text:
Home
Cưới hỏi
Lễ Tang
Văn bản
Liên hệ
Đưa WebSite lên Google
Kết quả xổ số truyền thống
Email - Blog
Xem ngày Tốt - Xấu
Xem tướng tay
WELCOME TO NHUNGBAIVANCAMDONG.TK
Điếu văn - Văn tế
1. Văn tế Việt Nam, đặc điểm, quá trình và thành tựu
1.1.
Khái niệm
1.1.1.
Các khái niệm của các nhà ngôn ngữ
Tự điển Tiếng Việt
của Lê Văn Đức định nghĩa rằng
văn tế
:
văn tế, văn cáo, văn chúc, tế văn đọc lúc tế một người chết để kể tính tình công đức người ấy và tỏ lòng kính trọng thương tiếc của mình; (một nghĩa nữa): bài văn có tính cách khôi hài viết trong trường hợp đặc biệt, …
Hán Việt từ điển
của Nguyễn Văn Khôn, ở mục tế văn cho biết, tế văn: Một thể văn xưa, đọc trong khi cúng tế.
1.1.2.
Các khái niệm của các nhà nghiên cứu, lý luận văn học
Dương Quảng Hàm trong
Việt
Nam
văn học sử
yếu
cho rằng:
Văn tế là bài văn đọc lúc tế người chết (cũng có khi để tế sống) để kể tính nết, công đức của người ấy và bày tỏ tấm lòng kính trọng và thương tiếc của mình.
Trần Đình Sử trong
Mấy vấn đề Thi pháp văn học trung đại ViệtNam
, cho rằng:
Văn tế thời xưa dùng để tế trời đất núi sông, còn gọi là kỳ văn hay chúc văn. Về sau văn tế dùng để tế người chết.
Là một thể loại tổng hợp bày tỏ niềm tiếc thương đối với người mất mà không phân biệt trên dưới xa gần, thân hữu. Nó kiêm cả lỗi, điếu, ai tế.
Ai từ
: là văn ai điếu người chết.
Điếu văn
: là văn viếng người đã chết.
Liên quan đến khái niệm
điếu văn
, Trần Đình Sử cho rằng:
Điếu văn để viếng người đã chết, cũng gọi là "điếu từ", "điếu thư", nếu làm thơ thì gọi là "điếu thi". Điếu là đến (chí), nói thần linh đến. Khách đến an ủi chủ (người dã mất), lấy lời để tỏ ra mình đã đến, cho nên nói là lời điếu. Điếu Khuất Nguyên của Giả Nghị là tác phẩm đầu tiên của loại này, sau có Điếu chiến trường, Điếu bác chung (chuông lớn). Theo Ngô Tăng Kỳ, điếu còn có ý tự gửi lời thương xót nên nặng về hoài cổ.
Ở Sách giáo khoa thí điểm môn Ngữ Văn 10, Bộ 2, Ban KHXH, các tác giả cho biết khái niệm văn tế như sau:
Văn tế là một loại văn gắn với phong tục tang lễ, nhằm bày tỏ lòng tiếc thương của tác giả và người thân đối với người đã mất. Văn tế thường có hai nội dung cơ bản : tái hiện cuộc đời, công đức, phẩm hạnh của người đã khuất và bày tỏ nỗi đau thương của người sống trong giờ phút vĩnh biệt. Âm hưởng chung của bài văn tế là bi thương, nhưng sắc thái biểu cảm của mỗi bài có thể khác nhau.
Ở Sách giáo khoa thí điểm môn Ngữ Văn 10, Bộ 1, Ban KHXH, viết:
Thời xưa, trong thủ tục tế lễ trời đất núi sông thường có bài văn cầu chúc. Loại văn đó có tên gọi là tế văn, kỳ văn hoặc chúc văn. Về sau, khi chôn cất người thân, người ta cũng dùng văn tế dể tưởng nhớ người đã mất. Ngày nay, người ta gọi văn tế là điếu văn.
Văn tế nói chung là loại văn đọc khi tế cúng người chết; bởi vậy nói có hình thức tế - hưởng. Chẳng hạn: mở đầu bằng năm, tháng, ngày, kính mời vong linh người nào đó; kết thúc bằng ô hô, ai tai (Hỡi ơi! đau đớn thay!) Về hình thức viết văn tế người ta có thể dùng văn vần, tản văn, biền văn.
Một bài văn tế thường có các phần: lung khởi (cảm tưởng khái quát về người chết); thích thực (hồi tưởng công đức của người chết); ai vãn (than tiếc người chết); kết (nêu lên ý nghĩ và lời mời của người đứng tế đối với linh hồn người chết).
1.1.3
. Khái niệm thể loại theo
Từ điển thuật ngữ văn học
Một loại văn gắn với phong tục tang lễ chủ yếu nhằm bày tỏ sự thương tiếc của tác giả và của những người thân đối với người đã mất. Nội dung văn tế thường xoay quanh hai ý chính: một là kể về cuộc đời người quá cố; hai là bộc lộ tình cảm, thái độ của người sống trong giờ phút vĩnh biệt. Mặc dù trong văn tế có những đoạn tự sự kể lại cuộc đời của người quá cố, nhưng căn bản nó vẫn thuộc loại trữ tình. Âm điệu chung của nó là bi thương.
1.2.
Quá trình và thành tựu
Xin liệt kê một số tác phẩm văn tế tiêu biểu sau đây:
1.
Tác phẩm văn tế đầu tiên xuất hiện lại bằng chữ Nôm và theo truyền tụng (văn bản gốc không còn) chính là bài
Văn tế cá sấu
của Nguyễn Thuyên (Hàn Thuyên), đời Trần Nhân Tông
2.
Nguyễn Thị Bích Châu tế văn - Trần Kính
3.
Văn tế một vị công chúa - Mạc Đĩnh Chi
4.
Bài văn tế ông Nguyễn Biểu - Trần Đế Quý Khoách
5.
Cầu siêu cho Nguyễn Biểu - Sư Chùa Yên Quốc
6.
Văn tế Trương Quỳnh Như - Phạm Thái
7.
Văn tế chị - Nguyễn Hữu Chỉnh
8.
Văn tế sống hai cô gái ở Trường Lưu - Nguyễn Du
9.
Văn tế vợ - Võ Phân (quan chức thời Tây Sơn)
10.
Văn tế Phò mã Chưởng hậu quân Võ Tánh và Lễ Bộ Thượng thư Ngô Tùng Châu - Đặng Đức Siêu.
11.
Tế đốc học tự pháp Vũ Lỗ Am văn (1851) - Nguyễn Văn Lý (1795 - 1868)
12.
Văn tế trận vong tướng sĩ - Nguyễn Văn Thành
13.
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc - Nguyễn Đình Chiểu
14.
Văn tế Trương Định - Nguyễn Đình Chiểu
15.
Văn tế trận vong lục tỉnh - Nguyễn Đình Chiểu
16.
Văn tế Criviê (1882) - Khuyết danh
17.
Văn tế Francis Garnier - Khuyết danh
18.
Văn tế mẹ (Làm hộ người cùng xã) - Nguyễn Khuyến
19.
Văn tế sống vợ - Trần Tế Xương
20.
Văn tế cha
(Trích "Lệ ngữ tập văn, sách Nôm của trường Bác Cổ)
21.
Văn tế mẹ (con nhà làm thuốc)
(Trích "Lệ ngữ tập văn, sách Nôm của trường Bác Cổ)
22.
Văn tế Phan Chu Trinh - Phan Bội Châu
23.
Văn tế đồng bào Bình Định, Phú Yên bị nạn lụt - Phan Bội Châu
24.
Văn tế đồng bào Nghệ Tĩnh chết vì nạn bão lụt - Phan Bội Châu
25.
Văn tế Phan Bội Châu - Huỳnh Thúc Kháng
26.
Văn tế Phan Bội Châu tại thị xã Vinh, Bến Thuỷ, Nghệ An.
Có thể thấy rằng: từ TK XVIII về trước, văn tế chủ yếu hướng vào sự bộc lộ những tình cảm riêng tư (tình cha con, vợ chồng, anh em, bè bạn, …). Từ TK XIX, đặc biệt là từ khi Pháp xâm lược nước ta, văn tế được dùng rộng rãi trở thành một công cụ tuyên truyền, một loại vũ khí đấu tranh sắc bén của người yêu nước và cách mạng, phản ánh được những tình cảm, tư tưởng của dân tộc và thời đại.
1.3.
Đặc điểm
Thứ nhất, đây là thể loại có nguồn gốc từ văn học Trung Quốc. Sang Việt
Nam
, nó phát triển thành một thể tài quan trọng với nhiều bài văn tế có giá trị văn học cao cả chữ Hán lẫn chữ Nôm với nhiều tác giả có tên tuổi thời trung đại.
Thứ hai, chúng ta cần phân biệt chúc văn và văn tế và điếu văn ngày nay. Văn tế lại có nhiều chức năng và những biểu hiện thi pháp khác nhau. Văn tế là một văn bản sử dụng rộng rãi phổ biến nhưng không phải bài văn tế nào cũng là một tác phẩm văn học. Văn tế chỉ được coi như là một tác phẩm văn học khi nó có nội dung tư tưởng tình cảm chân thật, về nghệ thuật phải là một tác phẩm ngôn từ thể tài năng của người viết.
Thứ ba, tính hỗn dung về thể loại của văn tế với các thể loại khác là khác rõ nét: về chức năng, về thi pháp thể loại, …
2. Nội dung và chức năng thể loại
Nội dung cơ bản của văn tế là kể lại công đức, tính cách cuộc đời, phẩm hạnh của người quá cố (tự sự) bộc lộ tình cảm đối với người đã mất; trữ tình vẫn là yếu tố chủ đạo; nêu lên vai trò ý nghĩa xã hội của người quá cố; bày tỏ tấm lòng, thái độ, tài năng của người viết.
Chức năng của văn tế: thường mang âm điệu bi ai là chính, song đôi lúc cũng có những tác phẩm văn tế mang chức năng trào phúng, trào lộng, … Ở đây chúng tôi đi vào chức năng của hai thể tài: chúc văn và văn tế.
2.1.
Chức năng của chúc văn
Đây là loại văn dùng để tế cúng tiên tổ. Nó gần với văn tế ở tên gọi, ở thi pháp thể loại, song khác về chức năng. Chức năng chính của loại văn này là dùng để đọc trong lễ cúng, nội dùng nhằm ca ngợi ghi khắc công đức của tiền nhân, đồng thời nêu lên ý thức trách nhiệm của con cháu ngày nay đối với người ngày xưa. Đôi khi, người đọc chúc văn cũng dùng những đoạn lồng vào báo công với tiên tổ.
Xin trích dẫn bài Chúc văn đọc tại lễ Quốc Tổ Hùng Vương để minh hoạ chức năng vừa phân tích:
Mừng hôm nay:
Trống đồng dội tới,
Núi sông dậy sấm anh hùng
Trống đồng vang lên,
Trời đất ngút ngàn linh khí!
Toàn dân giỗ tổ Hùng Vương
Cả nước vui ngày quốc lễ
Rộn rã trống chiêng
Tưng bừng cờ xí!
Bừng lên nhật nguyệt:
Mây xanh hạt trắng, bát ngát trường thiên…
Rực sáng sơn hà:
Cớ đỏ sao vàng, thênh thang thánh địa.
Thuyền xuôi sóng vỗ,
Sông ba dòng tưới mát muôn phương
Hổ lượn rồng bay,
Núi trăm ngọn chầu về một phía
Từ đỉnh cao muôn trượng cơ đồ
Cùng nhìn lại bốn mươi thế kỷ.
Núi mây: sừng sững công cha
Sông nước: dạt dào nghĩa mẹ.
Nhớ thuở xưa:
Mẹ Âu Cơ
Từng non cao tỏa sáng nghĩa nhân
Cha Long Quân
Vốn biển cả quật cường mưu trí.
Sánh đôi tài sắc: Kim cổ kỳ phùng
Hợp một âm dương: Uyên ương tuyệt mỹ!
Đẹp gia đình: trăm trứng trăm con
Vui sơn thủy: một lòng một ý.
Cuộc mưu sinh thử thách muôn vàn
Đường lập nghiệp gian nan xiết kể.
Nào rừng rậm, đầm lầy, sông sâu, núi hiểm:
Há quản xông pha
Nào kình nghê, hổ báo, bệnh tật, bão giông:
Lấy gì bảo vệ?
Chia con: hai ngả lên đường
Chọn trưởng: một ngôi kế vị.
Giang sơn một khoảnh, sao cho vạn đại trường tồn?
Rừng bể đôi nơi, cùng dựng bốn phương hùng vĩ!
Hiên ngang thay! Phù Đổng diệt thù!
Dũng cảm thay! Sơn Tinh trị thủy!
Đẹp thay Chữ Đồng Tử! Tình yêu như ngọc sáng gương trong
Giỏi thay Mai An Tiêm! Lao động như dời non lấp bể
Vẻ vang mười tám vương triều
Rực rỡ một thời thịnh trị
Qua gian nan bao độ nổi chìm
Trải thử thách những hồi hưng phế!
Chi công lao khai phá một thời kỳ
Mà uy lực trải dài trăm thế hệ!
Hãy xem như:
Gái anh hùng, Triệu nữ, Trưng vương
Trai dũng lược, Đinh tiên, Lý đế!
Sóng Bạch Đằng cuồn cuộn thế Ngô Vương
Gió Như Nguyệt vang vang lời Thái úy
Hội Diên Hồng rung chuyển cả trăng sao
Hịch Hưng Đạo xốn xang toàn tướng sĩ
Nằm gai nếm mật, mười năm ròng, bạt vía lũ Vương Thông.
Lở đất long trời, một trận đánh, tan hồn quân Sĩ Nghị
Thế kỷ hai mươi:
Cờ giải phóng xua tan bóng tối,
…
Coi sơn hà xã tắc là thiêng
Lấy độc lập tự do là quý
Chúng con nay:
Sáu mươi mốt tinh thành: nhớ lại tổ tông
Năm mươi tư dân tộc: tìm về cội rễ
Bồn phương: nam, bắc, tây, đông
Trăm họ: gái, trai, già trẻ
Hân hoan muôn dặm trùng phùng
Kính cẩn một chầu đại lễ
Xin Tổ vương vạn thế linh thiêng
Giúp con cháu trăm điều chỉ vẽ.
Nay gặp buổi:
…..
Dù dân gian chưa hết đói nghèo
Dù xã hội vẫn còn nạn tệ
Đường lên giàu mạnh đã thênh thang
Nẻo đến văn minh thêm mới mẻ
Xin cúi nguyện:
Trăm con một bọc, yêu thương nhau như ruột thịt chan hòa
Một gốc trăm cành, gắn bó mãi như keo sơn chặt chẽ
Dựng cơ đồ, chị ngã em nâng
Cơn hoạn nạn, bầu thương lấy bí
Trước tương lai mở rộng tâm hồn,
……
Hết dạ vì dân, kể gì khó dễ!
Giữ muôn đời Hồng Lạc tinh hoa
Cao muôn trượng Hùng Vương khí thế!
Mồng 10 tháng 3 năm Canh Thìn (2000)
Vũ Khiêu phụng khảo
2.2. Chức năng của văn tế
2.2.1.
Chức năng tiêu biểu và chính nhất của văn tế là dùng để đọc trước quan tài, trước mộ người mất, tế người mất kể công đức của người đã khuất, diễn tả tâm trạng đau thương của người tại thế:
Điển hình qua các tác phẩm: Văn tế Nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Văn tế Trương Quỳnh Như, Phò mã Chưởng hậu quân Võ Tánh và Lễ Bộ Thượng thư Ngô Tùng Châu, Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh, …
Văn tế một vị công chúa - Mạc Đĩnh Chi
Thanh thiên nhất đoá vân,
Hồng lô nhất điểm tuyết.
Thượng uyển nhất chi hoa,
Dao trì nhất phiến nguyệt,
Y! Vân tán, tuyết tiêu,
Hoa tàn, nguyệt khuyết.
2.2.2.
Chức năng ngâm nga, tế hương hồn những người mất chịu nhiều oan khuất
:
Văn tế thập loại chúng sinh (Văn chiêu hồn), …
(…) Cũng có kẻ màn lan trướng huệ
Những cậy mình cung quế Hằng Nga,
Một phen thay đổi sơn hà,
Mảnh thân chiếc lá biết là về đâu?
Trên lầu cao dưới dòng nước chảy
Phận đã đành trâm gãy bình rơi
Khi sao đông đúc vui cười
Mà khi nhắm mắt không người nhặt xương (…)
2.2.3.
Dùng văn tế nhưng đọc cho đối tượng nghe ngay trong lúc sống nhằm ngợi ca chính con người đó
.
Tiêu biểu là bài
Văn tế Phan Bội Châu
do cụ Huỳnh Thúc Kháng chấp bút và đọc cho cụ Phan nghe ngay khi cụ Phan còn tại thế.
Đất linh tú núi Hoành biển Quế, khí trăm năm hun đúc đấng vĩ nhân;
Trời cạnh tranh gió Mỹ, mưa Âu, đường muôn dặm mịt mù người hướng lộ.
Bởi Tiên sinh vì nước hy sinh;
Nên hậu bối nặng lòng ái mộ.
Nhớ Tiên sinh xưa:
Sinh đất Hồng Lam,
Học nguồn Trâu, Lỗ.
Khí hào hùng đã lỗi lạc khác thường,
Tuổi thiếu tráng mà đầu sừng sớm trổ.
Khoa cử nợ nhà toan trả sạch, trường thi trận bút, bảng một tên lừng lẫy tiếng làng văn;
Gian nan vận nước phải lo âu, chiếc ngựa thanh gươm, đất bốn biển tìm tòi miền dụng võ (...)
2.2.4.
Chức năng dùng với tính cách nghi lễ
Văn tế cá sấu – Hàn Thuyên
Ngạc ngư kia ơi! Mày có hay?
Biển Đông rộng rãi là nơi mày,
Phú Lương đây thuộc về thánh vực,
Lạc lối đâu mà lại đến đây?
Há chẳng nhớ rằng nước Việt xưa,
Dân quen chài lưới chẳng tay vừa
Đời Hùng vẽ mình vua từng dạy
Xuống nước giao long cũng phải chừa
Thánh thần nối dõi bản triều nay,
Dấy từ hải ấp ngôi trời thay
Võ công lừng lẫy bốn phương tịnh
Biển lặng sông trong mới có rày
Hùm thiêng ra dấu dân cày cấy,
Nhân vật đều yên đâu ở đấy,
Ta vâng đế mạng bảo cho mày,
Hãy về biển Đông mà vùng vẫy.
2.2.5.
Chức năng cười cợt, tự trào
:
Văn tế Trường Lưu sinh nhị nữ; Văn tế sống vợ
¯
Con gái nhà dòng, lấy chồng kẻ chợ;
¯
Tiếng có tiếng không, gặp chăng hay chớ.
¯
Mặt nhẵn nhụi, chân tay trắng trẻo, ai dám chê rằng béo rằng lùn; người ung dung, tính hạnh khoan hoà, chỉ một nỗi hay gàn hay dở.
¯
Đầu sông bãi bến, đua tài buôn chín bán mười;
¯
Trong họ ngoài làng, vụng lẽ chào dơi nói thợ.
¯
Gần xa nô nức, lắm gái nhiều trai;
¯
Sớm tối khuyên răn, kẻ thầy người tớ.
¯
Ông tu tác cửa cao nhà rộng, toan để cho dâu;
¯
Anh lăm le bia đá bảng vàng, cho vang mặt vợ
(Trần Tế Xương)
2.2.6
. Chức năng dùng để châm biếm chế giễu
:
Văn tế Francis Garnier, Văn tế Criviê
, …
(…) Tôi là tri huyện Đông Quan
Lệnh trên sai xuống lập đàn tế ông
Nhớ Ông xưa:
Tóc Ông quăn, râu Ông đỏ.
Mắt Ông xanh, mũi Ông lõ,
Tay Ông chiếu kính thiên lý, đích Ông cưỡi lừa;
Vai Ông đeo súng lục liên, miệng Ông huýt chó,
Quyền Ông cao, Ông có lon vàng đeo tay,
Công Ông to, Ông có mề đay đeo cổ.
Ông ở bên Tây sang đây bảo hộ,
Muốn giết thằng Đen để yên con đỏ.
Nào ngờ: nó hại Ông đi,
Gươm Ông nó lấy mất rồi,
Mũi Ông nó quăng một chỗ;
Đầu Ông bên tê, mình Ông bên nọ;
Khốn nạn thân Ông , mẹ cha chúng nó.
Tế Ông:
Chuối một buồng, trứng một ổ
Bò một con, rượu một hũ
Ông có khôn thiêng, xin Ông phù hộ.
Thưởng hưởng.
Văn tế Francis Garnier
3.
Thi pháp thể loại
3.1.
Bố cục
:
Một bài văn tế thường gồm những phần cơ bản sau đây:
Lung khởi: mở đầu, thường bắt đầu bằng hai chữ
Thương ôi
hoặc
Than ôi!
Đoạn này
luận chung về lẽ sống chết.
Thích thực: kể lại công đức của người chết thường bắt đầu bằng các từ:
nhớ linh xưa, nhớ người xưa
,…
Ai điếu: thương tiếc người chết, thường bắt đầu bằng tiếng
Ôi!
Ai vãn: Tỏ tình thương nhớ người chết của người đứng tế. Thường bắt đầu bằng các từ:
Con nay; Bản chức nay
,…
và kết thúc bằng hai chữ
Thượng hưởng
3.2.
Các lối văn tế
- Lối văn xuôi: như bài
Văn tế chị
của Nguyễn Hữu Chỉnh.
- Lối tán: là loại văn tế mà mỗi câu có bốn, năm chữ, có vần, có đối hoặc không đối, kiểu Văn tế Công chúa – Mạc Đỉnh Chi
- Lối cổ thể hoặc lưu thuỷ có vần mà không có đối, hoặc như một bài ca thật dài, hoặc như một bài văn xuôi có vần, loại văn tế cổ thể sau này còn được gọi là văn tế lưu thuỷ:
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, …
- Lối Đường luật: đây là lối thông dụng nhất đây là lối văn tế có vần, có đối, có theo luật bằng, trắc. Lối này có những quy định chặt chẽ về niêm luật ví dụ như Văn tế Võ Tánh và Ngô Tùng Châu.
- Lối thơ: song thất lục bát
Văn tế thập loại chúng sinh
của Nguyễn Du.
3.3.
Vần
:
thường là độc vận (một vần) cho toàn bài.
Độc vận theo lối phú:
Văn tế Phan Châu Trinh
– Phan Bội Châu
Độc vận theo lối Đường luật:
Nguyễn Thị Bích Châu tế văn
– Trần Kính
Than ôi hồn chừ! Yểu điệu phong ty (tư)
Chính lòng vua chừ! Nước Sở Phàn ky (cơ)
Giữ đạo vợ chừ! Bến Ngu Tương phi,
Nhớ vua không quên chừ! Vĩnh biệt hương vi
Vì vua thác oan chừ! Hồn tan thuỷ mi,
Bể khơi mênh mông chừ! Kiếp khác bao thì?
Mặt ngọc xa cách chừ! Tái hợp khó kỳ,
Nhớ lại đức tốt chừ! Lòng ta y hi,
Xem lại giấy mực chừ! Giọt lệ lâm ly.
Số mệnh đã định chừ! Trời kia không vì.
Vì đâu nên nỗi chừ! Lỗi trẫm khó tỳ (từ)
Than ôi thương thay! Hồn bỏ trẫm đi.
Nếu ở trên đời chừ! Như chim kia dực phi.
Nếu ở dưới đất chừ Như cây liên lý chi.
Hồn hiu quạnh chừ! Không chốn y quy,
Hồn có thiêng chừ! Cùng trẫm truy tuỳ.
Hồn phảng phất chừ! Giữ nơi biên thuỳ,
Thương thay hồn chừ! Hưởng chén quỳnh chi.
Ngô Lập Chi – dịch
Tuân thủ cách gieo vần như thể song thất lục bát:
Văn Chiêu hồn, …
3.4.
Giọng điệu
3.4.1.
Giọng điệu buồn thảm bi luỵ
Buồn thảm theo nghĩa tự điển Tiếng Việt là
thảm
là
thương người hay thảm thương thân mình mà buồn
;
bi luỵ
là
buồn và rơi rụng
. Tế người chết, tức là khóc thương, điều đó khiến cho giọng điệu chính của văn tế là giọng điệu buồn thảm, bi luỵ là điều không phải bàn cãi. Gần như ở bất cứ bài văn tế đọc trước linh sàng người đã mất nào cũng chứa chan giọng điệu sầu não này
Thôi thôi! Chùa Tông Thạnh năm canh ưng đóng lạnh, tấm lòng son gửi lại bóng trăng rằm; dinh Lang sa nửa khắc đặng rửa hờn, tấc phận bạc đành theo dòng nước đổ.
Đau đớn bấy mẹ già ngồi khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lét trong nhà; não nùng thay vợ yếu chạy tìm chồng, cơn bóng xế dật dờ trước ngõ.
3.4.2.
Giọng điệu hùng hồn, ngợi ca
Hùng hồn
nghĩa là
mạnh mẽ và lưu loát
;
ca ngợi: khen, dùng lời nói để
kể lại cái hay, cái đẹp của người.
Giọng điệu hùng hồn trong lời văn tế xuất hiện ở phần ngợi ca công đức của người chết. Chúng ta xem, đây là giọng văn miêu tả hành động anh hùng của người nghĩa sĩ:
Ngoài cật, một manh áo vải, nào đợi mang bao tấu bầu ngòi; trong tay một ngọn tầm vông nào đợi sắm dao tu nón gõ.
Hoả mai đánh bằng rơm con cúi cũng đốt xong chỗ dạy đạo kia, gươm đeo dùng bằng lưỡi dao phay cũng chém đặng thằng quan hai nọ.
Chi nhọc quan quản gióng trống kỳ, trống giục, đạp rào lướt tới coi giặc cũng như không; nào sợ thằng Tây bắn đạn to, đạn nhỏ xô cửa xông vào liều mình như chẳng có.
Kẻ đâm ngang, người chém dọc làm cho mả tà ma ní hồn kinh; người hè trước, kẻ ó sau, trối kệ tàu sắt, tàu đồng pháo nổ.
3.4.3 Giọng
châm biếm:
Giọng điệu này, thể hiện qua lời văn, hơi văn mạnh mẽ, sắc sảo, cay độc, thâm thuý nhằm vạch trần thực chất cái lỗi thời, lố bịch, xấu xa của đối tượng đáng cười. Theo E.G.Ruđneva “
châm biếm
không phụ thuộc vào tùy hứng của nhà văn, vào ý muốn cá nhân định đem một cái gì đó ra cười cợt. Nó đòi hỏi một đối tượng tương ứng - chất hài của bản thân một đời sống đáng cười”. Phát triển các ý kiến của Gôgôn, của Bêlinxki về
châm biếm
, E.G.Ruđneva xác định rất đúng rằng: “cái cười
châm biếm
là cái cười sâu sắc và nghiêm túc”, là “cái cười xuyên thấm”, “đào sâu vào đối tượng”...; cái cười này “khác với những lời đùa cợt, chế diễu đơn giản do nội dung nhận thức của nó...
Châm biếm
giúp nhận thức được những mặt hệ trọng nào đó của những quan hệ lẫn nhau giữa người với người, đem lại một sự định hướng độc đáo trong cuộc đời, giải thoát khỏi những uy tín dả dối, mạo nhận”.
Sự xuất hiện giọng điệu
châm biếm
ở Văn tế xuất phát từ những tác phẩm cười cợt. Đối tượng hướng đến là những tên thực dân, những kẻ tay sai hại dân, hại nước. Trong văn tế có những bài khuyết danh (có thuyết cho rằng của Nguyễn Khuyến) mang giọng điệu này. (Xem bài
Văn tế Francis Garnier, Văn tế Criviê
ở trên)./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Biện Minh Điền
(2008),
Phong cách nghệ thuật Nguyễn Khuyến,
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
2. Lê Văn Đức
(1970),
Việt
Nam
tự điển,
Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn.
3. Lê Bá Hán - Trần Đình Sử - Nguyễn Khắc Phi
(đồng chủ biên) (2007),
Từ điển thuật ngữ văn học,
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
4. Dương Quảng Hàm
(1968),
Việt
Nam
văn học sử yếu,
Trung tâm học liệu Sài Gòn.
5. Đỗ Đức Hiểu - Nguyễn Huệ Chi - Phùng Văn Tửu - Trần Hữu Tá
(chủ biên), (2003),
Từ điển văn học
(Bộ mới)
,
Nxb Thế giới, Hà Nội.
6.
Nguyễn Văn Khôn
(1960),
Hán Việt từ điển
, Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn.
7. Trần Đình Sử
(1999),
Mấy vấn đề thi pháp văn học trung đại ViệtNam
, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
Email This
BlogThis!
Share to Twitter
Share to Facebook
Share to Pinterest
Post a Comment
Home
Subscribe to:
Posts (Atom)

markdown:
##
1. Văn tế Việt Nam, đặc điểm, quá trình và thành tựu
1.1.
* * *Khái
niệm*
1.1.1. *Các khái niệm của các nhà ngôn ngữ*
*Tự điển Tiếng Việt* của
Lê Văn Đức định nghĩa rằng *văn tế*: văn tế, văn cáo,
văn chúc, tế văn đọc lúc tế một người chết để kể tính tình công đức người ấy và
tỏ lòng kính trọng thương tiếc của mình; (một nghĩa nữa): bài văn có tính cách
khôi hài viết trong trường hợp đặc biệt, …
*Hán Việt từ điển* của
Nguyễn Văn Khôn, ở mục tế văn cho biết, tế văn: Một thể văn xưa, đọc trong khi
cúng tế.
1.1.2. *Các khái niệm của các nhà nghiên
cứu, lý luận văn học*
Dương Quảng Hàm trong *Việt * văn học sử Nam *yếu* cho rằng:
Văn tế là bài văn đọc lúc tế người chết (cũng có khi để tế sống) để kể
tính nết, công đức của người ấy và bày tỏ tấm lòng kính trọng và thương tiếc
của mình.
Trần Đình Sử trong *Mấy
vấn đề Thi pháp văn học trung đại ViệtNam*, cho rằng:
Văn tế thời xưa dùng để tế trời đất núi sông, còn gọi là kỳ văn hay chúc
văn. Về sau văn tế dùng để tế người chết.
Là một thể loại tổng hợp bày tỏ niềm tiếc thương đối với người mất mà
không phân biệt trên dưới xa gần, thân hữu. Nó kiêm cả lỗi, điếu, ai tế. * *
*Ai từ*: là văn ai
điếu người chết. *Điếu văn*: là văn viếng người đã
chết.
Liên quan đến khái niệm *điếu văn*, Trần Đình Sử cho rằng:
Điếu văn để viếng người đã chết, cũng gọi là "điếu từ",
"điếu thư", nếu làm thơ thì gọi là "điếu thi". Điếu là đến
(chí), nói thần linh đến. Khách đến an ủi chủ (người dã mất), lấy lời để tỏ ra
mình đã đến, cho nên nói là lời điếu. Điếu Khuất Nguyên của Giả Nghị là tác
phẩm đầu tiên của loại này, sau có Điếu chiến trường, Điếu bác chung (chuông
lớn). Theo Ngô Tăng Kỳ, điếu còn có ý tự gửi lời thương xót nên nặng về hoài
cổ.
Ở Sách giáo khoa thí điểm môn
Ngữ Văn 10, Bộ 2, Ban KHXH, các tác giả cho biết khái niệm văn tế như sau: Văn tế là một loại văn gắn với
phong tục tang lễ, nhằm bày tỏ lòng tiếc thương của tác giả và người thân đối
với người đã mất. Văn tế thường có hai nội dung cơ bản : tái hiện cuộc đời,
công đức, phẩm hạnh của người đã khuất và bày tỏ nỗi đau thương của người sống
trong giờ phút vĩnh biệt. Âm hưởng chung của bài văn tế là bi thương, nhưng sắc
thái biểu cảm của mỗi bài có thể khác nhau.
Ở Sách giáo khoa thí điểm môn
Ngữ Văn 10, Bộ 1, Ban KHXH, viết:
Thời xưa, trong thủ tục tế lễ trời đất núi sông thường có bài văn cầu
chúc. Loại văn đó có tên gọi là tế văn, kỳ văn hoặc chúc văn. Về sau, khi chôn
cất người thân, người ta cũng dùng văn tế dể tưởng nhớ người đã mất. Ngày nay,
người ta gọi văn tế là điếu văn.
Văn tế nói chung là loại văn đọc khi tế cúng người chết; bởi vậy nói có
hình thức tế - hưởng. Chẳng hạn: mở đầu bằng năm, tháng, ngày, kính mời vong
linh người nào đó; kết thúc bằng ô hô, ai tai (Hỡi ơi! đau đớn thay!) Về hình
thức viết văn tế người ta có thể dùng văn vần, tản văn, biền văn.
Một bài văn tế thường có các phần: lung khởi (cảm tưởng khái quát về
người chết); thích thực (hồi tưởng công đức của người chết); ai vãn (than tiếc
người chết); kết (nêu lên ý nghĩ và lời mời của người đứng tế đối với linh hồn
người chết).
1.1.3 *. Khái niệm thể loại theo* *Từ điển thuật ngữ văn học*
Một loại văn gắn với phong tục tang lễ chủ yếu nhằm bày tỏ sự thương
tiếc của tác giả và của những người thân đối với người đã mất. Nội dung văn tế
thường xoay quanh hai ý chính: một là kể về cuộc đời người quá cố; hai là bộc
lộ tình cảm, thái độ của người sống trong giờ phút vĩnh biệt. Mặc dù trong văn
tế có những đoạn tự sự kể lại cuộc đời của người quá cố, nhưng căn bản nó vẫn
thuộc loại trữ tình. Âm điệu chung của nó là bi thương.
1.2. *Quá trình và thành tựu*
Xin liệt kê một số tác phẩm văn tế tiêu biểu sau đây:
1. Tác
phẩm văn tế đầu tiên xuất hiện lại bằng chữ Nôm và theo truyền tụng (văn bản
gốc không còn) chính là bài *Văn
tế cá sấu* của Nguyễn Thuyên
(Hàn Thuyên), đời Trần Nhân Tông
2. Nguyễn
Thị Bích Châu tế văn - Trần Kính
3. Văn
tế một vị công chúa - Mạc Đĩnh Chi
4. Bài
văn tế ông Nguyễn Biểu - Trần Đế Quý Khoách
5. Cầu
siêu cho Nguyễn Biểu - Sư Chùa Yên Quốc
6. Văn
tế Trương Quỳnh Như - Phạm Thái
7. Văn
tế chị - Nguyễn Hữu Chỉnh
8. Văn
tế sống hai cô gái ở Trường Lưu - Nguyễn Du
9. Văn
tế vợ - Võ Phân (quan chức thời Tây Sơn)
10. Văn tế Phò
mã Chưởng hậu quân Võ Tánh và Lễ Bộ Thượng thư Ngô Tùng Châu - Đặng Đức Siêu.
11. Tế đốc học
tự pháp Vũ Lỗ Am văn (1851) - Nguyễn Văn Lý (1795 - 1868)
12. Văn tế
trận vong tướng sĩ - Nguyễn Văn Thành
13. Văn tế
nghĩa sĩ Cần Giuộc - Nguyễn Đình Chiểu
14. Văn tế
Trương Định - Nguyễn Đình Chiểu
15. Văn tế
trận vong lục tỉnh - Nguyễn Đình Chiểu
16. Văn tế
Criviê (1882) - Khuyết danh
17. Văn tế
Francis Garnier - Khuyết danh
18. Văn tế mẹ
(Làm hộ người cùng xã) - Nguyễn Khuyến
19. Văn tế
sống vợ - Trần Tế Xương
*20.* Văn
tế cha *(Trích "Lệ ngữ tập
văn, sách Nôm của trường Bác Cổ)*
*21.* Văn
tế mẹ (con nhà làm thuốc) *(Trích
"Lệ ngữ tập văn, sách Nôm của trường Bác Cổ)*
22. Văn tế
Phan Chu Trinh - Phan Bội Châu
23. Văn tế
đồng bào Bình Định, Phú Yên bị nạn lụt - Phan Bội Châu
24. Văn tế
đồng bào Nghệ Tĩnh chết vì nạn bão lụt - Phan Bội Châu
25. Văn tế
Phan Bội Châu - Huỳnh Thúc Kháng
26. Văn tế
Phan Bội Châu tại thị xã Vinh, Bến Thuỷ, Nghệ An.
Có thể thấy rằng: từ TK XVIII về trước, văn tế chủ yếu hướng vào sự bộc
lộ những tình cảm riêng tư (tình cha con, vợ chồng, anh em, bè bạn, …). Từ TK
XIX, đặc biệt là từ khi Pháp xâm lược nước ta, văn tế được dùng rộng rãi trở
thành một công cụ tuyên truyền, một loại vũ khí đấu tranh sắc bén của người yêu
nước và cách mạng, phản ánh được những tình cảm, tư tưởng của dân tộc và thời
đại.
1.3. *Đặc điểm*
Thứ nhất, đây là thể loại có nguồn gốc từ văn học Trung Quốc. Sang Việt Nam, nó phát triển thành một thể
tài quan trọng với nhiều bài văn tế có giá trị văn học cao cả chữ Hán lẫn chữ
Nôm với nhiều tác giả có tên tuổi thời trung đại.
Thứ hai, chúng ta cần phân biệt chúc văn và văn tế và điếu văn ngày nay.
Văn tế lại có nhiều chức năng và những biểu hiện thi pháp khác nhau. Văn tế là
một văn bản sử dụng rộng rãi phổ biến nhưng không phải bài văn tế nào cũng là
một tác phẩm văn học. Văn tế chỉ được coi như là một tác phẩm văn học khi nó có
nội dung tư tưởng tình cảm chân thật, về nghệ thuật phải là một tác phẩm ngôn
từ thể tài năng của người viết.
Thứ ba, tính hỗn dung về thể loại của văn tế với các thể loại khác là
khác rõ nét: về chức năng, về thi pháp thể loại, …
2. Nội dung và chức năng thể loại
Nội dung cơ bản của văn tế là kể lại công đức, tính cách cuộc đời, phẩm
hạnh của người quá cố (tự sự) bộc lộ tình cảm đối với người đã mất; trữ tình
vẫn là yếu tố chủ đạo; nêu lên vai trò ý nghĩa xã hội của người quá cố; bày tỏ
tấm lòng, thái độ, tài năng của người viết.
Chức năng của văn tế: thường mang âm điệu bi ai là chính, song đôi lúc
cũng có những tác phẩm văn tế mang chức năng trào phúng, trào lộng, … Ở đây
chúng tôi đi vào chức năng của hai thể tài: chúc văn và văn tế.
2.1. * * *Chức
năng của chúc văn*
Đây là loại văn dùng để tế cúng tiên tổ. Nó gần với văn tế ở tên gọi, ở
thi pháp thể loại, song khác về chức năng. Chức năng chính của loại văn này là
dùng để đọc trong lễ cúng, nội dùng nhằm ca ngợi ghi khắc công đức của tiền
nhân, đồng thời nêu lên ý thức trách nhiệm của con cháu ngày nay đối với người
ngày xưa. Đôi khi, người đọc chúc văn cũng dùng những đoạn lồng vào báo công
với tiên tổ.
Xin trích dẫn bài Chúc văn đọc tại lễ Quốc Tổ Hùng Vương để minh hoạ
chức năng vừa phân tích:
*Mừng hôm nay:*
*Trống đồng dội tới,*
*Núi sông dậy sấm anh hùng*
*Trống đồng vang lên,*
*Trời đất ngút ngàn linh khí!*
*Toàn dân giỗ tổ Hùng Vương*
*Cả nước vui ngày quốc lễ*
*Rộn rã trống chiêng*
*Tưng bừng cờ xí!*
*Bừng lên nhật nguyệt:*
*Mây xanh hạt trắng, bát ngát trường thiên…*
*Rực sáng sơn hà:*
*Cớ đỏ sao vàng, thênh thang thánh địa.*
*Thuyền xuôi sóng vỗ,*
*Sông ba dòng tưới mát muôn phương*
*Hổ lượn rồng bay,*
*Núi trăm ngọn chầu về một phía*
*Từ đỉnh cao muôn trượng cơ đồ*
*Cùng nhìn lại bốn mươi thế kỷ.*
*Núi mây: sừng sững công cha*
*Sông nước: dạt dào nghĩa mẹ.*
*Nhớ thuở xưa:*
*Mẹ Âu Cơ*
*Từng non cao tỏa sáng nghĩa nhân*
*Cha Long Quân*
*Vốn biển cả quật cường mưu trí.*
*Sánh đôi tài sắc: Kim cổ kỳ phùng*
*Hợp một âm dương: Uyên ương tuyệt mỹ!*
*Đẹp gia đình: trăm trứng trăm con*
*Vui sơn thủy: một lòng một ý.*
*Cuộc mưu sinh thử thách muôn vàn*
*Đường lập nghiệp gian nan xiết kể.*
*Nào rừng rậm, đầm lầy, sông sâu, núi hiểm:*
*Há quản xông pha*
*Nào kình nghê, hổ báo, bệnh tật, bão giông:*
*Lấy gì bảo vệ?*
*Chia con: hai ngả lên đường*
*Chọn trưởng: một ngôi kế vị.*
*Giang sơn một khoảnh, sao cho vạn đại trường tồn?*
*Rừng bể đôi nơi, cùng dựng bốn phương hùng vĩ!*
*Hiên ngang thay! Phù Đổng diệt thù!*
*Dũng cảm thay! Sơn Tinh trị thủy!*
*Đẹp thay Chữ Đồng Tử! Tình yêu như ngọc sáng gương trong*
*Giỏi thay Mai An Tiêm! Lao động như dời non lấp bể*
*Vẻ vang mười tám vương triều*
*Rực rỡ một thời thịnh trị*
*Qua gian nan bao độ nổi chìm*
*Trải thử thách những hồi hưng phế!*
*Chi công lao khai phá một thời kỳ*
*Mà uy lực trải dài trăm thế hệ!*
*Hãy xem như:*
*Gái anh hùng, Triệu nữ, Trưng vương*
*Trai dũng lược, Đinh tiên, Lý đế!*
*Sóng Bạch Đằng cuồn cuộn thế Ngô Vương*
*Gió Như Nguyệt vang vang lời Thái úy*
*Hội Diên Hồng rung chuyển cả trăng sao*
*Hịch Hưng Đạo xốn xang toàn tướng sĩ*
*Nằm gai nếm mật, mười năm ròng, bạt vía lũ Vương Thông.*
*Lở đất long trời, một trận đánh, tan hồn quân Sĩ Nghị*
*Thế kỷ hai mươi:*
*Cờ giải phóng xua tan bóng tối,*
* …*
*Coi sơn hà xã tắc là thiêng*
*Lấy độc lập tự do là quý*
*Chúng con nay:*
*Sáu mươi mốt tinh thành: nhớ lại tổ tông*
*Năm mươi tư dân tộc: tìm về cội rễ*
*Bồn phương: nam, bắc, tây, đông*
*Trăm họ: gái, trai, già trẻ*
*Hân hoan muôn dặm trùng phùng*
*Kính cẩn một chầu đại lễ*
*Xin Tổ vương vạn thế linh thiêng*
*Giúp con cháu trăm điều chỉ vẽ.*
*Nay gặp buổi:*
*…..*
*Dù dân gian chưa hết đói nghèo*
*Dù xã hội vẫn còn nạn tệ*
*Đường lên giàu mạnh đã thênh thang*
*Nẻo đến văn minh thêm mới mẻ*
*Xin cúi nguyện:*
*Trăm con một bọc, yêu thương nhau như ruột thịt chan hòa*
*Một gốc trăm cành, gắn bó mãi như keo sơn chặt chẽ*
*Dựng cơ đồ, chị ngã em nâng*
*Cơn hoạn nạn, bầu thương lấy bí*
*Trước tương lai mở rộng tâm hồn,*
*……*
*Hết dạ vì dân, kể gì khó dễ!*
*Giữ muôn đời Hồng Lạc tinh hoa*
*Cao muôn trượng Hùng Vương khí thế!*
*Mồng
10 tháng 3 năm Canh Thìn (2000)*
*Vũ Khiêu phụng khảo*
*2.2. Chức năng của văn tế*
2.2.1. *Chức năng tiêu
biểu và chính nhất của văn tế là dùng để đọc trước quan tài, trước mộ người
mất, tế người mất kể công đức của người đã khuất, diễn tả tâm trạng đau thương
của người tại thế:*
Điển hình qua các tác phẩm: Văn tế Nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương
Định, Văn tế Trương Quỳnh Như, Phò mã Chưởng hậu quân Võ Tánh và Lễ Bộ Thượng
thư Ngô Tùng Châu, Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh, …
*Văn tế một vị công chúa - Mạc
Đĩnh Chi*
*Thanh thiên nhất đoá vân,*
*Hồng lô nhất điểm tuyết.*
*Thượng uyển nhất chi hoa,*
*Dao trì nhất phiến nguyệt,*
*Y! Vân tán, tuyết tiêu,*
*Hoa tàn, nguyệt khuyết.*
2.2.2.
*Chức năng ngâm
nga, tế hương hồn những người mất chịu nhiều oan khuất*: *Văn tế thập loại chúng sinh (Văn
chiêu hồn), …*
*(…) Cũng có kẻ màn lan trướng huệ*
*Những cậy mình cung quế Hằng Nga,*
*Một phen thay đổi sơn hà,*
*Mảnh thân chiếc lá biết là về đâu?*
*Trên lầu cao dưới dòng nước chảy*
*Phận đã đành trâm gãy bình rơi*
*Khi sao đông đúc vui cười*
*Mà khi nhắm mắt không người nhặt xương (…)*
2.2.3.
*Dùng văn tế
nhưng đọc cho đối tượng nghe ngay trong lúc sống nhằm ngợi ca chính con người
đó*.
Tiêu biểu là bài Văn tế Phan Bội Châu do cụ Huỳnh Thúc Kháng chấp bút
và đọc cho cụ Phan nghe ngay khi cụ Phan còn tại thế.
*Đất linh tú núi Hoành biển Quế, khí trăm năm hun đúc đấng vĩ nhân;*
*Trời cạnh tranh gió Mỹ, mưa Âu, đường muôn dặm mịt mù người hướng lộ.*
*Bởi Tiên sinh vì nước hy sinh;*
*Nên hậu bối nặng lòng ái mộ.*
*Nhớ Tiên sinh xưa:*
*Sinh đất Hồng Lam,*
*Học nguồn Trâu, Lỗ.*
*Khí hào hùng đã lỗi lạc khác thường,*
*Tuổi thiếu tráng mà đầu sừng sớm trổ.*
*Khoa cử nợ nhà toan trả sạch, trường thi trận bút, bảng một tên lừng lẫy
tiếng làng văn;*
*Gian nan vận nước phải lo âu, chiếc ngựa thanh gươm, đất bốn biển tìm
tòi miền dụng võ (...)*
2.2.4. *Chức năng dùng với tính cách nghi
lễ*
Văn tế cá sấu – Hàn Thuyên
*Ngạc ngư kia ơi! Mày có hay?*
*Biển Đông rộng rãi là nơi mày,*
*Phú Lương đây thuộc về thánh vực,*
*Lạc lối đâu mà lại đến đây?*
*Há chẳng nhớ rằng nước Việt xưa,*
*Dân quen chài lưới chẳng tay vừa*
*Đời Hùng vẽ mình vua từng dạy*
*Xuống nước giao long cũng phải chừa*
*Thánh thần nối dõi bản triều nay,*
*Dấy từ hải ấp ngôi trời thay*
*Võ công lừng lẫy bốn phương tịnh*
*Biển lặng sông trong mới có rày*
*Hùm thiêng ra dấu dân cày cấy,*
*Nhân vật đều yên đâu ở đấy,*
*Ta vâng đế mạng bảo cho mày,*
*Hãy về biển Đông mà vùng vẫy.*
2.2.5. *Chức năng cười cợt, tự trào*:
*Văn tế Trường Lưu sinh nhị nữ; Văn tế sống vợ*
¯ *Con
gái nhà dòng, lấy chồng kẻ chợ;*
¯ *Tiếng
có tiếng không, gặp chăng hay chớ.*
¯ *Mặt
nhẵn nhụi, chân tay trắng trẻo, ai dám chê rằng béo rằng lùn; người ung dung,
tính hạnh khoan hoà, chỉ một nỗi hay gàn hay dở.*
¯ *Đầu
sông bãi bến, đua tài buôn chín bán mười;*
¯ *Trong
họ ngoài làng, vụng lẽ chào dơi nói thợ.*
¯ *Gần
xa nô nức, lắm gái nhiều trai;*
¯ *Sớm
tối khuyên răn, kẻ thầy người tớ.*
¯ *Ông
tu tác cửa cao nhà rộng, toan để cho dâu;*
¯ *Anh
lăm le bia đá bảng vàng, cho vang mặt vợ *(Trần
Tế Xương)
2.2.6
*. Chức năng dùng để châm biếm chế giễu*: *Văn tế Francis Garnier, Văn tế Criviê*, …
*(…) Tôi là tri huyện Đông Quan*
*Lệnh trên sai xuống lập đàn tế ông*
*Nhớ Ông xưa:*
*Tóc Ông quăn, râu Ông đỏ.*
*Mắt Ông xanh, mũi Ông lõ,*
*Tay Ông chiếu kính thiên lý, đích Ông cưỡi lừa;*
*Vai Ông đeo súng lục liên, miệng Ông huýt chó,*
*Quyền Ông cao, Ông có lon vàng đeo tay,*
*Công Ông to, Ông có mề đay đeo cổ.*
*Ông ở bên Tây sang đây bảo hộ,*
*Muốn giết thằng Đen để yên con đỏ.*
*Nào ngờ: nó hại Ông đi,*
*Gươm Ông nó lấy mất rồi,*
*Mũi Ông nó quăng một chỗ;*
*Đầu Ông bên tê, mình Ông bên nọ;*
*Khốn nạn thân Ông , mẹ cha chúng nó.*
*Tế Ông:*
*Chuối một buồng, trứng một ổ*
*Bò một con, rượu một hũ*
*Ông có khôn thiêng, xin Ông phù hộ.*
*Thưởng hưởng.*
Văn tế Francis Garnier
3. Thi pháp thể loại
3.1.
* Bố cục*:
Một bài văn tế thường gồm những phần cơ bản sau đây:
Lung khởi: mở đầu, thường
bắt đầu bằng hai chữ *Thương ôi* hoặc *Than ôi!* Đoạn này luận chung về lẽ sống chết.
Thích thực: kể lại công
đức của người chết thường bắt đầu bằng các từ: *nhớ linh xưa, nhớ người xưa*,…
Ai điếu: thương tiếc
người chết, thường bắt đầu bằng tiếng *Ôi!*
Ai vãn: Tỏ tình thương
nhớ người chết của người đứng tế. Thường bắt đầu bằng các từ: *Con nay; Bản chức nay*,… và
kết thúc bằng hai chữ *Thượng hưởng*
3.2.
*Các lối văn tế*
- Lối văn xuôi: như bài *Văn tế chị* của Nguyễn Hữu Chỉnh.
- Lối tán: là loại văn tế mà mỗi câu có bốn, năm chữ, có vần, có đối
hoặc không đối, kiểu Văn tế Công chúa – Mạc Đỉnh Chi
- Lối cổ thể hoặc lưu thuỷ có vần mà không có đối, hoặc như một bài ca thật
dài, hoặc như một bài văn xuôi có vần, loại văn tế cổ thể sau này còn được gọi
là văn tế lưu thuỷ: *Văn tế
nghĩa sĩ Cần Giuộc, …*
- Lối Đường luật: đây là lối thông dụng nhất đây là lối văn tế có vần,
có đối, có theo luật bằng, trắc. Lối này có những quy định chặt chẽ về niêm
luật ví dụ như Văn tế Võ Tánh và Ngô Tùng Châu.
- Lối thơ: song thất lục bát *Văn
tế thập loại chúng sinh* của
Nguyễn Du.
3.3. *Vần*: *thường là độc vận (một vần) cho toàn bài.*
Độc vận theo lối phú: *Văn tế Phan Châu Trinh* – Phan Bội Châu
Độc vận theo lối Đường luật: *Nguyễn Thị Bích Châu tế văn* – Trần Kính
*Than ôi hồn chừ! Yểu điệu phong ty (tư)*
*Chính lòng vua chừ! Nước Sở Phàn ky (cơ)*
*Giữ đạo vợ chừ! Bến Ngu Tương phi,*
*Nhớ vua không quên chừ! Vĩnh biệt hương vi*
*Vì vua thác oan chừ! Hồn tan thuỷ mi,*
*Bể khơi mênh mông chừ! Kiếp khác bao thì?*
*Mặt ngọc xa cách chừ! Tái hợp khó kỳ,*
*Nhớ lại đức tốt chừ! Lòng ta y hi,*
*Xem lại giấy mực chừ! Giọt lệ lâm ly.*
*Số mệnh đã định chừ! Trời kia không vì.*
*Vì đâu nên nỗi chừ! Lỗi trẫm khó tỳ (từ)*
*Than ôi thương thay! Hồn bỏ trẫm đi.*
*Nếu ở trên đời chừ! Như chim kia dực phi.*
*Nếu ở dưới đất chừ Như cây liên lý chi.*
*Hồn hiu quạnh chừ! Không chốn y quy,*
*Hồn có thiêng chừ! Cùng trẫm truy tuỳ.*
*Hồn phảng phất chừ! Giữ nơi biên thuỳ,*
*Thương thay hồn chừ! Hưởng chén quỳnh chi.*
Ngô Lập Chi – dịch
Tuân thủ cách gieo vần như thể song thất lục bát: *Văn Chiêu hồn, …*
*3.4.* * Giọng điệu*
3.4.1.
* * *Giọng điệu buồn thảm bi luỵ*
Buồn thảm theo nghĩa tự điển Tiếng Việt là *thảm* là *thương
người hay thảm thương thân mình mà buồn*; *bi
luỵ* là *buồn và rơi rụng*. Tế người
chết, tức là khóc thương, điều đó khiến cho giọng điệu chính của văn tế là
giọng điệu buồn thảm, bi luỵ là điều không phải bàn cãi. Gần như ở bất cứ bài
văn tế đọc trước linh sàng người đã mất nào cũng chứa chan giọng điệu sầu não
này
*Thôi thôi! Chùa Tông Thạnh năm canh ưng đóng lạnh, tấm lòng son gửi
lại bóng trăng rằm; dinh Lang sa nửa khắc đặng rửa hờn, tấc phận bạc đành theo
dòng nước đổ.*
*Đau đớn bấy mẹ già ngồi khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lét trong nhà;
não nùng thay vợ yếu chạy tìm chồng, cơn bóng xế dật dờ trước ngõ.*
3.4.2. *Giọng điệu hùng hồn, ngợi ca*
*Hùng hồn* nghĩa là *mạnh mẽ và lưu loát*; *ca ngợi: khen, dùng lời nói
để kể lại cái hay, cái đẹp
của người.* Giọng điệu hùng
hồn trong lời văn tế xuất hiện ở phần ngợi ca công đức của người chết. Chúng ta
xem, đây là giọng văn miêu tả hành động anh hùng của người nghĩa sĩ:
*Ngoài cật, một manh áo vải, nào đợi mang bao tấu bầu ngòi; trong tay
một ngọn tầm vông nào đợi sắm dao tu nón gõ.*
*Hoả mai đánh bằng rơm con cúi cũng đốt xong chỗ dạy đạo kia, gươm đeo
dùng bằng lưỡi dao phay cũng chém đặng thằng quan hai nọ.*
*Chi nhọc quan quản gióng trống kỳ, trống giục, đạp rào lướt tới coi
giặc cũng như không; nào sợ thằng Tây bắn đạn to, đạn nhỏ xô cửa xông vào liều
mình như chẳng có.*
*Kẻ đâm ngang, người chém dọc làm cho mả tà ma ní hồn kinh; người hè
trước, kẻ ó sau, trối kệ tàu sắt, tàu đồng pháo nổ.*
3.4.3 Giọng *châm biếm:*
Giọng điệu này, thể hiện qua lời văn, hơi văn mạnh mẽ, sắc
sảo, cay độc, thâm thuý nhằm vạch trần thực chất cái lỗi thời, lố bịch, xấu xa
của đối tượng đáng cười. Theo E.G.Ruđneva “ *châm biếm* không phụ thuộc vào tùy hứng của nhà
văn, vào ý muốn cá nhân định đem một cái gì đó ra cười cợt. Nó đòi hỏi một đối
tượng tương ứng - chất hài của bản thân một đời sống đáng cười”. Phát triển các
ý kiến của Gôgôn, của Bêlinxki về *châm
biếm*, E.G.Ruđneva xác định rất đúng rằng: “cái cười *châm biếm *là cái cười sâu sắc và nghiêm
túc”, là “cái cười xuyên thấm”, “đào sâu vào đối tượng”...; cái cười này “khác
với những lời đùa cợt, chế diễu đơn giản do nội dung nhận thức của nó... *Châm biếm* giúp nhận thức được những mặt hệ trọng
nào đó của những quan hệ lẫn nhau giữa người với người, đem lại một sự định
hướng độc đáo trong cuộc đời, giải thoát khỏi những uy tín dả dối, mạo nhận”.
Sự xuất hiện giọng điệu *châm
biếm* ở Văn tế xuất phát từ
những tác phẩm cười cợt. Đối tượng hướng đến là những tên thực dân, những kẻ
tay sai hại dân, hại nước. Trong văn tế có những bài khuyết danh (có thuyết cho
rằng của Nguyễn Khuyến) mang giọng điệu này. (Xem bài *Văn tế Francis Garnier, Văn tế Criviê *ở
trên)./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Biện Minh Điền (2008),
*Phong cách nghệ thuật Nguyễn
Khuyến,*Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
2. Lê Văn Đức (1970), *Việt * Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn.
3. Lê Bá Hán - Trần Đình Sử -
Nguyễn Khắc Phi (đồng chủ
biên) (2007), tự điển, Nam *Từ điển thuật
ngữ văn học,* Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
4. Dương Quảng Hàm (1968), *Việt * Trung tâm học liệu Sài Gòn.
5. Đỗ Đức Hiểu - Nguyễn Huệ Chi
- Phùng Văn Tửu - Trần Hữu Tá (chủ
biên), (2003), văn học sử yếu, Nam *Từ điển văn học *(Bộ mới) *,* Nxb Thế giới, Hà Nội.
6. Nguyễn Văn Khôn (1960), *Hán Việt từ điển*, Nhà sách Khai
Trí, Sài
Gòn.
7. Trần Đình Sử (1999), *Mấy vấn đề thi pháp văn học trung
đại ViệtNam*, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
** *Khái niệm* *Các khái niệm của các nhà ngôn ngữ* *Tự điển Tiếng Việt*của Lê Văn Đức định nghĩa rằng *văn tế*: văn tế, văn cáo, văn chúc, tế văn đọc lúc tế một người chết để kể tính tình công đức người ấy và tỏ lòng kính trọng thương tiếc của mình; (một nghĩa nữa): bài văn có tính cách khôi hài viết trong trường hợp đặc biệt, … *Hán Việt từ điển*của Nguyễn Văn Khôn, ở mục tế văn cho biết, tế văn: Một thể văn xưa, đọc trong khi cúng tế. *Các khái niệm của các nhà nghiên cứu, lý luận văn học* *Việt* văn học sử Nam *yếu*cho rằng: *Mấy vấn đề Thi pháp văn học trung đại ViệtNam*, cho rằng: ** *Ai từ*: là văn ai điếu người chết. *Điếu văn*: là văn viếng người đã chết. *điếu văn*, Trần Đình Sử cho rằng: *. Khái niệm thể loại theo* *Từ điển thuật ngữ văn học* *Quá trình và thành tựu* *Văn tế cá sấu*của Nguyễn Thuyên (Hàn Thuyên), đời Trần Nhân Tông *20.*Văn tế cha *(Trích "Lệ ngữ tập văn, sách Nôm của trường Bác Cổ)* *21.*Văn tế mẹ (con nhà làm thuốc) *(Trích "Lệ ngữ tập văn, sách Nôm của trường Bác Cổ)* *Đặc điểm* ** *Chức năng của chúc văn* *Mừng hôm nay:* *Trống đồng dội tới,* *Núi sông dậy sấm anh hùng* *Trống đồng vang lên,* *Trời đất ngút ngàn linh khí!* *Toàn dân giỗ tổ Hùng Vương* *Cả nước vui ngày quốc lễ* *Rộn rã trống chiêng* *Tưng bừng cờ xí!* *Bừng lên nhật nguyệt:* *Mây xanh hạt trắng, bát ngát trường thiên…* *Rực sáng sơn hà:* *Cớ đỏ sao vàng, thênh thang thánh địa.* *Thuyền xuôi sóng vỗ,* *Sông ba dòng tưới mát muôn phương* *Hổ lượn rồng bay,* *Núi trăm ngọn chầu về một phía* *Từ đỉnh cao muôn trượng cơ đồ* *Cùng nhìn lại bốn mươi thế kỷ.* *Núi mây: sừng sững công cha* *Sông nước: dạt dào nghĩa mẹ.* *Nhớ thuở xưa:* *Mẹ Âu Cơ* *Từng non cao tỏa sáng nghĩa nhân* *Cha Long Quân* *Vốn biển cả quật cường mưu trí.* *Sánh đôi tài sắc: Kim cổ kỳ phùng* *Hợp một âm dương: Uyên ương tuyệt mỹ!* *Đẹp gia đình: trăm trứng trăm con* *Vui sơn thủy: một lòng một ý.* *Cuộc mưu sinh thử thách muôn vàn* *Đường lập nghiệp gian nan xiết kể.* *Nào rừng rậm, đầm lầy, sông sâu, núi hiểm:* *Há quản xông pha* *Nào kình nghê, hổ báo, bệnh tật, bão giông:* *Lấy gì bảo vệ?* *Chia con: hai ngả lên đường* *Chọn trưởng: một ngôi kế vị.* *Giang sơn một khoảnh, sao cho vạn đại trường tồn?* *Rừng bể đôi nơi, cùng dựng bốn phương hùng vĩ!* *Hiên ngang thay! Phù Đổng diệt thù!* *Dũng cảm thay! Sơn Tinh trị thủy!* *Đẹp thay Chữ Đồng Tử! Tình yêu như ngọc sáng gương trong* *Giỏi thay Mai An Tiêm! Lao động như dời non lấp bể* *Vẻ vang mười tám vương triều* *Rực rỡ một thời thịnh trị* *Qua gian nan bao độ nổi chìm* *Trải thử thách những hồi hưng phế!* *Chi công lao khai phá một thời kỳ* *Mà uy lực trải dài trăm thế hệ!* *Hãy xem như:* *Gái anh hùng, Triệu nữ, Trưng vương* *Trai dũng lược, Đinh tiên, Lý đế!* *Sóng Bạch Đằng cuồn cuộn thế Ngô Vương* *Gió Như Nguyệt vang vang lời Thái úy* *Hội Diên Hồng rung chuyển cả trăng sao* *Hịch Hưng Đạo xốn xang toàn tướng sĩ* *Nằm gai nếm mật, mười năm ròng, bạt vía lũ Vương Thông.* *Lở đất long trời, một trận đánh, tan hồn quân Sĩ Nghị* *Thế kỷ hai mươi:* *Cờ giải phóng xua tan bóng tối,* *…* *Coi sơn hà xã tắc là thiêng* *Lấy độc lập tự do là quý* *Chúng con nay:* *Sáu mươi mốt tinh thành: nhớ lại tổ tông* *Năm mươi tư dân tộc: tìm về cội rễ* *Bồn phương: nam, bắc, tây, đông* *Trăm họ: gái, trai, già trẻ* *Hân hoan muôn dặm trùng phùng* *Kính cẩn một chầu đại lễ* *Xin Tổ vương vạn thế linh thiêng* *Giúp con cháu trăm điều chỉ vẽ.* *Nay gặp buổi:* *…..* *Dù dân gian chưa hết đói nghèo* *Dù xã hội vẫn còn nạn tệ* *Đường lên giàu mạnh đã thênh thang* *Nẻo đến văn minh thêm mới mẻ* *Xin cúi nguyện:* *Trăm con một bọc, yêu thương nhau như ruột thịt chan hòa* *Một gốc trăm cành, gắn bó mãi như keo sơn chặt chẽ* *Dựng cơ đồ, chị ngã em nâng* *Cơn hoạn nạn, bầu thương lấy bí* *Trước tương lai mở rộng tâm hồn,* *……* *Hết dạ vì dân, kể gì khó dễ!* *Giữ muôn đời Hồng Lạc tinh hoa* *Cao muôn trượng Hùng Vương khí thế!* *Mồng 10 tháng 3 năm Canh Thìn (2000)* *Vũ Khiêu phụng khảo* *2.2. Chức năng của văn tế* *Chức năng tiêu biểu và chính nhất của văn tế là dùng để đọc trước quan tài, trước mộ người mất, tế người mất kể công đức của người đã khuất, diễn tả tâm trạng đau thương của người tại thế:* *Văn tế một vị công chúa - Mạc Đĩnh Chi* *Thanh thiên nhất đoá vân,* *Hồng lô nhất điểm tuyết.* *Thượng uyển nhất chi hoa,* *Dao trì nhất phiến nguyệt,* *Y! Vân tán, tuyết tiêu,* *Hoa tàn, nguyệt khuyết.* *Chức năng ngâm nga, tế hương hồn những người mất chịu nhiều oan khuất*: *Văn tế thập loại chúng sinh (Văn chiêu hồn), …* *(…) Cũng có kẻ màn lan trướng huệ* *Những cậy mình cung quế Hằng Nga,* *Một phen thay đổi sơn hà,* *Mảnh thân chiếc lá biết là về đâu?* *Trên lầu cao dưới dòng nước chảy* *Phận đã đành trâm gãy bình rơi* *Khi sao đông đúc vui cười* *Mà khi nhắm mắt không người nhặt xương (…)* *Dùng văn tế nhưng đọc cho đối tượng nghe ngay trong lúc sống nhằm ngợi ca chính con người đó*. *Đất linh tú núi Hoành biển Quế, khí trăm năm hun đúc đấng vĩ nhân;* *Trời cạnh tranh gió Mỹ, mưa Âu, đường muôn dặm mịt mù người hướng lộ.* *Bởi Tiên sinh vì nước hy sinh;* *Nên hậu bối nặng lòng ái mộ.* *Nhớ Tiên sinh xưa:* *Sinh đất Hồng Lam,* *Học nguồn Trâu, Lỗ.* *Khí hào hùng đã lỗi lạc khác thường,* *Tuổi thiếu tráng mà đầu sừng sớm trổ.* *Khoa cử nợ nhà toan trả sạch, trường thi trận bút, bảng một tên lừng lẫy tiếng làng văn;* *Gian nan vận nước phải lo âu, chiếc ngựa thanh gươm, đất bốn biển tìm tòi miền dụng võ (...)* *Chức năng dùng với tính cách nghi lễ* *Ngạc ngư kia ơi! Mày có hay?* *Biển Đông rộng rãi là nơi mày,* *Phú Lương đây thuộc về thánh vực,* *Lạc lối đâu mà lại đến đây?* *Há chẳng nhớ rằng nước Việt xưa,* *Dân quen chài lưới chẳng tay vừa* *Đời Hùng vẽ mình vua từng dạy* *Xuống nước giao long cũng phải chừa* *Thánh thần nối dõi bản triều nay,* *Dấy từ hải ấp ngôi trời thay* *Võ công lừng lẫy bốn phương tịnh* *Biển lặng sông trong mới có rày* *Hùm thiêng ra dấu dân cày cấy,* *Nhân vật đều yên đâu ở đấy,* *Ta vâng đế mạng bảo cho mày,* *Hãy về biển Đông mà vùng vẫy.* *Chức năng cười cợt, tự trào*: *Văn tế Trường Lưu sinh nhị nữ; Văn tế sống vợ* *Con gái nhà dòng, lấy chồng kẻ chợ;* *Tiếng có tiếng không, gặp chăng hay chớ.* *Mặt nhẵn nhụi, chân tay trắng trẻo, ai dám chê rằng béo rằng lùn; người ung dung, tính hạnh khoan hoà, chỉ một nỗi hay gàn hay dở.* *Đầu sông bãi bến, đua tài buôn chín bán mười;* *Trong họ ngoài làng, vụng lẽ chào dơi nói thợ.* *Gần xa nô nức, lắm gái nhiều trai;* *Sớm tối khuyên răn, kẻ thầy người tớ.* *Ông tu tác cửa cao nhà rộng, toan để cho dâu;* *Anh lăm le bia đá bảng vàng, cho vang mặt vợ*(Trần Tế Xương) *. Chức năng dùng để châm biếm chế giễu*: *Văn tế Francis Garnier, Văn tế Criviê*, … *(…) Tôi là tri huyện Đông Quan* *Lệnh trên sai xuống lập đàn tế ông* *Nhớ Ông xưa:* *Tóc Ông quăn, râu Ông đỏ.* *Mắt Ông xanh, mũi Ông lõ,* *Tay Ông chiếu kính thiên lý, đích Ông cưỡi lừa;* *Vai Ông đeo súng lục liên, miệng Ông huýt chó,* *Quyền Ông cao, Ông có lon vàng đeo tay,* *Công Ông to, Ông có mề đay đeo cổ.* *Ông ở bên Tây sang đây bảo hộ,* *Muốn giết thằng Đen để yên con đỏ.* *Nào ngờ: nó hại Ông đi,* *Gươm Ông nó lấy mất rồi,* *Mũi Ông nó quăng một chỗ;* *Đầu Ông bên tê, mình Ông bên nọ;* *Khốn nạn thân Ông , mẹ cha chúng nó.* *Tế Ông:* *Chuối một buồng, trứng một ổ* *Bò một con, rượu một hũ* *Ông có khôn thiêng, xin Ông phù hộ.* *Thưởng hưởng.* *Bố cục*: *Thương ôi*hoặc *Than ôi!*Đoạn này luận chung về lẽ sống chết. *nhớ linh xưa, nhớ người xưa*,… *Ôi!* *Con nay; Bản chức nay*,… và kết thúc bằng hai chữ *Thượng hưởng* *Các lối văn tế* *Văn tế chị*của Nguyễn Hữu Chỉnh. *Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, …* *Văn tế thập loại chúng sinh*của Nguyễn Du. *Vần*: *thường là độc vận (một vần) cho toàn bài.* *Văn tế Phan Châu Trinh*– Phan Bội Châu *Nguyễn Thị Bích Châu tế văn*– Trần Kính *Than ôi hồn chừ! Yểu điệu phong ty (tư)* *Chính lòng vua chừ! Nước Sở Phàn ky (cơ)* *Giữ đạo vợ chừ! Bến Ngu Tương phi,* *Nhớ vua không quên chừ! Vĩnh biệt hương vi* *Vì vua thác oan chừ! Hồn tan thuỷ mi,* *Bể khơi mênh mông chừ! Kiếp khác bao thì?* *Mặt ngọc xa cách chừ! Tái hợp khó kỳ,* *Nhớ lại đức tốt chừ! Lòng ta y hi,* *Xem lại giấy mực chừ! Giọt lệ lâm ly.* *Số mệnh đã định chừ! Trời kia không vì.* *Vì đâu nên nỗi chừ! Lỗi trẫm khó tỳ (từ)* *Than ôi thương thay! Hồn bỏ trẫm đi.* *Nếu ở trên đời chừ! Như chim kia dực phi.* *Nếu ở dưới đất chừ Như cây liên lý chi.* *Hồn hiu quạnh chừ! Không chốn y quy,* *Hồn có thiêng chừ! Cùng trẫm truy tuỳ.* *Hồn phảng phất chừ! Giữ nơi biên thuỳ,* *Thương thay hồn chừ! Hưởng chén quỳnh chi.* *Văn Chiêu hồn, …* *3.4.* *Giọng điệu* ** *Giọng điệu buồn thảm bi luỵ* *thảm*là *thương người hay thảm thương thân mình mà buồn*; *bi luỵ*là *buồn và rơi rụng*. Tế người chết, tức là khóc thương, điều đó khiến cho giọng điệu chính của văn tế là giọng điệu buồn thảm, bi luỵ là điều không phải bàn cãi. Gần như ở bất cứ bài văn tế đọc trước linh sàng người đã mất nào cũng chứa chan giọng điệu sầu não này *Thôi thôi! Chùa Tông Thạnh năm canh ưng đóng lạnh, tấm lòng son gửi lại bóng trăng rằm; dinh Lang sa nửa khắc đặng rửa hờn, tấc phận bạc đành theo dòng nước đổ.* *Đau đớn bấy mẹ già ngồi khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lét trong nhà; não nùng thay vợ yếu chạy tìm chồng, cơn bóng xế dật dờ trước ngõ.* *Giọng điệu hùng hồn, ngợi ca* *Hùng hồn*nghĩa là *mạnh mẽ và lưu loát*; *ca ngợi: khen, dùng lời nói để kể lại cái hay, cái đẹp của người.*Giọng điệu hùng hồn trong lời văn tế xuất hiện ở phần ngợi ca công đức của người chết. Chúng ta xem, đây là giọng văn miêu tả hành động anh hùng của người nghĩa sĩ: *Ngoài cật, một manh áo vải, nào đợi mang bao tấu bầu ngòi; trong tay một ngọn tầm vông nào đợi sắm dao tu nón gõ.* *Hoả mai đánh bằng rơm con cúi cũng đốt xong chỗ dạy đạo kia, gươm đeo dùng bằng lưỡi dao phay cũng chém đặng thằng quan hai nọ.* *Chi nhọc quan quản gióng trống kỳ, trống giục, đạp rào lướt tới coi giặc cũng như không; nào sợ thằng Tây bắn đạn to, đạn nhỏ xô cửa xông vào liều mình như chẳng có.* *Kẻ đâm ngang, người chém dọc làm cho mả tà ma ní hồn kinh; người hè trước, kẻ ó sau, trối kệ tàu sắt, tàu đồng pháo nổ.* *châm biếm:* *châm biếm*không phụ thuộc vào tùy hứng của nhà văn, vào ý muốn cá nhân định đem một cái gì đó ra cười cợt. Nó đòi hỏi một đối tượng tương ứng - chất hài của bản thân một đời sống đáng cười”. Phát triển các ý kiến của Gôgôn, của Bêlinxki về *châm biếm*, E.G.Ruđneva xác định rất đúng rằng: “cái cười *châm biếm*là cái cười sâu sắc và nghiêm túc”, là “cái cười xuyên thấm”, “đào sâu vào đối tượng”...; cái cười này “khác với những lời đùa cợt, chế diễu đơn giản do nội dung nhận thức của nó... *Châm biếm*giúp nhận thức được những mặt hệ trọng nào đó của những quan hệ lẫn nhau giữa người với người, đem lại một sự định hướng độc đáo trong cuộc đời, giải thoát khỏi những uy tín dả dối, mạo nhận”. *châm biếm*ở Văn tế xuất phát từ những tác phẩm cười cợt. Đối tượng hướng đến là những tên thực dân, những kẻ tay sai hại dân, hại nước. Trong văn tế có những bài khuyết danh (có thuyết cho rằng của Nguyễn Khuyến) mang giọng điệu này. (Xem bài *Văn tế Francis Garnier, Văn tế Criviê*ở trên)./. *Phong cách nghệ thuật Nguyễn Khuyến,*Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. *Việt*Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn. tự điển, Nam *Từ điển thuật ngữ văn học,*Nxb Giáo dục, Hà Nội. *Việt*Trung tâm học liệu Sài Gòn. văn học sử yếu, Nam *Từ điển văn học*(Bộ mới) *,*Nxb Thế giới, Hà Nội. *Hán Việt từ điển*, Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn. *Mấy vấn đề thi pháp văn học trung đại ViệtNam*, Nxb Giáo dục, Hà Nội.


text:
Máy phát điện một pha Honda Sh 3500ex
- Người bán: sieuthimay24h
-
Số điện thoại:
0988694740
- Địa điểm:
- Ngày đăng:
-
- Nhóm sản phẩm Máy phát điện
- Hãng sản xuất Honda
- Công suất 2.6kW
Thông số
Liên hệ với trung tâm chăm sóc khách hàng: Công Ty Cổ Phần Siêu Thị Máy 24h. Chuyên phân phối chuyên nghiệp: Máy văn phòng (máy chấm công, máy in, máy tính laptop….. ) máy xây dựng (máy phát điện honda, máy đầm cóc, máy cắt bê tông…….. ) máy nông nghiệp (máy cắt cỏ, máy xới đất, bình phun thuốc sâu….. ).
Đc: Số 43 Nguyễn An Ninh, Hoàng Mai, Tp Hà Nội.
Liên hệ mr Nam để đc hỗ trợ trực tiếp mọi thắc mắc ý kiến của khách hàng. Hotline 0988694740, chúng tôi hỗ trợ giao hàng miễn phí tại hà nội, lắp đặt và hướng dẫn sử dụng tận tình chu đáo, bảo hành 12 tháng.
Model: Máy phát điện Honda Sh 3500.
Hãng sản xuất: Honda.
Động cơ: Honda.
Công suất (kVA): 2.2 - 2.6KVA.
Hệ số công suất:
Tần số(Hz): 50Hz - 60Hz.
Tốc độ(vòng/phút): 3000.
Số pha: 1 pha - 2 dây.
Hệ thống truyền động: Kết nối với AVR.
Kích thước (mm): 460 X 440 X 410.
Trọng lượng (kg): 45.
Nhiên liệu: Xăng.
Hệ thống khởi động: Giật tay.
Xuất xứ: Thái Lan".
Đc: Số 43 Nguyễn An Ninh, Hoàng Mai, Tp Hà Nội.
Liên hệ mr Nam để đc hỗ trợ trực tiếp mọi thắc mắc ý kiến của khách hàng. Hotline 0988694740, chúng tôi hỗ trợ giao hàng miễn phí tại hà nội, lắp đặt và hướng dẫn sử dụng tận tình chu đáo, bảo hành 12 tháng.
Model: Máy phát điện Honda Sh 3500.
Hãng sản xuất: Honda.
Động cơ: Honda.
Công suất (kVA): 2.2 - 2.6KVA.
Hệ số công suất:
Tần số(Hz): 50Hz - 60Hz.
Tốc độ(vòng/phút): 3000.
Số pha: 1 pha - 2 dây.
Hệ thống truyền động: Kết nối với AVR.
Kích thước (mm): 460 X 440 X 410.
Trọng lượng (kg): 45.
Nhiên liệu: Xăng.
Hệ thống khởi động: Giật tay.
Xuất xứ: Thái Lan".
Tin rao tương tự >>
Cung cấp máy phát điện Cummins đủ các dãy công suất, nhập ...
Thỏa thuận
- TP Hồ Chí Minh
- 22/04/2017
Cung cấp máy phát điện Cummins đủ các dãy công suất, nhập ...
Thỏa thuận
- TP Hồ Chí Minh
- 22/04/2017
Máy phát điện Honda Thái Lan 8kva
36.000.000 đ
- Hà Nội
- 21/04/2017
Máy phát điện Honda Thái Lan 2kva
12.000.000 đ
- Hà Nội
- 21/04/2017
Cho thuê máy phát điện tại Bắc Ninh
1.000.000 đ
- Bắc Ninh
- 20/04/2017
Máy phát điện Honda 5kva
18.000.000 đ
- Hà Nội
- 20/04/2017

markdown:
# Máy phát điện một pha Honda Sh 3500ex
- Người bán: sieuthimay24h
-
Số điện thoại:
**0988694740**
- Địa điểm:
- Ngày đăng:
-
- Nhóm sản phẩm Máy phát điện
- Hãng sản xuất Honda
- Công suất 2.6kW
### Thông số
Liên hệ với trung tâm chăm sóc khách hàng: Công Ty Cổ Phần Siêu Thị Máy 24h. Chuyên phân phối chuyên nghiệp: Máy văn phòng (máy chấm công, máy in, máy tính laptop….. ) máy xây dựng (máy phát điện honda, máy đầm cóc, máy cắt bê tông…….. ) máy nông nghiệp (máy cắt cỏ, máy xới đất, bình phun thuốc sâu….. ).
Đc: Số 43 Nguyễn An Ninh, Hoàng Mai, Tp Hà Nội.
Liên hệ mr Nam để đc hỗ trợ trực tiếp mọi thắc mắc ý kiến của khách hàng. Hotline 0988694740, chúng tôi hỗ trợ giao hàng miễn phí tại hà nội, lắp đặt và hướng dẫn sử dụng tận tình chu đáo, bảo hành 12 tháng.
Model: Máy phát điện Honda Sh 3500.
Hãng sản xuất: Honda.
Động cơ: Honda.
Công suất (kVA): 2.2 - 2.6KVA.
Hệ số công suất:
Tần số(Hz): 50Hz - 60Hz.
Tốc độ(vòng/phút): 3000.
Số pha: 1 pha - 2 dây.
Hệ thống truyền động: Kết nối với AVR.
Kích thước (mm): 460 X 440 X 410.
Trọng lượng (kg): 45.
Nhiên liệu: Xăng.
Hệ thống khởi động: Giật tay.
Xuất xứ: Thái Lan".
Đc: Số 43 Nguyễn An Ninh, Hoàng Mai, Tp Hà Nội.
Liên hệ mr Nam để đc hỗ trợ trực tiếp mọi thắc mắc ý kiến của khách hàng. Hotline 0988694740, chúng tôi hỗ trợ giao hàng miễn phí tại hà nội, lắp đặt và hướng dẫn sử dụng tận tình chu đáo, bảo hành 12 tháng.
Model: Máy phát điện Honda Sh 3500.
Hãng sản xuất: Honda.
Động cơ: Honda.
Công suất (kVA): 2.2 - 2.6KVA.
Hệ số công suất:
Tần số(Hz): 50Hz - 60Hz.
Tốc độ(vòng/phút): 3000.
Số pha: 1 pha - 2 dây.
Hệ thống truyền động: Kết nối với AVR.
Kích thước (mm): 460 X 440 X 410.
Trọng lượng (kg): 45.
Nhiên liệu: Xăng.
Hệ thống khởi động: Giật tay.
Xuất xứ: Thái Lan".
###
Tin rao tương tự
[ >>](/ban-may-phat-dien-honda-1-3-kw-nghe-an)
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/22/20170422092545-bb5d.jpg)
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/22/20170422092545-bb5d.jpg)
####
[
Cung cấp máy phát điện Cummins đủ các dãy công suất, nhập ... ](/ban-may-phat-dien-khac-tp-hcm/cung-cap-may-phat-dien-cummins-du-cac-day-cong-suat-nhap-khau-chinh-hang-gia-cuc-tot-pre75f19)
Thỏa thuận
- TP Hồ Chí Minh
- 22/04/2017
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/22/20170422085047-1600.jpg)
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/22/20170422085047-1600.jpg)
####
[
Cung cấp máy phát điện Cummins đủ các dãy công suất, nhập ... ](/ban-may-phat-dien-khac-tp-hcm/cung-cap-may-phat-dien-cummins-du-cac-day-cong-suat-nhap-khau-chinh-hang-gia-cuc-tot-pre03952)
Thỏa thuận
- TP Hồ Chí Minh
- 22/04/2017
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/21/20170421095213-627c.jpg)
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/21/20170421095213-627c.jpg)
####
[
Máy phát điện Honda Thái Lan 8kva ](/ban-may-phat-dien-honda-ha-noi/may-phat-dien-honda-thai-lan-8kva-pr7c0f2e)
36.000.000
đ
- Hà Nội
- 21/04/2017
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/21/20170421095833-b770.jpg)
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/21/20170421095833-b770.jpg)
####
[
Máy phát điện Honda Thái Lan 2kva ](/ban-may-phat-dien-honda-ha-noi/may-phat-dien-honda-thai-lan-2kva-pr9a92ba)
12.000.000
đ
- Hà Nội
- 21/04/2017
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/20/20170420115644-d5d7.png)
![](http://file.docugiare.vn/crop/232x174/2017/04/20/20170420115644-d5d7.png)
####
[
Cho thuê máy phát điện tại Bắc Ninh ](/ban-may-phat-dien-denyo-bac-ninh/cho-thue-may-phat-dien-tai-bac-ninh-pr5f657a)
1.000.000
đ
- Bắc Ninh
- 20/04/2017
![](/Images/no-image.png)
![](/Images/no-image.png)
####
[
Máy phát điện Honda 5kva ](/ban-may-phat-dien-honda-ha-noi/may-phat-dien-honda-5kva-prc02862)
18.000.000
đ
- Hà Nội
- 20/04/2017

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close


text:
© Copyright 2014 emdep.vn, All rights reserved
Giấy phép số 70/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 05 tháng 02 năm 2016
Từ khóa
Menu

Set-Cookie: SERVERID=emdep; path=/


text:
© Copyright 2004-2013 EVA.VN, all rights reserved. Sử dụng phần mềm EVA OCM 5.1. Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H. Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội. Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804. VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh. Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519.
Giấy phép số: 351/GP-TTĐT ngày cấp 5/2/2015. SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG TP HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm trang tin: Nguyễn Thị Hồng Yến
HOTLINE: 0903 288 624

markdown:
[Bún ngan nóng hổi mời gọi ngày mới](http://eva.vn/bep-eva/bun-ngan-chat-nong-hoi-moi-goi-ngay-moi-c162a247286.html) [Những món bún nóng bỏng lưỡi cho bữa sáng](http://eva.vn/bep-eva/nhung-mon-bun-nong-bong-luoi-cho-bua-sang-c162a247004.html) [Bún cá thì là nóng hổi vừa thổi vừa ăn](http://eva.vn/bep-eva/bun-ca-thi-la-nong-hoi-vua-thoi-vua-an-c162a246413.html) **Nguyên liệu:**
- 500g bún tươi
- 600g mực (mực ống hoặc mực nang); 300 g cá phi lê
- 200g thịt heo; 300 g xương ống
- ¼ quả dứa; 3 quả cà chua; hành lá, thìa là, rau mùi, hành khô, giá đỗ, rau thơm
- Dầu ăn, hạt nêm, nước mắm, hạt tiêu, đường, muối
**Cách làm:** **Bước 1:** Mực, thịt heo, cá phi lê rửa muối sạch, để ráo). Thịt heo thái lát mỏng, cá phi lê cắt làm 3-4, riêng phần râu mực để trộn cùng thịt, cá làm chả. Phần thân mực khứa không đứt thái miếng dài khoảng 2,5-3 cm. ![ bun hai san nong hoi cho bua sang - 1](http://eva-img.24hstatic.com/upload/4-2015/images/2015-12-07/1449505760-bun-muc--2-.jpg)
**Bước 2:** Phần xương ống luộc xơ rửa sạch, cho vào nồi áp suất ninh nhỏ lửa cho mềm sau đó gạn nước trong làm nước dùng. Ướp thịt, mực, cá với ít hạt tiêu, bột nêm, thìa là để khoảng 30 phút trong ngăn mát sau đó xay nhuyễn để làm chả mực. Nặn từng chiếc chả mực tròn dán vàng 2 mặt. Phần còn lại của mực phi thơm hành, tỏi băm cho mực vào xào với lửa lớn, nêm chút bột nêm, hạt tiêu và mì chính. Cho thịt mực ra để riêng bát. ![ bun hai san nong hoi cho bua sang - 2](http://eva-img.24hstatic.com/upload/4-2015/images/2015-12-07/1449505760-bun-muc--3-.jpg)
**Bước 3:** Dứa, cà chua, hành, giá đỗ, rau thơm rửa sạch. Dứa cắt lát mỏng, cà chua bổ múi cau. Giá đỗ, rau thơm rửa sạch ngâm nước muối loãng. ![ bun hai san nong hoi cho bua sang - 3](http://eva-img.24hstatic.com/upload/4-2015/images/2015-12-07/1449505760-bun-muc--1-.jpg)
**Bước 4:** Phi thơm hành khô với dầu ăn, cho cà chua vào xào, nêm 1 thìa canh bột nêm. Đổ phần nước dùng xương vào đun sôi, thả từng lát dứa mỏng vào đun tiếp, nêm gia vị cho vừa miệng. ![ bun hai san nong hoi cho bua sang - 4](http://eva-img.24hstatic.com/upload/4-2015/images/2015-12-07/1449505760-bun-muc--4-.jpg)
**Bước 5: **Chần sơ bún với nước sôi cho tơi. Cho bún vào bát tô. Xếp mực xào và chả mực lên trên. Thêm ít hành hoa thái nhỏ, vài lát ớt hiểm rồi từ từ chan nước dùng lên trên và dùng nóng, ăn kèm với chả mực và rau sống. ![ bun hai san nong hoi cho bua sang - 5](http://eva-img.24hstatic.com/upload/4-2015/images/2015-12-07/1449505760-bun-muc--5-.jpg)
![ bun hai san nong hoi cho bua sang - 6](http://eva-img.24hstatic.com/upload/4-2015/images/2015-12-07/1449505760-bun-muc--6-.jpg)
Chúc bạn thành công với món bún hải sản thơm ngon!
![ Bếp Eva - 6 món ăn sáng cực chất cho cuối tuần](http://anh.eva.vn/upload/4-2013/images/2013-12-15/medium/1387058910-page.jpg)
![ Bếp Eva - 6 món ăn sáng cực chất cho cuối tuần](http://anh.eva.vn/upload/4-2013/images/2013-12-15/medium/1387058910-page.jpg)
Hãy dành thời gian của những ngày cuối tuần để nấu nhiều món ăn sáng hoàn hảo cho cả nhà nhé!
[6 món ăn sáng cực chất cho cuối tuần](/bep-eva/6-mon-an-sang-cuc-chat-cho-cuoi-tuan-c162a162593.html) ![ Bếp Eva - Ăn sáng với 3 món ngon, nóng hổi](http://anh.eva.vn/upload/4-2013/images/2013-12-21/medium/1387559053-page.jpg)
![ Bếp Eva - Ăn sáng với 3 món ngon, nóng hổi](http://anh.eva.vn/upload/4-2013/images/2013-12-21/medium/1387559053-page.jpg)
Nếu được thưởng thức bát bánh đa cua Hải Phòng, bún riêu cua, miến lươn đang nóng hôi hổi vào mùa đông thì còn gì bằng.
[Ăn sáng với 3 món ngon, nóng hổi](/bep-eva/an-sang-voi-3-mon-ngon-nong-hoi-c162a163361.html) ![ Bếp Eva - Ăn sáng ngon tuyệt với miến đùi gà](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-09-10/medium/1441859791-avata.jpg)
![ Bếp Eva - Ăn sáng ngon tuyệt với miến đùi gà](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-09-10/medium/1441859791-avata.jpg)

Cache-Control: public

X-CacheDebug-7: Starting wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/ff/qcc-ffcbe734567fb6cd35267604834d08ab

X-CacheDebug-8: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/ff/qcc-ffcbe734567fb6cd35267604834d08ab

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:54:"bep-eva/bun-muc-nong-hoi-cho-bua-sang-c162a247150.html";}

X-CacheDebug-1: Cache scriptkey is set to /index.php

X-CacheDebug-4: No (valid) cachedata for ffcbe734567fb6cd35267604834d08ab

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to ffcbe734567fb6cd35267604834d08ab

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-CacheDebug-11: Successfully wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/ff/qcc-ffcbe734567fb6cd35267604834d08ab

X-CacheDebug-6: Writing cached data to storage

X-CacheDebug-5: Callback happened


markdown:
Hôn nhân không tự dưng mà kết thúc. Nó thường đi đến điểm cuối sau hàng tháng hoặc hàng năm trời, sau hàng loạt những cố gắng hàn gắn không kết quả của các cặp đôi.
Phần lớn những người đàn ông sau khi ly hôn đều có thể nhìn nhận lại cuộc hôn nhân của mình một cách thấu đáo và tìm ra những dấu hiệu rạn nứt mà họ đã bỏ qua. Và sau đây là 11 lý do tiêu biểu:
**1. Mệt mỏi vì sự đòi hỏi quá đáng của vợ**
“Tôi gặp một tai nạn xe cộ, mất việc, người thân thì đột ngột qua đời. Còn cô ấy, vợ tôi, lại chỉ chăm chăm yêu cầu tôi phải mua cho cô ấy một chiếc đồng hồ vàng trị giá 999 đô. Tôi đã cố giải thích cho cô ấy rằng điều kiện hiện giờ của tôi không thể chi trả cho món đồ xa xỉ như vậy. Cô ấy đã tự giam mình trong nhà tắm để khóc. Một vài tiếng sau, cô ấy ra khỏi phòng tắm và hỏi tôi có phải tôi muốn ly hôn không? Tôi đã đơ ra mất một lúc mà không thể trả lời. Có lẽ ngay lúc đó tôi đã thật sự nghĩ tới việc ly hôn nhưng chỉ có điều tôi không nhận ra rằng mình muốn thế.”
**2. Niềm tin tan vỡ**
“Tôi nhận ra mình đang cố gắng tìm đủ bằng chứng để chứng minh mình trong sạch với vợ trên suốt 25 phút đi bộ từ nhà đến công ty. Nhưng rồi tôi đã dừng lại. Thực ra trong hôn nhân khi niềm tin đã mất thì chẳng còn gì có thể níu kéo.”
**3. Vợ tôi như biến thành một người bạn cùng phòng**
“Vào năm cuối bên nhau, tôi và vợ như hai người bạn cùng phòng hơn là một đôi vợ chồng. Cô ấy không còn hứng thú với tôi, chúng tôi không tắm chung nữa và khi ngủ thì quay lưng về phía nhau. Cô ấy tỏ ra không vui trong khoảng thời gian dài. Tôi đã cố gắng hết sức để cứu vãn cuộc hôn nhân nhưng tôi hiểu tất cả những còn nghĩa lý gì khi cô ấy nói thẳng với tôi rằng cô ấy không yêu tôi nữa.”
**4. Tôi trở thành kẻ “đổ vỏ”**
“Bạn nghĩ sao khi vừa trở về nhà sau chuyến công tác 7 tháng thì phát hiện vợ mình đang mang thai 5 tháng? Có lí do nào để không kết thúc cuộc hôn nhân này không?
**5. Cô ta cười trên sự đau khổ của tôi** ![ 11 ly do khien dan ong bo vo - 1](http://anh.eva.vn/upload/3-2014/images/2014-09-09/1410280787-danonglyhon-tam-eva1.jpg)
Lý do
**đàn ông bỏ vợ** là không còn niềm tin vào vợ (ảnh minh họa)
“Tôi thì cứ dốc hết tâm can ra để tâm sự với cô ta về sự phiền muộn của mình. Còn cô ta? Nhìn tôi với ánh mắt vô cảm và cái nhếch mép khó coi. Khi đó tôi đã hiểu ra tôi chẳng là cái đinh gì trong mắt cô ta cả.”
**6. Cô ta không tin vào khả năng của tôi**
“5 năm trước, tôi nói với vợ rằng tôi muốn ra khỏi quân đội để trở thành một bác sĩ. Vợ tôi đã đáp lại rằng đó là điều nực cười nhất mà cô ấy nghe được từ tôi. Cô ấy nói với cái giọng mỉa mai: “Anh không thể cứ thế mà thành bác sĩ được đâu”. Tưởng tượng mà xem, bạn sẽ phải sống cả đời với một người mà mỗi lần nghe bạn kể về ước mơ, khát vọng là lăn ra cười và cho rằng bạn thật ngu ngốc. Tôi đã theo học trường Y 4 tuần sau đó. Tin tôi đi, cô ta sẽ phải há hốc mồm khi hỏi thăm về tôi đấý.
**7. Bất đồng trong cách nuôi dạy con cái**
“Khi vợ tôi tuyên bố rằng tất cả các con của chúng tôi sẽ phải học ở nhà dưới sự dạy dỗ của cô ấy (trong khi cô ấy còn không cả tốt nghiệp cấp 3) và đặc biệt không được tiêm bất cứ loại vắc-xin nào. Cô ấy cứ đơn phương tuyên bố như vậy mà không thèm nghe tôi góp ý gì hết.”
**8. Cô ta ngoại tình**
“Tôi chỉ biết cảm ơn Chúa vì đã giúp tôi nhận ra kịp thời và đưa cuộc hôn nhân kinh khủng này đến điểm kết thúc.
![ 11 ly do khien dan ong bo vo - 2](http://anh.eva.vn/upload/3-2014/images/2014-09-09/1410280787-danonglyhon-tam-eva2.jpg)
Đừng phán xét những sở thích của chồng (ảnh minh họa)
**9. Mẹ kế - con chồng**
“Mối quan hệ giữa vợ tôi và con riêng của tôi cứ ngày càng xấu đi theo thời gian. Tôi luôn cố gắng hiểu cho cô ấy, rằng cô ấy chưa sẵn sàng để yêu thương một đứa trẻ không chung dòng máu. Chúng tôi đã thử nhờ đến sự trợ giúp của các nhà tâm lý nhưng cô ấy không hợp tác. Cuối cùng, tôi và con gái quyết định rời đi. Tôi hi vọng rằng sự ra đi này sẽ khiến cô ấy nghĩ lại và thay đổi tâm tính nhưng mọi chuyện lại không như vậy. Tôi quyết định điều gì là tốt nhất cho con gái mình dù rất đau lòng.”
**10. Vợ tôi phán xét những sở thích của tôi**
“Tôi và vợ cũ đang xem “Knocked Up”. Đó là khi phim chiếu đến cảnh người vợ theo dõi chồng vì nghi ngờ anh ta ngoại tình. Hóa ra chỉ là người chồng đó trốn vợ đi xem bóng chày. Ngay lúc đó, cô ấy quay sang tôi và nói: “Anh thấy không? Anh ta quá ích kỷ và tồi tệ khi cứ tự ý làm những gì mình thích như thế.”. Còn tôi thì nhìn cô ấy và đáp: “Anh thì lại thấy cô vợ kia thật tệ vì đã không ủng hộ sở thích của chồng khiến anh ấy phải lén lút như vậy.”. Tôi nhận ra mình đã khơi mào cho cuộc chiến khi cô ấy bắt đầu chỉ trích tôi là ích kỷ, trẻ con và cho rằng tôi quá đam mê nhiều thứ nên chẳng còn thời gian dành cho cô ấy nữa. Mặc dù tôi vẫn luôn ủng hộ những gì cô ấy thích nhưng cô ấy thì chẳng buồn bận tâm đến chuyện tôi thích gì, ghét gì.
**11. Cô ta chằng buồn bận tâm tới sự sống chết của tôi**
“Đó là một ngày mùa đông rất lạnh, tôi phải làm thêm giờ nên về muộn, lỡ mất chuyến tàu và phải ngồi một chuyến xe bus rất dài. Từ bến xe bus tới nhà tôi phải đi bộ mất một vài dặm nữa mà thời tiết thì như muốn đóng băng đến nơi. Tôi đã gọi điện hy vọng cô ta tới đón ở trạm xe bus nhưng cô ta thì thản nhiên từ chối vì không muốn phải rời khỏi phòng tập yoga sớm hơn thường lệ. Tôi đã trải qua 20 năm chịu đựng sự ích kỷ của cô ta nhưng đêm đó tôi quyết định mọi chuyện phải chấm dứt.”
![ Eva tám - Làm sao dứt bỏ nỗi ám ảnh về một cái sừng...](http://anh.eva.vn/upload/3-2014/images/2014-09-08/medium/1410176910-bivocamsung-tam-eva.jpg)
![ Eva tám - Làm sao dứt bỏ nỗi ám ảnh về một cái sừng...](http://anh.eva.vn/upload/3-2014/images/2014-09-08/medium/1410176910-bivocamsung-tam-eva.jpg)

X-CacheDebug-7: Writing cached data to storage

X-CacheDebug-8: Starting wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/5a/qcc-5af98e2c234e30fe7c1d2a1c13c38f14

X-CacheDebug-9: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/5a/qcc-5af98e2c234e30fe7c1d2a1c13c38f14

X-CacheDebug-12: Successfully wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/5a/qcc-5af98e2c234e30fe7c1d2a1c13c38f14

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:52:"eva-tam/11-ly-do-khien-dan-ong-bo-vo-c66a195378.html";}

X-CacheDebug-4: Data in cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/5a/qcc-5af98e2c234e30fe7c1d2a1c13c38f14 has expired

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 5af98e2c234e30fe7c1d2a1c13c38f14

X-CacheDebug-6: Callback happened

X-CacheDebug-5: No (valid) cachedata for 5af98e2c234e30fe7c1d2a1c13c38f14


markdown:
Kèm theo những cái “không được” và “bắt buộc phải…” đó là những bài thuyết giảng dài lê thê của
[mẹ chồng](http://eva.vn/me-chong-nang-dau-c66e907.html).
Đa số những bà mẹ sau khi từ viện trở về nhà đều mong muốn có một không gian riêng tư và yên tĩnh để chăm sóc và nghỉ ngơi cùng bé. Mặc dù chúng ta đều biết những lời khuyên của mẹ chồng cũng chỉ nhằm mục đích tốt cho chúng ta, nhưng những lời khuyên cứ lặp đi lặp lại hàng ngày sẽ mang tính chất áp đặt và dần dần sẽ sinh ra cảm giác khó chịu, thậm chí là áp lực. Vậy làm thế nào để “chung sống” với
**mẹ chồng** một cách hòa bình những ngày mới sinh? ![ "doi pho” voi me chong sau khi sinh em be nhu the nao? - 1](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-08-26/1440573422-1440561711-mechong.jpg)
Ảnh minh họa
**Giữ bình tĩnh**
Hãy cố gắng kiềm chế và giữ bình tĩnh trước quá nhiều những lời khuyên, không những thế đôi khi còn là lời chỉ trích từ
*mẹ chồng*. Tôn trọng những kinh nghiệm của họ và hãy lắng nghe, chấp nhận làm theo những điều mà bạn cảm thấy đúng. Phản ứng tiêu cực hoặc gay gắt không những ảnh hưởng đến quan hệ mẹ chồng nàng dâu mà còn ảnh hưởng đến tình cảm vợ chồng nếu chẳng may anh ấy biết được. **Tránh xung đột**
Hãy lảng đi nơi khác nếu bạn cảm thấy mẹ chồng nói quá nhiều và bạn không muốn nghe bà nói nữa. Đó là cách để bạn không bị lâm vào tình trạng stress khi nghe mẹ chồng nói quá nhiều và tránh phản ứng tiêu cực khi bạn không đồng tình hoặc không muốn làm theo lời bà nói.
**Đặt giới hạn cho các cuộc nói chuyện**
Nên giới hạn những cuộc nói chuyện trong phạm vi những chuyện vô thưởng vô phạt, không đụng chạm đến lòng tự ái của nhau. Hãy tìm hiểu kỹ thông tin về sở thích, thói quen, tính cách của mẹ chồng trước khi sinh để nghĩ trước phương án đối phó trong các tình huống. Không nên bàn luận về vấn đề tiền nong, chi tiêu cá nhân của bạn hoặc gia đình trước mặt mẹ chồng.
Nếu chồng bạn lỡ mồm hỏi về hóa đơn tiền thẩm mỹ của bạn, hoặc việc bạn mua quần áo, mỹ phẩm, hãy cố đánh trống lảng và nói sang một chuyện khác không liên quan đến chuyện đó. Vì mẹ chồng dù khó tính hay dễ tính cũng không bao giờ cảm thấy thoải mái vì thói chi tiêu hoang phí của con dâu.
**Đặt mình vào cương vị của mẹ chồng**
Bạn cần đặt mình vào cương vị của mẹ chồng để biết quan điểm và suy nghĩ của họ, có như vậy bạn mới có cách để “chung sống” với mẹ chồng một cách êm thấm và hòa bình nhất. Với cương vị là ông bà của đứa trẻ, họ đôi lúc sẽ muốn thể hiện một chút quyền sở hữu của mình với đứa cháu của mình. Và điều bạn cần làm lúc này là chứng tỏ cho bố mẹ chồng biết rằng bạn đang làm những điều tốt nhất cho cháu của họ.
**Hãy để chồng bạn lên tiếng thay bạn!**
Sẽ tốt hơn nếu chồng bạn có mặt trong các cuộc tranh luận với
__mẹ chồng__. Hãy nhờ anh ấy khuyên nhủ mẹ rằng: “Chúng con rất cảm ơn và tôn trọng những lời khuyên của mẹ, nhưng sẽ rất căng thẳng nếu mẹ cứ liên tục khuyên nhủ và góp ý như vậy, nếu cần chúng con sẽ hỏi ý kiến mẹ, mẹ nhé!” Điều này sẽ làm mẹ chồng hiểu ra và cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều so với việc nghe những lời đó từ bạn. ![ Hôn nhân - Gia đình - Tâm sự của người phụ nữ bị chồng và mẹ chồng thông đồng lừa dối](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-07-03/medium/1435911810-thumbnail.jpg)
![ Hôn nhân - Gia đình - Tâm sự của người phụ nữ bị chồng và mẹ chồng thông đồng lừa dối](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-07-03/medium/1435911810-thumbnail.jpg)
Khi mẹ tôi đến nói chuyện phải trái với bên nhà chồng, mẹ chồng còn ngang ngược nói tôi “dụ dỗ” con trai bà ta chứ không phải nhà...
[Tâm sự của người phụ nữ bị chồng và mẹ chồng thông đồng lừa dối](/gia-dinh/tam-su-cua-nguoi-phu-nu-bi-chong-va-me-chong-thong-dong-lua-doi-c286a228953.html) ![ Eva tám - Con dâu thốt lời, mẹ chồng "tăng xông"](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-07-11/medium/1436589236-thumbnail.jpg)
![ Eva tám - Con dâu thốt lời, mẹ chồng "tăng xông"](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-07-11/medium/1436589236-thumbnail.jpg)
Có những câu, khi nàng dâu nói ra sẽ chỉ làm mối quan hệ với mẹ chồng trở nên tồi tệ hơn.
[Con dâu thốt lời, mẹ chồng "tăng xông"](/eva-tam/con-dau-thot-loi-me-chong-tang-xong-c66a229861.html) ![ Eva tám - Thái độ của mẹ chồng thay đổi theo số tiền tôi kiếm được](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-08-03/medium/1438570915-thumbnail.jpg)
![ Eva tám - Thái độ của mẹ chồng thay đổi theo số tiền tôi kiếm được](http://eva-img.24hstatic.com/upload/3-2015/images/2015-08-03/medium/1438570915-thumbnail.jpg)

X-CacheDebug-7: Starting wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/82/qcc-8252b9930e64efbb4d5a8c7a5d3fa446

X-CacheDebug-8: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/82/qcc-8252b9930e64efbb4d5a8c7a5d3fa446

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:75:"eva-tam/doi-pho-voi-me-chong-sau-khi-sinh-em-be-nhu-the-nao-c66a235228.html";}

X-CacheDebug-4: No (valid) cachedata for 8252b9930e64efbb4d5a8c7a5d3fa446

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 8252b9930e64efbb4d5a8c7a5d3fa446

X-CacheDebug-11: Successfully wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/82/qcc-8252b9930e64efbb4d5a8c7a5d3fa446


markdown:
[Khánh My dập tin đồn "giả gãy xương, đòi tình thương"](http://eva.vn/lang-sao/khanh-my-dap-tin-don-gia-gay-xuong-doi-tinh-thuong-c20a263733.html) [Hồng Quế "đá xéo" phần biểu diễn của Khánh My tại BNHV](http://eva.vn/lang-sao/hong-que-da-xeo-phan-bieu-dien-cua-khanh-my-tai-bnhv-c20a263494.html)
Tối 21/5,
**Khánh My** tổ chức tiệc mừng chiến thắng ngôi vị Á quân tại *Bước nhảy hoàn vũ 2016* ở TP.HCM. Đông đảo sao Việt cũng đã có mặt để chia sẻ niềm vui cùng cô như ca sĩ Phạm Hồng Phước, Quốc Thiên Idol, MC Mỹ Linh, giám khảo [Khánh Thi](http://eva.vn/khanh-thi-va-chi-anh-c20e1044.html), Hồng Việt cùng [quán quân của Bước nhảy hoàn vũ 2016 S.T](http://eva.vn/lang-sao/doi-len-huong-nghiep-thang-tien-cua-8-quan-quan-buoc-nhay-hoan-vu-c20a263974.html) nhóm 365.
Sự xuất hiện của
[nữ giám khảo Khánh Thi](http://eva.vn/lang-sao/phan-hien-be-con-trai-toi-ung-ho-khanh-thi-c20a263491.html) tại buổi tiệc khiến nhiều người không khỏi bất ngờ. Trong thời gian diễn ra cuộc thi, cô là giám khảo duy nhất liên tục bảy tỏ thất vọng và chấm điểm thấp phần trình diễn của Khánh My.
Điều này làm nhiều người cho rằng, cả hai “bằng mặt không bằng lòng”. Tuy nhiên, Khánh My luôn phủ nhận suy đoán đó. Cô cho biết, mối quan hệ của mình và nữ giám khảo rất tốt đẹp. Theo nữ diễn viên, Khánh Thi là người luôn sẵn sàng hỗ trợ khi cô gặp khó khăn. "Nữ hoàng dancesport" cũng là người dựng bài nhảy hoành tráng cho Khánh My tại
[đêm thi chung kết Bước nhảy hoàn vũ 2016](http://eva.vn/lang-sao/truc-tiep-chung-ket-buoc-nhay-hoan-vu-2016-c20a263474.html). Sự thân thiết tại buổi tiệc này đã làm chấm dứt những tin đồn không hay trước đó. ![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 1](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-1-1461275406-width500height696.jpg)
Khánh My khoe đường cong gợi cảm trong tiệc mừng giành vị trí Á quân Bước nhảy hoàn vũ 2016.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 2](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-2-1461275406-width500height750.jpg)
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 3](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-3-1461275406-width500height555.jpg)
Khánh Thi giản dị đến chúc mừng Khánh My. Cả hai cho biết mối quan hệ của mình rất tốt đẹp chứ không xích mích như nhiều lời đồn đoán.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 4](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-4-1461275406-width500height333.jpg)
Giám khảo Hồng Việt thân mật với Khánh My.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 5](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-5-1461275406-width500height342.jpg)
Quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2016 S.T đến chúc mừng nữ diễn viên.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 6](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-6-1461275406-width500height391.jpg)
Nếu trên sân khấu, cả hai cùng tranh tài vì giải thưởng cao nhất thì ở ngoài đời, họ đều là những người đồng nghiệp, anh em thân thiết.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 7](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-7-1461275406-width500height667.jpg)
Trần Bảo Sơn cũng dành thời gian đến chung vui với nữ diễn viên xinh đẹp.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 8](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-8-1461275406-width500height333.jpg)
Khánh My và Phạm Hồng Phước.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 9](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-9-1461275406-width500height652.jpg)
MC Mỹ Linh tươi tắn và rạng rỡ khi hội ngộ Khánh My.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 10](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-10-1461275406-width500height441.jpg)
Cả hai tạo dáng thân thiết hôn gió nhau trước ống kính.
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 11](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-11-1461275406-width500height333.jpg)
Quốc Thiên bảnh bao đến chúc mừng nữ diễn viên "Tình xuyên biên giới".
![ khanh thi than thiet voi khanh my sau tin don bat hoa - 12](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-22/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-12-1461275406-width500height333.jpg)
__Khánh My__ bên cạnh stylist Đinh Thành Long. ![ Hậu trường - Phan Hiển bế con trai tới ủng hộ Khánh Thi](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-17/medium/1460828223-x1.jpg)
![ Hậu trường - Phan Hiển bế con trai tới ủng hộ Khánh Thi](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-17/medium/1460828223-x1.jpg)
Phan Hiển và Kubi xuất hiện trong hậu trường đêm chung kết Bước nhảy hoàn vũ 2016.
[Phan Hiển bế con trai tới ủng hộ Khánh Thi](/hau-truong/phan-hien-be-con-trai-toi-ung-ho-khanh-thi-c189a263491.html) ![ Làng sao - Con trai Khánh Thi cười tít mắt khi được Hoài Linh bế](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-13/medium/1460540042-li.jpg)
![ Làng sao - Con trai Khánh Thi cười tít mắt khi được Hoài Linh bế](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-13/medium/1460540042-li.jpg)
Con trai của Khánh Thi, Phan Hiển cười tít mắt khi được danh hài Hoài Linh bế vào lòng.
[Con trai Khánh Thi cười tít mắt khi được Hoài Linh bế](/lang-sao/con-trai-khanh-thi-cuoi-tit-mat-khi-duoc-hoai-linh-be-c20a263032.html) ![ Làng sao - Phi Thanh Vân nói chuyện nhân quả về bạn trai cũ đánh mình sảy thai](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-21/medium/1461232262-x1.jpg)
![ Làng sao - Phi Thanh Vân nói chuyện nhân quả về bạn trai cũ đánh mình sảy thai](http://eva-img.24hstatic.com/upload/2-2016/images/2016-04-21/medium/1461232262-x1.jpg)

X-CacheDebug-7: Starting wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/06/qcc-0663e7f1311e4fa5fc6dc86c0ed36924

X-CacheDebug-8: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/06/qcc-0663e7f1311e4fa5fc6dc86c0ed36924

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:78:"lang-sao/khanh-thi-than-thiet-voi-khanh-my-sau-tin-don-bat-hoa-c20a264234.html";}

X-CacheDebug-4: No (valid) cachedata for 0663e7f1311e4fa5fc6dc86c0ed36924

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 0663e7f1311e4fa5fc6dc86c0ed36924

X-CacheDebug-11: Successfully wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/06/qcc-0663e7f1311e4fa5fc6dc86c0ed36924


text:
Logged in as Anonymous. Lần truy cập trước của bạn:
Thông báo & Chú ý [3]
Chủ đề [3]
Chủ đề [3]
Người Điều Hành : ● ModeratorsĐang truy cập Diễn Đàn này: Không
Permissions in this forum:
Bạn không có quyền gửi bài viết
Bạn không có quyền trả lời bài viết
- Bài viết mới
- Bài viết mới [được ưa thích]
- Bài viết mới [đã bị khoá]
- Không có bài viết mới
- Không có bài viết mới [được ưa thích]
- Không có bài viết mới [đã bị khoá]
- Thông báo
- Chú ý
- Thông báo chung
Icons: Glyphicons
Base Theme: Twitter
Base Theme: Twitter

markdown:
Logged in as
**Anonymous**. Lần truy cập trước của bạn:
# Thông báo & Chú ý [3]
|Chủ đề||Trả lời||Xem||Bài gửi sau cùng|
![]()
![]()
by
|10||446||on Sat Dec 29, 2012 3:23 pm by |Quân Joker
![]()
![]()
by
|2||387||on Sat Dec 01, 2012 6:33 pm by |Quân Joker
![]()
![]()
by
|2||706||on Sat Sep 08, 2012 9:34 am by |Quân Joker
## Chủ đề [3]
|Chủ đề||Trả lời||Xem||Bài gửi sau cùng|
![]()
![]()
by
|1||385||on Mon Apr 08, 2013 5:04 am by |Bunie_pro18
![]()
![]()
by
|0||143||on Sun Mar 31, 2013 9:54 pm by |Bùi Huy
![]()
![]()
by
|0||270||on Wed Sep 26, 2012 4:10 pm by |Quân Joker
Chủ đề [3]
Người Điều Hành :
[● Moderators](/g3-group) **Permissions in this forum:**
Bạn
**không có quyền** gửi bài viết
Bạn
**không có quyền** trả lời bài viết
Bài viết mới
Bài viết mới [được ưa thích]
Bài viết mới [đã bị khoá]
Không có bài viết mới
Không có bài viết mới [được ưa thích]
Không có bài viết mới [đã bị khoá]
Thông báo
Chú ý
Thông báo chung
Icons:
Base Theme:
[Twitter](https://twitter.com/) [Glyphicons](http://glyphicons.com/)
Base Theme:

WARC-Truncated: length

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: no-cache, no-store

X-Content-Type-Options: nosniff

Pragma: no-cache

Vary: User-Agent

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"


text:
Với bề
dày lịch sử Phật giáo mấy nghìn năm, cộng thêm nét văn hóa phương Đông đậm đà
cùng các tín ngưỡng dân gian đặc trưng, Hàn Quốc đã và đang xây dựng chương
trình Templestay độc đáo cho đông đảo quần chúng, đặc biệt là người nước ngoài.
Một chương trình tiêu biểu thường kéo dài một ngày một đêm, bao gồm nhiều hoạt
động đa dạng, nhưng thống nhất ở mục đích chính là tìm về sự an tĩnh nội tâm, bằng
cách thực tập sống trong môi trường của người xuất gia.
Ngày
đầu tiên của chương trình này thường bắt đầu ở phần giới thiệu khái quát văn
hóa, lịch sử, kiến trúc của Phật giáo Hàn Quốc nói chung và ở tại ngôi chùa
đang diễn ra Templestay nói riêng. Hành giả được hướng dẫn oai nghi căn bản như
chắp tay chào nhau, quỳ lễ Phật, tọa thiền và dùng cơm chay. Đoạn video chừng
10 phút có các tạo hình nhân vật nhà sư, chú tiểu và hành giả như phim hoạt
hình rất dễ thương, trình bày bốn oai nghi căn bản của Phật tử khi đến chùa một
cách sinh động dễ hiểu, không cần thuyết minh, khiến những người lần đầu đến
chùa và không là Phật tử cũng có cảm tình và tự nguyện thực hành theo.
Nhà
chùa chuẩn bị quần áo đồng phục theo mùa (mùa đông và mùa hè), thẻ đeo có ghi
tên và thời khóa tu tập cho hành giả, đồng thời phân chia liêu (từ 2 - 4 người)
để ở. Trong phòng tuyệt không có internet, tivi hay bất kỳ sản phẩm của công
nghệ nào. Im lặng chánh niệm và không sử dụng điện thoại là yêu cầu chung cho tất
cả các chương trình. Sau khi ăn nhẹ, hành giả vân tập chánh điện, dưới sự hướng
dẫn của quý sư, thực hiện nghi thức công phu chiều. Bát-nhã Tâm kinh, Tam tự
quy y… được dịch ra nhiều thứ tiếng giúp hành giả chưa tiếp xúc với kinh Phật
hay không biết tiếng Hàn cũng có thể hiểu nghĩa.
Do yếu
tố lịch sử và chính trị, ngày nay đền chùa tại Hàn Quốc đa phần không tập trung
ở phố thị. Đặc biệt, các ngôi chùa có chương trình Templestay thường ở trên núi
cao hoặc đảo xa, nơi có không gian rộng mở và phong cảnh đẹp, tĩnh lặng, tách
biệt với sự náo nhiệt đời thường. Đây là điểm cộng trong hành trình giải phóng
khỏi những căng thẳng, rũ bỏ những xôn xao náo nhiệt thường ngày để tìm về sự
an tĩnh nội tâm.
Chịu ảnh
hưởng phong thủy Trung Hoa, kết hợp với nghệ thuật kiến trúc đền chùa phương
Đông độc đáo, những ngôi già-lam ở xứ sở kim chi thường có phong cảnh hữu tình,
thanh thoát, đậm chất thiền môn và cực kỳ tao nhã. Từ cổng ngoài vào đến chánh
điện phải qua ba lớp cửa với những ý nghĩa riêng: đầu tiên là Nhất trụ môn - biểu
trưng cho chân lý tuyệt đối, chân thật của giáo lý Phật giáo, Tứ đại Thiên
vương môn - lớp cổng lớn có hình tượng của bốn vị Trời canh giữ bốn hướng Đông,
Tây, Nam, Bắc nhằm cảnh giới chúng sanh bỏ ác tâm, phát triển thiện tâm, và lớp
cửa cuối Bất nhị môn - tượng trưng cho sự vô phân biệt, không còn đối đãi, bỉ
thử, không đẹp xấu, phải trái, hơn thua... Bước qua lớp cửa này là hành giả đã
đến rất gần với “đất Phật” rồi.
Cuối cùng, hành giả còn đi qua một chiếc cầu đá
bắc ngang dòng suối nhỏ (có nơi làm cách điệu nếu không đủ không gian). Chiếc cầu
đóng vai trò như cột mốc ngăn cách giữa thế giới trần tục và thế giới linh
thiêng, thường được chạm khắc hoa văn lồi lõm, khiến cho hành giả bước đi phải
cúi xuống, vừa như một lời nhắc khéo hãy khiêm hạ nhìn lại mình, vừa là một lời
cảnh tỉnh: cần thận trọng, tỉnh giác trong mọi hành động đi, đứng, nói, cười
khi vào chốn thiền môn.
Một giờ học về cách rèn luyện sức khỏe trong thiền môn
Chiều
hoặc tối là chương trình Thỉnh trống và đại hồng chung. Các sư Hàn sẽ giải
thích ý nghĩa số tiếng chuông được thỉnh vào mỗi sáng và tối, các hoa văn trên
đại hồng chung và trên chiếc trống lớn. Với vóc dáng oai nghi đường bệ, nội lực
sung mãn và sự điêu luyện của đôi tay, các sư Hàn mang đến một buổi “trình diễn
nghệ thuật chuông trống” thật đặc sắc.
Trong không khí u tịch chốn núi cao,
trong bầu không gian thanh tịnh bao la, tiếng đại hồng chung như trầm hùng, lan
tỏa và lắng đọng hơn rất nhiều. Bao nhiêu lần tham dự khóa tu, là bấy nhiêu lần
tôi lặng người nghe tiếng chuông vang vọng qua từng dãy núi, mang đến cảm giác
yên bình trong trái tim, nghe nhịp trống dồn từng hồi như sách tấn công phu tu
tập, một niềm hỷ lạc vi diệu khó diễn tả thành lời. Khi những tràng pháo tay
dài dứt hẳn, đáp lại ánh mắt ngưỡng mộ và háo hức của những hành giả sơ cơ, quý
sư thường hướng dẫn và cho phép từng hành giả thỉnh chuông thử. Khỏi phải diễn
tả sự mãn nguyện của chúng tôi như thế nào!
Tùy
theo đối tượng hành giả là doanh nhân nước ngoài, giới trẻ, sinh viên, học sinh
hay người lao động nhập cư, phụ nữ kết hôn di trú… mà có những điểm khác biệt ở
hoạt động ngoại khóa. Có thể là chương trình làm lồng đèn truyền thống, thiền
hành lên núi, làm quạt giấy, thiền trà hay lạy 108 lạy và xâu tràng hạt… Thông
thường chương trình cho người nước ngoài luôn có buổi Healing Yoga điều phục
hơi thở và bước đi. Hành giả được hướng dẫn hít thở thật chậm và sâu, thư giãn
toàn thân bằng những động tác nhẹ nhàng uyển chuyển, học cách điều phục tâm ý
và đi vào giấc ngủ không trằn trọc mộng mị. Thật đơn giản mà hiệu quả, bài tập
của quý sư luôn có công hiệu với hầu hết những người tham gia.
Dành
cho doanh nhân và giới trẻ, còn có chương trình Thiền bong bóng (Balloon
Meditation) rất sáng tạo. Sư sẽ hướng dẫn hành giả bài tập khởi động buông bỏ
cái Ta, tập cười sảng khoái, rồi sau đó là thổi bong bóng. Thổi tất cả những cảm
xúc tiêu cực, những hình ảnh bực bội, buồn, tức, nóng giận… trong thời gian qua
đã xảy đến với mình vào chiếc bong bóng. Có cảm giác như chúng ta tống ra ngoài
những khí độc tích tụ bởi những va chạm hàng ngày. Sau đó, sư yêu cầu hành giả
viết hoặc vẽ lên chiếc bong bóng đủ màu những điều muốn được giãi bày, thậm chí
vẽ khuôn mặt người nào đã gây khổ đau cho ta, rồi tung bong bóng lên cao, như
xua đi tất cả ký ức không đẹp đó.
Cuối cùng là cùng nhau…đạp bể hết những chiếc
bong bóng có mang thông điệp phiền não kia. Đầu tiên, tôi có cảm giác nghi ngờ
phương pháp có vẻ như trò chơi của các em nhỏ, nhưng sau khi nghiêm túc làm
theo sự hướng dẫn của sư, hiệu quả bất ngờ là tôi đã cảm thấy thật sự sảng
khoái, tưởng như đã thanh lọc được bao nhiêu khí độc trong phổi, trong tim.
Tĩnh tâm, thư thái bên hồ nước lặng...
Đối với
học sinh sinh viên, chương trình Templestay luôn có phần viết ra giấy những ước
nguyện của mình, rồi đem treo lên những chiếc đèn lồng trong chánh điện, hay xếp
gọn vào bên dưới những ly đèn cầy luôn được thắp sáng trước bàn Phật suốt 49
ngày. Các sư Hàn giải thích rằng, nói và viết ra được nguyện ước của mình là một
hành động hỗ trợ tích cực cho việc thực hiện ước nguyện thiện lành đó. Cùng với
sự thành tâm khi trình bày trước Đức Phật lời nguyện cầu của mình, chư Phật và
chư Bồ-tát sẽ gia hộ cho mong ước kia. Điều này rất khác biệt với việc chỉ ôm ấp
những dự định cho riêng mình, không phát nguyện thành lời và không chia sẻ với
ai.
Công
tác tuyên truyền thích hợp cùng sự tận tụy của quý sư và những tình nguyện viên
đã đủ sức gọi tất thảy hành giả thức dậy vào lúc 3g30 sáng hôm sau. Mặc cho cái
rét buốt và bóng tối mùa đông đang bao trùm mọi thứ, mặc cho hơi ấm dễ chịu từ
sàn nhà có lò sưởi níu kéo, hành giả vân tập thiền đường, nơi sẽ diễn ra nghi
thức 108 lạy.
Việc lễ Phật với Phật tử thuần thành là điều hết sức tự nhiên và
dễ dàng. Nhưng đối với người chưa một lần đến chùa, thì câu hỏi đầu tiên sẽ là:
“Tại sao phải lễ Phật?”. Chưa kể những người phương Tây có vóc dáng cao to gần
hai mét, thân hình đồ sộ, khó đứng lên ngồi xuống thì 108 lạy là bài thể dục bất
khả thi vào lúc 3g30 sáng. Để việc này trở nên “hiển nhiên” và “lợi lạc”, màn
hình lớn tuần tự chiếu những hình ảnh đẹp về cuộc sống chốn thiền môn, về thiên
nhiên quanh ta, kèm phụ đề tiếng Anh bên dưới giải thích ý nghĩa và hạnh nguyện
của từng vị Phật thay vì xướng 108 danh hiệu Phật một cách máy móc.
Ví dụ như
khi niệm “Nam-mô Thanh Lương Địa Bồ-tát” thì màn hình sẽ phụ đề: “Con xin phát
nguyện trân quý Mẹ thiên nhiên, không làm tổn hại đến các loài sinh vật cùng
chia sẻ với con hành tinh xanh này”, rồi thì “Con xin nguyện không làm ô nhiễm
nguồn nước, không làm tan hoại môi trường sống của các loài động vật, sinh vật
trên cạn hay dưới nước”, “Con xin nguyện yêu thương tất cả những người xung
quanh con”, “Con xin nguyện phát triển tâm từ bi, trau dồi trí tuệ để giúp mình
và người sống an lành”…
Lần lượt như thế, những câu phát nguyện kèm hình ảnh
minh họa tương ứng với từng danh hiệu Phật hiện ra trên nền nhạc thiền êm dịu,
khiến những lần cúi xuống đứng lên tràn đầy ý nghĩa, khiến những cái lạy năm
vóc sát đất nhẹ bẫng như không. Ai cũng hoàn thành được 108 lạy một cách trang
nghiêm và trọn vẹn. Sư khép lại chiếc gậy trúc gõ nhịp, mỉm cười hài lòng, ánh
mắt ngời sáng niềm tin và bao dung. Chúng tôi trao tặng cho sư cái nhìn tri ân
và cảm kích. Buổi sáng bắt đầu bằng một nguồn năng lượng thật trong lành và đầy
tình thương.
Chương
trình được chờ đợi nhất trong thời gian ở chùa chính là nghi thức Quá đường
theo kiểu Hàn và Thiền trà vấn đáp cùng quý sư. Tất cả hành giả được vào trai
đường, dùng cơm chay và tụng kinh chú nguyện y như các sư thường làm hàng ngày.
Thật không dễ để làm trọn vẹn yêu cầu của sư: Trước hết là chánh niệm không nói
chuyện, tụng bài kinh quán tưởng trước khi ăn, không được để thừa lại bất kỳ một
hạt cơm hay một giọt nước nào trong chén. Nhưng khó khăn nhất là việc tự rửa
bát tại chỗ sau khi ăn chỉ bằng một miếng củ cải muối và buộc dải khăn vào bộ
chén bát cho ngay ngắn. Sau đó phải ăn cả miếng củ cải muối đã được dùng để cọ
bát kia, rồi đặt bát ăn vào vị trí cũ. Công việc đơn giản quý sư chỉ làm trong
vòng ba phút này, chúng tôi đã vật vã gần nửa tiếng, mà bát nhỏ bát to vẫn còn
chưa sạch, dải khăn buộc vẫn méo mó; mới hay, từng việc tưởng chừng rất nhỏ
cũng là công phu tu tập hành trì trong chánh niệm suốt thời gian dài mà nên.
Để
truyền tải phương châm “một ngày không làm là một ngày không ăn”, nhà chùa dành
thời khóa chấp tác cho các hành giả như xúc tuyết làm sạch vườn chùa, lau dọn
thiền đường, trai đường, liêu thất, muối kim chi hoặc tham gia làm lồng đèn
cúng Phật. Với nhân viên văn phòng hay sinh viên học sinh vốn quen với việc chỉ
cử động mấy ngón tay gõ phím, hoặc ngồi suốt nhiều giờ liền, thì cơ hội để vận
động tay chân vào những việc có ý nghĩa thật hết sức nhiệm mầu và quý báu. Quét
sân, lau nhà, rửa chén… tất thảy đều là những trải nghiệm về lối sống tỉnh thức
và cân bằng.
Ở những
ngôi chùa có không gian rộng, sau giờ lễ Phật là thời khóa thiền hành lên núi.
70% địa hình Hàn Quốc là đồi núi, trải dài từ Bắc chí Nam. Đồi núi bốn mùa mang
dáng vẻ khác nhau. Mùa xuân, tất cả các dãy núi được nhuộm màu hồng thắm của
hoa Chintale, màu vàng tươi của hoa Kenari, hay màu trắng hồng của hoa anh đào.
Sang mùa hè, núi đồi xanh mướt một màu cỏ cây tươi tốt. Mùa thu, núi khoác lên
mình sắc đỏ đặc trưng của lá phong, lãng mạn và hoài cổ. Mùa đông, tuyết phủ trắng
xóa, cây cối trơ trụi. Dưới đất, tuyết ngập kín chân, trên đầu, tuyết trùm cây
lá. Chúng tôi có cơ duyên được leo núi vào một ngày mùa đông -14 độ.
Đường lên
núi là lối mòn không tam cấp, bị ngập tuyết khoảng 20cm, một bên là vách cao, một
bên là vực thẳm. Sư chống gậy vững chãi đi trước, đoàn chúng tôi lần lượt… bò
theo sau. Bởi thực tế có những đoạn không thể nào đứng lên bước nổi, vì quá
trơn và quá dốc. Không cằn nhằn, không hối thúc, không lo sợ bỏ cuộc, sư kiên
nhẫn đợi chúng tôi, dù biết khó khăn. Chúng tôi mất gấp đôi thời gian dự kiến để
lên đến đỉnh. Nhưng ai cũng mãn nguyện vì đã vượt lên chính mình. Những giọt mồ
hôi nóng hổi chảy thành dòng giữa mùa đông tuyết phủ trắng trời. Đứng ở đỉnh
núi, gió lồng lộng thổi, sư giảng đôi điều về giá trị của việc làm chủ thân
tâm, khắc phục hoàn cảnh khó khăn và vững chãi trước vô thường. Sư đưa tay chỉ
về phía xa, nơi chúng tôi đứng có thể nhìn về hướng biên giới của Hàn Quốc với
Bắc Hàn. Có gì ngập ngừng nhưng tin tưởng trong mắt sư. Chúng tôi nhận thêm một
thông điệp không lời từ đôi mắt ấy.
Khi
người phương Tây không còn tìm thấy sự an ủi hiệu quả từ nền triết học và tôn
giáo của mình, khi giới khoa học và trí thức cần tìm lại sự cân bằng, sức khỏe,
và an lạc, họ bắt đầu quan tâm đến Phật giáo với hệ thống giáo lý chân thật,
logic, đề cao nỗ lực tự thân, có giá trị ứng dụng và trị liệu cùng lợi lạc ngay
bây giờ và tại đây. Đó là lý do giải thích cho việc ngày càng nhiều giới trẻ,
giới trí thức và doanh nhân phương Tây tham dự các khóa tu thiền, các chương
trình “Trải nghiệm cuộc sống ở chùa” tại các quốc gia phương Đông.
Một bạn trẻ người nước ngoài được hướng dẫn làm tràng hạt
Giác Lệ Hiếu
Ý kiến của bạn:


text:
NGUYỄN THIÊN-THỤ
SƠN TRUNG CHÍNH LUẬN
GIA HỘI © 2013
LỜI NÓI ĐẦU
Trong bao năm tranh đấu cho tự do, dân chủ tại Việt Nam, tôi đã viết một số bài nghị luận về kinh tế, chính trị. Tập họp lại cũng được khoảng 100 bài. Nay xin chép lại thành một quyển nhan đề là CHÍNHLUẬN. Những bài viết về văn học, triết học, lịch sử thì tập họp thành quyển SƠN TRUNG VĂN TÂP . Nay lần lượt xuất bản để đóng góp vào cuộc bảo vệ và phát triển văn học nghệ thuật, đồng thời tranh đấu cho độc lập, tự do, dân chủ tại VIỆT NAM.
Canada ngày 10 tháng 11 năm 2013.
Nguyễn Thiên-Thụ
No comments:
Post a Comment

markdown:
**NGUYỄN THIÊN-THỤ** **SƠN TRUNG CHÍNH LUẬN** **GIA HỘI © 2013** **LỜI NÓI ĐẦU** *Trong bao năm tranh đấu cho tự do, dân chủ tại Việt Nam, tôi đã viết một số bài nghị luận về kinh tế, chính trị. Tập họp lại cũng được khoảng 100 bài. Nay xin chép lại thành một quyển nhan đề là CHÍNHLUẬN. Những bài viết về văn học, triết học, lịch sử thì tập họp thành quyển SƠN TRUNG VĂN TÂP . Nay lần lượt xuất bản để đóng góp vào cuộc bảo vệ và phát triển văn học nghệ thuật, đồng thời tranh đấu cho độc lập, tự do, dân chủ tại VIỆT NAM.*
Canada ngày 10 tháng 11 năm 2013.
Nguyễn Thiên-Thụ
## No comments:
## Post a Comment

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8