markdown:
# Sói xám
*Canis lupus*, gồm các phân loài chưa thuần hóa và đã thuần hóa. Đối với bài về cách dùng khác, xem [Sói (định hướng)](/wiki/S%C3%B3i_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|
|Canis lupus
|Thời điểm hóa thạch: 0.7–0Ma
| ![ Wolf (3934588679).jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Wolf_%283934588679%29.jpg/272px-Wolf_%283934588679%29.jpg)
![ Wolf (3934588679).jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Wolf_%283934588679%29.jpg/272px-Wolf_%283934588679%29.jpg)
*Canis lupus* [Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Phân giới](/wiki/Ph%C3%A2n_gi%E1%BB%9Bi)( *subregnum*) *Nhánh* [Bilateria](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%91i_x%E1%BB%A9ng_hai_b%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Liên ngành](/wiki/Li%C3%AAn_ng%C3%A0nh)( *superphylum*) [Deuterostomia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_mi%E1%BB%87ng_th%E1%BB%A9_sinh) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) *Nhánh* [Craniata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Vertebrata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng) [Phân thứ ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *infraphylum*) [Gnathostomata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_quai_h%C3%A0m) [Liên lớp](/wiki/Li%C3%AAn_l%E1%BB%9Bp)( *superclass*) *Nhánh* [Mammaliaformes](/wiki/Mammaliaformes) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp)( *subclass*) [Theria](/wiki/Theria) [Phân thứ lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_l%E1%BB%9Bp)( *infraclass*) [Eutheria](/wiki/Eutheria) [Đại bộ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_b%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)( *magnordo*) [Epitheria](/wiki/Epitheria) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Laurasiatheria](/wiki/Laurasiatheria) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Carnivora](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%82n_th%E1%BB%8Bt) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Caniformia](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_D%E1%BA%A1ng_ch%C3%B3) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Canidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ch%C3%B3) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Caninae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Ch%C3%B3) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Canini](/w/index.php?title=Canini&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Canis](/wiki/Chi_Ch%C3%B3) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. lupus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Canis lupus* [Linnaeus](/wiki/Carl_Linnaeus), [1758](/wiki/1758) [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-3) ![ Bản đồ phân bố. Màu lục: hiện tại; màu đỏ: quá khứ.](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Wolf_distr.gif/230px-Wolf_distr.gif)
![ Bản đồ phân bố. Màu lục: hiện tại; màu đỏ: quá khứ.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Wolf_distr.gif/230px-Wolf_distr.gif)
[văn bản](#Ph.C3.A2n_lo.C3.A0i) **Chó sói xám** hay **Sói xám** ( [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *) là một loài động vật có vú thuộc Canis lupus* [bộ Ăn thịt](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%82n_th%E1%BB%8Bt)( *Carnivora*). Sói xám là thành viên lớn nhất trong [họ Chó](/wiki/H%E1%BB%8D_Ch%C3%B3)và cũng là loài chó sói nổi tiếng nhất. Chiều cao vai của nó dao động trong khoảng từ 0,6m đến 0,9m (26–36 [inch](/wiki/Inch)) và thông thường có trọng lượng từ 32 đến 62 [kilôgam](/wiki/Kil%C3%B4gam)(70–135 [pound](/wiki/Pound_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))). Như những phân tích bằng phương pháp [xác định trình tự DNA](/wiki/X%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%8Bnh_tr%C3%ACnh_t%E1%BB%B1_DNA)và các nghiên cứu [phiêu biến di truyền](/w/index.php?title=Phi%C3%AAu_bi%E1%BA%BFn_di_truy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1), chó sói xám có chung tổ tiên với [chó nhà](/wiki/Ch%C3%B3)( *Canis lupus familiaris*). [[4]](#cite_note-4)
## Mục lục
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=1)]
Chó sói xám đã từng có số lượng lớn ở phần lớn khu vực
[Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) và [đại lục Á-Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u). Tuy nhiên, do kết quả của việc tàn phá các khu vực sinh sống và săn bắn phổ biến, ngày nay sói xám chỉ sinh sống ở một số khu vực hạn chế trên lãnh địa sinh sống trước đây của chúng. Trong một số khu vực nhất định, chó sói xám được liệt vào loài có nguy cơ hay loài bị đe dọa dù nhìn tổng thể thì sói xám vẫn là loài ít quan tâm theo [Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên thế giới](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_v%C3%A0_T%C3%A0i_nguy%C3%AAn_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1). Chó sói xám vẫn bị săn bắt ở nhiều khu vực trên thế giới như một môn thể thao hay nhằm loại bỏ nguy cơ đe dọa cho đàn gia súc. Người ta cho rằng [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan) hiện là quốc gia có số lượng chó sói xám lớn nhất thế giới, với số lượng khoảng 90.000 con, so với số lượng 60.000 con sống ở [Canada](/wiki/Canada). Là những [5] [động vật săn mồi siêu hạng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_s%C4%83n_m%E1%BB%93i_si%C3%AAu_h%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1), sói xám là một bộ phận không thể tách rời của [hệ sinh thái](/wiki/H%E1%BB%87_sinh_th%C3%A1i)mà nó sinh sống. Sói xám sống trong các khu vực: [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng), [sa mạc](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c), [núi](/wiki/N%C3%BAi), [lãnh nguyên](/wiki/%C4%90%C3%A0i_nguy%C3%AAn), rừng [taiga](/wiki/Taiga), và [thảo nguyên](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_c%E1%BB%8F)và những vùng [băng tuyết lạnh lẽo](/w/index.php?title=B%C4%83ng_tuy%E1%BA%BFt_l%E1%BA%A1nh_l%E1%BA%BDo&action=edit&redlink=1).
## Phân loài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=2)]
Hiện các nhà phân loại học đang tranh cãi về số loài phụ của sói xám với khoảng 39-42 phân loài đang tồn tại và hóa thạch tuyệt chủng. Một số loài sau đây được biết đến
[Canis lupus lupus](/wiki/Canis_lupus_lupus): [Sói Á Âu](/wiki/S%C3%B3i_%C3%81_%C3%82u), [Chó sói thông thường](/wiki/Ch%C3%B3_s%C3%B3i_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng) [Canis lupus albus](/wiki/Canis_lupus_albus): [Sói đài nguyên](/wiki/S%C3%B3i_%C4%91%C3%A0i_nguy%C3%AAn), [Sói lãnh nguyên](/wiki/S%C3%B3i_l%C3%A3nh_nguy%C3%AAn), [Sói đồng rêu](/wiki/S%C3%B3i_%C4%91%E1%BB%93ng_r%C3%AAu) [Canis lupus alces](/wiki/Canis_lupus_alces): [Sói bán đảo Kenai](/wiki/S%C3%B3i_b%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kenai) [Canis lupus arabs](/wiki/Canis_lupus_arabs): [Sói Ả rập](/wiki/S%C3%B3i_%E1%BA%A2_r%E1%BA%ADp) [Canis lupus baileyi](/wiki/Canis_lupus_baileyi): [Sói Mexico](/wiki/S%C3%B3i_Mexico), [Sói Mễ Tây Cơ](/wiki/S%C3%B3i_M%E1%BB%85_T%C3%A2y_C%C6%A1) [Canis lupus beothucus](/wiki/Canis_lupus_beothucus): [Sói Newfoundland](/wiki/S%C3%B3i_Newfoundland) [Canis lupus bernardi](/wiki/Canis_lupus_bernardi): [Sói Bernard](/wiki/S%C3%B3i_Bernard) [Canis lupus campestris](/wiki/Canis_lupus_campestris): [Sói Steppe](/wiki/S%C3%B3i_Steppe) [Canis lupus chanco](/wiki/Canis_lupus_chanco): [Sói Tây Tạng](/wiki/S%C3%B3i_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng) [Canis lupus columbianus](/wiki/Canis_lupus_columbianus) [Canis lupus crassodon](/wiki/Canis_lupus_crassodon): [Sói đảo Vancouver](/wiki/S%C3%B3i_%C4%91%E1%BA%A3o_Vancouver) [Canis lupus floridanus](/wiki/Canis_lupus_floridanus): [Sói đen Florida](/wiki/S%C3%B3i_%C4%91en_Florida) [Canis lupus fuscus](/wiki/Canis_lupus_fuscus): [Sói núi Cascade](/wiki/S%C3%B3i_n%C3%BAi_Cascade) [Canis lupus gregoryi](/wiki/Canis_lupus_gregoryi): [Sói Gregory](/wiki/S%C3%B3i_Gregory) [Canis lupus griseoalbus](/wiki/Canis_lupus_griseoalbus): [Sói Manitoba](/wiki/S%C3%B3i_Manitoba) [Canis lupus hattai](/wiki/Canis_lupus_hattai): [Sói Hokkaidō](/wiki/S%C3%B3i_Hokkaid%C5%8D) [Canis lupus hodophilax](/wiki/Canis_lupus_hodophilax): [Sói Honshū](/wiki/S%C3%B3i_Honsh%C5%AB) [Canis lupus hudsonicus](/wiki/Canis_lupus_hudsonicus): [Sói vịnh Hudson](/wiki/S%C3%B3i_v%E1%BB%8Bnh_Hudson) [Canis lupus irremotus](/wiki/Canis_lupus_irremotus): [Sói núi Rocky Bắc](/wiki/S%C3%B3i_n%C3%BAi_Rocky_B%E1%BA%AFc) [Canis lupus labradorius](/wiki/Canis_lupus_labradorius): [Sói Labrador](/wiki/S%C3%B3i_Labrador) [Canis lupus ligoni](/wiki/Canis_lupus_ligoni): [Sói Alexander Archipelago](/wiki/S%C3%B3i_Alexander_Archipelago) [Canis lupus lycaon](/wiki/Canis_lupus_lycaon): [Sói phía Đông](/wiki/S%C3%B3i_ph%C3%ADa_%C4%90%C3%B4ng) [Canis lupus mackenzii](/wiki/Canis_lupus_mackenzii): [Sói sông Mackenzie](/wiki/S%C3%B3i_s%C3%B4ng_Mackenzie) [Canis lupus manningi](/wiki/Canis_lupus_manningi): [Sói Baffin](/wiki/S%C3%B3i_Baffin) [Canis lupus mogollonensis](/wiki/Canis_lupus_mogollonensis): [Sói núi Mogollon](/wiki/S%C3%B3i_n%C3%BAi_Mogollon) [Canis lupus monstrabilis](/wiki/Canis_lupus_monstrabilis): [Sói Texas](/wiki/S%C3%B3i_Texas) [Canis lupus nubilus](/wiki/Canis_lupus_nubilus): [Sói Đại Bình nguyên](/wiki/S%C3%B3i_%C4%90%E1%BA%A1i_B%C3%ACnh_nguy%C3%AAn) [Canis lupus occidentalis](/wiki/Canis_lupus_occidentalis): [Sói thung lũng Mackenzie](/wiki/S%C3%B3i_thung_l%C5%A9ng_Mackenzie) [Canis lupus orion](/wiki/Canis_lupus_orion): [Sói Greenland](/wiki/S%C3%B3i_Greenland) [Canis lupus pallipes](/wiki/Canis_lupus_pallipes): [Sói Ấn Độ](/wiki/S%C3%B3i_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Canis lupus pambasileus](/wiki/Canis_lupus_pambasileus): [Sói Yukon](/wiki/S%C3%B3i_Yukon) [Canis rufus](/wiki/Canis_rufus) [Canis lupus tundrarum](/wiki/Canis_lupus_tundrarum): [Sói đài nguyên Alaska](/wiki/S%C3%B3i_%C4%91%C3%A0i_nguy%C3%AAn_Alaska) [Canis lupus youngi](/wiki/Canis_lupus_youngi): [Sói núi Rocky Nam](/wiki/S%C3%B3i_n%C3%BAi_Rocky_Nam) [Chó nhà](/wiki/Ch%C3%B3_nh%C3%A0)
## Tập tính[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=3)]
Thức ăn của sói xám là
[nai sừng tấm](/wiki/Nai_s%E1%BB%ABng_t%E1%BA%A5m), [bò rừng bizon](/wiki/B%C3%B2_r%E1%BB%ABng_bizon), [bò xạ hương](/wiki/B%C3%B2_x%E1%BA%A1_h%C6%B0%C6%A1ng) và [cừu](/wiki/C%E1%BB%ABu). Sói xám săn mồi theo bầy đàn nên hiệu quả săn mồi của chúng rất cao. Sói xám rất dai sức, có thể săn bám mồi liên tục trong thời gian dài và chạy nhanh tới 65 km/h. Loài sói này thường cất tiếng hú để giao tiếp với đồng loại, tiếng hú của chúng to và kéo dài, rất đáng sợ.
