markdown:
[Liên hoan phim Cannes](https://www.lofficiel.vn/van-hoa-giai-tri/nhung-khoanh-khac-dep-lang-nguoi-tai-lien-hoan-phim-cannes-2016-18090.html) là một trong những liên hoan phim uy tín nhất thế giới, có sức ảnh hưởng truyền thông chỉ thua lễ trao giải điện ảnh Oscar. Sự kiện này diễn ra lần đầu vào 20/9 - 5/10/1946 tại thành phố Cannes, nằm phía Nam nước Pháp và được tổ chức thường niên kể từ đó. Liên hoan phim Cannes 2016 được ấn định vào 11/5 - 22/5/2016 có thể coi là tiệc sinh nhật lần thứ 69 của Cannes.
![ Poster chính thức của Liên hoan phim Cannes 2016 là một cảnh trong bộ phim Contempt (1963) - Đạo diễn Jean-Luc Godard](https://www.lofficiel.vn/wp-content/uploads/2016/07/15/lien-hoan-phim-cannes-2016-800x1091.jpg)
Liên hoan phim Cannes vẫn được biết đến như "bàn đạp" giúp những bộ phim kinh phí thấp và được ít người biết đến thăng hoa. Chính yếu tố này đã tạo nên điểm nhấn của Cannes so với những liên hoan phim khác. Hơn thế nữa, bản thân liên hoan phim Cannes mỗi năm cũng đều có nét khác biệt riêng, không năm nào lặp lại năm trước.
Dưới đây là 5 nét đặc biệt về Liên hoan phim Cannes 2016 mà bạn nên biết:
1. Phim được chọn mở màn Liên hoan phim Cannes năm nay là
*Café Society *của đạo diễn Woody Allen. Đây là lần thứ ba đạo diễn gạo cội này có phim được chọn chiếu mở màn, hai phim trước là *Hollywood Ending (2002)* và *Midnight in Paris (2011)*.
![ Jesse Eisenberg và Kristen Stewart trong phim Café Society](https://www.lofficiel.vn/wp-content/uploads/2016/07/15/lien-hoan-phim-cannes-2016-cafe-society-2.jpg)
*Café Society* là câu chuyện về một chàng trai trẻ đã tìm đến Hollywood vào những năm 1930 với hy vọng dấn thân vào làng điện ảnh. Chẳng bao lâu sau, anh mất dần niềm tin và cảm thấy lạc lõng trong thế giới giải trí phù phiếm. Thế nhưng giữa những hỗn loạn đó, anh vẫn còn một điểm tựa để bấu víu: tình yêu. Phim có sự góp mặt của hai diễn viên trẻ đang nhận được nhiều kỳ vọng là Jesse Eisenberg và Kristen Stewart.
2. Đạo diễn George Miller đã được giao trọng trách làm trưởng ban giám khảo Liên hoan phim Cannes năm nay. Ông đã có một khởi đầu tuyệt vời với Oscar năm nay khi "con cưng"
*Mad Max: Fury Road* được đề cử 10 giải và đoạt tới 6 giải. *Mad Max: Fury Road *cũng là phim được chọn mở màn Cannes năm ngoái.
![ Đạo diễn George Miller là trưởng ban giám khảo Cannes năm nay](https://www.lofficiel.vn/wp-content/uploads/2016/07/15/lien-hoan-phim-cannes-2016-miller.jpg)
Các thành viên còn lại của ban giám khảo Liên hoan phim Cannes 2016 là đạo diễn Arnaud Desplechin, diễn viên Kirsten Dunst, nhà sản xuất kiêm diễn viên Valeria Golino, diễn viên Mads Mikkelsen, đạo diễn kiêm biên kịch László Nemes, diễn viên Vanessa Paradis, nhà sản xuất Katayoon Shahabi, diễn viên Donald Sutherland.
3. Điều đáng tiếc nhất của Liên hoan phim Cannes 2016 có lẽ là sự vắng mặt của hàng loạt nền điện ảnh lớn vốn luôn quen thuộc trong những năm trước. Danh sách 21 phim tranh giải
* Cành Cọ Vàng* năm nay hoàn toàn vắng bóng Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, các nước thuộc Mỹ Latinh và Đông Âu. Bù lại, hai đạo diễn đến từ châu Á là Park Chan Wook (Hàn Quốc) và Brillante Mendoza (Philippines) đang được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo nên tiếng vang.
4. Nằm trong nhóm nghệ sĩ trẻ, đạo diễn người Canada Xavier Dolan với phim
* It’s Only the End of the World* và nữ diễn viên Elle Fanning với phim *The Neon Demon *được dự đoán sẽ là "cú đột phá" của Liên hoan phim năm nay.
![ Đạo diễn Xavier Dolan dù mới chỉ 27 tuổi nhưng đã là gương mặt thân quen tại Cannes và gặt hái được nhiều thành tựu điện ảnh đáng giá khác](https://www.lofficiel.vn/wp-content/uploads/2016/07/15/lien-hoan-phim-cannes-2016-xavier-dolan-800x600.jpg)
5. Dù phần lớn khách mời là những gương mặt "lão làng", Liên hoan phim Cannes năm nay cũng có sự xuất hiện của những gương mặt mới như nữ diễn viên gốc Iran - Golshifteh Farahani; nữ diễn viên người Pháp Adele Haenel; nữ diễn viên Tây Ban Nha Ana de Armas; nữ diễn viên Ireland - Caitriona Balfe; cặp đôi đạo diễn Maren Ade và Albert Serra; đạo diễn Kleber Mendonca Filho; đạo diễn Bruno Dumont và đạo diễn Alain Guiraudie.
**Bài: Hải Âu**
Bạn nghĩ gì về bài viết này ?(0 bình luận)
Có 0 thành viên đã bình luận

X-Powered-By: Express


markdown:
của bé
## Mẹ đang ngắm nhìn con gái nhỏ say ngủ. Mẹ cảm thấy con là điều tuyệt vời nhất của mẹ. Mẹ kết hôn với bố khi vừa 25 tuổi. Không lâu sau mẹ cảm thấy thật...
Mẹ đang ngắm nhìn con gái nhỏ say ngủ. Mẹ cảm thấy con là điều tuyệt vời nhất của mẹ.
Mẹ kết hôn với bố khi vừa 25 tuổi. Không lâu sau mẹ cảm thấy thật hạnh phúc khi biết mình có con. Đó là cảm giác hồi hộp mỗi lần đi khám thai. Mẹ nhìn thấy con trên màn hình vẫn bé tí ti. Ở nhà ông bà vui mừng, bố con cũng vui. Ai cũng lo lắng chăm sóc cho mẹ mong ngóng từng ngày con chào đời.
Rồi thì bố phải đi làm xa. Lần đầu làm mẹ, mẹ ngốc đến nỗi không biết cơn chuyển dạ thế nào. Hôm đó mẹ đau bụng từ 4 giờ sáng. Mãi đến 6 giờ mới gọi ông bà cuống cuồng bắt taxi vào bệnh viện. Mọi đau đớn của mẹ cũng không còn biết khi nghe tiếng khóc của con. Cảm giác ấm nóng con nằm trên ngực mẹ. Mẹ thật vui.
Những ngày đầu tiên làm mẹ, mẹ thật vụng về. Mẹ không biết chăm sóc con như thế nào cho tốt. Con khóc to mẹ cứ hoảng lên. Không biết con đói hay con sốt. Chỉ một tí ti con khó chịu mẹ cũng vội vã đi bác sĩ.
Yêu lần đầu tiên con mỉm cười. Mẹ yêu lần đầu tiên con ê a. Mẹ yêu biết bao khi con biết lẫy.
Vì bố không bên cạnh nên mẹ yêu con nhiều hơn. Ông bà cùng với mẹ chăm sóc mong con khôn lớn từng ngày.
#nămđầuđờicủacon
-
[Con học vịn đứng](https://www.marrybaby.vn/blog/con-hoc-vin-dung)Bữa nay con đang học vịn đứng, suốt ngày chỉ có đòi vịn đứng lên
-
[Sau hai năm, con của Ly Kute và Mạc...](https://www.marrybaby.vn/blog/sau-hai-nam-con-cua-ly-kute-va-mac-hong-quan-khien-nguoi-ham-mo-phat-cuong-vi-qua-de-thuong)Khoảnh khắc bé Khoai Tây trổ tài làm nhạc công, tự đi xe đạp,… được Ly Kute đăng tải trên trang cá nhân khiến nhiều...
-
[Vợ chồng Tuấn Hưng tổ chức sinh nhật 1...](https://www.marrybaby.vn/blog/vo-chong-tuan-hung-to-chuc-sinh-nhat-1-tuoi-hoanh-trang-cho-con-gai)Tối 17/3, vợ chồng Tuấn Hưng đã mời người thân và đông đảo bạn bè đến dự tiệc của bé Son. [Viết blog](https://www.marrybaby.vn/tai-khoan/tao-blog) [Quản lý blog](https://www.marrybaby.vn/tai-khoan/quan-ly-blog)
#### Được quan tâm nhất
#### Thành viên nổi bật trong tuần
-
[Mẹ Bin Bo](https://www.marrybaby.vn/u/dinhhonghhn-1)
tích lũy được 82 điểm
- 314 chủ đề |
- 8095 trả lời
-
[Thanh ngoan](https://www.marrybaby.vn/u/thanhngoan1802891)
tích lũy được 66 điểm
- 107 chủ đề |
- 1302 trả lời
-
[MarryBaby](https://www.marrybaby.vn/u/nguyenngoctramanh-19693)
tích lũy được 60 điểm
- 240 chủ đề |
- 0 trả lời
-
[mẹ xí muội](https://www.marrybaby.vn/u/nangbuon-mua)
tích lũy được 53 điểm
- 284 chủ đề |
- 3813 trả lời
-
[nguyễn thị thoan](https://www.marrybaby.vn/u/thoan06082-vn)
tích lũy được 50 điểm
- 568 chủ đề |
- 14707 trả lời
-
[Đoán bệnh trẻ em qua móng tay, mẹ đã...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/benh-tre-em-qua-mong-tay)Mỗi bộ phận dù là nhỏ nhất trên cơ thể cũng sẽ phản ánh tình trạng sức khỏe...
-
[Chia tay đòi tiền đi khám thai, chuyện...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/chia-tay-doi-tien-di-kham-thai-chuyen-cu-ngo-dua-ma-la-that)Ông chồng sáng nhất mạng xã hội hôm nay chính là đức lang quân chia tay vợ...
-
[Giảm cân kiểu công nương Kate, đơn giản...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/giam-can-kieu-cong-nuong-kate-don-gian-va-cuc-de)Công nương Kate dù đã trải qua hai lần sinh nở vẫn giữ được vóc dáng vạn...
-
[Sinh con dưới nước ở Việt Nam, tưởng dễ...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/sinh-con-duoi-nuoc-o-viet-nam)Các mẹ bầu hiện đại thường thích tìm hiểu những kỹ thuật khoa học tiên tiến...
-
[Bố hóa trang thành Spiderman vì muốn......](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/bo-hoa-trang-thanh-spiderman-vi-muon-duoc-phep-be-con)Có một ông bố tìm cách hóa thân thành Spierman, khẩu trang, khăn choàng đầy...
Chủ đề này chưa có bình luận, bạn hãy là người đầu tiên đóng góp ý kiến cho chủ đề này nhé!

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Ringier-Fastcgi-Cache: MISS


markdown:
Quảng cáo
Con em giờ đã được 14 tháng mà cháu không chịu ăn 1 tí cháo nào cả ngày chỉ ngậm vú mẹ sữa ngoài cũng không uống 1 giọt từ bé cho đến tận bây giờ.Thường thường sợ con đói em phải nấu bánh đa rồi cắt nhỏ cho cháu ăn thì cháu chịu ăn được mấy thìa,xúc xích tiệt trùng cắt ra rán lên thì hết 1 cái ngoài ra sữa chua,váng sữa cháu cũng không ăn.Em đang tính cai sữa cho con mà tình trạng thế này cũng chả dám cai tuy lười ăn nhưng trộm vía cháu vẫn bụ bẵm cứng cáp lắm 14 tháng cháu đc 12kg,chạy nhảy ầm ĩ,bập bẹ nói mấy từ.
Bạn có thắc mắc cần hỏi?
[Đặt câu hỏi](/tai-khoan/tao-hoi-dap/) [Quản lý câu hỏi](/tai-khoan/quan-ly-hoi-dap/)
#### Được quan tâm nhất
#### Thành viên nổi bật trong tuần
-
[Mẹ Bin Bo](https://www.marrybaby.vn/u/dinhhonghhn-1)
tích lũy được 82 điểm
- 314 chủ đề |
- 8095 trả lời
-
[Thanh ngoan](https://www.marrybaby.vn/u/thanhngoan1802891)
tích lũy được 66 điểm
- 107 chủ đề |
- 1302 trả lời
-
[MarryBaby](https://www.marrybaby.vn/u/nguyenngoctramanh-19693)
tích lũy được 60 điểm
- 240 chủ đề |
- 0 trả lời
-
[mẹ xí muội](https://www.marrybaby.vn/u/nangbuon-mua)
tích lũy được 53 điểm
- 284 chủ đề |
- 3813 trả lời
-
[nguyễn thị thoan](https://www.marrybaby.vn/u/thoan06082-vn)
tích lũy được 50 điểm
- 568 chủ đề |
- 14707 trả lời
-
[Đoán bệnh trẻ em qua móng tay, mẹ đã...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/benh-tre-em-qua-mong-tay)Mỗi bộ phận dù là nhỏ nhất trên cơ thể cũng sẽ phản ánh tình trạng sức khỏe...
-
[Chia tay đòi tiền đi khám thai, chuyện...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/chia-tay-doi-tien-di-kham-thai-chuyen-cu-ngo-dua-ma-la-that)Ông chồng sáng nhất mạng xã hội hôm nay chính là đức lang quân chia tay vợ...
-
[Giảm cân kiểu công nương Kate, đơn giản...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/giam-can-kieu-cong-nuong-kate-don-gian-va-cuc-de)Công nương Kate dù đã trải qua hai lần sinh nở vẫn giữ được vóc dáng vạn...
-
[Sinh con dưới nước ở Việt Nam, tưởng dễ...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/sinh-con-duoi-nuoc-o-viet-nam)Các mẹ bầu hiện đại thường thích tìm hiểu những kỹ thuật khoa học tiên tiến...
-
[Bố hóa trang thành Spiderman vì muốn......](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/bo-hoa-trang-thanh-spiderman-vi-muon-duoc-phep-be-con)Có một ông bố tìm cách hóa thân thành Spierman, khẩu trang, khăn choàng đầy...
Chủ đề này chưa có bình luận, bạn hãy là người đầu tiên đóng góp ý kiến cho chủ đề này nhé!


markdown:
Quảng cáo
Bé nhà mình 15 tháng rồi, cu cậu đứng rất vững nhiều khi đứng còn đung đưa theo nhạc hoặc bê vật gì đó đứng được rất lâu nhưng không chịu bước đi. Bố mẹ cứ khuyến khích bé đi bằng cách ngồi trước để đón hoặc đưa vật gì cho bé thích để đi thì bé liền ngồi thụp xuống đất và bò ra lấy. Có người mách là mua cá chuối sống về làm mẹo đập vào bắp chân của bé để bé biết đi. Mình cũng không biết làm thế nào để con chịu đi. Các mẹ có kinh nghiệm chia sẻ với mình nhé. Cảm ơn các mẹ!
Bạn có chủ đề muốn thảo luận?
[Thêm chủ đề](https://www.marrybaby.vn/tai-khoan/tao-chu-de) [Quản lý chủ đề](https://www.marrybaby.vn/tai-khoan/quan-ly-chu-de)
#### Được quan tâm nhất
#### Thành viên nổi bật trong tuần
-
[Mẹ Bin Bo](https://www.marrybaby.vn/u/dinhhonghhn-1)
tích lũy được 82 điểm
- 314 chủ đề |
- 8095 trả lời
-
[Thanh ngoan](https://www.marrybaby.vn/u/thanhngoan1802891)
tích lũy được 66 điểm
- 107 chủ đề |
- 1302 trả lời
-
[MarryBaby](https://www.marrybaby.vn/u/nguyenngoctramanh-19693)
tích lũy được 60 điểm
- 240 chủ đề |
- 0 trả lời
-
[mẹ xí muội](https://www.marrybaby.vn/u/nangbuon-mua)
tích lũy được 53 điểm
- 284 chủ đề |
- 3813 trả lời
-
[nguyễn thị thoan](https://www.marrybaby.vn/u/thoan06082-vn)
tích lũy được 50 điểm
- 568 chủ đề |
- 14707 trả lời
-
[Đoán bệnh trẻ em qua móng tay, mẹ đã...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/benh-tre-em-qua-mong-tay)Mỗi bộ phận dù là nhỏ nhất trên cơ thể cũng sẽ phản ánh tình trạng sức khỏe...
-
[Chia tay đòi tiền đi khám thai, chuyện...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/chia-tay-doi-tien-di-kham-thai-chuyen-cu-ngo-dua-ma-la-that)Ông chồng sáng nhất mạng xã hội hôm nay chính là đức lang quân chia tay vợ...
-
[Giảm cân kiểu công nương Kate, đơn giản...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/giam-can-kieu-cong-nuong-kate-don-gian-va-cuc-de)Công nương Kate dù đã trải qua hai lần sinh nở vẫn giữ được vóc dáng vạn...
-
[Sinh con dưới nước ở Việt Nam, tưởng dễ...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/sinh-con-duoi-nuoc-o-viet-nam)Các mẹ bầu hiện đại thường thích tìm hiểu những kỹ thuật khoa học tiên tiến...
-
[Bố hóa trang thành Spiderman vì muốn......](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/bo-hoa-trang-thanh-spiderman-vi-muon-duoc-phep-be-con)Có một ông bố tìm cách hóa thân thành Spierman, khẩu trang, khăn choàng đầy...
Cám ơn ý kiến đóng góp của các mom, hôm qua và hôm kia con đã chập chững tự đi được vài bước, nhưng đêm qua con bị ốm và sốt rồi, chắc xong vụ này lại còn lâu bé mới đi được mom à.
Bé còn sợ thôi mẹ ạ, tập dần cho con là bé sẽ quen!
Bố mẹ bé phải tập dìu dắt cháu tập đinh cho quen chân, phải nói là tập tích cực rồi dần dần cháu sẽ đi. Đây là bí quyết của các bà ngày xưa truyền lại đấy nhé
Cam on y kien kinh nghiem cua cac me. Toi qua minh dat be tap di tu tu, be thich qua chan cu nhay len mai moi chiu di binh tinh ban a.
Bé nhà mình cũng thế, được 13 tháng rồi mà không chịu vịn đi nữa, thấy lo lo
Bé nhà bạn được mấy răng rùi, bé nhà mình được 9 cái, leo cầu thang nhanh lắm, chỉ tội nhát thôi, lắm lúc đứng cứ nhún nhẩy nên mình cảm thấy không đứng vững lắm bạn ạ. Cu cậu có đi men rùi. Mình cũng lo lắm bạn ạ.
Chưa nghe thấy cái mẹo ấy bao giờ, cha mẹ hãy cứ dắt bé tập đi từ từ nhé, chắc bé sợ ngã thôi
có thể con nhát, sợ ngã cũng nên ý, mẹ nó chịu khó dắt con đi chơi thi thoảng dắt hờ hờ cho bé bạo dạn


markdown:
Tâm lý thông thường của mọi người về ê buốt thường là: “Răng chỉ bị ê buốt khi ăn uống quá nóng hoặc quá lạnh thôi. Lúc không ăn uống nữa thì răng không ê, nên thôi kệ”. Và thật không có gì ngạc nhiên khi có hơn 30% số người trưởng thành mắc phải triệu chứng ê buốt răng và 90% trong số này không có hiểu biết về cách chữa dứt điểm triệu chứng tưởng chừng như bé cỏn con này.
Bạn có nằm trong số đó không?
**Tại sao răng bị ê buốt?
**
Răng bị ê buốt chỉ đơn giản là do men răng bị ăn mòn. Dẫn đến phần ngà răng bị lộ ra ngoài. Khi ăn uống nóng lạnh, các kích thích về nhiệt độ này dẫn truyền trực tiếp đến tủy răng, gây ra cảm giác ê buốt đầy khó chịu.
Tìm ra nguyên nhân men răng bị ăn mòn lại là cả một hành trình 1001 vấn đề đấy! Vì men răng ăn mòn có rất nhiều lí do: quá trình chăm sóc răng không đúng cách, tẩy trắng răng, phụ nữ sau khi sinh dẫn đến nội tiết thay đổi gây thiếu hụt canxi, v..v..
Tất cả các nguyên nhân kể trên đều gây mòn men răng, dẫn đến ê buốt khi ăn uống nóng lạnh. Vậy để chữa triệu chứng ê buốt này, phục hồi men răng là giải pháp duy nhất giúp răng trở về tình trạng ban đầu với lớp áo bảo vệ vững chắc.
Vậy phục hồi men răng bằng cách nào?
**Khoáng chất HAP – Cứu cánh cho men răng hư tổn**
Cách đơn giản nhất là sử dụng kem đánh răng dành riêng cho răng nhạy cảm và sử dụng đều đặn 2 lần/ngày. Trong thành phần kem đánh răng dành cho răng bị ê buốt sẽ có KHOÁNG CHẤT HAP. Đây là một khoáng chất có cấu trúc giống men răng tự nhiên, khi được sử dụng thường xuyên sẽ giúp trám các lỗ hổng trên bề mặt răng do men bị ăn mòn. Thật kì diệu phải không?
**Những lời khuyên hữu ích khác cho chăm sóc răng ê buốt
**
Nếu răng bạn có triệu chứng ê buốt, điều này có nghĩa là bạn cần phải chăm sóc răng nhiều hơn một chút đấy. Hãy đến nha sĩ kiểm tra răng định kỳ để có thêm lời khuyên từ chuyên gia. Bạn cũng có thể ăn uống thực phẩm bổ sung canxi giúp có lợi cho men răng.
Một số cho rằng sử dụng kem đánh răng ê buốt không giúp cảm giác khó chịu này chấm dứt. Nếu bạn gặp phải tình trạnh này thì hãy kiên trì một chút nhé. Vì để men răng phục hồi, bạn cần kết hợp cả ăn uống & chăm sóc răng miệng. Với những mẹ sau khi sinh với triệu chứng được bác sĩ chẩn đoán là cần nhiều chăm sóc hơn & phải dùng thuốc, thì việc kết hợp nhiều biện pháp sẽ giúp men răng phục hồi một cách tốt nhất!
*Sản phẩm P/S Sensitive Expert với khoáng chất HAP giúp phục hồi men răng & ngăn ê buốt trong suốt 8 giờ sau khi sử dụng. Sản phẩm có 3 loại: Cơ Bản, Trắng Răng, và Bạc Hà Thơm Mát cho bạn nhiều lựa chọn. Click nhận ngay mẫu thử P/S Sensitive Expert: http://nganebuottrolai.psvietnam.com.vn/nhan-mau-thu* ![ ](/wp-content/uploads/users/baovenucuoivngmail-com/images/20160426_opt2.png)
[Thêm chủ đề](https://www.marrybaby.vn/tai-khoan/tao-chu-de) [Quản lý chủ đề](https://www.marrybaby.vn/tai-khoan/quan-ly-chu-de)
#### Được quan tâm nhất
#### Thành viên nổi bật trong tuần
-
[Mẹ Bin Bo](https://www.marrybaby.vn/u/dinhhonghhn-1)
tích lũy được 82 điểm
- 314 chủ đề |
- 8095 trả lời
-
[Thanh ngoan](https://www.marrybaby.vn/u/thanhngoan1802891)
tích lũy được 66 điểm
- 107 chủ đề |
- 1302 trả lời
-
[MarryBaby](https://www.marrybaby.vn/u/nguyenngoctramanh-19693)
tích lũy được 60 điểm
- 240 chủ đề |
- 0 trả lời
-
[mẹ xí muội](https://www.marrybaby.vn/u/nangbuon-mua)
tích lũy được 53 điểm
- 284 chủ đề |
- 3813 trả lời
-
[nguyễn thị thoan](https://www.marrybaby.vn/u/thoan06082-vn)
tích lũy được 50 điểm
- 568 chủ đề |
- 14707 trả lời
-
[Đoán bệnh trẻ em qua móng tay, mẹ đã...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/benh-tre-em-qua-mong-tay)Mỗi bộ phận dù là nhỏ nhất trên cơ thể cũng sẽ phản ánh tình trạng sức khỏe...
-
[Chia tay đòi tiền đi khám thai, chuyện...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/chia-tay-doi-tien-di-kham-thai-chuyen-cu-ngo-dua-ma-la-that)Ông chồng sáng nhất mạng xã hội hôm nay chính là đức lang quân chia tay vợ...
-
[Giảm cân kiểu công nương Kate, đơn giản...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/giam-can-kieu-cong-nuong-kate-don-gian-va-cuc-de)Công nương Kate dù đã trải qua hai lần sinh nở vẫn giữ được vóc dáng vạn...
-
[Sinh con dưới nước ở Việt Nam, tưởng dễ...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/sinh-con-duoi-nuoc-o-viet-nam)Các mẹ bầu hiện đại thường thích tìm hiểu những kỹ thuật khoa học tiên tiến...
-
[Bố hóa trang thành Spiderman vì muốn......](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/bo-hoa-trang-thanh-spiderman-vi-muon-duoc-phep-be-con)Có một ông bố tìm cách hóa thân thành Spierman, khẩu trang, khăn choàng đầy...
Mình được tặng hàng dùng thử của loại này nè nhưng chưa nhận được. Hy vọng kem đánh răng này giảm được ê buốt.
Mình thì không cảm nhận được sự khác biệt giữa các loại kem đánh răng. Với mình, mục đích đánh răng chỉ để làm sạch, chứ mình chả tin lắm cái vụ giảm ê buốt mấy cả trắng răng. Mình lựa chọn kem đánh răng dựa trên tiêu chí: gần gũi với thiên nhiên, cái gì tự nhiên nhất thì mua (có loại gì đó của Nhật, mà quên mất rồi)
mình cũng đổi rất nhiều loại nhưng chẳng có sự khác biệt, chỉ có đi đến nha sĩ để điều trị răng ê buốt thôi
Gần đây mình hay bị ê buốt răng quá, nghe đâu phụ nữ sau khi sinh hoặc ngoài 30 là răng yếu đi. Mình nhờ các mẹ tư vấn cách trị dứt bệnh này chứ khổ quá!!! Với lại trên thị trường có loại thuốc hay kem đánh răng nào chống ê buốt tốt tốt một tí không để mua về dùng, các mẹ giới thiệu cho mình với nha.
À gần đây đi siêu thị mình có thấy P/s ra loại kem đánh răng đặc biệt dành cho răng ê buốt á mẹ Ánh Lương, tuýp màu hồng, có 3 loại khác nhau tùy theo nhu cầu khác nhau của từng người. Mình mua loại P/s sensitive expert - giảm ê buốt trong 30 giây kết hợp làm trắng vì sau sinh răng mình cũng bị xỉn màu khá nhiều. Mình thử nghiệm dùng trong 4 tuần xem kết quả thế nào đây.
Mình cũng bị nè nhưng mà mình đi nha sĩ điều trị đó, điều trị gần 1 tháng mới hết, giờ rằng mình không ê buốt mỗi khi ăn nữa
Uhm, các mẹ dùng xem kết quả thế nào rồi vào chia sẻ nhé, có loại kem giảm ngay ê buốt mà còn làm trắng với thơm miệng là em kết rồi. Em cũng dùng rồi sẽ review cho các mẹ.
mình được tặng hàng dùng thử của loại này nè mà chưa xài nữa
Thấy nhiều mẹ tin tưởng quá e cũng phải mua ngay về dùng thử
mẹ dùng thử P/S Sensitive Expert loại làm trắng răng đi, vừa giảm ê buốt vừa làm trắng răng đấy, 2 trong 1 luôn. Chứ đi tẩy răng thì răng ê lắm đấy
Mà đúng là sau sinh hình như răng phụ nữ có yếu đi thật các mẹ, răng em tự nhiên xỉn màu vàng nhìn chán chết mà không dám đi làm răng vì còn cho con bú
Thấy nhiều mẹ trên đây tin dùng P/S Sensitive Expert quá nhỉ, em cũng mới mua do tháng trước nghe mấy mẹ bỉm sữa feedback tốt quá. Dùng thấy giảm ê buốt hẳn các mẹ ạ
Đúng rồi đấy các mẹ ạ, ăn không được thì lấy sức đâu mà chăm con
à mà thấy các mẹ bảo ăn đồ ăn bổ sung canxi là ăn những gì được nhỉ?
mẹ đang cho bé bú thì ăn nhiều hải sản vào, tôm cua này, rồi mỗi ngày uống 1 ly nước cam vừa bổ sung canxi vừa có sức đề kháng tốt


markdown:
của bé
## Hội chứng ống cổ tay khi mang thai ảnh hưởng đến gần 60% mẹ bầu và sẽ "lặn mất tăm" sau khi sinh. Ngoài cách "chịu trận", hầu hết các mẹ đều không biết cách xử lý mỗi khi cơn đau cổ tay hành hạ.
Hội chứng ống cổ tay hay còn gọi là hội chứng chèn ép thần kinh giữa. Nó là một tập hợp các triệu chứng của bệnh thần kinh ngoại biên. Bệnh này thường gặp nhất ở phụ nữ mang thai trong giai đoạn
[3 tháng cuối thai kỳ](https://www.marrybaby.vn/suc-khoe-dinh-duong/chuan-cham-soc-thai-nhi-3-thang-cuoi). Tuy hội chứng ống cổ tay khi mang thai không nguy hiểm đến tính mạng nhưng để lâu dài có thể dẫn đến teo cơ và tàn tật bàn tay do các tổn thương thần kinh, mạch máu không thể hồi phục được.
Nếu trong gia đình đã có người từng mắc phải hội chứng này hoặc bản thân mẹ gặp các vấn đề về lưng, cổ hay tay thì càng có nguy cơ mắc hội chứng này.
![ Hội chứng ống cổ tay khi mang thai](https://www.marrybaby.vn/wp-content/uploads/2017/06/27/hoi-chung-ong-co-tay-khi-mang-thai.jpg)
Sử dụng máy tính thường xuyên là một trong những nguyên nhân chính làm tay bầu bị đau
### Nguyên nhân dẫn đến hội chứng ống cổ tay
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hội chứng ống cổ tay như phải làm việc bằng tay liên tục và duy trì ở một tư thế cố định trong thời gian dài. Với phụ nữ mang thai, còn một lý do đặc biệt hơn nữa.
Khi bước vào thời kỳ
[mang thai](https://www.marrybaby.vn/mang-thai/), sự gia tăng hormone và dịch ở mô tích tụ lại gây sưng phù và chèn ép lên các dây thần kinh động mạch, dẫn đến đau, sưng nhẹ, ngứa ngáy thậm chí tê bì bàn tay rồi lan ra các ngón tay. Thống kê cho thấy, hội chứng có thể ảnh hưởng đến 60% phụ nữ mang thai. Tùy theo mức độ biểu hiện, ở trường hợp nhẹ, hội chứng sẽ mất dần sau khi sinh, vì lúc này các hormone và dịch đã trở lại bình thường.
Tuy nhiên có một vài trường hợp nặng, kéo dài vài tháng hoặc hơn so với bình thường, rất hiếm trường hợp vấn đề này cần sự can thiệp của y học. Sau khi sinh em bé mà mẹ vẫn còn cảm giác tê các đầu ngón tay, một ca phẫu thuật để giảm đau là cần thiết.
![ Nhắc mẹ lịch khám thai 3 tháng cuối](https://www.marrybaby.vn/wp-content/uploads/2017/06/03/lich-kham-thai-3-thang-cuoi-2-180x135.jpg)
![ Nhắc mẹ lịch khám thai 3 tháng cuối](https://www.marrybaby.vn/wp-content/uploads/2017/06/03/lich-kham-thai-3-thang-cuoi-2-180x135.jpg)
[
Ở 3 tháng cuối thai kỳ, thai nhi đạt được tốc độ phát triển nhanh nhất. Để không bỏ lỡ bất kỳ mốc quan trọng nào, mẹ nhớ tuân thủ lịch khám thai 3 tháng cuối nhé.
Nhắc mẹ lịch khám thai 3 tháng cuối](https://www.marrybaby.vn/suc-khoe-dinh-duong/lich-kham-thai-3-thang-cuoi)
**Nhận biết hội chứng ống cổ tay khi mang thai**
Khi mắc phải hội chứng ống cổ tay, mẹ bầu rất khó cầm nắm chắc đồ vật cũng như thực hiện các thao tác đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa bàn tay và các ngón tay. Bệnh gây cản trở các hoạt động phức tạp như thêu, đan hay đánh máy… Đồng thời gây đau vào mỗi buổi sáng khi mẹ thức giấc do tay bị gập cả đêm.
Bên cạnh đó còn có cảm giác như kim châm, ngứa ngáy hoặc nóng ran ở các ngón tay có thể lan tới cánh tay, cẳng tay và ống tay. Vùng da ở nơi đau có thể bị khô và sưng phù.
### Điều trị hội chứng ống cổ tay khi mang thai
Dưới đây là những biện pháp đơn giản mà hữu hiệu làm giảm bớt triệu chứng khó chịu mà không làm ảnh hưởng tới mẹ và bé.
![ Bà bầu nên ăn gì để "thổi bay" cơn nhức đầu?](https://www.marrybaby.vn/wp-content/uploads/2017/06/14/ba-bau-nen-an-gi-khi-bi-nhuc-dau-180x135.jpg)
![ Bà bầu nên ăn gì để "thổi bay" cơn nhức đầu?](https://www.marrybaby.vn/wp-content/uploads/2017/06/14/ba-bau-nen-an-gi-khi-bi-nhuc-dau-180x135.jpg)
[
Ở những tháng đầu của thai kỳ mẹ bầu thường có biểu hiện nhức đầu thoáng qua. Thời gian thai kỳ mẹ sẽ không được uống thuốc, vậy bà bầu nên ăn gì để đánh bay cơn nhức đầu này?
Bà bầu nên ăn gì để "thổi bay" cơn nhức đầu?](https://www.marrybaby.vn/suc-khoe-dinh-duong/ba-bau-nen-an-gi-de-thoi-bay-con-nhuc-dau)
- Khi xuất hiện những triệu chứng đau rát khó chịu, bầu có thể thử thay đổi tư thế ngủ hay ngồi để cảm thấy thoải mái hơn. Lắc tay cho tới khi cảm giác râm ran giảm đi. Cố gắng không gối đầu lên tay khi ngủ vì đầu sẽ đè lên bàn tay làm các cơn đau nghiêm trọng hơn.
- Không để bàn tay hay cổ tay giữ nguyên một tư thế trong một thời gian quá lâu. Nếu làm các công việc văn phòng nên nghỉ ngơi 30 phút đứng lên và đi lại cho các cơ được thư giãn. Đồng thời, bạn cũng không nên uốn, gập cổ tay hay ngón tay thường xuyên vì sẽ làm cảm giác đau trở nên tồi tệ hơn.
- Tập các động tác thể dục nhẹ nhàng và đơn giản như yoga cũng sẽ làm giảm bớt các cảm giác đau. Kèm theo đó mẹ có thể bổ sung thêm vitamin B6, nó có tác dụng hỗ trợ điều trị. Tuy nhiên, đừng quên tham khảo ý kiến bác sĩ, bầu nhé!
- Duy trì
[chế độ dinh dưỡng cho bà bầu](https://www.marrybaby.vn/thai-giao/dinh-duong-khi-mang-thai-an-chuan-theo-tung-thang)cân bằng nhưng vẫn giàu dinh dưỡng. Tránh việc lên cân quá nhanh trong thời gian mang thai. Duy trì lượng muối, mỡ và đường trong cơ thể ở mức tối thiểu. Uống ít nhất hai lít nước mỗi ngày và ăn ít nhất năm khẩu phần rau quả, kèm theo các thực phẩm giàu vitamin B có tác dụng bổ thần kinh.
Nếu đã thử qua các biện pháp trên mà tình trạng vẫn không thuyên giảm, mẹ bầu nên đến gặp các bác sĩ chuyên gia xương khớp. Có thể các bác sĩ sẽ đề nghị bầu đeo một thanh nẹp vào cổ tay, giữ cố định cổ tay mẹ ở tư thế thẳng và giúp nới rộng ống cổ tay. Các triệu chứng sẽ được cải thiện một cách đáng kể trong vòng 7-8 tuần.
[](https://www.marrybaby.vn/trai-nghiem-tien-san/)
![ Trải nghiệm tiền sản - Dinh dưỡng thai kỳ: Thông tin bổ ích, quà tặng lên đến 4.000.000 đồng](https://www.marrybaby.vn/wp-content/uploads/2018/03/16/dinh-duong-thai-ky-180x135.jpg)
**Trải nghiệm tiền sản - Dinh dưỡng thai kỳ: Thông tin bổ ích, quà tặng lên đến 4.000.000 đồng**
-
[Tê tay khi mang thai: Xử nhanh kẻo hại!](https://www.marrybaby.vn/suc-khoe-dinh-duong/te-tay-khi-mang-thai-nguyen-nhan-va-cach-dieu-tri)Tất tần tật những điều cần biết về chứng tê tay khi mang thai, từ nguyên nhân, triệu chứng đến cách điều trị đều được cập nhật trong bài viết sau đây
-
["Hô biến" chứng đau xương chậu khi mang thai](https://www.marrybaby.vn/suc-khoe-dinh-duong/doi-pho-voi-trieu-chung-dau-xuong-chau-khi-mang-thai)Sự nhức mỏi ở hai cẳng chân, tê đau của đôi bàn chân và đau nhức ở lưng sẽ là những cảm giác mà mẹ bầu nào rồi cũng trải qua gọi là đau xương chậu khi mang thai. Qua mỗi thai kỳ, cảm giác đau nhức...
-
[12 cách giảm đau lưng khi mang thai](https://www.marrybaby.vn/thai-giao/12-cach-giam-dau-lung-khi-mang-thai)Tập thể dục điều độ, chế độ ăn hợp lý, ngủ đủ giấc là một cách thư giãn sức khỏe và đặc biệt giảm bớt khả năng bị đau lưng khi mang thai. **Vừa chăm con tốt, vừa tranh thủ thời gian cho bản thân: Chuyện nhỏ!**(QC)
Muốn chăm con tốt, trước hết mẹ phải biết cách chăm sóc bản thân mình tốt. Tuy nhiên, với một danh sách dài những việc cần làm mỗi ngày, làm thế nào để tranh thủ thời gian dành riêng cho mình? MarryBaby lên kế hoạch giúp mẹ nhé!
### Những điều nho nhỏ con muốn nói với bố
**132.903** **19/03/2018**bởi **Thùy Dung**
-
duy phat
-
Viên Sỏi nhỏ
-
Mon yêu
**Bé dưới 1 tuổi**
-
Chiều chiều của Bo
-
xuân yêu thường
-
Tết trong mắt con
**Bé 1 - 2 tuổi**
-
Mùa xuân của mẹ
-
Cô Ba Sài Gòn Của Mẹ - Châu Hà My
-
Khoảnh khắc du xuân
**Bé 2 - 3 tuổi**
-
Pony bé nhỏ ❤❤❤
-
Bé Du Xuân Mậu Tuất
-
Anh Ba của mẹ lung linh quá chừng
**Bé 3 - 4 tuổi**
-
khoảnh khắc của con
-
Xuân An Nhiên
-
Cô Ba vui tết
-
**Bé trên 4 tuổi**
#### Được quan tâm nhất
-
[Bệnh mùa hè: Cẩn thận với thủy đậu](https://www.marrybaby.vn/benh-tre-em/benh-thuy-dau-o-tre-so-sinh-can-tac-vo-ay-nay)Nguy cơ mắc bệnh thủy đậu ở trẻ sơ sinh tuy hiếm, nhưng mẹ cũng nên cẩn...
-
[Phong cách thời trang dành cho bà bầu...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/phong-cach-thoi-trang-danh-cho-ba-bau-cu-nhin-ha-tang-ma-hoc-hoi)Dù đã là lần mang thai thứ 3 nhưng phong cách thời trang dành cho bà bầu của...
-
[Vũ công Xuân Thảo cạo trọc đầu cầu mong...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/con-bi-nhiem-trung-mau)Sau khi trải qua vô vàn những khổ sở vì biến chứng sinh mổ, vũ công Xuân...
-
[5 con giáp tiền rủng rỉnh lại thêm quý...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/nhung-con-giap-tien-rung-rinh-lai-them-quy-nhan-phu-tro-nam-2018)Chỉ còn ít ngày nữa sẽ đến Tết Nguyên Đán. Nghía qua tử vi 2018, nếu mẹ...
-
[Hé lộ hình ảnh "xinh hết phần người...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/he-lo-hinh-anh-xinh-het-phan-nguoi-khac-cua-con-gai-lam-truong)Con gái Lam Trường vừa tròn 1 tuổi. Những hình ảnh vừa được vợ chồng nam ca...
#### Thành viên nổi bật trong tuần
-
[Mẹ Bin Bo](https://www.marrybaby.vn/u/dinhhonghhn-1)
tích lũy được 82 điểm
- 314 chủ đề |
- 8095 trả lời
-
[Thanh ngoan](https://www.marrybaby.vn/u/thanhngoan1802891)
tích lũy được 66 điểm
- 107 chủ đề |
- 1302 trả lời
-
[MarryBaby](https://www.marrybaby.vn/u/nguyenngoctramanh-19693)
tích lũy được 60 điểm
- 240 chủ đề |
- 0 trả lời
-
[mẹ xí muội](https://www.marrybaby.vn/u/nangbuon-mua)
tích lũy được 53 điểm
- 284 chủ đề |
- 3813 trả lời
-
[nguyễn thị thoan](https://www.marrybaby.vn/u/thoan06082-vn)
tích lũy được 50 điểm
- 568 chủ đề |
- 14707 trả lời
-
[Đoán bệnh trẻ em qua móng tay, mẹ đã...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/benh-tre-em-qua-mong-tay)Mỗi bộ phận dù là nhỏ nhất trên cơ thể cũng sẽ phản ánh tình trạng sức khỏe...
-
[Chia tay đòi tiền đi khám thai, chuyện...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/chia-tay-doi-tien-di-kham-thai-chuyen-cu-ngo-dua-ma-la-that)Ông chồng sáng nhất mạng xã hội hôm nay chính là đức lang quân chia tay vợ...
-
[Giảm cân kiểu công nương Kate, đơn giản...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/giam-can-kieu-cong-nuong-kate-don-gian-va-cuc-de)Công nương Kate dù đã trải qua hai lần sinh nở vẫn giữ được vóc dáng vạn...
-
[Sinh con dưới nước ở Việt Nam, tưởng dễ...](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/sinh-con-duoi-nuoc-o-viet-nam)Các mẹ bầu hiện đại thường thích tìm hiểu những kỹ thuật khoa học tiên tiến...
-
[Bố hóa trang thành Spiderman vì muốn......](https://www.marrybaby.vn/tin-tuc/bo-hoa-trang-thanh-spiderman-vi-muon-duoc-phep-be-con)Có một ông bố tìm cách hóa thân thành Spierman, khẩu trang, khăn choàng đầy...
mình có chị bạn mang thai khi đã ngoài 40 tuổi nên mới được 4 tháng là chị ấy đã bị đau hết 1 bên tay, cho tới tận lúc sinh xong vẫn bị đau


markdown:
[](https://bzh.life/plany/tom-odell-atlas-weekend)
Музыка
![ ](https://img.pravda.com/images/doc/8/8/88c3544-odell_300x185.jpg)
Московский независимый театр документальной пьесы "Театр.doc" покажет спектакль "Война близко", одна из частей которого посвящена процессу над украинским режиссером, крымчанином Олегом Сенцовым и другими фигурантами дела "крымских террористов".
Как сообщает "
[Крым. Реалии](https://ru.krymr.com/a/news/28753123.html)", спектакль состоится 23 сентября.
"Помолвка" – документальный проект по материалам судебного дела Олега Сенцова, Александра Кольченко, Геннадия Афанасьева и Алексея Чирния. Война уже пришла, и у обычных парней, кто попал в радиус ее действия – выбор. Трудный выбор", – отмечается в афише, размещенной на сайте театра.
"Что делать, когда зло побеждает? Олег Сенцов, никого не убивший, ничего не укравший, приговорен к 20 годам и сидит на строгом режиме... Мы играем спектакль "Война близко", одна из частей которого посвящена делу Сенцова. ... Хотя бы помнить, что это происходит. Хотя бы не забывать", –
[отметила](https://www.facebook.com/elena.gremina/posts/10212148349818089) руководитель "Театра.doc" Елена Гремина.
Премьера спектакля "Война близко" состоялась в августе 2016 года.

Server: shield

Alt-Svc: clear

Via: 1.1 google

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=windows-1251


markdown:
|
|TP. Hà Nội
|
|TP. Đà Nẵng
|
|TP. Hồ Chí Minh
|
|![]()
*Áp dung từ ngày 10/10/2010 đối với mọi sản phẩm, phụ kiện, sản phẩm trong gói Combo phụ kiện do hệ thống cửa hàng siêu thị thông minh SmartCo Việt Nam kinh doanh, cụ thể như sau:*
**1. Chính sách đổi trả:**
Khách hàng có thể chọn đổi lấy sản phẩm khác hoặc trả lại sản phẩm và lấy lại tiền với mức phí như sau:
|Tình trạng sản phẩm||Thời gian trả sản phẩm||Phí đổi trả|
|
|Sản phẩm bị lỗi
(Do nhà sản xuất)
|07 ngày đầu||Đổi trả miễn phí|
|Từ 08 - 20 ngày||Trừ 10% giá mua|
|Từ 21- 36 ngày||Trừ 20% giá mua|
|Cứ mỗi ngày tiếp theo||Trừ thêm 0,15% giá mua/ngày|
|
|Sản phẩm không bị lỗi |07 ngày đầu||Trừ 10% giá mua|
|Từ 08 - 20 ngày||Trừ 20% giá mua|
|Từ 21- 36 ngày||Trừ 30% giá mua|
|Cứ mỗi ngày tiếp theo||Trừ thêm 0,15% giá mua/ngày|
|
|Sản phẩm bị lỗi
do người sử dụng
|Sản phẩm không còn tem bảo hành, bị rơi, va chạm, để máy nơi ẩm ướt, không đủ điều kiện bảo hành của nhà sản xuất
|-> Không áp dụng đổi trả, khách hàng chịu chi phí sửa chữa
**2. Điều kiện đổi trả**
**3. Lưu ý**
**1. Chính sách đổi trả:**
Khách hàng có quyền đổi hoặc trả sản phẩm và lấy lại 100% tiền trong 15 ngày cho dù sản phẩm không bị lỗi hoặc bị lỗi (do nhà sản xuất)
**2. Điều kiện đổi trả**
**3. Chính sách bảo hành** **3.1 Bảo hành 1 đổi 1** **3.2 Điều kiện bảo hành** **3.3 Lưu ý**
**1. Phạm vi áp dụng:**
**2. Chính sách áp dụng:**
|
|
|
|
Khách hàng được ĐỔI SẢN PHẨM KHÁC hoặc TRẢ SẢN PHẨM ĐÃ MUA và lấy lại tiền với mức phí như sau:
|
||
||
||
|
|
||
|
07 ngày đầu
|
|
Trừ 10% giá mua
|
|
Còn lại 90% giá mua
|
|
Từ 08- 20 ngày
|
|
Trừ 20% giá mua
|
|
Còn lại 80% giá mua
|
|
Từ 21- 36 ngày
|
|
Trừ 30% giá mua
|
|
Còn lại 70% giá mua
|
|
Cứ mỗi ngày tiếp theo
|
|
Thêm 0,15% giá mua/ngày
|
|
(70% - 0.15%* Số ngày)*giá mua
|
||
|
07 ngày đầu
|
|
Miễn phí
|
|
Còn lại 100% giá mua
|
|
Từ 08- 20 ngày
|
|
Trừ 10% giá mua
|
|
Còn lại 90% giá mua
|
|
Từ 21- 36 ngày
|
|
Trừ 20% giá mua
|
|
Còn lại 80% giá mua
|
|
Cứ mỗi ngày tiếp theo
|
|
Thêm 0,15% giá mua/ngày
|
|
(80%- 0.15%* Số ngày)*giá mua
|
||
|
Sản phẩm không còn tem bảo hành, bị cấn móp, biến dạng, để máy nơi ẩm ướt, không đủ điều kiện bảo hành của nhà sản xuất
**3. Lưu ý:**

Server: Apache/2.4.18 (Unix) OpenSSL/1.0.1e-fips mod_bwlimited/1.4

Content-Type: text/html


markdown:
# Trịnh Công Sơn - Tiếng hát hoà bình
Báo Văn Học số 39, tháng 4-1989, có ghi lại một buổi tọa đàm về bộ truyện Mùa Biển Động của Nguyễn Mộng Giác, nhà văn Nhật Tiến đã phát biểu ngoài đề :
*"Nói về tác phẩm văn nghệ mà ảnh hưởng rõ nét nhất, tôi nghĩ có lẽ mình chỉ có nhạc Trịnh Công Sơn, nó gây cái tâm lý phản chiến. Còn tác phẩm văn thơ của chúng ta nó chỉ bàng bạc thôi". Anh còn khẳng định : "nó đi thẳng vào đời sống". Nhà văn Hoàng Khởi Phong vùa vào: "Riêng với nhạc Trịnh Công Sơn, tôi nghĩ có đi thẳng vào lòng người"* (tr. 55).
Trong văn chương, ngoài đề có khi là lời tâm huyết. Nhật Tiến nổi danh về lòng ngay thẳng và nghĩa khí. Hoàng Khởi Phong là cựu đại úy quân cảnh, một binh chủng mà Trịnh Công Sơn thường phải dè chừng ...
Cái thời làm nhạc phản chiến ... thời đại bác ru đêm ...
Dùng chữ nhạc phản chiến, theo kiểu anti-guerre, anti war, là nói cho gọn, và đã có người phản bác, cho rằng mông lung, vì người nghệ sĩ chân chính nào mà không chống chiến tranh ? Ngoài ra, những ca khúc Trịnh Công Sơn tố cáo chiến tranh, gào gọi hoà bình còn bày tỏ khát vọng thống nhất đất nước, tình tự dân tộc, tình yêu nhân loại, niềm tin vào cuộc đời, tình người và hạnh phúc lứa đôi. Những tình cảm này đan quyện vào nhau. Hơn nữa một số nhạc tình thuần tuý, nội dung không quan hệ gì đến chiến tranh, khi nghe trong đám đông, cũng tạo nên một cảm giác thời thế, từ một thời phản chiến.
Vì vậy, gọi là nhạc "phản chiến" là nói tắt, trong điều kiện bất túc của ngôn ngữ. Gọi cách khác, là ca khúc tranh đấu cho hoà bình, tuy dài dòng mà vẫn không đủ ý.
Nói chung, những ca khúc "phản chiến" của Trịnh Công Sơn gia tăng số lượng và cường độ dài theo cuộc chiến, đồng thời cũng chuyển mình theo từng giai đoạn ngắn của thời cuộc thập niên 1963-1973. Nhưng là tiếng nói tự phát, phản ứng tự nhiên của một cá nhân, một công dân, không thuộc đảng phái hay tổ chức chính trị nào. Đây là điều kỳ lạ trong hoàn cảnh chính trị thời đó và chính nó đã tạo ra hào quang của Trịnh Công Sơn: người ta hát, và yêu Trịnh Công Sơn, tạo ra hiện tượng Trịnh Công Sơn, một là vì ca khúc của anh đáp ứng lại những khát vọng của thời đại, hai là người nghe, trực cảm rằng những lời ca ấy không mang một ý đồ chính trị nào. Bây giờ, hơn ba mươi năm sau các sự cố, nghe lại ca khúc Trịnh Công Sơn, so sánh với những yêu sách thời đó, chúng ta có thể tin được vào chứng từ của họa sĩ Bửu Chỉ, bạn thân với Trịnh Công Sơn trong nhiều giai đoạn, trước và sau 1975,
*"Tắt một câu, trong dòng nhạc phản chiến của mình, Trịnh Công Sơn đã chẳng có một toan tính chính trị nào cả. Mà tất cả làm theo mệnh lệnh của con tim mình (...). Trái tim nhân ái, nhạy cảm, chỉ biết nói lên những cảm xúc nồng nhiệt của mình đối với quê hương, dân tộc, dù thiếu vắng một thái độ chính trị, nhưng trung thực. Nghĩa là tự đáy lòng mình thì mình nói"*.(1)
Bửu Chỉ đã tham dự vào Phong Trào Sinh Viên đấu tranh cho hòa bình, trực diện chống đối chính quyền Sài gòn, bị bắt 1971 và chỉ được phóng thích năm 1975. Anh sinh hoạt với Trịnh Công Sơn tại Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên những năm 75-79, cho đến nay vẫn được xem như là một tiếng nói trung thực. Khi Bửu Chỉ nhận thấy - hay thật ra là phản ánh một dư luận - cho Trịnh Công Sơn là "thiếu vắng một thái độ chính trị, nhưng ..." thì chúng ta có thể hiểu thêm được một hoàn cảnh, để từ đó tìm hiểu vị trí Trịnh Công Sơn trong thế sự, giữa những âm thanh và cuồng nộ.
Và phải chăng vì chỉ viết "theo mệnh lệnh của con tim", chứ không theo một thứ mệnh lệnh khác, mà ngày nay những ca khúc tranh đấu của Trịnh Công Sơn, dù đã đóng góp lớn lao vào biến chuyển của đất nước, đã không được in lại, hát lại trong nước, như một số tác phẩm khác, của các vị Tôn Thất Lập, Trần Long ẩn, v.v. Và những văn bia, những kỷ yếu chính thức ghi lại thành tích cách mạng thời đó, ngày nay cũng không nhắc nhở gì đến Trịnh Công Sơn.
Ngoài ra, nếu nhạc thời thế của Trịnh Công Sơn xuất phát từ cảm xúc, thì ta có thể lần theo lịch trình sáng tác để tìm đến những biến chuyển trong tâm tư tác giả trước thời cuộc sôi động lúc đó. Tuy nhiên chúng tôi khó nắm chắc thời điểm thành hình của từng ca khúc, dù đã cố gắng. Chỉ mong đề xuất những nét chính.
Sau đệ nhị thế chiến, nhiều tư trào hoà bình trên thế giới đã tạo ra giòng thơ nhạc phản chiến như bài Barbara, thơ Prévert, Kosma phổ nhạc, đã thịnh hành tại Miền Nam những năm 1950, với lời ca thật mạnh "ôi ngu xuẩn chiến tranh" nguyên văn tiếng Pháp khá tục "quelle connerie la guerre". Tiếp đó, là những bài hát phản chiến thô bạo của Boris Vian đã vang dội một thời trong tuổi trẻ Trịnh Công Sơn. Theo sau là nhạc phẩm của Bob Dylan và Joan Baez. Chúng tôi đã nhắc qua điều này trong một bài trước đây(2) .
Có lẽ những suy nghĩ về dân tộc, đất nước, số phận con người trong chiến tranh đã manh nha từ lâu ở Trịnh Công Sơn, và đã được khơi động từ những biến cố tại Huế và miền Trung năm 63, mà bạn bè anh đã tham gia tích cực và sôi nổi. Bản thân Trịnh Công Sơn không dự cuộc trực tiếp, nhưng khó có thể nói là không giao động. Sau những bản nhạc tình đã nổi tiếng, thì 1964, Trịnh Công Sơnđưa vào Lời Mẹ Ru một vài âm hưởng xót xa, báo hiệu cho những ru khúc đau thương về sau :
*Lời mẹ ru con nghe ra nỗi niềm*
Đời mẹ ru con mây kia cũng buồn
Con ngủ trên mây
Tiếng khóc ban đầu còn đau, còn đau
Ru con khôn lớn ...Con Rồng cháu Tiên
Một đời ru con, nên mắt ưu phiền
Đời mẹ ru con mây kia cũng buồn
Con ngủ trên mây
Tiếng khóc ban đầu còn đau, còn đau
Ru con khôn lớn ...Con Rồng cháu Tiên
Một đời ru con, nên mắt ưu phiền
Về thời điểm, tư liệu của Hoàng Nguyên Nhuận, bút danh của Hoàng văn Giàu, xác nhận "năm 1963, trong lúc anh chị em chúng tôi lận đận trong tù, sau chiến dịch Nước Lũ thì Trịnh Công Sơn vẫn còn mơ màng Nhìn Những Mùa Thu Đi. Đến năm 1964, sau khi nhập Tuyệt Tình Cốc, thì Trịnh Công Sơn hầu như đã trở thành một người mới".(Bài viết tháng 10.1995, và tháng 8.2001).
Lối hát ru Việt Nam, như ru con Nam Bộ, thỉnh thoảng cũng có câu thắt thẻo ruột gan, nhưng ít khi diễn tả buồn đau trong thân phận làm người như ở Trịnh Công Sơn, càng về sau càng da diết.
Vết Lăn Trầm, 1965, là một ca khúc đậm đặc phong cách Trịnh Công Sơn, đau thương và huyền bí :
*Vết lăn trầm vết lăn trầm*
Hằn lên phiến đá nâu thêm ưu phiền
Như có lần chim muông hằn dấu chân
Người đi phiêu du từ đó chưa thấy về quê nhà
Người chợt nhớ mình như đá
Đá lăn vết lăn trầm
Từ cơn đau ấy lưu thân mỏi mòn
Ôi mắt thầm van xin lời thánh đêm
Bài ca dao trên cồn đá
Trên ngai vàng quê hương ...
Hằn lên phiến đá nâu thêm ưu phiền
Như có lần chim muông hằn dấu chân
Người đi phiêu du từ đó chưa thấy về quê nhà
Người chợt nhớ mình như đá
Đá lăn vết lăn trầm
Từ cơn đau ấy lưu thân mỏi mòn
Ôi mắt thầm van xin lời thánh đêm
Bài ca dao trên cồn đá
Trên ngai vàng quê hương ...
Ca từ rệu rã, u hoài, xa vắng, nhưng cô đọng cả tâm giới Trịnh Công Sơn, lúc ấy và về sau. Về sau, sẽ có hằng vạn chuyến xe claymore lựu đạn, hằng vạn tấn bon trút xuống đầu làng, cũng chỉ là âm vang lăn trầm vết đá. Hoàng Phủ Ngọc Tường, bạn thân Trịnh Công Sơn đã tinh ý nhận xét:
*"Vết Lăn Trầm bắt đầu tiếp cận nỗi bất hạnh của một tuổi trẻ bị cuốn hút vào cơn lốc của chinh chiến, và đây là bài hát mở đầu nội dung phản chiến của nhạc Trịnh Công Sơn"* (3)
Chọn 1965 làm thời điểm cho nhạc thời thế Trịnh Công Sơn, còn có những lý do khác: đó là cao điểm của chiến tranh Việt Nam, thời của những Người Chết Trận Đồng Xoài, Pleime ... thời người Mỹ đổ bộ lên Miền Nam, bắt đầu ném bom miền Bắc. Cũng là cao trào tranh đấu miền Trung trước khi bị dập tắt vào năm 1966.
Thời đó, ca khúc Trịnh Công Sơn, nhạc tình và nhạc tranh đấu, được in ronéo, chuyền tay. Năm 1966, nhà An Tiêm xuất bản tập Ca Khúc Trịnh Công Sơn, Thần Thoại Quê Hương, Tình Yêu và Thân Phận, 12 bài, ngoài Tuổi Đá Buồn làm từ 1961, những bài khác làm vào 1965-1966, đều mang nội dung : thân phận trong chiến tranh.
Cuối năm 1966 và sang 1967, Trịnh Công Sơn đã sáng tác một loạt ca khúc chống chiến tranh nổi tiếng: Người con Gái Việt Nam Da Vàng, Đại Bác Ru Đêm, Tình Ca của Người Mất Trí, ...Tác giả tự ấn hành lấy, do đó không ghi năm xuất bản, thành tập Ca Khúc Da Vàng. Về sau, sau Mậu Thân, 1968, anh thêm 2 bài : Hát Trên Những Xác Người và Bài Ca Dành cho Những Xác Người, ghi là Ca Khúc Da Vàng 2, dự tính in trong tập Kinh Việt Nam, tự xuất bản 1968. Những bản in lại về sau, không thấy 2 bài này. Vậy ta có thể xem Ca Khúc Da Vàng gồm 12 hay 14 bài, tùy phương pháp.
Gần đây Khánh Ly có hát và phát hành ba đĩa hát CD lấy tên Ca Khúc Da Vàng I (1996), II (1998) và III (1999), mỗi CD gồm 10 bài, có đủ 14 bài da vàng chính danh. Những bài khác là nhạc phản chiến nổi tiếng của Trịnh Công Sơn.
Tập Kinh Việt Nam mở đầu bằng lời tựa, tác giả bày tỏ khát vọng hoà bình, viết 1968, có lẽ sau Mậu Thânvà tin tức về hòa hội Paris ; tập nhạc gồm có 12 bài, bắt đầu bằng Dân Ta Phải Sống và khép lại với Nối Vòng Tay Lớn.
Năm 1970, dưới tên nhà xuất bản Nhân Bản, anh tự ấn hành Ta Phải Thấy Mặt Trời, gồm 11 bài, như : Việt Nam ơi Hãy Vùng Lên, Huế Sài Gòn Hà Nội, v. v.
Năm 1972, sau Mùa Hè đỏ lửa, anh cho in tập Phụ Khúc Da Vàng, vẫn dưới tên nhà xuất bản Nhân Bản, gồm 9 bài : Một Ngày Vinh Quang, Một Ngày Tuyệt Vọng, Xác Ta Xác Thù, Chưa Mất Niềm Tin. ...
Bửu Chỉ sau khi nhắc lại thư mục, đã ghi: "tổng kết 5 tập với 58 ca khúc, chưa kể những bài rời được sáng tác ngay trong những cuộc xuống đường, cùng thanh niên, sinh viên, học sinh Huế" (bài đã dẫn).
Trong một tiểu luận Cao học đệ trình tại Đại Học Paris 7, 1991, Michiko Yoshi, cũng là bạn , được Trịnh Công Sơn giúp đỡ và hướng dẫn, đếm được 69 bài phản chiến. Trên tổng số 136 bài làm từ 1959 đến 1972 mà cô ấy sưu tầm được, tỷ lệ là 51 %. Nếu chỉ tính từ 1965 đến 1972, tỷ lệ còn cao hơn nữa. Nghĩa là trong một thời gian dài, thời gian sáng tác khoẻ nhất, rung cảm chính của Trịnh Công Sơn là thời thế. Và ngược chiều, chính những ca khúc kêu gọi hoà bình đã làm nên danh tiếng Trịnh Công Sơn, đã tạo nên huyền thoại Trịnh Công Sơn, trong một thời điểm nhất định của miền Nam Việt Nam vào những năm 1966-1972.
Thời điểm sáng tác hay in ấn một nhạc bản không quan trọng bằng việc công chúng phổ biến, hưởng ứng những bài hát đó trong giai đoạn, hoàn cảnh nào. Chúng tôi ghi cặn kẽ thời điểm để làm tư liệu về sau.
Hoàng Nguyên Nhuận nhắc lại "nếu Huế là thánh địa của Phật Giáo và nếu bản nhạc Phật Giáo Việt Nam của Lê Cao Phan là nhịp đạo hành của thanh niên Phật tử, thì Trịnh Công Sơn chính là nhịp đập con tim của phong trào thanh niên trên đường vận động hoà bình, độc lập và an lạc cho đồng bào đồng loại" (b.đ.d) tại các thành phố miền Nam từ 1963 đến 1966.
Từ 1965, theo trí nhớ Đinh Cường, Trịnh Công Sơn mới trực tiếp "xuống đường" tham dự vào những buổi hát của sinh viên, học sinh Sài Gòn, bắt đầu từ khuôn viên trường Đại Học Văn Khoa. Sau đó Trịnh Công Sơn thường hát với Khánh Ly, từ 1967, theo lời Khánh Ly kể, cho đến sự cố nổ súng tại trường Đại Học Văn Khoa cuối năm 1967. Sau biến cố này, Sơn thôi đi hát "cho đồng bào tôi nghe" hát trước quần chúng đông đảo, chủ yếu là thanh niên, sinh viên Sài Gòn. Nhưng vẫn còn về hát cho sinh viên Huế cho đến 1970-1971.
Nhiều người đã nhắc đến giai đoạn này, nhưng ít ai còn nhớ cụ thể : Trịnh Công Sơn và Khánh Ly đã hát những bài gì. Michiko còn giữ cuộn băng thu lại một buổi hát cộng đồng, có lẽ một trong các buổi cuối cùng tại Quán Văn Sài Gòn, tháng 12 năm 1967, với cả không khí quần chúng:
Trịnh Công Sơn hát: Người Già Em Bé, Đêm Bây Giờ Đêm Mai, Ngày Dài Trên Quê Hương, Ngụ Ngôn Mùa Đông, Tôi Sẽ Đi Thăm, Đi Tìm Quê Hương, Người Con Gái Việt Nam Da Vàng.
Khánh Ly hát: Diễm Xưa, Mưa Hồng, Ru Em Từng Ngón Xuân Nồng, Gọi Tên Bốn Mùa, Còn Tuổi Nào Cho Em, Tình Ca Của Nguời Mất Trí, Xin Cho Tôi, Xin Mặt Trời Ngủ Yên, Tuổi Đá Buồn.
Trịnh Công Sơn và Khánh Ly song ca: Nhìn Những Mùa Thu Đi, Ca Dao Mẹ.
Chúng ta lưu ý đến nội dung xen kẽ của những ca khúc, được trình diễn trong các buổi hát công cộng, đông đảo đến hàng trăm, hàng ngàn người nghe hay trong những cuộc họp mặt bỏ túi giữa bạn bè. Tình khúc được hát giữa những bài chống chiến tranh, tự dưng cũng mang tác dụng "phản chiến". Đây là hậu quả tâm lý tự nhiên, mà ngày nay lý thuyết liên văn bản đã thừa nhận. Những bài hát ca ngợi tình yêu, tiếc thương hạnh phúc, những Diễm Xưa, Tuổi Đá Buồn bỗng nhiên mang một nội dung hòa bình. Từ đó xác định được trong sự nghiệp Trịnh Công Sơn bài nào là nhạc "phản chiến", không phải là việc đơn giản về mặt thực tế. Dù rằng về mặt sách vở, ta có thể đếm được 58 bài như Bửu Chỉ hay 69 bài như Michiko.
*Làm sao em biết bia đá không đau...*
Này em đã khóc chiều mưa đỉnh cao...
Tóc em như trời xưa đã qua đi ngàn năm...
Tuổi nào ngồi khóc tình đã nghìn thu...
Rồi mùa suân không về, mùa thu cũng ra đi ...
Này em đã khóc chiều mưa đỉnh cao...
Tóc em như trời xưa đã qua đi ngàn năm...
Tuổi nào ngồi khóc tình đã nghìn thu...
Rồi mùa suân không về, mùa thu cũng ra đi ...
Những câu hát, trích từ tiếng hát Khánh Ly thời 1967 ca ngợi tình yêu, nhưng có nhất thiết là tình yêu trai gái ?
Gọn hơn nữa : tình yêu như trái phá, là chuyện tình yêu, hay trái phá?
Về ý nghĩa, âm hưởng của một bài hát tuỳ thuộc vào bối cảnh, trong lý thuyết liên văn bản. Nhìn Những Mùa Thu Đi là một bản nhạc tình, không can dự gì đến thế sự. Nhưng Thái Kim Lan đã kể lại một kỷ niệm súc tích : Ngày 20/8/1963, chính quyền Sài Gòn tấn công vào chùa chiền khắp nước, chị bị bắt tại Huế cùng với nhiều thanh niên sinh viên Phật tử và nhiều người bị tình nghi, như Hoàng Phủ Ngọc Tường, tình cờ trong túi có mảnh giấy ghi bài hát:
*"Huế dạo ấy đang độ vào thu, ban đêm mưa sầm sập trên mái ngói, buổi sáng sớm trời trong trẻo, một thứ trong suốt như đóng đinh vạn vật dừng lại ở một điểm cố định, cây bàng độc nhất trong sân đứng với mấy chiếc lá đỏ trên cành, chúng tôi ngồi ỏtay trơnõ trên nền nhà, trẻ măng là mái tóc và vầng trán, trẻ măng là sự ôm ấp những lý tưởng, những hoài vọng, những ước ao, những chờ đợi của tuổi hai mươi - và chúng tôi đã đếm ngày tháng bằng Nhìn Những Mùa Thu Đi .."*
Và trong tù, sáng trưa, chiều tối, ngày này qua ngày khác, các bạn trẻ đã huýt sáo hay ngân nga bài này.
*"Trong đời tôi, đã nghe và đã hát một bài chưa bao giờ nhiều lần và trong một quãng thời gian dài liên tiếp trong 3 tháng như thế(...). Có thể nói hành trình ca khúc Trịnh Công Sơn thực sự bắt đầu từ Nhìn Những Mùa Thu Đi chứ không phải Ướt midù Ướt Mi đã làm cho người ta biết đến Sơn"* (4)
Chị nói vậy là chủ quan. Nhưng vô hình trung, đã tiết lộ một sự thật : Nhìn Những Mùa Thu Đicó thể là tác phẩm đầu tay, dưới dạng thức một bài thơ, làm từ1957, Trịnh Công Sơn đã tự phổ nhạc nhiều lần, nhưng chỉ mới chép tay cho bạn bè. Do đó mà tình cờ nó nằm trong túi Hoàng Phủ Ngọc Tường đêm 20/8/1963, khi anh đang ngủ ở nhà thì bị công an đến bắt. Nếu không có sự cố, có thể là bản thảo sẽ bị thất lạc, như nhiều sáng tác của Trịnh Công Sơn, có thể lên đên 50 % trên tổng số.
Về nội dung bài hát, không phải chỉ một mình Thái Kim Lan nhận ra niềm u hoài của một thế hệ, khi hát và nghe trong hoàn cảnh đặc biệt. Bản thân tôi không tranh đấu, không tù tội gì, cũng đã cảm nhận được tâm sự của một lứa tuổi :
*Gió heo may đã về*
Chiều tím loang vỉa hè
...
Thương cho người rồi lạnh lùng riêng
Chiều tím loang vỉa hè
...
Thương cho người rồi lạnh lùng riêng
Nó không tình lụy như Chiều tím chiều nhớ thương aicủa thơ Đinh Hùng, Đan Thọ phổ nhạc, mà là vết bầm tím trong tâm tư một thời đại. Bây giờ tôi còn cảm động khi nghe lại bài hát, do chính Sơn hát cùng với Khánh Ly :
*Chuyện chúng mình ngày xưa*
Anh ghi bằng nhiều thu vắng
Đến thu này thì mộng nhạt phai
Anh ghi bằng nhiều thu vắng
Đến thu này thì mộng nhạt phai
Tình và Mộng ở đây, không nhất thiết phải dính dáng gì đến phụ nữ.
Thêm một liên văn bản khác: Nguyễn Quốc Trụ trong bài viết tưởng niệm Trịnh Công Sơn, kể lại rằng cho đến khoảng 1966 :
*"Chưa để ý đến nhạc Trịnh Công Sơn, nói rõ hơn, nó chưa thấm vào tôi.Phải khi đứa em tôi mất, tới lượt tôi vào Trung Tâm Ba Quang Trung, trong những đêm cận Tết, nằm trên chiếc giường sắt lạnh lẽo, một anh chàng nào đó, chắc quá nhớ bồ, cứ huýt sáo bài ỏTình Nhớõ, gần như suốt đêm, thế là tiếng nhạc bám riết lấy tôi, rứt không ra. Lúc này tiếng nhạc của anh, đối với riêng tôi, qua lần gặp gỡ trên, như trút hết những âm tiết địa phương, và trở thành tiếng nói chung của Miền Nam, tức là của cả thế giới, vào thời điểm đó, khi cùng nói : hãy yêu nhau thay vì giết nhau. Bởi vì chưa bao giờ và chẳng bao giờ Miền Nam chấp nhận cuộc chiến đó. Chính vì vậy, họ lãnh đạm với chính quyền, ưu ái với Miền Bắc , vì họ đều tin một điều : Miền Bắc sẽ kết thúc cuộc chiến, và người Mỹ sẽ ra đi. Nhạc Trịnh Công Sơn nói lên tiếng nói đó. Tính phản chiến của nhạc anh, chính là tính phản chiến của cả một miền đất"* .(5)
Giữa một rừng than khóc ki khu, thì bài Nguyễn Quốc Trụ, nhanh, ngắn nhưng giá trị. Vì chính xác và dũng cảm. Ai đó nói: hình học là nghệ thuật lý luận đúng trên một hình vẽ ... sai. Nguyễn Quốc Trụ khởi đi từ một bản nhạc tình ... ngoài đề. Tình Nhớthì can dự gì đến phản chiến? Bài hát đại khái :
*Người ngỡ đã xa xăm*
Bỗng về quá thênh thang
Ôi áo xưa lồng lộng
Đã xô dạt trời chiều ...
Bỗng về quá thênh thang
Ôi áo xưa lồng lộng
Đã xô dạt trời chiều ...
Nói về nhạc phản chiến , cứ gì phải dựa vào
**Đại Bác Ru Đêm** ? Một ví dụ liên văn bản nữa, bài Cõi Tạm, thường được nghe sau này, *Nhân gian về trọ nhiều nơi*
Bâng khuâng là những đôi môi rất hồng
Bâng khuâng là những đôi môi rất hồng
Là một câu hát nhẹ nhàng, vui tươi, nhưng gợi đau thương cho những kẻ đã từng biết tiền thân câu này :
*Nhân gian về trọ nhiều nơi*
Riêng đây là chốn chưa nguôi máu đào
Riêng đây là chốn chưa nguôi máu đào
Tác phẩm được làm năm 1973, hoà ước Paris đã được ký kết mà bom đạn vẫn tiếp tục rơi trên đất nước.
Nếu chỉ làm nhạc tình, thì Trịnh Công Sơn sẽ là Lê Uyên Phương hay Từ Công Phụng ; nếu chỉ làm nhạc đấu tranh Trịnh Công Sơn sẽ là Nguyễn Đức Quang hay Tôn Thất Lập ; nếu pha pha tình yêu và thân phận, Trịnh Công Sơn sẽ là Vũ Thành An. Nếu chỉ phản chiến, e chỉ hơn Nguyễn văn Đông.
Nhưng Trịnh Công Sơn đã tổng hợp một thời đại và xây dựng được một sự nghiệp riêng, gắn bó với vận mệnh đất nước.
Rào nhạc phản chiến Trịnh Công Sơn vào một ấp chiến lược, là việc không sát với thực tế xã hội. Trong thời gian 1967-1972, Sơn sáng tác khoảng 70 bài hát kêu gọi hòa bình, và khoảng một nửa được phổ biến rộng rãi. Nhưng những ca khúc thuần tuý thế sự đó đã được kết hợp với hàng trăm tình khúc khác, cùng phong cách, trong một hoàn cảnh xã hội và chính trị đặc biệt, đến với quần chúng thanh niên cùng tâm trạng. Những điều kiện đó đã hội tụ vào thời hoàng kim của kỹ thuật thu âm bằng máy ghi âm gọn nhẹ, từ băng cối chuyền sang băng cassette, phổ biến từ trong nước ra đến hải ngoại. Từ những Trung Tâm Băng Nhạc và ... Đài Phát Thanh Sài Gòn !
Nghệ thuật Trịnh Công Sơn xét trong toàn bộ, nội dung, hình thức, chủ đề, thể loại, hội với những điều kiện khách quan về chính trị, xã hội, kinh tế, kỹ thuật đã tạo danh tiếng Trịnh Công Sơn trong một thời gian kỷ lục, như Phạm Duy đã nhắc :
*"Tình khúc Trịnh Công Sơn ra đời, từ giàn phóng là Quán Văn được hoả tiễn Khánh Ly đưa vút vào phòng trà, rồi vào băng casette và chỉ trong một thời gian rất ngắn đã chinh phục được tất cả người nghe..So sánh với những tình khúc ba bốn chục năm qua, ngôn ngữ trong nhạc Trịnh Công Sơn rất mới"* (6) .
Sở dĩ đi nhanh như thế vì nhạc tình yêu đã kết hợp với nhạc đấu tranh, được hát trực tiếp, hát cộng đồng. Tác giả hoà nhập vào quần chúng, rồi trở thành một hiện tượng phút chốc thành thần tượng. Đã có lúc thính giả mộ điệu xâu xé để chia nhau mỗi mảnh áo măng tô cũ rách của Trịnh Công Sơn, theo lối "fan" ở phương Tây.
Ngoài ra, hiện tượng Trịnh Công Sơn cũng đã thành hình qua vài yếu tố phụ : dáng người mảnh khảnh, nho nhã, bạch diện thư sinh làm người ta yêu mà không làm người ta sợ. Anh chăm sóc kỹ lưỡng cách ăn mặc, "sang" một cách kín đáo, "thàng" khi trình diễn. Nói năng nhỏ nhẹ, giọng Huế dịu dàng, trung lập, không phải là giọng Bắc Kỳ toàn trị, hay Nam Kỳ tự trị, mà với một giọng Huế trung dung, thường thường là phát âm đúng. Lối nói thân mật, tạo ra ảo tưởng ở nhiều người : mình là người thân thiết của Trịnh Công Sơn, không "nhất" thì cũng gần gần như vậy. Cái cảm giác "gần gần" không phải lúc nào cũng lành mạnh.
Lối sống đơn giản : cà kê bạn bè, khề khà quán sá. Thịnh thời 1967, đêm đi hát, khuya về, kê ghế bố ngủ với bạn bè ở hội Hoạ Sĩ Trẻ, sáng dậy ra quán đợi bạn đãi tách cà phê, mời điếu thuốc lá. Rượu chè, thuốc lá cũng là cách đến, cách ở lại với đời, đãi đưa bè bạn, dần dần tới chỗ đãi đưa số mệnh. Nghiện mà không ngập. Lữ Quỳnh, bạn thân, cho rằng Sơn không nghiện. Nói thế là để bao che, nhưng cũng có cơ sở.
Thêm vào hình ảnh Khánh Ly, "Ôi tóc em dài đêm thần thoại ..." , khi hát đi chân đất - nữ hoàng chân đất, la comtesse aux pieds nus - của một thời - giọng hát rũ rượi, da diết, diễn tả nỗi trầm thống vô vọng: "tin buồn từ ngày mẹ cho mang nặng kiếp người". Hai người đi với nhau, tạo nên hình ảnh "đôi lứa", một đôi trai/gái trong tình bạn hồn nhiên, vô tội, nhắc lại trong giới thanh niên trí thức tiểu thuyết Đôi Bạn chưa xa của Nhất Linh. Cũng có quê hương, tình yêu, thân phận, nhiệm vụ với đất nước, trong đó, mùa thu cũng ra đi, mùa đông vời vợi, mùa hạ khói mây, tình yêu dấu chim bay. Lời ca như nhắc lại một cô Loan tựa cửa nhìn xa ... Mây vẩn từng không chim bay đi ... (Xuân Diệu).
Truyền thuyết uyên ương là một ước mơ cao đẹp của á Đông ; nhưng giới hạn tình cảm trong vòng nam nữ, vợ chồng, tính dục. Chuyện Khánh Ly-Trịnh Công Sơn dường như không vậy. Ngày 8/4/2001, Khánh Ly kể lại "một mối liên hệ cao hơn, đẹp đẽ hơn, thánh thiện hơn là những tình cảm đời thường"(7) . Hình ảnh đôi bạn trẻ, một couple ở đây rất mới, đáp lại ước mơ hiện đại của một thế hệ thanh niên muốn phá vỡ quan niệm nam nữ thọ thọ bất thân còn đè nặng lên xã hội Việt Nam . Và muốn lìa bỏ kỷ niệm những mối "tình nghèo, anh cày thuê, em dắt trâu" kiểu đồng hương Ngọc Cẩm-Nguyễn Hữu Thiết.
Trong dư luận, họ cũng không bị nghi ngờ hay tai tiếng, dù người đời có kẻ thắc mắc, tò mò. Những tâm hồn phóng khoáng và "hiện đại" thì gạt phăng đi loại "tò mò bệnh hoạn" ấy. Và đặc biệt Trịnh Công Sơn là người tăm tiếng mà không tai tiếng. Thính giả yêu thương ái ngại cho anh chàng nhạc sĩ tài hoa ngần ấy mà bao giờ cũng bị tình phụ mà không nghe nói phụ tình : Từng người tình bỏ ta đi như những dòng sông nhỏ. Mà sự thật cũng gần gần như thế, dù rằng không ai đi tìm hiểu vì sao mà "lúc đưa em về là biết xa nghìn trùng".
Hơn nữa, ca khúc Trịnh Công Sơn gây được tiếng vang là nhờ giọng hát Khánh Ly:
*"Một giọng hát có thể xuống rất thấp, rất trầm, mà cũng có thể lên rất cao, một giọng hát khoẻ, dài hơi, giàu nhạc tính. Khánh Ly bao giờ cũng hát đúng giọng, đúng nhịp, ngân, láy đúng lúc, cách phát âm tiếng Việt chuẩn xác - càng về sau càng già giặn thêm - một giọng hát ngay từ thời ấy, tuy vẫn còn nguyên cái chất tươi mát, hồn nhiên của tuổi đôi mươi, nhưng dường như đã mang nặng sầu đau ; một giọng hát vừa có thể lẳng lơ một cách đáng yêu, trong các bản tình ca lãng mạn, lại vừa có thể phẫn nộ, bi ai, trong các bài ca phản chiến"* (8) , như nhận xét của Văn Ngọc. Bạn Văn Ngọc, theo sự hiểu biết của chúng tôi, là một người uyên bác về âm nhạc.
Cuối cùng, Trịnh Công Sơn và Khánh Ly thường đi hát cộng đồng, nghĩa là hát không công, không lấy thù lao, chủ yếu là cho thính giả trẻ, tại các giảng đường, giáo đường. Họ tạo, hay tái tạo, một hình ảnh lý tưởng cho nghệ thuật, nhất là nghệ thuật ca hát - mang theo lý tưởng nhân đạo, tình yêu và chính trị. Trong khi đó, đa số nhạc sĩ khác hát để lấy ca-sê, lấy tiền, hay lãnh lương. Có khi lãnh lương để hát "cho đồng bào tôi nghe".
Trong một dư luận - và hoàn cảnh xã hội - thuận lợi, nhạc Trịnh Công Sơn còn đáp ứng lại nhiều nhu cầu tâm lý khác của Miền Nam, bằng nội dung và nghệ thuật trong ca khúc.
***
Tâm lý thời đó, chủ yếu là chống chiến tranh.Và nói như Phạm Duy, ai mà chẳng phản chiến, cứ gì là Trịnh Công Sơn ?
Như vậy, từ đâu mà nhạc kêu gọi hoà bình của anh lại tạo nên hiện tượng? Phải chăng từ vị trí Trịnh Công Sơn chọn lựa để tố cáo chiến tranh. Không nên nói giản lược: tự quan điểm nhân dân, vì nhân dân là một khái niệm chính trị khó định nghĩa, thậm chí còn bị nhân danh trong những mưu đồ đen tối.
ở Miền Nam, vào thời điểm 1970, người dân không còn tin cậy vào chính quyền và những tổ chức chính trị. Họ có tín ngưỡng, nhưng không tin cậy vào tôn giáo như là những thế lực chính trị. Thiên Chúa Giáo, Cao Đài, Hoà Hảo, đã từng được võ trang từ thời chiến tranh Việt Pháp. Phật giáo nổi tiếng chủ trương bất bạo động, cũng có thời kỳ được vũ trang, dù chỉ trong giai đoạn ngắn, 1965 ; đường lối đưa bàn thờ Phật xuống đường không phải là ai cũng tán thành. Phạm Duy đã hát những bài Tâm Ca tâm huyết "tôi sẽ hát to hơn tiếng súng bên bờ ruộng già" nhưng mặc bà ba đen đứng chung với những đoàn Xây Dựng Nông Thôn. Tôn Thất Lập Hát cho Dân Tôi Nghe, thì không mấy người hát theo, vì "dân tôi" nhận ra tiếng gọi đến từ phía "bên kia".
Sinh trưởng từ một gia đình Phật giáo, Trịnh Công Sơn vẫn giữ khoảng cách với các cao trào chính trị do Phật giáo chủ động, dù về sau, Hoàng Nguyên Nhuận có khẳng định "phong trào đấu tranh của thanh niên sinh viên học sinh Huế bùng nổ tự mùa Hạ 1963, đã đẻ ra Trịnh Công Sơn"(bđd). Thời điểm đó, lời nhạc Trịnh Công Sơn mang từ vựng Thiên chúa giáo nhiều hơn từ vựng Phật giáo: như giáo đường, lời buồn thánh, vùng ăn năn, cát bụi, địa đàng ... Nhưng đây là chữ nghĩa văn chương nhiều hơn là rung cảm tôn giáo, gọi là khuôn sáo cũng được, dùng để đẩy đưa câu hát cho có vẻ "hiện đại". Khi cần phải khẳng định một thái độ chính trị giữa những biểu ngữ, gậy gộc thì Trịnh Công Sơn chọn lựa minh mẫn:
*Đợi chờ yêu thương trên cây thánh giá*
Đợi xoá sân si dưới bóng bồ đề
Đợi xoá sân si dưới bóng bồ đề
(Đợi có một ngày), trong Phụ Khúc Da Vàng, 1972
Không theo giáo phái, Trịnh Công Sơn không phải là người đảng phái. Không nghe anh nói, mà không nghe ai nói là anh dây dưa với một chính đảng nào, cái đảng của Miền Nam đã để lại kỷ niệm hãi hùng gần nhất là đảng Cần Lao. Còn đảng Cộng Sản thì không dễ gì tiếp xúc, mà nói thực tình, nghe qua đã ớn.
Anh Nguyễn văn Trung, trong nhiều bài báo trên Văn Học gần đây, có nhắc lại giai đoạn đó và cho biết các "phong trào sinh viên thời đó do Thành Đoàn, một tổ chức của Đảng Cộng Sản, chỉ đạo, triển khai điều khiển" (9). Lê văn Nuôi, chủ tịch Tổng Đoàn Học Sinh Sài Gòn hồi đó kể lại rằng, trong ban Chấp hành Tổng Hội Sinh Viên, nhiệm kỳ 69-70, gồm có 7 người thì đã có 4 là người của Thành Đoàn, như chủ tịch Nguyễn văn Quỳ, phó chủ tịch Huỳnh Tấn Mẫm. Và có lúc phó tổng thống Kỳ đã cho mượn nhà làm trụ sở (10).
Tuy nhiên, anh Trung không nhắc, có lẽ vì là ngoài đề, vô tình thôi, là những phong trào đó phát triển được là có sự khuyến khích của người Mỹ, với những Chương Trình Công Tác Hè, Lên Đường, Quận 8, v.v, chưa kể những tổ chức Thanh Niên Thiện Nguyện, Thiện Chí "nằm vùng" từ trước.
Và dĩ nhiên, chính sách của người Mỹ được chính quyền Sài Gòn thực thi. Đó là thời Nguyễn Cao Kỳ, với nội các chiến tranh, chính phủ của Người Nghèo, của người Trẻ, làm Cách Mạng Xã Hội, v.v.Ông Kỳ muốn lấy lòng thanh niên trí thức tiến bộ, trong đó có Nguyễn văn Trung. Ông Kỳ lại muốn dựa vào khối Phật giáo ấn Quang, và có cảm tình với đám tranh đấu miền Trung mà ông đã thẳng tay đàn áp năm 1966. Hoàng Nguyên Nhuận mới đây còn nhắc lại (11) .
Riêng với Trịnh Công Sơn, tướng Kỳ lại có tình riêng, một cảm tình nghệ sĩ liên tài. Ngoài những chai rượu, ông còn cho đi máy bay về Huế để ... hát nhạc phản chiến !
Dài dòng như vậy để người đọc thấy tại sao một nhạc sĩ không hợp lệ quân dịch, lại có thể ngang nhiên hát nhạc phản chiến tại trường Đại Học Văn Khoa, ngay trước dinh Độc Lập, và dõng dạc : gia tài của Mẹ một bọn lai căng, gia tài của Mẹ một lũ bội tình.
Trịnh Công Sơn sống giữa những tranh chấp chính trị mà không dính líu đến chính quyền hay đảng phái, giáo phái, phe phái. Mặc dầu anh thích bạn bè, ưa đàn đúm.
Quần chúng biết ngay điều đó. Chúng ta ngày nay mất công nghiên cứu văn bản, khổ tâm truy tầm tư liệu để tìm hiểu, chứ quần chúng thì họ rất nhạy bén, và nhận ra đâu là tiếng nói vô tư, ngay thật, đâu là tiếng nói có dụng ý, mưu đồ.
Đây là lý do chính giải thích sự thành công nhanh chóng của Trịnh Công Sơn, một sớm một chiều đã thành hiện tượng.
Ví dụ bài Tình Ca Của Người Mất Trí, 1967, đã được tiếp nhận và truyền bá tức khắc :
*Tôi có người yêu*
hết trận Pleime
chết ngoài Hà Nội
chết không hận thù
Nằm chết như mơ ...
hết trận Pleime
chết ngoài Hà Nội
chết không hận thù
Nằm chết như mơ ...
Quần chúng hiểu ra ngay biểu tượng "mất trí", một bài hát không có lập trường theo bên này, hay được chỉ đạo từ phía bên kia. Lời ca dội vang chiến sự, nhưng không có mưu đồ, quả là lời người mất trí. Mất trí là mất tất cả, không còn gì, ngoài cái trí của mình, của riêng mình. Cái trí xa lìa thực tại, bị sa thải ra ngoài thực tại. Trí tuệ ấy chỉ yêu Một Người, nhưng người yêu duy nhất đã chết trên khắp chiến trường, chết mọi kiểu, mọi cách, thậm chí nằm chết như mơ.Chết như mơ ?
Người ta thường nói: đẹp như mơ, chứ ai nói chết như mơ .
Tinh nghịch đổi vài chữ, câu hát vẫn hợp lý, vẫn hay, dù ý nghĩa bị lật ngược :
*Tôi có người yêu gặp tại Ba Gia*
Tôi có người yêu vừa mới đêm qua
Yêu thật tình cờ, yêu chẳng hẹn hò
Yêu chẳng thề nguyền hạnh phúc như mơ
Tôi có người yêu vừa mới đêm qua
Yêu thật tình cờ, yêu chẳng hẹn hò
Yêu chẳng thề nguyền hạnh phúc như mơ
Lật ngược hay xếp xuôi, tỉnh trí hay mất trí, tình ca hay chiến ca, ai biết đâu là đâu.
Cũng như bài sau này: Hát Trên Những Xác Người, làm sau Mậu Thân 1968 :
*Mẹ vỗ tay reo mừng chiến tranh*
Chị vỗ tay hoan hô hoà bình
Người vỗ tay cho thêm thù hận
Người vỗ tay xa dần ăn năn ...
Chị vỗ tay hoan hô hoà bình
Người vỗ tay cho thêm thù hận
Người vỗ tay xa dần ăn năn ...
Không biết phải giải thích ra sao, ngoài cơn điên loạn của một thời đại.
Nói về những oan khốc chiến tranh, Trịnh Công Sơn đã có lời nhập đề tưng tửng :
*Đại bác đêm đêm dội về thành phố*
Người phu quét đường ngừng chổi lắng nghe
Người phu quét đường ngừng chổi lắng nghe
Nghe như là nghe nhạc, nghe quen như câu dạo buồn. Nhạc không lời, một loại romance sans parole. Thậm chí: đại bác như kinh không mang lời nguyện.
Đại bác như kinh ?
Bài hát kết thúc bằng cụm từ có mẹ có em. Cũng như những thành ngữ: có mẹ có cha, có anh có em, có vợ có chồng, có mẹ có em, diễn tả cảnh sum họp, ấm cúng, nhưng ở đây là một đống xương thịt bầy nhầy :
*Từng vạn chuyến xe claymore lựu đạn*
Hàng vạn chuyến xe mang vô thị thành
Từng vùng thịt xương có mẹ có em
Hàng vạn chuyến xe mang vô thị thành
Từng vùng thịt xương có mẹ có em
Sơn có những lời tưng tửng tàn độc như thế, hay đèn thắp thì mờ,ám ảnh cả một đời bạn mình là Bửu ý. Nguyên tác trong bài Đi Tìm Quê Hương (1967) :
*Người nô lệ da vàng ngủ quên*
Ngủ quên trong căn nhà nhỏ
Đèn thắp thì mờ ...
Ngủ quên trong căn nhà nhỏ
Đèn thắp thì mờ ...
Dĩ nhiên, trong văn cảnh, câu hát có nghĩa: đèn không đủ sáng. Nhưng lìa văn cảnh, lời ca dội vào tim : đèn thắp thì sáng, chứ sao đèn thắp thì mờ ?
Nhẫn nhục trong những cơ cực trầm kha truyền kiếp, người phụ nữ Huế có câu hát não nùng :
Khổ thì em chịu, biết mần răng đặng chừ ?
Nhưng cũng không đoạn trường bằng đèn thắp thì mờ.Bây giờ Sơn đã đi xa, nhớ câu hát xưa mà thương những người bạn cũ, những người còn ở lại, trong cuộc đời mà Tản Đà đã định nghĩa: đời là cõi bắt con người phải sống.
Những ngọn đèn. Thắp thì mờ...
Năm 1968 là khúc quành trong thời sự Việt Nam, đồng thời là bước ngoặt trong nhạc cảm Trịnh Công Sơn. Có thể có những lý do riêng chung.
Trước hết, là sự kiện nổ súng đêm hát 20/12/1967, tại Quán Văn trong khuôn viên trường Đại Học Văn Khoa. Để tuyên bố kỷ niệm ngày thành lập Mặt Trận Giải Phóng, một nữ khán giả đã cướp micro ; nhân viên ban tổ chức giành lại, và bị bắn trọng thương. Cô gái lên xe Honda bỏ đi. Khoảng hai trăm thính giả - trong đó có nhiều quân nhân - đã dương mắt nhìn theo. Trịnh Công Sơn cùng với Khánh Ly, từ đêm đó không còn đi hát như thế tại Sài Gòn. Nhưng về Huế vẫn hát với sinh viên, đến 1970-1971 thì lại hăng hái tham gia tích cực những sinh hoạt cộng đồng tại Huế.
Do đó, vụ Tết Mậu Thân 1968, anh ở Huế, và đã ẩn thân ở thư viện Đại Học Huế. Phe cộng sản dường như có lùng kiếm, dĩ nhiên, để yêu cầu tối thiểu là làm một bài hát ca ngợi "Ngôi sao trên đỉnh Phu văn Lâu". Sơn đã không làm điều ấy, và ngược lại đã sáng tác hai bài tố cáo cảnh giết người, chôn người là Hát Trên Những Xác Người và Bài Ca Dành Cho Những Xác Người, với địa danh bãi chôn người chính xác : Chiều đi qua Bãi Dâu ... Sau đó Trịnh Công Sơn vẫn ở Huế, làm một số bài ca gửi vào Sài Gòn, mà sinh viên, thanh niên tiếp tục hát trong những phong trào xuống đường lúc đó rất sôi nổi.
***
Hiệu quả chính trị của vụ Tổng Công Kích 1968 là hoà hội Paris mở ra để kết thúc chiến cuộc. Khả năng hòa bình đã ló dạng và Trịnh Công Sơn chuyển hướng, làm những ca khúc có nội dung chính trị rõ rệt, trực tiếp kêu gọi hoà bình, với tập Kinh Việt Nam (1968) và Ta phải thấy Mặt Trời (1969).
Thời điểm này, họa sĩ Trịnh Cung, bạn anh, đã vẽ bức tranh nổi tiếng: Đứa Trẻ Du Ca, tay ôm đàn cầm, có con chim đậu trên mái tóc, ý muốn nói hòa bình đang về trong thôn xóm. Hoà bình là khát vọng chung của thanh niên, và người dân thời đó, mà ca khúc Trịnh Công Sơn đã vang vọng qua những tiêu đề : Ngày Mai Đây Bình Yên, Cánh Đồng Hoà Bình, Đồng Dao Hoà Bình. Và đặc biệt là Nối Vòng Tay Lớn.
Cho đến ngày hoà hội Paris, nhạc thời thế Trịnh Công Sơn chủ yếu là oán trách chiến tranh, một cách thụ động, tố giác những oan khiên vừa tàn khốc vừa phi lý, cảnh một chiếc xe tang, trái mìn nổ chậm, người chết hai lần, thịt da nát tan(Ngụ Ngôn Mùa Đông). Hay than vãn : ôi quê hương đã lầm than, sao còn, còn chiến tranh(Du Mục).
Trong Kinh Việt Nam, từ 1968, anh tích cực kêu gọi: Dân ta phải Sống, Dựng lại Người, Dựng lại Nhà, Hãy đi cùng nhau, và cụ thể hơn nữa Nối Vòng Tay Lớn. Hay ít nhất cũng là Chờ nhìn Quê Hương sáng chói và tra vấn Ta thấy gì đêm nay ? Sao mắt Mẹ chưa vui ? Đấy là tên những bài hát, những Hành Ca trong tham vọng trở thành một hành khúc Việt Nam:
*Đoàn người đi miên man*
Tìm ánh sáng cho Việt Nam
Tìm quê hương xưa
Giống Tiên Rồng, giống da vàng ...
Nối cho liền, nối hai miền ...
Tìm ánh sáng cho Việt Nam
Tìm quê hương xưa
Giống Tiên Rồng, giống da vàng ...
Nối cho liền, nối hai miền ...
Nói là "quốc ca hụt"là đùa vui, nhưng cũng không sai bao nhiêu (giá dụ: nếu đám tranh đấu Miền Trung thành công trong dự tính ly khai năm 1965, rồi từ đó nắm được chính quyền Miền Nam, thì chúng ta e phải đứng nghiêm, nghe nhạc Trịnh Công Sơn khi chào cờ. Chuyện đã không xảy ra, nhưng không phải là không có khả năng xảy ra trong tuyệt đối).
Thời điểm 1968, hội nghị Paris thật sự đã tạo nên niềm hy vọng vô biên. Trịnh Công Sơn viết lời tựa Kinh Việt Nam :
Kinh Việt Nam là những tiếng kêu thương thống thiết, khởi sự tự một thực trạng máu xương ... Những bài ca được viết từ những hân hoan lắng nghe được trong lòng người. Đó là nỗi hân hoan của đám đông chờ mong ngày hồi sinh ...
Đã có điều gì không thật suốt hai mươi năm nay (...) Chúng ta, dù muốn dù không, bị biến thành những mũi tên định hướng được bắn đi từ những đồ hình huy hoàng tưởng tượng và ngắn hạn. Dân ta tàn phế hai mươi năm. Nước mắt và máu đã làm thành những con suối lớn chảy mòn tiềm lực sáng tạo (...)
Xin hãy dừng tay và cùng chờ nhìn một mặt trời tươi trẻ sẽ đựoc khai sinh ở phương đông(...)
Xin hãy dừng tay để được nghe ba mươi mốt triệu tiếng hò reo trong cùng một phút hân hoan (...)
Tiếng hát đã có thể cất lên để nuôi lớn ước mơ (...)
Một ước mơ vĩ đại, làm bằng những đau thương nối dài vào hoang tưởng ịmột ngày mà lòng mình vui sướng hơn muôn nghìn năm (Cánh Đồng Hoà Bình).
Bây giờ, nhớ lại mà thương cho một thế hệ thanh niên đã dở sống dở chết trong hoang tưởng :
*Hai mươi năm hận thù đã qua*
Hôm nay thấy mặt người đổi mới
Ta yêu Trời, ta yêu ta, ta yêu em
Ta yêu nắng hòa bình vừa đến ...
Hai mươi năm chờ đợi từng phút giây
Hôm nay tiếng Hòa Bình đã thấy
Trên môi người trên môi ta, trên môi em
Trên môi những người Việt nghèo khốn
Hai mươi năm chờ đợi đã lâu ...
Hôm nay thấy mặt người đổi mới
Ta yêu Trời, ta yêu ta, ta yêu em
Ta yêu nắng hòa bình vừa đến ...
Hai mươi năm chờ đợi từng phút giây
Hôm nay tiếng Hòa Bình đã thấy
Trên môi người trên môi ta, trên môi em
Trên môi những người Việt nghèo khốn
Hai mươi năm chờ đợi đã lâu ...
(Đồng Dao Hòa Bình)
Hai mươi năm là tính từ 1948, hay trước đó nữa, nghĩa là không kể Điện Biên Phủ, không kể đến hiệp định Genève, dù sao cũng tạo được cảm giác hoà bình trong đôi ba năm. Nhưng nền hoà bình tạm bợ ấy đã phải mua bằng cái giá chia đôi Nam Bắc, mầm mống cho một cuộc chiến tranh khác, lâu dài hơn, thảm khốc hơn, gây nhiều thù hận hơn. Khi Sơn viết hai mươi năm nội chiến từng ngày, thì hằng triệu người đã hát, từ năm này qua năm khác, dù có lúc bị cấm. Hai chữ nội chiến, nếu không có lý, cũng có cơ sở tình cảm của nó. Và đáp ứng lại với tâm lý quần chúng không bị chính trị hóa, không bị giáo dục chính trị, những người dân đau lòng vì cảnh nồi da xáo thịt, mà không truy tầm đến căn nguyên phức tạp.
Có lúc anh bộc trực, chính xác hơn :
*Hai mươi năm là xác người Việt nằm*(Tuổi Trẻ Việt Nam) 1969
Làm sao ta giết hết những đứa con Việt Nam ?
Xưa ta không thù hận
Vì đâu tay ta vấy máu ?
Làm sao ta giết hết những đứa con Việt Nam ?
Xưa ta không thù hận
Vì đâu tay ta vấy máu ?
Không dễ dàng gì trả lời câu hỏi vì đâu, nếu không đơn giản lặp lại luận điệu bên này hay bên kia. Không có cuộc chiến tranh nào mà lý do đơn giản, chỉ có những đầu óc đơn giản. Thời Nam Bắc Triều, Trịnh Nguyễn phân tranh, Nam Hà Bắc Hà, cuộc chiến chưa chắc đã bắt nguồn từ những lý do đơn giản. Giữa lòng thế kỷ XX, hoàn cảnh càng phức tạp. Chiến tranh Việt Nam, khởi sự là dân tộc giành quyền tự quyết, chống ngoại xâm, nhưng cũng là chiến tranh ý thức hệ, nối dài biên giới chiến tranh lạnh, với sự can thiệp của nước ngoài. Nhưng đồng thời cũng có tính cách nội chiến :
*Triệu người đã chết, hãy mở mắt ra*(Những Ai còn là Việt Nam) 1969
Lật xác quân thù, mặt người Việt Nam trên đó
Đi trên những xác người : bao năm thắng những ai ?
Lật xác quân thù, mặt người Việt Nam trên đó
Đi trên những xác người : bao năm thắng những ai ?
Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không nghị luận chính trị, vì nghị luận sẽ không thành bài hát ; anh chỉ nói lên cảm xúc :
*Ôi bom đạn cày trên những xác
Ôi da vàng Việt Nam vỡ nát
Xương thịt đó thiêng liêng vô cùng *
(Đêm Bây Giờ, Đêm Mai) 1967
Bây giờ lý luận rằng nguồn gốc của chiến tranh Việt Nam không phải là nội chiến là việc của người làm chính trị, phân tích "bản chất" theo chính kiến, "chính nghĩa" của mình. Người nghệ sĩ chỉ nói lên hiện tượng.
Trịnh Công Sơn là nhạc sĩ phản chiến ; quần chúng có hai con đường đến với anh : một là đến với người nhạc sĩ, hai là đến với người phản chiến ; họ chọn con đường thứ nhất, nếu anh có tài ; họ chọn con đường thứ hai, nếu anh đáp lại tâm tư của họ. Còn những người đi tìm một đồng chí hay chiến hữu, thì dĩ nhiên là thất vọng rồi công phẫn.
Cả hai chính quyền Nam Bắc đã trả công hậu hĩ, và trả ơn đầy đủ cho những cán bộ "hát cho dân tôi nghe". Dân tôi không nghe, lỗi đâu phải tại "cánh vạc bay" ?
***
Từ 1968, trong những gào gọi hoà bình, thêm một ý tưởng hiện ra rõ nét, là thống nhất đất nước.
Hoà bình là một ước vọng của nhân sinh, ai ai cũng chia sẻ. Thống nhất là một đòi hỏi chính trị, người muốn thế nọ, kẻ muốn thế kia, đại khái qua hai câu hỏi : thống nhất bằng cách nào ; và ai chủ động thống nhất ? Trịnh Công Sơn nói lên niềm mơ ước công dân, và không trả lời hai câu hỏi chính kiến, cũng như nhiều nhạc sĩ khác : Phạm Đình Chương viết Hội Trùng Dương, Phạm Duy viết Con Đường Cái Quan, đều chia sẻ một nguyện vọng.
Khát vọng thống nhất đã bàng bạc trong những bản nhạc của Sơn trước đó :
*Đêm sông Hương nhung nhớ*
Ngày Cửu Long mơ, mơ thấy gì
Mơ một ngày Hồng Hà góp Hội Trùng Dương
Đây quê hương trông ngóng và mẹ chờ mong
Ngày Cửu Long mơ, mơ thấy gì
Mơ một ngày Hồng Hà góp Hội Trùng Dương
Đây quê hương trông ngóng và mẹ chờ mong
(Lại Gần Với Nhau) (1966)
Nhưng phải đợi đến Kinh Việt Nam (1968) yêu sách ấy mới được diễn đạt chính xác :
*Chờ ngày Việt Nam thống nhất*
(Chờ Nhìn Quê Hương Sáng Chói)
*Reo vui cờ thống nhất*(Chính Chúng Ta Phải Nói)
Chân bước đi trên ba Miền
Những Ai Còn Là Việt Nam
Chính chúng ta phải có mọi quyền
Đứng lên đòi thống nhất quê hương
Chân bước đi trên ba Miền
Những Ai Còn Là Việt Nam
Chính chúng ta phải có mọi quyền
Đứng lên đòi thống nhất quê hương
*Bắc Nam Trung ơi đoàn kết một miền*
(Huế, Sài Gòn, Hà Nội)
Thậm chí anh đã hát rất quyền uy: Hỡi Ba Miền vùng lên Cách Mạng.
Nói Một Miền Rưỡi, thì không sao; nói Ba Miền là đã có vấn đề ; nói Hai Miền "vùng lên cách Mạng" sẽ còn nặng tội hơn nữa!ôi ! Sơn ơi là Sơn ơi !
Những bài hát rền vang khí thế. Quan điểm chính trị rõ nét, dù là tự phát, cũng có thể thành hình qua những thảo luận với bạn bè. Vì không dễ gì mà trong vài tháng, Sơn đã sáng tác được hằng chục bài hát đồng quy về một nội dung chính trị nhất quán.
Mưu cầu hoà bình đi đôi với ước mơ thống nhất là khát vọng chung. Và đến 1968, người dân thấy rõ không thể có hoà bình mà không có thống nhất. Không cần am tường chính trị cũng thấy điều ấy. Vài ba năm trước, những người thân thiết với Trịnh Công Sơn trong phong trào tranh đấu Miền Trung còn mơ tưởng: "tạm thời Nam Bắc làm hoà, để có lý do cho Mỹ rút chân ra khỏi Việt Nam. Miền Nam Trung Lập trong vòng hai mươi năm (...) Nam Bắc hiệp thương" (12)như Hoàng Nguyên Nhuận đã tuyên bố trên báo Chuyển Luân.
Khi tại Paris hoà hội bốn bên đang tiếp diễn, thì trên danh nghĩa Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam đã biến thành Chính Phủ Cách Mạng Lâm Thời. Rõ ràng là Nam Bắc thế vô lưỡng lập: muốn có hoà bình thì phải thống nhất Nam Bắc bằng cách này hay cách khác.
Cách nào đi nữa thì cũng dưới một màu cờ, do đó Trịnh Công Sơn đã hát: Ta thấy gì trong đêm nay ? Cờ bay trăm ngọn cờ bay ... Anh mong sớm Dựng lại Người, Dựng lại Nhà : tình ta bay theo sóng ngọn cờ ...
Không thể tránh được câu hỏi: ngọn cờ gì ? Thật tâm thì Trịnh Công Sơn cũng không biết là cờ gì. Trả lời câu hỏi đó, là thêm một lần chia rẽ, đau thương.
Nhạc sĩ rất bén nhạy, từ 1968 đã linh cảm :
*Đêm nay hoà bình, sao mắt mẹ chưa vui*(Sao mắt Mẹ Chưa vui)
Nhìn quanh anh em không ai còn lại
Anh thầm gọi tên ai. Gọi tên ai ...
Anh đi trận về nghe lại chuyện kể
Ngỡ giấc mơ ...
Nhìn quanh anh em không ai còn lại
Anh thầm gọi tên ai. Gọi tên ai ...
Anh đi trận về nghe lại chuyện kể
Ngỡ giấc mơ ...
Năm ấy, bài hát thành công nhất là Nối Vòng Tay Lớn:
*Rừng núi dang tay nối lại biển xa*
Ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà
(...)
Thành phố nối thôn xa vời vợi
Người chết nối linh thiêng vào đời ...
Ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà
(...)
Thành phố nối thôn xa vời vợi
Người chết nối linh thiêng vào đời ...
Nhạc điệu phong phú, hào hùng, phóng khoáng và lời ca vừa nhẹ nhàng vừa súc tích, nối liền con người với nhau, với đất nước, thành phố với thôn quê, quá khứ với hiện tại, người chết với tương lai. Nhà văn Nguyễn văn Thọ, một bộ đội "phía bên kia", kể lại rằng khi tiến quân vào Sài Gòn ngày 30/4/1975, nghe bài này anh đã chùng tay súng :
*Mặt đất bao la, anh em ta về*
Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng
Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng
Lời ca không phải là tiếng thách thức tử thủ. Lời ca không phải là tiếng bể máu như kết cục thường của chiến cuộc, lời ca khi ấy làm chùng xuống không khí thù hận và hằn học". (13)
Nhưng đây là chuyện về sau - nói ra đây -để thấy tác dụng của một khúc nhạc phản chiến.
***
Năm 1969, Bửu Chỉ kể lại: "thỉnh thoảng người ta lại nghe phong thanh đâu đó về một giải pháp hoà bình cho Việt Nam, rồi tại tắt ngấm... Phong trào đấu tranh hoà bình Việt Nam ở các đô thị lại bùng lên mãnh liệt"(Bài đã dẫn), nhạc khúc Trịnh Công Sơn gắn bó với hoàn cảnh, mang một nét mới : chính chúng ta phải nói : chính người dân Việt Nam phải có quyền quyết định về vận mệnh dân tộc, trên cơ sở hoà bình-thống nhất :
*Khi tim người rực lửa cầu mong*
Chính chúng ta phải có mọi quyền
Đứng lên đòi thống nhất quê hương
Quyết chối từ chém giết anh em
Chính chúng ta phải nói hoà bình
Đất nước này chỉ còn lại người điên
Chính chúng ta phải có mọi quyền
Đứng lên đòi thống nhất quê hương
Quyết chối từ chém giết anh em
Chính chúng ta phải nói hoà bình
Đất nước này chỉ còn lại người điên
Tháng 8/1969, anh viết: "Hai mươi năm qua con người Việt Nam khốn khổ đã hiểu được thấm thía rằng không còn một nhân danh nào đủ ý nghĩa và xứng đáng để còn một chỗ đứng trên cái điêu tàn to lớn phủ ngập đời sống nơi đây nữa" (14)
Trịnh Công Sơn kêu gọi Ta Đi Dựng Cờ, Đừng Mong Ai Đừng Nghi Ngại.Lời ca hùng hồn, khẩu hiệu, có lúc đại ngôn: đã đến lúc cách mạng tiến lên. Bài Ta Quyết Phải Sống :
*Còn sống xin các anh quyết còn cách mạng*
Đời ta ta lo, xin xếp vũ khí ...
Đời ta ta lo, xin xếp vũ khí ...
Quyết làm cách mạng và phải xếp vũ khí: nguyện vọng thành khẩn và ngây thơ của một nghệ sĩ giữa những thế lực vô minh, với hằng triệu tay súng mỗi bên, với pháo đài bay, xe tăng, hoả tiễn. Cách mạng, trong mơ ước Trịnh Công Sơn là cuộc đổi đời triệt để, tự bóng tối ra ánh sáng, từ xương máu ra hoà bình "một rạng đông mới sẽ được khai sinh. Nhựa mới sẽ luân lưu cuồn cuộn trong những thân thể Việt Nam"(14).
Trong Những Giọt Máu Trổ Bông, sau khi tính sổ hằng tỷ tỷ giọt máu đã chảy thành suối thành sông hay đã khô cằn trên đất nước, đã che khuất mặt trời, nhạc sĩ quyết định :
*Những giọt máu đến ngày trổ bông*
Nở hoà bình cho đêm vắng xôn xao tiếng người
Ngày dân ta đi dành lấy hoà bình
Ta phải thấy mặt trời
Nở hoà bình cho đêm vắng xôn xao tiếng người
Ngày dân ta đi dành lấy hoà bình
Ta phải thấy mặt trời
Và Mặt Trời là biểu tượng ánh sáng, hơi ấm, sự sống và phương hướng: phương Đông, phía mặt trời mọc: "Tuổi trẻ Việt Nam, trời sáng phương Đông". "Một mặt trời tươi trẻ sẽ được khai sinh ở phương Đông". Sơn có lần giải thích : người phương Tây, khi định hướng, dùng chữ orientation, nghĩa là nhắm hướng orient, phương Đông. Việt Nam là chiến trường giữa những thế lực mê chấp đến từ phương Tây. Trong khi đó, phương Đông nguồn cội của đức tin, là quê hương của hoà bình, hoà giải và hoá giải.
Anh và bạn bè anh ở Huế, trong giới Phật tử, đã tin như vậy, theo hồi ký gủa Giáo sư Erich Wulff khi ông kể lại vụ xe thiết giáp đàn áp dân lành tại Huế tháng 5/1963 mà ông đã mục kích. Ông nói về thanh niên Huế và chiến tranh: "Họ xem như là một cuộc chiến tranh tôn giáo (...) càng ngày càng cổ võ cho một nền văn hoá dân tộc mang tính cách Phật giáo và một sách lược chính trị trung lập"(15).
Tư tưởng Phật giáo tiềm ẩn nơi Trịnh Công Sơn, có lẽ đã khởi sắc từ ý thức chính trị, xã hội và văn hoá, trong một thời điểm nhất định. Do đó, tâm hướng về nguồn, về phương Đông, về Đạo trong nghĩa Phật giáo hay Lão Trang, ở Trịnh Công Sơn khác với Hơi Tàn Đông á nơi Vũ Hoàng Chương ba mươi năm trước, và cách nhau hai cuộc chiến tranh ; rồi ý hướng về Đạo, vài ba năm sau, từ 1973, sẽ đơm hoa kết nụ thành những đoá hoa vô thường trong nhiều ca khúc.
Phật tính là mạch nước ngầm trong tâm hồn Trịnh Công Sơn, gặp một hố bom, nó chợt Thấy Mặt Trời, và tuôn trào thành Nguồn Thơ Suối Nhạc.
Phụ Khúc Da Vàng,xuất bản 1972, gồm 9 bài, với Người Mẹ Ô Lý, bài hát tặng người Mẹ già đã gặp trong đoàn người từ Quảng Trị về Huế ; và Mùa áo Quan, tặng những thành phố Việt Nam, có một lần không còn bóng dáng con người, phản ánh chiến trường Trị Thiên khốc liệt những năm 1971-1972, với mặt trận Nam Lào, Đường 9, Cổ thành Quảng Trị, Mùa Hè Đỏ Lửa. Xa hơn nữa, trên khắp chiến trường miền Nam, đi đâu cũng thấy xác người Trị Thiên, theo lời Phan Nhật Nam : Kontum thì dân dinh điền, An Lộc là dân cạo mủ cao su, Bình Giả là dân Cam Lộ, Khe Sanh mới đến định cư. Những phận người nằm chết cong queo, chết vào lòng đèo, chết cạnh gầm cầu, chết nghẹn ngào mình không manh áo. Phan Nhật Nam "nhìn tận mắt những thảm cảnh trên vùng đất quê hương: một bộ xương trẻ con trong chiếc thau nhựa bạc màu ... Một người đàn bà đưa bàn tay trước từng miếng thịt, xoa trên chiếc đầu lâu của người chồng xấu số" (16)
Khi các phe phái hoà đàm tại Paris thì bom đạn vẫn ác liệt. Chiến xa miền Bắc đã tràn qua sông Bến Hải, mục tiêu vừa quân sự, vừa chính trị là bôi xoá tàn tích hiệp định Genève và vĩ tuyến 17, chứng tỏ chiến trường Việt Nam là một, trong khi chờ đợi nước Việt Nam là một.
Bề ngoài Trịnh Công Sơn vẫn hô hào "Chưa mất niềm tin, vì quê hương sẽ có ngày hoà bình (...), trong lòng nhau thấp thoáng bóng cờ chung".Nhưng ở thâm tâm anh đã bi quan lắm khi "đợi con kên kên trên cành nhỏ lệ":
*Bao nhiêu năm chờ đợi*(Đợi Có Một Ngày)
Oán thù là khí giới
Trong con tim lời nói yêu thương
Đã mất rồi
Oán thù là khí giới
Trong con tim lời nói yêu thương
Đã mất rồi
Trịnh Công Sơn gói ghém nỗi hoang mang chán chường một thế hệ :
*Mười lăm năm em có buồn không ?*(Hãy Nhìn Lại)
... Đường anh em đi hoài không tới
Đường văn minh xương cao cùng với núi
Đường lương tâm mênh mang hoài bóng tối
... Hãy nhìn lại anh em trên chiến trường
Tìm đâu ra những nét mặt thù
Được hay thua những thắng bại kia
Mặt quê hương tan nát từng giờ
... Đường anh em đi hoài không tới
Đường văn minh xương cao cùng với núi
Đường lương tâm mênh mang hoài bóng tối
... Hãy nhìn lại anh em trên chiến trường
Tìm đâu ra những nét mặt thù
Được hay thua những thắng bại kia
Mặt quê hương tan nát từng giờ
Khúc hát ngắn đã quy chiếu mọi góc cạnh, kích thước một cuộc chiến tranh, thuộc loại khốc liệt nhất mà dân tộc phải trải qua. Nếu ai đó chê trách Trịnh Công Sơn lờ mờ về chính trị, thì phải hiểu chính trị theo nghĩa lập trường, phe phái. Đứng trên lương tâm dân tộc mà nói, ít có sử gia hay nhà bình luận chính trị nào, mà thu vén được cả bi kịch của đất nước trong cả chiều dài, chiều rộng lẫn chiều sâu bằng bấy nhiêu câu chữ, được giai điệu của nhạc thuật xoáy sâu vào tâm khảm của thời đại.
Đã nhiều người nói Trịnh Công Sơn là thiên tài. Sự đánh giá thành tâm, nhưng mơ hồ, sử dụng một khái niệm khó định nghĩa và không có tiểu chuẩn. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, chữ thiên tài bao hàm một ngụ ý chính trị. Nhưng nhìn dưới ánh sáng nào đi nữa, sự nghiệp Trịnh Công Sơn cũng là một khối tài tình. Tài và tình sinh ra nhau, nuôi dưỡng lấy nhau bằng lương thực một trần ai khổ ải. Chữ tài, phần nào, là của trời cho ; chữ tình là khối đau thương khổ luyện trong khổ nạn.
Và chính khối đau thương - qua những lời ca phản chiến - đã vinh danh Trịnh Công Sơn trong khổ nạn, vinh danh bên ngoài ý muốn của nhiều quyền lực thế trị ; và sau này nữa, bên ngoài những mê chấp sân si.
Song song với ca khúc hoà bình làm trong một thời điểm đặc biệt, Trịnh Công Sơn vẫn sáng tác nhạc phẩm ca ngợi tình yêu, tình bạn, thiên nhiên và cuộc đời. Tất cả tâm cảm ấy cùng chiếu rọi về tình người, nổi bật trong khổ nạn.
Nhân đề tài Ca khúc đòi hỏi Hoà Bình của Trịnh Công Sơn, chúng tôi nhắc lại từng giai đoạn trong quá trình nhạc phẩm và bối cảnh chính trị, xã hội của miền Nam chủ yếu từ 1965 đến 1972. Trong những điều kiện tạo nên hiện tượng Trịnh Công Sơn, có yếu tố lớn lao với kích thước lịch sử, có chi tiết bình thường như cách ăn mặc hay ăn nói. Trong tâm tưởng người nghe khó đo lường được cái gì là chính, cái gì là phụ trong những điều kiện làm nên danh phận một tác gia. Điều này bổ sung cho điều kia, chúng tôi ghép lại như những mảnh vỡ của một thời đại.
Và cũng lưu ý dè dặt: bài nào chính xác là phản chiến ? Đối với những người từng nghe, từng sống những ca khúc Trịnh Công Sơn thời thịnh hành, thì khó trả lời.
Với nhiều người, toàn bộ nhạc Trịnh Công Sơn thời đó đều diễn tả khát vọng hoà bình. Những bản nhạc tình, dù chỉ hoà tấu không lời, cũng vang vọng ít nhiều âm hưởng của niềm mong ước đó. Nhưng có một cách phân biệt, nghịch lý nhưng thiết thực : bài nào mà ngày nay không được in lại, đồng thời không được trình diễn trong nước, thì nó là nhạc ... phản chiến !
Đây lại là một cách gián tiếp minh xác vị trí chính trị của Trịnh Công Sơn trong giai đoạn anh làm khoảng 70 bài hát được gọi là phản chiến.
Và ca khúc duy nhất của Trịnh Công Sơn mà chúng tôi có thể xác định thời điểm sáng tác là Ra Đồng Giữa Ngọ làm tại Huế tháng 12 năm 1974, vào những ngày năm cùng tháng tận của một chế độ, chế độ đã sinh trưởng ra anh. Bài hát tiên tri về nhiều mặt :
*Thằng bé xinh xinh chơi diều giữa Ngọ*
Ngờ đâu hội ngộ tan giữa hư không
Ngờ đâu hội ngộ tan giữa hư không
Sơn qua đời ngày 1 tháng Tư, vào giờ Chính Ngọ, như con diều bay mà linh hồn lạnh lẽo, con diều rơi cho vực thẳm buồn theo ...
Đối với một số bạn bè, Sơn bao giờ cũng như đứa bé, suốt đời buồn vui như một đứa bé. Và họ, ngày nay, còn hát theo Sơn :
*Thằng bé xinh xinh bay vờn giữa Ngọ*
Ngờ đâu hội ngộ tan giữa hư không
... Tan trong trời hồng làm giọt mưa trong
Tan trên cuộc đời làm lời ru êm
... Tan trong nụ cười gọi mời yêu thương
Ngờ đâu hội ngộ tan giữa hư không
... Tan trong trời hồng làm giọt mưa trong
Tan trên cuộc đời làm lời ru êm
... Tan trong nụ cười gọi mời yêu thương
Tan trong cội nguồn.
Vậy thôi, thôi nhé, vậy nhé, Sơn nhé. Khi khác gặp lại Toa.
**Đặng Tiến **
Orléans, 15/09/2001
*Bài này đăng trên tạp chí Văn Học Số Đặc biệt về Trịnh Công Sơn (11.2001). *
Các thao tác trên Tài liệu

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Zope/(2.13.26, python 2.7.3, linux2) ZServer/1.1

Via: 1.0 www.tcs-home.org

Content-Language: vi


markdown:
Chuyển đến nội dung. |
Chuyển đến mục định hướng
Các công cụ cá nhân
Navigation
Các thao tác trên Tài liệu
VẾT LĂN TRẦM – Paris
tại Auditorium Institution Sainte Marie
Chủ nhật 11.06.2017
Copyright © 2004-2006 by TCS-Association Culturelle


markdown:
Ships in 3-5 days
Availability:
**In Stock**
# ITI 87241-05 8-1/2 oz Black Vitrified Mug - 3 doz
# ITI 87241-05 8-1/2 oz Black Vitrified Mug - 3 doz
$77.22 per 3 doz
- Ships in 3-5 days
**Availability:**In Stock
Ships in 3-5 days
![ ](/itempics/product_page_default_banner.jpg)
You're pre-approved for a cash advance!
[Click here](/restaurant-equipment-financing.html)for more info →
Earn
**$0.77**Loyalty Reward Points! [More Info](https://www.tigerchef.com/loyalty-rewards-program.php)
## Customers who bought this also bought:
## Customers who bought this also bought:
### Item Details
Specifications
- Brand:
- International Tableware - ITI
- Model #:
- 87241-05
- Ship weight:
- 29 lbs 15 oz
- Sold As:
- 3 doz [Must buy 3 × 3 doz]
- Item Number:
- 0404-87241-05
- Capacity:
- 8 oz
- Type:
- Mug
- Color:
- Black
- TigerChef ID:
- 42684

Server: Apache


markdown:
# Post an ad on gumtree uk
Ngân sách $30 USD
Looking for someone to post an ad on gumtree uk
Ad needs posting in the jobs section of gumtree from an email address that will be proided by me
Please PM me with your per ad rate
More work may become available at a later date
Thankyou
## 9 freelancer đang chào giá trung bình $30 cho công việc này
[webseofaqs](/u/webseofaqs)
================================ Quality + Price = service ==============================
[muddassir637](/u/muddassir637)
i am ready to start as soon as possible. please refer to the private message
[mts12](/u/mts12)
Hello dp14, I have experienced in gum tree ads posting. I will provide you live ads confirmation link every day ( only live ads ). willing to start ASAP. Regards, mts12
[ThZq3R7T0](/u/ThZq3R7T0)
Custom Software Development - Removed by Admin
[simplebcreations](/u/simplebcreations)
I have used gumtree a number of times and fluent with the website. I will be able to meet your requirement and go beyond that! Will also look forward to a ongoing business relationship. I will post ad's for 1$ per. The
[Thêm](#)
[ProCLposter](/u/ProCLposter)
Dear dp14,
Pro in Classified ads posting here. Our rate is $0.70 per live ads. We provide good quality service with fast turnaround. and reliable. We will be happy if you can start providing further detail as we are
[Thêm](#)
[tammyb1985](/u/tammyb1985)
I am uk based and will happily post to gum tree on your behalf, I have sent you a pm with ad rate. Thanks

X-Cache: MISS

Accept-Ranges: bytes

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding, X-Authenticated


markdown:
# SEO, Link building
Ngân sách $100-300 USD
I want to hire creative SEO experts who can take my site up to google's top 3 on a 2 competitive keywords. the site has been published a few days ago but some of the pages are already indexed buy google and yahoo. no payment will be done before seeing some results. and please, i would not accept black hat SEO's. if the job is made well i will probably work with you on a long term basis.
## 11 freelancer đang chào giá trung bình $215 cho công việc này
[indianwall](/u/indianwall)
At Indianwall we do not believe in a "one size fits all" [url removed, login to view] projects require individual solutions. By utilising our technical expertise, our real value lies in providing real business benefits to SME
[Thêm](#)
[JimFromSGS](/u/JimFromSGS)
We pride ourselves in quality whitehat techniques that actually WORK. Check your PMB.
[zonebits](/u/zonebits)
Dear Sir/Mam Greetings from zonebits.......... I am interested to do this project. I have 5 years experiance in this field. Thanks with regards zonebits
[zonebitsystems](/u/zonebitsystems)
Dear Sir,
I am from zonebitsystems wanted to submit my proposal for your project "SEO WORK".and web promotion
In reviewing your project description, I was excited to learn that you are seeking someone to help y
[Thêm](#)
[raj1](/u/raj1)
We have a team of highly qualified and creative professionals. we will do it for you thank you, Pls check PMB for details regards raj.
[seodirectory](/u/seodirectory)
i m freelancer seo .. [url removed, login to view]
[pauljohnson](/u/pauljohnson)
I am interested for it Pl check details sent toyour PMB.
[ssengonzij](/u/ssengonzij)
I'll do the work in the specified time period and provide you with a quality service


markdown:
Đang Thực Hiện
# 143925 SQL backend
Ngân sách N/A
[url removed, login to view] backend per discussion. Please contact me when bid accepted so I can send details. Thanks.
Ngân sách N/A
[url removed, login to view] backend per discussion. Please contact me when bid accepted so I can send details. Thanks.


markdown:
Đã hoàn thành
# 157322 Convert Spreadsheet into HTML
Ngân sách N/A
Very easy project for someone who knows HTML....
I have a spreadsheet with 208 rows, and, at most, 8 cells of data across per row. I want this spreadsheet turned into an attractive HTML page using a color theme I will provide.
You need to have good attention to detail, and you will need to use your creative talents to make this page look very nice and attractive. If you do a nice job, there will be the possibility of additional work. Thank you!
## Được trao cho:
[nsaelee](/u/nsaelee)
Hi. I can take care of this for you a.s.a.p. Please check the pmb. Thank you.
$18 USD trong 0 ngày
(0 Đánh Giá)
0.0


markdown:
Ngân sách N/A
web design for echer as discussed
Kĩ năng: Bất kì công việc gì, Thiết kế trang web
Xem nhiều hơn: echer
ID dự án: #1864401
ECHER MEDIA- we care about your image.
Địa chỉ email đã được liên kết với một tài khoản Freelancer.
Hãy nhập mật khẩu bên dưới để liên kết các tài khoản:
Tôi đã quên mật khẩu
Liên kết tài khoản Facebook của bạn với một tài khoản Freelancer mới
Liên kết với tài khoản Freelancer hiện tại