text:
Cambrai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Cambrai là một xã trong vùng hành chính Nord-Pas-de-Calais, thuộc tỉnh Nord, quận Cambrai, tổng Cambrai. Tọa độ địa lý của xã là 50° 10' vĩ độ bắc, 03° 14' kinh độ đông. Cambrai nằm trên độ cao trung bình là 60 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 41 mét và điểm cao nhất là 101 mét. Xã có diện tích 18,12 km², dân số vào thời điểm 1999 là 33.716 người; mật độ dân số là 1861 người/km².
Các thành phố kết nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
- Houma, Louisiana, Hoa Kỳ
- Châteauguay, Canada
- Kamp-Lintfort, Đức
- Esztergom, Hungary
- Gravesend, Liên Hiệp Anh
Nhân vật nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
- Charles François Dumouriez (1739-1823), tướng quân đội
- Louis Blériot (1872-1936), nhà tiên phong trong lĩnh vực hàng không
- René Dumont (1904-2001), nhà xã hội học, chính trị gia
- Henri de Lubac, nhà thần học Công giáo, Dòng Tên
- Christian Carion, đạo diễn và nhà viết kịch bản phim
- Guillaume Du Fay, nhà soạn nhạc thời Phục Hưng
Địa điểm tham quan[sửa | sửa mã nguồn]
- Nhà thờ Đức Bà

markdown:
# Cambrai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nord-Pas-de-Calais](/wiki/Nord-Pas-de-Calais) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nord](/wiki/Nord) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Cambrai](/wiki/Cambrai_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 60 m/200 ft)
[INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [59122](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=59122-COM)/ [59400](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Cambrai** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong vùng hành chính [Nord-Pas-de-Calais](/wiki/Nord-Pas-de-Calais), thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Nord](/wiki/Nord), [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Cambrai](/wiki/Cambrai_(qu%E1%BA%ADn)), [tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) Cambrai. Tọa độ địa lý của [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) là 50° 10' vĩ độ bắc, 03° 14' kinh độ đông. Cambrai nằm trên độ cao trung bình là 60 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 41 mét và điểm cao nhất là 101 mét. Xã có diện tích 18,12 km², dân số vào thời điểm 1999 là 33.716 người; mật độ dân số là 1861 người/km².
## Các thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Cambrai&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cambrai&action=edit§ion=1)] [Houma, Louisiana](/w/index.php?title=Houma,_Louisiana&action=edit&redlink=1), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Châteauguay](/w/index.php?title=Ch%C3%A2teauguay&action=edit&redlink=1), [Canada](/wiki/Canada) [Kamp-Lintfort](/w/index.php?title=Kamp-Lintfort&action=edit&redlink=1), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Esztergom](/wiki/Esztergom), [Hungary](/wiki/Hungary) [Gravesend](/w/index.php?title=Gravesend&action=edit&redlink=1), [Liên Hiệp Anh](/wiki/Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh)
## Nhân vật nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Cambrai&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cambrai&action=edit§ion=2)] [Charles François Dumouriez](/w/index.php?title=Charles_Fran%C3%A7ois_Dumouriez&action=edit&redlink=1)(1739-1823), tướng quân đội [Louis Blériot](/w/index.php?title=Louis_Bl%C3%A9riot&action=edit&redlink=1)(1872-1936), nhà tiên phong trong lĩnh vực hàng không [René Dumont](/w/index.php?title=Ren%C3%A9_Dumont&action=edit&redlink=1)(1904-2001), nhà xã hội học, chính trị gia [Henri de Lubac](/w/index.php?title=Henri_de_Lubac&action=edit&redlink=1), nhà thần học Công giáo, Dòng Tên [Christian Carion](/w/index.php?title=Christian_Carion&action=edit&redlink=1), đạo diễn và nhà viết kịch bản phim [Guillaume Du Fay](/wiki/Guillaume_Du_Fay), nhà soạn nhạc thời [Phục Hưng](/wiki/Ph%E1%BB%A5c_H%C6%B0ng)
## Địa điểm tham quan[
[sửa](/w/index.php?title=Cambrai&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cambrai&action=edit§ion=3)]
- Nhà thờ Đức Bà
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cambrai&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cambrai&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1052 miss, cp1052 miss


text:
Capri Leone
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Capri Leone là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Italia, có vị trí cách khoảng 120 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 70 km về phía tây của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.240 người và diện tích là 6,6 km².[1]
Capri Leone giáp các đô thị: Capo d'Orlando, Frazzanò, Mirto, San Marco d'Alunzio, Torrenova.

markdown:
# Capri Leone
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |400 m
|Diện tích |6,6 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||4240
|| - Mật độ
||642/km²
|Múi giờ Tọa độ |caprileonesi o capritani
||0941
|Mã bưu điện |98070
|**Capri Leone** là một đô thị ở [tỉnh Messina](/wiki/Messina_(t%E1%BB%89nh)) trong vùng [Sicilia](/wiki/Sicilia) của [Italia](/wiki/%C3%9D), có vị trí cách khoảng 120 km về phía đông của [Palermo](/wiki/Palermo) và vào khoảng 70 km về phía tây của [Messina](/wiki/Messina). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 4.240 người và diện tích là 6,6 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Capri Leone giáp các đô thị:
[Capo d'Orlando](/w/index.php?title=Capo_d%27Orlando&action=edit&redlink=1), [Frazzanò](/wiki/Frazzan%C3%B2), [Mirto](/w/index.php?title=Mirto,_Italy&action=edit&redlink=1), [San Marco d'Alunzio](/w/index.php?title=San_Marco_d%27Alunzio&action=edit&redlink=1), [Torrenova](/wiki/Torrenova).
## Lịch sử biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Capri_Leone&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Capri_Leone&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/1e1567eac068a5d94f396a10171c9472.png)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1067 miss, cp1052 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Carpodacus rhodochlamys
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Carpodacus rhodochlamys là một loài chim trong họ Fringillidae.[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Carpodacus rhodochlamys”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Carpodacus rhodochlamys tại Wikispecies

markdown:
*Carpodacus rhodochlamys*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Carpodacus rhodochlamys
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fringillidae](/wiki/H%E1%BB%8D_S%E1%BA%BB_th%C3%B4ng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Carpodacus](/wiki/Carpodacus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. rhodochlamys** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Carpodacus rhodochlamys*
(
[Brandt](/w/index.php?title=Johann_Friedrich_von_Brandt&action=edit&redlink=1), [1843](/wiki/1843)) * là một loài Carpodacus rhodochlamys* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Fringillidae](/wiki/H%E1%BB%8D_S%E1%BA%BB_th%C3%B4ng). [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Carpodacus_rhodochlamys&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Carpodacus_rhodochlamys&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22720604). *Carpodacus rhodochlamys*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Carpodacus_rhodochlamys&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Carpodacus_rhodochlamys&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Carpodacus rhodochlamys](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Carpodacus_rhodochlamys)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)


text:
Ciro Redondo, Cuba
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ciro Redondo là đô thị ở tỉnh Ciego de Ávila của Cuba. Đô thị này nằm ở trung đoạn giữ các thành phố Ciego de Ávila và Morón.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2004, đô thị Ciro Redondo có dân số 29.560 người.[2] với diện tích 588 km² (227 mi²) ,[1] và mật độ dân số 50,3người/km² (130,3người/sq mi).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Statoids (tháng 7 năm 2003). “Municipios of Cuba”. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2007.
- ^ a ă Atenas.cu (2004). “2004 Population trends, by Province and Municipality”. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2007. (tiếng Tây Ban Nha)

markdown:
# Ciro Redondo, Cuba
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ciro Redondo|
|—
|![ Ciro Redondo (Cuban municipal map).png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Ciro_Redondo_%28Cuban_municipal_map%29.png/250px-Ciro_Redondo_%28Cuban_municipal_map%29.png)
![ Ciro Redondo (Cuban municipal map).png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Ciro_Redondo_%28Cuban_municipal_map%29.png/250px-Ciro_Redondo_%28Cuban_municipal_map%29.png)
[Cuba](/wiki/Cuba) [22°01′8″B 78°42′11″T / 22.01889°B 78.70306°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ciro_Redondo%2C_Cuba¶ms=22_01_8_N_78_42_11_W_type:city(29560)_region:CU) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Flag_of_Cuba.svg/23px-Flag_of_Cuba.svg.png)
[Cuba](/wiki/Cuba) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Cuba) [Ciego de Ávila](/wiki/Ciego_de_%C3%81vila_(t%E1%BB%89nh)) [[1]](#cite_note-statoids-1) 2(227 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [[2]](#cite_note-atenas-2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(1,300/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/w/index.php?title=Eastern_Standard_Time&action=edit&redlink=1)( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Ciro Redondo** là đô thị ở [tỉnh Ciego de Ávila](/wiki/Ciego_de_%C3%81vila_(t%E1%BB%89nh)) của [Cuba](/wiki/Cuba). Đô thị này nằm ở trung đoạn giữ các thành phố [Ciego de Ávila](/wiki/Ciego_de_%C3%81vila) và [Morón](/wiki/Mor%C3%B3n,_Cuba).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Ciro_Redondo,_Cuba&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ciro_Redondo,_Cuba&action=edit§ion=1)]
Năm 2004, đô thị Ciro Redondo có dân số 29.560 người.
với diện tích 588 [2] [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(227 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) , và mật độ dân số 50,3người/km² (130,3người/sq mi). [[1]](#cite_note-statoids-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ciro_Redondo,_Cuba&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ciro_Redondo,_Cuba&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** [Statoids (tháng 7 năm 2003).](#cite_ref-statoids_1-1) **ă** [“Municipios of Cuba”](http://www.statoids.com/ycu.html). Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2007.
- ^
**a** [Atenas.cu (2004).](#cite_ref-atenas_2-1) **ă** [“2004 Population trends, by Province and Municipality”](http://www.atenas.inf.cu/todo/Estadisticas/TABLA%20No_3balance.htm). Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2007. **(tiếng Tây Ban Nha)**
|
|

X-Cache: cp1054 miss, cp1052 miss


text:
Cuautitlán de García Barragán
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Cuautitlán de García Barragán là một đô thị thuộc bang Jalisco, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 16408 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Municipalities of Mexico”. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Cuautitlán de García Barragán
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Cuautitlán de García Barragán|
|—
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Flag_of_Mexico.svg/23px-Flag_of_Mexico.svg.png)
[Mexico](/wiki/M%C3%A9xico) [Bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Mexico) [Jalisco](/wiki/Jalisco) [Cuautitlán](/w/index.php?title=Cuautitl%C3%A1n,_Jalisco&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CDT](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Cuautitlán de García Barragán** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Mexico&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Jalisco](/wiki/Jalisco), [México](/wiki/M%C3%A9xico). Năm 2005, dân số của đô thị này là 16408 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cuautitl%C3%A1n_de_Garc%C3%ADa_Barrag%C3%A1n&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cuautitl%C3%A1n_de_Garc%C3%ADa_Barrag%C3%A1n&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Mexico”](http://www.statoids.com/ymx.html). Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2012.


text:
Guiaro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Guiaro là một tổng thuộc tỉnh Nahouri ở đông nam Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Guiaro. Dân số năm 2006 là 19.733 người.[1].
Các thị xã, làng xã[sửa | sửa mã nguồn]
Bétaré, Boala, Boassan, Boli, Bouya, Kana, Kollo, Koro, Koumbili, Kountioro, Natiédougou, Nikouem, Nissaré, Nitiana, Oualem, Poré, Sarro và Sia.

markdown:
# Guiaro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Guiaro|
|— Tổng —|
|
|![]()
Vị trí của Guiaro trong tỉnh
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Flag_of_Burkina_Faso.svg/23px-Flag_of_Burkina_Faso.svg.png)
[Burkina Faso](/wiki/Burkina_Faso) [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Burkina_Faso&action=edit&redlink=1) [Nahouri](/wiki/Nahouri_(t%E1%BB%89nh)) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC+0](/wiki/UTC%2B0)) **Guiaro** là một [tổng](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Burkina_Faso&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh Nahouri](/wiki/Nahouri_(t%E1%BB%89nh)) ở đông nam [Burkina Faso](/wiki/Burkina_Faso). Thủ phủ là [thị xã Guiaro](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_x%C3%A3_Guiaro&action=edit&redlink=1). Dân số năm 2006 là 19.733 người. . [1]
## Các thị xã, làng xã[
[sửa](/w/index.php?title=Guiaro&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Guiaro&action=edit§ion=1)]
Bétaré, Boala, Boassan, Boli, Bouya, Kana, Kollo, Koro, Koumbili, Kountioro, Natiédougou, Nikouem, Nissaré, Nitiana, Oualem, Poré, Sarro và Sia.

X-Cache: cp1055 miss, cp1052 miss


text:
Kim Thái Tổ
Kim Thái Tổ (chữ Hán: 金太祖, 1 tháng 8 năm 1068 – 19 tháng 9 năm 1123) là miếu hiệu của vị hoàng đế khai quốc của nhà Kim trong lịch sử Trung Hoa, trị vì từ ngày 28 tháng 1 năm 1115 cho đến ngày 19 tháng 9 năm 1123. Tên thật của ông là Hoàn Nhan A Cốt Đả (chữ Hán: 完顏阿骨打, bính âm: Wanyan Aguda), có tên Hán là Hoàn Nhan Mân. Ông là người sáng lập và là vị hoàng đế đầu tiên của triều đại nhà Kim trong lịch sử Trung Quốc.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Hoàn Nhan A Cốt Đả xuất thân trong một gia đình quý tộc của tộc Nữ Chân, cháu của Hoàn Nhan Ô Cốt Nãi (完顏烏骨迺), tù trưởng bộ lạc Hoàn Nhan của người Nữ Chân vùng Hổ Thủy,[4] con trai thứ hai của Hoàn Nhan Hặc Lý Bát (完顏劾里鉢), em trai của Hoàn Nhan Ô Nhã Thúc (完顏烏雅束). Do ảnh hưởng của những cuộc chiến tranh bộ lạc liên miên nên ngay từ nhỏ đã hình thành trong ông tinh thần thượng võ, hơn nữa ông còn nổi tiếng là một xạ thủ cừ khôi. Thời thanh niên, A Cốt Đả bắt đầu theo cha và các anh em đi chinh chiến khắp nơi, ông chiến đấu anh dũng, quả cảm, dốc lòng cho sự nghiệp thống nhất các bộ lạc Nữ Chân. Nước Liêu vào năm Càn Thống thứ chín (1109), lúc cao điểm của nạn đói hoành hành khắp nơi, A Cốt Đả đã giúp huynh trưởng là Ô Nhã Thúc thuần phục các chiến binh bị nạn đói của các bộ lạc khác để gia tăng thực lực cho bộ lạc mình. Nước Liêu vào năm Thiên Khánh thứ hai (1112), khi Thiên Tộ Đế tuần du đến Xuân Châu[5] tụ hội cùng với tù trưởng các tộc Nữ Chân đã cư xử bất kính với A Cốt Đả và các tù trưởng khác, khiến họ vô cùng bất mãn, trong lòng nảy sinh ý định phản kháng triều Liêu.
Nước Liêu tháng 10 năm Thiên Khánh thứ ba (1113), huynh trưởng Ô Nhã Thúc bệnh chết, A Cốt Đả chính thức kế vị lãnh tụ liên minh các bộ lạc Nữ Chân với tên gọi Đô bột cực liệt. Ông cho xây dựng thành lũy, chuẩn bị vũ khí, huấn luyện binh mã, chờ đợi thời cơ tiến đánh nước Liêu. Năm Thiên Khánh thứ tư (1114), A Cốt Đả nhận thấy tời cơ đã đến bèn thống lĩnh toàn quân 2500 người trong tộc kéo đến đánh phá châu Ninh Giang của Liêu.[6] Tướng Liêu là Tiêu Tự Tiên tức tốc dẫn 7000 tinh binh tập kết tại Xuất Hà Điếm nhằm ngăn chặn quân Nữ Chân, A Cốt Đả nhân lúc trời tối đã dẫn 3700 quân lén vượt sông Hỗn Đồng[7] tập kích bất ngờ quân doanh của Liêu, khiến quân Liêu hoảng hốt tháo chạy tán loạn. Quân Nữ Chân thừa thắng truy kích, binh lực phát triển tới một vạn người, lãnh thổ được mở rộng đáng kể.
Đầu tháng Giêng âm lịch năm Thiên Khánh thứ năm (28 tháng 1 năm 1115) A Cốt Đả chính thức lên ngôi hoàng đế ở Hội Ninh[8], định quốc hiệu là "Đại Kim", đặt niên hiệu Thu Quốc, đổi tên Hoàn Nhan Mân. Tháng 9 cùng năm, ông đem quân tiến đánh trọng trấn của triều Liêu ở vùng đông bắc là Hoàng Long phủ[9]. Liêu Thiên Tộ Đế phái hơn hai mươi vạn kỵ binh và bộ binh đến phòng thủ đông bắc, bị quân Kim đánh cho đại bại, mất sạch cả vũ khí và đồ quân dụng. Sau đại thắng, A Cốt Đả mới mở hội nghị quân sự, đề xuất lấy Ngũ Kinh của Liêu làm mục tiêu, phân binh làm hai lộ triển khai chiến tranh Kim diệt Liêu. Đến lúc này, Liêu Thiên Tộ Đế mới xem trọng sự việc, đồng thời hạ lệnh thân chinh, song quân Liêu bị quân Kim đánh bại, còn nội bộ triều Liêu lại xảy ra việc Da Luật Chương Nô và Cao Vĩnh Xương làm phản.
Tháng 5 năm Thu Quốc thứ hai (1116), quân Đông lộ chiếm lĩnh Đông Kinh Liêu Dương phủ[10], đến năm Thiên Phụ thứ tư (1120) quân Tây lộ đánh chiếm Thượng Kinh Lâm Hoàng phủ[11], triều Liêu để mất một nửa đất đai, quốc lực dần suy yếu. Trong lúc đang diễn ra chiến sự, Bắc Tống liên tục phái các sứ giả Mã Chính, Triệu Lương Tự đến, cùng Kim định Hải thượng chi minh (Minh ước trên biển), liên hiệp tiến công Liêu. Năm Thiên Phụ thứ ba (1119), Liêu Thiên Tộ Đế đành phải sách phong Hoàn Nhan Mân là Hoàng đế Đông Hoài quốc nhằm xoa dịu người Kim, nhưng văn bản trong sắc phong không gọi Hoàn Nhan Mân là huynh trưởng, quốc hiệu không phải là Đại Kim, do vậy ông không tiếp thụ sắc phong mà tiếp tục tiến đánh nước Liêu.[12]
Năm Thiên Phụ thứ sáu (1122), quân Đông lộ đánh hạ Trung Kinh Đại Định phủ[13], Thiên Tộ Đế chạy đến sa mạc Gobi. Đồng thời, quân Tây lộ cũng đánh hạ Tây Kinh Đại Đồng phủ[14], Da Luật Đại Thạch lập Da Luật Thuần ở Nam Kinh Tích Tân phủ[15], tức chính quyền Bắc Liêu. Bắc Tống phái Đồng Quán cùng những người khác nhiều lần đem quân bắc phạt Liêu, song đều bị quân Liêu đánh tan. Bắc Tống cuối cùng phải thỉnh quân Kim đánh hạ Nam Kinh của Liêu, Bắc Liêu mất, đến lúc này Ngũ Kinh của Liêu đều bị Kim đánh hạ. Tống và Kim trải qua hiệp thương, kết quả là quân Kim sẽ trao cho Tống một bộ phận thành thị của Yên Vân thập lục châu, đồng thời thu được tuế tệ, song cuối cùng Bắc Tống chỉ thu được các tòa thành trống không sau khi chúng bị quân Kim cướp phá tan tành.
Tháng 8 năm Thiên Phụ thứ bảy (1123), A Cốt Đả qua đời khi đang trên đường trở về Kim Thượng Kinh[16], tại vị được 9 năm, hưởng thọ 56 tuổi. Hoàng đệ là Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi kế vị, tức Kim Thái Tông. Sau khi ông mất, vào tháng 6 năm Thiên Hội thứ ba (1125), triều đình đặt thụy hiệu là Đại Thánh hoàng đế (大圣皇帝), tháng 12 cùng năm đổi là Đại Thánh Vũ Nguyên hoàng đế (大圣武元皇帝), miếu hiệu Thái Tổ. Tháng 10 năm Hoàng Thống thứ năm (1145), gia thụy là Ứng Càn Hưng Vận Chiêu Đức Định Công Nhân Minh Trang Hiếu Đại Thánh Vũ Nguyên hoàng đế (应乾兴运昭德定功仁明庄孝大圣武元皇帝).[17] Thi hài của A Cốt Đả được chôn tại Duệ Lăng ở Đại Phòng Sơn bên ngoài Trung Đô ngày nay thuộc thủ đô Bắc Kinh của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Ngày 5 tháng 9 năm 2003, Cục Di sản Văn hóa Chính phủ Nhân dân Bắc Kinh đã phát biểu: vào năm 1980 tại khu lăng mộ nhà Kim trong núi Long Sơn ở vùng ngoại thành phía tây nam Bắc Kinh, chứng thực rằng đây chính là quan tài bằng đá chứa hài cốt và đồ trang sức của Hoàn Nhan A Cốt Đả.
Đối ngoại[sửa | sửa mã nguồn]
Ngoài tài lãnh đạo quân sự phi phàm, A Cốt Đả còn là người có con mắt nhìn xa trông rộng trong lĩnh vực chính trị. Song song với chiến tranh chống Liêu, ông đã duy trì mối quan hệ tốt đép với các nước láng giềng nhằm ổn định thế cục trong nước và cũng là để tránh sự quấy rối từ bên ngoài, từ đó tập trung sức mạnh đánh Liêu. A Cốt Đả đã thực thi một loạt chính sách chính trị với trọng tâm "lấy dân làm gốc", do đó đã thu được hiệu quả rõ rệt.[18]
Đối với các bộ tộc bị áp bức bóc lột và dân lành Khiết Đan, A Cốt Đả đã chọn chính sách "vỗ về", hơn nữa khích lệ họ yên tâm sản xuất, còn đối với tầng lớp quý tộc Khiết Đan, ông quán triệt chín sách "kháng cự sẽ tiêu diệt, quy phục hưởng khoan hồng". Những người không chống đối, A Cốt Đả đều miễn tội, cho họ giữ nguyên chức vụ cũ. Với những người Hán theo Liêu thì ông lại chọn chính sách thu nạp nhân tài, chọn ra những địa chủ tài giỏi và phần tử tri thức người Hán để tham gia công cuộc xây dựng chính quyền nước Kim. Đối với các nước láng giềng, A Cốt Đả đã thiết lập quan hệ tốt đẹp với Cao Ly, Tây Hạ, Bắc Tống. Những chính sách được áp dụng ngay từ sau khi lập quốc đã giúp nước Kim củng cố chính quyền và chờ thời cơ tiêu diệt triều Liêu.[18]
A Cốt Đả tuy rất căm hận triều Liêu, nhưng đối với nhà Tống lại có mối quan hệ tốt đẹp, lúc kiến quốc ban đầu từng có hữu ý liên hợp với Tống, chỉ tới các đời đế vương nhà Kim sau này mới đối địch với triều Tống. Theo quyển Tĩnh Khang bại sử tiên chứng ghi chép thì người con thứ hai của ông là Hoàn Nhan Tông Vọng từng nói rằng: "Thái Tổ cấm ta phạt Tống, lời nói vẫn còn bên tai".[19] Nhà Tống theo như minh ước chỉ đòi lại vùng Yên Kinh[20] với Tây Kinh[14], đại thần nước Kim là Tả Xí Cung (thời Trương Giác chống Kim bị giết) đã khuyên A Cốt Đả không nên trao trả Yên Vân thập lục châu nhưng ông vẫn làm đúng theo điều ước trả lại Yên Kinh, Trác Châu, Dịch Châu, Đàn Châu, Thuận Châu, Cảnh Châu, Kế Châu trong Yên Vân thập lục châu.[21] Trong số đó có Cảnh Châu[22] tuy nằm bên trong Trường Thành nhưng không thuộc mười sáu châu Yên Vân mà Thạch Kính Đường đã cắt nhường cho Liêu. Dịch Châu[23] vào năm Thống Hòa thứ bảy nhà Liêu (989) đoạt từ bên Tống,[24] cũng không được tính là một trong mười sáu châu. Hai châu Mạc, Doanh thì sớm được thu hồi và là trị sở phủ Hà Gian của Bắc Tống. Như vậy là bảy châu nằm trong Thái Hành Sơn thuộc tỉnh Hà Bắc, Sơn Tây gồm Yên, Trác, Đàn, Thuận, Kế, Mạc, Doanh đều được trả lại cho Tống triều. Chỉ trừ chín châu ngoài Thái Hành Sơn là Nho, Quy, Vũ, Tân, Úy, Ứng, Hoàn, Sóc, Vân còn đang bị hai nước Liêu Kim tranh đoạt nên Kim Thái Tổ không thể trao trả được.
Đối nội[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi xưng đế, Hoàn Nhan A Cốt Đả bắt đầu xây dựng chính quyền quý tộc chủ nô triều Kim. Ông tích cực cải cách tệ nạn xấu trong xã hội, đồng thời phát triển kinh tế dựa trên nền tảng "nông nghiệp là gốc", khiến quyền lực ngày một củng cố. Để thiết lập quan hệ chiếm hữu nô lệ mới, trước tiên A Cốt Đả đã xác lập hoàng quyền, xây dựng nên cơ cấu quyền lực tối cao trong giai cấp thống trị trung ương, gọi là chế độ Bột cực liệt; thay đổi quân sự từ thời kỳ thị tộc nguyên thủy thành tổ chức hành chính địa phương, tăng cường mạnh mẽ tính năng động và tổ chức kỷ luật trong quân đội. Kế đến A Cốt Đả chú trọng tới luật pháp, ban hành pháp chế mới, quy định kẻ phạm tội không phân biệt sang hèn đều sẽ bị xử phạt như nhau; thực thi phạt tội và chuộc tội song song; từ bỏ tập tục nguyên thủy, nghiêm cấm kết hôn cùng họ.[18]
Cuối cùng là phát triển sự nghiệp văn hóa. A Cốt Đả ra chiếu lệnh sáng tạo chữ viết của người Nữ Chân và ban hành toàn quốc, lịch sử gọi là "Nữ Chân đại tự"; học văn hóa tiên tiến của dân tộc Hán, coi trọng phần tử tri thức; chú trọng sưu tập các loại sách vở. Là lãnh đạo của một dân tộc du mục, liên tục bận rộn chinh chiến, song ông không hề lơ là việc phát triển kinh tế, đóng góp rất nhiều công sức cho công cuộc phát triển khu vực đông bắc và sự tiến bộ xã hội của dân tộc Nữ Chân.[18]
Trong chiến tranh chống Liêu, A Cốt Đả cấm binh sĩ cướp bóc của dân chúng, giảm bớt thuế cho họ, từ đó được dân chúng yêu mến. Vào lúc này, A Cốt Đả một mặt thực thi chính sách "di dân thực nội", tức là đưa một bộ phận người Hán, người Khiết Đan vào đất nước mình để làm dồi dào lực lượng, lấy đó phát triển nông nghiệp; mặt khác chuyển một bộ phận người Nữ Chân trong nước ra phía ngoài nhằm mở rộng diện tích đất canh tác. Để bảo đảm thu thuế đầy đủ và binh lực dồi dào, A Cốt Đả đã thực thi rất nhiều biện pháp, hạn chế phát triển chế độ nô lệ, nghiêm cấm biến dân thường thành nô lệ.[18]
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
- Thánh Mục hoàng hậu Đường Quát thị (聖穆皇后唐括氏).
- Con trai thứ 5, nhưng là dòng đích nên coi là con trưởng: Hoàn Nhan Tông Tuấn (完顏宗峻), tên Nữ Chân là Thằng Quả, về sau được con trai là Kim Hi Tông Hoàn Nhan Hợp Lạt tôn miếu hiệu là Huy Tông.
- Con trai thứ 7: Phong vương Hoàn Nhan Tông Triều (完顏宗朝), tên Nữ Chân là Ô Liệt (hay Liệt Bồ Dương Hổ)[25].
- Triệu vương Hoàn Nhan Tông Kiệt (完顏宗傑), tên Nữ Chân là Một Lý Dã.
- Quang Ý hoàng hậu Bùi Mãn thị (光懿皇后裴滿氏).
- Con trai lớn, nhưng không là dòng đích nên không coi là con trưởng: Liêu vương Hoàn Nhan Tông Cán (完顏宗幹), tên Nữ Chân là Oát Bản. Thời Kim Hải Lăng Vương (con trai thứ hai của ông này) trị vì được truy tôn làm Kim Đức Tông, đến thời Kim Thế Tông bị giáng làm Liêu vương.
- Khâm Hiến hoàng hậu Hột Thạch Liệt thị (欽憲皇后紇石烈氏).
- Con trai thứ 2: Tống vương Hoàn Nhan Tông Vọng (完顏宗望), tên Nữ Chân là Oát Li Bất.
- Con trai thứ 6[26]: Trần vương Hoàn Nhan Tông Tuyển (完顏宗雋), tên Nữ Chân là Ngoa Lỗ Quan.
- Thẩm vương Hoàn Nhan Ngoa Lỗ (完顏訛魯).
- Tuyên Hiến hoàng hậu Phó Tán thị (宣獻皇后僕散氏).
- Con trai thứ 3: Kim Duệ Tông Hoàn Nhan Tông Nghiêu (完顏宗堯), tên Nữ Chân là Ngoa Lý Đóa. Con trai ông này là Kim Thế Tông.
- Bân vương Hoàn Nhan Ngoa Lỗ Đóa (完顏訛魯朵).
- Ô Cổ Luận Nguyên phi (烏古論元妃).
- Con trai thứ 4: Lương vương Hoàn Nhan Tông Bật (完顏宗弼), tên Nữ Chân là Ngột Truật.
- Con trai thứ 8[27]: Vệ vương Hoàn Nhan Tông Cường (完顏宗強), tên Nữ Chân là A Lỗ.
- Con trai thứ 9[27]: Thục vương Hoàn Nhan Tông Mẫn (完顏宗敏), tên Nữ Chân là A Lỗ Bổ.
- Tiêu Sùng phi (蕭崇妃).
- Kỷ vương Hoàn Nhan Tập Nê Liệt (完顏習泥烈).
- Tức vương Hoàn Nhan Ninh Cát (完顏寧吉).
- Cử vương Hoàn Nhan Yến Tôn (完顏燕孫).
- Nương tử Độc Nô Khả (娘子獨奴可).
- Nghiệp vương Hoàn Nhan Oát Hốt (完顏斡忽).
- Con gái
- Trưởng công chúa Hoàn Nhan Ngột Lỗ (完颜兀鲁), gả cho Đồ Đan Cung.
- Tất Quốc công chúa, gả cho Ô Cổ Luận Ngoa Luận.
- Vợ của Bồ Sát Thạch Gia Nô (Bồ Sát Thạch Gia Nô là cháu của Bồ Sát Hộc Lỗ Đoản, cháu ngoại Hặc Lý Bát và A Cốt Đả).
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Hoàn Nhan A Cốt Đả là một nhân vật trong tác phẩm Thiên Long Bát Bộ của nhà văn Kim Dung, trong tiểu thuyết này, ông xuất hiện và gặp gở với Kiều Phong khi đang đánh hổ, sau đó ông dẫn Kiều Phong về bộ tộc của mình, cho ở nhờ để chữa trị bệnh tình cho A Tử, em gái A Châu (người yêu của Kiều Phong). Ông còn là một nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Tứ đại danh bổ của nhà văn Ôn Thụy An, trong tiểu thuyết này ông là vua nước Kim có dã tâm xâm lược Nam Tống.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Herbert Franke, 1997 (I): "Chinese Texts on the Jurchen (I): a Translation of the Jurchen in the San ch'ao pei-meng hui-pien. Originally published in Zantralasiatische Studien 9. Wiesbaden, 1975. Reprinted in: Herbert Franke and Hok-lam Chan, "Studies on the Jurchens and the Chin Dynasty", Variorum Collected Series Studies: CS591, Ashgate, 1997. ISBN 0-86078-645-5.
- (CHT) The Cambridge History of China, vol. 6.
- Jing-shen Tao, The Jurchen in Twelfth-Century China. University of Washington Press, 1976, ISBN 0-295-95514-7.
- Guy Gavriel Kay, River of Stars là một cuốn tiểu thuyết lấy bối cảnh nước Liêu trong cuộc xâm lược của tộc Nữ Chân.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Kim sử, Quyển 2: Bản kỷ - Thái Tổ.
- ^ a ă Truy tôn.
- ^ a ă Theo lịch Gregory đón trước.
- ^ Nay là A Thập Hà đông nam Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang
- ^ Nay thuộc tỉnh Cát Lâm.
- ^ Nay là phía đông nam Phù Dư tỉnh Cát Lâm
- ^ Nay thuộc sông Tùng Hoa
- ^ Nay thuộc A Thành, Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang
- ^ Nay thuộc huyện Nông An tỉnh Cát Lâm
- ^ Nay thuộc Liêu Dương, Liêu Ninh
- ^ Nay thuộc Ba Lâm Tả, Nội Mông
- ^ Kim sử, Quyển 84 - Liệt truyện 22.
- ^ Nay thuộc Ninh Thành, Nội Mông
- ^ a ă Nay thuộc Đại Đồng, Sơn Tây
- ^ Nay thuộc thủ đô Bắc Kinh
- ^ Nay thuộc vùng phụ cận A Thành, Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang
- ^ Kim sử, Quyển 32: Chí - Lễ ngũ.
- ^ a ă â b c Thương Thánh, Chính sử Trung Quốc qua các triều đại (350 vị hoàng đế nổi tiếng), Việt Văn Book dịch, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2011, trang 464-465
- ^ Tĩnh Khang bại sử tiên chứng chi tứ: Hoàng tử vị: "Thái Tổ chỉ ngã phạt Tống, ngôn do tại nhĩ, Hoàng đế ngưỡng thể thử ý, cố lệnh ngã muộn tự tiện".
- ^ Nay thuộc tây nam Bắc Kinh
- ^ Kim sử, Quyển 75 - Tả Xí Cung truyện: Thái Tổ ký định yến, tòng sơ ước, dĩ dữ tống nhân. xí cung hiến thi lược viết: "quân vương mạc thính quyên yến nghị, nhất thốn san hà nhất thốn kim". Thái Tổ bất thính.
- ^ Nay thuộc Tuân Hóa, Hà Bắc, đây là Cảnh Châu của Kim, không phải là Cảnh Châu cùng tên của Tống, Cảnh Châu của Tống nay thuộc huyện Cảnh, Hành Thủy, Hà Bắc
- ^ Nay thuộc huyện Dịch, Bảo Định, Hà Bắc
- ^ Liêu sử, Quyển 40 - Địa lý chí tứ: Thống Hòa thất niên công khắc chi, thăng Cao Dương quân.
- ^ Tam triều bắc minh hội biên quyển 18 ngày 19 tháng 6 năm Tuyên Hòa thứ 5 dẫn "Thần lộc ký" viết: Thái Tổ cửu tử: chánh thất sinh đệ tam tử Thánh Quả, danh Tông Tuấn, Đản phụ, đệ thất tử Liệt Bồ Dương Hổ, danh Tông Triều.
- ^ Căn cứ Tùng mạc kỉ văn của Hồng Hạo: Đệ lục tử viết Bồ Lộ Hổ, vi Duyện vương, thái phó, lĩnh thượng thư tỉnh sự. Như thế "Bồ Lộ Hổ" là nhầm lẫn với "Ngoa Lỗ Quan". Hoàn Nhan Tông Tuyển được phong tới Duyện quốc vương. "Bồ Lỗ Hổ" là tên Nữ Chân của Hoàn Nhan Tông Bàn, con trai lớn của Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi, chứ không phải là con trai của Hoàn Nhan A Cốt Đả. Tam triều bắc minh hội biên quyển 18 dẫn "Thần lộc ký" viết: Kế thất sinh nguyên soái nhị thái tử, danh Tông Kiệt, đệ lục tử Tông Tuyển. Như vậy "Tông Kiệt" chính là nhầm lẫn từ "Tông Vọng".
- ^ a ă Tam triều bắc minh hội biên quyển 18 dẫn Thần lộc kí: Nguyên soái tứ thái tử Ngột Truật danh Tông Bật, đệ bát tử A Lỗ Bảo, đệ cửu tử A Lỗ Bột Sơn.

markdown:
# Kim Thái Tổ
|Kim Thái Tổ
|
金太祖
|
| ![ Wanggiyan Aguda.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Wanggiyan_Aguda.jpg/250px-Wanggiyan_Aguda.jpg)
![ Wanggiyan Aguda.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Wanggiyan_Aguda.jpg/250px-Wanggiyan_Aguda.jpg)
[Bảo tàng Lịch sử Kim Thượng Kinh](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Kim_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Kinh&action=edit&redlink=1) [Cáp Nhĩ Tân](/wiki/C%C3%A1p_Nh%C4%A9_T%C3%A2n). [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [Đại Kim](/wiki/Nh%C3%A0_Kim) [28 tháng 1](/wiki/28_th%C3%A1ng_1)năm [1115](/wiki/1115)– [19 tháng 9](/wiki/19_th%C3%A1ng_9)năm [1123](/wiki/1123)
( 8 năm, 234 ngày)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/32f0050c29130a19f8c71f87d1af8ad4.png)
**Sáng lập triều đại** [Kim Thái Tông](/wiki/Kim_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng)
|Hậu duệ|
|Xem văn bản.|
Tên Hán: Hoàn Nhan Mân (完颜旻)
[Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF)
|Niên hiệu|
|Thu Quốc: 1115-1116
|
Thiên Phụ: 1117-1123
[[1]](#cite_note-KS02-1)
(応乾興運昭徳定功仁明庄孝大聖武元皇帝)
[Nhà Kim](/wiki/Nh%C3%A0_Kim) [Hoàn Nhan Hặc Lý Bát](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_H%E1%BA%B7c_L%C3%BD_B%C3%A1t&action=edit&redlink=1) [[2]](#cite_note-TT-2) [[2]](#cite_note-TT-2) [[3]](#cite_note-GR-3) [[3]](#cite_note-GR-3) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [núi Đại Phòng](/w/index.php?title=N%C3%BAi_%C4%90%E1%BA%A1i_Ph%C3%B2ng&action=edit&redlink=1), nhưng vẫn gọi là Duệ lăng. **Kim Thái Tổ** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 金太祖, [1 tháng 8](/wiki/1_th%C3%A1ng_8) năm [1068](/wiki/1068) – [19 tháng 9](/wiki/19_th%C3%A1ng_9) năm [1123](/wiki/1123)) là miếu hiệu của vị [hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) khai quốc của [nhà Kim](/wiki/Nh%C3%A0_Kim) trong [lịch sử Trung Hoa](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c), trị vì từ ngày 28 tháng 1 năm 1115 cho đến ngày 19 tháng 9 năm 1123. Tên thật của ông là **Hoàn Nhan A Cốt Đả** (chữ Hán: 完顏阿骨打, bính âm: *Wanyan Aguda*), có tên Hán là **Hoàn Nhan Mân**. Ông là người sáng lập và là vị hoàng đế đầu tiên của triều đại [nhà Kim](/wiki/Nh%C3%A0_Kim) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=1)]
Hoàn Nhan A Cốt Đả xuất thân trong một gia đình quý tộc của tộc Nữ Chân, cháu của
[Hoàn Nhan Ô Cốt Nãi](/w/index.php?title=%C3%94_C%E1%BB%91t_N%C3%A3i&action=edit&redlink=1) (完顏烏骨迺), tù trưởng bộ lạc Hoàn Nhan của người [Nữ Chân](/wiki/N%E1%BB%AF_Ch%C3%A2n) vùng [Hổ Thủy](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Th%E1%BB%A7y&action=edit&redlink=1), con trai thứ hai của [4] [Hoàn Nhan Hặc Lý Bát](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_H%E1%BA%B7c_L%C3%BD_B%C3%A1t&action=edit&redlink=1)(完顏劾里鉢), em trai của [Hoàn Nhan Ô Nhã Thúc](/wiki/%C3%94_Nh%C3%A3_Th%C3%BAc)(完顏烏雅束). Do ảnh hưởng của những cuộc chiến tranh bộ lạc liên miên nên ngay từ nhỏ đã hình thành trong ông tinh thần thượng võ, hơn nữa ông còn nổi tiếng là một xạ thủ cừ khôi. Thời thanh niên, A Cốt Đả bắt đầu theo cha và các anh em đi chinh chiến khắp nơi, ông chiến đấu anh dũng, quả cảm, dốc lòng cho sự nghiệp thống nhất các bộ lạc Nữ Chân. Nước Liêu vào năm [Càn Thống](/w/index.php?title=C%C3%A0n_Th%E1%BB%91ng_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1)thứ chín ( [1109](/wiki/1109)), lúc cao điểm của nạn đói hoành hành khắp nơi, A Cốt Đả đã giúp huynh trưởng là Ô Nhã Thúc thuần phục các chiến binh bị nạn đói của các bộ lạc khác để gia tăng thực lực cho bộ lạc mình. [Nước Liêu](/wiki/Nh%C3%A0_Li%C3%AAu)vào năm [Thiên Khánh](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Kh%C3%A1nh_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1)thứ hai ( [1112](/wiki/1112)), khi [Thiên Tộ Đế](/wiki/Li%C3%AAu_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%99_%C4%90%E1%BA%BF)tuần du đến [Xuân Châu](/wiki/Xu%C3%A2n_Ch%C3%A2u) tụ hội cùng với tù trưởng các tộc Nữ Chân đã cư xử bất kính với A Cốt Đả và các tù trưởng khác, khiến họ vô cùng bất mãn, trong lòng nảy sinh ý định phản kháng triều Liêu. [[5]](#cite_note-5)
Nước Liêu tháng 10 năm Thiên Khánh thứ ba (
[1113](/wiki/1113)), huynh trưởng Ô Nhã Thúc bệnh chết, A Cốt Đả chính thức kế vị lãnh tụ liên minh các bộ lạc Nữ Chân với tên gọi *. Ông cho xây dựng thành lũy, chuẩn bị vũ khí, huấn luyện binh mã, chờ đợi thời cơ tiến đánh nước Liêu. Năm Thiên Khánh thứ tư ( Đô bột cực liệt* [1114](/wiki/1114)), A Cốt Đả nhận thấy tời cơ đã đến bèn thống lĩnh toàn quân 2500 người trong tộc kéo đến đánh phá [châu Ninh Giang](/w/index.php?title=Ninh_Giang_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1)của Liêu. Tướng Liêu là [[6]](#cite_note-6) [Tiêu Tự Tiên](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_T%E1%BB%B1_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1)tức tốc dẫn 7000 tinh binh tập kết tại [Xuất Hà Điếm](/w/index.php?title=Xu%E1%BA%A5t_H%C3%A0_%C4%90i%E1%BA%BFm&action=edit&redlink=1)nhằm ngăn chặn quân Nữ Chân, A Cốt Đả nhân lúc trời tối đã dẫn 3700 quân lén vượt sông [Hỗn Đồng](/wiki/T%C3%B9ng_Hoa) tập kích bất ngờ quân doanh của Liêu, khiến quân Liêu hoảng hốt tháo chạy tán loạn. Quân Nữ Chân thừa thắng truy kích, binh lực phát triển tới một vạn người, lãnh thổ được mở rộng đáng kể. [[7]](#cite_note-7)
Đầu tháng Giêng
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch) năm Thiên Khánh thứ năm ( [28 tháng 1](/wiki/28_th%C3%A1ng_1) năm [1115](/wiki/1115)) A Cốt Đả chính thức lên ngôi hoàng đế ở [Hội Ninh](/wiki/H%E1%BB%99i_Ninh) , định quốc hiệu là " [8] [Đại Kim](/wiki/Nh%C3%A0_Kim)", đặt niên hiệu [Thu Quốc](/w/index.php?title=Thu_Qu%E1%BB%91c_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1), đổi tên **Hoàn Nhan Mân**. Tháng 9 cùng năm, ông đem quân tiến đánh trọng trấn của triều Liêu ở vùng đông bắc là [Hoàng Long phủ](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Long_ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) . Liêu Thiên Tộ Đế phái hơn hai mươi vạn kỵ binh và bộ binh đến phòng thủ đông bắc, bị quân Kim đánh cho đại bại, mất sạch cả vũ khí và đồ quân dụng. Sau đại thắng, A Cốt Đả mới mở hội nghị quân sự, đề xuất lấy Ngũ Kinh của Liêu làm mục tiêu, phân binh làm hai lộ triển khai chiến tranh Kim diệt Liêu. Đến lúc này, Liêu Thiên Tộ Đế mới xem trọng sự việc, đồng thời hạ lệnh thân chinh, song quân Liêu bị quân Kim đánh bại, còn nội bộ triều Liêu lại xảy ra việc [[9]](#cite_note-9) [Da Luật Chương Nô](/w/index.php?title=Da_Lu%E1%BA%ADt_Ch%C6%B0%C6%A1ng_N%C3%B4&action=edit&redlink=1)và [Cao Vĩnh Xương](/w/index.php?title=Cao_V%C4%A9nh_X%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)làm phản.
Tháng 5 năm Thu Quốc thứ hai (
[1116](/wiki/1116)), quân Đông lộ chiếm lĩnh [Đông Kinh Liêu Dương phủ](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Kinh_Li%C3%AAu_D%C6%B0%C6%A1ng_ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) , đến năm Thiên Phụ thứ tư ( [10] [1120](/wiki/1120)) quân Tây lộ đánh chiếm [Thượng Kinh Lâm Hoàng phủ](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Kinh_L%C3%A2m_Ho%C3%A0ng_ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) , triều Liêu để mất một nửa đất đai, quốc lực dần suy yếu. Trong lúc đang diễn ra chiến sự, [[11]](#cite_note-11) [Bắc Tống](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%91ng)liên tục phái các sứ giả [Mã Chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_Ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1), [Triệu Lương Tự](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_L%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1)đến, cùng Kim định *(Minh ước trên biển), liên hiệp tiến công Liêu. Năm Thiên Phụ thứ ba (* [Hải thượng chi minh](/wiki/Li%C3%AAn_minh_tr%C3%AAn_bi%E1%BB%83n) [1119](/wiki/1119)), Liêu Thiên Tộ Đế đành phải sách phong Hoàn Nhan Mân là **Hoàng đế Đông Hoài quốc**nhằm xoa dịu người Kim, nhưng văn bản trong sắc phong không gọi Hoàn Nhan Mân là huynh trưởng, quốc hiệu không phải là Đại Kim, do vậy ông không tiếp thụ sắc phong mà tiếp tục tiến đánh nước Liêu. [[12]](#cite_note-12)
Năm Thiên Phụ thứ sáu (
[1122](/wiki/1122)), quân Đông lộ đánh hạ Trung Kinh Đại Định phủ , Thiên Tộ Đế chạy đến [13] [sa mạc Gobi](/wiki/Sa_m%E1%BA%A1c_Gobi). Đồng thời, quân Tây lộ cũng đánh hạ Tây Kinh Đại Đồng phủ , [[14]](#cite_note-ReferenceA-14) [Da Luật Đại Thạch](/wiki/Da_Lu%E1%BA%ADt_%C4%90%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%A1ch)lập [Da Luật Thuần](/w/index.php?title=Da_Lu%E1%BA%ADt_Thu%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)ở [Nam Kinh Tích Tân phủ](/w/index.php?title=Nam_Kinh_T%C3%ADch_T%C3%A2n_ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) , tức chính quyền [[15]](#cite_note-15) [Bắc Liêu](/wiki/B%E1%BA%AFc_Li%C3%AAu). Bắc Tống phái [Đồng Quán](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Qu%C3%A1n)cùng những người khác nhiều lần đem quân bắc phạt Liêu, song đều bị quân Liêu đánh tan. Bắc Tống cuối cùng phải thỉnh quân Kim đánh hạ Nam Kinh của Liêu, Bắc Liêu mất, đến lúc này Ngũ Kinh của Liêu đều bị Kim đánh hạ. Tống và Kim trải qua hiệp thương, kết quả là quân Kim sẽ trao cho Tống một bộ phận thành thị của [Yên Vân thập lục châu](/wiki/Y%C3%AAn_V%C3%A2n_th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_ch%C3%A2u), đồng thời thu được tuế tệ, song cuối cùng Bắc Tống chỉ thu được các tòa thành trống không sau khi chúng bị quân Kim cướp phá tan tành.
Tháng 8 năm Thiên Phụ thứ bảy (
[1123](/wiki/1123)), A Cốt Đả qua đời khi đang trên đường trở về Kim Thượng Kinh , tại vị được 9 năm, hưởng thọ 56 tuổi. Hoàng đệ là Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi kế vị, tức [16] [Kim Thái Tông](/wiki/Kim_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng). Sau khi ông mất, vào tháng 6 năm [Thiên Hội](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_H%E1%BB%99i_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1)thứ ba ( [1125](/wiki/1125)), triều đình đặt [thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u)là **Đại Thánh hoàng đế**(大圣皇帝), tháng 12 cùng năm đổi là **Đại Thánh Vũ Nguyên hoàng đế**(大圣武元皇帝), [miếu hiệu](/wiki/Mi%E1%BA%BFu_hi%E1%BB%87u) **Thái Tổ**. Tháng 10 năm [Hoàng Thống](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Th%E1%BB%91ng_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1)thứ năm ( [1145](/wiki/1145)), gia thụy là **Ứng Càn Hưng Vận Chiêu Đức Định Công Nhân Minh Trang Hiếu Đại Thánh Vũ Nguyên hoàng đế**(应乾兴运昭德定功仁明庄孝大圣武元皇帝). Thi hài của A Cốt Đả được chôn tại [[17]](#cite_note-17) [Duệ Lăng](/w/index.php?title=Du%E1%BB%87_L%C4%83ng&action=edit&redlink=1)ở [Đại Phòng Sơn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Ph%C3%B2ng_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1)bên ngoài [Trung Đô](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4)ngày nay thuộc thủ đô Bắc Kinh của nước [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa).