## Tác hại[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=4)]
Sói xám là động vật khá hung dữ. Khi đói và khan hiếm thức ăn, chúng có thể
[liều lĩnh tấn công](/wiki/S%C3%B3i_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng) vào các [trang trại](/wiki/Trang_tr%E1%BA%A1i) hay bản làng để bắt [gia súc](/wiki/Gia_s%C3%BAc) làm thức ăn, gây thiệt hại cho nông nghiệp khá nhiều từ đó dẫn đến [những quan niệm tiêu cực về loài sói](/wiki/S%C3%B3i_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a_v%C3%A0_th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i) và phong trào [săn sói](/wiki/S%C4%83n_s%C3%B3i). Nhưng thông thường thì chúng ít khi tấn công người và thường lẩn tránh người.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=5)] **(tiếng Ý)**Apollonio, Marco; Mattioli, Luca (2006). *Il Lupo in Provincia di Arezzo*. Editrice Le Balze. [ISBN](/wiki/ISBN) [88-7539-123-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/88-7539-123-8). **(tiếng Nga)**Bibikov, D. I. (1985). “The Wolf: History, Systematics, Morphology, Ecology”. Nauka, Moscow, USSR. [ASIN](/w/index.php?title=M%C3%A3_s%E1%BB%91_%C4%91%E1%BB%8Bnh_danh_chu%E1%BA%A9n_Amazon&action=edit&redlink=1) [B001A1TKK4](//www.amazon.com/dp/B001A1TKK4). **(tiếng Tây Ban Nha)**Blanco, Juan Carlos; Cortés, Yolanda (2001). [(PDF). Sociedad Española para la Conservación y Estudio de los Mamíferos (SECEM).](http://www.lcie.org/Docs/Regions/Iberia/Blanco_Lobo_completo.pdf) *Ecología, censos, percepción y evolución del lobo en España: análisis de un conflicto* [ISBN](/wiki/ISBN) [84-607-3896-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/84-607-3896-5).
- Boitani, Luigi (2000).
[(PDF). Council of Europe Publishing.](http://www.lcie.org/Docs/COE/COE%20NE%20113%20Action%20plans%20for%20wolves%202000.pdf) *Action Plan for the conservation of the wolves*(Canis lupus) *in Europe*
- Busch, Robert H. (2009).
*Wolf Almanac*. The Lyons Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-59921-069-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-59921-069-X).
- Coleman, Jon T. (2006).
*Vicious: Wolves and Men in America*. Yale University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0300119720](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0300119720).
- Dutcher, Jim; Dutcher, Jamie (2003).
*Wolves at Our Door: The Extraordinary Story of the Couple Who Lived with Wolves*. William Andrew. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7434-0049-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7434-0049-6).
- Fischer, Hank (1995).
*Wolf Wars*. Falcon. [ISBN](/wiki/ISBN) [1560443529](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1560443529).
- Fuller, Todd K. (2004). “Wolves of the World”. Voyageur Press.
[ISBN](/wiki/ISBN) [0896586405](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0896586405).
- Grooms, Steve (1999). “Return of the Wolf”. Northword Press.
[ISBN](/wiki/ISBN) [1559717173](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1559717173).
- Hampton, Bruce (1997).
*The Great American Wolf*. Holt Paperbacks. [ISBN](/wiki/ISBN) [0805055282](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0805055282).
- Harrington, Fred H.; Paquet, Paul C. (1982).
*Wolves of the world: perspectives of behavior, ecology, and conservation*. Simon & Schuster. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8155-0905-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8155-0905-7).
- Mech, L. David (1993). “The Way of the Wolf”. Voyageur Press.
[ISBN](/wiki/ISBN) [0896581799](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0896581799).
- McIntyre, Rick (1996).
*A Society of Wolves: National Parks and the Battle over the Wolf*. Voyageur Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0896583252](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0896583252).
- McNamee, Thomas (1998).
*The Return of the Wolf to Yellowstone*. Holt Paperbacks. [ISBN](/wiki/ISBN) [0805057927](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0805057927).
- Musiani, Marco; Boitani, Luigi; Paquet, Paul C. (2010).
*The World of Wolves: New Perspectives on Ecology, Behaviour, and Management*. University of Calgary Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55238-269-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55238-269-9).
- Nie, Martin (2003).
*Beyond Wolves: The Politics of Wolf Recovery and Management*. University of Minnesota Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0300119720](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0300119720). **(tiếng Nga)**Pavlov, Mikhail P. (1982). “The Wolf in Game Management”. Agropromizdat, Moscow.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=7)] **Mech L.D., Boitani L. (IUCN SSC Wolf Specialist Group) (2010).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [“Canis lupus”](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/3746). *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2011.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). **10th edition of Systema Naturae** [^](#cite_ref-2) **Linnæus, Carl (1758).** [^](#cite_ref-3) [(bằng tiếng Latin) (ấn bản 10). Holmiæ (Stockholm): Laurentius Salvius. tr. 39–40. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2012.](http://www.biodiversitylibrary.org/item/80764#page/49/mode/1up) *Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I* **Lindblad-Toh, K,** [^](#cite_ref-4) *và ctv.*(2005). “Genome sequence, comparative analysis and haplotype structure of the domestic dog”. [Nature](/wiki/Nature_(t%E1%BA%A1p_ch%C3%AD)) **438**: 803–819. [^](#cite_ref-KAZ_5-0) [“Is Kazakhstan Home to the World’s Largest Wolf Population?”](http://www.nwf.org/nationalwildlife/article.cfm?issueID=115&articleID=1473). *Christopher Pala*. National Wildlife Federation. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2007.
## Liến kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3i_x%C3%A1m&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Sói xám](//species.wikimedia.org/wiki/Canis_lupus?uselang=vi)
|
|![]()
[Sói xám](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Canis_lupus?uselang=vi) [California Wolf Center](http://www.californiawolfcenter.org/) [If You Encounter a Wolf](http://www.lcie.org/Docs/Damage%20prevention/If%20you%20encounter%20a%20wolf%20English.pdf), Viltskade Center (2003) [The International Wolf Center](http://www.wolf.org/) [The IUCN Wolf Specialist Group](http://www.canids.org/wolfsg.htm) [Staying Safe in Wolf Country](http://www.adfg.alaska.gov/static/species/livingwithwildlife/pdfs/wolf_safety_brochure.pdf), [ADFG](/w/index.php?title=Alaska_Department_of_Fish_and_Game&action=edit&redlink=1)(January 2009) [UK Wolf Conservation Trust](http://ukwct.org.uk/)
- Watch
[and](http://www.nfb.ca/film/Death_of_a_Legend/) *Death of a Legend* [by](http://www.nfb.ca/film/cry_of_the_wild/) *Cry of the Wild* [Bill Mason](/w/index.php?title=Bill_Mason&action=edit&redlink=1)
|
|


markdown:
# Thể loại:Núi lửa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa)
|
|![]()
[Núi lửa](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Volcanoes?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 13 thể loại con sau, trên tổng số 13 thể loại con.
### C
- ►
[Cung núi lửa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Cung_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) (2 tr.)
### D
- ►
[Danh sách các núi lửa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) (5 tr.)
### Đ
- ►
[Đảo núi lửa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A3o_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) (6 t.l., 6 tr.)
- ►
[Đỉnh núi lửa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%89nh_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) (1 t.l., 2 tr.)
### K
- ►
[Khoa học núi lửa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Khoa_h%E1%BB%8Dc_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) (2 tr.)
### N
- ►
[Núi lửa dạng tầng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_d%E1%BA%A1ng_t%E1%BA%A7ng) (56 tr.)
- ►
[Núi lửa dưới biển](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_d%C6%B0%E1%BB%9Bi_bi%E1%BB%83n) (3 tr.)
- ►
[Núi lửa hình khiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_h%C3%ACnh_khi%C3%AAn) (1 t.l., 17 tr.)
- ►
[Núi lửa theo tình trạng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_theo_t%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng) (2 t.l.)
### Q
- ►
[Núi lửa theo quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_theo_qu%E1%BB%91c_gia) (9 t.l.)
- ►
[Quần đảo núi lửa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) (trống)
### R
- ►
[Rạn san hô vòng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng) (1 t.l., 4 tr.)
### T
- ►
[Núi lửa Thập niên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn) (8 tr.)
## Các trang trong thể loại “Núi lửa”
12 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 12 trang.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=05-Oct-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Fri, 06 Nov 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# Thể loại:Phong cách kiến trúc Hoa Kỳ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### T
- ►
[Trường phái Chicago (kiến trúc)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_Chicago_(ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc)) (1 tr.)
## Các trang trong thể loại “Phong cách kiến trúc Hoa Kỳ”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# hột
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
[Phiên âm Hán–Việt](//vi.wikipedia.org/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t)[ [sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-hanviet-&action=edit§ion=T-1)]
Các chữ Hán có phiên âm thành “hột”
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
Cách viết từ này trong chữ Nôm
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **hột**
- Xem
[Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1065 frontend hit (1)


markdown:
-
Chào bạn,
Hãy đăng nhập hoặc click vào nút "Đăng ký" để tạo tài khoản và tham gia giao lưu với các thành viên diễn đàn LÀM CHA MẸ.
Hoặc tham khảo
[Hướng dẫn dành cho người mới](https://www.lamchame.com/forum/threads/chao-mung-ban-den-voi-dien-dan-lam-cha-me-xin-danh-vai-phut-de-tim-hieu-quy-dinh.17378/), [Hướng dẫn tìm kiếm thông tin](https://www.lamchame.com/forum/threads/huong-dan-ban-lam-the-nao-de-tim-nhanh-tren-dien-dan-lam-cha-me.17902/), [Quy định chung](https://www.lamchame.com/forum/threads/cac-quy-dinh-va-huong-dan-su-dung-dien-dan.1/).
-
Mời các bạn bán hàng tham gia
[Hội chợ Giao lưu LÀM CHA MẸ - mùa đông 2015](https://www.lamchame.com/forum/threads/lieu-co-nen-tiep-tuc-to-chuc-hoi-cho-giao-luu-lam-cha-me-vao-dip-cuoi-thang-10.1774712/)
# khảo giá xe LEAD
Thảo luận trong '
[Kinh nghiệm sống](forums/kinh-nghiem-song.96/)' bởi [vitvinvit](members/vitvinvit.139105/), [2/8/2011](threads/khao-gia-xe-lead.342703/).
- Trạng thái đề tài:
- Không mở để có thể tiếp tục trả lời.
- Trạng thái đề tài:
- Không mở để có thể tiếp tục trả lời.

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=57c1c85b1debe3a5ca1a3b9e456f12ad; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding