu thiên văn, địa lý, luật lịch, binh thư, bản đồ núi sông, không môn nào không học tới, mà soạn thuật ra chỉ một sách này. Cái chí của tiên sinh có lẽ cũng là lo trước cái lo của thiên hạ chăng?”. Đoạn sau tác giả bài Tựa cho biết: Ông trước đã biên tập sách Vũ kinh trích chú lại vừa cho khắc in sách Kim thang tá trợ, nay cho khắc ván in sách này để công bố với các bạn đồng chí, khiến cho cái học của Thận Trai tiên sinh đã không thi hành được ở đương thời thì sách của tiên sinh được truyền lại cho hậu thế. Tiếp theo là bàn Dẫn do con rể của Thận Trai là Cử nhân Đỗ Xuân Cát, tự Bá Trinh viết năm Thiệu Trị Bính ngọ (1846) cho biết: Thận Trai là tên hiệu của Lương Huy Bích tự Huyền Chương, người đời cuối Lê, thời Tây Sơn ở nhà dạy học đời Nguyễn có chiếu của Minh Mệnh triệu vào kinh nhưng cáo bệnh không đi, được ban tước Hàn lâm đãi chiếu, tước Ngô Giang Tử. Sau khi ông mất, con trai là Khanh và Huyền sợ để lâu ngày di thảo mai một, bèn đưa cho anh rể là Đỗ Xuân Cát hiệu đính. Tờ đầu sách đề: “Cổ Ái Lương Huy Bích Huyền Chương Phủ soạn định, năm Huy Khanh Mộng Thiều, tế Đỗ Xuân Cát Bá Trinh biên tập, Hậu học Đặng Huy Trứ Hoàng Trung hiệu chính. Sách gồm 5 quyển đóng làm 1 tập, cộng 202 tờ (25x15cm) ký hiệu ở Thư viện Viện Hán Nôm: A. 684. Phương pháp làm sách đại thể là dẫn đầu mỗi chương mục đều có lời dẫn giải bình luận về chủ đề bàn đến, sau đó dẫn ý kiến của các nhà quân sự học Trung Quốc thời cổ, trích trong các sách binh pháp của Tôn Vũ, Ngô Khôi Hoàng Thạch Công, Lý Vệ Công v.v. tức là những sách thuộc hệ thống Vũ kinh thất thư được ban định năm Nguyên Phong (1078 – 1086) đời Tống. Ngoài ra còn trích dẫn các sách khác như Hổ kiềm tinh của Hứa Động đời Tống, Kỷ hiệu tân thư của Thích Kế Quang đời Minh v.v.
Đối chiếu KSTB với BTYT chúng tôi thấy có một khối lượng đáng kể các thoại (4) giống nhau khá có hệ thống, như ở chương Hành quân (BTYL, T.1, 159/ Bd. tr.118-122) tiến phát giống với 16 điều ở mục Độ hiểm (vượt nơi hiểm yếu) trong KSTB (Q.3, tờ 10- 12b); BTYL (T.1, tr.167/ Bd. tr.125) chép riêng một mục Độ hiểm pháp chỉ gồm 1 thoại ở KSTB trích theo Liên châu hành doanh đảo quyên đồ. Ở chương Đồn trú, BTYL (T.1, 199/Bản diễn ca, tr.146-148) chép 12 quy định về việc đóng trại lần lượt tương ứng với các điều 5-7, 9-10, 13, 15-19 (cộng 12 điều) trong số 25 điều ở mục Thủ dinh ước thúc ở KSTB (Q.2, tờ 19-23) v.v. Các chương sau như Dạ doanh (phép đóng trại ban đêm). Ám doanh (đóng trại bí mật), Thại lương (chuyển lương) v.v cũng có nhiều thoại tương đồng giữa KSTB và BYTL.
Theo ý của bài Tựa, chúng tôi tìm đọc Kim thang tá trợ. Tên sách in ngoài bìa là Kim thang thập nhị trù (viết tắt KTTNT), nhưng tên đầy đủ là Kim thang tá trợ thập nhị trù. Sách cũng do Đặng Huy Trứ giao cho nhà Trí Trung Đường khắc in năm Tự Đức Kỷ Tỵ (1869), in vào mùa xuân, sớm hơn mấy tháng so với KSTB. Toàn bộ gồm 12 quyển đóng làm 3 tập, cộng 451 tờ (26×16), ký hiệu ở Thư viện Viện Hán Nôm: AC.202/1-3. Sách của soạn giả Trung Quốc là Lý Bàn tự Tiên Hữu, có bài Dẫn của Hùng Ứng Cưu và bài Tựa của soạn giả. Tiếp theo là Tựa của Đặng Huy Trứ cho biết ông nhận được sách này do người quen là Dương Tuệ Khanh tặng nhân khi ông đi công cán ở Quảng Đông năm Mậu Thìn (1868). Ông nhận thấy so với Vũ kinh trích chú KSTB thì sách này đặc biệt giản yếu dễ hiểu, đúng là của báu của nhà tướng. Vì vậy, ông ngày đêm khảo đính để khắc ván ấn hành. Như vậy là cùng trong năm Kỷ Tị (1869), nghĩa là chưa đầy 2 năm sau khi thực dân Pháp thôn tính nốt 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ và đang ráo riết chuẩn bị đánh ra Bắc Kỳ, Đặng Huy Trứ đã cho in 2 bộ binh thư khá có giá trị. Có lẽ đó là một trong những cách trả lời tốt nhất của một nhà nho trước nạn ngoại xâm đang đe dọa vận mệnh của đất nước.
Đối chiếu KSTB với KTTNT chúng ta dễ nhận ra có sự tương đồng ở một số chương mục, điều đó có thể hiểu được vì cả 2 sách đều thoát cảo từ Đặng Huy Trứ. Mà liên quan tới văn bản BTYL thì ở KTTNT còn ở mức độ nhiều hơn, như ở các mục thuộc chương Thủy chiến:Thuyền máy thần phi, thuyền mẹ con, thuyền liên hoàn, bè gỗ, áo lội nước (phi ba giáp), ngựa nước (thủy mã) v.v… BTYL, 2-261/Bd tr. 271-281; KTTNT. Q11, tờ 12-32b) (xem thêm ở mục sau).
2. Binh thư Yếu lược với Kim thang thập nhị trù
Mở rộng việc tìm kiếm xuất xứ các thoại trong BTYL chúng tôi tìm đến nguyên thư của tác phẩm được trích dẫn… Nói chung, những thoại nào có xuất xứ ở binh thư Trung Quốc, từ Tôn Tử (của Tôn Vũ). Ngô Tử (của Ngô Khởi), Lục thao, Tư Mã pháp, Tam lược, Uất Liệu Tử, Lý Vệ công vấn đôi (của Lý Tĩnh, cũng gọi là Vệ Công binh pháp), Hồ kiềm kinh (của Hứa Động), Kinh thể bát loại toàn biên (của Trần Nhân Tích), Vũ kinh tổng yếu (của nhóm Tăng Công Lượng). Kỷ hiệu tân thư (của Thích Kê Quang) v.v.. đều tìm được xuất xứ chính xác, chủ yếu dựa theo 2 bộ tùng thư Vũ kinh tổng yếu (P.1121) ở thư viện Viện Thông tin KHXH hoặc các sách riêng biệt (đơn hành ban) hiện có ở Thư viện Quốc gia.
Kết quả đối chiếu làm xuất hiện mấy điều đáng lưu ý sau đây:
a. Trong BTYL có 5 thoại ghi là trích sách Bảo giám (Bd, tr 39, 54, 55, 168) trong đó 2 thoại ở tr.54 và 168 (Bd) là của Tôn tử, còn 3 thoại khác là trích theo Vũ kinh tổng yếu.
Như vậy tại sao người làm sách BTYL lại không ghi xuất xứ ở sáchTôn Tử hoặc Vũ kinh (tức Vũ kinh tổng yếu) như nhiều trường hợp khác trong sách đã ghi? Xuất xứ thì tác giả có thể quên hoặc chép sót, nhưng tại sao lại ghi là Bảo giám? Qua tra cứu có thể khẳng định không có binh thư nào có tên chính hoặc tên gọi tắt là Bảo giám, cũng không thấy tên sách nào (Người dịch bản Nxb KHXH cũng đã từng ghi “Chúng tôi không tìm ra sách Bảo giám”, Bd, tr.39). Phải chăng người làm sách BTYL đã vô tình hay hữu ý đưa ra một tên sách mơ hồ? Điều đó có thể còn liên quan đến một tên sách mơ hồ khác sau đây:
b. Trong BTYL có 4 thoại ghi xuất xứ ở sách Binh lược (Bd, tr.65, 88, 213, 245). Cả 4 thoại này đều liên quan đến các sự việc của Việt Nam, không có xuất xứ nhiều tầng bậc trong các binh thư Trung Quốc. Những thông tin quá khứ không cho chúng ta biết sách nào gọi là Binh lược, mà tên sách gần giống với nó là Binh thư yếu lược thì chúng ta chỉ được biết đó là tên tác phẩm của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn đời Trần và tên của bản chép BTYL hiện hành mà thôi.