Ngày
[5 tháng 9](/wiki/5_th%C3%A1ng_9) năm [2003](/wiki/2003), Cục Di sản Văn hóa [Chính phủ Nhân dân Bắc Kinh](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_B%E1%BA%AFc_Kinh&action=edit&redlink=1) đã phát biểu: vào năm [1980](/wiki/1980) tại khu lăng mộ nhà Kim trong núi Long Sơn ở vùng ngoại thành phía tây nam [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), chứng thực rằng đây chính là quan tài bằng đá chứa hài cốt và đồ trang sức của Hoàn Nhan A Cốt Đả.
## Đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=2)]
Ngoài tài lãnh đạo quân sự phi phàm, A Cốt Đả còn là người có con mắt nhìn xa trông rộng trong lĩnh vực chính trị. Song song với chiến tranh chống Liêu, ông đã duy trì mối quan hệ tốt đép với các nước láng giềng nhằm ổn định thế cục trong nước và cũng là để tránh sự quấy rối từ bên ngoài, từ đó tập trung sức mạnh đánh Liêu. A Cốt Đả đã thực thi một loạt chính sách chính trị với trọng tâm "lấy dân làm gốc", do đó đã thu được hiệu quả rõ rệt.
[[18]](#cite_note-CSTQ-18)
Đối với các bộ tộc bị áp bức bóc lột và dân lành Khiết Đan, A Cốt Đả đã chọn chính sách "vỗ về", hơn nữa khích lệ họ yên tâm sản xuất, còn đối với tầng lớp quý tộc Khiết Đan, ông quán triệt chín sách "kháng cự sẽ tiêu diệt, quy phục hưởng khoan hồng". Những người không chống đối, A Cốt Đả đều miễn tội, cho họ giữ nguyên chức vụ cũ. Với những người Hán theo Liêu thì ông lại chọn chính sách thu nạp nhân tài, chọn ra những địa chủ tài giỏi và phần tử tri thức người Hán để tham gia công cuộc xây dựng chính quyền nước Kim. Đối với các nước láng giềng, A Cốt Đả đã thiết lập quan hệ tốt đẹp với
[Cao Ly](/wiki/Cao_Ly), [Tây Hạ](/wiki/T%C3%A2y_H%E1%BA%A1), [Bắc Tống](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%91ng). Những chính sách được áp dụng ngay từ sau khi lập quốc đã giúp nước Kim củng cố chính quyền và chờ thời cơ tiêu diệt triều Liêu. [[18]](#cite_note-CSTQ-18)
A Cốt Đả tuy rất căm hận triều Liêu, nhưng đối với nhà Tống lại có mối quan hệ tốt đẹp, lúc kiến quốc ban đầu từng có hữu ý liên hợp với Tống, chỉ tới các đời đế vương nhà Kim sau này mới đối địch với triều Tống. Theo quyển
* ghi chép thì người con thứ hai của ông là Tĩnh Khang bại sử tiên chứng* [Hoàn Nhan Tông Vọng](/wiki/Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_V%E1%BB%8Dng)từng nói rằng: "Thái Tổ cấm ta phạt Tống, lời nói vẫn còn bên tai". Nhà Tống theo như minh ước chỉ đòi lại vùng [[19]](#cite_note-19) [Yên Kinh](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_Kinh&action=edit&redlink=1) với [[20]](#cite_note-20) [Tây Kinh](/wiki/T%C3%A2y_Kinh) , đại thần nước Kim là [[14]](#cite_note-ReferenceA-14) [Tả Xí Cung](/w/index.php?title=T%E1%BA%A3_X%C3%AD_Cung&action=edit&redlink=1)(thời [Trương Giác](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Gi%C3%A1c_(nh%C3%A0_Kim))chống Kim bị giết) đã khuyên A Cốt Đả không nên trao trả Yên Vân thập lục châu nhưng ông vẫn làm đúng theo điều ước trả lại Yên Kinh, [Trác Châu](/wiki/Tr%C3%A1c_Ch%C3%A2u), [Dịch Châu](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Đàn Châu](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0n_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Thuận Châu](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Ch%C3%A2u), [Cảnh Châu](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3nh_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Kế Châu](/wiki/K%E1%BA%BF_Ch%C3%A2u)trong Yên Vân thập lục châu. Trong số đó có Cảnh Châu [[21]](#cite_note-21) tuy nằm bên trong Trường Thành nhưng không thuộc mười sáu châu Yên Vân mà [[22]](#cite_note-22) [Thạch Kính Đường](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_K%C3%ADnh_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)đã cắt nhường cho Liêu. Dịch Châu vào năm [[23]](#cite_note-23) [Thống Hòa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%91ng_H%C3%B2a_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1)thứ bảy nhà Liêu ( [989](/wiki/989)) đoạt từ bên Tống, cũng không được tính là một trong mười sáu châu. Hai châu Mạc, Doanh thì sớm được thu hồi và là trị sở phủ Hà Gian của Bắc Tống. Như vậy là bảy châu nằm trong [[24]](#cite_note-24) [Thái Hành Sơn](/wiki/Th%C3%A1i_H%C3%A0nh_S%C6%A1n)thuộc tỉnh [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c))gồm [Yên](/wiki/Y%C3%AAn_Ch%C3%A2u), [Trác](/wiki/Tr%C3%A1c_Ch%C3%A2u), [Đàn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0n_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Thuận](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Ch%C3%A2u), [Kế](/wiki/K%E1%BA%BF_Ch%C3%A2u), [Mạc](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Doanh](/w/index.php?title=Doanh_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1)đều được trả lại cho Tống triều. Chỉ trừ chín châu ngoài Thái Hành Sơn là [Nho](/w/index.php?title=Nho_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Quy](/w/index.php?title=Quy_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Vũ](/wiki/V%C5%A9_Ch%C3%A2u), [Tân](/wiki/T%C3%A2n_Ch%C3%A2u), [Úy](/w/index.php?title=%C3%9Ay_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Ứng](/w/index.php?title=%E1%BB%A8ng_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Hoàn](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Sóc](/wiki/S%C3%B3c_Ch%C3%A2u), [Vân](/w/index.php?title=V%C3%A2n_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1)còn đang bị hai nước Liêu Kim tranh đoạt nên Kim Thái Tổ không thể trao trả được.
## Đối nội[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=3)]
Sau khi xưng đế, Hoàn Nhan A Cốt Đả bắt đầu xây dựng chính quyền quý tộc chủ nô triều Kim. Ông tích cực cải cách tệ nạn xấu trong xã hội, đồng thời phát triển kinh tế dựa trên nền tảng "nông nghiệp là gốc", khiến quyền lực ngày một củng cố. Để thiết lập quan hệ chiếm hữu
[nô lệ](/wiki/N%C3%B4_l%E1%BB%87) mới, trước tiên A Cốt Đả đã xác lập hoàng quyền, xây dựng nên cơ cấu quyền lực tối cao trong giai cấp thống trị trung ương, gọi là chế độ *; thay đổi quân sự từ thời kỳ thị tộc nguyên thủy thành tổ chức hành chính địa phương, tăng cường mạnh mẽ tính năng động và tổ chức kỷ luật trong quân đội. Kế đến A Cốt Đả chú trọng tới luật pháp, ban hành pháp chế mới, quy định kẻ phạm tội không phân biệt sang hèn đều sẽ bị xử phạt như nhau; thực thi phạt tội và chuộc tội song song; từ bỏ tập tục nguyên thủy, nghiêm cấm kết hôn cùng họ. Bột cực liệt* [[18]](#cite_note-CSTQ-18)
Cuối cùng là phát triển sự nghiệp văn hóa. A Cốt Đả ra chiếu lệnh sáng tạo chữ viết của người Nữ Chân và ban hành toàn quốc, lịch sử gọi là "Nữ Chân đại tự"; học văn hóa tiên tiến của dân tộc Hán, coi trọng phần tử tri thức; chú trọng sưu tập các loại sách vở. Là lãnh đạo của một dân tộc du mục, liên tục bận rộn chinh chiến, song ông không hề lơ là việc phát triển kinh tế, đóng góp rất nhiều công sức cho công cuộc phát triển khu vực đông bắc và sự tiến bộ xã hội của dân tộc Nữ Chân.
[[18]](#cite_note-CSTQ-18)
Trong chiến tranh chống Liêu, A Cốt Đả cấm binh sĩ cướp bóc của dân chúng, giảm bớt thuế cho họ, từ đó được dân chúng yêu mến. Vào lúc này, A Cốt Đả một mặt thực thi chính sách "di dân thực nội", tức là đưa một bộ phận
[người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n), người Khiết Đan vào đất nước mình để làm dồi dào lực lượng, lấy đó phát triển nông nghiệp; mặt khác chuyển một bộ phận người Nữ Chân trong nước ra phía ngoài nhằm mở rộng diện tích đất canh tác. Để bảo đảm thu thuế đầy đủ và binh lực dồi dào, A Cốt Đả đã thực thi rất nhiều biện pháp, hạn chế phát triển chế độ nô lệ, nghiêm cấm biến dân thường thành nô lệ. [[18]](#cite_note-CSTQ-18)
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=4)] [Thánh Mục hoàng hậu](/w/index.php?title=Th%C3%A1nh_M%E1%BB%A5c_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)&action=edit&redlink=1)Đường Quát thị (聖穆皇后唐括氏).
- Con trai thứ 5, nhưng là dòng đích nên coi là con trưởng:
[Hoàn Nhan Tông Tuấn](/wiki/Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_Tu%E1%BA%A5n)(完顏宗峻), tên Nữ Chân là Thằng Quả, về sau được con trai là [Kim Hi Tông](/wiki/Kim_Hi_T%C3%B4ng)Hoàn Nhan Hợp Lạt tôn miếu hiệu là Huy Tông.
- Con trai thứ 7: Phong vương
[Hoàn Nhan Tông Triều](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_Tri%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1)(完顏宗朝), tên Nữ Chân là Ô Liệt (hay Liệt Bồ Dương Hổ) . [[25]](#cite_note-25)
- Triệu vương
[Hoàn Nhan Tông Kiệt](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_Ki%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1)(完顏宗傑), tên Nữ Chân là Một Lý Dã.
- Con trai thứ 5, nhưng là dòng đích nên coi là con trưởng:
[Quang Ý hoàng hậu](/w/index.php?title=Quang_%C3%9D_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)&action=edit&redlink=1)Bùi Mãn thị (光懿皇后裴滿氏).
- Con trai lớn, nhưng không là dòng đích nên không coi là con trưởng: Liêu vương
[Hoàn Nhan Tông Cán](/wiki/Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_C%C3%A1n)(完顏宗幹), tên Nữ Chân là Oát Bản. Thời [Kim Hải Lăng Vương](/wiki/Kim_H%E1%BA%A3i_L%C4%83ng_V%C6%B0%C6%A1ng)(con trai thứ hai của ông này) trị vì được truy tôn làm Kim Đức Tông, đến thời [Kim Thế Tông](/wiki/Kim_Th%E1%BA%BF_T%C3%B4ng)bị giáng làm Liêu vương.
- Con trai lớn, nhưng không là dòng đích nên không coi là con trưởng: Liêu vương
[Khâm Hiến hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_Hi%E1%BA%BFn_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1)Hột Thạch Liệt thị (欽憲皇后紇石烈氏).
- Con trai thứ 2: Tống vương
[Hoàn Nhan Tông Vọng](/wiki/Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_V%E1%BB%8Dng)(完顏宗望), tên Nữ Chân là Oát Li Bất.
- Con trai thứ 6
: Trần vương [[26]](#cite_note-26) [Hoàn Nhan Tông Tuyển](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_Tuy%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)(完顏宗雋), tên Nữ Chân là Ngoa Lỗ Quan.
- Thẩm vương
[Hoàn Nhan Ngoa Lỗ](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_Ngoa_L%E1%BB%97&action=edit&redlink=1)(完顏訛魯).
- Con trai thứ 2: Tống vương
[Tuyên Hiến hoàng hậu](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_Hi%E1%BA%BFn_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)&action=edit&redlink=1)Phó Tán thị (宣獻皇后僕散氏).
- Con trai thứ 3: Kim Duệ Tông
[Hoàn Nhan Tông Nghiêu](/wiki/Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_Ph%E1%BB%A5)(完顏宗堯), tên Nữ Chân là Ngoa Lý Đóa. Con trai ông này là [Kim Thế Tông](/wiki/Kim_Th%E1%BA%BF_T%C3%B4ng).
- Bân vương
[Hoàn Nhan Ngoa Lỗ Đóa](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_Ngoa_L%E1%BB%97_%C4%90%C3%B3a&action=edit&redlink=1)(完顏訛魯朵).
- Con trai thứ 3: Kim Duệ Tông
[Ô Cổ Luận](/w/index.php?title=%C3%94_C%E1%BB%95_Lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1)Nguyên phi (烏古論元妃).
- Con trai thứ 4: Lương vương
[Hoàn Nhan Tông Bật](/wiki/Ng%E1%BB%99t_Tru%E1%BA%ADt)(完顏宗弼), tên Nữ Chân là [Ngột Truật](/wiki/Ng%E1%BB%99t_Tru%E1%BA%ADt).
- Con trai thứ 8
: Vệ vương [[27]](#cite_note-eightnine-27) [Hoàn Nhan Tông Cường](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_C%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)(完顏宗強), tên Nữ Chân là A Lỗ.
- Con trai thứ 9
: Thục vương [[27]](#cite_note-eightnine-27) [Hoàn Nhan Tông Mẫn](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_M%E1%BA%ABn&action=edit&redlink=1)(完顏宗敏), tên Nữ Chân là A Lỗ Bổ.
- Con trai thứ 4: Lương vương
[Tiêu Sùng phi](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_S%C3%B9ng_phi&action=edit&redlink=1)(蕭崇妃).
- Kỷ vương
[Hoàn Nhan Tập Nê Liệt](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%E1%BA%ADp_N%C3%AA_Li%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1)(完顏習泥烈).
- Tức vương
[Hoàn Nhan Ninh Cát](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_Ninh_C%C3%A1t&action=edit&redlink=1)(完顏寧吉).
- Cử vương
[Hoàn Nhan Yến Tôn](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_Y%E1%BA%BFn_T%C3%B4n&action=edit&redlink=1)(完顏燕孫).
- Kỷ vương
- Nương tử
[Độc Nô Khả](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_N%C3%B4_Kh%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1)(娘子獨奴可).
- Nghiệp vương
[Hoàn Nhan Oát Hốt](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_O%C3%A1t_H%E1%BB%91t&action=edit&redlink=1)(完顏斡忽).
- Nghiệp vương
- Con gái
- Trưởng công chúa
[Hoàn Nhan Ngột Lỗ](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_Ng%E1%BB%99t_L%E1%BB%97&action=edit&redlink=1)(完颜兀鲁), gả cho [Đồ Đan Cung](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93_%C4%90an_Cung&action=edit&redlink=1).
- Tất Quốc công chúa, gả cho
[Ô Cổ Luận Ngoa Luận](/w/index.php?title=%C3%94_C%E1%BB%95_Lu%E1%BA%ADn_Ngoa_Lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1).
- Vợ của
[Bồ Sát Thạch Gia Nô](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_S%C3%A1t_Th%E1%BA%A1ch_Gia_N%C3%B4&action=edit&redlink=1)(Bồ Sát Thạch Gia Nô là cháu của [Bồ Sát Hộc Lỗ Đoản](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_S%C3%A1t_H%E1%BB%99c_L%E1%BB%97_%C4%90o%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), cháu ngoại Hặc Lý Bát và A Cốt Đả).
## Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=5)]
Hoàn Nhan A Cốt Đả là một nhân vật trong tác phẩm
[Thiên Long Bát Bộ](/wiki/Thi%C3%AAn_long_b%C3%A1t_b%E1%BB%99) của nhà văn [Kim Dung](/wiki/Kim_Dung), trong tiểu thuyết này, ông xuất hiện và gặp gở với [Kiều Phong](/wiki/Ki%E1%BB%81u_Phong) khi đang đánh [hổ](/wiki/H%E1%BB%95), sau đó ông dẫn Kiều Phong về bộ tộc của mình, cho ở nhờ để chữa trị bệnh tình cho [A Tử](/wiki/A_T%E1%BB%AD), em gái [A Châu](/wiki/Aju) (người yêu của [Kiều Phong](/wiki/Ki%E1%BB%81u_Phong)). Ông còn là một nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp [Tứ đại danh bổ](/wiki/T%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BA%A1i_danh_b%E1%BB%95) của nhà văn [Ôn Thụy An](/wiki/%C3%94n_Th%E1%BB%A5y_An), trong tiểu thuyết này ông là vua nước Kim có dã tâm xâm lược [Nam Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=6)] [Herbert Franke](/w/index.php?title=Herbert_Franke_(sinologist)&action=edit&redlink=1), 1997 (I): "Chinese Texts on the Jurchen (I): a Translation of the Jurchen in the *San ch'ao pei-meng hui-pien*. Originally published in *Zantralasiatische Studien 9*. Wiesbaden, 1975. Reprinted in: Herbert Franke and Hok-lam Chan, "Studies on the Jurchens and the Chin Dynasty", Variorum Collected Series Studies: CS591, Ashgate, 1997. [ISBN 0-86078-645-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0860786455).
- (CHT)
*The*, vol. 6. [Cambridge History of China](/w/index.php?title=Cambridge_History_of_China&action=edit&redlink=1)
- Jing-shen Tao,
*The Jurchen in Twelfth-Century China*. University of Washington Press, 1976, [ISBN 0-295-95514-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0295955147).
- Guy Gavriel Kay,
*River of Stars*là một cuốn tiểu thuyết lấy bối cảnh nước Liêu trong cuộc xâm lược của tộc Nữ Chân.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-KS02_1-0) [Kim sử](http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%87%91%E5%8F%B2/%E5%8D%B702), Quyển 2: Bản kỷ - Thái Tổ.
- ^
**a** [Truy tôn.](#cite_ref-TT_2-1) **ă**
- ^
**a** [Theo](#cite_ref-GR_3-1) **ă** [lịch Gregory đón trước](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory_%C4%91%C3%B3n_tr%C6%B0%E1%BB%9Bc). **Nay là** [^](#cite_ref-4) [A Thập Hà](/w/index.php?title=A_Th%E1%BA%ADp_H%C3%A0&action=edit&redlink=1)đông nam [Cáp Nhĩ Tân](/wiki/C%C3%A1p_Nh%C4%A9_T%C3%A2n), [Hắc Long Giang](/wiki/H%E1%BA%AFc_Long_Giang) **Nay thuộc tỉnh** [^](#cite_ref-5) [Cát Lâm](/wiki/C%C3%A1t_L%C3%A2m). **Nay là phía đông nam** [^](#cite_ref-6) [Phù Dư](/wiki/Ph%C3%B9_D%C6%B0)tỉnh [Cát Lâm](/wiki/C%C3%A1t_L%C3%A2m) **Nay thuộc sông** [^](#cite_ref-7) [Tùng Hoa](/wiki/T%C3%B9ng_Hoa) **Nay thuộc** [^](#cite_ref-8) [A Thành](/wiki/A_Th%C3%A0nh), Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang **Nay thuộc huyện** [^](#cite_ref-9) [Nông An](/wiki/N%C3%B4ng_An)tỉnh Cát Lâm **Nay thuộc** [^](#cite_ref-10) [Liêu Dương](/wiki/Li%C3%AAu_D%C6%B0%C6%A1ng), [Liêu Ninh](/wiki/Li%C3%AAu_Ninh) **Nay thuộc** [^](#cite_ref-11) [Ba Lâm Tả](/wiki/Baarin_T%E1%BA%A3), [Nội Mông](/wiki/N%E1%BB%99i_M%C3%B4ng) [^](#cite_ref-12) [Kim sử](http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%87%91%E5%8F%B2/%E5%8D%B784), Quyển 84 - Liệt truyện 22. **Nay thuộc** [^](#cite_ref-13) [Ninh Thành](/wiki/Ninh_Th%C3%A0nh,_X%C3%ADch_Phong), Nội Mông
- ^
**a** [Nay thuộc](#cite_ref-ReferenceA_14-1) **ă** [Đại Đồng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BB%93ng,_S%C6%A1n_T%C3%A2y), [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) **Nay thuộc thủ đô** [^](#cite_ref-15) [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh) **Nay thuộc vùng phụ cận A Thành, Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang** [^](#cite_ref-16) [^](#cite_ref-17) [Kim sử](http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%87%91%E5%8F%B2/%E5%8D%B732), Quyển 32: Chí - Lễ ngũ.
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Thương Thánh,](#cite_ref-CSTQ_18-4) **c** *Chính sử Trung Quốc qua các triều đại (350 vị hoàng đế nổi tiếng)*, Việt Văn Book dịch, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2011, trang 464-465 [^](#cite_ref-19) [Tĩnh Khang bại sử tiên chứng](/w/index.php?title=T%C4%A9nh_Khang_b%E1%BA%A1i_s%E1%BB%AD_ti%C3%AAn_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1)chi tứ: *Hoàng tử vị: "Thái Tổ chỉ ngã phạt Tống, ngôn do tại nhĩ, Hoàng đế ngưỡng thể thử ý, cố lệnh ngã muộn tự tiện".* **Nay thuộc tây nam Bắc Kinh** [^](#cite_ref-20) [^](#cite_ref-21) [Kim sử](http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%87%91%E5%8F%B2/%E5%8D%B775), Quyển 75 - Tả Xí Cung truyện: *Thái Tổ ký định yến, tòng sơ ước, dĩ dữ tống nhân. xí cung hiến thi lược viết: "quân vương mạc thính quyên yến nghị, nhất thốn san hà nhất thốn kim". Thái Tổ bất thính.* **Nay thuộc** [^](#cite_ref-22) [Tuân Hóa](/wiki/Tu%C3%A2n_H%C3%B3a), Hà Bắc, đây là Cảnh Châu của Kim, không phải là Cảnh Châu cùng tên của Tống, Cảnh Châu của Tống nay thuộc [huyện Cảnh](/wiki/C%E1%BA%A3nh_(huy%E1%BB%87n)), [Hành Thủy](/wiki/H%C3%A0nh_Th%E1%BB%A7y), Hà Bắc **Nay thuộc** [^](#cite_ref-23) [huyện Dịch](/wiki/D%E1%BB%8Bch_(huy%E1%BB%87n)), [Bảo Định](/wiki/B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BB%8Bnh), Hà Bắc [^](#cite_ref-24) [Liêu sử](http://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%BC%E5%8F%B2/%E5%8D%B740), Quyển 40 - Địa lý chí tứ: *Thống Hòa thất niên công khắc chi, thăng Cao Dương quân.* [^](#cite_ref-25) [Tam triều bắc minh hội biên](/w/index.php?title=Tam_tri%E1%BB%81u_b%E1%BA%AFc_minh_h%E1%BB%99i_bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)quyển 18 ngày 19 tháng 6 năm Tuyên Hòa thứ 5 dẫn "Thần lộc ký" viết: *Thái Tổ cửu tử: chánh thất sinh đệ tam tử Thánh Quả, danh Tông Tuấn,*. [Đản](/wiki/Kim_Hi_T%C3%B4ng)phụ, đệ thất tử Liệt Bồ Dương Hổ, danh Tông Triều **Căn cứ** [^](#cite_ref-26) [Tùng mạc kỉ văn](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_m%E1%BA%A1c_k%E1%BB%89_v%C4%83n&action=edit&redlink=1)của [Hồng Hạo](/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_H%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1): *Đệ lục tử viết Bồ Lộ Hổ, vi Duyện vương, thái phó, lĩnh thượng thư tỉnh sự*. Như thế "Bồ Lộ Hổ" là nhầm lẫn với "Ngoa Lỗ Quan". Hoàn Nhan Tông Tuyển được phong tới Duyện quốc vương. "Bồ Lỗ Hổ" là tên Nữ Chân của [Hoàn Nhan Tông Bàn](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_Nhan_T%C3%B4ng_B%C3%A0n&action=edit&redlink=1), con trai lớn của [Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi](/wiki/Kim_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), chứ không phải là con trai của Hoàn Nhan A Cốt Đả. [Tam triều bắc minh hội biên](/w/index.php?title=Tam_tri%E1%BB%81u_b%E1%BA%AFc_minh_h%E1%BB%99i_bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)quyển 18 dẫn "Thần lộc ký" viết: *Kế thất sinh nguyên soái nhị thái tử, danh Tông Kiệt, đệ lục tử Tông Tuyển*. Như vậy "Tông Kiệt" chính là nhầm lẫn từ "Tông Vọng".
- ^
**a** **ă** [Tam triều bắc minh hội biên](/w/index.php?title=Tam_tri%E1%BB%81u_b%E1%BA%AFc_minh_h%E1%BB%99i_bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)quyển 18 dẫn Thần lộc kí: Nguyên soái tứ thái tử Ngột Truật danh Tông Bật, đệ bát tử A Lỗ Bảo, đệ cửu tử A Lỗ Bột Sơn.
|
|

X-Cache: cp1068 miss, cp1052 miss


text:
Léhon
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Léhon (tiếng Breton: Lehon, Gallo: Léon) là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Người dân ở Léhon được gọi là Léhonnais.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Official website (tiếng Pháp)
- French Ministry of Culture list for Léhon (tiếng Pháp)

markdown:
# Léhon
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brittany](/wiki/Brittany) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Côtes-d'Armor](/wiki/C%C3%B4tes-d%27Armor) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Dinan](/wiki/Dinan_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(1,83 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(1.700 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [22123](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=22123-COM)/ [22100](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Léhon** ( [tiếng Breton](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Breton): *Lehon*, [Gallo](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Gallo&action=edit&redlink=1): *Léon*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_C%C3%B4tes-d%27Armor) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Côtes-d’Armor](/wiki/C%C3%B4tes-d%27Armor), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bretagne](/wiki/Bretagne), tây bắc [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&action=edit§ion=1)]
Người dân ở Léhon được gọi là
*Léhonnais*.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A9hon&action=edit§ion=4)] [Official website](http://mairie.pagespro-orange.fr/lehon-22) **(tiếng Pháp)** [French Ministry of Culture list for Léhon](http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_98=INSEE&VALUE_98=22123) **(tiếng Pháp)**
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Mậu Thân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mậu Thân (chữ Hán: 戊申) là kết hợp thứ 45 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Mậu (Thổ dương) và địa chi Thân (khỉ). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Kỷ Dậu và sau Đinh Mùi.
Các năm Mậu Thân[sửa | sửa mã nguồn]
Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Mậu Thân (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):
- 1728
- 1788
- 1848
- 1908 (2 tháng 2, 1908 – 22 tháng 1, 1909)
- 1968 (29 tháng 1, 1968 – 16 tháng 2, 1969)
- 2028 (26 tháng 1, 2028 – 13 tháng 2, 2029)
- 2088 (24 tháng 1, 2088 – 10 tháng 2, 2089)
- 2148

markdown:
# Mậu Thân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm . **Mậu Thân** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 戊申) là kết hợp thứ 45 trong hệ thống đánh số [Can Chi](/wiki/Can_Chi) của người [Á Đông](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81). Nó được kết hợp từ thiên can *Mậu* (Thổ dương) và địa chi *Thân* ( [khỉ](/wiki/Kh%E1%BB%89)). Trong chu kỳ của [lịch Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Trung_Qu%E1%BB%91c), nó xuất hiện trước [Kỷ Dậu](/wiki/K%E1%BB%B7_D%E1%BA%ADu) và sau [Đinh Mùi](/wiki/%C4%90inh_M%C3%B9i).
## Các năm Mậu Thân[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%ADu_Th%C3%A2n&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%ADu_Th%C3%A2n&action=edit§ion=1)]
Giữa năm
[1700](/wiki/1700) và [2200](/wiki/2200), những năm sau đây là năm Mậu Thân (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967): [1728](/wiki/1728) [1788](/wiki/1788) [1848](/wiki/1848) [1908](/wiki/1908)( [2 tháng 2](/wiki/2_th%C3%A1ng_2), 1908 – [22 tháng 1](/wiki/22_th%C3%A1ng_1), 1909) [1968](/wiki/1968)( [29 tháng 1](/wiki/29_th%C3%A1ng_1), 1968 – [16 tháng 2](/wiki/16_th%C3%A1ng_2), 1969) [2028](/wiki/2028)( [26 tháng 1](/wiki/26_th%C3%A1ng_1), 2028 – [13 tháng 2](/wiki/13_th%C3%A1ng_2), 2029) [2088](/wiki/2088)( [24 tháng 1](/wiki/24_th%C3%A1ng_1), 2088 – [10 tháng 2](/wiki/10_th%C3%A1ng_2), 2089) [2148](/w/index.php?title=2148&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1065 miss, cp1052 miss


text:
Ocentejo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ocentejo là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 41 người.
Ocentejo là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 41 người.

markdown:
# Ocentejo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ocentejo, Tây Ban Nha|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile-La Mancha](/wiki/Castile-La_Mancha) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Guadalajara](/wiki/Guadalajara_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Guadalajara) 2(10 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(40/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Ocentejo** là một đô thị trong tỉnh [Guadalajara](/wiki/Guadalajara_(t%E1%BB%89nh)), [Castile-La Mancha](/wiki/Castile-La_Mancha), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2004](/wiki/2004) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 41 người.


text:
Speed, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Speed là một thành phố thuộc quận Phillips, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 37 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Dân số các năm:
- Năm 2000: 44 người
- Năm 2010: 37 người
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Speed, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Speed, Kansas|
|—
|![ Vị trí trong Quận Phillips, Kansas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Phillips_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Speed_Highlighted.svg/250px-Phillips_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Speed_Highlighted.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Phillips, Kansas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Phillips_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Speed_Highlighted.svg/250px-Phillips_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Speed_Highlighted.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Phillips](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Phillips,_Kansas), [Kansas](/wiki/Kansas) ![ Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Map_of_USA_KS.svg/250px-Map_of_USA_KS.svg.png)
![ Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Map_of_USA_KS.svg/250px-Map_of_USA_KS.svg.png)
Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Kansas&action=edit&redlink=1) [Quận Phillips](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Phillips,_Kansas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Speed** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Phillips](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Phillips,_Kansas), tiểu bang [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 37 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Speed,_Kansas&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Speed,_Kansas&action=edit§ion=1)]
Dân số các năm:
- Năm 2000: 44 người
- Năm 2010: 37 người
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Speed,_Kansas&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Speed,_Kansas&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2012.


text:
Stockton, Wisconsin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Stockton là một thị trấn thuộc quận Portage, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 2.863 người.[3]
Stockton là một thị trấn thuộc quận Portage, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 2.863 người.[3]

markdown:
# Stockton, Wisconsin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Stockton, Wisconsin|
|—
|![ Vị trí trong Quận Portage, Wisconsin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/WIMap-doton-Stockton.png/250px-WIMap-doton-Stockton.png)
![ Vị trí trong Quận Portage, Wisconsin](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/WIMap-doton-Stockton.png/250px-WIMap-doton-Stockton.png)
Vị trí trong
[Quận Portage](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Portage,_Wisconsin), [Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [Quận](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Wisconsin) [Portage](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Portage,_Wisconsin) [[1]](#cite_note-POP-1) [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-fact-3) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Stockton** là một [thị trấn](/wiki/X%C3%A3_d%C3%A2n_s%E1%BB%B1) thuộc [quận Portage](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Portage,_Wisconsin), tiểu bang [Wisconsin](/wiki/Wisconsin), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thị trấn này là 2.863 người. [[3]](#cite_note-fact-3)


text:
Trợ giúp
Thể loại:Cỏ biển
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Bài chính thể loại:
Cỏ biển
Mục lục
Đầu
0–9
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
Các trang trong thể loại “Cỏ biển”
32 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 32 trang.
Cỏ biển
A
Amphibolis
Amphibolis antarctica
Amphibolis griffithii
C
Cỏ bò biển
Cỏ xoan
Cymodocea
Cymodocea nodosa
H
Halodule
Halodule pinifolia
Halodule uninervis
Halophila
Halophila decipiens
Halophila engelmannii
Halophila johnsonii
Halophila stipulacea
Họ Cỏ kiệu
Họ Rong lá lớn
P
Posidonia
Posidonia australis
Posidonia coriacea
Posidonia oceanica
Posidonia ostenfeldii
Posidonia robertsoniae
S
Syringodium
Syringodium filiforme
T
Thalassia
Thalassia testudinum
Thalassodendron
Z
Zostera
Zostera marina
Zostera noltii
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Cỏ_biển&oldid=26667722
”
Thể loại
:
Bộ Trạch tả
Thực vật thủy sinh
Sinh vật thủy sinh
Rau biển
Sinh vật biển
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Afrikaans
العربية
English
فارسی
हिन्दी
日本語
Português
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 17:03 ngày 15 tháng 6 năm 2017.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1066 miss, cp1052 miss


text:
Thể loại:Thảm họa môi trường
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
T
- ► Tai nạn hạt nhân (7 tr.)
- ► Tràn dầu (4 tr.)
Các trang trong thể loại “Thảm họa môi trường”
10 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 10 trang.

markdown:
# Thể loại:Thảm họa môi trường
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### T
- ►
[Tai nạn hạt nhân](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tai_n%E1%BA%A1n_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) (7 tr.)
- ►
[Tràn dầu](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%A0n_d%E1%BA%A7u) (4 tr.)
## Các trang trong thể loại “Thảm họa môi trường”
10 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 10 trang.


text:
Tidore
Tidore là một thành phố, đảo và nhóm đảo thuộc quần đảo Maluku ở phía đông Indonesia, ở phía tây của hòn đảo Halmahera lớn hơn. Trong thời kỳ tiền thuộc địa, vương quốc Hồi giáo Tidore là một thế lực chính trị và kinh tế chính trong khu vực, và là đối thủ cạnh tranh khốc liệt với vương quốc Hồi giáo Ternate ở ngay phía bắc.
Đảo Tidor gồm một núi lửa dạng tầng lớn nổi lên từ đáy biển với cao độ 1.730 m (5.676 ft) trên mực nước biển tại đỉnh Kiematabu ở cực nam của đảo. Phần phía bắc của đảo bao gồm một hõm chảo núi lửa, Sabale, và có hai núi lửa hình nón nhỏ hơn bên trong nó.
Soasio là thủ phủ của Tidore. Thành phố có cảng riêng là Goto, và nằm ở rìa phía đông của đảo. Đô thị là điểm cuối của một tuyến xe khách nhỏ và có một khu chợ. Cung điện của quốc vương đã được xây dựng lại và hoàn thành trong năm 2010.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Tidore từng là một vương quốc hương liệu được thành lập vào năm 1109 với Sultan đầu tiên là Syahjati, và phần lớn thời gian trong lịch sử thì đảo nằm dưới cái bóng của Ternate, một vương quốc Hồi giáo khác.[1]
Các sultan của Tidore đã cai trị hầu hết miền nam Halmahera, và vào một số thời điểm, vương quốc này đã kiểm soát Buru, Ambon và nhiều đảo khác ở ngoài khơi New Guinea. Năm 1522, sultan thứ 12 của Tidore là Al Mansur (1512 - 1526) đã lập liên minh với người Tây Ban Nha vào thế kỷ XVI, và Tây Ban Nha đã xây dựng một vài pháo đài trên đảo. Có sự mất lòng tin giữa người Tidore và người Tây Ban Nha song đối với người Tidore thì việc để người Tây Ban Nha hiện diện đã tỏ ra hữu ích trong việc chống lại các cuộc xâm nhập của người Ternate và đồng minh Hà Lan của nước này, Hà Lan cũng có một pháo đài tại Ternate. Đối với người Tây Ban Nha, giúp đỡ nhà nước Tidore sẽ giúp cản trở sự bành trướng thế lực của Hà Lan, cung cấp một căn cứ hữu dụng ngay bên cạnh trung tâm quyền lực của Hà Lan trong khu vực và là một nguồn cung cấp gia vị cho hoạt động thương mại.
Trước khi người Tây Ban Nha rút lui khỏi Tidore và Ternate vào năm 1663, vương quốc Hồi giáo Tidore mặc dù trên danh nghĩa là một phần của Công ty Đông Ấn Tây Ban Nha song bản thân lại tự phát triển thành một trong số các cuộc gia độc lập và hùng mạnh nhất trong khu vực. Sau khi người Tây Ban Nha rút lui, sultan của vương quốc này vẫn tiếp tục chống lại sự kiểm soát trực tiếp của Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC). Đặc biệt là dưới thời trị vì của Sultan thứ 22 là Saifuddin (1657–1689), triều đình Tidore đã khéo léo sử dụng tiền mua gia vị của Hà Lan để tăng cường mối quan hệ truyền thống với các lãnh thổ ngoại vi. Do vậy, ông được cư dân địa phương kính trọng, và ít khi phải kêu gọi sự giúp đỡ quân sự của nước ngoài để có thể cai quản vương quốc, trong khi nước Ternate lại phải thường xuyên phải dựa vào viện trợ quân sự của Hà Lan.
Tidore trong một thời gian dài vẫn là một nước độc lập, mặc dù sự can thiệp của Hà Lan ngày càng tăng lên, cho đến cuối thế kỷ 18. Giống như Ternate, Tidore đã phải cho phép chương trình tiệt trừ hương liệu (extirpatie) trên lãnh thổ của mình. Chương trình này nhằm mục đích tăng cường độc quyền gia vị của Hà Lan bằng cách chỉ hạn chế sản xuất ở một vài nơi, điều này đã làm suy yếu Tidore cũng như sự kiểm soát của nó đối với các lãnh thổ ngoại vi.
Năm 1781, hoàng tử Nuku dời khỏi Tidore và xưng là Sultan của quần đảo Papua. Sự việc này đã khởi đầu cho một cuộc chiến tranh du kích kéo dài trong nhiều năm sau đó. Người Papua đứng về phía quân nổi loạn của hoàng tử Nuku. Người Anh đã hỗ trợ cho Nuku trong chiến dịch chống lại Hà Lan của họ ở quần đảo Maluku. Tuyền trưởng Thomas Forrest đã bí mật liên hệ với Nuku đại diện người Anh làm đại sứ.
Vương quốc Hồi giáo bị bãi bỏ trong thời đại Sukarno và được tái lập vào năm 1999 với vị sultan thứ 38.[1] Tidore đã bị ảnh hưởng lớn từ cuộc xung đột giáo phái 1999 trên khắp quần đảo Maluku.[1]
Danh sách Sultan Tidore[sửa | sửa mã nguồn]
- Kolano Syahjati alias Muhammad Naqil bin Jaffar Assidiq
- Kolano Bosamawange
- Kolano Syuhud alias Subu
- Kolano Balibunga
- Kolano Duko adoya
- Kolano Kie Matiti
- Kolano Seli
- Kolano Matagena
- Kolano Nuruddin: 1334-1372
- Kolano Hasan Syah: 1372-1405
- Sultan Ciriliyati: 1495-1512
- Sultan Al Mansur: 1512-1526
- Sultan Zulkarnain: 1526-1535
- Sultan Kiyai Mansur: 1535-1569
- Sultan Iskandar Sani: 1569-1586
- Sultan Gapi Baguna: 1586-1600
- Sultan Zainuddin: 1600-1626
- Sultan Alauddin Syah: 1626 - 1631
- Sultan Gorontalo: 1631-1642
- Sultan Saidi: 1642-1653
- Sultan Mole Maginyau: 1653-1657
- Sultan Saifuddin: 1657-1674
- Sultan Fahruddin: 1674-1705
- Sultan Fadhlil Mansur: 1705-1708
- Sultan Hasanuddin: 1708-1728
- Sultan Malikul Manan: 1728-1757
- Sultan Jamaluddin: 1757-1779
- Sultan Patra Alam: 1780-1783
- Sultan Kamaluddin Asgar: 1784-1797
- Sultan Syaifuddin Syah: 1797-1805
- Sultan Zainal Abidin: 1805-1810
- Sultan Muhammad Tahir: 1810-1821
- Sultan Sirajuddin Syah: 1821-1856
- Sultan Syaifuddin Alting: 1856-1892
- Sultan Fatahuddin Alting: 1892-1894
- Sultan Achmad Kawiyuddin Alting: 1894-1906
- Sultan Zainal Abidin Syah: 1947-1967
- Sultan Djafar Syah: 1999-2012
- Sultan Husien Syah: 2012-nay
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Hòn đảo là một thành phố (kotamadya) của tỉnh Bắc Maluku. Đô thị có diện tích 9.564,7 km²[2][3] và dân số theo điều tra năm 2010 là 98.025 người[4]
Thành phố này bao gồm 2 đảo lớn là Oba và Tidore. Thành phố được chia thành 5 phó quận (kecematan), là Oba, Oba Utara, Tidore, Nam Tidore, và Bắc Tidore.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â Witton, Patrick (2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet. tr. 827–828. ISBN 1-74059-154-2.
- ^ Pemko Tidore Kepulauan
- ^ Penjelasan UU RI No. 1 Th. 2003 Bab I UMUM
- ^ BPS Supas 2005
- Andaya, Leonard Y. 1993. The world of Maluku: eastern Indonesia in the early modern period. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1490-8.
Lienkeests ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- The History of the Spanish Presence in the Moluccas (Indonesia): the Spanish Forts in Tidore Island, Maluku, Indonesia by Marco Ramerini
- Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Tidore”. Encyclopædia Britannica (ấn bản 11). Nhà in Đại học Cambridge.
- “Tidore”. Global Volcanism Program. Smithsonian Institution.

markdown:
# Tidore
|Tidore|
|— Đảo và thành phố —|
|
|![]()
[Ternate](/wiki/Ternate). ![ đảo Tidore nằm bên phải miền trung Halmahera, ngay phía nam của Ternate](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/ID_Tidore.PNG/250px-ID_Tidore.PNG)
đảo Tidore nằm bên phải miền trung Halmahera, ngay phía nam của Ternate
[0°41′B 127°24′Đ / 0.683°B 127.400°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Tidore¶ms=0_41_N_127_24_E_type:city_region:ID) [Indonesia](/wiki/Indonesia) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Indonesia)) [Bắc Maluku](/wiki/B%E1%BA%AFc_Maluku) [Đảo](/w/index.php?title=C%C3%A1c_%C4%91%E1%BA%A3o_c%E1%BB%A7a_Indonesia&action=edit&redlink=1) [Halmahera](/wiki/Halmahera) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [WIT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%E1%BB%9F_Indonesia)( [UTC+9](/wiki/UTC%2B9)) **Tidore** là một thành phố, đảo và nhóm đảo thuộc [quần đảo Maluku](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Maluku) ở phía đông [Indonesia](/wiki/Indonesia), ở phía tây của hòn đảo [Halmahera](/wiki/Halmahera) lớn hơn. Trong thời kỳ tiền thuộc địa, vương quốc Hồi giáo Tidore là một thế lực chính trị và kinh tế chính trong khu vực, và là đối thủ cạnh tranh khốc liệt với [vương quốc Hồi giáo Ternate](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_Ternate&action=edit&redlink=1) ở ngay phía bắc.
Đảo Tidor gồm một
[núi lửa dạng tầng](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_d%E1%BA%A1ng_t%E1%BA%A7ng) lớn nổi lên từ đáy biển với cao độ 1.730 m (5.676 ft) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n) tại đỉnh Kiematabu ở cực nam của đảo. Phần phía bắc của đảo bao gồm một [hõm chảo núi lửa](/w/index.php?title=H%C3%B5m_ch%E1%BA%A3o_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1), Sabale, và có hai núi lửa hình nón nhỏ hơn bên trong nó. [Soasio](/w/index.php?title=Soasio&action=edit&redlink=1) là thủ phủ của Tidore. Thành phố có cảng riêng là Goto, và nằm ở rìa phía đông của đảo. Đô thị là điểm cuối của một tuyến xe khách nhỏ và có một khu chợ. Cung điện của quốc vương đã được xây dựng lại và hoàn thành trong năm 2010.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tidore&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tidore&action=edit§ion=1)]
Tidore từng là một vương quốc hương liệu được thành lập vào năm 1109 với Sultan đầu tiên là
*Syahjati*, và phần lớn thời gian trong lịch sử thì đảo nằm dưới cái bóng của [Ternate](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_Ternate&action=edit&redlink=1), một vương quốc Hồi giáo khác. [[1]](#cite_note-LP-1)
Các sultan của Tidore đã cai trị hầu hết miền nam Halmahera, và vào một số thời điểm, vương quốc này đã kiểm soát
[Buru](/wiki/Buru), [Ambon](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ambon) và nhiều đảo khác ở ngoài khơi [New Guinea](/wiki/New_Guinea). Năm 1522, sultan thứ 12 của Tidore là *Al Mansur* (1512 - 1526) đã lập liên minh với người Tây Ban Nha vào thế kỷ XVI, và Tây Ban Nha đã xây dựng một vài pháo đài trên đảo. Có sự mất lòng tin giữa người Tidore và người Tây Ban Nha song đối với người Tidore thì việc để người Tây Ban Nha hiện diện đã tỏ ra hữu ích trong việc chống lại các cuộc xâm nhập của người Ternate và đồng minh Hà Lan của nước này, Hà Lan cũng có một pháo đài tại Ternate. Đối với người Tây Ban Nha, giúp đỡ nhà nước Tidore sẽ giúp cản trở sự bành trướng thế lực của Hà Lan, cung cấp một căn cứ hữu dụng ngay bên cạnh trung tâm quyền lực của Hà Lan trong khu vực và là một nguồn cung cấp gia vị cho hoạt động thương mại.
Trước khi người Tây Ban Nha rút lui khỏi Tidore và Ternate vào năm 1663, vương quốc Hồi giáo Tidore mặc dù trên danh nghĩa là một phần của Công ty Đông Ấn Tây Ban Nha song bản thân lại tự phát triển thành một trong số các cuộc gia độc lập và hùng mạnh nhất trong khu vực. Sau khi người Tây Ban Nha rút lui, sultan của vương quốc này vẫn tiếp tục chống lại sự kiểm soát trực tiếp của
[Công ty Đông Ấn Hà Lan](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) (VOC). Đặc biệt là dưới thời trị vì của Sultan thứ 22 là *Saifuddin* (1657–1689), triều đình Tidore đã khéo léo sử dụng tiền mua gia vị của Hà Lan để tăng cường mối quan hệ truyền thống với các lãnh thổ ngoại vi. Do vậy, ông được cư dân địa phương kính trọng, và ít khi phải kêu gọi sự giúp đỡ quân sự của nước ngoài để có thể cai quản vương quốc, trong khi nước Ternate lại phải thường xuyên phải dựa vào viện trợ quân sự của Hà Lan.
Tidore trong một thời gian dài vẫn là một nước độc lập, mặc dù sự can thiệp của Hà Lan ngày càng tăng lên, cho đến cuối thế kỷ 18. Giống như Ternate, Tidore đã phải cho phép chương trình tiệt trừ hương liệu (
*extirpatie*) trên lãnh thổ của mình. Chương trình này nhằm mục đích tăng cường độc quyền gia vị của Hà Lan bằng cách chỉ hạn chế sản xuất ở một vài nơi, điều này đã làm suy yếu Tidore cũng như sự kiểm soát của nó đối với các lãnh thổ ngoại vi.
Năm 1781, hoàng tử Nuku dời khỏi Tidore và xưng là Sultan của quần đảo Papua. Sự việc này đã khởi đầu cho một cuộc chiến tranh du kích kéo dài trong nhiều năm sau đó. Người Papua đứng về phía quân nổi loạn của hoàng tử Nuku. Người Anh đã hỗ trợ cho Nuku trong chiến dịch chống lại Hà Lan của họ ở quần đảo Maluku. Tuyền trưởng
[Thomas Forrest](/w/index.php?title=Thomas_Forrest_(nh%C3%A0_h%C3%A0ng_h%E1%BA%A3i)&action=edit&redlink=1) đã bí mật liên hệ với Nuku đại diện người Anh làm đại sứ.
Vương quốc Hồi giáo bị bãi bỏ trong thời đại
[Sukarno](/wiki/Sukarno) và được tái lập vào năm 1999 với vị sultan thứ 38. Tidore đã bị ảnh hưởng lớn từ cuộc [1] [xung đột giáo phái 1999](/w/index.php?title=Xung_%C4%91%E1%BB%99t_gi%C3%A1o_ph%C3%A1i_Maluku&action=edit&redlink=1)trên khắp quần đảo Maluku. [[1]](#cite_note-LP-1)
### Danh sách Sultan Tidore[
[sửa](/w/index.php?title=Tidore&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tidore&action=edit§ion=2)]
- Kolano Syahjati alias Muhammad Naqil bin Jaffar Assidiq
- Kolano Bosamawange
- Kolano Syuhud alias Subu
- Kolano Balibunga
- Kolano Duko adoya
- Kolano Kie Matiti
- Kolano Seli
- Kolano Matagena
- Kolano Nuruddin: 1334-1372
- Kolano Hasan Syah: 1372-1405
- Sultan Ciriliyati: 1495-1512
- Sultan Al Mansur: 1512-1526
- Sultan Zulkarnain: 1526-1535
- Sultan Kiyai Mansur: 1535-1569
- Sultan Iskandar Sani: 1569-1586
- Sultan Gapi Baguna: 1586-1600
- Sultan Zainuddin: 1600-1626
- Sultan Alauddin Syah: 1626 - 1631
- Sultan Gorontalo: 1631-1642
- Sultan Saidi: 1642-1653
- Sultan Mole Maginyau: 1653-1657
- Sultan Saifuddin: 1657-1674
- Sultan Fahruddin: 1674-1705
- Sultan Fadhlil Mansur: 1705-1708
- Sultan Hasanuddin: 1708-1728
- Sultan Malikul Manan: 1728-1757
- Sultan Jamaluddin: 1757-1779
- Sultan Patra Alam: 1780-1783
- Sultan Kamaluddin Asgar: 1784-1797
- Sultan Syaifuddin Syah: 1797-1805
- Sultan Zainal Abidin: 1805-1810
- Sultan Muhammad Tahir: 1810-1821
- Sultan Sirajuddin Syah: 1821-1856
- Sultan Syaifuddin Alting: 1856-1892
- Sultan Fatahuddin Alting: 1892-1894
- Sultan Achmad Kawiyuddin Alting: 1894-1906
- Sultan Zainal Abidin Syah: 1947-1967
- Sultan Djafar Syah: 1999-2012
- Sultan Husien Syah: 2012-nay
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tidore&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tidore&action=edit§ion=3)]
Hòn đảo là một thành phố (
*kotamadya*) của tỉnh [Bắc Maluku](/wiki/B%E1%BA%AFc_Maluku). Đô thị có diện tích 9.564,7 km² [[2]](#cite_note-2) và dân số theo điều tra năm 2010 là 98.025 người [3] [[4]](#cite_note-4)
Thành phố này bao gồm 2 đảo lớn là
[Oba](/w/index.php?title=Oba_(%C4%91%E1%BA%A3o)&action=edit&redlink=1) và Tidore. Thành phố được chia thành 5 phó quận ( *kecematan*), là Oba, Oba Utara, Tidore, Nam Tidore, và Bắc Tidore.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tidore&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tidore&action=edit§ion=4)]
- ^
**a** **ă** [Witton, Patrick (2003).](#cite_ref-LP_1-2) **â** *Indonesia*. Melbourne: Lonely Planet. tr. 827–828. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-74059-154-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-74059-154-2). [^](#cite_ref-2) [Pemko Tidore Kepulauan](http://tidorekota.go.id/index.php?option=com_content&task=view&id=13&Itemid=27) **Penjelasan UU RI No. 1 Th. 2003 Bab I UMUM** [^](#cite_ref-3) [^](#cite_ref-4) [BPS Supas 2005](http://demografi.bps.go.id/versi2/index.php?option=com_tabel&kat=1&idtabel=114&Itemid=165&lang=id)
- Andaya, Leonard Y. 1993.
*The world of Maluku: eastern Indonesia in the early modern period*. Honolulu: University of Hawaii Press. [ISBN 0-8248-1490-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0824814908).
## Lienkeests ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tidore&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tidore&action=edit§ion=5)] [The History of the Spanish Presence in the Moluccas (Indonesia): the Spanish Forts in Tidore Island, Maluku, Indonesia by Marco Ramerini](http://www.colonialvoyage.com/molucche/0_index.html)
- Chisholm, Hugh biên tập (1911). “
[Tidore](https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Tidore)”. *(ấn bản 11). Nhà in Đại học Cambridge.* [Encyclopædia Britannica](/w/index.php?title=Encyclop%C3%A6dia_Britannica_(phi%C3%AAn_b%E1%BA%A3n_th%E1%BB%A9_11)&action=edit&redlink=1) [“Tidore”](http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0608-061). *.* [Global Volcanism Program](/w/index.php?title=Global_Volcanism_Program&action=edit&redlink=1) [Smithsonian Institution](/w/index.php?title=Smithsonian_Institution&action=edit&redlink=1). [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [0°41′B 127°24′Đ / 0.683°B 127.400°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Tidore¶ms=0_41_N_127_24_E_type:isle)
|
|


text:
Thông tin chi tiết
Đồ chơi bé đẩy xe No.1616 xinh xắn, đáng yêu.
Bộ sản phẩm đồ chơi cho bé đẩy xe sẽ giúp bé trải nghiệm cả giác làm chị khi đẩy e gái của mình đi ra ngoài chơi, 1 món quà ý nghĩa cho các bé của mẹ.
Đặc điểm sản phẩm:
Sản phẩm được làm bằng nhựa cao cấp, an toàn cho bé khi sử dụng.
Thiết kế độc đáo giống sản phẩm thật giúp bé tạo cảm giác thích thú khi nghĩ mình đã lớn, có thể dẫn em đi chơi giúp bố mẹ.
Búp bê mặc váy hồng dễ thương, đáng yêu.
Mô hình xe đẩy được thiết kế tinh xảo, nhẹ nhàng di chuyển.
Hộp đựng xinh xắn, màu sắc nổi bật
Thông tin sản phẩm:
Dành cho bé từ 3 tuổi trở lên
Xuất xứ: đồ chơi búp bê chính hãng Hong Kong.
Thông tin thương hiệu
Gọi mua hàng: 1800.6608 - (miễn phí)
Câu hỏi thường gặp
- Chào chị Phạm Thị Bích Hiền, mỗi lần chị mua hàng các bạn đều dùng số điện thoại của chị và tích điểm là chị đã là thành viên của Kids Plaza. Chương trình tích điểm chị vui lòng tham khảo tại link: https://www.kidsplaza.vn/faq (phần Kixu) hoặc liên hệ trực tiếp lên số hotline miễn phí 1800 6608 gặp bộ phận CSKH các bạn sẽ hướng dẫn và giải đáp mọi câu hỏi liên quan đến vấn đề tích tiểm chị nhé.
11-07-2017 17:14:37-
- Anh/chị vui lòng liên hệ qua Email: contact@kidsplaza.vn.
30-06-2017 17:25:57-
- Chào chị Đặng Thị Bích Lan, hiện tại Kids Plaza vẫn chưa áp dụng hình thức kết hợp mở siêu thị chị nhé.
26-06-2017 17:35:56-

markdown:
### Thông tin chi tiết
## Đồ chơi bé đẩy xe No.1616 xinh xắn, đáng yêu.
Bộ sản phẩm
[đồ chơi cho bé](http://www.kidsplaza.vn/do-choi-cho-be.html) đẩy xe sẽ giúp bé trải nghiệm cả giác làm chị khi đẩy e gái của mình đi ra ngoài chơi, 1 món quà ý nghĩa cho các bé của mẹ. **Đặc điểm sản phẩm:**
Sản phẩm được làm bằng
**nhựa cao cấp, an toàn cho bé**khi sử dụng.
Thiết kế độc đáo giống sản phẩm thật giúp bé tạo cảm giác thích thú khi nghĩ mình đã lớn, có thể dẫn em đi chơi giúp bố mẹ.
Búp bê mặc váy hồng dễ thương, đáng yêu.
Mô hình xe đẩy được thiết kế tinh xảo, nhẹ nhàng di chuyển.
*Hộp đựng xinh xắn, màu sắc nổi bật* **Thông tin sản phẩm:**
Dành cho bé từ 3 tuổi trở lên
Xuất xứ:
[đồ chơi búp bê](http://www.kidsplaza.vn/bup-be-thu-nhoi-bong.html)chính hãng Hong Kong.
### Thông tin thương hiệu
![ Chính hãng](http://k.r.worldssl.net/media/wysiwyg/80x80/150x150/hang_chinh_hang.png)
Gọi mua hàng:
** - 1800.6608** *(miễn phí)* [Câu hỏi thường gặp](#)
-
[Chào chị Phạm Thị Bích Hiền, mỗi lần chị mua hàng các bạn đều dùng số điện thoại của chị và tích điểm là chị đã là thành viên của Kids Plaza. Chương trình tích điểm chị vui lòng tham khảo tại link: https://www.kidsplaza.vn/faq (phần Kixu) hoặc liên hệ trực tiếp lên số hotline miễn phí 1800 6608 gặp bộ phận CSKH các bạn sẽ hướng dẫn và giải đáp mọi câu hỏi liên quan đến vấn đề tích tiểm chị nhé.](#)
11-07-2017 17:14:37-
-
[Anh/chị vui lòng liên hệ qua Email: contact@kidsplaza.vn.](#)
30-06-2017 17:25:57-
-
[Chào chị Đặng Thị Bích Lan, hiện tại Kids Plaza vẫn chưa áp dụng hình thức kết hợp mở siêu thị chị nhé.](#)
26-06-2017 17:35:56-
![ loading](http://k.r.worldssl.net/skin/frontend/kidsplaza/2015/images/loading.gif)
[click](#ajaxcart)

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Fpc-Status: HIT

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) OpenSSL/1.0.1e-fips PHP/7.0.21

Pragma: no-cache

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate

Set-Cookie: device_code=dk; expires=Fri, 21-Jul-2017 12:46:57 GMT; Max-Age=86400; path=/; domain=.kidsplaza.vn

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Fpc-Author: Thiet Doan ( thietdv@gmail.com )


text:
Dãn cách tên bằng dấu phẩy(,).
“Tin rằng bạn có thể làm một điều gì đó đồng nghĩa với việc bạn đã đi được nửa đường đến đó” – Theodore Roosevelt
Thảo luận trong 'Độ xe - Xe độ' bắt đầu bởi MTV, 23/10/09.
Chi tiết hơn
súng bốn rốt
cùm on óp
[Livestream] Kỹ năng sinh viên ô tô - P1. Kỹ năng khai phá tư duy tích cực

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: xf_session=b9de2fe21ee05df45653a75a1b10984b; path=/; secure; httponly

Cache-control: private, max-age=0


text:
tải ứng dụng ngay
* Giao hàng toàn quốc, lọc sản phẩm theo vị trí shop.
* Shop càng gần thì phí vận chuyển càng giảm.

markdown:
# leeshop hatha chuyen si ao croptop ren 2 day cheo lung mnd y hinh
(
**14.143**sản phẩm )
###
Từ khóa liên quan:
[leeshop hatha chuyen si ao croptop 2 day cheo lung ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-croptop-2-day-cheo-lung.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao 2 day phi bong cheo lung y hinh 100 ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-2-day-phi-bong-cheo-lung-y-hinh-100.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao voan 2 day cheo lung y hinh 2 mau trang va do ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-voan-2-day-cheo-lung-y-hinh-2-mau-trang-va-do.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao croptop phoi ren lung 4 mau y hinh ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-croptop-phoi-ren-lung-4-mau-y-hinh.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao thun 2 day croptop xinh xan 3 mau nhu hinh ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-thun-2-day-croptop-xinh-xan-3-mau-nhu-hinh.htm)
[leeshop hatha chuyen si set quan ao so mi bi xe lung 2 mau y hinh ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-set-quan-ao-so-mi-bi-xe-lung-2-mau-y-hinh.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao so mi 2 day tre vai y hinh ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-so-mi-2-day-tre-vai-y-hinh.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao thun cop 3d day xich lung voan y hinh ](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-thun-cop-3d-day-xich-lung-voan-y-hinh.htm)
[leeshop hatha chuyen si ao croptop 2 day cheo lung](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-croptop-2-day-cheo-lung.htm) [leeshop hatha chuyen si ao 2 day phi bong cheo lung y hinh 100](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-2-day-phi-bong-cheo-lung-y-hinh-100.htm) [leeshop hatha chuyen si ao voan 2 day cheo lung y hinh 2 mau trang va do](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-voan-2-day-cheo-lung-y-hinh-2-mau-trang-va-do.htm) [leeshop hatha chuyen si ao croptop phoi ren lung 4 mau y hinh](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-croptop-phoi-ren-lung-4-mau-y-hinh.htm) [leeshop hatha chuyen si ao thun 2 day croptop xinh xan 3 mau nhu hinh](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-thun-2-day-croptop-xinh-xan-3-mau-nhu-hinh.htm) [leeshop hatha chuyen si set quan ao so mi bi xe lung 2 mau y hinh](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-set-quan-ao-so-mi-bi-xe-lung-2-mau-y-hinh.htm) [leeshop hatha chuyen si ao so mi 2 day tre vai y hinh](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-so-mi-2-day-tre-vai-y-hinh.htm) [leeshop hatha chuyen si ao thun cop 3d day xich lung voan y hinh](https://www.sendo.vn/leeshop-hatha-chuyen-si-ao-thun-cop-3d-day-xich-lung-voan-y-hinh.htm)

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0