markdown:
TƒÉng B·∫°t H·ªï
TƒÉng B·∫°t H·ªï- T·∫•m G∆∞∆°ng Ki√™n Trung c·ªßa Phong Tr√†o ƒê·∫•u Tranh Gi·∫£i Ph√≥ng D√¢n T·ªôc ·ªü Vi·ªát Nam ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX
T·ª´ n·ª≠a sau th·∫ø k·ª∑ XIX, th·ª±c d√¢n Ph√°p x√¢m l∆∞·ª£c n∆∞·ªõc Vi·ªát Nam, ƒë·∫∑t √°ch th·ªëng tr·ªã v√† √°p b·ª©c b√≥c l·ªôt d√¢n t·ªôc Vi·ªát Nam. ƒê·ªÉ b·∫£o v·ªá ch·ªß quy·ªÅn d√¢n t·ªôc, to√†n th·ªÉ d√¢n t·ªôc Vi·ªát Nam kh√¥ng ng·ª´ng n·ªïi l√™n ch·ªëng th·ª±c d√¢n Ph√°p b·∫±ng c√°c cu·ªôc kh·ªüi nghƒ©a t·ª´ng ph·∫ßn ƒë·∫øn t·ªïng kh·ªüi nghƒ©a, l√†m n√™n C√°ch m·∫°ng Th√°ng t√°m th√†nh c√¥ng. Nh√¨n l·∫°i m·ªôt ch·∫∑ng ƒë∆∞·ªùng l·ªãch s·ª≠ chi·∫øn ƒë·∫•u v√† chi·∫øn th·∫Øng k·∫ª th√π c·ªßa d√¢n t·ªôc ta t·ª´ h∆°n m·ªôt th·∫ø k·ª∑ qua, ch√∫ng ta ghi nh·∫≠n r·∫•t nhi·ªÅu t·∫•m g∆∞∆°ng chi·∫øn s·ªπ ki√™n trung ƒë√£ gi√†nh c·∫£ cu·ªôc ƒë·ªùi cho t·ªï qu·ªëc. TƒÉng B·∫°t H·ªï l√† m·ªôt trong nh·ªØng t·∫•m g∆∞∆°ng ƒë√≥. Trong qu√° tr√¨nh ho·∫°t ƒë·ªông c√°ch m·∫°ng c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa m√¨nh, TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë√£ c√πng c√°c ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa m√¨nh s√°ng l·∫≠p ra Duy T√¢n H·ªôi v·ªõi t√¥n ch·ªâ: ‚Äúƒë√°nh ƒëu·ªïi gi·∫∑c Ph√°p, kh√¥i ph·ª•c Vi·ªát Nam, th√†nh l·∫≠p n∆∞·ªõc qu√¢n ch·ªß l·∫≠p hi·∫øn, v√† v·∫°ch ra k·∫ø ho·∫°ch ti·∫øn h√†nh, trong ƒë√≥ c√≥ v·∫•n ƒë·ªÅ ‚Äúc·∫ßu ngo·∫°i vi·ªán‚Äù. ƒê·∫ßu nƒÉm 1905, TƒÉng B·∫°t H·ªï, Phan B·ªôi Ch√¢u c√πng c√°c ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa m√¨nh v∆∞·ª£t bi·ªÉn sang Nh·∫≠t B·∫£n ‚Äúc·∫ßu vi·ªán‚Äù. Vi·ªác kh√¥ng th√†nh, c√°c ƒë·ªìng ch√≠ trong Duy T√¢n H·ªôi l·∫≠p t·ª©c chuy·ªÉn th√†nh ‚Äúc·∫ßu h·ªçc‚Äù v√† k·ªãp th·ªùi ph√°t ƒë·ªông m·ªôt phong tr√†o tuy·ªÉn ch·ªçn thanh ni√™n y√™u n∆∞·ªõc qua Nh·∫≠t B·∫£n h·ªçc t·∫≠p, ƒë√†o t·∫°o nh√¢n t√†i ƒë·ªÉ chu·∫©n b·ªã cho cu·ªôc ƒë·∫•u tranh gi√†nh ƒë·ªôc l·∫≠p v√† x√¢y d·ª±ng ƒë·∫•t n∆∞·ªõc ‚ÄúVi·ªát Nam m·ªõi‚Äù vƒÉn minh ti·∫øn b·ªô. Phong tr√†o n√†y g·ªçi l√† phong tr√†o ƒê√¥ng Du. Nh·ªØng ho·∫°t ƒë·ªông trong nh·ªØng nƒÉm ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ 20 c·ªßa c√°c chi·∫øn s·ªπ trong phong tr√†o ƒê√¥ng Du n√≥i chung v√† TƒÉng B·∫°t H·ªï n√≥i ri√™ng r·∫•t s√¥i ƒë·ªông n√™n li√™n t·ª•c b·ªã th·ª±c d√¢n Ph√°p t√¨m c√°ch ngƒÉn ch·∫∑n, v√† phong tr√†o ƒê√¥ng Du b·ªã th·∫•t b·∫°i c√≥ nguy√™n nh√¢n ch√≠nh t·ª´ ƒë√≥. Tuy kh√¥ng th√†nh nh∆∞ng phong tr√†o ƒê√¥ng Du m√† trong ƒë√≥ TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë∆∞·ª£c xem l√† m·ªôt nh√¢n v·∫≠t h∆∞·ªõng ƒë·∫°o lu√¥n ƒë∆∞·ª£c d√¢n t·ªôc Vi·ªát Nam t√¥n vinh l√† t·∫•m g∆∞∆°ng c·ªßa truy·ªÅn th·ªëng ƒë·∫•u tranh gi·∫£i ph√≥ng d√¢n t·ªôc n·ªëi li·ªÅn giai ƒëo·∫°n c·∫ßn v∆∞∆°ng ch·ªëng Ph√°p th·∫•t b·∫°i ƒë·∫øn v·ªõi giai ƒëo·∫°n ch·ªëng Ph√°p th·∫Øng l·ª£i.
TƒÇNG B·∫†T H·ªî- M·ªòT KH√ç PH√ÅCH C·ª¶A CON H·ªî R·ª™NG GI√Ä
B∆∞·ªõc v√†o th·ªùi k·ª≥ c·∫≠n ƒë·∫°i, m·ªôt l·∫ßn n·ªØa n·ªÅn ƒë·ªôc l·∫≠p v√† ch·ªß quy·ªÅn c·ªßa n∆∞·ªõc ta ƒë∆∞·ª£c ƒë√°nh ƒë·ªïi b·∫±ng x∆∞∆°ng m√°u c·ªßa bi·∫øt bao nhi√™u th·∫ø h·ªá l·∫°i ƒë∆∞·ª£c ƒëem ra th·ª≠ th√°ch. T·ª´ ti·∫øng s√∫ng ƒë·∫ßu ti√™n th·ª±c d√¢n Ph√°p n·ªï ·ªü ƒê√† N·∫µng nƒÉm 1858 cho ƒë·∫øn n·ª≠a ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX, g·∫ßn m·ªôt trƒÉm nƒÉm v·ªõi r·∫•t nhi·ªÅu hi sinh m·∫•t m√°t, v·ªõi nh·ªØng ƒë·∫•u tranh kh√¥ng ng·ª´ng ƒë·ªÉ s·ª≠a ch·ªØa v√† kh·∫Øc ph·ª•c sai l·∫ßm, ch√∫ng ta ƒë√£ gi√†nh ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªôc l·∫≠p, tr∆∞·ªõc m·ªôt ƒë·ªëi th·ªß c√≥ ti·ªÅm l·ª±c m·∫°nh h∆°n g·∫•p nhi·ªÅu l·∫ßn. C√≥ th·ªÉ n√≥i, ch∆∞a c√≥ th·ªùi ƒëi·ªÉm n√†o, b·ªô m·∫∑t ch√≠nh tr·ªã n∆∞·ªõc ta l·∫°i s√¥i ƒë·ªông v√† ph·ª©c t·∫°p ƒë·∫øn nh∆∞ th·∫ø. S·ª± thay th·∫ø l·∫´n nhau c·ªßa c√°c khuynh h∆∞·ªõng d∆∞·ªõi t√°c ƒë·ªông c·ªßa nhi·ªÅu lu·ªìng t∆∞ t∆∞·ªüng trong v√† ngo√†i n∆∞·ªõc ƒë√£ t·∫°o n√™n m·ªôt di·ªán m·∫°o m·ªõi cho c√°ch m·∫°ng Vi·ªát Nam. Trong s·ªë nh·ªØng con ƒë∆∞·ªùng gi·∫£i ph√≥ng d√¢n t·ªôc ·∫•y, c√≥ m·ªôt con ƒë∆∞·ªùng tho·∫°t nh√¨n th√¨ c√≥ v·∫ª h∆°i kh√°c so v·ªõi truy·ªÅn th·ªëng ƒë√°nh gi·∫∑c gi·ªØ n∆∞·ªõc ƒë∆∞·ª£c b·ªìi ƒë·∫Øp su·ªët chi·ªÅu d√†i l·ªãch s·ª≠, song v·ªÅ c∆° b·∫£n, v·∫´n l√† m·ªôt b·ªô ph·∫≠n c·ªßa d√≤ng ch·∫£y t∆∞ t∆∞·ªüng cu·ªëi th·∫ø k·ª∑ XIX, ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX. ƒê√≥ l√† con ƒë∆∞·ªùng canh t√¢n ƒë·∫•t n∆∞·ªõc, ƒë·ªïi m·ªõi t∆∞ duy m√† ƒë·∫°i di·ªán ti√™u bi·ªÉu l√† d√≤ng canh t√¢n c·ªßa c√°c sƒ© phu y√™u n∆∞·ªõc, m·ªôt trong nh·ªØng ƒë·∫°i bi·ªÉu xu·∫•t s·∫Øc l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï. TƒÉng B·∫°t H·ªï, t√™n c·ªßa √¥ng g·∫Øn li·ªÅn v·ªõi m·ªôt giai tho·∫°i l√Ω th√∫, n√≥i l√™n b·∫£n lƒ©nh c·ªßa √¥ng l√∫c ch∆∞a ƒë·∫ßy 30 tu·ªïi: Th√°ng Gi√™ng nƒÉm ƒêinh H·ª£i - 1897, sau ng√†y chi·∫øn ƒë·∫•u ch·ªëng b·ªçn th·ª±c d√¢n Ph√°p v√† b·ªçn tay sai ph·∫£n ƒë·ªông kh√¥ng th√†nh, √¥ng t√¨m ƒë∆∞·ªùng sang Th√°i Lan c·∫ßu vi·ªán, c·ª©u n∆∞·ªõc. Khi ƒëi ƒë·∫øn ƒë√®o D·ªëc ƒê√≥t, gi√°p gi·ªõi cao nguy√™n An Kh√™ - B√¨nh ƒê·ªãnh, √¥ng g·∫∑p m·ªôt con c·ªçp ch·∫∑n gi·ªØa ƒë∆∞·ªùng, m·∫•y ng∆∞·ªùi theo √¥ng ai c≈©ng lo, c√≥ ng∆∞·ªùi run nh∆∞ c·∫ßy s·∫•y. TƒÉng kh√¥ng ch√∫t s·ª£ h√£i, nh√¨n th·∫≥ng v√†o con c·ªçp. C·ªçp ph·∫£i tr√°nh sang m·ªôt b√™n cho √¥ng v√† c√°c ng∆∞·ªùi c√πng ƒëi qua ƒë√®o. T·ª´ ƒë√≥, c√°c ng∆∞·ªùi c√πng ƒëi t√¥n √¥ng l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï. C√¢u chuy·ªán "b·∫°t h·ªï" c·ªßa TƒÉng ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn t·ª•ng trong d√¢n gian, n∆°i l√†ng qu√™ B√¨nh ƒê·ªãnh, v·ªën gi√†u truy·ªÅn th·ªëng y√™u n∆∞·ªõc, b·∫•t khu·∫•t. Con ƒë∆∞·ªùng c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa √¥ng, v·ªõi h√†nh trang ng√≥t 30 nƒÉm tr√™n chi·ªÅu d√†i ƒë·∫•t n∆∞·ªõc, t·ª´ mi·ªÅn Trung Trung B·ªô ra H√† N·ªôi, l√™n S∆°n T√¢y, Cao B·∫±ng v√† ƒë·∫øn t·∫≠n Th√°i Lan, Trung Qu·ªëc, Nga, Nh·∫≠t B·∫£n xa x√¥i, ƒë·ªÉ l·∫°i bi·∫øt bao k·ª∑ ni·ªám v√† nghƒ©a t√¨nh s√¢u l·∫Øng trong nh√¢n d√¢n tr√™n m·ªçi mi·ªÅn ƒë·∫•t n∆∞·ªõc v√† b·∫ßu b·∫°n xa g·∫ßn t·ª´ cu·ªëi th·∫ø k·ª∑ 19 v√† ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ 20 ƒë·∫øn nay.
TƒÉng B·∫∑t H·ªï t√™n th·∫≠t l√† TƒÉng Do√£n VƒÉn, hi·ªáu ƒêi·ªÅn B√°t, b√≠ danh L√™ Thi·ªáu D·∫ßn, sanh nƒÉm M·∫≠u Ng·ªç (1858), t·∫°i l√†ng An Th∆∞·ªùng, huy·ªán Ho√†i √Çn, t·ªânh B√¨nh ƒê·ªãnh. Th√¥ng minh, hi·∫øu h·ªçc, tu·ªïi m·ªõi 14, 15 m√† ƒë√£ n·ªïi ti·∫øng l√† b·ª•ng ch·ª©a ƒë·∫ßy s√°ch. Nh∆∞ng l·∫°i gh√©t l·ªëi vƒÉn c·ª≠ t·ª≠ m√† ng∆∞·ªùi ƒë∆∞∆°ng th·ªùi ƒëua nhau r√®n luy·ªán ƒë·ªÉ ch·ªù khoa xu√¢n, khoa thu, cho n√™n √¥ng d√πng th√¨ gi·ªù r√®n vƒÉn ƒë·ªÉ luy·ªán v√µ. √îng c√≥ s·ª©c m·∫°nh phi th∆∞·ªùng. L√∫c m·ªõi 11, 12 tu·ªïi m√† ƒë√£ v√°c n·ªïi m·ªôt kh√∫c g·ªó m√† ph·∫£i hai ng∆∞·ªùi khi√™ng, v√† l·ªõn l√™n ƒë√£ nh·∫£y kh·ªèi h√†ng r√†o cao l√∫t ƒë·∫ßu v·ªõi hai th√πng thi·∫øc ƒë·∫ßy n∆∞·ªõc n∆°i hai tay. √îng gi·ªèi quy·ªÅn thu·∫≠t, l·∫°i s·ªü tr∆∞·ªùng v·ªÅ ki·∫øm. Ch√≠ sƒ© TƒÉng B·∫°t H·ªï l√† m·ªôt nh√¢n v·∫≠t ti√™u bi·ªÉu trong phong tr√†o y√™u n∆∞·ªõc ch·ªëng Ph√°p v√†o cu·ªëi th·∫ø k·ª∑ XIX, ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX. Tuy nhi√™n, ng∆∞·ªùi B√¨nh ƒê·ªãnh kh√¥ng ph·∫£i ai c≈©ng bi·∫øt l√† m·ªô ph·∫ßn c·ªßa √¥ng hi·ªán n·∫±m ·ªü B·∫øn Ng·ª± (th√†nh ph·ªë Hu·∫ø), ngay trong khu√¥n vi√™n v∆∞·ªùn nh√† v√† m·ªô ph·∫ßn Phan B·ªôi Ch√¢u...Ngay tr√™n ƒë·ªânh d·ªëc B·∫øn Ng·ª± l√† khu v∆∞·ªùn nh√† v√† lƒÉng m·ªô c·ªßa S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u. N∆°i ƒë√¢y c√≥ m·ªô, ng√¥i nh√† tranh v√† nh√† th·ªù Phan B·ªôi Ch√¢u c√πng b·ª©c t∆∞·ª£ng c·ª• Phan ƒë√∫c b·∫±ng ƒë·ªìng. N·∫±m s√°t c·ªïng ch√≠nh c·ªßa khu v∆∞·ªùn, l√† ng√¥i m·ªô nh√† ch√≠ sƒ© y√™u n∆∞·ªõc TƒÉng B·∫°t H·ªï n·∫±m y√™n b√¨nh, d∆∞·ªõi nh·ªØng b√≥ng c√¢y. M·ªô x√¢y g·∫°ch, c√≥ t∆∞·ªùng bao, nhu·ªëm m√†u th·ªùi gian, b√™n trong l√† m·ªôt t·∫•m bia b·∫±ng ch·ªØ H√°n, ngo√†i c√≥ t·∫•m bi·ªÉn nh·ªè ƒë·ªÅ: LƒÉng m·ªô TƒÉng B·∫°t H·ªï. TƒÉng B·∫°t H·ªï m·∫•t ·ªü Hu·∫ø th√¨ ai c≈©ng r√µ, s√°ch n√†o c≈©ng vi·∫øt, nh∆∞ng t·∫°i sao m·ªô ph·∫ßn √¥ng l·∫°i ƒë∆∞·ª£c t√°ng ·ªü trong khu v∆∞·ªùn nh√† v√† lƒÉng m·ªô Phan B·ªôi Ch√¢u? Trong khi ƒë√≥, t·∫≠p san k·ª∑ ni·ªám 30 nƒÉm gi·∫£i ph√≥ng Ho√†i √Çn l·∫°i vi·∫øt: "M·ªô ph·∫ßn √¥ng (TƒÉng B·∫°t H·ªï) hi·ªán nay n·∫±m ·ªü H∆∞∆°ng Tr√†". H·ªìi k√Ω T·ª± ph√°n c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u vi·∫øt: "M√πa xu√¢n nƒÉm B√≠nh Ng·ªç (1906), √¥ng (TƒÉng B·∫°t H·ªï) t·ª± B·∫Øc K·ª≥ ch·∫°y kh·∫Øp kho·∫£ng Thanh, Ngh·ªá, T·ªãnh, B√¨nh, ng√†y ngh·ªâ ƒë√™m ƒëi s·ª©c hao l√≤ng m·ªèi. M√πa ƒë√¥ng nƒÉm ·∫•y, ƒë·∫øn Kinh Hu·∫ø... n√†o ng·ªù √¥ng xanh xao qu√°, vi·ªác ch·∫≥ng nh∆∞ l√≤ng, k·ªãp ƒë·∫øn nh√† c·ª• V√µ ·ªü An H√≤a (Hu·∫ø) b·ªánh ph√°t n·∫∑ng. C·ª• V√µ (V√µ B√° H·∫°p, ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u) v√¨ gi·ªØ tai m·∫Øt ng∆∞·ªùi ngo√†i, thu√™ m·ªôt thuy·ªÅn con ƒë·∫≠u d∆∞·ªõi b·∫øn, khuya s·ªõm ph·ª•ng d∆∞·ª°ng √¥ng, m·ªõi c√≥ v√†i tu·∫ßn m√† √¥ng ƒë√£ t·∫° th·∫ø trong thuy·ªÅn". Theo kh·∫£o s√°t c·ªßa nh√† nghi√™n c·ª©u Nguy·ªÖn ƒê·∫Øc Xu√¢n, sau khi c·ª• TƒÉng B·∫°t H·ªï m·∫•t, c·ª• C·ª≠ V√µ c√πng c√°c ƒë·ªìng ch√≠ ƒë·ªìng s·ª± ƒë√£ ƒëem t√°ng thi h√†i c·ª• TƒÉng tr√™n m·ªôt g√≤ cao thu·ªôc ·∫•p Th·∫ø L·∫°i Th∆∞·ª£ng. NƒÉm 1956, c·ª• L√™ Ng·ªçc Ngh·ªã, m·ªôt nh√¢n sƒ© ƒë√£ c√πng v·ªõi m·ªôt s·ªë h·∫≠u du·ªá c√°c b·∫≠c ti·ªÅn b·ªëi h·ª£p t√°c c√πng th√¢n h√†o x√£ Th·∫ø L·∫°i Th∆∞·ª£ng t·ªï ch·ª©c l·ªÖ truy ƒëi·ªáu v√† c·∫£i t√°ng h√†i c·ªët TƒÉng B·∫°t H·ªï l√™n ch√¥n t·∫°i khu v∆∞·ªùn nh√† v√† lƒÉng m·ªô S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u nh∆∞ hi·ªán nay. C≈©ng c·∫ßn n√≥i th√™m v·ªÅ khu v∆∞·ªùn n√†y. ƒê√¢y nguy√™n l√† n∆°i ·ªü c·ªßa c·ª• Phan B·ªôi Ch√¢u trong su·ªët 15 nƒÉm c·ª• b·ªã giam l·ªèng ·ªü Hu·∫ø (t·ª´ 1925 ƒë·∫øn 1940). Ti·ªÅn mua ƒë·∫•t v√† d·ª±ng nh√† do ƒë·ªìng b√†o c·∫£ n∆∞·ªõc g√≥p. Khi m·∫•t, c·ª• Phan ƒë∆∞·ª£c c·ª• Hu·ª≥nh Th√∫c Kh√°ng v√† c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc ƒë∆∞∆°ng th·ªùi t√°ng ngay trong v∆∞·ªùn nh√†. ƒê·ªìng th·ªùi, ngay b√™n c·∫°nh ng√¥i nh√† tranh c·ªßa c·ª•, c·ª• Hu·ª≥nh l√†m th√™m m·ªôt ng√¥i nh√† nh·ªè ƒë·ªÉ th·ªù c·ª• Phan. Sau cu·ªôc kh√°ng chi·∫øn ch·ªëng Ph√°p, khu v∆∞·ªùn, lƒÉng m·ªô v√† nh√† th·ªù b·ªã ti√™u ƒëi·ªÅu. Nh·ªØng ng∆∞·ªùi c√≤n t∆∞·ªüng nh·ªõ ƒë·∫øn c·ª• Phan ƒë√£ th√†nh l·∫≠p m·ªôt ·ªßy ban x√¢y d·ª±ng nh√† th·ªù c·ª• Phan do b√°c sƒ© Th√¢n Tr·ªçng Ph∆∞·ªõc ƒë·ª©ng ƒë·∫ßu. Th√°ng 10 nƒÉm 1956, c√¥ng vi·ªác x√¢y d·ª±ng ho√†n t·∫•t. Nh·ªØng ng∆∞·ªùi c√≥ tr√°ch nhi·ªám th·ªùi b·∫•y gi·ªù ƒë√£ ƒë∆∞a t√™n tu·ªïi c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc kh√°c trong phong tr√†o ch·ªëng Ph√°p kh·ªüi ƒë·∫ßu t·ª´ Th·ªß khoa Hu√¢n, Tr∆∞∆°ng ƒê·ªãnh, cho ƒë·∫øn c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc trong phong tr√†o C·∫ßn V∆∞∆°ng, vƒÉn th√¢n ƒê√¥ng Du, kh·ªüi nghƒ©a Th√°i Nguy√™n, Y√™n B√°i‚Ä¶ v√†o th·ªù chung v·ªõi Phan B·ªôi Ch√¢u v√† nh√† th·ªù c·ª• Phan tr·ªü th√†nh Nh√† th·ªù Vi·ªát Nam Li·ªát sƒ© c√°ch m·∫°ng v√† Phan B·ªôi Ch√¢u ti√™n sinh. C·ª• TƒÉng B·∫°t H·ªï, m·ªôt ch√≠ sƒ© c·ªßa phong tr√†o C·∫ßn V∆∞∆°ng v√† ƒê√¥ng Du, n√™n h√†i c·ªët c≈©ng ƒë∆∞·ª£c ƒë∆∞a v·ªÅ t√°ng ·ªü ƒë√¢y. Ng∆∞·ªùi B√¨nh ƒê·ªãnh sau n√†y h·ªÉ ai c√≥ d·ªãp gh√© ƒë·∫•t Th·∫ßn Kinh, th∆∞·ªùng gh√© v√† th·∫Øp h∆∞∆°ng t∆∞·ªüng ni·ªám ch√≠ sƒ© TƒÉng B·∫°t H·ªï v√† c√°c anh h√πng, nghƒ©a sƒ©.