Thoại ở tr.65 (Bd) có liên hệ một câu: “Liễu Thăng vào nước Nam ta vì chí kiêu mà đổ quân mất mạng”. Thoại ở tr.213 (Bd) nói đến quân năm Giáp Ngọ (chỉ quân Trịnh), quân năm Bính Ngọ (1786, chỉ quân Tây Sơn), và quân Bắc năm Kỷ Dậu (1789, chỉ quân Thanh) v.v. Thoại tr. 245 nói việc Nguyễn Huệ đem thủy quân đến sông Nhị Hà. Ba thoại này hiển nhiên là bằng chứng tự bác bỏ nguồn gốc tác phẩm đời Trần! Thoại tr.88 (Bd) nói về tên lửa (hỏa tiễn) ở trên đầu có dùng thuốc súng của người Hồi Hồi, lại nói xa xôi đến một thứ tên lửa ở phương Nam. Thoại này ở hầu hết các sách đã nêu trên đều không có, chỉ tìm thấy một xuất xứ duy nhất ở KTTNT (Q.11, tờ 33a). Đó là một dẫn chứng cho thấy có sự liên quan trực tiếp giữa văn bản KTTNT và BTYL.
c. Tiếp tục khảo sát quan hệ giữa KTTNT và BTYL có thể thấy thêm những hiện tượng sau đây:
Chương Thủy chiến trong BTYL bám sát theo mục Phụ khảo Thủy chiến trong KTTNT (Q.11, tờ 12b), sau mục Quạ già nước (Thủy lão nha, BTYL chép nhầm là Thủy nha lão!) đáng lẽ tới các mục: câu liên và một số binh cụ khác, người làm BTYL đã lược bỏ, đặt ra một mục Hỏa công, mở đầu bằng câu: “Đại phàm thủy chiến thường chuyên dùng hỏa công…”, minh họa bằng 4 câu thoại: Chu Du và Lưu Bị đánh Tào Tháo ở Xích Bích, Du Thông Hải đánh Trần Hữu Lượng ở Nam Xương, Âu Dương Ngột làm phản ở Lĩnh Nam (?), Hàn Thế Trung cầm cự với quân Kim ở Hoàng Thiên Đăng (BTYL, 2-217/ Bd, tr. 277 – Bd thay Kim nhân bằng tên vua Kim, và nhầm Hoàng Thiên Đăng là tên người). 3 trong 4 thoại nói trên đều có trong KTTNT (Q.11, tờ 44-45), hợp thành một mục hoàn chỉnh nói về phép hỏa công trong thủy chiến. Có mấy thoại đó minh chứng rồi mới đi đến tiểu kết: “Dĩ thượng thủy chiến nhi chuyên dụng hỏa công giả dã”. Người làm BTYL lấy câu đó đem lên đầu làm thành tên một mục, đổi 2 chữ “Dĩ thượng…” thay bằng “Đại phàm…” và bỏ hai chữ sau (… giả dã). Thêm nữa thoại thứ 3 nói việc Âu Dương Ngột đóng quân ở Nhai khẩu cho chứa các đá vào lồng tre thả xuống sông để chặn thuyền của Chiêu Đạt, xét ra không ăn nhập gì với việc đánh hỏa công. Đúng ra đó là 1 thoại minh họa cho một mục khác “Dùng mưu cắt đường thủy” như đã thấy ở KTTNT (Q.11, tờ 49a).
Lại ở mục Thủy chiến kiêm dùng lục quân (BTYL T.2, tờ 172/Bd tr.279; KTTNT Q.11, tờ 46a) cũng thấy hiện tượng cắt câu nhằm mục như trên. Ở đây, KTTNT dẫn 1 thoại: Lưu Dụ sai quân đâo thủ đi thuyền nhẹ chặn đánh đoàn thuyền lớn của Lự Tuần, một mặt sai quân kỵ và quân bộ đi ở bờ tây để hỗ trợ. Thuyền của Lự Tuần không tiến được, cùng lúc lại bị quân cung nỏ trên bờ bắn xuống…, Lự Tuần cả thua phải chạy sang Giao Châu. Thứ sử Giao Châu là Đỗ Tuệ Độ cho quân bắn tên lửa lông trĩ xuống làm cháy thuyền, giết được Lự Tuần. Do thoại ấy mới có tiểu kết “Dĩ thượng thủy chiến nhi kiêm dụng lực binh giả dã”. BTYL không có thoại ấy (bỏ sót) thì không có nội dung minh họa cho đề mục. Đã vậy lại tiếp theo bằng câu: “Thủy chiến lấy thuận gió là thế”, không ăn nhập gì với đề mục đã nêu. Câu này thực ra là một mục đồng đẳng tiếp theo: “Thủy chiến dĩ thuận phong vi thế” (KTTNT Q.11, tờ 46b), được thuyết minh bằng thoại Vương Lâm nhà Hậu Lương đi đánh quân của nhà Hậu Trần (không có trong BTYL). Còn thoại Vương Tuấn bị quân nước Ngô dùng xích sắt chặn ngang dòng sông, Tuấn biết trước sai dùng bè gỗ đẩy đi trước để phá, BTYL đã chép vào mục “… kim dùng lục quân”, thì lại cính là 1 trong 6 thoại dùng để minh họa cho mục “Dùng mưu cắt đường thủy” (KTTNT, Q.11, tờ 49a) v.v. Sai lầm móc xích như vậy còn kéo dài đến một số mục khác nữa. Đó là bằng chứng cho thấy người làm BTYL đã sử dụng tài liệu ở KTTNT mà vì sơ suất đã để lại những sai lầm.
3. Đầu mút: BTYL và Vũ bị chế thắng chí
Trong BTYL có nhiều thoại trích ở sách Võ bị chế thắng chí (viết tắt VBCTC) (Bd tr.1, 118, 148, 234, 283, 355). Tuy vậy, qua tìm kiếm xuất xứ chúng tôi phát hiện việc trích VBCTC đã diễn ra trên quy mô rộng lớn hơn nhiều. Có thể dẫn hàng loạt thoại mục như sau:
– Hạ doanh trạch địa pháp (chọn đất đóng dinh): BTYL 2-1, Bd, tr. 144-146/ / VBCTC, T.1, Q.3, tờ 58a.
– Dạ doanh (Đóng trại ban đêm) BTYL 1-259; Bd. tr.148-155/ /VBCTC, Q.6, tờ 16a.
– Ám doanh (Đóng trại bí mật): BTYL 1-258, Bd. tr.155-15 // VBCTC, T.1, Q.3, tờ 72b.
– Thủy chiến (phần nói về các đồ dùng trên thuyền) BTYL 2-258, Bd. tr.288-292 // VBCTC, T.4, Q.13, tờ 45b-57b.
– Đánh thành (các binh cụ: thang bay – Sào xa) BTYL, 2-261, Bd. Tr.316-320 // VBCTC, T.2, Q.5, tờ 54-76.
– Giữ thành (các dụng cụ: Cửa treo – giếng khơi) BTYL, 2-389, Bd. tr.365-368 // VBCTC, T.3, Q.10, tờ 19a v.v.
Mặt khác cũng có bằng chứng cho thấy việc trích dẫn các binh thư cổ Trung Quốc trong BTYL không phải trực tiếp từ nguyên thư mà một phần lớn thông qua trung gian VBCTC. Ví dụ: về “quật hào doanh giáp” (phép đào hào đóng trại), theo Vũ binh tổng yếu: “… hào đào xong thì tạm bắc cầu phao, khi gấp rút thì chặt đi ngay, cứ cách 20 bước thì đặt một chiếc lâu” (…đương giới nhị thập bộ trí nhất chiến lâu)… ở ngoài lại đào một hố sập ngựa rộng 25 bước (… ngoại quật hãm mã khanh nhất trùng, khoát nhị thập ngũ bộ) (Tân san Vũ kinh tổng yếu tiền tập, Q.6, tờ 12b – 13a). Thoại này ở KSTB (Q.2, tờ 17a) cũng trích đúng là 20 bước, và hố sập ngựa rộng 25 bước. VBCTC T.1, Q.1, tờ 28 nhầm nhị thập bộ thành nhi thiên bộ (2000 bước), và hố sập ngựa rộng 2 bước. BTYL (1-233) sao chép lại ở VBCTC, rốt cuộc nhầm “nhị thập bộ” thành “nhị thiên bộ” và “nhị thập ngũ bộ” thành “nhị bộ”!
Từ công việc điều tra văn bản trên đây có thể sơ bộ xác lập một lược đồ như sau(5):
Theo lược đồ trên đây thì thời điểm xuất hiện văn bản BTYL không thể sớm hơn năm Tự Đức Kỷ Tị (1869) là năm in KTTNT và KSTB, và cũng không thể sớm hơn năm xuất hiện của VBCTC.
Nhưng VBCTC là một bộ sách như thế nào?
Đó là một bộ sách khá dày, toàn bộ gồm 27 quyển, cộng 655 tờ (28×8), đóng làm 7 tập, ký hiệm từ thư viện của VĐBC cũ: AC.597/1-7. Sách chép tay, ở tờ mặt sách đề Trùng khắc Vũ bị chế thắng chí (Hai chữTrùng khắc gợi liên tưởng một bản sao căn cứ theo một bản sách in). Đầu sách chép 1 bài Tựa của Tri phủ (?) Quảng Đông là Dương Bái Úy tự Nông Phủ (Tiến sĩ) đề năm Quý Mão niên hiệu Đạo Quang 23 (1843). Tác giả bài Tựa nói khi ông ta đến Việt Đông (tức Quảng Đông) thấy một hàng sách đang bắt đầu khắc ván in bộ Vũ bị chế thắng chí¸ bèn cầm lấy xem, thì thấy sách này “cũng tựa như một món trong loại sách viết về võ bị” (tự diệc vũ bị chí trung chi nhất luyến). Theo lời thỉnh cầu của nhà hàng, ông bèn viết vài lời đặt lên đầu sách để chất chính cùng các bậc quân tử. Đó là một bài Tựa khiến ta ngạc nhiên nhiều hơn thú vị. Đối với một bộ sách lớn mà ở quyển đầu có ghi rõ là tác phẩm do Mao Nguyên Nghi soạn, hầu hết mọi chương mục đều có một đoạn ngôn luận mở đầu bằng mấy chữ: “Mao Tử viết…” (Thầy Mao nói…), vậy mà việc đề tựa chỉ làm hầu như ngẫu nhiên, không một lời nào nhắc đến Mao Tử. Một điều băn khoăn khác: Quảng Đông là một tỉnh, quan chức đứng đầu tỉnh ấy là chức Tuần phủ, đây lại ghi là “Tri phủ”? Người dịch bản của Nxb KHXH trong khi điểm lướt các bộ binh thư cổ của Trung Quốc có ghi Mao Nguyên Nghi soạn bị chí, 19 quyển; lại có Vũ bị chế thắng chí do học trò của Mao Nguyên Nghi soạn, 31 quyển. Người dịch bản của nhà Khai Trí (Sài Gòn) thì lại kê Võ bị chí của Mao Nguyên Nghi, 240 quyển, mà không nói gì đến VBCTC. Chưa rõ hai dịch giả căn cứ vào đâu để ghi như trên, mà cũng không thấy nói qua điều gì về Mao Nguyên Nghi? Chúng tôi vì chưa đủ tư liệu nên chưa dám tin như vậy. Trong khi nghiên cứu văn bản BTYL lục tìm các binh thư Trung Quốc thì thấy hầu hết các sách liên quan đều có bản in ở Thư viện Viện Thông tin KHXH, các bản hiệu chú xuất bản sau 1949 cũng có khá đủ ở Thư viện Quốc gia, mà riêng VBCTC (hoặc rộng ra là sách của Mao Nguyên Nghi) thì chỉ có 1 bản chép tay AC.597 như đã nói mà thôi. Hai bộ từ điển: Trung Quốc nhân danh đại từ điển (tr.716) và Trung Quốc văn học gia đại từ điển (tr.1266) đều có ghi tiểu sử và tác phẩm của Mao Nguyên Nghi, nhưng không thấy tên sách nào là Vũ bị chí hoặc VBCTC. Sơ đồ của chúng tôi vì vậy tạm thời phải dừng lại với thời điểm xuất hiện bản chép tay VBCTC còn bỏ ngỏ. Tuy vậy, chúng tôi nghĩ đến khả năng bản chép VBCTC là bản sách được chép ra để bán lại cho thư viện của VĐ – BC có nghĩa là phải có sau năm 1900 là năm bộ sưu tập sách Trung Quốc cổ được bắt đầu thực hiện ở thư viện này. Với những dữ kiện như đã trình bày, thời điểm xuất hiện BTYL tất phải lùi muộn có thể đến 1, 2 thập kỷ sau năm nói trên.
CHÚ THÍCH
(1) Binh thư yếu lược. Phụ: Hồ trướng khu cơ Nguyễn Ngọc Tỉnh và Đỗ Mộng Khương dịch, Đào Duy Anh hiệu đính, Văn Tân giới thiệu, Nxb. KHXH. H. in lần thứ 1: 1970, 418 tr; lần thứ 2: 1977, 525 tr. Trong bài này khi dẫn bản dịch (Bd) chúng tôi ghi số tran lần in thứ 2.
(2) Binh thư yếu lược. Nguyễn Phước Hải, Mã Nguyên Lương, Lê Xuân Mai dịch. Sài Gòn Nhà sách Khai Trí, 1969, 162 tr. Bản dịch này chỉ dịch hết quyển 1, và không thấy ghi căn cứ theo bản chữ Hán nào. Nhưng đối chiếu nội dung thì có phần chắc là dịch giả đã sử dụng bản vi phim sao chụp lại bản A.476 từ Viện Viễn đông Bác cổ.
(3) Xem: Quản Hùng – Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo. Sài Gòn, Phương Đông, Số 11, tháng 5-1972, tr.357.
(4) Chúng tôi dùng chữ “thoại” để chỉ đoạn văn gồm một hoặc nhiều câu diễn đạt trọn vẹn một chủ ý của tác giả.
(5) Chúng tôi loại bỏ không thể hiện trong sơ đồ phần nội dung mà người làm ra văn bản BTYL đã lấy từ tác phẩm Hổ trướng khu cơ (của Đào Duy Từ).
Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG
CNM365, ngày mới nhất bấm vào đây cập nhật mỗi ngày
- Bên lề chính sử
- Chào ngày mới 4 tháng 3
- Dạo chơi non nước Việt
- Chào ngày mới 3 tháng 3
- Truyện Norodom Sihanouk
- Chào ngày mới 2 tháng 3
- Cây Lương thực 2.2016
- Vườn Quốc gia ở Việt Nam
- Chào ngày mới 1 tháng 3
- Đến với bài thơ hay
- Chào ngày mới 29 tháng 2
- Trịnh Công Sơn tình yêu cuộc sống
- Chào ngày mới 28 tháng 2
- Đối thoại triết học
- Biển Đông vạn dặm
- Chào ngày mới 27 tháng 2
- Đọc lại và suy ngẫm
- Ngày mới yêu thương
- Chào ngày mới 26 tháng 2
- Truyện George Washington
- Chào ngày mới 25 tháng 2
- Hà Văn Lâu thung dung đời thường
- Chào ngày mới 24 tháng 2
- Dinh Thống Nhất và Vườn Tao Đàn
- Chào ngày mới 23 tháng 2
- Những câu thơ lưu lạc
- Đèo Ngang và những tuyệt phẩm thơ cổ
- Chào ngày mới 22 tháng 2
- Nhành mai điểm nhấn tinh tế trong thơ Bác
- “Tầm hữu vị ngộ” Hồ Chí Minh
- Chào ngày mới 21 tháng 2
- Ta hẹn em uống rượu ngắm trăng
- Chào ngày mới 20 tháng 2
- Gốc mai vàng trước ngõ
- Chào ngày mới 19 tháng 2
- Người phát minh chữ viết tiếng Việt
- Chào ngày mới 18 tháng 2
- Bài học lịch sử
- Chào ngày mới 17 tháng 2
- Ngày xuân tập Kiều
- Ngày mới Mạnh Hạo Nhiên
- Chào ngày mới 16 tháng 2
- Cây Lương thực 2.2016
- Chào ngày mới 15 tháng 2
- Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương
- Chào ngày mới 14 tháng 2
- Chào ngày mới 13 tháng 2
- Chào ngày mới 12 tháng 2
- Ngày xuân đọc Trạng Trình
- Chào ngày mới 11 tháng 2
- Viếng mộ cha mẹ
- Chào ngày mới 10 tháng 2
- Thơ xuân
- Chào ngày mới 9 tháng 2
- Nguyễn Du đêm thiêng đọc lại
- Chào ngày mới 8 tháng 2
- Bữa cơm gia đình ngày cuối năm
- Cây Lương thực 2.2016
- Chào ngày mới 7 tháng 2
- Bên lề chính sử
- Một trời thương nhớ
- Chào ngày mới 6 tháng 2
- Chào ngày mới 5 tháng 2
- Huyền Trang và Tháp Đại Nhạn
- Mark Zuckerberg và Facebook
- Chào ngày mới 4 tháng 2
- Đỗ Tất Lợi danh y Việt Nam
- Chào ngày mới 3 tháng 2
- Đến với bài thơ hay
- Chào ngày mới 2 tháng 2
- Chào ngày mới 1 tháng 2
- Cây Lương thực 1.2016
Video yêu thích
Secret Garden – Bí mật vườn thiêng
Những bài hát hay nhất của Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (25 bài)
KimYouTube
Trở về trang chính
Hoàng Kim Ngọc Phương Nam Thung dung Dạy và học Cây Lương thực Dạy và Học Tình yêu cuộc sống Kim on LinkedIn Kim on Facebook Kim on Twitter
Pingback: Chào ngày mới 2 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Nha Trang và Yersin | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 3 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Truyện Joseph Stalin | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tháng bảy mưa ngâu | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Lương Định Của con đường lúa gạo | Tình yêu cuộc sống
Pingback: CNM365 Tình yêu cuộc sống | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 4 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Truyện Norodom Sihanouk | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Quả táo Apple Steven Jobs | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 5 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tin Nông nghiệp Việt Nam | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Truyện Bà Chúa Ngọc | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 6 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Ngày xuân đọc Trạng Trình | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Thương nhớ đồng quê phim hay Việt | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Nhà tôi | Tạp ký 365

markdown:
** chuyên luận của Hoàng Kim.
CNM365. Trí tuệ bậc Thầy** *của Hưng Đạo Vương* **Binh thư yếu lược** [Trần Quốc Tuấn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o)còn gọi là *là một kiệt tác vi diệu về* **Binh gia diệu lý yếu lược** [nghệ thuật quân sự](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1)của Việt Nam, một di sản vô giá trong kho tàng lịch sử văn hóa dân tộc Việt, mẫu mực về nghệ thuật thương yêu nhân dân, dựa vào sức lực toàn dân để bảo vệ và xây dựng đất nước: “ *khoan sức cho dân để làm kế sâu rễ bền gốc”, “lấy đoản binh chế trường trận”, “lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều*” “ *chọn lọc binh pháp các nhà”*thực hành sáng tạo, chuẩn xác, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. ![ Danghuong](https://cnm365.files.wordpress.com/2016/02/danghuong-e1455065993878.jpg?w=439&h=617)
[Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o)trong bài **, được Quốc Công viết cho tướng lĩnh và quân đội “** [Hịch Tướng Sĩ](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8Bch_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_s%C4%A9) [Nguyên tác:](http://vietsciences.free.fr/vietnam/danhnhan/vua/tranhungdao_hichtuongsi.htm) [Dụ chư tỳ tướng hịch văn, bản sao kèm theo](http://vietsciences.free.fr/vietnam/danhnhan/vua/tranhungdao_hichtuongsi.htm)“ cuối [thế kỷ 13](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_13)trước cuộc [chiến tranh Nguyên Mông- Đại Việt lần 2](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_2)đã nêu rõ: “ *Nay ta chọn lọc binh pháp các nhà hợp thành một tuyển, gọi là Binh Thư Yếu Lược. Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này, theo lời ta dạy bảo, thì trọn đời là thần tử; nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời ta dạy bảo thì trọn đời là nghịch thù. Vì sao vậy? Giặc Mông Thát với ta là kẻ thù không đội trời chung, mà các ngươi cứ điềm nhiên không muốn rửa nhục, không lo trừ hung, lại không dạy quân sĩ, chẳng khác nào quay mũi giáo mà xin đầu hàng, giơ tay không mà chịu thua giặc. Nếu vậy, rồi đây, sau khi dẹp yên nghịch tặc, để thẹn muôn đời, há còn mặt mũi nào đứng trong cõi trời che đất chở này nữa? Cho nên ta viết bài hịch này để các ngươi hiểu rõ bụng ta.”*
Bản gốc của kiệt tác Binh thư yếu lược nghe nói đã bị
[thất truyền,](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BA%A5t_truy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) vì đã bị quân Minh cướp mất mang về Trung Quốc, “ *hủy đi để không còn tác phẩm nào sánh ngang với pháp của “Tôn Vũ”. Không chỉ thiên về “binh pháp” mà còn là án thi văn cho Việt Nam*” như được nhắc đến trong [Việt Nam sử lược](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) của [Trần Trọng Kim](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim) [.](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BA%A5t_truy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) Những cuốn sách “Binh thư yếu lược” được lưu truyền và [xuất bản](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xu%E1%BA%A5t_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) hiện nay trong dân gian hiện nay nghe nói chỉ là dị bản (* đọc xem thêm) nhưng bia miệng về người hiền Đức Thánh Trần trong trí tuệ và tâm thức dân tộc có sức sống bảo tồn mãnh liệt không thể phủ nhận, đã gìn giữ và tỏa sáng kiệt tác di sản lịch sử văn hóa trí tuệ bậc Thầy. *Binh thư yếu lược* gồm có 4 quyển, với các chương như sau: Quyển 1: gồm 9 chương: [Thiên tượng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_t%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1), [Kén mộ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=K%C3%A9n_m%E1%BB%99&action=edit&redlink=1), [Chọn tướng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%E1%BB%8Dn_t%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1), [Đạo làm tướng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_l%C3%A0m_t%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1), [Kén luyện](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=K%C3%A9n_luy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), [Quân lễ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_l%E1%BB%85&action=edit&redlink=1), Tuyển người làm việc dưới trướng, Đồ dùng của binh lính, [Hiệu lệnh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87u_l%E1%BB%87nh&action=edit&redlink=1). Quyển 2: gồm 10 chương: [Hành quân](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A0nh_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1), [Hướng đạo](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%91%E1%BA%A1o), [Đồn trú](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93n_tr%C3%BA&action=edit&redlink=1), [Tuần canh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu%E1%BA%A7n_canh&action=edit&redlink=1), [Quân tư](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_t%C6%B0&action=edit&redlink=1), [Hình thế](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%ACnh_th%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1), [Phòng bị](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B2ng_b%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1), [Điểm về việc binh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_v%E1%BB%81_vi%E1%BB%87c_binh&action=edit&redlink=1), [Phép dùng gián điệp](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%A9p_d%C3%B9ng_gi%C3%A1n_%C4%91i%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1), [Dùng cách lừa dối](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=D%C3%B9ng_c%C3%A1ch_l%E1%BB%ABa_d%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1). Quyển 3: gồm 7 chương: [Liệu thế giặc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%E1%BB%87u_th%E1%BA%BF_gi%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1), [Quyết chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Quy%E1%BA%BFt_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1), [Đặt cờ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7t_c%E1%BB%9D&action=edit&redlink=1), [Dã chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=D%C3%A3_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1), [Sơn chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%A1n_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1), [Thủy chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1), [Lâm chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%A2m_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1). Quyển 4: gồm 7 chương: [Đánh thành](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1nh_th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), [Giữ thành](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BB%AF_th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), [Công thành](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%B4ng_th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), [Xông vây – ứng cứu](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=X%C3%B4ng_v%C3%A2y_-_%E1%BB%A9ng_c%E1%BB%A9u&action=edit&redlink=1), [Lui đánh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lui_%C4%91%C3%A1nh&action=edit&redlink=1), Thắng và đặt phục, Phép nhận hạng.
[Mời bạn xem
](http://trungtamhoclieuthainguyen.com/Upload/Collection/brief/46016_1032015134223binhthuyeuluoc.pdf) [Binh thư yếu lược, tài liệu điện tử (pdf)](http://trungtamhoclieuthainguyen.com/Upload/Collection/brief/46016_1032015134223binhthuyeuluoc.pdf)Binh thư yếu lược của Trần Quốc Tuấn, phụ Hổ trướng khu cơ của Đào Duy Từ (tái bản); Người dịch Nguyễn Ngọc Tĩnh, Đỗ Mộng Khương, Hiệu đính GS. Đào Duy Anh. Nhà Xuất bản Công an Nhân dân, năm 2001. [Binh thư yếu lược – Chi tiết tài liệu miễn phí , xem tại đây,](http://tailieu.vnseosem.com/Sach-Chua-Phan-Loai_Tai-lieu/291231-Binh-thu-yeu-luoc_Tai-lieu_Sach-Chua-Phan-Loai_Tai-lieu.html)Bạn tốt nhất nên mua một quyển tốt để dành sẵn ở nhà đọc lúc cần.
Chương “Chọn người” của Trần Hưng Đạo, chính văn xưa súc tích và sâu sắc lạ lùng. Đọc kỹ lại mới thấy rằng đâu chỉ là chuyện thời xưa:
*“Người quân tử tiến thoái quả quyết, xem người thì thanh thản vui tươi, chí thì ở trừ tàn bạo, đó là khí độ của người tướng quốc. Thấy ác không giận, thấy lành không mừng, nhan sắc không thay đổi, đó là lượng của người thiên tử.* *Được sự thắng nhỏ, gặp sự thua nhỏ, mà mừng lo hình ra nét mặt, hễ thấy động thì động, thấy tĩnh thì tĩnh, nhát mà không tính toán gì, cất chân thì thần sắc không định, mà hay lấy lời nói để thắng người, đó là tướng ngu vậy.* *Bảy phép để biết người:* *1. Hỏi bằng lời nói xem trả lời có rõ ràng không*
*2. Lấy lời cật vấn đến kỳ cùng để xem cách ứng biến của họ.*
*3. Cho gián điệp thử xem có trung thành không.*
*4. Hỏi rõ ràng tường tất để xem đức hạnh thế nào.*
*5. Lấy của mà thử để xem có thanh liêm không*
*6. Lấy sắc đẹp mà thử để xem có đứng đắn không.*
*7. Lấy việc khó khăn mà thử để xem có dũng cảm không.*
*8. Đem rượu cho họ uống say để xem có giữ được thái độ không.* *Tướng ngu có tám điều tệ:
* *1. Lòng tham mà không chán* *2. Ghen người hiền, ghét người tài* *3. Tin lời dèm pha, thích lời nịnh hót* *4. Xét người mà không xét mình* *5. Do dự không quả quyết* *6. Say đắm rượu và sắc đẹp* *7. Thích xảo trá mà lòng nhút nhát* *8. Nói lời viễn vông mà không giữ lễ* *Gia Cát Lượng sách Tướng Uyển chỉ bảy phép biết người.* *Biết tính tình của người, chẳng gì khó bằng xem xét, lành dữ tuy khác nhau, tính tình và vẻ mặt chẳng phải một: có kẻ thì ôn hoà, hiền lành nhưng làm việc trộm cắp;có kẻ bề ngoài thì cung kính nhưng trong bụng thì vô lễ, dối trá; có kẻ bề ngoài thì mạnh dạn nhưng trong bụng thì khiếp sợ;có kẻ làm việc tận lực nhưng bụng không trung thành;* *Bảy phép sau đây để biết người* *1. Hỏi việc phải trái để dò chí hướng;*
*2. Lấy lời cật vấn để biết ứng biến;*
*3. Đem mưu kế hỏi để lường kiến thức;*
*4. Giao chuyện hiểm nguy để soi dũng cảm;*
*5. Mời rượu cho uống say để xét tính tình;*
*6. Đưa lợi gái thử để rõ thanh liêm chính trực;*
*7. Đem việc cậy nhờ để xét sự trung thành, tin thật. * *Tám hạng tướng và bậc đại tướng* *Nhân tướng là người dùng đức để đem đường cho người, dùng lễ để xếp việc cho họ, hiểu thấu sự đói rét của người dưới, biết rõ khó nhọc của đồng sự, đó là nhân tướng.*
Nghĩa tướng là người làm việc không cẩu thả, thấy lợi mà không tham, biết chết vinh hơn sống nhục.
*Lễ tướng là người có địa vị cao quý mà không kiêu căng, công hơn người mà không cậy, tài năng mà biết hạ mình, cứng cỏi mà biết nhẫn nhịn.*
Trí tướng là người gặp biến bất ngờ mà chí không đổi, ứng phó linh hoạt với việc khó khăn, có thể đổi họa thành phúc, gặp cơn nguy biến mà sắp đặt thành thắng thế.
*Tín tướng là người thưởng phạt nghiêm minh công bằng, khen thưởng không chậm trễ và không bỏ sót, trừng phạt không buông tha cho kẻ cao quý.*
**Bộ tướng thủ hạ của đại tướng phải chọn người tay chân lẹ làng, võ nghệ tuyệt luân, giỏi đánh gần, ứng biến di chuyển mau lẹ, để bảo vệ an toàn cao nhất cho chủ soái.
** **Kỵ tướng là người có thể vượt núi non cheo leo, từng trải việc nguy hiểm, cưỡi ngựa bắn tên mau lẹ như chim bay, tới thì đi trước, lui thì về sau.**
**Mãnh tướng là người khí thế vượt hẳn ba quân, dám coi thường địch mạnh, gặp đánh nhỏ vẫn luôn cẩn trọng, gặp đánh lớn thì can đảm quả quyết.**
*Bậc đại tướng là người bao trùm và vượt hẳn tám hạng tướng kể trên, gặp hiền tài thì tôn trọng lắng nghe, biết tỏ ý mình không theo kịp người, biết nghe lời can ngăn như thuận theo dòng nước, lòng rộng rãi nhưng chí cương quyết, giản dị và nhiều mưu kế.”*
Ôi. Soi gương kim cổ, lắng nghe cuộc sống, để biết sửa mình.
*Xem thêm*
NGUỒN GỐC VÀ NĂM XUẤT HIỆN CỦA VĂN BẢN “BINH THƯ YẾU LƯỢC”
Văn Nghệ Xứ Đoài 16/03/2014
[(*)](http://vannghesontay.com/en/news/Nghien-cuu-trao-doi/NGUON-GOC-VA-NAM-XUAT-HIEN-CUA-VAN-BAN-BINH-THO-YEU-LUOC-316/)
Văn bản Binh thư yếu lược (viết tắt: BTYL) chúng tôi nói đến trong bài này là bộ sách chữ Hán chép tay gồm 4 quyển đóng làm 2 tập, cộng 410 tờ (26x15cm, ký hiệu A.476/1-2 lưu tàng từ trước ở Thư viện Viện Viễn Đông Bác cổ, hiện nay do Viện Nghiên cứu Hán Nôm quản lý, sách này là bản chính của một dịch phẩm do Nxb. KHXH xuất bản tại Hà Nội vào các năm 1970 và 1977 (1). Ở Sài Gòn cũng có bản dịch BTYL do Nhà Khai Trí xuất bản (2).
