markdown:
### Ngôn ngữ thơ và ngôn ngữ đời thường
![autum-leaves-480 ](https://nghiathuc.files.wordpress.com/2011/06/autum-leaves-480.jpg?w=640)
Nguyễn Hưng Quốc
![ ](https://i2.wp.com/media.voanews.com/images/480*360/autum-leaves-480.jpg)
Trong tiếng Anh, chữ “fiction” vừa có nghĩa là hư cấu vừa có nghĩa là truyện, là tiểu thuyết. Theo Anna Balakian, trong quyển
*Sự hư cấu của nhà thơ* (The Fiction of the Poet), sự đồng nhất giữa sự hư cấu và thể loại truyện như vậy là một thói quen kỳ quái. Theo bà, ngay cả trong những quyển tiểu thuyết huyền hoặc nhất, mối quan hệ giữa tưởng tượng và hiện thực cũng còn rõ ràng hơn là trong thơ, kể cả những loại thơ được gọi là hiện thực. Balakian đồng ý với quan niệm của Mallarmé là sự hư cấu đích thực là sự hư cấu của các nhà thơ (1).
Vấn đề này sẽ rõ hơn khi chúng ta phân tích bản chất của ngôn ngữ, phương tiện đặc biệt của thơ. Việc phân tích này đã được nhiều người làm và đã đạt được nhiều thành tựu xuất sắc. Phương thức nghiên cứu phổ biến nhất là đối chiếu ngôn ngữ thực dụng hàng ngày và ngôn ngữ thơ. Theo I.A. Richards, người đặt nền móng lý thuyết cho Phê Bình Mới tại Hoa Kỳ, loại ngôn ngữ thứ nhất có chức năng quy chiếu hay định danh; loại thứ hai có chức năng biểu cảm; loại thứ nhất là những lời tuyên bố (statement), loại thứ hai là những lời tuyên bố vờ (pseudo-statement) (2). Theo Wheelwright, khác với ngôn ngữ thực dụng – mà ông gọi là steno-language -, ngôn ngữ thơ cũng như ngôn ngữ của huyền thoại và của tôn giáo – ông gọi chung là depth-language – có ba đặc điểm chính: tính chất hàm nghĩa (connotation), tính chất nghịch lý (paradox) và tính chất đa hiệu (plurisignation) (3). Theo Shklovsky, ngôn ngữ thực dụng là thứ ngôn ngữ tự động hoá, ngôn ngữ thơ là thứ ngôn ngữ được lạ hoá (defamiliarise), do đó, thực chất nó là sự bạo động có ý thức đối với ngôn ngữ thực dụng (4).
Những quan điểm trên được nhiều người đồng tình. Từ Oswald Ducrot và Tzvetan Todorov (5) đến Paul de Man (6), Dina Scherzer…(7) đều cho ngôn ngữ văn học, khác với ngôn ngữ thực dụng hàng ngày, là thứ ngôn ngữ hư cấu, không có ý nghĩa quy chiếu, tự nó đầy đủ trong thế giới tưởng tượng của nó. Tuy nhiên, dù sao, những quan điểm này cũng bị nhiều người nghi ngờ.
Thứ nhất, không ở đâu có sự phân biệt rạch ròi như vậy. Bất cứ loại ngôn ngữ nào cũng pha trộn nhiều đặc điểm khác nhau. Do đó, quan niệm của Jakobson được coi là hợp lý hơn: theo Jakobson, ngôn ngữ thơ không khác ngôn ngữ thực dụng về bản chất mà chỉ khác về chức năng: trong lúc ngôn ngữ thực dụng nhấn mạnh vào chức năng quy chiếu, chức năng biểu cảm, khuyến lệnh hay đẩy đưa…, ngôn ngữ thơ nhấn mạnh vào chức năng thẩm mỹ (8).
Thứ hai, nó không giải thích được tại sao ngôn ngữ thơ hay ngôn ngữ văn học nói chung lại có những đặc điểm như thế. Jonathan Culler trả lời: đó là do các quy ước riêng trong việc đọc thơ. Có ba quy ước chính: một là, coi bài thơ như một tiếng nói phi ngã, không gắn liền với một hoàn cảnh phát ngôn nào nhất định; hai là, coi bài thơ như một chỉnh thể thống nhất và mạch lạc; ba là, coi bài thơ như một văn bản có ý nghĩa, ngay cả khi ngôn ngữ bài thơ có vẻ tầm thường và vô nghĩa thì những sự tầm thường và vô nghĩa ấy cũng là những sự tầm thường và vô nghĩa có ý nghĩa: chúng thể hiện những sự tầm thường và vô nghĩa ấy một cách cụ thể (9). Có điều nói đến quy ước là nói đến lịch sử: quy ước chỉ hình thành dần dần trong lịch sử. Mà Culler lại không chứng minh được điểm này.
Theo tôi, ngôn ngữ thơ hay văn học nói chung khác với các loại ngôn ngữ thực dụng khác chủ yếu là ở điều kiện tồn tại của nó.
Có thể gọi ngôn ngữ thực dụng là ngôn ngữ trực tiếp, bao gồm, trước hết, ngôn ngữ đối thoại, sau đó, ngôn ngữ trong thư từ, lời nhắn, thông báo và phần nào cả báo chí nữa. Ngôn ngữ đối thoại dựa trên quan hệ nói – nghe. Các loại ngôn ngữ sau dựa trên quan hệ viết – đọc. Quan hệ khác nhau song tất cả các hình thức ngôn ngữ trực tiếp này đều có một đặc điểm chung: cụ thể. Tất cả đều cụ thể. Một là, có một người phát ngôn (addresser) cụ thể. Hai là, có một hoặc nhiều người thụ ngôn (addressee) cụ thể. Ba là, có một không gian cụ thể: trong nhà, trong lớp, trong tiệm, trong văn phòng, trong công sở, ngoài đường, ngoài chợ… và một thời gian cụ thể để những khái niệm mơ hồ như “bây giờ”, “lúc ấy”, “lát nữa”… có ý nghĩa. Bốn là, mối quan hệ giữa người phát ngôn và người thụ ngôn là một quan hệ cụ thể: vợ với chồng, cha mẹ với con cái, thầy với trò, bác sĩ với bệnh nhân, người bán và khách hàng, bạn bè, đồng nghiệp, người yêu của nhau hoặc chỉ là hai người hoàn toàn xa lạ chỉ gặp nhau trong một dịp tình cờ nào đó, với một lý do nào đó. Năm là, giữa người phát ngôn và người thụ ngôn có một số kinh nghiệm chung, một số hiểu biết chung để họ dễ dàng hiểu nhau ngay cả khi sự diễn đạt loanh quanh, ngập ngừng, dở dang. Cuối cùng, sáu là, những cuộc đàm thoại ấy bao giờ cũng xoay quanh một hoặc nhiều đề tài cụ thể, kể cả những cuộc đối thoại nhạt nhẽo và khách sáo nhất. Về nắng. Về mưa.
Tính chất cụ thể trong ngôn ngữ trực tiếp dẫn đến nhiều hệ quả quan trọng:
Thứ nhất, ngôn ngữ luôn luôn ám chỉ hay liên hệ đến một cái gì ở ngoài nó. Sự liên hệ ấy có bốn nội dung chính: một là liên hệ đến hiện thực người ta đang đề cập; hai là liên hệ đến không gian diễn ra cuộc trò chuyện: đây, đó, kia, nọ…; ba là liên hệ đến thời gian: bây giờ, hôm qua, ngày mai…; và bốn là liên hệ đến người phát ngôn, người thụ ngôn, biểu hiện rõ nhất là trong cách dùng các đại từ: tôi, anh, chị, em…
Thứ hai, mục đích của hầu hết các cuộc đối thoại là để hiểu nhau. Nhưng thế nào là hiểu? Hiểu, với người thụ ngôn, có hai nghĩa: một là nắm bắt được ý định của người phát ngôn; hai là nắm bắt được cái vấn đề, cái sự việc được đề cập. Loại ý nghĩa thứ nhất có thể được gọi là ý nghĩa chủ định. Loại thứ hai có thể được gọi là ý nghĩa quy chiếu. Từ việc khu biệt hai loại ý nghĩa ấy dần dần hình thành hai thói quen chính khi diễn dịch sự phát ngôn của người khác: thứ nhất là loay hoay suy diễn những hậu ý của người phát ngôn; thứ hai là liên tưởng đến cái hiện thực mà người phát ngôn ám chỉ. Thói quen thứ nhất dẫn đến thuyết chủ định (intentionalism). Thói quen thứ hai sẽ dẫn đến thuyết coi văn học là một sự phản ánh hiện thực.
Hệ quả sau cùng của tính chất cụ thể trong ngôn ngữ trực tiếp, đặc biệt trong các cuộc đàm thoại là, trừ trường hợp có sự khác biệt trong ngôn ngữ, câu chuyện thường diễn ra khá thoải mái. Người phát ngôn được thuận lợi: ngoài phương tiện chính là ngôn ngữ, họ có thể sử dụng một số phương tiện khác: ánh mắt, giọng nói, điệu bộ. Người thụ ngôn cũng được thuận lợi: nhờ nắm vững “hậu cảnh” của vấn đề, họ rất dễ dàng theo dõi và tiếp tục câu chuyện.
Thơ hay văn học nói chung là thứ ngôn ngữ gián tiếp, chủ yếu dựa trên quan hệ giữa viết và đọc. Nếu ngôn ngữ trực tiếp là một thứ quan hệ cụ thể, ngôn ngữ gián tiếp lại là một thứ quan hệ xa cách và trừu tượng. Trong công việc sáng tạo, người viết bao giờ cũng bơ vơ: ngồi lặng lẽ trước trang giấy trắng, hắn không thể hình dung được ai sẽ là người đọc mình. Có thể là nhiều, rất nhiều người. Cũng có thể sẽ chẳng có ai cả. Ở Việt Nam, dường như chưa có ai tả cái nỗi niềm bơ vơ, cô đơn và khắc khoải ấy hay hơn Nguyễn Tuân:
“Đêm thanh vắng còn gì dễ sợ bằng trang giấy trắng cứ trắng nguyên như thế cho tới gần hết đêm. Mà canh này nối tiếp canh khác đêm cứ trôi đều trên cái trắng băng ấy. Mà thế nào thì sáng mai cũng phải sang được bờ bên kia cũng đang nhờ nhờ trắng một nỗi niềm toát bệch mồ hôi. Thấy nguyền rủa bè lũ hình tượng chữ nghĩa nó hè nhau từ giã mình, mình bỗng chốc là kẻ cùng đường bên sông chữ quạnh trắng thê lương” (10).
Không những người viết bơ vơ, cả ngôn ngữ cũng “bơ vơ”: chỉ có chữ và chữ. Chữ trần trụi, tênh hênh trên trang giấy, không được sự trợ thủ của bất cứ một thứ phương tiện nào khác. Như trong lời nói. Không một ánh mắt, một giọng điệu, một cử chỉ đi kèm. Chỉ có chữ thôi. Một mình chữ.
Cuối cùng, người đọc cũng bơ vơ: đối diện với trang sách, hắn phải tự mình giải đáp hết mọi thắc mắc cho mình. Không hiểu nghĩa một từ nào đó: tự tra từ điển lấy. Không hiểu ý nghĩa một hình tượng, một chi tiết nào đó: tự đoán lấy. Không có ai để hỏi. Khác với cảnh đối thoại bình thường, người nói ở gần, ngay bên cạnh, có thể nhờ giải thích thêm, nhờ xác minh lại, trong việc đọc, tác giả hoàn toàn xa lạ, hoặc không xa nhưng lạ, hoặc không lạ nhưng xa, hoặc đông hơn, đã tiêu diêu đâu đó tận miền cực lạc nào. Khác với ngôn ngữ trong thư từ, lời nhắn, thông báo bao giờ cũng đơn nghĩa, ngôn ngữ của thơ hay văn học nói chung chứa đựng nhiều ẩn dụ, hoán dụ mơ hồ và nói như Cleanth Brooks, đầy nghịch lý (11), khiến người đọc càng dễ hoang mang, ngờ vực, thiếu tự tin, do đó, càng thấy “bơ vơ” hơn.
Hoàn cảnh khác, quan hệ khác, do đó bản chất của thơ hay văn học nói chung – một thứ ngôn ngữ gián tiếp – sẽ khác hẳn lời nói trong các cuộc đối thoại thông thường cũng như các loại ngôn ngữ thực dụng khác.
***
Chú thích:
1. Balakian, A. (1992),
*The Fiction of the Poet, from Mallarmé* * to the Post-symbolist Mode*, Princeton University Press, Princeton, tr. 16.
2. I.A. Richard (1960),
*Principles of Literary Criticism*, Routledge & Kegan Paul, London (in lần đầu năm 1924).
3. Wheelwright, R. (1954),
*The Burning Fountain: A Study in the Language of Symbolism*, Indiana University Press, Bloomington.
4. Shklovsky, V. (1917), “Art as technique”, in lại trong
*Russian Formalist Criticism, Four Essays*, Lee T. Lemon và Marion J. Reis dịch, University of Nebraska Press, Lincoln, tr. 3-24.
5. Ducrot, O. và Todorov, T. (1972),
*Dictionaire encyclopédique des sciences du langage*, Seuil, Paris (bản dịch tiếng Anh của Catherine Porter, *Encyclopedic Dictionary of the Sciences of Language*, Johns Hopkins University Press, Baltimore, 1979), tr. 333.
6. De Man, P. (1971),
*Blindness and Insight: Essays in the Rhetoric of Contemporary Criticism*, Oxford University Press, New York, tr. 17.
7. Scherzer, D. (1986),
*Representation in Contemporary French Fiction*, University of Nebraska Press, tr. 1-2.
8. Jakobson, R. (1987),
*Language in Literature*, do Krystyna Pomorska và Stephen Rudy biên tập, The Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, tr. 62-94.
9. Culler, J. (1975),
*Structuralist Poetics: Structuralism, Linguistics and the Study of Literature*, Cornell University Press, tr. 161-188.
10. Nguyễn Tuân (1982),
*Tuyển tập*, tập 2, Văn Học, Hà Nội, tr. 369-370.
11. Brooks, C., “The Language of Paradox”, in trong tập
*The Language of Poetry*, Allen Tate biên tập, Russell & Russell (in lần 2), New York, 1960, tr. 37-61.

Link: <http://wp.me/pmgFC-fTu>; rel=shortlink


markdown:
[Trang chủ](https://phanhoaivy.wordpress.com/)> [Tập làm Taxonomist](https://phanhoaivy.wordpress.com/category/t%e1%ba%adp-lam-taxonomist/), [Thực vật học](https://phanhoaivy.wordpress.com/category/th%e1%bb%b1c-v%e1%ba%adt-h%e1%bb%8dc/)> Cách phát âm tiếng Latin
## Cách phát âm tiếng Latin
**Đỗ Xuân Cẩm**
Trong quá trình trao đổi, hội thoại về những thông tin sinh học dù bằng bất kỳ tiếng nước nào trên thế giới, lắm lúc phải đọc tên các taxon thực vật, động vật bằng tiếng Latin. Phát âm không chuẩn xác cũng dễ gây hiểu lầm, có khi từ một loài cần quan tâm lại khiến người nghe hiểu đến một loài khác, thậm chí có khi họ không thể nhận ra được là loài gì mặc dù loài muốn nêu là rất quen thuộc. Do vậy, việc phát âm chuẩn xác tiếng Latin là một yêu cầu thiết thực đối với những ai quan tâm đến lĩnh vực phân loại học sinh vật. Nhằm góp phần giúp các bạn thực hiện mục đích vừa nêu, tôi xin giới thiệu cách phát âm tiếng Latin như sau
**I. Các nguyên âm**
|
||
||
||
|
|
|
Viết hoa
|
|
Viết thường
|
||
||
||
||
|anatomia, aqua, camphora, tabella
|
||
||
||
||
|cera, arteria, cerebrum, ceratus, cicade
|
||
||
||
||
|iecur, labium. liber, digitalis, meninx
|
||
||
||
||
|jodum, injectio, jus, jocur
|
||
||
||
||
|collum, ovum, dosis, mono, hetero
|
||
||
||
||
|anus, nervus, maximum, caecum
|
||
||
||
||
|oxygenium, larynx, hybridus **II. Các nguyên âm kép**
Trong tiếng Latinh có 4 nguyên âm kép có cách phát âm riêng, nhưng nhiều trường hợp do thói quen người ta đã phát âm theo âm tiếng Pháp, điều này khiến người nghe hiểu nhầm qua một nguyên âm khác, từ đó có thể hiểu sai nghĩa thuật ngữ hoặc nhận định nhầm một
*taxon* sinh vật. **1. Nguyên âm kép ** *: phát âm như âm [e] trong tiếng Việt ae*
Ví dụ:
*saepe* (nhiều khi), *aeger* (ốm đau), *aether* (ete), *aetheroleum* (tinh dầu), *aequalis* (bằng), *aequivalens *(tương đương) … **2. Nguyên âm kép ** *: phát âm như âm [ơ] trong tiếng Việt oe*
Ví dụ:
*foetus* (thai), *oedema* (bệnh phù), *oenanthe* (cây Rau cần), … **3. Nguyên âm kép ** *: do thói quen theo âm Pháp, nhiều người phát âm âm này như âm [ô] tiếng Việt, khiến người nghe nhầm với nguyên âm au* *. Bởi vậy phải chú ý phát âm chuẩn và cách phát âm đúng cho âm này là như âm [au] trong tiếng Việt.* **o**
Ví dụ:
*aurum* (vàng kim), *aureus* (như vàng kim), *auris* (tai), *auricula* (tai nhỏ), *aurantium* (quả cam) … **4. Nguyên âm kép ** * phải được phát âm như âm [êu] trong tiếng Việt, nhưng do thói quen theo âm Pháp, nhiều người đã phát âm thành âm [ơ] khiến người nghe nhầm với nguyên âm kép eu:* *oe*
Ví dụ:
*euglena* (Trùng mắt), *eucalyptus* (cây Bạch đàn), *leucaena* (cây Keo dậu), *Melaleuca cajuputi *(cây Tràm), *leucaemia* (bệnh bạch cầu), *seu* (hoặc)… **Lưu ý**: aë, oë không phải là nguyên âm kép, khi phát âm phải tách thành 2 âm:
aë: phát thành a – ê oë: phát thành ô – ê
**III. Các phụ âm**
|
||
||
||
|
|
|
Viết hoa
|
|
Viết thường
|
||
||
||
||
|bonus, borax, botanica, bufo
|
||
||
||
||
|camphora, collum, corolla caecum, cera, coena, cerebrum
|
||
||
||
||
|dosis, deformis, divisio, duodenum
|
||
||
||
||
|facies, fel, finis, flos, folium, functio
|
||
||
||
||
|ganglion, gaster, gemma, giganteus
|
||
||
||
||
|herba, homo, hora, hybridus
|
||
||
||
||
|kaolinum, keratoma, kola
|
||
||
||
||
|labium, larynx, levis, liber, locus
|
||
||
||
||
|maximum, meninx, minimum, mutatio
|
||
||
||
||
|nasus, nervus, nomen, numero
|
||
||
||
||
|pancreas, penicillinum, pestis, porcus
|
||
||
||
||
|quadruplex, quercus, quinque
|
||
||
||
||
|radix, recipe, rosa, ruber
|
||
||
||
||
|saccharum, semen, solutio sinensis, plasma, dosis, mensa
|
||
|
t
|
||
||
|taenia, terra, tinctura, toxinum, tuber solutio, natio, scientia
|
||
|
v
|
||
||
|vaccinia, variolla, vesper, virus
|
||
|
x
|
||
||
|simplex, thorax, xanthomonas exemplum, maxima
|
||
|
z
|
||
||
|zanthoxylum, zea, protozoa **IV. Các phụ âm kép** **1. Những phụ âm kép phát ra một âm** **1.1. Phụ âm kép** *: là phụ âm kép có nguồn gốc Hilạp (Χ, χ: khi), nên phát âm theo âm Hilạp, như [kh] trong tiếng Việt. ch*
Ví dụ:
*charta* (giấy), *character* (tính chất), *chemia* (hóa học), *chlorophyllum* (diệp lục tố), *cholera *(bệnh tả), *chromosoma* (nhiễm sắc thể), *arachis* (cây Lạc, Đậu phụng)… **1.2. Phụ âm kép** *: cũng có nguồn gốc Hilạp (Φ, ф: phi), nên phát âm như âm [ph] trong tiếng Việt. ph*
Ví dụ:
*pharmacia* (tiệm thuốc), *pharmacologia* (dược lý học), *pharmacopola* (người bán thuốc), *pharynx* (họng), *phoenix* (cây Chà là), *philosophia* (triết học), *calophyllum *(cây Mù u)… **1.3. Phụ âm kép** * phát âm như âm [r] có rung lưỡi. rh:*
Ví dụ:
*rheum* (cây Đại hoàng), *rheumatismus* (tê thấp), *rhizoma* (thân rễ), *diarrhoea *(bệnh tiêu chảy), *rhodomyrtus* (cây Sim)… **1.4. Phụ âm kép** *: là phụ âm kép có nguồn gốc Hilạp (Θ, θ: thêta), nên phát âm theo âm Hilạp, như âm [th] của tiếng Việt. Tuy nhiên, do thói quen phát âm tiếng Pháp nên nhiều người đã phát thành âm [t]. th*
Ví dụ:
*thea* (cây Chè), *theatrum *(nhà hát), *theophylinum* (theophylin), *anthera* (bao phấn), *thermometrum *(nhiệt kế), *thorax* (lồng ngực, ức), *thymus* (tuyến ức)… **2. Phụ âm kép vừa phát ra 1 âm vừa phát ra 2 âm: **đó là phụ âm kép **sc, **tùy thuộc nguyên âm theo sau mà có cách phát âm như sau:
– Phát thành 1 âm như âm [s] trong tiếng Việt khi đứng trước các nguyên âm e, i, y, ae, eu, oe.
Ví du:
*scelus* (tội ác), *scientia* (kiến thức, khoa học), *scyphus* (cốc uống rượu).
– Phát thành 2 âm [xk] khi đứng trước các nguyên âm o, u, au, aị, oi. Cần nhớ rằng khi phát âm trong trường hợp thứ hai này, âm s phát yếu và lướt nhanh để cho âm c thành âm chính.
Ví dụ:
*sclera *(củng mạc), *scrotum* (bìu), *sculptura* (nghệ thuật điêu khắc)… **3. Những phụ âm kép phát ra 2 âm, nhưng phụ âm sau mạnh và dài hơn**
Ví dụ:
*agricultura* (nông nghiệp), *atrophia* (sự teo), *fabriqua* (cấu trúc), *chlorophylla* (diệp lục tố), *chromosoma* (nhiễm sắc thể), *pluvialis* (thuộc nước mưa), *pneumonia* (bệnh viêm phổi), *primus *(thứ nhất), *classis* (lớp), *crystallus* (tinh thể), *fractura *(sự gãy xương), *spora* (bào tử), *tabletta* (thuốc phiến)… * là phụ âm kép có nguồn gốc Hilạp (Ψ, φ: pxi), được phát âm là [px], ví dụ như ps* *Pseudopoda*(chân giả), *Pseudoryx nghetinhensis*(loài Sao la)… **4. Phụ âm ghép đặc biệt **
Các phụ âm đơn “n” và “g” khi đi liền nhau cần được lưu ý rằng:
*a. Khi chúng ghép thành “ng”*: tưởng như phụ âm kép, nhưng thật ra đây không phải là phụ âm kép, khi phát âm phải tách ra từng âm một, *n* cho âm tiết trước và *g* cho âm tiết sau.
Ví dụ:
*lingua* (ngôn ngữ) phát âm thành *lin-gua *
*fungus* (nấm) phát âm thành *fun-gus* *mangifera* (cây xoài) phát âm thành *man-gifera* *unguentum* (thuốc bôi dẽo) phát âm thành *un-guentum…* *b. Khi chúng ghép thành “gn”*: có hai trường hợp:
– Đứng đầu từ: được xem là một phụ âm kép
Ví dụ:
*Gnetum* (cây Gắm)
– Đứng giữa từ: phải phát âm tách rời 2 phụ âm ra, phụ âm
*g* cho âm tiết trước và phụ âm * n* cho âm tiết sau. Do thói quen phát âm tiếng Pháp nên nhiều người phát âm 2 phụ âm này như phụ âm kép nh trong tiếng Việt.
Ví dụ:
*lignum* (gỗ), *lignosus* (cứng như gỗ), *magnesium* (manhê)… **V. Những nguyên âm và phụ âm có cách phát âm cần lưu ý**
Có một số nguyên âm và phụ âm có cách phát âm đặc biệt cần được lưu ý, thông thường do thói quen phát âm tiếng Việt và tiếng Pháp khiến một số người hay nhầm lẫn.
**1. Nguyên âm i và j**: tuy có cách viết khác nhau nhưng cả hai đều cùng một cách phát âm là [i]. Do vậy có thể viết cách này hay cách khác nhưng vẫn đồng nhất cách đọc.
Ví dụ:
iod có thể viết
*iodum* hay * jodum*
Tương tự như thế, chữ
* trong các từ sau đây đều được phát âm là [i]: j* *jecur* (gan), *jecuroleum* (dầu gan), *jecuroleum jecuris aselli* (dầu gan cá thu), *jus *(nước ép), *injectio* (thuốc tiêm)… **2. Nguyên âm y**: là một nguyên âm gốc Hilạp (Y, u: * ipxilon*) được Latinh hóa, phải phát âm như nguyên âm **u** trong tiếng Pháp, nhưng có lẽ do thói quen và cũng có thể do để dễ phát âm hơn mà người ta đã phát âm trại thành [i].
Ví dụ:
Tất cả các nguyên âm y trong các từ sau đây đều phải được phát âm chuẩn như âm [u] của tiếng Pháp:
*larynx* (thực quản), *hybridus* (lai tạo), *glycogenum* (glycogen), *hydroxidum* (hidroxit), *hydragyrum* (thủy ngân)… **3. Phụ âm c**: có hai cách phát âm khác nhau: *a.* *Phát âm như âm *[ *k*] * tiếng Việt* khi nó đứng trước các nguyên âm *a, o, u*
Ví dụ:
*calyx* (đài hoa), *camphora* (long não), *collum* (cổ), *cor* (tim), *cubitus* (khuỷu tay), *collenchyma *(mô dày)… *b. Phát âm như âm *[ *x*] * tiếng Việt* khi nó đứng trước các nguyên âm *i, e, y, ae, oe *
Ví dụ:
*centum* (một trăm), *cerebrum *(não), *ceratus* (có sáp), *citratus* (mùi chanh), *cicade* (Ve sầu), *cyathium* (cái chén), *cyathiformis* (dạng chén), *caecum* (manh tràng), *coena* (bữa ăn chiều)… **4. Phụ âm g**: phát âm như âm [gh] tiếng Việt trong mọi trường hợp. Tuy nhiên cũng có người quen phát âm như âm [j] của tiếng Pháp với 1 số trường hợp.
Ví dụ:
*ganglion* (hạch), *geminatus* (sinh đôi), *gemma* (chồi, búp), *glycogenium* (glycogen), *digitalis *(cây Dương địa hoàng)… **5. Phụ âm q**: không đi một mình, muốn phát âm được nó phải đi kèm với nguyên âm * tạo thành phụ âm đặc biệt và được phát âm như âm [qu] trong tiếng Việt. u*
Ví dụ:
*aqua* (nước), *quercus* (cây Sồi), *quisqualis* (cây Sử quân tử)… **6. Phụ âm r**: khi phát âm phải rung lưỡi.
Ví dụ:
*ren* (thận), *resina* (nhựa), *rosa* (hoa hồng), *ruber* (màu đỏ), *spora* (bào tử)… **7. Phụ âm s**: có hai cách phát âm:
*a. Phát âm như *[ *dờ*] * tiếng Việt* khi nó bị kẹp giữa hai nguyên âm hoặc giữa một nguyên âm và phụ âm * hay m* **n**
Ví dụ:
*plasma* (huyết tương), *gargarisma* (thuốc súc miệng), *sinensis* (ở Trung quốc), *tonkinensis* (ở Bắc bộ), *dosis *(liều lượng), *resina* (nhựa)… *b. Phát âm như âm *[ *x*] * tiếng Việt* đối với những trường hợp còn lại.
Ví dụ:
*saepe* (nhiều khi), *saccharum* (mía), *simplex* (giản đơn), *spora* (bào tử), *stigma* (nuốm nhụy), *suber* (chất bần, sube), *syrupus* (xiro), *semen* (hạt), *sucrosum* (đường)… **8. Phụ âm t**: có hai cách phát âm:
*a. Phát âm như âm *[ *x*] * tiếng Việt* khi nó đứng trước nguyên âm * mà sau nguyên âm i* *lại có thêm một nguyên âm khác nữa.* **i**
Ví dụ:
*natio* (quốc gia), *copulatio* (sự giao hợp), *dehiscentia* (sự nứt nẻ), *factitius* (nhân tạo), *aurantium* (quả cam)… *b. Phát âm như âm *[ *t*] * của tiếng Việt* khi kết cấu như trên nhưng có thêm một trong 3 phụ âm * đi liền trước phụ âm s, t, x* **t**
Ví dụ:
*ustio* (sự đốt cháy), *mixtio* (sự trộn lẫn), *poinsettia* (cây Trạng nguyên)… *c. Những trường hợp còn lại đều được phát âm như âm *[ *t*] * tiếng Việt*.
Ví du:
*asteria* (động mạch), *costa* (xương sườn), *stomata* (khí khổng), *taenia* (sán dây), *tunica *(áo)… **9. Phụ âm x**: có hai cách phát âm:
*a. Phát âm *[ *kz*]khi nó bị kẹp giữa hai nguyên âm.
Ví dụ:
*exemplar* (bản), *exemplum* (ví dụ), *maximum* (cực đại), *maxilla* (hàm trên)… *b. Phát âm *[ *kx*]ở những trường hợp còn lại.
Ví dụ:
*radix* (rễ), *meninx* (màng não), *extractum* (cao)… **10. Phụ âm z**: là một phụ âm có nguồn gốc Hilạp (Z, ζ: zêta), ngoài ra trong tiếng Latinh nhiều lúc cũng tồn tại một số thuật ngữ có nguồn gốc tiếng Đức. Trong mỗi trường hợp đều có cách phát âm riêng. *a. Nếu nguồn gốc tiếng Hilạp thì được phát âm *[ *z*]
Ví dụ:
*zea* (cây ngô), *rhizoma* (thân rễ), *rhizobium* (nấm rễ)… *b. Nếu nguồn gốc tiếng Đức thì phát âm *[ *tx*]
Ví dụ:
*zincum* (kẽm) **11. Phụ âm w**: Trong bộ mẫu chữ cái tiếng Latinh không có phụ âm *, nhưng do yêu cầu xây dựng những thuật ngữ khoa học người ta đã đưa thêm nó vào. Cách phát âm tùy thuộc nguồn gốc thuật ngữ có chứa phụ âm w* *.* **w** *a. Nếu nguồn gốc tiếng Đức*thì phát âm như âm [v] tiếng Việt. *b. Nếu nguồn gốc tiếng Anh, Mỹ*thì phát âm như âm [w] của tiếng Anh
—————————————————————————————————————
Nguồn: Blog Đỗ Xuân Cẩm (
[http://vn.360plus.yahoo.com/camhoa102](http://vn.360plus.yahoo.com/camhoa102))
.
[Hướng dẫn cách viết Latin dược liệu](../2009/12/13/h%c6%b0%e1%bb%9bng-d%e1%ba%abn-cach-vi%e1%ba%bft-latin-d%c6%b0%e1%bb%a3c-li%e1%bb%87u/) [Danh pháp các taxon thuộc các bậc phân loại trên loài](../2009/05/13/danh-phap-cac-taxon-thu%e1%bb%99c-cac-b%e1%ba%adc-phan-lo%e1%ba%a1i-tren-loai/)
.
.
.
.
Tiêu điểm:
[Sách/bài viết thực vật học được xem/download nhiều nhất]
.
[Flowering Plants – Amen Takhtajan]
[Vascular Plant Families and Genera] –Brummitt R.K.
[Flowering Plant Origin, Evolution & Phylogeny – Taylor, David W.]
[Cây cỏ Việt Nam – Phạm Hoàng Hộ]
[Thực vật có hoa – Nguyễn Nghĩa Thìn]
[Hướng dẫn cách đọc Latin – Đỗ Xuân Cẩm]
[Xác định, kiểm tra tên khoa học và lập danh lục thực vật]
[Tropical Flowering Plants: A Guide to Identification and Cultivation]
.
————————————————————–
[Tập làm Taxonomist](https://phanhoaivy.wordpress.com/category/t%e1%ba%adp-lam-taxonomist/), [Thực vật học](https://phanhoaivy.wordpress.com/category/th%e1%bb%b1c-v%e1%ba%adt-h%e1%bb%8dc/) [doxuancam](https://phanhoaivy.wordpress.com/tag/doxuancam/), [La-tinh](https://phanhoaivy.wordpress.com/tag/la-tinh/), [latin](https://phanhoaivy.wordpress.com/tag/latin/), [sinh học](https://phanhoaivy.wordpress.com/tag/sinh-h%e1%bb%8dc/), [Đỗ Xuân Cẩm](https://phanhoaivy.wordpress.com/tag/d%e1%bb%97-xuan-c%e1%ba%a9m/)
## Comments:

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Connection: close

Server: nginx

Link: <http://wp.me/pCOob-15S>; rel=shortlink

Vary: Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Trẻ em:Các số nhỏ/10
Tủ sách mở Wikibooks
<
Trẻ em:Các số nhỏ
Bước tới:
chuyển hướng
,
tìm kiếm
Một vài ví dụ cho số 10
Trò bowling có
mười
ky!
0123456789
Có thể viết bất kỳ số nào, dù nó lớn đến đâu, chỉ với
mười
chữ số.
Một centimeter được chia làm
mười
phần bằng nhau, mỗi phần là một millimeter.
Lấy từ “
https://vi.wikibooks.org/w/index.php?title=Trẻ_em:Các_số_nhỏ/10&oldid=72762
”
Thể loại
:
Trẻ em:Các số nhỏ
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Sách
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Trợ giúp
Nội dung
Sách Wikibooks
Sách trẻ em
Sách nấu ăn
Chọn ngẫu nhiên
Cộng đồng
Thảo luận
Thay đổi gần đây
Quyên góp
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Chú thích trang sách này
Trong ngôn ngữ khác
Հայերեն
Polski
Português
Thêm liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 06:26 ngày 11 tháng 6 năm 2012.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Chính sách về sự riêng tư
Giới thiệu Wikibooks
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikibooks.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikibooks.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1053 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Gà lôi trắng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Gà lôi trắng|
|
|[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Galliformes](/wiki/B%E1%BB%99_G%C3%A0) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Phasianidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C4%A9) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Lophura](/wiki/Lophura) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. nycthemera** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Lophura nycthemera*
(
[Linnaeus](/wiki/Carl_Linnaeus), [1758](/wiki/1758)) **Gà lôi trắng** ( [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *) là một loài chim lớn, có chiều dài khoảng 125 cm, lông mặt đỏ, chân đỏ, bộ lông trắng có sọc xám. Con trống phải cần 2 năm từ khi nở mới trưởng thành, có đuôi trắng, dài. Gà lôi trắng sống ở các khu vực rừng miền núi ở lục địa Đông Nam Á và Trung Quốc. Lophura nycthemera*
## Phân loài[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&action=edit§ion=1)]
Có 15 phân loài gà lôi trắng phân bố từ đông
[Myanma](/wiki/Myanma) đến [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Lào](/wiki/L%C3%A0o), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Hiện đã có 15 phân loài gà lôi trắng được công nhận. Hầu hết các phân loài còn phổ biến trong hoang dã, riêng các phân loài *whiteheadi* ở [Hải Nam](/wiki/H%E1%BA%A3i_Nam), *engelbachi* ở nam [Lào](/wiki/L%C3%A0o) và *annamensis* ở [miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) khá hiếm và đang bị đe dọa [[2]](#cite_note-HBW-2) [Lophura nycthemera occidentalis](/wiki/Lophura_nycthemera_occidentalis) [Delacour](/w/index.php?title=Jean_Th%C3%A9odore_Delacour&action=edit&redlink=1), 1948 – **– miền trung** [Gà lôi trắng miền Tây](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_mi%E1%BB%81n_T%C3%A2y) [Hoa Nam](/wiki/Hoa_Nam)và đông bắc Myanma *(* [Lophura nycthemera rufipes](/wiki/Lophura_nycthemera_rufipes) [Oates](/w/index.php?title=Eugene_William_Oates&action=edit&redlink=1), 1898) – phía bắc [bang Shan](/wiki/Shan)ở miền bắc Myanma *(* [Lophura nycthemera ripponi](/wiki/Lophura_nycthemera_ripponi) [Sharpe](/w/index.php?title=Richard_Bowdler_Sharpe&action=edit&redlink=1), 1902) – **– phía nam bang Shan của Myanma** [Gà lôi trắng Rippon](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Rippon) *(Oates, 1903) –* [Lophura nycthemera jonesi](/wiki/Lophura_nycthemera_jonesi) **– từ Myanma đến tây nam Trung Quốc và miền trung Thái Lan** [Gà lôi trắng Jones](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Jones) *Cheng, Cheng, and Tang, 1964 –* [Lophura nycthemera omeiensis](/wiki/Lophura_nycthemera_omeiensis) **– nam** [Gà lôi trắng Tứ Xuyên](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn) [Tứ Xuyên](/wiki/T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn), Trung Quốc *Tan and Wu, 1981 –* [Lophura nycthemera rongjiangensi](/wiki/Lophura_nycthemera_rongjiangensi) **– đông nam** [Gà lôi trắng Quý Châu](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Qu%C3%BD_Ch%C3%A2u) [Quý Châu](/wiki/Qu%C3%BD_Ch%C3%A2u), Trung Quốc *Delacour, 1948 –* [Lophura nycthemera beaulieui](/wiki/Lophura_nycthemera_beaulieui) **– miền trung của** [Gà lôi trắng Lào](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_L%C3%A0o) [Hoa Nam](/wiki/Hoa_Nam), bắc Lào và bắc Việt Nam *(Linnaeus, 1758) – phân loài điển hình - từ Hoa Nam đến miền Bắc Việt Nam* [Lophura nycthemera nycthemera](/wiki/Lophura_nycthemera_nycthemera) *(* [Lophura nycthemera whiteheadi](/wiki/Lophura_nycthemera_whiteheadi) [Ogilvie-Grant](/w/index.php?title=William_Robert_Ogilvie-Grant&action=edit&redlink=1), 1899) – **–** [Gà lôi trắng Hải Nam](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_H%E1%BA%A3i_Nam) [Hải Nam](/wiki/H%E1%BA%A3i_Nam), Trung Quốc *Delacour, 1948 –* [Lophura nycthemera fokiensis](/wiki/Lophura_nycthemera_fokiensis) **– đông nam Trung Quốc** [Gà lôi trắng Phúc Kiến](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn) *(Delacour and Jabouille, 1928) –* [Lophura nycthemera berliozi](/wiki/Lophura_nycthemera_berliozi) **– phía tây dãy** [Gà lôi trắng Berlioz](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Berlioz) [Trường Sơn](/wiki/D%C3%A3y_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n), Việt Nam *(* [Lophura nycthemera beli](/wiki/Lophura_nycthemera_beli) [Oustalet](/w/index.php?title=%C3%89mile_Oustalet&action=edit&redlink=1), 1898) – **– phía đông dãy Trường Sơn, Việt Nam** [Gà lôi trắng Bel](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Bel) *Delacour, 1948 –* [Lophura nycthemera engelbachi](/wiki/Lophura_nycthemera_engelbachi) **–** [Gà lôi trắng Boloven](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Boloven) [Cao nguyên Bolaven](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_Bolaven&action=edit&redlink=1)thuộc nam Lào *(Delacour and Jabouille, 1928) –* [Lophura nycthemera lewisi](/wiki/Lophura_nycthemera_lewisi) **– miền núi tây nam Campuchia và đông nam Thái Lan** [Gà lôi trắng Lewis](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Lewis) *(Ogilvie-Grant, 1906) –* [Lophura nycthemera annamensis](/wiki/Lophura_nycthemera_annamensis) **– rừng núi đá miền nam Việt Nam** [Gà lôi trắng Trung Bộ](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng_Trung_B%E1%BB%99)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0_l%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-IUCN_1-0) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22679220). *Lophura nycthemera*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **McGowan, P. J. K. (1994). Silver Pheasant (** [^](#cite_ref-HBW_2-0) *Lophura nycthemera*). pp. 533 in: del Hoyo, J, A. Elliott, & J. Sargatal (1994). *. Vol. 2. New World Vultures to Guineafowl. Lynx Edictions.* [Handbook of the Birds of the World](/w/index.php?title=Handbook_of_the_Birds_of_the_World&action=edit&redlink=1) [ISBN 84-87334-15-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/8487334156)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
# Hiệp hội bóng đá Iraq
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[FIFA](/wiki/FIFA) [AFC](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_ch%C3%A2u_%C3%81) [Hussain Saeed](/w/index.php?title=Hussain_Saeed&action=edit&redlink=1) **Hiệp hội bóng đá Iraq** (IFA) ( [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp): الاتحاد العراقي لكرة القدم) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở [Iraq](/wiki/Iraq). IFA quản lý [đội tuyển bóng đá quốc gia Iraq](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Iraq), tổ chức các giải bóng đá như [giải vô địch bóng đá Iraq](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Iraq&action=edit&redlink=1), [cúp bóng đá Iraq](/w/index.php?title=C%C3%BAp_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Iraq&action=edit&redlink=1),.... IFA là thành viên của cả [Liên đoàn bóng đá thế giới](/wiki/FIFA) (FIFA), [Liên đoàn bóng đá châu Á](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_ch%C3%A2u_%C3%81) (AFC) và [Liên đoàn bóng đá Tây Á](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_T%C3%A2y_%C3%81) (WAFF).
Chủ tịch của Hiệp hội bóng đá Iraq hiện nay là ông
[Timothy Tsun Ting FOK](/w/index.php?title=Timothy_Tsun_Ting_FOK&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Iraq&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Iraq&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Iraq&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Iraq&action=edit§ion=2)] [Trang chủ của Hiệp hội bóng đá Iraq](http://www.iraqfootball.org) [Hiệp hội bóng đá Iraq](http://www.fifa.com/en/organisation/confederations/associationdetails/0,1483,IRQ,00.html?countrycode=IRQ)trên trang chủ của [Liên đoàn bóng đá thế giới](/wiki/FIFA)(FIFA) [Hiệp hội bóng đá Iraq trên trang chủ của AFC](http://www.the-afc.com/english/national/default_NA.asp?nationalID=45)
|
|

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
# Mitú
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Mitú|
|—
|
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Ấn chương chính thức của Mitú](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Escudo_de_Mit%C3%BA.svg/80px-Escudo_de_Mit%C3%BA.svg.png)
![ Ấn chương chính thức của Mitú](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Escudo_de_Mit%C3%BA.svg/80px-Escudo_de_Mit%C3%BA.svg.png)
**Ấn chương** [Vị trí của khu tự quản Mitú trong tỉnh Vaupés](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Colombia_-_Vaup%C3%A9s_-_Mit%C3%BA.svg)
Vị trí của khu tự quản Mitú trong
[tỉnh Vaupés](/w/index.php?title=Vaup%C3%A9s_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Colombia.svg/23px-Flag_of_Colombia.svg.png)
[Colombia](/wiki/Colombia) [Tỉnh (Departmento)](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Colombia#C.E1.BA.A5p_th.E1.BB.A9_nh.E1.BA.A5t) [Vaupés](/w/index.php?title=Vaup%C3%A9s_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) 2(6,360 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(1.5/mi 2) **Mitú** là một [khu tự quản](/w/index.php?title=Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n_c%E1%BB%A7a_Colombia&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Colombia#C.E1.BA.A5p_th.E1.BB.A9_nh.E1.BA.A5t) [Vaupés](/w/index.php?title=Vaup%C3%A9s&action=edit&redlink=1), [Colombia](/wiki/Colombia). Thủ phủ của khu tự quản Mitú đóng tại Mitú Khu tự quản Mitú có diện tích 16460 [ki lô mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Mitú có dân số 9596 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Mit%C3%BA&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mit%C3%BA&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Colombia”](http://statoids.com/yco.html). Statoids. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20101129051202/http://statoids.com/yco.html)5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.


markdown:
# Sa tế
|Sa tế|
|
|![]()
[lẩu](/wiki/L%E1%BA%A9u) [Phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83) [沙茶](//vi.wiktionary.org/wiki/%E6%B2%99%E8%8C%B6) [醬](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%86%AC) [Giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83) [沙](//vi.wiktionary.org/wiki/%E6%B2%99) [茶](//vi.wiktionary.org/wiki/%E8%8C%B6) [酱](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%85%B1)
|Phiên âm|
|
|[Bính âm Hán ngữ](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF) [Tiếng Mân](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_M%C3%A2n) [Bạch thoại tự](/wiki/B%E1%BA%A1ch_tho%E1%BA%A1i_t%E1%BB%B1) [tiếng Phúc Kiến](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) **Sa tế** là hỗn hợp [phụ gia](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_gia&action=edit&redlink=1) tẩm ướp [thực phẩm](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m) với nguyên liệu chính là [ớt](/wiki/%E1%BB%9At) ( [ớt bột](/w/index.php?title=%E1%BB%9At_b%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1) hoặc [ớt tươi](/w/index.php?title=%E1%BB%9At_t%C6%B0%C6%A1i&action=edit&redlink=1)) và [dầu ăn](/wiki/D%E1%BA%A7u_%C4%83n) ngoài ra có thể có thêm [sả](/wiki/S%E1%BA%A3). Sa tế có nguồn gốc từ [người Mã Lai](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%C3%A3_Lai) gốc [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) với các loại [gia vị](/wiki/Gia_v%E1%BB%8B) đậm đà chính gốc Ấn Độ. Sa tế được sử dụng như một loại [1] [gia vị](/wiki/Gia_v%E1%BB%8B)cho một số món ăn đặc biệt là giúp cho nước [lẩu](/wiki/L%E1%BA%A9u), [nước lèo](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_l%C3%A8o&action=edit&redlink=1)có mùi thơm hấp dẫn, màu đỏ bềnh bồng cũng như chất váng đóng trên mặt của nước lẩu, nước lèo được người tiêu dùng ưa chuộng. [[2]](#cite_note-autogenerated3-2)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&action=edit§ion=1)]
Sa tế cũng là một loại nước xốt Trung Quốc, chủ yếu được sử dụng ở
[Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), [Triều Châu](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u), và các món ăn [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan). Nguyên thủy được gọi là xốt Shacha ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 沙茶; [Bạch Thoại tự](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1ch_Tho%E1%BA%A1i_t%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1): sa-te; [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): **Sá trà**; *Sa tê* là đọc theo âm Phúc Kiến và Bạch Thoại) được làm từ dầu [đậu tương](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_t%C6%B0%C6%A1ng), tỏi, hẹ, ớt, cá, và tôm khô, có một hương vị thơm ngon và hơi cay. [[3]](#cite_note-3)
Sa tế còn là nguyên liệu phụ thêm cho các món xốt ớt sa tế, thịt nướng sa tế, dê nấu sa tế thơm lừng mùi cà ri, nghệ, hồi, quế, ngò, tiêu... Màu sắc hấp dẫn, phảng phất hương vị Đông phương huyền bí, lôi cuốn, các món ăn có sa tế nhanh chóng phổ biến sang
[Singapore](/wiki/Singapore), [Indonesia](/wiki/Indonesia), [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) và nhiều nơi khác. [[1]](#cite_note-autogenerated2-1)
## Ở Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&action=edit§ion=2)]
Ở
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [người Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) ở [Chợ Lớn](/wiki/Ch%E1%BB%A3_L%E1%BB%9Bn) du nhập và đã địa phương hóa cho hợp khẩu vị bản xứ phụ gia sa tế, họ đã bớt đi liều lượng những thứ gia vị căn bản nhằm giảm mùi hôi nồng. Hãm vị cay, phối trộn thêm [bột đậu phộng](/w/index.php?title=B%E1%BB%99t_%C4%91%E1%BA%ADu_ph%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1), nước chấm Tàu.., định hình loại sa tế Sài Gòn, thơm dịu, tươi sắc, vị cay - chua - béo - mặn - ngọt, nhẹ nhàng. [[1]](#cite_note-autogenerated2-1)
## An toàn thực phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&action=edit§ion=3)]
Tuy sa tế là một món phụ gia thông dụng, tuy nhiên có những cảnh báo cho rằng sa tế sử dụng ớt bột sẽ có nguy cơ nhiễm chất gây
*ung thư* [RhodamineB](/w/index.php?title=RhodamineB&action=edit&redlink=1) và dầu ăn dùng để chiên ớt và các thành phần khác rất dễ bị oxy hóa… và đặc biệt, nếu không được bảo quản đúng sẽ gây ra các mầm bệnh tật. Đặc biệt là một số cơ sở sản xuất kém chất lượng, sản xuất các loại Sa tế kém chất lượng, gây ung thư. [[4]](#cite_note-autogenerated1-4)
Ngoài ra, dầu ăn khi đã được chiên cùng với ớt bột, nước và các chất khác để lâu sẽ xảy ra hiện tượng
[oxy hóa](/wiki/Oxy_h%C3%B3a). Khi dầu ăn bị oxy hóa sẽ không giữ được các đặc trưng ban đầu của gia vị sa tế nữa. Cụ thể như dầu ăn sẽ tạo ra các chất để tác dụng với ớt, nước... tạo ra mùi khó chịu, không còn thơm như ban đầu, các axit sẽ tạo ra các sản phẩm oxy hóa bậc cao như andehit, xêtôn, peroxit... Các chất này tạo ra các gốc tự do, khi ăn vào cơ thể sẽ tạo ra các mầm mống nguy cơ ung thư.
Chưa kể đến Tình trạng dùng sa tế trong thời gian dài, đã mở nắp nhưng không dùng hết trong một lần, lại bảo quản kém cũng khiến các thành phần bị biến đổi, khi lấy ra dùng có thể bị dây các loại thức ăn khác hay nước lạnh vào khiến sa tế dễ bị
[ôi thiu](/w/index.php?title=%C3%94i_thiu&action=edit&redlink=1), lần ăn sau dễ mắc các bệnh [tiêu chảy](/wiki/Ti%C3%AAu_ch%E1%BA%A3y), [ngộ độc thực phẩm](/wiki/Ng%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%99c_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m)... [[4]](#cite_note-autogenerated1-4)
Trên các phương tiện thông tin đại chúng của
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) cũng đưa tin về một loại gia vị lẩu có chứa chất gây ung thư hay còn gọi là [sa tế Tứ Xuyên](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF_T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn&action=edit&redlink=1), loại gia vị nguy hiểm này đang được bày bán tràn lan, công khai tại các chợ ở Việt Nam, hầu hết các quán lẩu trên địa bàn [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) đều mua loại gia vị này để chế biến [thực phẩm](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m). [[2]](#cite_note-autogenerated3-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sa_t%E1%BA%BF&action=edit§ion=4)]
- ^
**a** **ă** **â** [Hủ tiếu sa tế](http://giadinh.vnexpress.net/tin-tuc/am-thuc/hu-tieu-sa-te-2360376.html)
- ^
**a** **ă** [Sa tế chứa chất gây ung thư có trên thị trường Việt Nam? | Phóng sự - Điều tra | suckhoedoisong.vn](http://suckhoedoisong.vn/20101221111556336p61c89/sa-te-chua-chat-gay-ung-thu-co-tren-thi-truong-viet-nam.htm) **Mary Kate Tate & Nate Tate (2011).** [^](#cite_ref-3) [. Kansas City, Missouri, USA: Andrews McMeel Publishing Ltd. tr. 270.](http://books.google.com/books?id=axIz6fULaa0C&pg=PA270&dq=shacha+sauce&hl=en&sa=X&ei=Uy6HT7SAGMrh0QGBypy-Bw&ved=0CEIQ6AEwAQ#v=onepage&q=shacha%20sauce&f=false) *Feeding the Dragon* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4491-0111-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4491-0111-5)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2012.
- ^
**a** **ă** [Nhận biết sa tế kém chất lượng - Sức khỏe - Dân trí](http://dantri.com.vn/c7/s7-387223/nhan-biet-sa-te-kem-chat-luong.htm)

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
# Seròs
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Seròs
|
Seròs
Seròs
|
|![]()
|
|![]()
**Ấn chương** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Tỉnh](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) ![ Bandera de la provincia de Lérida.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Bandera_de_la_provincia_de_L%C3%A9rida.svg/20px-Bandera_de_la_provincia_de_L%C3%A9rida.svg.png)
![ Bandera de la provincia de Lérida.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Bandera_de_la_provincia_de_L%C3%A9rida.svg/20px-Bandera_de_la_provincia_de_L%C3%A9rida.svg.png)
[Lérida](/wiki/Lleida_(t%E1%BB%89nh)) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn)( *comarca*) [Segriá](/w/index.php?title=Segri%C3%A1&action=edit&redlink=1) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) 2(38 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(0/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/UTC%2B1)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/UTC%2B2)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_c%E1%BB%A7a_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1) [41°27′55″B 0°24′42″Đ / 41,46528°B 0,41167°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ser%C3%B2s¶ms=41_27_55_N_0_24_42_E_type:city) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [41°27′55″B 0°24′42″Đ / 41,46528°B 0,41167°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ser%C3%B2s¶ms=41_27_55_N_0_24_42_E_type:city) [Tên gọi dân cư](/w/index.php?title=T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_d%C3%A2n_c%C6%B0&action=edit&redlink=1) **Seròs** là một đô thị trong [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Lérida](/wiki/Lleida_(t%E1%BB%89nh)), [cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Cataluña](/wiki/Catalunya) [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Đô thị Seròs có diện tích là 98 [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2009 là 11867 người với mật độ 19,05 người/km². Đô thị Seròs có cự ly 26 km so với tỉnh lỵ [Lérida](/wiki/Lleida).

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
# Socorro, Goa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Socorro (Serula)
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Socorro (Serula)** là một thị trấn thống kê ( *) của census town* [quận North Goa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_North_Goa&action=edit&redlink=1)thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Goa](/wiki/Goa), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Socorro,_Goa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Socorro,_Goa&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Socorro (Serula) có dân số 10.171 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Socorro (Serula) có tỷ lệ 78% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Socorro (Serula), 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Socorro,_Goa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Socorro,_Goa&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Giáo dục năm 1941
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Giáo_dục_năm_1941&oldid=13018918
”
Thể loại
:
1941
Giáo dục theo năm
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
العربية
English
한국어
Svenska
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 21:36 ngày 6 tháng 8 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
# Thể loại:Họ Thủy thảo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Họ Thủy thảo](/wiki/H%E1%BB%8D_Th%E1%BB%A7y_th%E1%BA%A3o)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Thể loại con
Thể loại này gồm 16 thể loại con sau, trên tổng số 16 thể loại con.
### B
- ►
[Blyxa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Blyxa) (11 tr.)
### C
- ►
[Caulinia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Caulinia) (20 tr.)
### H
- ►
[Halophila](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Halophila) (21 tr.)
- ►
[Hydrilla](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hydrilla) (2 tr.)
- ►
[Hydrocharis](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hydrocharis) (4 tr.)
### L
- ►
[Chi Nhuyễn cốt thảo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi_Nhuy%E1%BB%85n_c%E1%BB%91t_th%E1%BA%A3o) (10 tr.)
- ►
[Limnobium](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Limnobium) (3 tr.)
### N
- ►
[Najas](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Najas) (41 tr.)
- ►
[Nechamandra](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nechamandra) (2 tr.)
### O
- ►
[Ottelia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ottelia) (18 tr.)
### S
- ►
[Stratiotes](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Stratiotes) (2 tr.)
### T
- ►
[Thalassia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Thalassia) (3 tr.)
### V
- ►
[Vallisneria](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vallisneria) (14 tr.)
## Các trang trong thể loại “Họ Thủy thảo”
41 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 41 trang.


markdown:
# Uyên Linh
[Trần Nguyễn Uyên Linh](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nguy%E1%BB%85n_Uy%C3%AAn_Linh&redirect=no))
|Uyên Linh|
|
|![]()
[31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12), [1987](/wiki/1987) [[1]](#cite_note-1) ![ Flag of Vietnam.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Flag of Vietnam.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) [[2]](#cite_note-2) [Ca sĩ](/wiki/Ca_s%C4%A9) [Thể loại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_nh%E1%BA%A1c) [Nhạc trẻ](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_tr%E1%BA%BB), nhạc trữ tình **Trần Nguyễn Uyên Linh** (sinh năm [1987](/wiki/1987)) là một nữ ca sĩ [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam); cô là người chiến thắng danh hiệu [ vào ngày 25 tháng 12 năm 2010. Trong cuộc thi này cô đã thể hiện tốt nhiều ca khúc đã được các tên tuổi ca nhạc trước đó thể hiện. Vietnam Idol 2010](/wiki/Th%E1%BA%A7n_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c:_Vietnam_Idol_(m%C3%B9a_3)) [[3]](#cite_note-ULBDD-3)
## Mục lục
## Tiểu sử và Con đường nghệ thuật ban đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=1)]
Uyên Linh có quê nội ở xã
[Đoan Hùng](/wiki/%C4%90oan_H%C3%B9ng,_H%C6%B0ng_H%C3%A0), huyện Hưng Hà, tỉnh [Thái Bình](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh). Cô từng học tại [4] [Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_h%E1%BB%8Dc_ph%E1%BB%95_th%C3%B4ng_chuy%C3%AAn_L%C3%AA_H%E1%BB%93ng_Phong,_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)sau đó học tại [Học viện Ngoại giao](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ngo%E1%BA%A1i_giao) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Năm 2007, cô đã dự thi Vietnam Idol mùa thứ nhất nhưng không vào được top 100, trước đó cô cũng từng lọt vào vòng chung kết Sao Mai 2009 khu vực miền Bắc nhưng bị loại và chỉ giành được vài giải thưởng lớn nhỏ dành cho sinh viên. [[5]](#cite_note-5)
Năm 2008, Uyên Linh dự thi chương trình "Giọng hát vàng - Soul of Melody 2008" (với tư cách là đại diện Học viện Quan hệ Quốc tế nay là Học viện Ngoại giao) và giành giải đặc biệt. Uyên Linh giành giải nhờ vào giọng hát tốt và phong cách biểu diễn tự nhiên, đặc biệt với 02 ca khúc
*Dệt tầm gai* và *A woman’s worth*. [[6]](#cite_note-dantri1-6) Ngoài ra Uyên Linh cũng đoạt giải đặc biệt trong cuộc thi Let's Get Loud 2008 với ca khúc [7] *Saving all my love for you*và lọt vào Top 3 Nghệ sĩ mới xuất sắc năm 2011 [Zing](/wiki/Zing)Music Award 2011 với 1904 lượt bình chọn. [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
## Vietnam Idol 2010[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=2)]
Trong cuộc thi này, Uyên Linh đã hoàn thành các phần thi của mình một cách xuất sắc, nhiều sáng tạo, thuyết phục, ngay cả khi cô trình bày lại các ca khúc của những ca sĩ nổi tiếng trước đó. Điều đó đã được ban giám khảo và giới chuyên môn đánh giá cao, đồng thời cũng tạo nên "cơn
[sốt](/wiki/S%E1%BB%91t)" của chương trình Idol này. Nhiều nhận định, nhiều ý kiến tại các trang Web, diễn đàn đều đánh giá rất cao và đặt nhiều kỳ vọng về cô trong sự nghiệp ca hát, có nhận định còn cho rằng cô có thể là 1 Diva mới của ca nhạc Việt Nam. [[3]](#cite_note-ULBDD-3) [[3]](#cite_note-ULBDD-3)
Các ca khúc cô trình bày gây ấn tượng là
*Đường cong*, *Chỉ là giấc mơ*, *Với anh* và *Sao chẳng về với em*.
#### Các màn trình diễn và kết quả[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=3)]
|Tuần||Chủ đề||Bài hát||Thứ tự biểu diễn||Kết quả|
|Vòng sơ tuyển||Lựa chọn của thí sinh||"If I Ain't Got You" (của
|
Hát nhóm
"Giận anh"
(bán kết)
[Fallin'](/wiki/Fallin%27)" (của [Alicia Keys](/wiki/Alicia_Keys))
do Đăng Khoa rút khỏi cuộc chơi)
**)** [Văn Mai Hương](/wiki/V%C4%83n_Mai_H%C6%B0%C6%A1ng)
"Em và tôi" (với
**)** [Lân Nhã](/w/index.php?title=L%C3%A2n_Nh%C3%A3&action=edit&redlink=1)
4
"Đường cong" (
[Siu Black](/wiki/Siu_Black)chọn)
4
[Al Green](/w/index.php?title=Al_Green&action=edit&redlink=1))
"Sao chẳng về với em"
"Cảm ơn tình yêu"
4
6
**Chiến thắng**
Trong đêm Gala chung kết Vietnam Idol 2010 đầu tiên với chủ đề tự chọn, cô đã thể hiện ca khúc 'Những lời buồn', Ban giám khảo nhận xét Uyên Linh hát tốt, thể hiện tinh tế và hết mình trên sân khấu như một nữ ca sĩ thực thụ.
Trong đêm đêm 30/10/2010, cô trình bày ca khúc [8] *Mùa đông sẽ qua*, tiếp tục thuyết phục được ban giám khảo, riêng giám khảo Diễm Quỳnh ví cô như một "Mỹ Linh thứ hai". [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10)
Tuy luôn nhận được những lời khen ngợi của Ban giám khảo, nhưng Uyên Linh cũng từng 2 lần rơi vào "top 3 nguy hiểm" do có số lượt bình chọn trên mạng thấp. Thậm chí, trong đêm Kết quả của Gala 6 Uyên Linh suýt bị loại khỏi giải.
[[11]](#cite_note-11)
Ở Vietnam Idol 2010, Uyên Linh đã khẳng định khả năng hát bằng tiếng Anh khi biểu diễn tốt và sáng tạo những ca khúc Tiếng Anh đã được trình bày bởi nhiều ca sĩ nổi tiếng. Đêm 25/12/2010 là Đêm đăng quang ngôi vị Quán quân Thần tượng âm nhạc 2010 của Uyên Linh trước đối thủ là thí sinh
[Văn Mai Hương](/wiki/V%C4%83n_Mai_H%C6%B0%C6%A1ng).
## Sau Vietnam Idol[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=4)]
Sau cuộc thi Vietnam Idol, Uyên Linh tiếp tục có nhiều kế hoạch riêng về việc ca hát.
[[12]](#cite_note-12) đồng thời cô cũng là trung tâm của các ý kiến bình luận về bản thân cô hay những thông tin liên quan đến việc ca nhạc của Uyên Linh. [13] [[14]](#cite_note-14) [[15]](#cite_note-15)
Uyên Linh cũng tiếp tục xuất hiện với bài hát "Xích lô" trong chương trình
[Duyên Dáng Việt Nam](/wiki/Duy%C3%AAn_D%C3%A1ng_Vi%E1%BB%87t_Nam) 23 tổ chức tại [Tuy Hòa](/wiki/Tuy_H%C3%B2a), [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn) ở hai đêm diễn 8 và 9/1/2011. Đầu năm 2011, nhạc sĩ [16] [Quốc Trung](/wiki/Qu%E1%BB%91c_Trung)đã đồng ý làm album cho Uyên Linh trong khi nhạc sĩ [Huy Tuấn](/wiki/Huy_Tu%E1%BA%A5n_(nh%E1%BA%A1c_s%C4%A9))làm việc với [Văn Mai Hương](/wiki/V%C4%83n_Mai_H%C6%B0%C6%A1ng). [[17]](#cite_note-17)
## Bình luận về Uyên Linh[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=5)]
Có nhiều ý kiến bình luận về hiện tượng Uyên Linh. Một số ca sĩ, người mẫu.... đánh giá rất cao và đặt nhiều kỳ vọng về Uyên Linh.
Tuy vậy cũng có nhiều ý kiến trái chiều về khả năng chuyên môn của cô cũng như lý giải về hiện tượng của Uyên Linh. [3] [[18]](#cite_note-18) [[19]](#cite_note-19)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=6)] **Uyên Linh từng trả lời người hâm mộ trên trang mạng xã hội của mình rằng cô tuổi mèo, nên ngày sinh của cô sẽ là 31/12/1987 chứ không phải 31/12/1988 như nhiều bài đã viết** [^](#cite_ref-1) **Gia đình Uyên Linh sống ở** [^](#cite_ref-2) [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)và Uyên Linh cũng sinh ra và lớn lên tại đây. Clip: [http://www.youtube.com/watch?v=BzHs2r016Qk](http://www.youtube.com/watch?v=BzHs2r016Qk)
- ^
**a** **ă** **â** [Vũ.](#cite_ref-ULBDD_3-3) **b** [“Uyên Linh bị 'đe dọa' trước đêm công bố giải”](http://showbiz.xzone.vn/Showbiz/96/273/32113/Uyen-Linh-bi-de-doa-truoc-dem-cong-bo-giai.html). Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2010. **Thái Bình.** [^](#cite_ref-4) [“Khi sao Việt là đồng hương (P1): Thái Bình”](http://ngoisao.vn/hau-truong/chuyen-lang-sao/khi-sao-viet-la-dong-huong-p1-thai-binh-67159.html). ngoisao.vn. Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2012. [^](#cite_ref-5) [Thí sinh Trần Nguyễn Uyên Linh - Vietnam Idol 2010 - Trang web chính thức của Thần tượng âm nhạc Việt Nam](http://www.vietnamidol.com.vn/photo-detail.aspx?id=234) [^](#cite_ref-dantri1_6-0) [Nóng bỏng "Giọng hát vàng sinh viên 2008" - Nhịp sống trẻ - Dân trí](http://dantri.com.vn/c135/s135-227991/nong-bong-giong-hat-vang-sinh-vien-2008.htm) **Cô cũng là thí sinh duy nhất trong đêm chung kết trình bày ca khúc nước ngoài** [^](#cite_ref-7) [^](#cite_ref-8) [Ngôi Sao - Uyen Linh toa sang dem Gala dau tien](http://ngoisao.net/news/hau-truong/2010/10/3b9d209a/) [^](#cite_ref-9) [Uyên Linh đầy ấn tượng trong đêm pop, rock Vietnam Idol - VnExpress](http://vnexpress.net/gl/van-hoa/am-nhac/2010/10/3ba224f7/) [^](#cite_ref-10) [Top 10 thí sinh - Vietnam Idol 2010 - Trang web chính thức của Thần tượng âm nhạc Việt Nam](http://www.vietnamidol.com.vn/contestant-detail.aspx?id=6) [^](#cite_ref-11) [Tuoi Tre Online](http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=417590&ChannelID=58) [^](#cite_ref-12) [248.vn - Cổng thông tin giải trí:](http://248.vn/FE/19421/Game-Uyen-Linh-Online-tao-con-sot-moi.html:) [^](#cite_ref-13) [Uyên Linh nói về game ném trứng thối - VnExpress](http://vnexpress.net/GL/Van-hoa/2010/12/3BA24E65/) [^](#cite_ref-14) ["Uyên Linh cần thêm vài yếu tố nếu muốn thành ngôi sao" - VTC News](http://vtc.vn/13-274229/van-hoa/uyen-linh-thieu-mot-so-yeu-to-de-tro-thanh-ngoi-sao.htm) [^](#cite_ref-15) [Uyên Linh dính tin đồn chảnh, hét giá cát-sê cắt cổ | LAODONG](http://laodong.com.vn/Tin-tuc/Uyen-Linh-dinh-tin-don-chanh-het-gia-catse-cat-co/28046) [^](#cite_ref-16) [“Uyên Linh từ chối trả lời vụ hét catsê trên trời”](http://nhacviet.com.vn/Showbiz/96/273/33667/Uyen-Linh-tu-choi-tra-loi-vu-het-catse-tren-troi.html). Truy cập 2 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-17) [Quốc Trung vì một nụ hôn đã bớt cẩn trọng?](http://megafun.vn/channel/1469/201101/Quoc-Trung-vi-mot-nu-hon-da-bot-can-trong-114896/) [^](#cite_ref-18) [Thanh Lam: "Uyên Linh hát cũng bình thường thôi"](http://hanoi.megafun.vn/channel/1468/201012/Thanh-Lam-uyen-Linh-hat-cung-binh-thuong-thoi-112113/) [^](#cite_ref-19) [Nhiều "sao" lớn không coi Uyên Linh là "hiện tượng" - VTC News](http://vtc.vn/151-273478/van-hoa/doi-song-van-nghe/nhieu-sao-lon-khong-coi-uyen-linh-la-hien-tuong.htm)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Uy%C3%AAn_Linh&action=edit§ion=7)]
|
|


markdown:
### Possible Answer
Search only for nhung hinh anh thien nhien dep nhat tren the gio -
[read more]()
15 Tháng Giêng 2016 ... Hinh Anh Thien Nhien Dep Nhat The Gioi - Mời các bạn tham quan những hình ảnh thiên nhiên đẹp nhất thế giới với độ nét và chất lượng cao/ ... Mời các bạn xem bộ sưu tập 24 cảnh đẹp thiên nhiên trên thế giới.… Ảnh Đẹp ... -
[read more](http://hinhanhdep.pro/tag/anh-thien-nhien-dep-nhat-the-gioi/) [Tweet](https://twitter.com/share)
Please vote if the answer you were given helped you or not, thats the best way to improve our algorithm. You can also

Set-Cookie: __cfduid=db6addc1981bdb5c25fa95aa5912fa2ef1461874852; expires=Fri, 28-Apr-17 20:20:52 GMT; path=/; domain=.askiven.com; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


markdown:
## About Burundi
More than a decade since the conclusion of ten years of civil war and five years of civil conflict, Burundi remains one of the least developed and most fragile countries in the world, with alarming levels of hunger and malnutrition that have been exacerbated by political crisis. USAID engages with international donors and local stakeholders to improve the health status and social conditions of the population, reduce the high rates of chronic malnutrition, mitigate the drivers of conflict, enhance democratic governance and human rights, and promote economic growth.
Last updated: April 20, 2016
## Comment
Make a general inquiry or suggest an improvement.

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Server: Apache

X-Frame-Options: SameOrigin

X-Drupal-Cache: MISS

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8