TƒÇNG B·∫†T H·ªî- C√ÅNH TAY ƒê·∫ÆC L·ª∞C C·ª¶A PHAN B·ªòI CH√ÇU TRONG PHONG TR√ÄO ƒê√îNG DU
Cho ƒë·∫øn nay ch√∫ng ta ch∆∞a c√≥ nhi·ªÅu t∆∞ li·ªáu c·ª• th·ªÉ v√† chi ti·∫øt nh·ªØng ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï trong qu√° tr√¨nh ‚Äúph·ª•c th√π b√°o qu·ªëc‚Äù t·ª´ khi ‚Äú v√†o l√≠nh‚Äô, ‚Äúph·∫•n d≈©ng gi·∫øt gi·∫∑c ·ªü chi·∫øn tr∆∞·ªùng‚Äù ƒë·∫øn l√∫c tham gia ‚Äúnghƒ©a h·ªôi c≈©‚Äù ·ªü hai t·ªânh B√¨nh- Ph√∫ b·ªã th·∫•t b·∫°i, ph·∫£i tho√°t sang T√†u‚Äù, mang qu·ªëc th∆∞ ƒëi L·ªØ Thu·∫≠n, th√¥ng hi·∫øu v·ªõi Nga s·ª©‚Äù‚Ä¶ ƒë√≥ l√† giai ƒëo·∫°n ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªÅ c·∫≠p trong c√°c b·∫£n ti·ªÉu s·ª≠ s∆° l∆∞·ª£c c·ªßa √¥ng, ƒë∆∞·ª£c ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng th·ªùi nh∆∞ ƒê·∫∑ng ƒêo√†n B·∫±ng v√† Phan B·ªôi Ch√¢u vi·∫øt trong cu·ªën Vi·ªát Nam Nghƒ©a Li·ªát S·ª≠, xu·∫•t b·∫£n l·∫ßn ƒë·∫ßu ti√™n ·ªü Trung Qu·ªëc nƒÉm 1918, ho·∫∑c ƒë∆∞·ª£c b·ªï sung th√™m v√†i chi ti·∫øt trong t·ª± truy·ªán c·ªßa S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u, t·ª©c l√† cu·ªën Phan B·ªôi Ch√¢u Ni√™n Bi·ªÉu vi·∫øt nƒÉm 1929. Qua hai t√°c ph·∫©m n√†y, ch√∫ng ta bi·∫øt TƒÉng B·∫°t H·ªï c√≥ ‚Äúb·∫£n t√≠nh h√†o m·∫°i, ki·∫øn th·ª©c th·∫•u su·ªët, kh√≠ ph√°ch c∆∞∆°ng ngh·ªã‚Äù. √îng tham gia c√°c tr·∫≠n tr√°nh qu√¢n Ph√°p x√¢m l∆∞·ª£t b√™n c·∫°nh L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c, t∆∞·ªõng c·ªù ƒëen do nh√† Thanh ph√°i sang Vi·ªát Nam gi√∫p tri·ªÅu ƒë√¨nh T·ª± ƒê·ª©c. √îng chi·∫øn ƒë·∫•u r·∫•t anh d≈©ng, l·∫≠p nhi·ªÅu c√¥ng tr·∫°ng ƒë∆∞·ª£c b·ªï ch·ª©c cao trong qu√¢n ng≈©. NƒÉm 1885, kinh ƒë√¥ Hu·∫ø th·∫•t th·ªß, vua H√†m Nghi xu·ªëng chi·∫øu C·∫ßn v∆∞∆°ng, √¥ng h∆∞·ªüng ·ª©ng tham gia nghƒ©a qu√¢n c·ªßa Mai Xu√¢n Th∆∞·ªüng, ƒë∆∞·ª£c phong ch·ª©c ƒê·ªÅ ƒë·ªëc, ƒë√£ chi√™u t·∫≠p th√™m nghƒ©a d≈©ng g√¢y n√™n phong tr√†o ch·ªëng Ph√°p m·∫°nh m·∫Ω ·ªü B√¨nh ƒê·ªãnh- Ph√∫ Y√™n trong nh·ªØng nƒÉm 1885-1887. Phong tr√†o kh·ªüi nghƒ©a b·ªã ƒë√†n √°p tan r√£, √¥ng tho√°t n·∫°n li·ªÅn ch·∫°y ra B·∫Øc k·ª≥, t√¨m ƒë∆∞·ªùng sang nh√† Thanh c·∫ßu vi·ªán, nh∆∞ng nh√† Thanh l√∫c b·∫•y gi·ªù c≈©ng ƒë√£ suy y·∫øu, kh√¥ng ƒë√°p ·ª©ng ƒë∆∞·ª£c y√™u c·∫ßu c·ªßa √¥ng. √îng l·∫°i mang qu·ªëc th∆∞ ƒëi th√¥ng hi·∫øu v·ªõi Nga. V·ªÅ ƒëi·ªÉm n√†y trong ni√™n bi·ªÉu c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u ch√©p l√† √¥ng ƒë·∫øn L·ªØ Thu·∫≠n g·∫∑p s·ª© th·∫ßn Nga, nh∆∞ng qua t√†i li·ªáu c·ªßa nh√† s·ª≠ h·ªçc Ph√°p Georges Bouddarel, trong ph·∫ßn ch√∫ th√≠ch, b·∫£n d·ªãch ra ch·ªØ Ph√°p cu·ªën Phan B·ªôi Ch√¢u Ni√™n Bi·ªÉu xu·∫•t b·∫£n ·ªü Paris nƒÉm 1969 c√≥ ƒë∆∞a ra √Ω ki·∫øn nh∆∞ sau:
‚Äú C√≥ th·ªÉ TƒÉng B·∫°t H·ªï mang th∆∞ u·ª∑ nhi·ªám c·ªßa vua H√†m Nghi sang li√™n l·∫°c v·ªõi b√° t∆∞·ªõc Cassini, s·ª© th·∫ßn Nga ·ªü B·∫Øc Kinh ƒë·ªÉ c·∫ßu vi·ªán, nh∆∞ng b·ªã t·ª´ ch·ªëi hai l·∫ßn v√†o kho·∫£ng gi·ªØa th√°ng 12 nƒÉm 1892 v√† th√°ng 3, nƒÉm 1893. Ph√°i b·ªô n√†y g·ªìm c√≥ 3 ng∆∞·ªùi cho bi·∫øt r·∫±ng h·ªç ƒë∆∞·ª£c l·ªánh c·ªßa nh√† vua b√≠ m·∫≠t sang Saint P√©tersbourg ƒë·ªÉ y√™u c·∫ßu Nga ho√†ng gi√∫p Vi·ªát Nam ƒë√°nh ƒëu·ªïi Ph√°p. Nga ƒë√£ nh·∫≠n ‚Äú B·∫£o h·ªô An Nam (trung k·ª≥) tr√™n danh nghƒ©a‚Äù, c√≤n Ph√°p gi·ªØ B·∫Øc k·ª≥ v√† Nam k·ª≥. Theo to√†n quy·ªÅn De Lannessan th√¨ ph√°i ƒëo√†n n√†y l√† c·ªßa T√¥n Th·∫•t Thuy·∫øt, ch·ª© kh√¥ng ph·∫£i c·ªßa tri·ªÅu ƒë√¨nh Hu·∫ø‚Äù.
Ph·∫£i chƒÉng do s·ª± ki·ªán ‚Äúngo·∫°i giao‚Äù n√†y m√† b·∫•y l√¢u nay ch√∫ng ta v·∫´n ƒëinh ninh l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï ‚Äúƒëi Nga‚Äù, ‚Äú chinh Nga c√≥ l√∫c ho√†ng qu√¢n‚Äù nh∆∞ ·ªü b√†i √Å t·∫ø √° ca ƒë√£ n√™u v√† trong c√¢u ƒë·ªëi kh√≥c TƒÉng B·∫°t H·ªï, ng∆∞ h·∫£i ƒê·∫∑ng Th√°i Th√¢n c≈©ng vi·∫øt: ‚Äúƒë√£ k√™u ·ªü Anh, ƒë√£ k√™u ·ªü Thanh, c√≤n to ti·∫øng ·ªü ƒê√¥ng‚Ä¶‚Äù . Nh∆∞ v·∫≠y vi·ªác giao thi·ªáp c·ªßa √¥ng v·ªõi Nga coi nh∆∞ th·∫•t b·∫°i. B·∫•y gi·ªù ƒë∆∞·ª£c tin L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c (ng∆∞·ªùi m√† ƒë∆∞·ª£c √¥ng quen bi·∫øt t·ª´ tr∆∞·ªõc, t·ª©c l√† trong nh·ªØng nƒÉm √¥ng t√≤ng chinh ·ªü B·∫Øc k·ª≥ (1873-1883) t·ª´ng s·ªëng v√† chi·∫øn ƒë·∫•u b√™n c·∫°nh L∆∞u To√†n) hi·ªán ƒëang ch·ªâ huy qu√¢n ƒë·ªôi nh√† Thanh ·ªü ƒê√†i Loan, √¥ng b√®n t√¨m t·ªõi ƒë·ªÉ c·∫ßu c·ª©u v√† ƒë∆∞·ª£c L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c thu n·∫°p v√†o h√†ng qu√¢n, phong cho ch·ª©c Dinh tr∆∞·ªüng.
Nh∆∞ng ch·∫≥ng bao l√¢u sau, nƒÉm 1895, L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c b·ªã qu√¢n ƒë·ªôi Nh·∫≠t b·∫£n ƒë√°nh b·∫°i, ƒê√†i Loan b·ªã Nh·∫≠t B·∫£n chi·∫øm, n√™n TƒÉng B·∫°t H·ªï ph·∫£i chia tay v·ªõi L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c, qua Xi√™m l∆∞u tr√∫ m·ªôt th·ªùi gian ƒë·ªÉ ch·ªù d·ªãp thu·∫≠n l·ª£i v·ªÅ n∆∞·ªõc ho·∫°t ƒë·ªông. ƒê√≥ l√† kho·∫£ng th·ªùi gian t·ª´ 1895 ƒë·∫øn 1898. Theo t√°c gi·∫£ Vi·ªát Nam Nghƒ©a Li·ªát S·ª≠ cho bi·∫øt, khi ·ªü Xi√™m, √¥ng th∆∞·ªùng qua l·∫°i c√°c mi·ªÅn BƒÉng C·ªëc, Xa Qu√¢n: ‚Äú l√∫c ƒë√≥ √¥ng g·∫∑p c√°c chi·∫øn sƒ© Ngh·ªá An nh∆∞ Nguy·ªÖn ƒê·ª©c H·∫≠u c√πng b√†n vi·ªác n∆∞·ªõc. Hai √¥ng r·∫•t t∆∞∆°ng ƒë·∫Øc nhau, m∆∞u li√™n l·∫°c c√πng Vi·ªát ki·ªÅu t·∫°i Xi√™m ƒë·ªÉ m∆∞u t√≠nh vi·ªác kh√¥i ph·ª•c ƒë·∫•t n∆∞·ªõc. Nh∆∞ng c∆° h·ªôi ch∆∞a ƒë·∫øn kh√¥ng th·ªÉ l√†m g√¨ ƒë∆∞·ª£c, √¥ng ch·ªâ tr·ªën tr√°nh qua th·ªùi m√† th√¥i‚Äù. √îng r·ªùi kh·ªèi ƒë·∫•t Xi√™m nƒÉm 1898.
Giai ƒëo·∫°n ti·∫øp theo, t·ª´ 1893-1903, c√≥ th·ªÉ coi l√† giai ƒëo·∫°n TƒÉng B·∫°t H·ªï chu·∫©n b·ªã cho nh·ªØng ho·∫°t ƒë·ªông c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa √¥ng theo h∆∞·ªõng m·ªõi: k·∫øt th√∫c ‚Äúnghƒ©a h·ªôi c≈©‚Äù v√† m·ªü ra ‚Äúnghƒ©a h·ªôi m·ªõi‚Äù. M√πa xu√¢n nƒÉm M·∫≠u Tu·∫•t (1898), TƒÉng B·∫°t H·ªï t·ª´ n∆∞·ªõc ngo√†i tr·ªën v·ªÅ n∆∞·ªõc, √¥ng ƒë√£ t√¨m g·∫∑p v√† k·∫øt th√¢n v·ªõi nh√† y√™u n∆∞·ªõc Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn l√∫c ƒë√≥ ƒëang c√≥ m·∫∑t ·ªü H√† th√†nh. Hai ng∆∞·ªùi b√†n b·∫°c v·ªõi nhau vi·ªác ‚Äúk·∫øt n·∫°p nh·ªØng b·∫≠c anh h√†o c√≥ l√≤ng y√™u n∆∞·ªõc, thƒÉm d√≤ con em c√°c gia ƒë√¨nh c√≥ th√π v·ªõi gi·∫∑c, k·ªÉ v·ªõi nhau t·ª´ng ng∆∞·ªùi, t·ª´ng h·ªç, t·ª´ng ƒë·ªânh, ƒë·ªÅu c√≥ th·ªÉ gi√∫p ƒë·ª° ch√∫ng ta, v√† con √¥ng n·ªç √¥ng kia th√¥ng minh, d≈©ng c·∫£m c√≥ th·ªÉ ƒë·ªìng m∆∞u ƒë∆∞·ª£c, n√™n ƒëem h·ªç xu·∫•t d∆∞∆°ng. ƒê√£ ƒë·ªìng √Ω v·ªõi nhau r·ªìi, nh∆∞ng t√¥i chia nhau t√¨m b·∫°n, kh·∫Øp ng∆∞·ªùi n·ªç ƒë·∫øn ng∆∞·ªùi kia. Nh∆∞ng v√¨ c√°c ng∆∞·ªùi ƒë√≥ k·∫ª B·∫Øc ng∆∞·ªùi Nam, tung t√≠ch kh√¥ng nh·∫•t ƒë·ªãnh, n√™n kh√¥ng g·∫∑p ƒë∆∞·ª£c. S∆∞ Tri·ªáu (t·ª©c TƒÉng B·∫°t H·ªï) l·∫°i t·ª´ bi·ªát t√¥i ƒëi ngo·∫°i qu·ªëc, qua ch·ªó n√†y ch·ªó n·ªç nhi·ªÅu n∆°i. Sau cu·ªôc chi·∫øn tranh Nga- Nh·∫≠t n·ªó ra (2-1904), th·∫ø l·ª±c √Å ƒê√¥ng n·ªói l√™n m·∫°nh, S∆∞ Tri·ªáu v·ªÅ n∆∞·ªõc l·∫°i ƒë·∫øn thƒÉm t√¥i, b√†n v·ªÅ k·∫ø ho·∫°ch ti·∫øn h√†nh‚Äù. Qua ƒëo·∫°n h·ªìi ·ª©c n√†y c·ªßa Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn ƒë√£ cho ch√∫ng ta m·ªôt s·ªë ch·ªâ d·∫´n quan tr·ªçng v·ªÅ ‚Äúh√†nh trang v·ªÅ ch·ªß tr∆∞∆°ng c·ª©u n∆∞·ªõc‚Äù c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï l√∫c b·∫•y gi·ªù. ƒê√≥ l√† sau khi ·ªü Xi√™m v·ªÅ n∆∞·ªõc, √¥ng ƒë√£ d·ª± ƒë·ªãnh m·ªôt k·∫ø s√°ch ‚Äút·∫≠p h·ª£p l·ª±c l∆∞·ª£ng y√™u n∆∞·ªõc v√†o trong m·ªôt t·ªï ch·ª©c c·ª©u n∆∞·ªõc m·ªõi‚Äù v√† ƒë√£ th·ªëng nh·∫•t √Ω ki·∫øn v·ªõi Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn c·∫£ v·ªÅ vi·ªác ch·ªçn ng∆∞·ªùi ‚Äúxu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu h·ªçc‚Äù, r·ªìi ch√≠nh l·∫°i t·ª± ch·ªçn m√¨nh l√†m ng∆∞·ªùi ‚Äúƒëi ngo·∫°i qu·ªëc‚Äù, (t·ª©c l√† ƒëi Trung Qu·ªëc). ‚Äú qua ch·ªó n√†y ch·ªó n·ªç nhi·ªÅu n∆°i‚Äù (ch·∫Øc ch·∫Øn l√† t·ª´ bi√™n gi·ªõi Vi·ªát ‚ÄìTrung qua L∆∞·ª°ng Qu·∫£ng, H·ªìng k√¥ng, Th∆∞·ª£ng H·∫£i.. ƒë·ªÉ li√™n h·ªá nh√¢n m·ªëi, t√¨m ƒë·ªãa ƒëi·ªÉm d·ª´ng ch√¢n nh∆∞ l√† m·ªôt ng∆∞·ªùi ƒëi ti·ªÅn tr·∫°m cho ƒëo√†n ng∆∞·ªùi xu·∫•t d∆∞∆°ng sau n√†y v·∫≠y. Th·∫≠t kh√¥ng h·∫πn m√† g·∫∑p, ch·ªß tr∆∞∆°ng li√™n k·∫øt nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng t√¢m ƒë·ªìng ch√≠ ch·ªçn ng∆∞·ªùi xu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu h·ªçc, b·ªìi d∆∞·ª°ng nh√¢n t√†i l√†m r∆∞·ªùng c·ªôt cho ƒë·∫•t n∆∞·ªõc c·ªßa Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn v√† TƒÉng B·∫°t H·ªï c≈©ng ch√≠nh l√† n·ªôi dung quan tr·ªçng trong t√¥n ch·ªâ, m·ª•c ƒë√≠ch ƒë∆∞·ªùng l·ªëi ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi do Phan B·ªôi Ch√¢u, ƒê·∫∑ng Th√°i Th√¢n, Nguy·ªÖn Th√†nh v√† c√°c ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa h·ªç ƒëang trong qu√° tr√¨nh h√¨nh th√†nh, v·∫≠n ƒë·ªông v√† s·∫Ω ch√≠nh th·ª©c th√†nh l·∫≠p v√†o th√°ng nƒÉm 1904 t·∫°i Qu·∫£ng Nam. Duy T√¢n H·ªôi l√† m·ªôt h·ªôi ƒë·∫£ng ki·ªÉu m·ªõi s·∫Ω g√≥p ph·∫ßn l√£nh ƒë·∫°o phong tr√†o ƒë·∫•u tranh d√¢n t·ªôc ·ªü Vi·ªát Nam t·ª´ ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX theo ‚Äú·∫£nh h∆∞·ªüng c·ªßa h·ªá t∆∞ t∆∞·ªüng t∆∞ s·∫£n‚Äù, m√† c√°c nh√† nho y√™u n∆∞·ªõc ti·∫øn b·ªô th·ªùi b·∫•y gi·ªù g·ªçi l√† ‚Äúm·ªü ra nghƒ©a h·ªôi m·ªõi‚Äù.
Trong ba nhi·ªám v·ª• quan tr·ªçng c·ªßa Duy T√¢n h·ªôi g·ªìm: 1- Ph√°t tri·ªÉn th·∫ø l·ª±c c·ªßa h·ªôi v·ªÅ ng∆∞·ªùi v√† t√†i ch√≠nh; 2- X√∫c ti·∫øn vi·ªác chu·∫©n b·ªã b·∫°o ƒë·ªông v√† c√°c c√¥ng vi·ªác sau khi ph√°t l·ªánh bao ƒë·ªông; 3- Chu·∫©n b·ªã xu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán, x√∫c ƒë·ªãnh ph∆∞∆°ng ch√¢m v√† th·ªß ƒëo·∫°n xu·∫•t d∆∞∆°ng, th√¨ nhi·ªám v·ª• th·ª© 3- xu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán ƒë∆∞·ª£c xem l√† quan tr·ªçng nh·∫•t v√† giao cho Phan B·ªôi Ch√¢u c√πng Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh tr√π li·ªáu. Vi·ªác n√†y ho√†n to√†n kh√¥ng ph·∫£i l√† bi·ªÉu hi·ªán c·ªßa t√¢m l√Ω v·ªçng ngo·∫°i m√π qu√°ng m√† c·ªët g√¢y thanh th·∫ø cho l·ª±c l∆∞·ª£ng b√™n trong. H∆∞·ªõng c·∫ßu vi·ªán ƒë∆∞·ª£c xu·∫•t vi·ªán l√† Nh·∫≠t B·∫£n, v√¨ theo l·ªùi c·ªßa Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh , ‚Äútr√¥ng v√†o th·∫ø l·ª±c li·ªát c∆∞·ªùng hi·ªán nay, n·∫øu kh√¥ng ph·∫£i l√† n∆∞·ªõc ƒë·ªìng vƒÉn ƒë·ªìng ch·ªßng v·ªõi m√¨nh, t·∫•t kh√¥ng c√≥ n∆∞·ªõc n√†o vi·ªán tr·ª£ cho m√¨nh. Trung Qu·ªëc ƒë√£ ch·ªãu nh∆∞·ªùng n∆∞·ªõc ta cho Ph√°p; v·∫£ l·∫°i Trung Qu·ªëc b√¢y gi·ªù th·∫ø l·ª±c suy y·∫øu, t·ª± c·ª©u m√¨nh c√≤n kh√¥ng xong, ch·ªâ c√≥ Nh·∫≠t l√† gi·ªëng da v√†ng v√† l·∫°i l√† n∆∞·ªõc ti√™n ti·∫øn. T·ª´ ng√†y th·∫Øng Nga l·∫°i sinh d√£ t√¢m; b√¢y gi·ªù ta sang Nh·∫≠t, ƒëem l·ª£i h·∫°i thuy·∫øt ph·ª•c h·ªç, t·∫•t nhi√™n h·ªç vui l√≤ng vi·ªán tr·ª£ ta. N·∫øu h·ªç kh√¥ng vi·ªán tr·ª£ b·∫±ng binh l√≠nh, th√¨ vi·ªác mua kh√≠ gi·ªõi, nh·ªù l∆∞∆°ng th·ª±c c≈©ng c√≥ ph·∫ßn d·ªÖ‚Äù.
T·ª´ nhi·ªám v·ª• ‚Äúxu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán‚Äù n√†y ƒë√£ n·∫©y ra m·ªôt s·ªë v·∫•n ƒë·ªÅ h·∫øt s·ª©c quan tr·ªçng ph·∫£i b√†n ƒë·∫øn v√† ph·∫£i lo t√≠nh c√°c bi·ªán ph√°p th·ª±c hi·ªán, ƒë√≥ l√† kinh ph√≠ v√† nh√¢n t√†i ngo·∫°i giao v·ªõi ng∆∞·ªùi h∆∞·ªõng ƒë·∫°o. V·ªÅ ngu·ªìn kinh ph√≠ trong n∆∞·ªõc, H·ªôi giao cho Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh ƒë·∫£m tr√°ch, c√≤n ‚Äúng∆∞·ªùi d·∫´n ƒë∆∞·ªùng‚Äù v√† ‚Äúc√¥ng vi·ªác ngo·∫°i giao‚Äù l√† do S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë·∫£m ƒë∆∞∆°ng. Tuy nhi√™n Phan B·ªôi Ch√¢u nh·∫≠n th·∫•y r·∫±ng Phan ch·ªâ c√≥ th·ªÉ ·ªü c∆∞∆°ng v·ªã ƒë·ªëi ngo·∫°i v·ªõi c√°c ch√≠nh kh√°ch, vƒÉn nh√¢n khi ti·∫øp x√∫c v·ªõi h·ªç ·ªü Trung Qu·ªëc, Nh·∫≠t B·∫£n m√† th√¥i, v√¨ Phan gi·ªèi ch·ªØ H√°n, c√≥ h·ªçc v·∫•n, c√≥ √≠t nhi·ªÅu hi·ªÉu bi·∫øt v·ªÅ c√°c t∆∞ tr√†o, v·ªÅ th·ªùi cu·ªôc tr√™n th·∫ø gi·ªõi do t√¢n th∆∞, t√¢n vƒÉn m√°ch b·∫£o, c√≤n v·∫•n ƒë·ªÅ ‚Äúng∆∞·ªùi d·∫´n ƒë∆∞·ªùng‚Äù cho c√¥ng cu·ªôc ƒê√¥ng du c·∫ßu vi·ªán l√† kh√≥ khƒÉn nh·∫•t. Ngay l√∫c ƒë√≥ Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh ƒë√£ k·ªãp ch·ªâ vai tr√≤ c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï. √îng n√≥i: ‚Äúvi·ªác kinh ph√≠, ch·ªâ m·ªôt m√¨nh t√¥i v·ªõi S∆°n T·∫©u (ƒê·ªó ƒêƒÉng Tuy·ªÉn) bi·ªán ƒë∆∞·ª£c xong.. Anh TƒÉng B·∫°t H·ªï t·ª´ ng√†y c·∫ßn v∆∞∆°ng th·∫•t b·∫°i, t·ª´ng ch·∫°y kh·∫Øp Qu·∫£ng ƒê√¥ng, Qu·∫£ng T√¢y l·∫°i c√≥ mang c·∫£ qu·ªëc th∆∞ ƒëi L·ªØ Thu·∫≠n th√¥ng hi·∫øu v·ªõi Nga s·ª©. Vi·ªác ƒë√≥ b·∫•t th√†nh anh chuy·ªÉn qua ƒê√†i Loan d·ª±a v√†o L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c. Khi Nh·∫≠t B·∫£n l·∫•y ƒê√†i Loan, L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c thua ch·∫°y, TƒÉng quay sang Xi√™m m∆∞·ª£n ƒë∆∞·ªùng v·ªÅ n∆∞·ªõc, hi·ªán nay n√©p gi·∫•u ·ªü H√† th√†nh, nh∆∞ng m√† t·∫•m l√≤ng ph·ª•c th√π c√†ng ki√™u l·∫Øm. T√¥i t·ª´ng vi·∫øt th∆∞ k√™u anh v·ªÅ Nam, ch·∫≥ng may th·ªùi mai, TƒÉng qu√¢n ch·∫Øc v·ªÅ ƒë√¢y. L·∫•y c√°i g√°nh ‚Äúng∆∞·ªùi ƒë∆∞a ƒë∆∞·ªùng‚Äù trao cho anh TƒÉng kh√¥ng ph·∫£i lo kh√¥ng c√≥ xe ch·ªâ Nam v·∫≠y‚Äù.
V√† th·∫ø l√† th√°ng 7, nƒÉm 1904, TƒÉng B·∫°t H·ªï t·ª´ B·∫Øc tr·ªü v·ªÅ. Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë∆∞·ª£c g·∫∑p ngay √¥ng t·∫°i nh√† Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh. ƒê√¢y l√† cu·ªôc h·ªôi ng·ªô k·ª≥ th√∫, c√≥ √Ω nghƒ©a l·ªãch s·ª≠ tr·ªçng ƒë·∫°i trong cu·ªôc ƒë·ªùi ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa nh·ªØng nh√† tr√≠ sƒ© h·ªìi ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX. Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ ƒë√°nh gi√° TƒÉng B·∫°t H·ªï ch√≠nh l√† ‚Äúng∆∞·ªùi k√©o m√∫i d·∫Øt d√¢y‚Äù cho phong tr√†o ƒê√¥ng Du, m·ªôt ho·∫°t ƒë·ªông n·ªói b·∫≠t nh·∫•t c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi l√∫c ƒë√≥. Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh ƒë√£ thay m·∫∑t H·ªôi thu·∫≠t l·∫°i cho TƒÉng B·∫°t H·ªï nghe nh·ªØng ‚Äúm∆∞u ƒë·ªì‚Äù c·ªßa h·ªôi. TƒÉng B·∫°t H·ªï nghe v√† ti·∫øp l·ªùi Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh:
- Ta nay l√†m vi·ªác l·ªõn, n·∫øu kh√¥ng c√≥ ngo·∫°i vi·ªán m√† ch·ªâ tr√¥ng v√†o n·ªôi ƒë·∫£ng, n·∫øu ti·∫øp t·∫ø kh√¥ng ƒë·ªß th√¨ sao?
Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh n√≥i ngay:
- T√¥i c≈©ng lo nh∆∞ th·∫ø, nh∆∞ng bi·∫øt ai l√†m Th√¢n Bao t∆∞ b√¢y gi·ªù?
TƒÉng B·∫°t H·ªï li·ªÅn ƒë√°p:
- T√¥i kh√¥ng c√≥ s·ªü tr∆∞·ªùng g√¨ kh√°c nh∆∞ng ƒë√£ l√¢u nƒÉm t√¥i t·ª´ng ƒëi qua c√°c n∆°i Vi·ªát, Qu·∫ø, sang ƒê√†i Loan, ƒë·∫øn ƒê√¥ng Nam t·ªânh, r·ªìi t·ª´ Thi√™n T√¢n, Thanh ƒë·∫£o tr·ªü v·ªÅ Th∆∞·ª£ng H·∫£i, la·ªã ƒëi Nam d∆∞∆°ng l·∫•y s√≥ng gi√≥ l√†m g·ªëi, s∆∞∆°ng tuy·∫øt l√†m c∆°m, ƒëi·ªÅu ƒë√≥ l√† s·ªü tr∆∞·ªùng c·ªßa t√¥i. Hi·ªán nay Nh·∫≠t B·∫£n n·ªïi d·∫≠y, ch√¢u √Å ƒë√£ thay b·ªô m·∫∑t, ta c√≥ th·ªÉ ƒëi xem th·∫ø n√†o. N·∫øu c√°c √¥ng d√πng t√¥i, xin c√°c √¥ng c·ª© sai ph√°i, t√¥i s·∫Ω vui l√≤ng.
V·ªÅ cu·ªôc g·∫∑p g·ª° quan tr·ªçng n√†y, Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ ghi l·∫°i trong Ni√™n Bi·ªÉu nh∆∞ sau: ‚Äú√¥ng tu·ªïi ngo√†i 40, m√†y r√¢u c·ªët c√°ch tr·ªùi h·∫° s∆∞∆°ng thu, tr√¥ng qua m·ªôt l·∫ßn m√† bi·∫øt ch·∫Øc l√† ng∆∞·ªùi ƒë√£ l·ªãch duy·ªát d√†y l·∫Øm. Ng·ªìi n√≥i chuy·ªán k·ªÉ t√¨nh h√¨nh ngo√†i bi·ªÉn r·∫•t k·ªπ, m√† n√≥i nh√¢n v·∫≠t n∆∞·ªõc T√†u l√∫c b·∫•y gi·ªù c≈©ng r√†nh r·ªçt nh∆∞ ƒë√©m ti·ªÅn trong t√∫i v·∫≠y. T√¥i ƒë∆∞·ª£c g·∫∑p √¥ng, m·ª´ng b·∫±ng tr·ªùi trao, r·ªìi b√†n ƒë·∫øn ƒëi Nh·∫≠t B·∫£n, √¥ng hƒÉng h√°i ƒëi ngay‚Äù.
T·ª´ ƒë√≥ Phan B·ªôi Ch√¢u y√™n t√¢m ‚Äúquy·∫øt k·∫ø ƒë·ªãnh ng√†y ƒëi Nh·∫≠t B·∫£n‚Äù ƒë·ªÉ t·ªï ch·ª©c l√£nh ƒë·∫°o phong tr√†o ƒê√¥ng Du. C≈©ng t·ª´ ƒë√¢y, TƒÉng B·∫°t H·ªï tr·ªü th√†nh m·ªôt y·∫øu nh√¢n c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi.
Cu·ªëi 1904, sau khi chu·∫©n b·ªã xong h√†nh trang ‚Äúxu·∫•t ngo·∫°i‚Äù ƒë·∫ßu ti√™n c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi ti·∫øn h√†nh cu·ªôc ‚Äúv∆∞·ª£t bi·ªÉn b√≠ m·∫≠t‚Äù. ƒêo√†n g·ªìm c√≥ ba ng∆∞·ªùi: Phan B·ªôi Ch√¢u, TƒÉng B·∫°t H·ªï v√† ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh. ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh l√† ch√∫ ru·ªôt c·ªßa ng∆∞ h·∫£i ƒê·∫∑ng Th√°i Th√¢n: ‚Äútu·ªïi ngo√†i b·ªën m∆∞∆°i, tru·ªõc ƒë√£ nhi·ªÅu nƒÉm b√¥n t·∫©u cho ƒë·∫£ng C·∫ßn v∆∞∆°ng, m√† v·ªõi ƒë·∫£ng c√°ch m·∫°ng m·ªõi g·∫ßn ƒë√¢y (t·ª©c Duy T√¢n H·ªôi) c≈©ng xu·∫•t l·ª±c r·∫•t nhi·ªÅu‚Äù. S·ªü dƒ© c√≥ th√™m ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh c√πng ƒëi v·ªõi ƒëo√†n l√† do √Ω ki·∫øn ƒë·ªÅ ngh·ªã ƒë√∫ng ƒë·∫Øn c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï v·ªõi Phan B·ªôi Ch√¢u.
Ng√†y 23-2-1905, ƒêo√†n r·ªùi b·∫øn t√†u H·∫£i Ph√≤ng, ng∆∞·ª£c l√™n Qu·∫£ng Ninh M√≥ng C√°i‚Ä¶ qua ƒê√¥ng H∆∞ng (Trung Qu·ªëc) theo ƒë√∫ng nh·∫≠t tr√¨nh c·ªßa ng∆∞·ªùi d·∫´n ƒë∆∞·ªùng l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï. TƒÉng B·∫°t H·ªï r·∫•t th√¥ng thu·ªôc ƒë∆∞·ªùng ƒëi l·ªëi l·∫°i ·ªü v√πng n√†y, th·∫≠m ch√≠ √¥ng ƒë√£ c√≥ tr∆∞·ªõc nh·ªØng tr·∫°m li√™n l·∫°c, nh·ªØng c∆° s·ªü nh√† d√¢n ƒë·ªÉ d·ª´ng ch√¢n. Sau hai ng√†y ƒëi ƒë∆∞·ªùng, ƒëo√†n ƒë√£ ƒë·∫øn Li√™m Ch√¢u, r·ªìi B·∫Øc H·∫£i, r·ªìi l·∫°i ƒë∆∞·ª£c g·∫∑p m·ªôt ng∆∞·ªùi b·ªìi t√†u y√™u n∆∞·ªõc t√™n l√† L√Ω Tu·ªá, v·ªÅ sau L√Ω Tu·ªá tr·ªü th√†nh ng∆∞·ªùi giao li√™n r·∫•t ƒë·∫Øc l·ª±c c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi. ƒêo√†n ngh·ªâ l·∫°i ·ªü ƒë√¢y m·ªôt tu·∫ßn l·ªÖ, c√≤n TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒëi qua Thi·ªÅu Ch√¢u (Qu·∫£ng ƒê√¥ng) thƒÉm c√°c c·ª• T√¥n Th·∫•t Thuy·∫øt, Tr·∫ßn Xu√¢n So·∫°n, n∆°i nh√† c·∫ßm quy·ªÅn Trung Qu·ªëc y√™u c·∫ßu To√†n quy·ªÅn ƒê√¥ng D∆∞∆°ng ƒë·ªÉ cho c√°c c·ª• l∆∞u tr√∫ ·ªü ƒë√≥, nh·∫±m ch·∫Øp n·ªëi m·ªôt ƒë∆∞·ªùng d√¢y li√™n l·∫°c c·ªßa c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc Vi·ªát Nam v·ªõi nhau, v√† v·ªÅ sau ch√≠nh nh·ªØng ng∆∞·ªùi tham gia phong tr√†o ƒê√¥ng Du c≈©ng th∆∞·ªùng qua l·∫°i ƒë√≥ ƒë∆∞a ƒë√≥n nhau.
Trong th·ªùi gian l∆∞u l·∫°i H∆∞∆°ng C·∫£ng, TƒÉng B·∫°t H·ªï c√≤n gi√∫p cho Phan B·ªôi Ch√¢u ti·∫øp x√∫c v·ªõi c√°c ƒë·∫£ng vi√™n c√°ch m·∫°ng Trung Qu·ªëc t·∫°i c∆° quan Th∆∞∆°ng b√°o c·ªßa ƒê·∫£ng B·∫£o Ho√†ng (g·∫∑p √¥ng T·ª´ C·∫ßn, Ch·ªß nhi·ªám Th∆∞∆°ng B√°o) v√† Trung Qu·ªëc nh·∫≠t b√°o c·ªßa ƒë·∫£ng c√°ch m·∫°ng (g·∫∑p √¥ng Ph√πng T·ª± Do, ch·ªß nhi·ªám Trung Qu·ªëc nh·∫≠t b√°o). Ph√πng T·ª± Do ƒë√£ g·ª£i √Ω cho Phan B·ªôi Ch√¢u vi·∫øt th∆∞ cho T·ªïng ƒë·ªëc L∆∞·ª°ng Vi·ªát l√† S·∫ßm Xu√¢n Huy√™n, nh·ªù gi√∫p ƒë·ª° c√°ch m·∫°ng Vi·ªát Nam. ƒê√≥ l√† b·ª©c th∆∞ ngo·∫°i giao ƒë·∫ßu ti√™n c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u do ch√≠nh TƒÉng B·∫°t H·ªï t√¨m ƒë·∫øn th∆∞ k√Ω c·ªßa S·∫ßm Xu√¢n Huy√™n l√† Chu Xu√¢n ƒë·ªÉ giao t·∫≠n tay. Nh∆∞ng Phan B·ªôi Ch√¢u kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c h·ªìi √¢m, ƒë·∫øn n·ªói Phan c√≥ m·ªôt nh·∫≠n x√©t chua ch√°t: ‚Äútri·ªÅu ƒë√¨nh chuy√™n ch·∫ø thi·ªát kh√¥ng c√≥ ng∆∞·ªùi t·ªët. M√£n Thanh v·ªõi tri·ªÅu Nguy·ªÖn ·ªü ta ch·∫≥ng qua l√† ma ch√¥n chung huy·ªát m√† th√¥i‚Äù.
Sau m·ªôt th·ªùi gian l∆∞u l·∫°i ·ªü H∆∞∆°ng C·∫£ng, ƒëo√†n ƒë·∫øn Th∆∞·ª£ng H·∫£i, nh∆∞ng ch∆∞a th·ªÉ ƒëi ngay sang Nh·∫≠t B·∫£n ƒë∆∞·ª£c, v√¨ cu·ªôc chi·∫øn tranh Nga -Nh·∫≠t ƒëang ·ªü giai ƒëo·∫°n quy·∫øt li·ªát, t√†u bu√¥n c·ªßa Nh·∫≠t B·∫£n b·ªã tr∆∞ng d·ª•ng cho qu√¢n ƒë·ªôi, c√≤n t√†u bu√¥n c·ªßa c√°c n∆∞·ªõc kh√°c c≈©ng ch∆∞a ƒë·∫øn Nh·∫≠t B·∫£n ƒë∆∞·ª£c do tr·ªü ng·∫°i v√¨ chi·∫øn s·ª±. M√£i t·ªõi cu·ªëi th√°ng 5-1905 ƒëo√†n xu·∫•t d∆∞∆°ng c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u m·ªõi c·∫≠p b·∫øn c·∫£ng Kob√©, r·ªìi ƒë·∫øn Yokahama, n∆°i m√† Phan B·ªôi Ch√¢u c·∫ßn ƒë·∫øn ƒë·ªÉ t√¨m g·∫∑p nh√† ch√≠nh kh√°ch Trung Qu·ªëc L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u, ng∆∞·ªùi m√† Phan t·ª´ng h√¢m m·ªô v√† mu·ªën v·∫•n k·∫ø cho c√¥ng cu·ªôc c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa m√¨nh.
Phan B·ªôi Ch√¢u t·ª± vi·∫øt th∆∞ gi·ªõi thi·ªáu Phan v·ªõi L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u v√† xin ƒë∆∞·ª£c ti·∫øp ki·∫øn. L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u r·∫•t c·∫£m ƒë·ªông ƒë√≥n ti·∫øp c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc Vi·ªát Nam ‚Äúxu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán‚Äù n√†y. Trong c√°c cu·ªôc ti·∫øp x√∫c gi·ªØa hai ng∆∞·ªùi, TƒÉng B·∫°t H·ªó ƒë√≥ng vai tr√≤ ng∆∞·ªùi th√¥ng d·ªãch tr·ª±c ti·∫øp qua nh·ªØng c√¢u th√π ·ª©ng th√¥ng th∆∞·ªùng c·ªßa hai b√™n, v√¨ √¥ng bi·∫øt ti·∫øng Qu·∫£ng ƒê√¥ng. C√≤n nh·ªØng l·ªùi t√¢m s·ª± ho·∫∑c b√†n v·ªÅ ‚Äúƒë∆∞·ªùng l·ªëi, s√°ch l∆∞·ª£c‚Äù c·ª©u n∆∞·ªõc gi·ªØa Phan B·ªôi Ch√¢u v√† L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u th√¨ b·∫±ng b√∫t ƒë√†m.
Cu·ªëi th√°ng 7-1905, Phan B·ªôi Ch√¢u sau khi thƒÉm th√∫ t√¨nh h√¨nh ·ªü Nh·∫≠t B·∫£n, ƒë√£ b∆∞·ªõc ƒë·∫ßu ƒë·∫∑t ƒë∆∞·ª£c c∆° s·ªü cho phong tr√†o ƒê√¥ng Du c·∫ßu h·ªçc v√† ƒë√£ bi√™n so·∫°n xong cu·ªën Vi·ªát Nam Vong Qu·ªëc s·ª≠, ƒë∆∞·ª£c L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u in gi√∫p l√†m t√†i li·ªáu tuy√™n truy·ªÅn c√°ch m·∫°ng. Sau ƒë√≥ Phan B·ªôi Ch√¢u l·∫°i c√πng v·ªõi ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh t√¨m ƒë∆∞·ªùng v·ªÅ n∆∞·ªõc ƒë·ªÉ mang Ngo·∫°i h·∫ßu C∆∞·ªùng ƒê·ªÉ xu·∫•t d∆∞∆°ng, v√† l·ª±a ch·ªçn m·ªôt s·ªë thanh ni√™n ∆∞u t√∫ ƒëi h·ªçc ·ªü Nh·∫≠t. C√≤n TƒÉng B·∫°t H·ªï l∆∞u l·∫°i ·ªü Yokahama chu·∫©n b·ªã ‚Äúc∆° s·ªü v·∫≠t ch·∫•t‚Äù ƒë·ªÉ k·ªãp th·ªùi ƒë√≥n m·ªôt thanh ni√™n t·ª´ Vi·ªát Nam sang Nh·∫≠t du h·ªçc.
Cu·ªëi th√°ng 8-1905, Phan B·ªôi Ch√¢u tr·ªü sang Nh·∫≠t B·∫£n mang theo ba thanh ni√™n du h·ªçc ƒë·∫ßu ti√™n l√† Nguy·ªÖn Th·ª©c Canh, Nguy·ªÖn ƒêi·ªÉn v√† L√™ Khi·∫øt. L·∫°i ƒë∆∞·ª£c L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u g√≥p √Ω, Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ vi·∫øt ngay m·ªôt b·∫£n Khuy·∫øn qu·ªëc d√¢n t∆∞ tr·ª£ du h·ªçc g·ª≠i v·ªÅ n∆∞·ªõc ƒë·ªÉ v·∫≠n ƒë·ªông ƒë·ªìng b√†o trong n∆∞·ªõc gi√∫p ƒë·ª° c√°c thanh ni√™n ƒëi du h·ªçc. V·ª´a l√∫c ƒë√≥ l·∫°i c√≥ th√™m 6 thanh ni√™n Vi·ªát Nam y√™u n∆∞·ªõc ‚Äúv∆∞·ª£t bi·ªÉn‚Äù sang Nh·∫≠t B·∫£n v√† ƒë·ªÅu ·ªü l·∫°i nh√† ƒë√≥n ti·∫øp do TƒÉng B·∫°t H·ªï s·∫Øp x·∫øp ·ªü Yokahama. Vi·ªác cung c·∫•p l∆∞∆°ng th·ª±c th·ª±c ph·∫©m cho ch√≠n anh em n√†y tr·ªü n√™n cƒÉng th·∫≥ng. TƒÉng B·∫°t H·ªï l·∫°i m·ªôt phen ph√°t huy t√†i t·ªï ch·ª©c c·ªßa c√¥ng, √¥ng b√†n v·ªõi Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë·∫øn m·ªôt nh√† bu√¥n ng∆∞·ªùi Qu·∫£ng ƒê√¥ng ·ªü ƒë√¢y ƒë·ªÉ mua ch·ªãu g·∫°o v√† c·ªßi. C√≤n √¥ng xu·ªëng t√†u thu·ª∑ l√†m c√¥ng ki·∫øm ti·ªÅn nu√¥i anh em. Sau ƒë√≥ √¥ng quay v·ªÅ Qu·∫£ng ƒê√¥ng vay t·∫°m L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c m·ªôt m√≥n ti·ªÅn ƒë·ªÉ g·ª≠i g·∫•p qua Nh·∫≠t cho Phan B·ªôi Ch√¢u. √îng ph·∫£i qua l·∫°i v√†i ba l·∫ßn ƒë·ªÉ ti·∫øp t·∫ø cho anh em ·ªü Yokahama l√∫c n√†y ƒëang chu·∫©n b·ªã h·ªçc Nh·∫≠t ng·ªØ, ch·ªù ng√†y Phan B·ªôi Ch√¢u thu x·∫øp cho h·ªç v√†o h·ªçc ·ªü c√°c tr∆∞·ªùng vƒÉn ho√° v√† chuy√™n m√¥n ·ªü T√¥ki√¥‚Ä¶ M√πa ƒë√¥ng nƒÉm ƒë√≥ (1905), ch·ªù m√£i kinh ph√≠ ·ªü n∆∞·ªõc nh√† m√† ch∆∞a th·∫•y g·ª≠i sang Nh·∫≠t B·∫£n, cu·ªëi c√πng TƒÉng B·∫°t H·ªï v√† ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh ph·∫£i r·ªùi Yokahama, mang theo h√†ng ng√†n t·ªù Khuy·∫øn qu·ªëc d√¢n t∆∞ tr·ª£ du h·ªçc vƒÉn v·ªÅ n∆∞·ªõc ƒë·ªÉ v·∫≠n ƒë·ªông kinh t√†i ·ªü hai mi·ªÅn B·∫Øc k·ª≥ v√† Trung k·ª≥. V·ªÅ n∆∞·ªõc TƒÉng B·∫°t H·ªï l·∫°i kh·∫©n tr∆∞∆°ng li√™n h·ªá v·ªõi c√°c c∆° s·ªü c√°ch m·∫°ng ƒë·ªÉ th√¥ng b√°o t√¨nh h√¨nh c·ªßa anh em du h·ªçc sinh Vi·ªát Nam ƒëang ·ªü Nh·∫≠t B·∫£n, ƒë·ªìng th·ªùi tuy√™n truy·ªÅn, v·∫≠n ƒë·ªông quy√™n g√≥p kinh ph√≠ cho phong tr√†o ƒê√¥ng Du. √îng ho·∫°t ƒë·ªông t√≠ch c·ª±c ·ªü c√°c t·ªânh mi·ªÅn B·∫Øc, lo thu x·∫øp cho k·ª≥ Ngo·∫°i h·∫ßu C∆∞·ªùng ƒê·ªÉ xu·∫•t d∆∞∆°ng tr√≥t l·ªçt, th∆∞·ªùng xuy√™n li√™n l·∫°c v·ªõi Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn ·ªü Nam ƒê·ªãnh, khuy·∫øch tr∆∞∆°ng ·∫£nh h∆∞·ªüng c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi, c√πng v·ªõi Nguy·ªÖn Tr∆∞·ª£ng Hi·ªÅn t·ªï ch·ª©c, tuy·ªÉn ch·ªçn c√°c thanh ni√™n tu·∫•n t√∫ qua Nh·∫≠t B·∫£n h·ªçc.
Gi·ªØa nƒÉm 1906, th·ªùi gian n√†y ti·∫øt tr·ªùi n√≥ng n·ª±c, do ƒëi l·∫°i nhi·ªÅu v·∫•t v·∫£ kh√≥ nh·ªçc, TƒÉng B·∫°t H·ªï b·ªã m·∫Øt b·ªánh ki·∫øt l·ªã. B·ªánh ng√†y m·ªôt n·∫∑ng, √¥ng vi·∫øt th∆∞ cho Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn ƒë·ªÅ ngh·ªã g·ª≠i qu·∫ø thanh cho √¥ng ch·ªØa b·ªánh, nh∆∞ng TƒÉng B·∫°t H·ªó c≈©ng kh√¥ng qua kh·ªèi v√† ƒë√£ tr√∫t h∆°i th·ªü cu·ªëi c√πng trong m·ªôt con thuy·ªÅn tr√™n s√¥ng H∆∞∆°ng do ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa √¥ng l√† V√µ B√° H·∫°p thu√™ ƒë·ªÉ √¥ng ti·ªán tr·ªën tr√°nh b·ªçn m·∫≠t th√°m Ph√°p v√† ti·ªán ch·ªØa b·ªánh.
Nh∆∞ v·∫≠y gi·ªØa l√∫c phong tr√†o ƒê√¥ng Du ƒëang di·ªÖn ra s√¥i n·ªói th√¨ TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë√£ ƒë·ªôt ng·ªôt qua ƒë·ªùi, ƒë√¢y ƒë∆∞·ª£c xem l√† m·ªôt t·ªïn th·∫•t r·∫•t n·∫∑ng n·ªÅ c·ªßa phong tr√†o ƒê√¥ng Du. Tin TƒÉng B·∫°t H·ªï qua ƒë·ªùi m√£i ƒë·∫øn nƒÉm 1907 Phan B·ªôi Ch√¢u m·ªõi bi·∫øt. Phan B·ªôi Ch√¢u cho ƒë√≥ l√† c√°i tang ƒëau ƒë·ªùi nh·∫•t trong cu·ªôc ƒë·ªùi sau khi xu·∫•t d∆∞∆°ng c·ªßa √¥ng. Trong cu·ªën Ni√™n bi·ªÉu, Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ ghi l·∫°i nh·ªØng d√≤ng tr√¢n tr·ªçng khi vi·∫øt v·ªÅ TƒÉng B·∫°t H·ªï: ‚Äú√¥ng v·ªÅ n∆∞·ªõc m·ªõi h∆°n m·ªôt nƒÉm, v·∫≠n ƒë·ªông thi·ªát r·∫•t c√≥ c√¥ng hi·ªáu. Kho·∫£ng nƒÉm ng·ªç (1906-1907), ch√∫ng t√¥i ·ªü ngo√†i, t·∫•t c·∫£ l·ªØ ph√≠, h·ªçc ph√≠ v√† c√°c chi ph√≠ ho·∫°t ƒë·ªông kh√°c th·∫£y ƒë·ªÅu duy tr√¨ ƒë∆∞·ª£c, th·ª±c nh·ªù c√¥ng ƒë·ª©c c·ªßa nghƒ©a nh√¢n, ch√≠ sƒ© Trung, B·∫Øc hai k·ª≥, m√† ng∆∞·ªùi k√©o m≈©i d·∫Øt d√¢y ·ªü trung gian thi·ªát nh·ªù √¥ng l·∫Øm‚Äù. C√¢u n√†y c≈©ng c√≥ th·ªÉ coi l√† s·ª± ƒë√°nh gi√° chung cho s·ª± ƒë√≥ng g√≥p to l·ªõn v√† quan tr·ªçng c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë·ªëi v·ªõi phong tr√†o ƒê√¥ng Du ·ªü nh·ªØng nƒÉm ƒë·∫ßu ƒë·∫ßy kh√≥ khƒÉn, gian kh·ªï.
TƒÉng B·∫°t H·ªï
TƒÉng B·∫°t H·ªï- T·∫•m G∆∞∆°ng Ki√™n Trung c·ªßa Phong Tr√†o ƒê·∫•u Tranh Gi·∫£i Ph√≥ng D√¢n T·ªôc ·ªü Vi·ªát Nam ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX
T·ª´ n·ª≠a sau th·∫ø k·ª∑ XIX, th·ª±c d√¢n Ph√°p x√¢m l∆∞·ª£c n∆∞·ªõc Vi·ªát Nam, ƒë·∫∑t √°ch th·ªëng tr·ªã v√† √°p b·ª©c b√≥c l·ªôt d√¢n t·ªôc Vi·ªát Nam. ƒê·ªÉ b·∫£o v·ªá ch·ªß quy·ªÅn d√¢n t·ªôc, to√†n th·ªÉ d√¢n t·ªôc Vi·ªát Nam kh√¥ng ng·ª´ng n·ªïi l√™n ch·ªëng th·ª±c d√¢n Ph√°p b·∫±ng c√°c cu·ªôc kh·ªüi nghƒ©a t·ª´ng ph·∫ßn ƒë·∫øn t·ªïng kh·ªüi nghƒ©a, l√†m n√™n C√°ch m·∫°ng Th√°ng t√°m th√†nh c√¥ng. Nh√¨n l·∫°i m·ªôt ch·∫∑ng ƒë∆∞·ªùng l·ªãch s·ª≠ chi·∫øn ƒë·∫•u v√† chi·∫øn th·∫Øng k·∫ª th√π c·ªßa d√¢n t·ªôc ta t·ª´ h∆°n m·ªôt th·∫ø k·ª∑ qua, ch√∫ng ta ghi nh·∫≠n r·∫•t nhi·ªÅu t·∫•m g∆∞∆°ng chi·∫øn s·ªπ ki√™n trung ƒë√£ gi√†nh c·∫£ cu·ªôc ƒë·ªùi cho t·ªï qu·ªëc. TƒÉng B·∫°t H·ªï l√† m·ªôt trong nh·ªØng t·∫•m g∆∞∆°ng ƒë√≥. Trong qu√° tr√¨nh ho·∫°t ƒë·ªông c√°ch m·∫°ng c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa m√¨nh, TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë√£ c√πng c√°c ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa m√¨nh s√°ng l·∫≠p ra Duy T√¢n H·ªôi v·ªõi t√¥n ch·ªâ: ‚Äúƒë√°nh ƒëu·ªïi gi·∫∑c Ph√°p, kh√¥i ph·ª•c Vi·ªát Nam, th√†nh l·∫≠p n∆∞·ªõc qu√¢n ch·ªß l·∫≠p hi·∫øn, v√† v·∫°ch ra k·∫ø ho·∫°ch ti·∫øn h√†nh, trong ƒë√≥ c√≥ v·∫•n ƒë·ªÅ ‚Äúc·∫ßu ngo·∫°i vi·ªán‚Äù. ƒê·∫ßu nƒÉm 1905, TƒÉng B·∫°t H·ªï, Phan B·ªôi Ch√¢u c√πng c√°c ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa m√¨nh v∆∞·ª£t bi·ªÉn sang Nh·∫≠t B·∫£n ‚Äúc·∫ßu vi·ªán‚Äù. Vi·ªác kh√¥ng th√†nh, c√°c ƒë·ªìng ch√≠ trong Duy T√¢n H·ªôi l·∫≠p t·ª©c chuy·ªÉn th√†nh ‚Äúc·∫ßu h·ªçc‚Äù v√† k·ªãp th·ªùi ph√°t ƒë·ªông m·ªôt phong tr√†o tuy·ªÉn ch·ªçn thanh ni√™n y√™u n∆∞·ªõc qua Nh·∫≠t B·∫£n h·ªçc t·∫≠p, ƒë√†o t·∫°o nh√¢n t√†i ƒë·ªÉ chu·∫©n b·ªã cho cu·ªôc ƒë·∫•u tranh gi√†nh ƒë·ªôc l·∫≠p v√† x√¢y d·ª±ng ƒë·∫•t n∆∞·ªõc ‚ÄúVi·ªát Nam m·ªõi‚Äù vƒÉn minh ti·∫øn b·ªô. Phong tr√†o n√†y g·ªçi l√† phong tr√†o ƒê√¥ng Du. Nh·ªØng ho·∫°t ƒë·ªông trong nh·ªØng nƒÉm ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ 20 c·ªßa c√°c chi·∫øn s·ªπ trong phong tr√†o ƒê√¥ng Du n√≥i chung v√† TƒÉng B·∫°t H·ªï n√≥i ri√™ng r·∫•t s√¥i ƒë·ªông n√™n li√™n t·ª•c b·ªã th·ª±c d√¢n Ph√°p t√¨m c√°ch ngƒÉn ch·∫∑n, v√† phong tr√†o ƒê√¥ng Du b·ªã th·∫•t b·∫°i c√≥ nguy√™n nh√¢n ch√≠nh t·ª´ ƒë√≥. Tuy kh√¥ng th√†nh nh∆∞ng phong tr√†o ƒê√¥ng Du m√† trong ƒë√≥ TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë∆∞·ª£c xem l√† m·ªôt nh√¢n v·∫≠t h∆∞·ªõng ƒë·∫°o lu√¥n ƒë∆∞·ª£c d√¢n t·ªôc Vi·ªát Nam t√¥n vinh l√† t·∫•m g∆∞∆°ng c·ªßa truy·ªÅn th·ªëng ƒë·∫•u tranh gi·∫£i ph√≥ng d√¢n t·ªôc n·ªëi li·ªÅn giai ƒëo·∫°n c·∫ßn v∆∞∆°ng ch·ªëng Ph√°p th·∫•t b·∫°i ƒë·∫øn v·ªõi giai ƒëo·∫°n ch·ªëng Ph√°p th·∫Øng l·ª£i.
TƒÇNG B·∫†T H·ªî- M·ªòT KH√ç PH√ÅCH C·ª¶A CON H·ªî R·ª™NG GI√Ä
B∆∞·ªõc v√†o th·ªùi k·ª≥ c·∫≠n ƒë·∫°i, m·ªôt l·∫ßn n·ªØa n·ªÅn ƒë·ªôc l·∫≠p v√† ch·ªß quy·ªÅn c·ªßa n∆∞·ªõc ta ƒë∆∞·ª£c ƒë√°nh ƒë·ªïi b·∫±ng x∆∞∆°ng m√°u c·ªßa bi·∫øt bao nhi√™u th·∫ø h·ªá l·∫°i ƒë∆∞·ª£c ƒëem ra th·ª≠ th√°ch. T·ª´ ti·∫øng s√∫ng ƒë·∫ßu ti√™n th·ª±c d√¢n Ph√°p n·ªï ·ªü ƒê√† N·∫µng nƒÉm 1858 cho ƒë·∫øn n·ª≠a ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX, g·∫ßn m·ªôt trƒÉm nƒÉm v·ªõi r·∫•t nhi·ªÅu hi sinh m·∫•t m√°t, v·ªõi nh·ªØng ƒë·∫•u tranh kh√¥ng ng·ª´ng ƒë·ªÉ s·ª≠a ch·ªØa v√† kh·∫Øc ph·ª•c sai l·∫ßm, ch√∫ng ta ƒë√£ gi√†nh ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªôc l·∫≠p, tr∆∞·ªõc m·ªôt ƒë·ªëi th·ªß c√≥ ti·ªÅm l·ª±c m·∫°nh h∆°n g·∫•p nhi·ªÅu l·∫ßn. C√≥ th·ªÉ n√≥i, ch∆∞a c√≥ th·ªùi ƒëi·ªÉm n√†o, b·ªô m·∫∑t ch√≠nh tr·ªã n∆∞·ªõc ta l·∫°i s√¥i ƒë·ªông v√† ph·ª©c t·∫°p ƒë·∫øn nh∆∞ th·∫ø. S·ª± thay th·∫ø l·∫´n nhau c·ªßa c√°c khuynh h∆∞·ªõng d∆∞·ªõi t√°c ƒë·ªông c·ªßa nhi·ªÅu lu·ªìng t∆∞ t∆∞·ªüng trong v√† ngo√†i n∆∞·ªõc ƒë√£ t·∫°o n√™n m·ªôt di·ªán m·∫°o m·ªõi cho c√°ch m·∫°ng Vi·ªát Nam. Trong s·ªë nh·ªØng con ƒë∆∞·ªùng gi·∫£i ph√≥ng d√¢n t·ªôc ·∫•y, c√≥ m·ªôt con ƒë∆∞·ªùng tho·∫°t nh√¨n th√¨ c√≥ v·∫ª h∆°i kh√°c so v·ªõi truy·ªÅn th·ªëng ƒë√°nh gi·∫∑c gi·ªØ n∆∞·ªõc ƒë∆∞·ª£c b·ªìi ƒë·∫Øp su·ªët chi·ªÅu d√†i l·ªãch s·ª≠, song v·ªÅ c∆° b·∫£n, v·∫´n l√† m·ªôt b·ªô ph·∫≠n c·ªßa d√≤ng ch·∫£y t∆∞ t∆∞·ªüng cu·ªëi th·∫ø k·ª∑ XIX, ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX. ƒê√≥ l√† con ƒë∆∞·ªùng canh t√¢n ƒë·∫•t n∆∞·ªõc, ƒë·ªïi m·ªõi t∆∞ duy m√† ƒë·∫°i di·ªán ti√™u bi·ªÉu l√† d√≤ng canh t√¢n c·ªßa c√°c sƒ© phu y√™u n∆∞·ªõc, m·ªôt trong nh·ªØng ƒë·∫°i bi·ªÉu xu·∫•t s·∫Øc l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï. TƒÉng B·∫°t H·ªï, t√™n c·ªßa √¥ng g·∫Øn li·ªÅn v·ªõi m·ªôt giai tho·∫°i l√Ω th√∫, n√≥i l√™n b·∫£n lƒ©nh c·ªßa √¥ng l√∫c ch∆∞a ƒë·∫ßy 30 tu·ªïi: Th√°ng Gi√™ng nƒÉm ƒêinh H·ª£i - 1897, sau ng√†y chi·∫øn ƒë·∫•u ch·ªëng b·ªçn th·ª±c d√¢n Ph√°p v√† b·ªçn tay sai ph·∫£n ƒë·ªông kh√¥ng th√†nh, √¥ng t√¨m ƒë∆∞·ªùng sang Th√°i Lan c·∫ßu vi·ªán, c·ª©u n∆∞·ªõc. Khi ƒëi ƒë·∫øn ƒë√®o D·ªëc ƒê√≥t, gi√°p gi·ªõi cao nguy√™n An Kh√™ - B√¨nh ƒê·ªãnh, √¥ng g·∫∑p m·ªôt con c·ªçp ch·∫∑n gi·ªØa ƒë∆∞·ªùng, m·∫•y ng∆∞·ªùi theo √¥ng ai c≈©ng lo, c√≥ ng∆∞·ªùi run nh∆∞ c·∫ßy s·∫•y. TƒÉng kh√¥ng ch√∫t s·ª£ h√£i, nh√¨n th·∫≥ng v√†o con c·ªçp. C·ªçp ph·∫£i tr√°nh sang m·ªôt b√™n cho √¥ng v√† c√°c ng∆∞·ªùi c√πng ƒëi qua ƒë√®o. T·ª´ ƒë√≥, c√°c ng∆∞·ªùi c√πng ƒëi t√¥n √¥ng l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï. C√¢u chuy·ªán "b·∫°t h·ªï" c·ªßa TƒÉng ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn t·ª•ng trong d√¢n gian, n∆°i l√†ng qu√™ B√¨nh ƒê·ªãnh, v·ªën gi√†u truy·ªÅn th·ªëng y√™u n∆∞·ªõc, b·∫•t khu·∫•t. Con ƒë∆∞·ªùng c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa √¥ng, v·ªõi h√†nh trang ng√≥t 30 nƒÉm tr√™n chi·ªÅu d√†i ƒë·∫•t n∆∞·ªõc, t·ª´ mi·ªÅn Trung Trung B·ªô ra H√† N·ªôi, l√™n S∆°n T√¢y, Cao B·∫±ng v√† ƒë·∫øn t·∫≠n Th√°i Lan, Trung Qu·ªëc, Nga, Nh·∫≠t B·∫£n xa x√¥i, ƒë·ªÉ l·∫°i bi·∫øt bao k·ª∑ ni·ªám v√† nghƒ©a t√¨nh s√¢u l·∫Øng trong nh√¢n d√¢n tr√™n m·ªçi mi·ªÅn ƒë·∫•t n∆∞·ªõc v√† b·∫ßu b·∫°n xa g·∫ßn t·ª´ cu·ªëi th·∫ø k·ª∑ 19 v√† ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ 20 ƒë·∫øn nay.
TƒÉng B·∫∑t H·ªï t√™n th·∫≠t l√† TƒÉng Do√£n VƒÉn, hi·ªáu ƒêi·ªÅn B√°t, b√≠ danh L√™ Thi·ªáu D·∫ßn, sanh nƒÉm M·∫≠u Ng·ªç (1858), t·∫°i l√†ng An Th∆∞·ªùng, huy·ªán Ho√†i √Çn, t·ªânh B√¨nh ƒê·ªãnh. Th√¥ng minh, hi·∫øu h·ªçc, tu·ªïi m·ªõi 14, 15 m√† ƒë√£ n·ªïi ti·∫øng l√† b·ª•ng ch·ª©a ƒë·∫ßy s√°ch. Nh∆∞ng l·∫°i gh√©t l·ªëi vƒÉn c·ª≠ t·ª≠ m√† ng∆∞·ªùi ƒë∆∞∆°ng th·ªùi ƒëua nhau r√®n luy·ªán ƒë·ªÉ ch·ªù khoa xu√¢n, khoa thu, cho n√™n √¥ng d√πng th√¨ gi·ªù r√®n vƒÉn ƒë·ªÉ luy·ªán v√µ. √îng c√≥ s·ª©c m·∫°nh phi th∆∞·ªùng. L√∫c m·ªõi 11, 12 tu·ªïi m√† ƒë√£ v√°c n·ªïi m·ªôt kh√∫c g·ªó m√† ph·∫£i hai ng∆∞·ªùi khi√™ng, v√† l·ªõn l√™n ƒë√£ nh·∫£y kh·ªèi h√†ng r√†o cao l√∫t ƒë·∫ßu v·ªõi hai th√πng thi·∫øc ƒë·∫ßy n∆∞·ªõc n∆°i hai tay. √îng gi·ªèi quy·ªÅn thu·∫≠t, l·∫°i s·ªü tr∆∞·ªùng v·ªÅ ki·∫øm. Ch√≠ sƒ© TƒÉng B·∫°t H·ªï l√† m·ªôt nh√¢n v·∫≠t ti√™u bi·ªÉu trong phong tr√†o y√™u n∆∞·ªõc ch·ªëng Ph√°p v√†o cu·ªëi th·∫ø k·ª∑ XIX, ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX. Tuy nhi√™n, ng∆∞·ªùi B√¨nh ƒê·ªãnh kh√¥ng ph·∫£i ai c≈©ng bi·∫øt l√† m·ªô ph·∫ßn c·ªßa √¥ng hi·ªán n·∫±m ·ªü B·∫øn Ng·ª± (th√†nh ph·ªë Hu·∫ø), ngay trong khu√¥n vi√™n v∆∞·ªùn nh√† v√† m·ªô ph·∫ßn Phan B·ªôi Ch√¢u...Ngay tr√™n ƒë·ªânh d·ªëc B·∫øn Ng·ª± l√† khu v∆∞·ªùn nh√† v√† lƒÉng m·ªô c·ªßa S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u. N∆°i ƒë√¢y c√≥ m·ªô, ng√¥i nh√† tranh v√† nh√† th·ªù Phan B·ªôi Ch√¢u c√πng b·ª©c t∆∞·ª£ng c·ª• Phan ƒë√∫c b·∫±ng ƒë·ªìng. N·∫±m s√°t c·ªïng ch√≠nh c·ªßa khu v∆∞·ªùn, l√† ng√¥i m·ªô nh√† ch√≠ sƒ© y√™u n∆∞·ªõc TƒÉng B·∫°t H·ªï n·∫±m y√™n b√¨nh, d∆∞·ªõi nh·ªØng b√≥ng c√¢y. M·ªô x√¢y g·∫°ch, c√≥ t∆∞·ªùng bao, nhu·ªëm m√†u th·ªùi gian, b√™n trong l√† m·ªôt t·∫•m bia b·∫±ng ch·ªØ H√°n, ngo√†i c√≥ t·∫•m bi·ªÉn nh·ªè ƒë·ªÅ: LƒÉng m·ªô TƒÉng B·∫°t H·ªï. TƒÉng B·∫°t H·ªï m·∫•t ·ªü Hu·∫ø th√¨ ai c≈©ng r√µ, s√°ch n√†o c≈©ng vi·∫øt, nh∆∞ng t·∫°i sao m·ªô ph·∫ßn √¥ng l·∫°i ƒë∆∞·ª£c t√°ng ·ªü trong khu v∆∞·ªùn nh√† v√† lƒÉng m·ªô Phan B·ªôi Ch√¢u? Trong khi ƒë√≥, t·∫≠p san k·ª∑ ni·ªám 30 nƒÉm gi·∫£i ph√≥ng Ho√†i √Çn l·∫°i vi·∫øt: "M·ªô ph·∫ßn √¥ng (TƒÉng B·∫°t H·ªï) hi·ªán nay n·∫±m ·ªü H∆∞∆°ng Tr√†". H·ªìi k√Ω T·ª± ph√°n c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u vi·∫øt: "M√πa xu√¢n nƒÉm B√≠nh Ng·ªç (1906), √¥ng (TƒÉng B·∫°t H·ªï) t·ª± B·∫Øc K·ª≥ ch·∫°y kh·∫Øp kho·∫£ng Thanh, Ngh·ªá, T·ªãnh, B√¨nh, ng√†y ngh·ªâ ƒë√™m ƒëi s·ª©c hao l√≤ng m·ªèi. M√πa ƒë√¥ng nƒÉm ·∫•y, ƒë·∫øn Kinh Hu·∫ø... n√†o ng·ªù √¥ng xanh xao qu√°, vi·ªác ch·∫≥ng nh∆∞ l√≤ng, k·ªãp ƒë·∫øn nh√† c·ª• V√µ ·ªü An H√≤a (Hu·∫ø) b·ªánh ph√°t n·∫∑ng. C·ª• V√µ (V√µ B√° H·∫°p, ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u) v√¨ gi·ªØ tai m·∫Øt ng∆∞·ªùi ngo√†i, thu√™ m·ªôt thuy·ªÅn con ƒë·∫≠u d∆∞·ªõi b·∫øn, khuya s·ªõm ph·ª•ng d∆∞·ª°ng √¥ng, m·ªõi c√≥ v√†i tu·∫ßn m√† √¥ng ƒë√£ t·∫° th·∫ø trong thuy·ªÅn". Theo kh·∫£o s√°t c·ªßa nh√† nghi√™n c·ª©u Nguy·ªÖn ƒê·∫Øc Xu√¢n, sau khi c·ª• TƒÉng B·∫°t H·ªï m·∫•t, c·ª• C·ª≠ V√µ c√πng c√°c ƒë·ªìng ch√≠ ƒë·ªìng s·ª± ƒë√£ ƒëem t√°ng thi h√†i c·ª• TƒÉng tr√™n m·ªôt g√≤ cao thu·ªôc ·∫•p Th·∫ø L·∫°i Th∆∞·ª£ng. NƒÉm 1956, c·ª• L√™ Ng·ªçc Ngh·ªã, m·ªôt nh√¢n sƒ© ƒë√£ c√πng v·ªõi m·ªôt s·ªë h·∫≠u du·ªá c√°c b·∫≠c ti·ªÅn b·ªëi h·ª£p t√°c c√πng th√¢n h√†o x√£ Th·∫ø L·∫°i Th∆∞·ª£ng t·ªï ch·ª©c l·ªÖ truy ƒëi·ªáu v√† c·∫£i t√°ng h√†i c·ªët TƒÉng B·∫°t H·ªï l√™n ch√¥n t·∫°i khu v∆∞·ªùn nh√† v√† lƒÉng m·ªô S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u nh∆∞ hi·ªán nay. C≈©ng c·∫ßn n√≥i th√™m v·ªÅ khu v∆∞·ªùn n√†y. ƒê√¢y nguy√™n l√† n∆°i ·ªü c·ªßa c·ª• Phan B·ªôi Ch√¢u trong su·ªët 15 nƒÉm c·ª• b·ªã giam l·ªèng ·ªü Hu·∫ø (t·ª´ 1925 ƒë·∫øn 1940). Ti·ªÅn mua ƒë·∫•t v√† d·ª±ng nh√† do ƒë·ªìng b√†o c·∫£ n∆∞·ªõc g√≥p. Khi m·∫•t, c·ª• Phan ƒë∆∞·ª£c c·ª• Hu·ª≥nh Th√∫c Kh√°ng v√† c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc ƒë∆∞∆°ng th·ªùi t√°ng ngay trong v∆∞·ªùn nh√†. ƒê·ªìng th·ªùi, ngay b√™n c·∫°nh ng√¥i nh√† tranh c·ªßa c·ª•, c·ª• Hu·ª≥nh l√†m th√™m m·ªôt ng√¥i nh√† nh·ªè ƒë·ªÉ th·ªù c·ª• Phan. Sau cu·ªôc kh√°ng chi·∫øn ch·ªëng Ph√°p, khu v∆∞·ªùn, lƒÉng m·ªô v√† nh√† th·ªù b·ªã ti√™u ƒëi·ªÅu. Nh·ªØng ng∆∞·ªùi c√≤n t∆∞·ªüng nh·ªõ ƒë·∫øn c·ª• Phan ƒë√£ th√†nh l·∫≠p m·ªôt ·ªßy ban x√¢y d·ª±ng nh√† th·ªù c·ª• Phan do b√°c sƒ© Th√¢n Tr·ªçng Ph∆∞·ªõc ƒë·ª©ng ƒë·∫ßu. Th√°ng 10 nƒÉm 1956, c√¥ng vi·ªác x√¢y d·ª±ng ho√†n t·∫•t. Nh·ªØng ng∆∞·ªùi c√≥ tr√°ch nhi·ªám th·ªùi b·∫•y gi·ªù ƒë√£ ƒë∆∞a t√™n tu·ªïi c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc kh√°c trong phong tr√†o ch·ªëng Ph√°p kh·ªüi ƒë·∫ßu t·ª´ Th·ªß khoa Hu√¢n, Tr∆∞∆°ng ƒê·ªãnh, cho ƒë·∫øn c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc trong phong tr√†o C·∫ßn V∆∞∆°ng, vƒÉn th√¢n ƒê√¥ng Du, kh·ªüi nghƒ©a Th√°i Nguy√™n, Y√™n B√°i‚Ä¶ v√†o th·ªù chung v·ªõi Phan B·ªôi Ch√¢u v√† nh√† th·ªù c·ª• Phan tr·ªü th√†nh Nh√† th·ªù Vi·ªát Nam Li·ªát sƒ© c√°ch m·∫°ng v√† Phan B·ªôi Ch√¢u ti√™n sinh. C·ª• TƒÉng B·∫°t H·ªï, m·ªôt ch√≠ sƒ© c·ªßa phong tr√†o C·∫ßn V∆∞∆°ng v√† ƒê√¥ng Du, n√™n h√†i c·ªët c≈©ng ƒë∆∞·ª£c ƒë∆∞a v·ªÅ t√°ng ·ªü ƒë√¢y. Ng∆∞·ªùi B√¨nh ƒê·ªãnh sau n√†y h·ªÉ ai c√≥ d·ªãp gh√© ƒë·∫•t Th·∫ßn Kinh, th∆∞·ªùng gh√© v√† th·∫Øp h∆∞∆°ng t∆∞·ªüng ni·ªám ch√≠ sƒ© TƒÉng B·∫°t H·ªï v√† c√°c anh h√πng, nghƒ©a sƒ©.
TƒÇNG B·∫†T H·ªî- C√ÅNH TAY ƒê·∫ÆC L·ª∞C C·ª¶A PHAN B·ªòI CH√ÇU TRONG PHONG TR√ÄO ƒê√îNG DU
Cho ƒë·∫øn nay ch√∫ng ta ch∆∞a c√≥ nhi·ªÅu t∆∞ li·ªáu c·ª• th·ªÉ v√† chi ti·∫øt nh·ªØng ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï trong qu√° tr√¨nh ‚Äúph·ª•c th√π b√°o qu·ªëc‚Äù t·ª´ khi ‚Äú v√†o l√≠nh‚Äô, ‚Äúph·∫•n d≈©ng gi·∫øt gi·∫∑c ·ªü chi·∫øn tr∆∞·ªùng‚Äù ƒë·∫øn l√∫c tham gia ‚Äúnghƒ©a h·ªôi c≈©‚Äù ·ªü hai t·ªânh B√¨nh- Ph√∫ b·ªã th·∫•t b·∫°i, ph·∫£i tho√°t sang T√†u‚Äù, mang qu·ªëc th∆∞ ƒëi L·ªØ Thu·∫≠n, th√¥ng hi·∫øu v·ªõi Nga s·ª©‚Äù‚Ä¶ ƒë√≥ l√† giai ƒëo·∫°n ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªÅ c·∫≠p trong c√°c b·∫£n ti·ªÉu s·ª≠ s∆° l∆∞·ª£c c·ªßa √¥ng, ƒë∆∞·ª£c ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng th·ªùi nh∆∞ ƒê·∫∑ng ƒêo√†n B·∫±ng v√† Phan B·ªôi Ch√¢u vi·∫øt trong cu·ªën Vi·ªát Nam Nghƒ©a Li·ªát S·ª≠, xu·∫•t b·∫£n l·∫ßn ƒë·∫ßu ti√™n ·ªü Trung Qu·ªëc nƒÉm 1918, ho·∫∑c ƒë∆∞·ª£c b·ªï sung th√™m v√†i chi ti·∫øt trong t·ª± truy·ªán c·ªßa S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u, t·ª©c l√† cu·ªën Phan B·ªôi Ch√¢u Ni√™n Bi·ªÉu vi·∫øt nƒÉm 1929. Qua hai t√°c ph·∫©m n√†y, ch√∫ng ta bi·∫øt TƒÉng B·∫°t H·ªï c√≥ ‚Äúb·∫£n t√≠nh h√†o m·∫°i, ki·∫øn th·ª©c th·∫•u su·ªët, kh√≠ ph√°ch c∆∞∆°ng ngh·ªã‚Äù. √îng tham gia c√°c tr·∫≠n tr√°nh qu√¢n Ph√°p x√¢m l∆∞·ª£t b√™n c·∫°nh L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c, t∆∞·ªõng c·ªù ƒëen do nh√† Thanh ph√°i sang Vi·ªát Nam gi√∫p tri·ªÅu ƒë√¨nh T·ª± ƒê·ª©c. √îng chi·∫øn ƒë·∫•u r·∫•t anh d≈©ng, l·∫≠p nhi·ªÅu c√¥ng tr·∫°ng ƒë∆∞·ª£c b·ªï ch·ª©c cao trong qu√¢n ng≈©. NƒÉm 1885, kinh ƒë√¥ Hu·∫ø th·∫•t th·ªß, vua H√†m Nghi xu·ªëng chi·∫øu C·∫ßn v∆∞∆°ng, √¥ng h∆∞·ªüng ·ª©ng tham gia nghƒ©a qu√¢n c·ªßa Mai Xu√¢n Th∆∞·ªüng, ƒë∆∞·ª£c phong ch·ª©c ƒê·ªÅ ƒë·ªëc, ƒë√£ chi√™u t·∫≠p th√™m nghƒ©a d≈©ng g√¢y n√™n phong tr√†o ch·ªëng Ph√°p m·∫°nh m·∫Ω ·ªü B√¨nh ƒê·ªãnh- Ph√∫ Y√™n trong nh·ªØng nƒÉm 1885-1887. Phong tr√†o kh·ªüi nghƒ©a b·ªã ƒë√†n √°p tan r√£, √¥ng tho√°t n·∫°n li·ªÅn ch·∫°y ra B·∫Øc k·ª≥, t√¨m ƒë∆∞·ªùng sang nh√† Thanh c·∫ßu vi·ªán, nh∆∞ng nh√† Thanh l√∫c b·∫•y gi·ªù c≈©ng ƒë√£ suy y·∫øu, kh√¥ng ƒë√°p ·ª©ng ƒë∆∞·ª£c y√™u c·∫ßu c·ªßa √¥ng. √îng l·∫°i mang qu·ªëc th∆∞ ƒëi th√¥ng hi·∫øu v·ªõi Nga. V·ªÅ ƒëi·ªÉm n√†y trong ni√™n bi·ªÉu c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u ch√©p l√† √¥ng ƒë·∫øn L·ªØ Thu·∫≠n g·∫∑p s·ª© th·∫ßn Nga, nh∆∞ng qua t√†i li·ªáu c·ªßa nh√† s·ª≠ h·ªçc Ph√°p Georges Bouddarel, trong ph·∫ßn ch√∫ th√≠ch, b·∫£n d·ªãch ra ch·ªØ Ph√°p cu·ªën Phan B·ªôi Ch√¢u Ni√™n Bi·ªÉu xu·∫•t b·∫£n ·ªü Paris nƒÉm 1969 c√≥ ƒë∆∞a ra √Ω ki·∫øn nh∆∞ sau:
‚Äú C√≥ th·ªÉ TƒÉng B·∫°t H·ªï mang th∆∞ u·ª∑ nhi·ªám c·ªßa vua H√†m Nghi sang li√™n l·∫°c v·ªõi b√° t∆∞·ªõc Cassini, s·ª© th·∫ßn Nga ·ªü B·∫Øc Kinh ƒë·ªÉ c·∫ßu vi·ªán, nh∆∞ng b·ªã t·ª´ ch·ªëi hai l·∫ßn v√†o kho·∫£ng gi·ªØa th√°ng 12 nƒÉm 1892 v√† th√°ng 3, nƒÉm 1893. Ph√°i b·ªô n√†y g·ªìm c√≥ 3 ng∆∞·ªùi cho bi·∫øt r·∫±ng h·ªç ƒë∆∞·ª£c l·ªánh c·ªßa nh√† vua b√≠ m·∫≠t sang Saint P√©tersbourg ƒë·ªÉ y√™u c·∫ßu Nga ho√†ng gi√∫p Vi·ªát Nam ƒë√°nh ƒëu·ªïi Ph√°p. Nga ƒë√£ nh·∫≠n ‚Äú B·∫£o h·ªô An Nam (trung k·ª≥) tr√™n danh nghƒ©a‚Äù, c√≤n Ph√°p gi·ªØ B·∫Øc k·ª≥ v√† Nam k·ª≥. Theo to√†n quy·ªÅn De Lannessan th√¨ ph√°i ƒëo√†n n√†y l√† c·ªßa T√¥n Th·∫•t Thuy·∫øt, ch·ª© kh√¥ng ph·∫£i c·ªßa tri·ªÅu ƒë√¨nh Hu·∫ø‚Äù.
Ph·∫£i chƒÉng do s·ª± ki·ªán ‚Äúngo·∫°i giao‚Äù n√†y m√† b·∫•y l√¢u nay ch√∫ng ta v·∫´n ƒëinh ninh l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï ‚Äúƒëi Nga‚Äù, ‚Äú chinh Nga c√≥ l√∫c ho√†ng qu√¢n‚Äù nh∆∞ ·ªü b√†i √Å t·∫ø √° ca ƒë√£ n√™u v√† trong c√¢u ƒë·ªëi kh√≥c TƒÉng B·∫°t H·ªï, ng∆∞ h·∫£i ƒê·∫∑ng Th√°i Th√¢n c≈©ng vi·∫øt: ‚Äúƒë√£ k√™u ·ªü Anh, ƒë√£ k√™u ·ªü Thanh, c√≤n to ti·∫øng ·ªü ƒê√¥ng‚Ä¶‚Äù . Nh∆∞ v·∫≠y vi·ªác giao thi·ªáp c·ªßa √¥ng v·ªõi Nga coi nh∆∞ th·∫•t b·∫°i. B·∫•y gi·ªù ƒë∆∞·ª£c tin L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c (ng∆∞·ªùi m√† ƒë∆∞·ª£c √¥ng quen bi·∫øt t·ª´ tr∆∞·ªõc, t·ª©c l√† trong nh·ªØng nƒÉm √¥ng t√≤ng chinh ·ªü B·∫Øc k·ª≥ (1873-1883) t·ª´ng s·ªëng v√† chi·∫øn ƒë·∫•u b√™n c·∫°nh L∆∞u To√†n) hi·ªán ƒëang ch·ªâ huy qu√¢n ƒë·ªôi nh√† Thanh ·ªü ƒê√†i Loan, √¥ng b√®n t√¨m t·ªõi ƒë·ªÉ c·∫ßu c·ª©u v√† ƒë∆∞·ª£c L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c thu n·∫°p v√†o h√†ng qu√¢n, phong cho ch·ª©c Dinh tr∆∞·ªüng.
Nh∆∞ng ch·∫≥ng bao l√¢u sau, nƒÉm 1895, L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c b·ªã qu√¢n ƒë·ªôi Nh·∫≠t b·∫£n ƒë√°nh b·∫°i, ƒê√†i Loan b·ªã Nh·∫≠t B·∫£n chi·∫øm, n√™n TƒÉng B·∫°t H·ªï ph·∫£i chia tay v·ªõi L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c, qua Xi√™m l∆∞u tr√∫ m·ªôt th·ªùi gian ƒë·ªÉ ch·ªù d·ªãp thu·∫≠n l·ª£i v·ªÅ n∆∞·ªõc ho·∫°t ƒë·ªông. ƒê√≥ l√† kho·∫£ng th·ªùi gian t·ª´ 1895 ƒë·∫øn 1898. Theo t√°c gi·∫£ Vi·ªát Nam Nghƒ©a Li·ªát S·ª≠ cho bi·∫øt, khi ·ªü Xi√™m, √¥ng th∆∞·ªùng qua l·∫°i c√°c mi·ªÅn BƒÉng C·ªëc, Xa Qu√¢n: ‚Äú l√∫c ƒë√≥ √¥ng g·∫∑p c√°c chi·∫øn sƒ© Ngh·ªá An nh∆∞ Nguy·ªÖn ƒê·ª©c H·∫≠u c√πng b√†n vi·ªác n∆∞·ªõc. Hai √¥ng r·∫•t t∆∞∆°ng ƒë·∫Øc nhau, m∆∞u li√™n l·∫°c c√πng Vi·ªát ki·ªÅu t·∫°i Xi√™m ƒë·ªÉ m∆∞u t√≠nh vi·ªác kh√¥i ph·ª•c ƒë·∫•t n∆∞·ªõc. Nh∆∞ng c∆° h·ªôi ch∆∞a ƒë·∫øn kh√¥ng th·ªÉ l√†m g√¨ ƒë∆∞·ª£c, √¥ng ch·ªâ tr·ªën tr√°nh qua th·ªùi m√† th√¥i‚Äù. √îng r·ªùi kh·ªèi ƒë·∫•t Xi√™m nƒÉm 1898.
Giai ƒëo·∫°n ti·∫øp theo, t·ª´ 1893-1903, c√≥ th·ªÉ coi l√† giai ƒëo·∫°n TƒÉng B·∫°t H·ªï chu·∫©n b·ªã cho nh·ªØng ho·∫°t ƒë·ªông c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa √¥ng theo h∆∞·ªõng m·ªõi: k·∫øt th√∫c ‚Äúnghƒ©a h·ªôi c≈©‚Äù v√† m·ªü ra ‚Äúnghƒ©a h·ªôi m·ªõi‚Äù. M√πa xu√¢n nƒÉm M·∫≠u Tu·∫•t (1898), TƒÉng B·∫°t H·ªï t·ª´ n∆∞·ªõc ngo√†i tr·ªën v·ªÅ n∆∞·ªõc, √¥ng ƒë√£ t√¨m g·∫∑p v√† k·∫øt th√¢n v·ªõi nh√† y√™u n∆∞·ªõc Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn l√∫c ƒë√≥ ƒëang c√≥ m·∫∑t ·ªü H√† th√†nh. Hai ng∆∞·ªùi b√†n b·∫°c v·ªõi nhau vi·ªác ‚Äúk·∫øt n·∫°p nh·ªØng b·∫≠c anh h√†o c√≥ l√≤ng y√™u n∆∞·ªõc, thƒÉm d√≤ con em c√°c gia ƒë√¨nh c√≥ th√π v·ªõi gi·∫∑c, k·ªÉ v·ªõi nhau t·ª´ng ng∆∞·ªùi, t·ª´ng h·ªç, t·ª´ng ƒë·ªânh, ƒë·ªÅu c√≥ th·ªÉ gi√∫p ƒë·ª° ch√∫ng ta, v√† con √¥ng n·ªç √¥ng kia th√¥ng minh, d≈©ng c·∫£m c√≥ th·ªÉ ƒë·ªìng m∆∞u ƒë∆∞·ª£c, n√™n ƒëem h·ªç xu·∫•t d∆∞∆°ng. ƒê√£ ƒë·ªìng √Ω v·ªõi nhau r·ªìi, nh∆∞ng t√¥i chia nhau t√¨m b·∫°n, kh·∫Øp ng∆∞·ªùi n·ªç ƒë·∫øn ng∆∞·ªùi kia. Nh∆∞ng v√¨ c√°c ng∆∞·ªùi ƒë√≥ k·∫ª B·∫Øc ng∆∞·ªùi Nam, tung t√≠ch kh√¥ng nh·∫•t ƒë·ªãnh, n√™n kh√¥ng g·∫∑p ƒë∆∞·ª£c. S∆∞ Tri·ªáu (t·ª©c TƒÉng B·∫°t H·ªï) l·∫°i t·ª´ bi·ªát t√¥i ƒëi ngo·∫°i qu·ªëc, qua ch·ªó n√†y ch·ªó n·ªç nhi·ªÅu n∆°i. Sau cu·ªôc chi·∫øn tranh Nga- Nh·∫≠t n·ªó ra (2-1904), th·∫ø l·ª±c √Å ƒê√¥ng n·ªói l√™n m·∫°nh, S∆∞ Tri·ªáu v·ªÅ n∆∞·ªõc l·∫°i ƒë·∫øn thƒÉm t√¥i, b√†n v·ªÅ k·∫ø ho·∫°ch ti·∫øn h√†nh‚Äù. Qua ƒëo·∫°n h·ªìi ·ª©c n√†y c·ªßa Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn ƒë√£ cho ch√∫ng ta m·ªôt s·ªë ch·ªâ d·∫´n quan tr·ªçng v·ªÅ ‚Äúh√†nh trang v·ªÅ ch·ªß tr∆∞∆°ng c·ª©u n∆∞·ªõc‚Äù c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï l√∫c b·∫•y gi·ªù. ƒê√≥ l√† sau khi ·ªü Xi√™m v·ªÅ n∆∞·ªõc, √¥ng ƒë√£ d·ª± ƒë·ªãnh m·ªôt k·∫ø s√°ch ‚Äút·∫≠p h·ª£p l·ª±c l∆∞·ª£ng y√™u n∆∞·ªõc v√†o trong m·ªôt t·ªï ch·ª©c c·ª©u n∆∞·ªõc m·ªõi‚Äù v√† ƒë√£ th·ªëng nh·∫•t √Ω ki·∫øn v·ªõi Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn c·∫£ v·ªÅ vi·ªác ch·ªçn ng∆∞·ªùi ‚Äúxu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu h·ªçc‚Äù, r·ªìi ch√≠nh l·∫°i t·ª± ch·ªçn m√¨nh l√†m ng∆∞·ªùi ‚Äúƒëi ngo·∫°i qu·ªëc‚Äù, (t·ª©c l√† ƒëi Trung Qu·ªëc). ‚Äú qua ch·ªó n√†y ch·ªó n·ªç nhi·ªÅu n∆°i‚Äù (ch·∫Øc ch·∫Øn l√† t·ª´ bi√™n gi·ªõi Vi·ªát ‚ÄìTrung qua L∆∞·ª°ng Qu·∫£ng, H·ªìng k√¥ng, Th∆∞·ª£ng H·∫£i.. ƒë·ªÉ li√™n h·ªá nh√¢n m·ªëi, t√¨m ƒë·ªãa ƒëi·ªÉm d·ª´ng ch√¢n nh∆∞ l√† m·ªôt ng∆∞·ªùi ƒëi ti·ªÅn tr·∫°m cho ƒëo√†n ng∆∞·ªùi xu·∫•t d∆∞∆°ng sau n√†y v·∫≠y. Th·∫≠t kh√¥ng h·∫πn m√† g·∫∑p, ch·ªß tr∆∞∆°ng li√™n k·∫øt nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng t√¢m ƒë·ªìng ch√≠ ch·ªçn ng∆∞·ªùi xu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu h·ªçc, b·ªìi d∆∞·ª°ng nh√¢n t√†i l√†m r∆∞·ªùng c·ªôt cho ƒë·∫•t n∆∞·ªõc c·ªßa Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn v√† TƒÉng B·∫°t H·ªï c≈©ng ch√≠nh l√† n·ªôi dung quan tr·ªçng trong t√¥n ch·ªâ, m·ª•c ƒë√≠ch ƒë∆∞·ªùng l·ªëi ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi do Phan B·ªôi Ch√¢u, ƒê·∫∑ng Th√°i Th√¢n, Nguy·ªÖn Th√†nh v√† c√°c ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa h·ªç ƒëang trong qu√° tr√¨nh h√¨nh th√†nh, v·∫≠n ƒë·ªông v√† s·∫Ω ch√≠nh th·ª©c th√†nh l·∫≠p v√†o th√°ng nƒÉm 1904 t·∫°i Qu·∫£ng Nam. Duy T√¢n H·ªôi l√† m·ªôt h·ªôi ƒë·∫£ng ki·ªÉu m·ªõi s·∫Ω g√≥p ph·∫ßn l√£nh ƒë·∫°o phong tr√†o ƒë·∫•u tranh d√¢n t·ªôc ·ªü Vi·ªát Nam t·ª´ ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX theo ‚Äú·∫£nh h∆∞·ªüng c·ªßa h·ªá t∆∞ t∆∞·ªüng t∆∞ s·∫£n‚Äù, m√† c√°c nh√† nho y√™u n∆∞·ªõc ti·∫øn b·ªô th·ªùi b·∫•y gi·ªù g·ªçi l√† ‚Äúm·ªü ra nghƒ©a h·ªôi m·ªõi‚Äù.
Trong ba nhi·ªám v·ª• quan tr·ªçng c·ªßa Duy T√¢n h·ªôi g·ªìm: 1- Ph√°t tri·ªÉn th·∫ø l·ª±c c·ªßa h·ªôi v·ªÅ ng∆∞·ªùi v√† t√†i ch√≠nh; 2- X√∫c ti·∫øn vi·ªác chu·∫©n b·ªã b·∫°o ƒë·ªông v√† c√°c c√¥ng vi·ªác sau khi ph√°t l·ªánh bao ƒë·ªông; 3- Chu·∫©n b·ªã xu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán, x√∫c ƒë·ªãnh ph∆∞∆°ng ch√¢m v√† th·ªß ƒëo·∫°n xu·∫•t d∆∞∆°ng, th√¨ nhi·ªám v·ª• th·ª© 3- xu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán ƒë∆∞·ª£c xem l√† quan tr·ªçng nh·∫•t v√† giao cho Phan B·ªôi Ch√¢u c√πng Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh tr√π li·ªáu. Vi·ªác n√†y ho√†n to√†n kh√¥ng ph·∫£i l√† bi·ªÉu hi·ªán c·ªßa t√¢m l√Ω v·ªçng ngo·∫°i m√π qu√°ng m√† c·ªët g√¢y thanh th·∫ø cho l·ª±c l∆∞·ª£ng b√™n trong. H∆∞·ªõng c·∫ßu vi·ªán ƒë∆∞·ª£c xu·∫•t vi·ªán l√† Nh·∫≠t B·∫£n, v√¨ theo l·ªùi c·ªßa Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh , ‚Äútr√¥ng v√†o th·∫ø l·ª±c li·ªát c∆∞·ªùng hi·ªán nay, n·∫øu kh√¥ng ph·∫£i l√† n∆∞·ªõc ƒë·ªìng vƒÉn ƒë·ªìng ch·ªßng v·ªõi m√¨nh, t·∫•t kh√¥ng c√≥ n∆∞·ªõc n√†o vi·ªán tr·ª£ cho m√¨nh. Trung Qu·ªëc ƒë√£ ch·ªãu nh∆∞·ªùng n∆∞·ªõc ta cho Ph√°p; v·∫£ l·∫°i Trung Qu·ªëc b√¢y gi·ªù th·∫ø l·ª±c suy y·∫øu, t·ª± c·ª©u m√¨nh c√≤n kh√¥ng xong, ch·ªâ c√≥ Nh·∫≠t l√† gi·ªëng da v√†ng v√† l·∫°i l√† n∆∞·ªõc ti√™n ti·∫øn. T·ª´ ng√†y th·∫Øng Nga l·∫°i sinh d√£ t√¢m; b√¢y gi·ªù ta sang Nh·∫≠t, ƒëem l·ª£i h·∫°i thuy·∫øt ph·ª•c h·ªç, t·∫•t nhi√™n h·ªç vui l√≤ng vi·ªán tr·ª£ ta. N·∫øu h·ªç kh√¥ng vi·ªán tr·ª£ b·∫±ng binh l√≠nh, th√¨ vi·ªác mua kh√≠ gi·ªõi, nh·ªù l∆∞∆°ng th·ª±c c≈©ng c√≥ ph·∫ßn d·ªÖ‚Äù.
T·ª´ nhi·ªám v·ª• ‚Äúxu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán‚Äù n√†y ƒë√£ n·∫©y ra m·ªôt s·ªë v·∫•n ƒë·ªÅ h·∫øt s·ª©c quan tr·ªçng ph·∫£i b√†n ƒë·∫øn v√† ph·∫£i lo t√≠nh c√°c bi·ªán ph√°p th·ª±c hi·ªán, ƒë√≥ l√† kinh ph√≠ v√† nh√¢n t√†i ngo·∫°i giao v·ªõi ng∆∞·ªùi h∆∞·ªõng ƒë·∫°o. V·ªÅ ngu·ªìn kinh ph√≠ trong n∆∞·ªõc, H·ªôi giao cho Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh ƒë·∫£m tr√°ch, c√≤n ‚Äúng∆∞·ªùi d·∫´n ƒë∆∞·ªùng‚Äù v√† ‚Äúc√¥ng vi·ªác ngo·∫°i giao‚Äù l√† do S√†o Nam Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë·∫£m ƒë∆∞∆°ng. Tuy nhi√™n Phan B·ªôi Ch√¢u nh·∫≠n th·∫•y r·∫±ng Phan ch·ªâ c√≥ th·ªÉ ·ªü c∆∞∆°ng v·ªã ƒë·ªëi ngo·∫°i v·ªõi c√°c ch√≠nh kh√°ch, vƒÉn nh√¢n khi ti·∫øp x√∫c v·ªõi h·ªç ·ªü Trung Qu·ªëc, Nh·∫≠t B·∫£n m√† th√¥i, v√¨ Phan gi·ªèi ch·ªØ H√°n, c√≥ h·ªçc v·∫•n, c√≥ √≠t nhi·ªÅu hi·ªÉu bi·∫øt v·ªÅ c√°c t∆∞ tr√†o, v·ªÅ th·ªùi cu·ªôc tr√™n th·∫ø gi·ªõi do t√¢n th∆∞, t√¢n vƒÉn m√°ch b·∫£o, c√≤n v·∫•n ƒë·ªÅ ‚Äúng∆∞·ªùi d·∫´n ƒë∆∞·ªùng‚Äù cho c√¥ng cu·ªôc ƒê√¥ng du c·∫ßu vi·ªán l√† kh√≥ khƒÉn nh·∫•t. Ngay l√∫c ƒë√≥ Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh ƒë√£ k·ªãp ch·ªâ vai tr√≤ c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï. √îng n√≥i: ‚Äúvi·ªác kinh ph√≠, ch·ªâ m·ªôt m√¨nh t√¥i v·ªõi S∆°n T·∫©u (ƒê·ªó ƒêƒÉng Tuy·ªÉn) bi·ªán ƒë∆∞·ª£c xong.. Anh TƒÉng B·∫°t H·ªï t·ª´ ng√†y c·∫ßn v∆∞∆°ng th·∫•t b·∫°i, t·ª´ng ch·∫°y kh·∫Øp Qu·∫£ng ƒê√¥ng, Qu·∫£ng T√¢y l·∫°i c√≥ mang c·∫£ qu·ªëc th∆∞ ƒëi L·ªØ Thu·∫≠n th√¥ng hi·∫øu v·ªõi Nga s·ª©. Vi·ªác ƒë√≥ b·∫•t th√†nh anh chuy·ªÉn qua ƒê√†i Loan d·ª±a v√†o L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c. Khi Nh·∫≠t B·∫£n l·∫•y ƒê√†i Loan, L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c thua ch·∫°y, TƒÉng quay sang Xi√™m m∆∞·ª£n ƒë∆∞·ªùng v·ªÅ n∆∞·ªõc, hi·ªán nay n√©p gi·∫•u ·ªü H√† th√†nh, nh∆∞ng m√† t·∫•m l√≤ng ph·ª•c th√π c√†ng ki√™u l·∫Øm. T√¥i t·ª´ng vi·∫øt th∆∞ k√™u anh v·ªÅ Nam, ch·∫≥ng may th·ªùi mai, TƒÉng qu√¢n ch·∫Øc v·ªÅ ƒë√¢y. L·∫•y c√°i g√°nh ‚Äúng∆∞·ªùi ƒë∆∞a ƒë∆∞·ªùng‚Äù trao cho anh TƒÉng kh√¥ng ph·∫£i lo kh√¥ng c√≥ xe ch·ªâ Nam v·∫≠y‚Äù.
V√† th·∫ø l√† th√°ng 7, nƒÉm 1904, TƒÉng B·∫°t H·ªï t·ª´ B·∫Øc tr·ªü v·ªÅ. Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë∆∞·ª£c g·∫∑p ngay √¥ng t·∫°i nh√† Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh. ƒê√¢y l√† cu·ªôc h·ªôi ng·ªô k·ª≥ th√∫, c√≥ √Ω nghƒ©a l·ªãch s·ª≠ tr·ªçng ƒë·∫°i trong cu·ªôc ƒë·ªùi ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa nh·ªØng nh√† tr√≠ sƒ© h·ªìi ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ XX. Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ ƒë√°nh gi√° TƒÉng B·∫°t H·ªï ch√≠nh l√† ‚Äúng∆∞·ªùi k√©o m√∫i d·∫Øt d√¢y‚Äù cho phong tr√†o ƒê√¥ng Du, m·ªôt ho·∫°t ƒë·ªông n·ªói b·∫≠t nh·∫•t c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi l√∫c ƒë√≥. Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh ƒë√£ thay m·∫∑t H·ªôi thu·∫≠t l·∫°i cho TƒÉng B·∫°t H·ªï nghe nh·ªØng ‚Äúm∆∞u ƒë·ªì‚Äù c·ªßa h·ªôi. TƒÉng B·∫°t H·ªï nghe v√† ti·∫øp l·ªùi Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh:
- Ta nay l√†m vi·ªác l·ªõn, n·∫øu kh√¥ng c√≥ ngo·∫°i vi·ªán m√† ch·ªâ tr√¥ng v√†o n·ªôi ƒë·∫£ng, n·∫øu ti·∫øp t·∫ø kh√¥ng ƒë·ªß th√¨ sao?
Ti·ªÉu La Nguy·ªÖn Th√†nh n√≥i ngay:
- T√¥i c≈©ng lo nh∆∞ th·∫ø, nh∆∞ng bi·∫øt ai l√†m Th√¢n Bao t∆∞ b√¢y gi·ªù?
TƒÉng B·∫°t H·ªï li·ªÅn ƒë√°p:
- T√¥i kh√¥ng c√≥ s·ªü tr∆∞·ªùng g√¨ kh√°c nh∆∞ng ƒë√£ l√¢u nƒÉm t√¥i t·ª´ng ƒëi qua c√°c n∆°i Vi·ªát, Qu·∫ø, sang ƒê√†i Loan, ƒë·∫øn ƒê√¥ng Nam t·ªânh, r·ªìi t·ª´ Thi√™n T√¢n, Thanh ƒë·∫£o tr·ªü v·ªÅ Th∆∞·ª£ng H·∫£i, la·ªã ƒëi Nam d∆∞∆°ng l·∫•y s√≥ng gi√≥ l√†m g·ªëi, s∆∞∆°ng tuy·∫øt l√†m c∆°m, ƒëi·ªÅu ƒë√≥ l√† s·ªü tr∆∞·ªùng c·ªßa t√¥i. Hi·ªán nay Nh·∫≠t B·∫£n n·ªïi d·∫≠y, ch√¢u √Å ƒë√£ thay b·ªô m·∫∑t, ta c√≥ th·ªÉ ƒëi xem th·∫ø n√†o. N·∫øu c√°c √¥ng d√πng t√¥i, xin c√°c √¥ng c·ª© sai ph√°i, t√¥i s·∫Ω vui l√≤ng.
V·ªÅ cu·ªôc g·∫∑p g·ª° quan tr·ªçng n√†y, Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ ghi l·∫°i trong Ni√™n Bi·ªÉu nh∆∞ sau: ‚Äú√¥ng tu·ªïi ngo√†i 40, m√†y r√¢u c·ªët c√°ch tr·ªùi h·∫° s∆∞∆°ng thu, tr√¥ng qua m·ªôt l·∫ßn m√† bi·∫øt ch·∫Øc l√† ng∆∞·ªùi ƒë√£ l·ªãch duy·ªát d√†y l·∫Øm. Ng·ªìi n√≥i chuy·ªán k·ªÉ t√¨nh h√¨nh ngo√†i bi·ªÉn r·∫•t k·ªπ, m√† n√≥i nh√¢n v·∫≠t n∆∞·ªõc T√†u l√∫c b·∫•y gi·ªù c≈©ng r√†nh r·ªçt nh∆∞ ƒë√©m ti·ªÅn trong t√∫i v·∫≠y. T√¥i ƒë∆∞·ª£c g·∫∑p √¥ng, m·ª´ng b·∫±ng tr·ªùi trao, r·ªìi b√†n ƒë·∫øn ƒëi Nh·∫≠t B·∫£n, √¥ng hƒÉng h√°i ƒëi ngay‚Äù.
T·ª´ ƒë√≥ Phan B·ªôi Ch√¢u y√™n t√¢m ‚Äúquy·∫øt k·∫ø ƒë·ªãnh ng√†y ƒëi Nh·∫≠t B·∫£n‚Äù ƒë·ªÉ t·ªï ch·ª©c l√£nh ƒë·∫°o phong tr√†o ƒê√¥ng Du. C≈©ng t·ª´ ƒë√¢y, TƒÉng B·∫°t H·ªï tr·ªü th√†nh m·ªôt y·∫øu nh√¢n c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi.
Cu·ªëi 1904, sau khi chu·∫©n b·ªã xong h√†nh trang ‚Äúxu·∫•t ngo·∫°i‚Äù ƒë·∫ßu ti√™n c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi ti·∫øn h√†nh cu·ªôc ‚Äúv∆∞·ª£t bi·ªÉn b√≠ m·∫≠t‚Äù. ƒêo√†n g·ªìm c√≥ ba ng∆∞·ªùi: Phan B·ªôi Ch√¢u, TƒÉng B·∫°t H·ªï v√† ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh. ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh l√† ch√∫ ru·ªôt c·ªßa ng∆∞ h·∫£i ƒê·∫∑ng Th√°i Th√¢n: ‚Äútu·ªïi ngo√†i b·ªën m∆∞∆°i, tru·ªõc ƒë√£ nhi·ªÅu nƒÉm b√¥n t·∫©u cho ƒë·∫£ng C·∫ßn v∆∞∆°ng, m√† v·ªõi ƒë·∫£ng c√°ch m·∫°ng m·ªõi g·∫ßn ƒë√¢y (t·ª©c Duy T√¢n H·ªôi) c≈©ng xu·∫•t l·ª±c r·∫•t nhi·ªÅu‚Äù. S·ªü dƒ© c√≥ th√™m ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh c√πng ƒëi v·ªõi ƒëo√†n l√† do √Ω ki·∫øn ƒë·ªÅ ngh·ªã ƒë√∫ng ƒë·∫Øn c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï v·ªõi Phan B·ªôi Ch√¢u.
Ng√†y 23-2-1905, ƒêo√†n r·ªùi b·∫øn t√†u H·∫£i Ph√≤ng, ng∆∞·ª£c l√™n Qu·∫£ng Ninh M√≥ng C√°i‚Ä¶ qua ƒê√¥ng H∆∞ng (Trung Qu·ªëc) theo ƒë√∫ng nh·∫≠t tr√¨nh c·ªßa ng∆∞·ªùi d·∫´n ƒë∆∞·ªùng l√† TƒÉng B·∫°t H·ªï. TƒÉng B·∫°t H·ªï r·∫•t th√¥ng thu·ªôc ƒë∆∞·ªùng ƒëi l·ªëi l·∫°i ·ªü v√πng n√†y, th·∫≠m ch√≠ √¥ng ƒë√£ c√≥ tr∆∞·ªõc nh·ªØng tr·∫°m li√™n l·∫°c, nh·ªØng c∆° s·ªü nh√† d√¢n ƒë·ªÉ d·ª´ng ch√¢n. Sau hai ng√†y ƒëi ƒë∆∞·ªùng, ƒëo√†n ƒë√£ ƒë·∫øn Li√™m Ch√¢u, r·ªìi B·∫Øc H·∫£i, r·ªìi l·∫°i ƒë∆∞·ª£c g·∫∑p m·ªôt ng∆∞·ªùi b·ªìi t√†u y√™u n∆∞·ªõc t√™n l√† L√Ω Tu·ªá, v·ªÅ sau L√Ω Tu·ªá tr·ªü th√†nh ng∆∞·ªùi giao li√™n r·∫•t ƒë·∫Øc l·ª±c c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi. ƒêo√†n ngh·ªâ l·∫°i ·ªü ƒë√¢y m·ªôt tu·∫ßn l·ªÖ, c√≤n TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒëi qua Thi·ªÅu Ch√¢u (Qu·∫£ng ƒê√¥ng) thƒÉm c√°c c·ª• T√¥n Th·∫•t Thuy·∫øt, Tr·∫ßn Xu√¢n So·∫°n, n∆°i nh√† c·∫ßm quy·ªÅn Trung Qu·ªëc y√™u c·∫ßu To√†n quy·ªÅn ƒê√¥ng D∆∞∆°ng ƒë·ªÉ cho c√°c c·ª• l∆∞u tr√∫ ·ªü ƒë√≥, nh·∫±m ch·∫Øp n·ªëi m·ªôt ƒë∆∞·ªùng d√¢y li√™n l·∫°c c·ªßa c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc Vi·ªát Nam v·ªõi nhau, v√† v·ªÅ sau ch√≠nh nh·ªØng ng∆∞·ªùi tham gia phong tr√†o ƒê√¥ng Du c≈©ng th∆∞·ªùng qua l·∫°i ƒë√≥ ƒë∆∞a ƒë√≥n nhau.
Trong th·ªùi gian l∆∞u l·∫°i H∆∞∆°ng C·∫£ng, TƒÉng B·∫°t H·ªï c√≤n gi√∫p cho Phan B·ªôi Ch√¢u ti·∫øp x√∫c v·ªõi c√°c ƒë·∫£ng vi√™n c√°ch m·∫°ng Trung Qu·ªëc t·∫°i c∆° quan Th∆∞∆°ng b√°o c·ªßa ƒê·∫£ng B·∫£o Ho√†ng (g·∫∑p √¥ng T·ª´ C·∫ßn, Ch·ªß nhi·ªám Th∆∞∆°ng B√°o) v√† Trung Qu·ªëc nh·∫≠t b√°o c·ªßa ƒë·∫£ng c√°ch m·∫°ng (g·∫∑p √¥ng Ph√πng T·ª± Do, ch·ªß nhi·ªám Trung Qu·ªëc nh·∫≠t b√°o). Ph√πng T·ª± Do ƒë√£ g·ª£i √Ω cho Phan B·ªôi Ch√¢u vi·∫øt th∆∞ cho T·ªïng ƒë·ªëc L∆∞·ª°ng Vi·ªát l√† S·∫ßm Xu√¢n Huy√™n, nh·ªù gi√∫p ƒë·ª° c√°ch m·∫°ng Vi·ªát Nam. ƒê√≥ l√† b·ª©c th∆∞ ngo·∫°i giao ƒë·∫ßu ti√™n c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u do ch√≠nh TƒÉng B·∫°t H·ªï t√¨m ƒë·∫øn th∆∞ k√Ω c·ªßa S·∫ßm Xu√¢n Huy√™n l√† Chu Xu√¢n ƒë·ªÉ giao t·∫≠n tay. Nh∆∞ng Phan B·ªôi Ch√¢u kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c h·ªìi √¢m, ƒë·∫øn n·ªói Phan c√≥ m·ªôt nh·∫≠n x√©t chua ch√°t: ‚Äútri·ªÅu ƒë√¨nh chuy√™n ch·∫ø thi·ªát kh√¥ng c√≥ ng∆∞·ªùi t·ªët. M√£n Thanh v·ªõi tri·ªÅu Nguy·ªÖn ·ªü ta ch·∫≥ng qua l√† ma ch√¥n chung huy·ªát m√† th√¥i‚Äù.
Sau m·ªôt th·ªùi gian l∆∞u l·∫°i ·ªü H∆∞∆°ng C·∫£ng, ƒëo√†n ƒë·∫øn Th∆∞·ª£ng H·∫£i, nh∆∞ng ch∆∞a th·ªÉ ƒëi ngay sang Nh·∫≠t B·∫£n ƒë∆∞·ª£c, v√¨ cu·ªôc chi·∫øn tranh Nga -Nh·∫≠t ƒëang ·ªü giai ƒëo·∫°n quy·∫øt li·ªát, t√†u bu√¥n c·ªßa Nh·∫≠t B·∫£n b·ªã tr∆∞ng d·ª•ng cho qu√¢n ƒë·ªôi, c√≤n t√†u bu√¥n c·ªßa c√°c n∆∞·ªõc kh√°c c≈©ng ch∆∞a ƒë·∫øn Nh·∫≠t B·∫£n ƒë∆∞·ª£c do tr·ªü ng·∫°i v√¨ chi·∫øn s·ª±. M√£i t·ªõi cu·ªëi th√°ng 5-1905 ƒëo√†n xu·∫•t d∆∞∆°ng c·ªßa Phan B·ªôi Ch√¢u m·ªõi c·∫≠p b·∫øn c·∫£ng Kob√©, r·ªìi ƒë·∫øn Yokahama, n∆°i m√† Phan B·ªôi Ch√¢u c·∫ßn ƒë·∫øn ƒë·ªÉ t√¨m g·∫∑p nh√† ch√≠nh kh√°ch Trung Qu·ªëc L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u, ng∆∞·ªùi m√† Phan t·ª´ng h√¢m m·ªô v√† mu·ªën v·∫•n k·∫ø cho c√¥ng cu·ªôc c·ª©u n∆∞·ªõc c·ªßa m√¨nh.
Phan B·ªôi Ch√¢u t·ª± vi·∫øt th∆∞ gi·ªõi thi·ªáu Phan v·ªõi L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u v√† xin ƒë∆∞·ª£c ti·∫øp ki·∫øn. L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u r·∫•t c·∫£m ƒë·ªông ƒë√≥n ti·∫øp c√°c nh√† y√™u n∆∞·ªõc Vi·ªát Nam ‚Äúxu·∫•t d∆∞∆°ng c·∫ßu vi·ªán‚Äù n√†y. Trong c√°c cu·ªôc ti·∫øp x√∫c gi·ªØa hai ng∆∞·ªùi, TƒÉng B·∫°t H·ªó ƒë√≥ng vai tr√≤ ng∆∞·ªùi th√¥ng d·ªãch tr·ª±c ti·∫øp qua nh·ªØng c√¢u th√π ·ª©ng th√¥ng th∆∞·ªùng c·ªßa hai b√™n, v√¨ √¥ng bi·∫øt ti·∫øng Qu·∫£ng ƒê√¥ng. C√≤n nh·ªØng l·ªùi t√¢m s·ª± ho·∫∑c b√†n v·ªÅ ‚Äúƒë∆∞·ªùng l·ªëi, s√°ch l∆∞·ª£c‚Äù c·ª©u n∆∞·ªõc gi·ªØa Phan B·ªôi Ch√¢u v√† L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u th√¨ b·∫±ng b√∫t ƒë√†m.
Cu·ªëi th√°ng 7-1905, Phan B·ªôi Ch√¢u sau khi thƒÉm th√∫ t√¨nh h√¨nh ·ªü Nh·∫≠t B·∫£n, ƒë√£ b∆∞·ªõc ƒë·∫ßu ƒë·∫∑t ƒë∆∞·ª£c c∆° s·ªü cho phong tr√†o ƒê√¥ng Du c·∫ßu h·ªçc v√† ƒë√£ bi√™n so·∫°n xong cu·ªën Vi·ªát Nam Vong Qu·ªëc s·ª≠, ƒë∆∞·ª£c L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u in gi√∫p l√†m t√†i li·ªáu tuy√™n truy·ªÅn c√°ch m·∫°ng. Sau ƒë√≥ Phan B·ªôi Ch√¢u l·∫°i c√πng v·ªõi ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh t√¨m ƒë∆∞·ªùng v·ªÅ n∆∞·ªõc ƒë·ªÉ mang Ngo·∫°i h·∫ßu C∆∞·ªùng ƒê·ªÉ xu·∫•t d∆∞∆°ng, v√† l·ª±a ch·ªçn m·ªôt s·ªë thanh ni√™n ∆∞u t√∫ ƒëi h·ªçc ·ªü Nh·∫≠t. C√≤n TƒÉng B·∫°t H·ªï l∆∞u l·∫°i ·ªü Yokahama chu·∫©n b·ªã ‚Äúc∆° s·ªü v·∫≠t ch·∫•t‚Äù ƒë·ªÉ k·ªãp th·ªùi ƒë√≥n m·ªôt thanh ni√™n t·ª´ Vi·ªát Nam sang Nh·∫≠t du h·ªçc.
Cu·ªëi th√°ng 8-1905, Phan B·ªôi Ch√¢u tr·ªü sang Nh·∫≠t B·∫£n mang theo ba thanh ni√™n du h·ªçc ƒë·∫ßu ti√™n l√† Nguy·ªÖn Th·ª©c Canh, Nguy·ªÖn ƒêi·ªÉn v√† L√™ Khi·∫øt. L·∫°i ƒë∆∞·ª£c L∆∞∆°ng Kh·∫£i Si√™u g√≥p √Ω, Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ vi·∫øt ngay m·ªôt b·∫£n Khuy·∫øn qu·ªëc d√¢n t∆∞ tr·ª£ du h·ªçc g·ª≠i v·ªÅ n∆∞·ªõc ƒë·ªÉ v·∫≠n ƒë·ªông ƒë·ªìng b√†o trong n∆∞·ªõc gi√∫p ƒë·ª° c√°c thanh ni√™n ƒëi du h·ªçc. V·ª´a l√∫c ƒë√≥ l·∫°i c√≥ th√™m 6 thanh ni√™n Vi·ªát Nam y√™u n∆∞·ªõc ‚Äúv∆∞·ª£t bi·ªÉn‚Äù sang Nh·∫≠t B·∫£n v√† ƒë·ªÅu ·ªü l·∫°i nh√† ƒë√≥n ti·∫øp do TƒÉng B·∫°t H·ªï s·∫Øp x·∫øp ·ªü Yokahama. Vi·ªác cung c·∫•p l∆∞∆°ng th·ª±c th·ª±c ph·∫©m cho ch√≠n anh em n√†y tr·ªü n√™n cƒÉng th·∫≥ng. TƒÉng B·∫°t H·ªï l·∫°i m·ªôt phen ph√°t huy t√†i t·ªï ch·ª©c c·ªßa c√¥ng, √¥ng b√†n v·ªõi Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë·∫øn m·ªôt nh√† bu√¥n ng∆∞·ªùi Qu·∫£ng ƒê√¥ng ·ªü ƒë√¢y ƒë·ªÉ mua ch·ªãu g·∫°o v√† c·ªßi. C√≤n √¥ng xu·ªëng t√†u thu·ª∑ l√†m c√¥ng ki·∫øm ti·ªÅn nu√¥i anh em. Sau ƒë√≥ √¥ng quay v·ªÅ Qu·∫£ng ƒê√¥ng vay t·∫°m L∆∞u Vƒ©nh Ph√∫c m·ªôt m√≥n ti·ªÅn ƒë·ªÉ g·ª≠i g·∫•p qua Nh·∫≠t cho Phan B·ªôi Ch√¢u. √îng ph·∫£i qua l·∫°i v√†i ba l·∫ßn ƒë·ªÉ ti·∫øp t·∫ø cho anh em ·ªü Yokahama l√∫c n√†y ƒëang chu·∫©n b·ªã h·ªçc Nh·∫≠t ng·ªØ, ch·ªù ng√†y Phan B·ªôi Ch√¢u thu x·∫øp cho h·ªç v√†o h·ªçc ·ªü c√°c tr∆∞·ªùng vƒÉn ho√° v√† chuy√™n m√¥n ·ªü T√¥ki√¥‚Ä¶ M√πa ƒë√¥ng nƒÉm ƒë√≥ (1905), ch·ªù m√£i kinh ph√≠ ·ªü n∆∞·ªõc nh√† m√† ch∆∞a th·∫•y g·ª≠i sang Nh·∫≠t B·∫£n, cu·ªëi c√πng TƒÉng B·∫°t H·ªï v√† ƒê·∫∑ng T·ª≠ K√≠nh ph·∫£i r·ªùi Yokahama, mang theo h√†ng ng√†n t·ªù Khuy·∫øn qu·ªëc d√¢n t∆∞ tr·ª£ du h·ªçc vƒÉn v·ªÅ n∆∞·ªõc ƒë·ªÉ v·∫≠n ƒë·ªông kinh t√†i ·ªü hai mi·ªÅn B·∫Øc k·ª≥ v√† Trung k·ª≥. V·ªÅ n∆∞·ªõc TƒÉng B·∫°t H·ªï l·∫°i kh·∫©n tr∆∞∆°ng li√™n h·ªá v·ªõi c√°c c∆° s·ªü c√°ch m·∫°ng ƒë·ªÉ th√¥ng b√°o t√¨nh h√¨nh c·ªßa anh em du h·ªçc sinh Vi·ªát Nam ƒëang ·ªü Nh·∫≠t B·∫£n, ƒë·ªìng th·ªùi tuy√™n truy·ªÅn, v·∫≠n ƒë·ªông quy√™n g√≥p kinh ph√≠ cho phong tr√†o ƒê√¥ng Du. √îng ho·∫°t ƒë·ªông t√≠ch c·ª±c ·ªü c√°c t·ªânh mi·ªÅn B·∫Øc, lo thu x·∫øp cho k·ª≥ Ngo·∫°i h·∫ßu C∆∞·ªùng ƒê·ªÉ xu·∫•t d∆∞∆°ng tr√≥t l·ªçt, th∆∞·ªùng xuy√™n li√™n l·∫°c v·ªõi Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn ·ªü Nam ƒê·ªãnh, khuy·∫øch tr∆∞∆°ng ·∫£nh h∆∞·ªüng c·ªßa Duy T√¢n H·ªôi, c√πng v·ªõi Nguy·ªÖn Tr∆∞·ª£ng Hi·ªÅn t·ªï ch·ª©c, tuy·ªÉn ch·ªçn c√°c thanh ni√™n tu·∫•n t√∫ qua Nh·∫≠t B·∫£n h·ªçc.
Gi·ªØa nƒÉm 1906, th·ªùi gian n√†y ti·∫øt tr·ªùi n√≥ng n·ª±c, do ƒëi l·∫°i nhi·ªÅu v·∫•t v·∫£ kh√≥ nh·ªçc, TƒÉng B·∫°t H·ªï b·ªã m·∫Øt b·ªánh ki·∫øt l·ªã. B·ªánh ng√†y m·ªôt n·∫∑ng, √¥ng vi·∫øt th∆∞ cho Nguy·ªÖn Th∆∞·ª£ng Hi·ªÅn ƒë·ªÅ ngh·ªã g·ª≠i qu·∫ø thanh cho √¥ng ch·ªØa b·ªánh, nh∆∞ng TƒÉng B·∫°t H·ªó c≈©ng kh√¥ng qua kh·ªèi v√† ƒë√£ tr√∫t h∆°i th·ªü cu·ªëi c√πng trong m·ªôt con thuy·ªÅn tr√™n s√¥ng H∆∞∆°ng do ng∆∞·ªùi ƒë·ªìng ch√≠ c·ªßa √¥ng l√† V√µ B√° H·∫°p thu√™ ƒë·ªÉ √¥ng ti·ªán tr·ªën tr√°nh b·ªçn m·∫≠t th√°m Ph√°p v√† ti·ªán ch·ªØa b·ªánh.
Nh∆∞ v·∫≠y gi·ªØa l√∫c phong tr√†o ƒê√¥ng Du ƒëang di·ªÖn ra s√¥i n·ªói th√¨ TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë√£ ƒë·ªôt ng·ªôt qua ƒë·ªùi, ƒë√¢y ƒë∆∞·ª£c xem l√† m·ªôt t·ªïn th·∫•t r·∫•t n·∫∑ng n·ªÅ c·ªßa phong tr√†o ƒê√¥ng Du. Tin TƒÉng B·∫°t H·ªï qua ƒë·ªùi m√£i ƒë·∫øn nƒÉm 1907 Phan B·ªôi Ch√¢u m·ªõi bi·∫øt. Phan B·ªôi Ch√¢u cho ƒë√≥ l√† c√°i tang ƒëau ƒë·ªùi nh·∫•t trong cu·ªôc ƒë·ªùi sau khi xu·∫•t d∆∞∆°ng c·ªßa √¥ng. Trong cu·ªën Ni√™n bi·ªÉu, Phan B·ªôi Ch√¢u ƒë√£ ghi l·∫°i nh·ªØng d√≤ng tr√¢n tr·ªçng khi vi·∫øt v·ªÅ TƒÉng B·∫°t H·ªï: ‚Äú√¥ng v·ªÅ n∆∞·ªõc m·ªõi h∆°n m·ªôt nƒÉm, v·∫≠n ƒë·ªông thi·ªát r·∫•t c√≥ c√¥ng hi·ªáu. Kho·∫£ng nƒÉm ng·ªç (1906-1907), ch√∫ng t√¥i ·ªü ngo√†i, t·∫•t c·∫£ l·ªØ ph√≠, h·ªçc ph√≠ v√† c√°c chi ph√≠ ho·∫°t ƒë·ªông kh√°c th·∫£y ƒë·ªÅu duy tr√¨ ƒë∆∞·ª£c, th·ª±c nh·ªù c√¥ng ƒë·ª©c c·ªßa nghƒ©a nh√¢n, ch√≠ sƒ© Trung, B·∫Øc hai k·ª≥, m√† ng∆∞·ªùi k√©o m≈©i d·∫Øt d√¢y ·ªü trung gian thi·ªát nh·ªù √¥ng l·∫Øm‚Äù. C√¢u n√†y c≈©ng c√≥ th·ªÉ coi l√† s·ª± ƒë√°nh gi√° chung cho s·ª± ƒë√≥ng g√≥p to l·ªõn v√† quan tr·ªçng c·ªßa TƒÉng B·∫°t H·ªï ƒë·ªëi v·ªõi phong tr√†o ƒê√¥ng Du ·ªü nh·ªØng nƒÉm ƒë·∫ßu ƒë·∫ßy kh√≥ khƒÉn, gian kh·ªï.

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_Ocrtu_nvvithemever=lg%2C%2C; expires=Sun, 19-May-2019 08:17:41 GMT; path=/; domain=.thpt.daytot.vn; httponly


markdown:
****
Một người đàn ông bị lạc giữa một sa mạc rộng lớn. Ông mệt lả và khát khô, sẵn sàng đánh đổi bất kì cái gì chỉ để lấy một ngụm nước mát.
Đi mãi đi mãi, đến khi đôi chân của ông đã sưng lên nhức nhối, ông thấy 1 căn lều: cũ, rách nát, không cửa sổ. Ông nhìn quanh căn lều và thấy ở 1 góc tối, có 1 cái
[cũ và rỉ sét. Tất cả trở nên lu mờ đi bên cạnh cái máy bơm nước, người đàn ông vội vã bước tới, vịn chặt vào tay cầm, ra sức bơm. Nhưng không có 1 giọt nước nào chảy ra cả.](http://51deal.vn/3430/bo-dung-cu-voi-xit-nuoc-da-nang-rua-xe-tuoi-cay) **máy bơm nước**
Thất vọng, người đàn ông lại nhìn quanh căn lều. Lúc này, ông mới để ý thấy 1
[. Phủi sạch bụi cát trên bình, ông đọc được dòng chữ nguệch ngoạc viết bằng cách lấy viên đá cào lên:](http://51deal.vn/3685/binh-xit-va-xe-tu-dong-binh-xit-va-xe-tu-%C4%91ong-%7C-dung-dich-va-xe-than-ky) **cái bình nhỏ** ** *“Hãy đổ hết nuớc trong bình này vào cái máy bơm. Và trước khi đi, hãy nhớ đổ nước đầy lại vào chiếc bình này”.*
Người đàn ông bật cái nắp bình ra, và đúng thật, trong bình đầy nước mát. Bỗng nhiên, người đàn ông rơi vào 1 tình thế bấp bênh. Nếu ông uống ngay chỗ nước trong bình, chắc chắn ông có thể sống sót. Nhưng nếu ông đổ hết nước vào cái bơm cũ gỉ, có thể nó sẽ bơm được nước trong lành từ sâu trong lòng đất – rất nhiều nước.
Ông cân nhắc khả năng của cả hai sự lựa chọn: nên mạo hiểm rót nước vào máy bơm để có nguồn nước trong lành hay uống nước trong cái bình cũ và coi như không đọc được lời chỉ dẫn? Dù sao, lời chỉ dẫn không biết đã ở đó bao lâu rồi và không biết có còn chính xác nữa không……
Nhưng rồi cuối cùng, ông cũng quyết định rót hết nước vào cái máy bơm. Rồi ông tiếp tục nhấn mạnh cái cần của máy bơm, một lần, hai lần ….chẳng có gì xảy ra cả! Tuy hoảng hốt, nhưng nếu dừng lại, ông sẽ không còn một nguồn hy vọng nào nữa, nên người đàn ông kiên trì bơm lên xuống, lần nữa, lần nữa …. nước mát và trong lành bắt đầu chảy ra từ cái máy bơm cũ kỹ. Người đàn ông vội vã hứng nước vào bình và uống.
Rồi ông hứng đầy bình, dành cho người nào đó có thể không may mắn bị lạc đường như ông và sẽ đến đây. Ông đậy nắp bình, rồi viết thêm 1 câu dưới dòng chữ có sẵn trên bình:
**“** **Hãy làm theo chỉ dẫn. Bạn phải cho trước khi bạn có thể nhận.”** *Nguồn: Sưu tầm*
---------------------------------
## 0 nhận xét:
## Cảm nghĩ của bạn
Cảm ơn bạn đã xem bài đăng! Xin cho biết cảm nghĩ của bạn!

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Tàn nhang và nám da luôn là kẻ thù của sắc đẹp. Bởi vậy, nhiều chị em mong muốn loại bỏ được tác nhân làm làn da trông xấu xí và khiến phái đẹp trở nên già hơn. Hiện nay có rất nhiều biện pháp dân gian điều trị nám, tàn nhang hiệu quả từ những nguyên liệu thiên nhiên. Bài viết dưới đây sẽ đề cập đến 7 nguyên liệu vàng giúp trị em trị nám tàn nhang hiệu quả nhé!
**1 – Mật ong trị nám tàn nhang cực tốt**
Là một trong sản phẩm dưỡng da thiên nhiên siêu an toàn, mật ong chứa nhiều dưỡng chất trị tàn nhang, và làm sáng da.
Bạn có thể kết hợp mật ong với sữa chua hoặc một nguyên liệu tự nhiên khác để tăng thêm tính hiệu quả cho phương pháp làm đẹp này.
![ ](http://dieutrinamda.info/wp-content/uploads/2017/07/mat-na-mat-ong-va-trung-ga1.jpg)
![ ](http://dieutrinamda.info/wp-content/uploads/2017/07/mat-na-mat-ong-va-trung-ga1.jpg)
*Cách trị tàn nhang bằng mật ong và sữa chua như sau:*
- Trộn 2 thìa mật ong + 3 thìa sữa chua với nhau
- Rửa sạch mặt và thoa hỗn hợp này lên da
- Massage da nhẹ nhang để mật ong thẩm thấu vào da.
- Kiên trì thực hiện 3 lần/tuần để được kết quả tốt nhất. Đảm bảo sau 1 thời gian, các vết nám tàn nhang sẽ không còn đường trở lại.
**2 – Mặt nạ khoai tây trị nám tàn nhang hiệu quả**
Không chỉ là loại thực phẩm chế biến món ăn, mà khoai tây còn được nhiều người biết đến với các công dụng làm đẹp thần kỳ.
Các chất như vitamin, tinh bột, chất khoáng… trong khoai tây đều có khả năng duy trì làn da sáng bóng, giảm vết thâm nám, đẩy lùi lão hóa và trị tàn nhang hiệu quả.
*Cách làm làm mặt nạ khoai tây trị nám tàn nhang:*
- Khoai tây rửa sạch, hấp cách thủy cho chín nhừ, rồi loại bỏ vỏ, cho vào bát nghiền nát mịn
- Trộn khoai tây + mật ong + sữa tươi theo tỉ lệ 1: 2: 2 tạo thành hỗn hợp sền sệt
- Rửa mặt sạch sau đó đắt hỗn hợp này lên mặt
- Sau 30 phút khoai đã phát huy tác dụng lên làn da thì các vết nám tàn nhang cũng sẽ bớt sậm màu, da sẽ mịn màng hơn.
**3 – Dầu dừa trị vết thâm sạm và cải thiện sắc tố da**
Không còn phải băn khoăn đến công dụng của dầu dừa trong việc làm đẹp. Là loại nguyên liệu chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin E, Phenol và Phytosterol có khả năng loại bỏ các gốc tự do gây ảnh hưởng xấu đến làn da, dầu dừa còn làm đẹp tóc và móng, cải thiện sắc tố giúp da sáng hồng.
*Cùng tham khảo cách trị tàn nhang bằng dầu dừa dưới đây nhé:*
- Bạn lấy 1 – 2 thìa cà phê dầu dừa ra tay rồi loa đều lòng bàn tay với nhau, áp vào mặt và massage nhẹ nhàng
- Mỗi ngày một lần áp dụng đều đặn để thấy làn da được cải thiện như thế nào nhé.
- Các bạn có thể kết hợp dầu dừa với dầu o liu, chanh… để chống lão hóa da tốt hơn.
**4 – Trị tàn nhang bằng lô hội**
Cây nha đam hay lô hội là công cụ làm đẹp không thể thiếu của chị em, nha đam là một trong những nguyên liệu hàng đầu trong các mẹo trị nám từ thiên nhiên (xem các cách trị nám da mặt bằng thiên nhiên hiệu quả ở trang
[http://dieutrinamda.info/cach-tri-nam-da-mat-bang-thien-nhien](http://dieutrinamda.info/cach-tri-nam-da-mat-bang-thien-nhien)).
Được biết đến như một hoạt chất sinh học, lô hội (hay còn gọi là nha đam) có tác dụng đẩy lùi thâm nám. Đây là loại cây mọng nước với các nhánh dài lớn. Trong những nhánh nha đam này chứa hàm lượng dinh dưỡng cao tốt cho cơ thể.
* các loại vitamin A, C, E, B cùng nhiều khoáng chất thiết yếu như canxi, kali, … đều có công dụng làm đẹp da. Nha đam có chứa* *Cách trị tàn nhang tại nhà* * bằng lô hội:*
- Lá nha đam đem rửa sạch, loại bỏ vỏ bên trong, phần gel lấy ra rồi thoa lên mặt
- Nhẹ nhàng massage trong vài phút rồi thư giãn khoảng 20 phút sau, rửa lại mặt bằng nước mát.
- Ngoài ra, bạn có thể sử dụng nha đam với nước vo gạo để tăng cường tác dụng làm sáng da.
**5 – Sữa chua – nguyên liệu trị tàn nhang giá rẻ**
Axit lactic là nhân tố giúp da trở nên mềm mịn, trong sữa chua vốn dồi dào dưỡng chất có lợi này nên nhiều chị em đã tận dụng để chăm sóc da, và trị tàn nhang hiệu quả.
*Cách * *chế mặt nạ sữa chua trị tàn nhang như sau:*
- Sử dụng 1/2 hộp sữa chua không đường + 2 thìa cà phê tinh bột nghệ
- Hòa đều rồi thoa hỗn hợp lên mặt
- Áp dụng 2 lần/ tuần để thu được kết quả tốt nhất
**6 – Điều trị nám da bằng cà chua **
Cà chua rất giàu vitamin A, C, K, vitamin B6, kali, folate, thiamin, magiê, niacin, đồng và phốt pho, là những vi chấtcần thiết để duy trì một sức khỏe tốt. Điều tuyệt vời hơn ở cà chua là chúngchứa rất ít cholesterol, chất béo bão hòa, natri và calo… có tác dụng giúp làm đẹp da cũng như tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
*Cách trị nám da bằng cà chua:*
- Rửa sạch một quả cà chua chín
- Cho vào máy ép lấy nước, uống mỗi ngày
- Có thể đắp cà chua lên mặt theo từng lát mỏng để da sáng dần, đều màu, các vết thâm – tàn nhang nhanh chóng biến mất.
Trên đây là các phương pháp trị nám – tàn nhang bằng các phương pháp tự nhiên. Tuy phương pháp này cũng có ít nhiều hiệu quả đối với làn da chị em, xong mặt nhược điểm của chúng là người thực hiện cần kiên trì và theo đuổi tới cùng thì mới có kết quả. Hơn nữa, mức độ thành công đến đâu còn một phần phụ thuộc vào cơ địa của từng người. Có thể nói, liệu pháp từ dân gian an toàn tuyệt đối, có tính hiệu quả cao nhưng cũng khá mông lung cho người thực hiện.
**7 – Cách trị nám tàn nhang nhanh nhất và hiệu quả nhất**
Không cần phải nghĩ ngợi tới việc làn da mình có phù hợp với nguyên liệu tự nhiên này hay không, cách thực hiện này có tốt để mang lại hiệu quả cho mình không, mà vẫn trị được nám tàn nhang vừa nhanh vừa sạch, chị em hãy tham khảo ngay công nghệ TRỊ NÁM ĐỈNH CAO SỐ 1 THẾ GIỚI đã có mặt tại Việt Nam – độc quyền chuyển giao tại Viện thẩm mỹ Y khoa Dr.Hải Lê.
Làn da chị em sẽ
*Sạch – Sáng – Hồng – Mịn nhờ phương pháp tiên tiến Laser Diamond Square này. Công nghệ trị tàn nhang và vết nám sạm bằng chùm tia xung vuông cạnh kim cương chuyên biệt chứ không đơn thuần chỉ là chùm tia xung tròn chồng chéo sẽ giúp loại bỏ chân đốm nâu đen mà không bỏ lỡ một vết nào.*
Với việc ứng dụng công nghệ cao, TMV Hải Lê đã mang lại niềm tin cho nhiều chị em phụ nữ lấy lại làn da tươi trẻ, mịn màng của mình. Tùy thuộc vào tình trạng nám của khách hàng, các bác sĩ tư vấn, điều trị theo một phác đồ riêng và có CAM KẾT BẢO HÀNH 5 năm KHÔNG TÁI PHÁT.
Hãy đến với Viện thẩm mỹ Y khoa Dr.Hải Lê để sở hữu làn da không tì vêt do đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm luôn nhiệt tình, chu đáo sẽ điều trị cho chị em một cách an toàn và hiệu quả nhất.
Tham khảo từ:
[http://dieutrinamda.info](http://dieutrinamda.info)

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare

Connection: close

Set-Cookie: __cfduid=dcec8400437e39ac7d52e6df201bea1671527150182; expires=Fri, 24-May-19 08:23:02 GMT; path=/; domain=.thuthuatblog.org; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Link: <http://thuthuatblog.org/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://thuthuatblog.org/?p=3764>; rel=shortlink