Do trong sách có những chỗ nói đến tướng nhà Minh Mộc Thạch, Liễu Thăng, vua Lê, Nguyễn Huệ (Bd, tr. 232, 213, 245) v.v cho nên rõ ràng không thể coi bản BTYL hiện có là di tác của Trần Hưng Đạo được. Tuy vậy,
* Lời giới thiệu* và *Thuyết minh bản dịch* của cả 2 lần xuất bản, ở mức độ dè dặt, vẫn kết luận rằng: “BTYL của Trần Quốc Tuấn đến đầu thế kỷ XIX đã được một nho sĩ am hiểu quân sự, yêu khoa học quân sự, sửa chữa và bổ sung nhiều” (tr.8), hoặc cho đó “là một bộ sách được biên soạn theo một phương pháp thời Trần (có thể đặc biệt là Hưng Đạo vương), thời Lê, thời Nguyễn tiếp tục nhau mà biên soạn” (tr.27). Vậy sự thực về văn bản BTYL ra sao? Chúng tôi nghĩ rằng vấn đề này cần được nghiên cứu để có thể nhận định tương đối chính xác giá trị văn bản, từ đó mới tránh được những suy diễn sai lầm, như từng có ý kiến dựa vào BTYL để mô tả cơ cấu Bộ tư lệnh và hệ thống quân đội đời Trần, cùng những vũ khí binh cụ của thời kỳ ấy v.v.(3). **1. Hai đầu mối: “Kỷ sự tân biên” và “Kim thang thập nhị trù”**
Để giải đáp vấn đề nói trên, chúng tôi đã tìm đọc những sách Hán Nôm Trung Quốc cổ liên quan thuộc môn loại quân sự học. Nhưng đầu mối thực sự chỉ bắt đầu từ cuốn
* Kỷ sự tân biên:* Sách chữ Hán do nhà tàng bản Trí Trung Đường, khắc in tại Hà Nội mùa hè năm Tự Đức Kỷ Tỵ (1869). Đầu sách có bài Tựa của Đặng Huy Trứ tước Hoàng Trung Tử, một sĩ phu yêu nước trước sau thuộc phái chủ chiến, khi ấy ông giữ chức Khâm phái Thượng biện Hà Nội tỉnh vụ. Đại ý bài Tựa nói: Mùa xuân năm Kỷ Mùi (1859) ông làm Tri huyện Thọ Xương (Hà Nội) gặp lúc Phú Lãng Sa (chỉ quân Pháp) gây sự ở Đà Nẵng, trong lòng phẫn uất muốn quét sách đi. Vì vậy ông muốn rộng tìm loại sách binh thư để phòng khi dùng đến nhưng tìm kiếm chưa được. Sau gặp Tú tài Lương Mộng Thiều người làng Phượng Lịch, huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa) bấy giờ đang làm Huấn đạo huyện Nông Cống, trong khi trò chuyện bàn đến môn học của binh gia, Lượng Mộng Thiều nhân đó đưa cho ông tập * Kỷ sự tân biên* (viết tắt: KSTB) do thân phụ đã quá cố của ông là Thận Trai tiên sinh soạn ra. Ông nhận sách đó mà đọc, hơn một tháng trời, bỏ sách xuống mà than rằng: “Tiên sinh là một trong Tứ hổ ở đất Thanh Hóa. Ông nghiên cứu thiên văn, địa lý, luật lịch, binh thư, bản đồ núi sông, không môn nào không học tới, mà soạn thuật ra chỉ một sách này. Cái chí của tiên sinh có lẽ cũng là lo trước cái lo của thiên hạ chăng?”. Đoạn sau tác giả bài * Tựa* cho biết: Ông trước đã biên tập sách * Vũ kinh trích chú* lại vừa cho khắc in sách * Kim thang tá trợ,* nay cho khắc ván in sách này để công bố với các bạn đồng chí, khiến cho cái học của Thận Trai tiên sinh đã không thi hành được ở đương thời thì sách của tiên sinh được truyền lại cho hậu thế. Tiếp theo là bàn * Dẫn* do con rể của Thận Trai là Cử nhân Đỗ Xuân Cát, tự Bá Trinh viết năm Thiệu Trị Bính ngọ (1846) cho biết: Thận Trai là tên hiệu của Lương Huy Bích tự Huyền Chương, người đời cuối Lê, thời Tây Sơn ở nhà dạy học đời Nguyễn có chiếu của Minh Mệnh triệu vào kinh nhưng cáo bệnh không đi, được ban tước Hàn lâm đãi chiếu, tước Ngô Giang Tử. Sau khi ông mất, con trai là Khanh và Huyền sợ để lâu ngày di thảo mai một, bèn đưa cho anh rể là Đỗ Xuân Cát hiệu đính. Tờ đầu sách đề: “Cổ Ái Lương Huy Bích Huyền Chương Phủ soạn định, năm Huy Khanh Mộng Thiều, tế Đỗ Xuân Cát Bá Trinh biên tập, Hậu học Đặng Huy Trứ Hoàng Trung hiệu chính. Sách gồm 5 quyển đóng làm 1 tập, cộng 202 tờ (25x15cm) ký hiệu ở Thư viện Viện Hán Nôm: A. 684. Phương pháp làm sách đại thể là dẫn đầu mỗi chương mục đều có lời dẫn giải bình luận về chủ đề bàn đến, sau đó dẫn ý kiến của các nhà quân sự học Trung Quốc thời cổ, trích trong các sách binh pháp của Tôn Vũ, Ngô Khôi Hoàng Thạch Công, Lý Vệ Công v.v. tức là những sách thuộc hệ thống * Vũ kinh thất thư* được ban định năm Nguyên Phong (1078 – 1086) đời Tống. Ngoài ra còn trích dẫn các sách khác như * Hổ kiềm tinh* của Hứa Động đời Tống, * Kỷ hiệu tân thư* của Thích Kế Quang đời Minh v.v.
Đối chiếu KSTB với BTYT chúng tôi thấy có một khối lượng đáng kể các thoại (4) giống nhau khá có hệ thống, như ở chương
* Hành quân *(BTYL, T.1, 159/ Bd. tr.118-122) tiến phát giống với 16 điều ở mục * Độ hiểm* (vượt nơi hiểm yếu) trong KSTB (Q.3, tờ 10- 12b); BTYL (T.1, tr.167/ Bd. tr.125) chép riêng một mục * Độ hiểm pháp* chỉ gồm 1 thoại ở KSTB trích theo * Liên châu hành doanh đảo quyên đồ.* Ở chương * Đồn trú,* BTYL (T.1, 199/Bản diễn ca, tr.146-148) chép 12 quy định về việc đóng trại lần lượt tương ứng với các điều 5-7, 9-10, 13, 15-19 (cộng 12 điều) trong số 25 điều ở mục * Thủ dinh ước thúc* ở KSTB (Q.2, tờ 19-23) v.v. Các chương sau như * Dạ doanh* (phép đóng trại ban đêm). * Ám doanh* (đóng trại bí mật), * Thại lương* (chuyển lương) v.v cũng có nhiều thoại tương đồng giữa KSTB và BYTL.
Theo ý của bài
* Tựa,* chúng tôi tìm đọc * Kim thang tá trợ.* Tên sách in ngoài bìa là * Kim thang thập nhị trù* (viết tắt KTTNT), nhưng tên đầy đủ là * Kim thang tá trợ thập nhị trù.* Sách cũng do Đặng Huy Trứ giao cho nhà Trí Trung Đường khắc in năm Tự Đức Kỷ Tỵ (1869), in vào mùa xuân, sớm hơn mấy tháng so với KSTB. Toàn bộ gồm 12 quyển đóng làm 3 tập, cộng 451 tờ (26×16), ký hiệu ở Thư viện Viện Hán Nôm: AC.202/1-3. Sách của soạn giả Trung Quốc là Lý Bàn tự Tiên Hữu, có bài * Dẫn* của Hùng Ứng Cưu và bài * Tựa* của soạn giả. Tiếp theo là * Tựa* của Đặng Huy Trứ cho biết ông nhận được sách này do người quen là Dương Tuệ Khanh tặng nhân khi ông đi công cán ở Quảng Đông năm Mậu Thìn (1868). Ông nhận thấy so với * Vũ kinh trích chú* KSTB thì sách này đặc biệt giản yếu dễ hiểu, đúng là của báu của nhà tướng. Vì vậy, ông ngày đêm khảo đính để khắc ván ấn hành. Như vậy là cùng trong năm Kỷ Tị (1869), nghĩa là chưa đầy 2 năm sau khi thực dân Pháp thôn tính nốt 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ và đang ráo riết chuẩn bị đánh ra Bắc Kỳ, Đặng Huy Trứ đã cho in 2 bộ binh thư khá có giá trị. Có lẽ đó là một trong những cách trả lời tốt nhất của một nhà nho trước nạn ngoại xâm đang đe dọa vận mệnh của đất nước.
Đối chiếu KSTB với KTTNT chúng ta dễ nhận ra có sự tương đồng ở một số chương mục, điều đó có thể hiểu được vì cả 2 sách đều thoát cảo từ Đặng Huy Trứ. Mà liên quan tới văn bản BTYL thì ở KTTNT còn ở mức độ nhiều hơn, như ở các mục thuộc chương
* Thủy chiến:*Thuyền máy thần phi, thuyền mẹ con, thuyền liên hoàn, bè gỗ, áo lội nước (phi ba giáp), ngựa nước (thủy mã) v.v… BTYL, 2-261/Bd tr. 271-281; KTTNT. Q11, tờ 12-32b) (xem thêm ở mục sau). **2. Binh thư Yếu lược với Kim thang thập nhị trù **
Mở rộng việc tìm kiếm xuất xứ các thoại trong BTYL chúng tôi tìm đến nguyên thư của tác phẩm được trích dẫn… Nói chung, những thoại nào có xuất xứ ở binh thư Trung Quốc, từ
* Tôn Tử* (của Tôn Vũ). * Ngô Tử* (của Ngô Khởi), * Lục thao, Tư Mã pháp, Tam lược, Uất Liệu Tử, Lý Vệ công vấn đôi* (của Lý Tĩnh, cũng gọi là * Vệ Công binh pháp*), * Hồ kiềm kinh* (của Hứa Động), *Kinh thể bát loại toàn biên* (của Trần Nhân Tích), * Vũ kinh tổng yếu* (của nhóm Tăng Công Lượng). * Kỷ hiệu tân thư* (của Thích Kê Quang) v.v.. đều tìm được xuất xứ chính xác, chủ yếu dựa theo 2 bộ tùng thư * Vũ kinh tổng yếu* (P.1121) ở thư viện Viện Thông tin KHXH hoặc các sách riêng biệt (đơn hành ban) hiện có ở Thư viện Quốc gia.
Kết quả đối chiếu làm xuất hiện mấy điều đáng lưu ý sau đây:
a. Trong BTYL có 5 thoại ghi là trích sách
* Bảo giám* (Bd, tr 39, 54, 55, 168) trong đó 2 thoại ở tr.54 và 168 (Bd) là của * Tôn tử,* còn 3 thoại khác là trích theo * Vũ kinh tổng yếu.*
Như vậy tại sao người làm sách BTYL lại không ghi xuất xứ ở sách
*Tôn Tử* hoặc * Vũ kinh* (tức * Vũ kinh tổng yếu*) như nhiều trường hợp khác trong sách đã ghi? Xuất xứ thì tác giả có thể quên hoặc chép sót, nhưng tại sao lại ghi là * Bảo giám*? Qua tra cứu có thể khẳng định không có binh thư nào có tên chính hoặc tên gọi tắt là * Bảo giám,* cũng không thấy tên sách nào (Người dịch bản Nxb KHXH cũng đã từng ghi “Chúng tôi không tìm ra sách * Bảo giám*”, Bd, tr.39). Phải chăng người làm sách BTYL đã vô tình hay hữu ý đưa ra một tên sách mơ hồ? Điều đó có thể còn liên quan đến một tên sách mơ hồ khác sau đây:
b. Trong BTYL có 4 thoại ghi xuất xứ ở sách
* Binh lược* (Bd, tr.65, 88, 213, 245). Cả 4 thoại này đều liên quan đến các sự việc của Việt Nam, không có xuất xứ nhiều tầng bậc trong các binh thư Trung Quốc. Những thông tin quá khứ không cho chúng ta biết sách nào gọi là * Binh lược,* mà tên sách gần giống với nó là * Binh thư yếu lược* thì chúng ta chỉ được biết đó là tên tác phẩm của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn đời Trần và tên của bản chép BTYL hiện hành mà thôi.
Thoại ở tr.65 (Bd) có liên hệ một câu: “Liễu Thăng vào nước Nam ta vì chí kiêu mà đổ quân mất mạng”. Thoại ở tr.213 (Bd) nói đến quân năm Giáp Ngọ (chỉ quân Trịnh), quân năm Bính Ngọ (1786, chỉ quân Tây Sơn), và quân Bắc năm Kỷ Dậu (1789, chỉ quân Thanh) v.v. Thoại tr. 245 nói việc Nguyễn Huệ đem thủy quân đến sông Nhị Hà. Ba thoại này hiển nhiên là bằng chứng tự bác bỏ nguồn gốc tác phẩm đời Trần! Thoại tr.88 (Bd) nói về tên lửa (hỏa tiễn) ở trên đầu có dùng thuốc súng của người Hồi Hồi, lại nói xa xôi đến một thứ tên lửa ở phương Nam. Thoại này ở hầu hết các sách đã nêu trên đều không có, chỉ tìm thấy một xuất xứ duy nhất ở KTTNT (Q.11, tờ 33a). Đó là một dẫn chứng cho thấy có sự liên quan trực tiếp giữa văn bản KTTNT và BTYL.
c. Tiếp tục khảo sát quan hệ giữa KTTNT và BTYL có thể thấy thêm những hiện tượng sau đây:
Chương
* Thủy chiến* trong BTYL bám sát theo mục * Phụ khảo Thủy chiến* trong KTTNT (Q.11, tờ 12b), sau mục Quạ già nước (Thủy lão nha, BTYL chép nhầm là Thủy nha lão!) đáng lẽ tới các mục: câu liên và một số binh cụ khác, người làm BTYL đã lược bỏ, đặt ra một mục *Hỏa công,* mở đầu bằng câu: “Đại phàm thủy chiến thường chuyên dùng hỏa công…”, minh họa bằng 4 câu thoại: Chu Du và Lưu Bị đánh Tào Tháo ở Xích Bích, Du Thông Hải đánh Trần Hữu Lượng ở Nam Xương, Âu Dương Ngột làm phản ở Lĩnh Nam (?), Hàn Thế Trung cầm cự với quân Kim ở Hoàng Thiên Đăng (BTYL, 2-217/ Bd, tr. 277 – Bd thay Kim nhân bằng tên vua Kim, và nhầm Hoàng Thiên Đăng là tên người). 3 trong 4 thoại nói trên đều có trong KTTNT (Q.11, tờ 44-45), hợp thành một mục hoàn chỉnh nói về phép hỏa công trong thủy chiến. Có mấy thoại đó minh chứng rồi mới đi đến tiểu kết: “Dĩ thượng thủy chiến nhi chuyên dụng hỏa công giả dã”. Người làm BTYL lấy câu đó đem lên đầu làm thành tên một mục, đổi 2 chữ “Dĩ thượng…” thay bằng “Đại phàm…” và bỏ hai chữ sau (… giả dã). Thêm nữa thoại thứ 3 nói việc Âu Dương Ngột đóng quân ở Nhai khẩu cho chứa các đá vào lồng tre thả xuống sông để chặn thuyền của Chiêu Đạt, xét ra không ăn nhập gì với việc đánh hỏa công. Đúng ra đó là 1 thoại minh họa cho một mục khác “Dùng mưu cắt đường thủy” như đã thấy ở KTTNT (Q.11, tờ 49a).
Lại ở mục
* Thủy chiến kiêm dùng lục quân* (BTYL T.2, tờ 172/Bd tr.279; KTTNT Q.11, tờ 46a) cũng thấy hiện tượng cắt câu nhằm mục như trên. Ở đây, KTTNT dẫn 1 thoại: Lưu Dụ sai quân đâo thủ đi thuyền nhẹ chặn đánh đoàn thuyền lớn của Lự Tuần, một mặt sai quân kỵ và quân bộ đi ở bờ tây để hỗ trợ. Thuyền của Lự Tuần không tiến được, cùng lúc lại bị quân cung nỏ trên bờ bắn xuống…, Lự Tuần cả thua phải chạy sang Giao Châu. Thứ sử Giao Châu là Đỗ Tuệ Độ cho quân bắn tên lửa lông trĩ xuống làm cháy thuyền, giết được Lự Tuần. Do thoại ấy mới có tiểu kết “Dĩ thượng thủy chiến nhi kiêm dụng lực binh giả dã”. BTYL không có thoại ấy (bỏ sót) thì không có nội dung minh họa cho đề mục. Đã vậy lại tiếp theo bằng câu: “Thủy chiến lấy thuận gió là thế”, không ăn nhập gì với đề mục đã nêu. Câu này thực ra là một mục đồng đẳng tiếp theo: “Thủy chiến dĩ thuận phong vi thế” (KTTNT Q.11, tờ 46b), được thuyết minh bằng thoại Vương Lâm nhà Hậu Lương đi đánh quân của nhà Hậu Trần (không có trong BTYL). Còn thoại Vương Tuấn bị quân nước Ngô dùng xích sắt chặn ngang dòng sông, Tuấn biết trước sai dùng bè gỗ đẩy đi trước để phá, BTYL đã chép vào mục “… kim dùng lục quân”, thì lại cính là 1 trong 6 thoại dùng để minh họa cho mục “Dùng mưu cắt đường thủy” (KTTNT, Q.11, tờ 49a) v.v. Sai lầm móc xích như vậy còn kéo dài đến một số mục khác nữa. Đó là bằng chứng cho thấy người làm BTYL đã sử dụng tài liệu ở KTTNT mà vì sơ suất đã để lại những sai lầm.
3. Đầu mút: BTYL và Vũ bị chế thắng chí
Trong BTYL có nhiều thoại trích ở sách
* Võ bị chế thắng chí* (viết tắt VBCTC) (Bd tr.1, 118, 148, 234, 283, 355). Tuy vậy, qua tìm kiếm xuất xứ chúng tôi phát hiện việc trích VBCTC đã diễn ra trên quy mô rộng lớn hơn nhiều. Có thể dẫn hàng loạt thoại mục như sau:
– Hạ doanh trạch địa pháp (chọn đất đóng dinh): BTYL 2-1, Bd, tr. 144-146/ / VBCTC, T.1, Q.3, tờ 58a.
– Dạ doanh (Đóng trại ban đêm) BTYL 1-259; Bd. tr.148-155/ /VBCTC, Q.6, tờ 16a.
– Ám doanh (Đóng trại bí mật): BTYL 1-258, Bd. tr.155-15 // VBCTC, T.1, Q.3, tờ 72b.
– Thủy chiến (phần nói về các đồ dùng trên thuyền) BTYL 2-258, Bd. tr.288-292 // VBCTC, T.4, Q.13, tờ 45b-57b.
– Đánh thành (các binh cụ: thang bay – Sào xa) BTYL, 2-261, Bd. Tr.316-320 // VBCTC, T.2, Q.5, tờ 54-76.
– Giữ thành (các dụng cụ: Cửa treo – giếng khơi) BTYL, 2-389, Bd. tr.365-368 // VBCTC, T.3, Q.10, tờ 19a v.v.
Mặt khác cũng có bằng chứng cho thấy việc trích dẫn các binh thư cổ Trung Quốc trong BTYL không phải trực tiếp từ nguyên thư mà một phần lớn thông qua trung gian VBCTC. Ví dụ: về “quật hào doanh giáp” (phép đào hào đóng trại), theo
* Vũ binh tổng yếu:* “… hào đào xong thì tạm bắc cầu phao, khi gấp rút thì chặt đi ngay, cứ cách 20 bước thì đặt một chiếc lâu” (…đương giới * nhị thập bộ* trí nhất chiến lâu)… ở ngoài lại đào một hố sập ngựa rộng 25 bước (… ngoại quật hãm mã khanh nhất trùng, khoát * nhị thập ngũ bộ) (Tân san Vũ kinh tổng yếu tiền tập,* Q.6, tờ 12b – 13a). Thoại này ở KSTB (Q.2, tờ 17a) cũng trích đúng là 20 bước, và hố sập ngựa rộng 25 bước. VBCTC T.1, Q.1, tờ 28 nhầm * nhị thập bộ* thành * nhi thiên bộ* (2000 bước), và hố sập ngựa rộng 2 bước. BTYL (1-233) sao chép lại ở VBCTC, rốt cuộc nhầm “nhị thập bộ” thành “nhị thiên bộ” và “nhị thập ngũ bộ” thành “nhị bộ”!
Từ công việc điều tra văn bản trên đây có thể sơ bộ xác lập một lược đồ như sau(5):
Theo lược đồ trên đây thì thời điểm xuất hiện văn bản BTYL không thể sớm hơn năm Tự Đức Kỷ Tị (1869) là năm in KTTNT và KSTB, và cũng không thể sớm hơn năm xuất hiện của VBCTC.
Nhưng VBCTC là một bộ sách như thế nào?
Đó là một bộ sách khá dày, toàn bộ gồm 27 quyển, cộng 655 tờ (28×8), đóng làm 7 tập, ký hiệm từ thư viện của VĐBC cũ: AC.597/1-7. Sách chép tay, ở tờ mặt sách đề
* Trùng khắc Vũ bị chế thắng chí* (Hai chữ *Trùng khắc* gợi liên tưởng một bản sao căn cứ theo một bản sách in). Đầu sách chép 1 bài * Tựa* của Tri phủ (?) Quảng Đông là Dương Bái Úy tự Nông Phủ (Tiến sĩ) đề năm Quý Mão niên hiệu Đạo Quang 23 (1843). Tác giả bài * Tựa* nói khi ông ta đến Việt Đông (tức Quảng Đông) thấy một hàng sách đang bắt đầu khắc ván in bộ * Vũ bị chế thắng chí¸* bèn cầm lấy xem, thì thấy sách này “cũng tựa như một món trong loại sách viết về võ bị” (tự diệc vũ bị chí trung chi nhất luyến). Theo lời thỉnh cầu của nhà hàng, ông bèn viết vài lời đặt lên đầu sách để chất chính cùng các bậc quân tử. Đó là một bài Tựa khiến ta ngạc nhiên nhiều hơn thú vị. Đối với một bộ sách lớn mà ở quyển đầu có ghi rõ là tác phẩm do Mao Nguyên Nghi soạn, hầu hết mọi chương mục đều có một đoạn ngôn luận mở đầu bằng mấy chữ: “Mao Tử viết…” (Thầy Mao nói…), vậy mà việc đề tựa chỉ làm hầu như ngẫu nhiên, không một lời nào nhắc đến Mao Tử. Một điều băn khoăn khác: Quảng Đông là một tỉnh, quan chức đứng đầu tỉnh ấy là chức Tuần phủ, đây lại ghi là “Tri phủ”? Người dịch bản của Nxb KHXH trong khi điểm lướt các bộ binh thư cổ của Trung Quốc có ghi Mao Nguyên Nghi soạn * bị chí,* 19 quyển; lại có * Vũ bị chế thắng chí* do học trò của Mao Nguyên Nghi soạn, 31 quyển. Người dịch bản của nhà Khai Trí (Sài Gòn) thì lại kê * Võ bị chí* của Mao Nguyên Nghi, 240 quyển, mà không nói gì đến VBCTC. Chưa rõ hai dịch giả căn cứ vào đâu để ghi như trên, mà cũng không thấy nói qua điều gì về Mao Nguyên Nghi? Chúng tôi vì chưa đủ tư liệu nên chưa dám tin như vậy. Trong khi nghiên cứu văn bản BTYL lục tìm các binh thư Trung Quốc thì thấy hầu hết các sách liên quan đều có bản in ở Thư viện Viện Thông tin KHXH, các bản hiệu chú xuất bản sau 1949 cũng có khá đủ ở Thư viện Quốc gia, mà riêng VBCTC (hoặc rộng ra là sách của Mao Nguyên Nghi) thì chỉ có 1 bản chép tay AC.597 như đã nói mà thôi. Hai bộ từ điển: * Trung Quốc nhân danh đại từ điển* (tr.716) và * Trung Quốc văn học gia đại từ điển* (tr.1266) đều có ghi tiểu sử và tác phẩm của Mao Nguyên Nghi, nhưng không thấy tên sách nào là * Vũ bị chí* hoặc VBCTC. Sơ đồ của chúng tôi vì vậy tạm thời phải dừng lại với thời điểm xuất hiện bản chép tay VBCTC còn bỏ ngỏ. Tuy vậy, chúng tôi nghĩ đến khả năng bản chép VBCTC là bản sách được chép ra để bán lại cho thư viện của VĐ – BC có nghĩa là phải có sau năm 1900 là năm bộ sưu tập sách Trung Quốc cổ được bắt đầu thực hiện ở thư viện này. Với những dữ kiện như đã trình bày, thời điểm xuất hiện BTYL tất phải lùi muộn có thể đến 1, 2 thập kỷ sau năm nói trên. *Binh thư yếu lược*hiện có chẳng những không liên quan gì đến di tác của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn, mà cũng không phải là một bộ sách được biên soạn tiếp nối qua các đời Lê – Nguyễn như có ý kiến trước đây đã khẳng định.Ngô Đức Thọ
CHÚ THÍCH
(1)
* Binh thư yếu lược. Phụ: Hồ trướng khu cơ* Nguyễn Ngọc Tỉnh và Đỗ Mộng Khương dịch, Đào Duy Anh hiệu đính, Văn Tân giới thiệu, Nxb. KHXH. H. in lần thứ 1: 1970, 418 tr; lần thứ 2: 1977, 525 tr. Trong bài này khi dẫn bản dịch (Bd) chúng tôi ghi số tran lần in thứ 2.
(2)
* Binh thư yếu lược.* Nguyễn Phước Hải, Mã Nguyên Lương, Lê Xuân Mai dịch. Sài Gòn Nhà sách Khai Trí, 1969, 162 tr. Bản dịch này chỉ dịch hết quyển 1, và không thấy ghi căn cứ theo bản chữ Hán nào. Nhưng đối chiếu nội dung thì có phần chắc là dịch giả đã sử dụng bản vi phim sao chụp lại bản A.476 từ Viện Viễn đông Bác cổ.
(3) Xem: Quản Hùng –
* Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo.* Sài Gòn, Phương Đông, Số 11, tháng 5-1972, tr.357.
(4) Chúng tôi dùng chữ “thoại” để chỉ đoạn văn gồm một hoặc nhiều câu diễn đạt trọn vẹn một chủ ý của tác giả.
(5) Chúng tôi loại bỏ không thể hiện trong sơ đồ phần nội dung mà người làm ra văn bản BTYL đã lấy từ tác phẩm
* Hổ trướng khu cơ* (của Đào Duy Từ). **Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG
** [CNM365, ngày mới nhất bấm vào đây](https://cnm365.wordpress.com/) *c* *ậ* *p nh* *ậ* *t m* *ỗ* *i ngày* [Bên lề chính sử](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/04/ben-le-chinh-su-8/) [Chào ngày mới 4 tháng 3](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/03/chao-ngay-moi-4-thang-3-2/) [Dạo chơi non nước Việt](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/03/dao-choi-non-nuoc-viet-2/) [Chào ngày mới 3 tháng 3](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/02/chao-ngay-moi-3-thang-3-2/) [Truyện Norodom Sihanouk](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/02/truyen-norodom-sihanouk/) [Chào ngày mới 2 tháng 3](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/01/chao-ngay-moi-2-thang-3-2/) [Cây Lương thực 2.2016](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/01/cay-luong-thuc-2-2016-2/) [Vườn Quốc gia ở Việt Nam](https://cnm365.wordpress.com/2016/03/01/vuon-quoc-gia-o-viet-nam/) [Chào ngày mới 1 tháng 3](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/29/chao-ngay-moi-1-thang-3g/) [Đến với bài thơ hay](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/29/den-voi-bai-tho-hay-3/) [Chào ngày mới 29 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/28/chao-ngay-moi-29-thang-2/) [Trịnh Công Sơn tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/28/trinh-cong-son-tinh-yeu-cuoc-song/) [Chào ngày mới 28 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/27/chao-ngay-moi-28-thang-2-2/) [Đối thoại triết học](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/27/doi-thoai-triet-hoc/) [Biển Đông vạn dặm](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/27/bien-dong-van-dam-3/) [Chào ngày mới 27 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/26/chao-ngay-moi-27-thang-2-2/) [Đọc lại và suy ngẫm](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/26/doc-lai-va-suy-ngam-6/) [Ngày mới yêu thương](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/26/ngay-moi-yeu-thuong/) [Chào ngày mới 26 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/25/chao-ngay-moi-26-thang-2-2/) [Truyện George Washington](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/25/truyen-george-washington/) [Chào ngày mới 25 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/25/chao-ngay-moi-25-thang-2-2/) [Hà Văn Lâu thung dung đời thường](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/24/ha-van-lau-thung-dung-doi-thuong/) [Chào ngày mới 24 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/24/chao-ngay-moi-24-thang-2-2/) [Dinh Thống Nhất và Vườn Tao Đàn](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/24/dinh-thong-nhat-va-vuon-tao-dan/) [Chào ngày mới 23 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/22/chao-ngay-moi-23-thang-2-2/) [Những câu thơ lưu lạc](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/22/nhung-cau-tho-luu-lac/) [Đèo Ngang và những tuyệt phẩm thơ cổ](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/22/deo-ngang-va-nhung-tuyet-pham-tho-co/) [Chào ngày mới 22 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/22/chao-ngay-moi-22-thang-2-2/) [Nhành mai điểm nhấn tinh tế trong thơ Bác](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/21/nhanh-mai-diem-nhan-tinh-te-trong-tho-bac/) [“Tầm hữu vị ngộ” Hồ Chí Minh](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/21/tam-huu-vi-ngo-ho-chi-minh/) [Chào ngày mới 21 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/20/chao-ngay-moi-21-thang-2-2/) [Ta hẹn em uống rượu ngắm trăng](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/20/ta-hen-em-uong-ruou-ngam-trang/) [Chào ngày mới 20 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/19/chao-ngay-moi-20-thang-2-2/) [Gốc mai vàng trước ngõ](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/19/goc-mai-vang-truoc-ngo/) [Chào ngày mới 19 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-19-thang-2/) [Người phát minh chữ viết tiếng Việt](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/18/nguoi-phat-minh-chu-viet-tieng-viet/) [Chào ngày mới 18 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/18/chao-ngay-moi-18-thang-2-2/) [Bài học lịch sử](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/17/bai-hoc-lich-su/) [Chào ngày mới 17 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/16/chao-ngay-moi-17-thang-2-2/) [Ngày xuân tập Kiều](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/16/ngay-xuan-tap-kieu/) [Ngày mới Mạnh Hạo Nhiên](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/15/ngay-moi-manh-hao-nhien/) [Chào ngày mới 16 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/15/chao-ngay-moi-16-thang-2-2/) [Cây Lương thực 2.2016](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/15/cay-luong-thuc-2-2016-2/) [Chào ngày mới 15 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-15-thang-2/) [Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/14/nguyen-du-va-ho-xuan-huong/) [Chào ngày mới 14 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-14-thang-2/) [Chào ngày mới 13 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-13-thang-2/) [Chào ngày mới 12 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-12-thang-2/) [Ngày xuân đọc Trạng Trình](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/11/ngay-xuan-doc-trang-trinh/) [Chào ngày mới 11 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/10/chao-ngay-moi-11-thang-2-2/) [Viếng mộ cha mẹ](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/10/vieng-mo-cha-me-2/) [Chào ngày mới 10 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-10-thang-2/) [Thơ xuân](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/10/tho-xuan/) [Chào ngày mới 9 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/10/cha0-ngay-moi-9-thang-2/) [Nguyễn Du đêm thiêng đọc lại](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/09/nguyen-du-dem-thieng-doc-lai/) [Chào ngày mới 8 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/08/chao-ngay-moi-8-thang-2-2/) [Bữa cơm gia đình ngày cuối năm](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/07/bua-com-gia-dinh-ngay-cuoi-nam/) [Cây Lương thực 2.2016](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/07/cay-luong-thuc-2-2016/) [Chào ngày mới 7 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/06/chao-ngay-moi-7-thang-2-2/) [Bên lề chính sử](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/06/ben-le-chinh-su-7/) [Một trời thương nhớ](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/05/mot-troi-thuong-nho/) [Chào ngày mới 6 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/05/chao-ngay-moi-6-thang-2-2/) [Chào ngày mới 5 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/05/chao-ngay-moi-5-thang-2-2/) [Huyền Trang và Tháp Đại Nhạn](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/04/huyen-trang-va-thap-dai-nhan/) [Mark Zuckerberg và Facebook](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/04/mark-zuckerberg-va-facebook/) [Chào ngày mới 4 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-4-thang-2/) [Đỗ Tất Lợi danh y Việt Nam](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/03/do-tat-loi-danh-y-viet-nam/) [Chào ngày mới 3 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/02/chao-ngay-moi-3-thang-2-2/) [Đến với bài thơ hay](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/02/den-voi-bai-tho-hay-2/) [Chào ngày mới 2 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-2-thang-2/) [Chào ngày mới 1 tháng 2](https://cnm365.wordpress.com/2016/02/01/chao-ngay-moi-1-thang-2-2/) [Cây Lương thực 1.2016](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/31/cay-luong-thuc-1-2016-3/) **Video yêu thích
** [Secret Garden – Bí mật vườn thiêng](http://youtu.be/6jgz0PEmS80) [Những bài hát hay nhất của Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (25 bài)](https://youtu.be/4Zv3JeOLFDw)
[KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính**
[Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com/) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com/) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com/) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net/) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn/) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com/) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam) [Kim on Twitter](https://twitter.com/hoangkimvietnam)
Pingback: Chào ngày mới 2 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Nha Trang và Yersin | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 3 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Truyện Joseph Stalin | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tháng bảy mưa ngâu | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Lương Định Của con đường lúa gạo | Tình yêu cuộc sống
Pingback: CNM365 Tình yêu cuộc sống | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 4 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Truyện Norodom Sihanouk | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Quả táo Apple Steven Jobs | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 5 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Tin Nông nghiệp Việt Nam | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Truyện Bà Chúa Ngọc | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Chào ngày mới 6 tháng 4 | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Ngày xuân đọc Trạng Trình | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Thương nhớ đồng quê phim hay Việt | Tình yêu cuộc sống
Pingback: Nhà tôi | Tạp ký 365

X-ac: 1.dca _dca


text:
Thời gian giao hàng này phụ thuộc chính sách giao hàng phía người bán với 1 số lý do sau:
- Hàng được ship từ nước thứ 3
- Sử dụng gói cước vận chuyển quốc tế tiết kiệm
- Hàng không có sẵn/ tạm hết hàng/ sản xuất khi có đơn đặt hàng
- Sản phẩm cần vận chuyển/ đóng gói/ bốc xếp đặc biệt (kích thước lớn/ nặng)
Hơn 3 Tỷ sản phẩm trên thế giới.
Hơn 30 nghìn khách hàng tin dùng.
Fado.vn - Mua Hàng Amazon
Đừng bỏ lỡ sự kiện nóng hổi và triệu chương trình giảm giá siêu hấp dẫn sẽ được Fado.vn cập nhật đến Bạn hàng tuần.
Amazon.com hiện nay là ông vua bán lẻ trực tuyến khổng lồ có số lượng người bán hàng và mua hàng cực kì đông đảo, phạm vi hoạt động trên toàn thế giới,thương hiệu của họ luôn được đảm bảo bằng những dịch vụ tốt và uy tín nhất. Mọi thứ bạn cần đều có thể dễ dàng tìm kiếm tại Amazon vì hàng hóa vô cùng đa dạng và phong phú cùng với mức giá cạnh tranh so với thị trường, từ những vật dụng sinh hoạt hằng ngày cho đến những mặt hàng cao cấp và xa xỉ nhất ...
Chính vì thế Fado.vn được ra đời như là một Amazon Việt Nam nhằm cung cấp cho quý khách hàng dịch vụ mua hàng Amazon tại Việt Nam, và ship hàng amazon về Việt Nam sau đó vận chuyển đến tận tay quý khách hàng một cách nhanh chóng, an toàn với chi phí tiết kiệm nhất. Tại Fado.vn quý khách được xem báo giá trực tiếp giá trị món hàng khi được vận chuyển về Việt Nam và đặt mua hàng Amazon hay ship hàng một cách nhanh chóng chỉ với vài thao tác click chuột, không cần phải chờ đợi báo giá. Thanh toán bằng nhiều hình thức rất tiện lợi, có thể trực tiếp quản lý và theo dõi trạng thái đơn hàng của mình từ amazon tại Mỹ về Việt Nam.
Fado Việt Nam kính chào quý khách
Hoặc đăng nhập qua

markdown:
[
Từ Mỹ
](/us/amazon-store/) [](/us/s/cat/?rh=n:2811119011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/1/2.jpg)
[Điện thoại và phụ kiện](/us/s/cat/?rh=n:2811119011) [](/us/s/cat/?rh=n:502394)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/1/3.jpg)
[Thiết bị kỹ thuật số](/us/s/cat/?rh=n:502394) [](/us/s/cat/?rh=n:172541)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/1/5.jpg)
[Tai nghe](/us/s/cat/?rh=n:172541) [](/us/s/cat/?rh=n:6358539011&sort=review-rank)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/2/1.jpg)
[Đồng hồ Nam](/us/s/cat/?rh=n:6358539011&sort=review-rank) [](/us/s/cat/?rh=n:6358551011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/2/4.jpg)
[Đồng hồ cho bé trai](/us/s/cat/?rh=n:6358551011) [](/us/s/cat/?rh=n:6358547011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/2/5.jpg)
[Đồng hồ cho bé gái](/us/s/cat/?rh=n:6358547011) [](/us/s/search/?rh=n:3760901,k:pregnancy&keywords=pregnancy)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/5/2.jpg)
[Chăm sóc mẹ trước và sau sinh](/us/s/search/?rh=n:3760901,k:pregnancy&keywords=pregnancy) [](/us/s/cat/?rh=n:166777011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/5/5.jpg)
[Đồ ăn dặm và dụng cụ ăn uống](/us/s/cat/?rh=n:166777011) [](/us/s/cat/?rh=n:11057241)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/6/1.jpg)
[Chăm sóc tóc](/us/s/cat/?rh=n:11057241) [](/us/s/cat/?rh=n:11062741&sort=review-rank)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/6/4.jpg)
[Dụng cụ và phụ kiện](/us/s/cat/?rh=n:11062741&sort=review-rank) [](/us/s/cat/?rh=n:166420011&sort=review-rank)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/8/2.jpg)
[Trò chơi vận động ngoài trời](/us/s/cat/?rh=n:166420011&sort=review-rank) [](/us/s/cat/?rh=n:166269011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/8/3.jpg)
[Đồ Chơi Học Tập](/us/s/cat/?rh=n:166269011) [](/us/s/cat/?rh=n:166508011&sort=review-rank)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/8/5.jpg)
[Xe và đồ chơi điều khiển từ xa](/us/s/cat/?rh=n:166508011&sort=review-rank) [](/us/s/cat/?rh=n:15719731)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/9/4.jpg)
[Phụ tùng thay thế](/us/s/cat/?rh=n:15719731) [](/us/s/cat/?rh=n:11444071011&sort=featured-rank)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-usa/box/10/1.jpg)
[Trang phục thể thao](/us/s/cat/?rh=n:11444071011&sort=featured-rank) [
Từ Đức
](/de/amazon-store/) [](e/s/cat/?rh=n:3311201)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/1/3.jpg)
[Dụng cụ nhà bếp](e/s/cat/?rh=n:3311201) [](/de/s/cat/?rh=n:64187031,n:!64257031,n:676266031)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/3/1.jpg)
[Bổ sung dinh dưỡng](/de/s/cat/?rh=n:64187031,n:!64257031,n:676266031) [](/de/s/cat/?rh=n:12950661)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/6/1.jpg)
[Trang phục hóa trang](/de/s/cat/?rh=n:12950661) [](/de/s/cat/?rh=n:360469031)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/6/3.jpg)
[Trò chơi](/de/s/cat/?rh=n:360469031) [](/de/s/cat/?rh=n:360389031)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/6/4.jpg)
[Đồ chơi cho baby và trẻ em](/de/s/cat/?rh=n:360389031) [](/de/s/cat/?rh=n:12419317031)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/7/1.jpg)
[Thời trang nữ](/de/s/cat/?rh=n:12419317031) [](/de/s/cat/?rh=n:12419318031)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/7/2.jpg)
[Thời trang nam](/de/s/cat/?rh=n:12419318031) [](/de/s/cat/?rh=n:1365664031)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-ger/box/9/4.jpg)
[Thiết bị công nghệ thông minh dành cho ô tô](/de/s/cat/?rh=n:1365664031) [
Từ Nhật
](/jp/amazon-store/) [](/jp/s/cat/?rh=n:169976011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-jap/box/3/1.jpg)
[Thực phẩm chức năng](/jp/s/cat/?rh=n:169976011) [](/jp/s/cat/?rh=n:5013071051)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-jap/box/3/2.jpg)
[Dụng cụ đo](/jp/s/cat/?rh=n:5013071051) [](/jp/s/cat/?rh=n:170191011)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-jap/box/4/5.jpg)
[Trang điểm](/jp/s/cat/?rh=n:170191011) [](/jp/s/cat/?rh=n:3895761)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images/amz-jap/box/6/3.jpg)
[Thiết bị điều hòa không khí](/jp/s/cat/?rh=n:3895761) [
Mua hộ và báo giá
](javascript:;) [](http://6pm.com)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images-temp/list-website-block/image/6pm.com.jpg)
[6pm.com](http://6pm.com) [](http://adidas.com)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images-temp/list-website-block/image/adidas.com.jpg)
[adidas.com](http://adidas.com) [](http://aeropostale.com)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images-temp/list-website-block/image/aeropostale.com.jpg)
[aeropostale.com](http://aeropostale.com) [](http://apple.com)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images-temp/list-website-block/image/apple.com.jpg)
[apple.com](http://apple.com) [](http://bathandbodyworks.com)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images-temp/list-website-block/image/bathandbodyworks.com.jpg)
[bathandbodyworks.com](http://bathandbodyworks.com) [](http://belkin.com)
![ ](https://static.fado.vn/f/desktop/v2/images-temp/list-website-block/image/belkin.com.jpg)
[belkin.com](http://belkin.com)
- Tiện lợi, rẻ nhất, nhanh nhất, chuyên nghiệp nhất
- Giao hàng tận nhà, không lo bất cứ thủ tục anò
- Bảo hiểm người mua, giảm thiểu rủi ro
- Mua sắm xuyên biên giới không cần dùng ới tài khoản Paypal, thẻ tín dụng

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: PHPSESSID=9sfii21nafej3sqi1jn6tqct12; expires=Thu, 19-Apr-2018 00:10:33 GMT; Max-Age=2592000; path=/; HttpOnly

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Pragma: no-cache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff