text:
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 1
Chia sẻ: Minh Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:64
lượt xem 38
download
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 1
Chính vì vậy, tiềm ẩn nguy cơ về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong sản xuất lâm nghiệp là rất cao
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 1
- BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHƯƠNG TRÌNH HỖ TRỢ NGÀNH LÂM NGHIỆP & ĐỐI TÁC CẨM NANG NGÀNH LÂM NGHIỆP Chương LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP TS: Nguyễn Văn Vinh Ths: Nguyễxn Văn Lân Ths: Nguyễn Ngọc Thụy Ths: Trần Việt Hồng NĂM 2006 1
- Mục lục Giới Thiệu................................................................................................................................... 6 Phần 1: Một Số Văn Bản Pháp Luật Về Lao Động .................................................................... 9 1. Luật Lao động (2002) ............................................................................................................. 9 1.1 Một số quy định về việc làm, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể.................. 9 1.2. Một số quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất; an toàn lao động, vệ sinh lao động, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp................... 9 1.3. Một số quy định về tiền lương-bảo hiểm xã hội............................................................ 10 1.4. Một số quy định về giải quyết tranh chấp lao động và xử phạt vi phạm pháp luật lao động ....... 11 1.5. Một số quy định riêng về sắp xếp lao động tại doanh nghiệp nhà nước khi thực hiện việc sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước ................................................ 11 Phần 2: Tiêu Hao Năng Lượng Và Nhu Cầu Dinh Dưỡng Của Lao Động Lâm Nghiệp......... 12 1. Tiêu hao năng lượng theo loại lao động ............................................................................... 12 2. Dinh dưỡng và cân bằng năng lượng theo loại lao động...................................................... 17 Phần 3: Định Mức, Phương Pháp Xây Dựng Định Mức Lao Động Và Tổ Chức Lao Động Khoa Học.................................................................................................................................. 20 1. Định mức lao động ............................................................................................................... 20 1.1. Khái niệm mức lao động ............................................................................................... 20 1.2. Phân loại định mức lao động ......................................................................................... 20 1.3. Tiêu chuẩn kỹ thuật để định mức lao động ................................................................... 20 1.3.1. Khái niệm ............................................................................................................... 20 1.3.2. Các loại tiêu chuẩn ................................................................................................. 21 2. Phương pháp xây dựng định mức lao động trong các công ty nhà nước ............................. 21 2.1. Phạm vi và đối tượng áp dụng....................................................................................... 21 2.2. Nguyên tắc..................................................................................................................... 22 2.3. Phương pháp.................................................................................................................. 22 2.3.1 Phương pháp xây dựng định mức lao động cho đơn vị sản phẩm........................... 22 2.3.2. Phương pháp xây dựng định mức lao động tổng hợp theo định biên..................... 27 3. Tổ chức lao động khoa học................................................................................................... 30 3.1. Phân công và hiệp tác .................................................................................................... 30 3.2. Tổ chức nơi làm việc ..................................................................................................... 31 Phần 4: Đặc Điểm Và Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Lao Động Lâm Nghiệp ................................ 33 1. Đặc điểm lao động lâm nghiệp ............................................................................................. 33 1.1. Đặc điểm tổ chức sản xuất lâm nghiệp.......................................................................... 33 1.1.1. Khoán việc.............................................................................................................. 33 2
- 1.1.2. Khoán theo công đoạn ............................................................................................ 33 1.1.3. Khoán hàng năm..................................................................................................... 33 1.1.4. Khoán ổn định lâu dài có đầu tư............................................................................. 34 1.1.5. Khoán ổn định lâu dài không có đầu tư của lâm trường......................................... 34 1.2. Tính chất lao động và yêu cầu về thể lực và tay nghề................................................... 34 2. Yếu tố ảnh hưởng đến lao động lâm nghiệp......................................................................... 35 2.1. Tiếng ồn......................................................................................................................... 35 2.2. Độ rung .......................................................................................................................... 37 2.3. Nhiệt độ ......................................................................................................................... 38 2.4. ánh sáng và màu sắc...................................................................................................... 41 2.5. Độ ẩm ............................................................................................................................ 42 2.6. Bụi ................................................................................................................................. 42 2.7. Tư thế làm việc .............................................................................................................. 43 2.8. Độ căng thẳng................................................................................................................ 49 2.9. Sức khoẻ vệ sinh............................................................................................................ 53 2.9.1. Những vấn đề chung............................................................................................... 53 2.9.2.Điều kiện sống......................................................................................................... 53 2.9.3. Điều kiện làm việc.................................................................................................. 56 2.10. Độ an toàn và tai nạn lao động .................................................................................... 58 Phần 5: Khối Lượng Công Việc và Khả Năng Lao Động........................................................ 63 1. Trong khâu kỹ thuật lâm sinh ...............................................................................................63 1.1. Khâu sản xuất cây con ................................................................................................... 63 1.2. Trong khâu trồng rừng................................................................................................... 63 1.3. Trong khâu chăm sóc rừng ............................................................................................ 63 2. Trong khâu khai thác rừng, vận xuất, vận chuyển gỗ........................................................... 63 3. Trong khâu chế biến gỗ ........................................................................................................ 64 4. Trong công tác quản lý, bảo vệ rừng .................................................................................... 64 Phần 6: Thống Kê Tai Nạn Lao Động Lâm Nghiệp Thường Gặp Ở Việt Nam....................... 65 1. Các tai nạn thường xảy ra trong lâm nghiệp......................................................................... 65 1.1. Trong khâu kỹ thuật lâm sinh (vệ sinh rừng, chăm sóc rừng, trồng rừng….)............... 65 1.2. Trong khâu khai thác rừng ( chặt hạ, cắt khúc, cắt cành...)........................................... 65 1.3. Trong khâu vận xuất gỗ (đường cáp, máy kéo, máng lao...) .........................................66 1.4. Trong khâu vận chuyển gỗ (bốc xếp, dỡ gỗ lên xe và xuống sông...) ........................... 66 1.5. Trong khâu kho bãi (cắt khúc, xếp đống, bảo quản...) .................................................. 67 1.6. Trong khâu chế biến gỗ (chế biến cơ giới và hoá học...)............................................... 67 3
- 1.7. Trong công tác quản lý, bảo vệ rừng ............................................................................. 68 2. Nguyên nhân, cách khắc phục .............................................................................................. 68 2.1. Nguyên nhân.................................................................................................................. 68 2.2. Cách khắc phục.............................................................................................................. 69 3. Sự khác biệt giữa các mùa và ngành ....................................................................................69 3.1. Trong khâu lâm sinh ...................................................................................................... 69 3.1.1. Trong việc tạo cây con ........................................................................................... 69 3.1.2. Trong công tác trồng rừng ...................................................................................... 70 3.1.3. Trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng rừng ........................................................... 70 3.1.4. Trong công tác bảo vệ rừng.................................................................................... 70 3.2. Trong khâu khai thác, vận xuất, vận chuyển ................................................................. 70 3.3. Trong khâu chế biến ...................................................................................................... 70 Phần 7: An Toàn Và Hướng Dẫn An Toàn Lao Động Trong Lâm Nghiệp ............................. 71 1. Các yếu tố nguy hiểm ........................................................................................................... 71 2. Các biện pháp và phương tiện kỹ thuật an toàn....................................................................73 2.1. Các biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong sản xuất .............................................. 73 2.1.1. Biện pháp về kỹ thuật công nghệ ........................................................................... 73 2.1.2. Biện pháp kỹ thuật vệ sinh ..................................................................................... 73 2.1.3. Biện pháp phòng hộ cá nhân ..................................................................................74 2.1.4. Biện pháp tổ chức lao động khoa học..................................................................... 74 2.1.5. Biện pháp y tế bảo vệ sức khỏe .............................................................................. 74 2.2. Biện pháp tăng cường công tác giáo dục, huấn luyện về an toàn lao động................... 75 3. Thiết lập hệ thống kiểm soát an toàn lao động ..................................................................... 75 4. Hướng dẫn an toàn lao động trong khai thác, vận xuất, vận chuyển gỗ và lâm sản............. 77 4.1. An toàn lao động trong chặt hạ gỗ, tre, nứa .................................................................. 77 4.2. An toàn lao động trong vận xuất gỗ và lâm sản ............................................................ 79 4.2.1. An toàn lao động trong lao gỗ ................................................................................ 79 4.2.2. An toàn lao động trong vận xuất gỗ bằng máy kéo ................................................ 80 4.2.3. An toàn lao động trong vận xuất gỗ bằng đường cáp............................................. 80 4.3. An toàn lao động trên kho gỗ ........................................................................................ 81 4.4. An toàn lao động trong vận chuyển gỗ và lâm sản bằng đường ô tô ............................ 82 4.4.1. Yêu cầu an toàn đối với các thiết bị bốc dỡ, vận chuyển ....................................... 82 4.4.2. Yêu cầu an toàn đối với tuyến đường vận chuyển gỗ và lâm sản .......................... 82 4.4.3. Yêu cầu an toàn khi bốc dỡ và vận chuyển gỗ ....................................................... 83 4.4.4. An toàn lao động trong vận chuyển gỗ và lâm sản bằng đường thủy .................... 84 4
- 5. Hướng dẫn an toàn lao động trong chế biến lâm sản ........................................................... 85 6. Hướng dẫn an toàn lao động trong khâu lâm sinh………………………………………....83 7. Hướng dẫn an toàn lao động trong quản lý bảo vệ rừng ...................................................... 86 7.1. Đối với công tác phòng chống người và gia súc phá hoại rừng .................................... 86 7.2. Đối với công tác phòng trừ sâu bệnh hại rừng .............................................................. 86 7.3. Đối với công tác phòng chống cháy rừng...................................................................... 87 Phần 8: Hướng Dẫn Sử Dụng Lao Động Hợp Lý .................................................................... 88 1. Một số vấn đề khi sử dụng lao động trong lâm nghiệp ........................................................ 88 1.1. Tổ chức lao động khoa học............................................................................................ 88 1.2. Nghỉ ngơi và giải trí....................................................................................................... 88 1.3. Chăm sóc sức khoẻ ........................................................................................................ 89 2. Một số yêu cầu về công tác bảo hộ lao động trong sản xuất lâm nghiệp ............................. 89 Chủ đề tham khảo ..................................................................................................................... 90 Chủ đề 1................................................................................................................................ 90 Chủ đề 2................................................................................................................................ 95 5
- Giới Thiệu Lâm nghiệp là một ngành kinh tế hoàn chỉnh, bao gồm nhiều ngành nghề khác nhau và hoạt động ở khắp các vùng, miền trên lãnh thổ Việt Nam. Sản xuất lâm nghiệp vừa mang tính nông nghiệp như sản xuất kinh doanh gắn với đất đai, phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, mùa vụ, nhiều khâu công việc thực hiện bằng thủ công nặng nhọc, vừa mang tính công nghiệp như sản xuất theo dây chuyền, gắn liền với máy móc, thiết bị cơ giới, cường độ lao động cao, căng thẳng về thần kinh...Ngoài ra, sản xuất lâm nghiệp còn mang đặc thù riêng, nhiều hoạt động tiến hành ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế khó khăn, dân trí thấp, người lao động chưa được đào tạo đầy đủ, vấn đề bảo hộ lao động và an toàn lao động lâm nghiệp chưa được quan tâm đúng mức và thường xuyên. Chính vì vậy, tiềm ẩn nguy cơ về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong sản xuất lâm nghiệp là rất cao. Mặc dù, vấn đề bảo hộ lao động đã được nhà nước Việt Nam rất quan tâm thể hiện trong Bộ luật Lao động và các văn bản của Chính phủ, Bộ ngành liên quan. Song lao động trong lâm nghiệp và những đặc thù riêng vẫn chưa được đề cập đầy đủ trong các văn bản quy phạm pháp luật. Có thể nói ở Việt Nam, số lượng lao động lâm nghiệp khá dồi dào nhưng về cơ bản vẫn là lao động thủ công, cơ bắp nặng nhọc, tư thế làm việc không thoải mái, đối diện với nguy cơ cao về tai nạn, bệnh nghề nghiệp và có hại cho sức khoẻ. Đối với khu vực nhiệt đới, những điều trên càng thể hiện rõ, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Nhiều hoạt động lâm nghiệp ở vùng nhiệt đới có đặc điểm là năng suất lao động thấp do phương thức lao động, kỹ thuật cũng như dụng cụ lao động không phù hợp. Đây là điển hình của các nước có điều kiện kinh tế-xã hội và điều kiện khí hậu không thuận lợi, tạo thêm khó khăn cho nỗ lực cải thiện điều kiện làm việc ở vùng nhiệt đới. Xét về mặt này, F.J.Staudt đã giới thiệu thuật ngữ "Vòng đói nghèo luẩn quẩn" (Hình 1) và khoa học lao động là một trong những công cụ hữu ích phá vỡ vòng luẩn quẩn này để tạo ra điều kiện sống và làm việc phù hợp cho người lao động lâm nghiệp. Đối với các điều kiện ở vùng nhiệt đới, chủ yếu là lao động chân tay và điều kiện kinh tế - xã hội không thuận lợi, các vấn đề chính cần được giải quyết sớm là: - Khả năng làm việc thấp do người lao động ốm yếu và có chế độ dinh dưỡng không tốt. - Lao động cơ bắp nặng nhọc. - Sức nóng. - Thiếu điều kiện trang bị về vệ sinh, an toàn lao động. - Thiếu các chương trình đào tạo. - Tỷ lệ tai nạn cao. 6
- Hình 1. Vòng đói nghèo luẩn quẩn 1. ĐIỀU KIỆN SỐNG VÀ 2. KHÔNG CÓ CHĂM SÓC LÀM VIỆC TỒI TỆ Y TẾ 6. CÔNG NHÂN TRẺ 3. NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG BỎ VIỆC THẤP 5. ĐỜI SỐNG NÔNG THÔN 4. THU NHẬP THẤP XUỐNG CẤP Với những nơi có kỹ thuật cơ giới hoá tương đối và điều kiện kinh tế-xã hội có thuận lợi hơn, thì lại phải thêm vào danh sách trên một số vấn đề sau: - Tật điếc. - "Bệnh móng tay trắng". - Bệnh thần kinh tọa hoặc đau lưng. Với những nơi có hoạt động cơ giới hoá cao và điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi, thì lại có vấn đề: - Không có lao động cơ bắp làm cho người công nhân vận hành máy bị quá sức. - Tư thế làm việc gò bó. - Các cơ bắp và khớp xương hoạt động quá tải. - Đơn điệu và căng thẳng thần kinh (Staudt 1990). ý tưởng nghiên cứu về lao động do Murell giới thiệu từ nền tảng của Hội Nghiên cứu lao động năm 1949. ý tưởng này bắt nguồn từ hai tiếng trong tiếng Hy Lạp "ergon" có nghĩa là làm việc, còn"nomos" có nghĩa là luật hay nguyên tắc. Vì vậy, "ergonomics" là sự nghiên cứu các luật và nguyên tắc chi phối lao động của con người. Nó là lĩnh vực rộng và có liên quan tới nhiều ngành khoa học khác như tâm lý học, sinh lý học, nhân trắc học, cơ sinh học cũng như nhiều mặt khác ở các ngành kỹ thuật và kinh doanh. ở Mỹ, thay cho thuật ngữ lao động học thì thuật ngữ xây dựng con người đã và đang được sử dụng. Nghiên cứu về lao động là nghiên cứu tất cả các yếu tố liên quan có thể ảnh hưởng đến điều kiện làm việc hay nói cách khác là "hệ thống công việc của con người". Một trong những định nghĩa phổ biến và lâu đời nhất về lao động là của một nhà báo người Anh từ năm 1949: "làm cho công việc phù hợp với người làm". Một định nghĩa hoàn chỉnh và hiện đại hơn, đó là việc thiết kế và cải thiện môi trường làm việc với những phương thức, công cụ và môi trường đặc biệt, sao cho tạo ra hiệu quả tối ưu, an toàn, sức khỏe và sự sung sức khi vận hành và duy 7
- trì một hệ thống "con người - nhiệm vụ - máy móc" (bắt nguồn từ định nghĩa của Hội Nghiên cứu lao động Hà Lan). Trong nhiều trường hợp, thật khó có thể chứng minh hiệu quả làm việc tăng lên nhờ áp dụng nghiên cứu lao động. Khía cạnh này được FAO minh họa và cho rằng việc định lượng lợi ích kinh tế là không dễ dàng nếu như: - Năng suất lao động của người công nhân không đổi nhưng người công nhân lại mất ít năng lượng, sức lực và ít nguy cơ tai nạn hơn. - Chất lượng được cải thiện nhưng không được đánh giá. - Việc công nhân vắng mặt do tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp giảm. - Người công nhân ngày càng hài lòng với công việc hơn do đó việc thay đổi công nhân giảm đi. - Hình ảnh doanh nghiệp được cải thiện và dễ dàng chiêu mộ được những công nhân trình độ cao. Mặc dù đánh giá của FAO là như vậy, nhưng một báo cáo đặc biệt về mặt hiệu quả kinh tế của khoa học lao động trong ngành lâm nghiệp được chuẩn bị và mang nhiều kết quả hứa hẹn (Apud 1992). Khoa học lao động đề cập tới người lao động chân tay và việc sử dụng cơ bắp và trí óc. Chúng là những khái niệm chính khi tiếp cận với bất cứ hệ thống khoa học lao động nào. Cả hai khái niệm đều có thể diễn đạt bằng thuật ngữ lao động, với nhiều định nghĩa khác nhau. Khoa học lao động hay lao động đi đôi với nhau khi nghiên cứu tính hiệu quả, sự an toàn, sức khỏe của lao động lâm nghiệp ở vùng nhiệt đới (F.J.Staudt). Trong tài liệu này, ngoài hệ thống một số văn bản quy phạm pháp luật về lao động, chúng tôi muốn đưa ra một cái nhìn chung về khoa học lao động ngành lâm nghiệp, bao gồm cả về lý thuyết lẫn thực tiễn từ kinh nghiệm của các nước và những người nghiên cứu trước là điều hết sức cần thiết. Tuy vậy, cũng không thể đưa ra ở đây những lý giải hoàn hảo, chúng tôi chỉ muốn giới thiệu những nội dung đã được đúc kết, đang đặt ra và những luận cứ, hướng dẫn cần thiết, thông tin chọn lọc có thể chỉ mong phần nào đạt được ý định này. 8
- Phần 1: Một Số Văn Bản Pháp Luật Về Lao Động 1. Luật Lao động (2002) 1.1 Một số quy định về việc làm, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể 1. Nghị định số 39/2003/NĐ-CP ngày 18/4/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về việc làm. 2. Nghị định số 44/2003/NĐ-CP ngày 9/5/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về hợp đồng lao động. 3. Thông tư số21/2003/TT-BLĐTBXH ngày 22/9/2003 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 44/2003/NĐ-CP ngày 9/5/2003 của Chính phủ. 4. Thông tư số 06/1998/TT-BLĐTBXH ngày 15/4/1998 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn về khai trình việc sử dụng lao động khi doanh nghiệp bắt đầu hoạt động và báo cáo việc chấm dứt sử dụng lao động khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động. 5. Văn bản số 1071/LĐTBXH-CV ngày 3/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn về việc chấm dứt hợp đồng và tính trợ cấp thôi việc. 6. Văn bản số 1179/LĐTBXH-CS ngày 11/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về việc người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật 1.2. Một số quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất; an toàn lao động, vệ sinh lao động, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp 1. Nghị định số 114/2002/NĐ-CP ngày 31/12/2002 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về tiền lương. 2. Thông tư số 12/2003/TT-BLĐTBXH ngày 30/5/2003 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 114/2002/NĐ-CP ngày 9/5/2003 của Chính phủ về tiền lương đối với người lao động làm việc trong doanh nghiệp nhà nước. 3. Nghị định số 10/1999/NĐ-CP ngày 1/3/1999 của Chính phủ về việc bổ sung Nghị định số 195/CP ngày 31/12/1994 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi. 4. Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định quản lý lao động, tiền lương và thu nhập trong các công ty nhà nước. 5. Thông tư số 16/LĐTBXH-TT ngày 23/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn về thời giờ làm việc hàng ngày được rút ngắn với những người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. 6. Thông tư số 10/1998/LĐTBXH-TT ngày 28/5/1998 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện chế độ trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân. 7. Thông tư số 14/2005/TTLT/BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐBVN ngày 8/3/2005 của Liên tịch Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn về khai báo và điều tra tai nạn lao động. 8. Thông tư số 08/TTLB ngày 19/5/1976 và số 29/TTLB ngày 25/12/1992 của Liên bộ Bộ Y tế, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam 9
- hướng dẫn thủ tục đăng ký và kiểm định các loại máy, thiết bị, vật tư, các chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, vệ sinh lao động. 9. Quyết định số 915/LĐTBXH-QĐ ngày 30/7/1996 của Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về ban hành tạm thời danh mục nghề, công việc nặng nhọc độc hại (trong đó có các nghề lâm nghiệp). 10. Chỉ thị số 20/2004/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường chỉ đạo và tổ chức thực hiện an toàn-vệ sinh lao động trong sản xuất nông nghiệp 1.3. Một số quy định về tiền lương-bảo hiểm xã hội 1. Nghị định số 203/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu. 2. Nghị định số 205/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định hệ thống thang lương, bảng lương và chế độ phụ cấp lương trong các công ty nhà nước. 3. Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định quản lý lao động, tiền lương và thu nhập trong các công ty nhà nước. 4. Nghị định số 118/2005/NĐ-CP ngày 15/9/2005 của Chính phủ điều chỉnh mức tiền lương chung. 5. Thông tư số 25/2005/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện điều chỉnh tiền lương và phụ cấp lương trong doanh nghiệp theo Nghị định số 118/2005/NĐ-CP ngày 15/9/2005 của Chính phủ điều chỉnh mức tiền lương chung. 6. Thông tư số 06/2005/TT-BLĐTBXH ngày 05/01/2005 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn xây dựng định mức lao động trong các công ty nhà nước theo Nghị định số 206/2004/NĐ-CP. 7. Thông tư liên tịch số 10/2005/TTLT-BNV-BLĐTBXH-BTC ngày 05/01/2005 của Liên tịch Bộ Nội vụ-Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội-Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện chế độ phụ cấp thu hút. 8. Thông tư liên tịch số 11/2005/TTLT-BNV-BLĐTBXH-BTC-UBDT ngày 05/01/2005 của Liên tịch Bộ Nội vụ-Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội-Bộ Tài chính-Uỷ ban dân tộc hướng dẫn thực hiện chế độ phụ cấp khu vực. 9. Thông tư số 11/TT-BLĐTBXH ngày 7/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn áp dụng chế độ bảo hiểm xã hội đối với người làm nghề hoặc công việc thuộc danh mục nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. 10. Thông tư số 91/TT-BLĐTBXH ngày 2/8/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn việc thực hiện chế độ bồi thường cho người bị tai nạn lao động. 11. Thông tư liên tịch số 03/1998/TTLT-BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐVN ngày 26/3/1998 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội-Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn về khai báo và điều tra tai nạn lao động. 10
- 12. Thông tư liên tịch số 03/1998/TTLT-BYT-BLĐTBXH của Bộ Y tế -Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện các quy định về bệnh nghề nghiệp. 13. Thông tư số 06/2005/TT-BLDDTBXH ngày 05/01/2005 Bộ Lao động Thương binh và Xã hội hướng dẫn Phương pháp xây dựng định mức lao động trong các công ty nhà nước theo Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định quản lý lao động, tiền lương và thu nhập trong các công ty nhà nước. 1.4. Một số quy định về giải quyết tranh chấp lao động và xử phạt vi phạm pháp luật lao động 14. Pháp lệnh thủ tục giải quyết tranh chấp lao động. 15. Nghị định số 47/CP ngày 3/5/1997 của Chính phủ về việc giải quyết bồi thường thiệt hại do công chức, viên chức nhà nước, người có quyền của cơ quan tiến hành tố tụng gây ra. 16. Nghị định số 113/2004/NĐ-CP ngày 16/4/2004 của Chính phủ quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật Lao động. 17. Nghị định số 04/2005/NĐ-CP ngày 11/1/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về khiếu nại, tố cáo về lao động. 18. Thông tư số 01/TT-BLĐTBXH ngày 6/1/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thủ tục, trình tự xử phạt, việc thu và sử dụng tiền xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động. 19. Thông tư số12/2005/TT-BLĐTBXH ngày 28/1/2005 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thi hành Nghị định số 113/2004/NĐ-CP ngày 16/4/2004 của Chính phủ quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật Lao động. 1.5. Một số quy định riêng về sắp xếp lao động tại doanh nghiệp nhà nước khi thực hiện việc sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước 20. Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11/4/2002 của Chính phủ về chính sách đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước. 21. Thông tư số 19/2004/TT-BLĐTB&XH ngày 22/11/2004 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 41/2002/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 115/2004/NĐ-CP ngày 10/8/2004 của Chính phủ. 22. Thông tư số 18/2005/TT-BLĐTB&XH ngày 11/5/2005 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội về sửa đổi, bổ sung Thông tư số 19/2004/TT- BLĐTB&XH ngày 22/11/2004. 23. Quyết định số 20/2005/QĐ-BTC 7/4/2005 của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành quy chế quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước. 11
- Phần 2: Tiêu Hao Năng Lượng Và Nhu Cầu Dinh Dưỡng Của Lao Động Lâm Nghiệp 1. Tiêu hao năng lượng theo loại lao động Trong sản xuất có nhiều hình thái lao động khác nhau, nhiều nghề nghiệp khác nhau, nhưng nghề nào cũng vậy, tính chất lao động đều bao hàm trên 3 mặt: lao động thể lực, lao động trí não và lao động căng thẳng về thần kinh tâm lý. Lao động thể lực thể hiện ở mức độ vận cơ. Lao động trí não thể hiện ở mức độ suy nghĩ, phân tích, tính toán,...Tính chất lao động căng thẳng về thần kinh tâm lý có liên quan đến những động tác đơn điệu, đều đều, gây ra những kích thích hưng phấn quá mức ở một trung khu giác quan nhất định như thính giác, thị giác, hoặc gây mệt mỏi thần kinh. Công tác của người thợ bốc vác, nhà nghiên cứu, người lái xe tiêu biểu cho tính chất của các loại lao động nói trên. Thông thường, để đánh giá mức độ nặng nhọc của lao động thể lực như lao động lâm nghiệp, người ta dùng chỉ số tiêu hao năng lượng. Tiêu hao năng lượng trong lao động càng cao, cường độ lao động càng lớn. Dưới đây là bảng tiêu hao năng lượng theo các loại lao động khác nhau (biểu 1). Biểu 1. Tiêu hao năng lượng theo các loại lao động có mức độ nặng nhọc khác nhau và khi nghỉ ngơi (F.J Staudt - Chương 24 về lao động học - Sổ tay Lâm nghiệp Nhiệt đới - L.Pancel - Springer Verlag. Heindelberg - 1993) Cường độ lao Tiêu hao năng Nghề tương ứng động lượng Kcal/ngày Nghỉ ngơi 1500-2000 Lao động nhẹ 2300-3000 Nhân viên đánh máy, giáo viên, thầy thuốc,... Lao động trung 3100-3900 Nội trợ, đưa thư, thợ nguội, bình thợ dệt,... Lao động nặng 4000-5000 Lao động nông nghiệp, thợ mỏ, thợ khuân vác,... Lao động rất 5000 - 6000 Lao động lâm nghiệp (chân nặng tay). Lao động Lâm nghịêp thuộc loại lao động nặng nhọc. Thực tế, đây là một trong những nghề vất vả nhất. Durnin và Passmore (1967) đã tính toán và đưa ra bảng tiêu hao năng lượng đối với các loại lao động lâm nghiệp như sau: 12
- Biểu 2. Tiêu hao năng lượng theo lao động lâm nghiệp (Durnin và Passmore 1967) Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình Công việc tại vườn ươm - Trồng cây con 18,4 4,4 - Cuốc đất 24,7 5,9 - Cuốc đất và làm cỏ 18,4 4,4 - Làm cỏ 19,7 4,7 - Cho cỏ vào bao tải 13,4 3,2 - Mang bao tải cỏ đi vứt 17,6 4,2 Trồng cây - Đào mương nước bằng tay 33,5 8,0 - Khơi các mương cạn bằng 32,7 7,8 thuổng - Ngồi lái máy kéo 14,2-22,6 19,3 3,4-5,4 4,6 - Đứng lái máy kéo 23,4-31,4 27,6 5,6-7,5 6,6 - Lái máy kéo chất đất 20,5-31,4 27,2 4,9-7,5 6,5 - Đào hố trồng cây bằng dụng 15,5-30,6 21,8 3,7-7,3 6,2 cụ cơ khí - Trồng cây bằng tay 23,0-46,9 27,2 5,5-11,2 6,5 - Trồng cây bằng máy 11,7 2,8 Dùng rìu bổ thẳng đứng Trọng lượng Số lần lưỡi rìu (kg) bổ/phút 1,25 20 23,0 5,5 13
- Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình 0,65-1,25 35 38,0- 44,4 41,0 9,1-10,06 9,8 2,0 35 41,9 10,0 Đốn cây, tỉa cành - Đốn cây 28,5-53,2 36,0 6,8-12,7 8,6 - Tỉa cành 21,8-48,6 35,2 5,2-12,6 8,4 - Bóc vỏ cây 21,8- 50,2 33,5 5,2- 12,0 8,0 - Mang gỗ khúc 41,4- 60,3 50,7 9,5- 14,4 12,1 - Kéo gỗ khúc 34,7- 66,6 50,7 8,3- 15,9 12,1 Làm việc trong rừng dùng cưa - Mài cưa 13,4 3,2 - Mang cưa điện 27,2 6,5 - Cưa chéo bằng tay 26,8- 44,0 36,0 6,4- 10,5 8,5 - Cưa ngang bằng tay 28,5- 32,2 30,1 6,8- 7,7 7,2 - Cưa dọc bằng cưa điện 12,1- 20,9 18,0 2,9- 5,0 4,3 - Cưa ngang bằng cưa điện 15,1- 26,8 22,6 3,6-6,4 5,4 Các công việc khác - Cưa ván bằng tay tại nhà 21,8 5,2 máy cưa - Cưa các khúc gỗ nhỏ bằng 15,1 3,5 tay - Bổ củi 36,0- 38,1 36,8 8,6- 9,1 8,8 - Kéo cưa 32,7- 41,0 36,8 7,8- 9,8 8,8 - Xếp củi 21,3- 26,0 23,9 5,1- 6,2 5,7 - Dùng bàn cưa điện để xẻ các 14,2 3,4 14
- Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình khúc gỗ thành ván mỏng Công việc tại vườn ươm - Trồng cây con 18,4 4,4 - Cuốc đất 24,7 5,9 - Cuốc đất và làm cỏ 18,4 4,4 - Làm cỏ 19,7 4,7 - Cho cỏ vào bao tải 13,4 3,2 - Mang bao tải cỏ đi vứt 17,6 4,2 Trồng cây - Đào mương nước bằng tay 33,5 8,0 - Khơi các mương cạn bằng 32,7 7,8 thuổng - Ngồi lái máy kéo 14,2-22,6 19,3 3,4-5,4 4,6 - Đứng lái máy kéo 23,4-31,4 27,6 5,6-7,5 6,6 - Lái máy kéo chất đất 20,5-31,4 27,2 4,9-7,5 6,5 - Đào hố trồng cây bằng dụng 15,5-30,6 21,8 3,7-7,3 6,2 cụ cơ khí - Trồng cây bằng tay 23,0-46,9 27,2 5,5-11,2 6,5 - Trồng cây bằng máy 11,7 2,8 Dùng rìu bổ thẳng đứng Trọng lượng Số lần lưỡi rìu (kg) bổ/phút 1,25 20 23,0 5,5 0,65-1,25 35 38,0- 44,4 41,0 9,1-10,06 9,8 2,0 35 41,9 10,0 15
- Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình Đốn cây, tỉa cành - Đốn cây 28,5-53,2 36,0 6,8-12,7 8,6 - Tỉa cành 21,8-48,6 35,2 5,2-12,6 8,4 - Bóc vỏ cây 21,8- 50,2 33,5 5,2- 12,0 8,0 - Mang gỗ khúc 41,4- 60,3 50,7 9,5- 14,4 12,1 - Kéo gỗ khúc 34,7- 66,6 50,7 8,3- 15,9 12,1 Làm việc trong rừng dùng cưa - Mài cưa 13,4 3,2 - Mang cưa điện 27,2 6,5 - Cưa chéo bằng tay 26,8- 44,0 36,0 6,4- 10,5 8,5 - Cưa ngang bằng tay 28,5- 32,2 30,1 6,8- 7,7 7,2 - Cưa dọc bằng cưa điện 12,1- 20,9 18,0 2,9- 5,0 4,3 - Cưa ngang bằng cưa điện 15,1- 26,8 22,6 3,6-6,4 5,4 Các công việc khác - Cưa ván bằng tay tại nhà 21,8 5,2 máy cưa - Cưa các khúc gỗ nhỏ bằng 15,1 3,5 tay - Bổ củi 36,0- 38,1 36,8 8,6- 9,1 8,8 - Kéo cưa 32,7- 41,0 36,8 7,8- 9,8 8,8 - Xếp củi 21,3- 26,0 23,9 5,1- 6,2 5,7 - Dùng bàn cưa điện để xẻ các 14,2 3,4 khúc gỗ thành ván mỏng 16
- Để đánh giá mức độ nặng nhọc của một công việc chân tay phải vận động nhiều, người ta thường dùng thang Christensen để đo. Thang này đánh giá mức độ nặng nhọc của công việc thông qua đo lường nhịp tim (số lần/phút), lượng ô xy hấp thụ (tính bằng lít/phút) và năng lượng tiêu thụ (tính bằng kj/phút) trong khi công nhân đang làm việc. Biểu 3. Thang Christensen dùng để đánh giá mức độ nặng nhọc các công việc chân tay (Christensen 1953) Mức độ nặng nhọc Nhịp tim/phút Lượng ô xy hấp thụ Năng lượng tiêu (lít/phút) thụ (kj/phút) 1. Rất nhẹ nhàng < 75 < 0,5 175 > 2,5 > 50 Nhịp tim là một chỉ số đánh giá mức tải trọng về tim mạch và khối lượng tiêu thụ ô xy là một chỉ số về khối lượng lọc máu và cung cấp năng lượng cho cơ thể. Để thoả mãn nhu cầu ô xy cho việc ô xy hoá các chất sinh ra năng lượng, trong quá trình lao động, hệ thống hô hấp, tim mạch phải hoạt động khẩn trương: nhịp thở 16-18 lần trong một phút lúc bình thường tăng lên đến 30-40 lần trong một phút khi lao động, nhịp tim từ 60-70 lần trong một phút tăng lên đến 90-150 lần hoặc hơn. Lao động thể lực càng nặng thì sinh nhiệt trong cơ thể càng nhiều, thân nhiệt có thể tăng lên hơn bình thường và có hiện tượng ra nhiều mồ hôi để duy trì thăng bằng nhiệt. Nếu chịu tải kéo dài, sản phẩm dị hóa như a xít lắc tíc tăng nhiều, thận phải làm việc khẩn trương để đào thải hết cặn bã. 2. Dinh dưỡng và cân bằng năng lượng theo loại lao động Giới hạn kết quả công việc phụ thuộc vào khối lượng năng lượng hàng ngày một cơ thể bình thường có thể tiêu thụ được một cách hợp lý trên cơ sở ba bữa một ngày và ngân sách sẵn có. Nếu nhu cầu năng lượng hàng ngày không được đền bù bằng lượng thức ăn tiếp nhận, ít nhất trong một khoảng thời gian nhất định, sẽ dẫn tới tình trạng mất cân bằng. Điều này sẽ gây ra hậu quả tiêu cực đối với kết quả công việc, sức khoẻ của công nhân sẽ giảm và nguy cơ gây ra lỗi và tai nạn tăng lên, dẫn đến tỷ lệ vắng mặt cao và tốc độ thay thế lao động cao. Có thể thấy công việc lâm nghiệp nói chung rất nặng nhọc, đòi hỏi phải tiêu hao nhiều năng lượng, những nguy cơ nói trên có thể xẩy ra và do đó rất cần quan tâm tới mức cân bằng năng lượng thực phẩm cho công nhân. Đối với một số tình huống ở các nước đang phát triển, người ta đã chứng minh được rằng một chương trình ăn uống tốt do doanh nghiệp lâm nghiệp thực hiện có thể cải thiện được kết quả công việc. Biểu 4. ảnh hưởng của trọng lượng cơ thể và nghề nghiệp đến nhu cầu năng lượng của nam giới (WHO 1973) 17
- Trọng Hoạt động nhẹ Hoạt động bình Hoạt động rất tích Hoạt động cực kỳ lượng nhàng thường cực tích cực cơ thể (kg) Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj 50 2100 8,8 2300 9,6 2700 11,3 3100 13,0 55 2310 9,7 2530 10,6 2970 12,4 3410 14,3 60 2520 10,5 2760 11,5 3240 13,6 3720 15,6 65 2700 11,3 3000 12,5 3500 14,6 4000 16,7 70 2940 12,3 3220 13,5 3780 15,8 4340 18,2 75 3150 13,2 3450 14,4 4050 16,9 4650 19,5 80 3360 14,1 3680 15,4 4320 18,1 4960 20,8 Biểu 05. ảnh hưởng của trọng lượng cơ thể và nghề nghiệp đến nhu cầu năng lượng của nữ giới (WHO 1973) Trọng Hoạt động nhẹ Hoạt động bình Hoạt động rất Hoạt động cực kỳ lượng nhàng thường tích cực tích cực cơ thể (kg) Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj 40 1440 6,0 1600 6,7 1880 7,9 2200 9,2 45 1620 6,8 1800 7,5 2120 8,9 2480 10,4 50 1800 7,5 2000 8,4 2350 9,8 2750 11,5 55 2000 8,4 2200 9,2 2600 10,9 3000 12,6 60 2160 9,0 2400 10,0 2820 11,8 3300 13,8 65 2340 9,8 2600 10,9 3055 12,8 3575 15,0 70 2520 10,5 2800 11,7 3290 13,8 3850 16,1 Một số nghiên cứu về chế độ ăn uống và thành phần dinh dưỡng cho công nhân lâm nghiệp cho thấy giá trị calo, lượng protein, chất khoáng và các vitamin rất quan trọng khi xem xét thành phần thức ăn. Giá trị dinh dưỡng của thức ăn phụ thuộc không chỉ vào thành phần và số lượng thức ăn, mà còn cả vào việc phân phối các bữa ăn trong suốt cả ngày làm việc. Thức ăn được phân phối đều trong ngày đem lại hiệu quả cao nhất. Nếu không, lượng đường trong máu có thể giảm xuống dưới mức cho phép và gây ra triệu chứng mệt mỏi ở người công nhân. 18
- Nguồn năng lượng chính đối với cơ thể con người là từ carbonhydrate (giá trị calor, 17 kj/g). Nguồn này thường có trong những thức ăn rẻ như gạo, ngô, khoai, sắn,...Nhược điểm của nguồn năng lượng này là để có đủ lượng calor cần thiết cho cơ thể, thì phải tiêu một khối lượng lớn thực phẩm. Để tăng lượng calor cần thiết cho cơ thể, người ta có thể bổ sung mỡ và lipit (giá trị calor, 38kj/g). Loại năng lượng này có nhiều khi dùng dầu, bơ, mỡ lợn, lạc,...Mỡ, Lipit còn là dung môi hoà tan một số loại vitamin, giúp cho việc hấp thụ của cơ thể. Các chất protein đặc biệt cần thiết cho sự phát triển và duy trì cơ thể và cho việc điều tiết các chức năng sinh lý khác nhau. Chúng cũng là nguồn năng lượng có trị calor tương tự như carbonhydrate (giá trị calor, 17 kj/g). Các nguồn protein quan trọng có thể là từ động vật (thịt, cá, sữa, trứng,...), cũng như từ thực vật (đậu và các loại họ đậu khác). Các chất khoáng cần thiết để duy trì và mở rộng các mô cơ thể và để điều tiết các chức năng sinh lý khác nhau. Ví dụ, chất khoáng trong máu, calxi trong xương và dây thần kinh, phốt pho trong xương. Nguồn cung cấp chất khoáng là các sản phẩm sữa, thịt, cá, rau. Các vitamin cũng rất cần thiết cho cơ thể con người và nguồn cung cấp vitamin chủ yếu là từ hoa quả và rau. Để đánh giá mức độ cân bằng năng lượng và tình trạng dinh dưỡng của một nhóm công nhân lâm nghiệp, phương pháp đơn giản là theo dõi trọng lượng cơ thể trong mùa làm việc. Nếu cơ thể giảm cân chứng tỏ thức ăn không cân bằng. Một phương pháp khác bổ sung hoàn hảo cho phương pháp cân nặng là phương pháp đo nếp gấp da, đó là đo độ dày nếp gấp da ở bắp tay, bắp thịt to ở đằng sau cánh tay trên, dưới xương vai. Tổng số nếp gấp da có mối tương quan với lượng mỡ của cơ thể (Aput 1989). Nếu con số này giảm hoặc không có, tức là cán cân năng lượng âm (thiếu năng lượng). Tuy nhiên, loại nghiên cứu này phải do các chuyên gia như bác sỹ hoặc nhà sinh lý thực hiện. 19
- Phần 3: Định Mức, Phương Pháp Xây Dựng Định Mức Lao Động Và Tổ Chức Lao Động Khoa Học 1. Định mức lao động 1.1. Khái niệm mức lao động Mức lao động là chi phí lao động được quy định để thực hiện một khối lượng công việc nhất định của một người hay một tập thể người lao động có nghề nghiệp phù hợp trong những điều kiện sản xuất nhất định. Thông qua các mức lao động, người ta có thể biết được cần phải chi phí bao nhiêu lao động để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm. Mức lao động (chủ yếu là mức thời gian) có căn cứ kỹ thuật. 1.2. Phân loại định mức lao động Theo quy định hiện hành, định mức lao động được xác định trong các công ty nhà nước có hai loại sau: - Định mức lao động tổng hợp cho đơn vị sản phẩm. - Định mức lao động tổng hợp theo định biên. 1.3. Tiêu chuẩn kỹ thuật để định mức lao động 1.3.1. Khái niệm Tiêu chuẩn để định mức lao động là những đại lượng hao phí thời gian quy định để hoàn thành những bộ phận của bước công việc trong những điều kiện tổ chức kỹ thuật hợp lý, ứng với các chế độ làm việc tiên tiến của thiết bị. Các bộ phận của bước công việc bao gồm chuẩn bị, kết thúc, tác nghiệp, phục vụ nơi làm việc, nghỉ ngơi, nghỉ cho nhu cầu của công nhân,... Như vậy, chất lượng của tiêu chuẩn để định mức quyết định chất lượng của các mức lao động. Do mức lao động là cơ sở để lập kế hoạch sản xuất, tính số lượng công nhân và quỹ tiền lương, tính năng lực sản xuất của thiết bị và giá thành sản phẩm, cho nên mức độ chính xác của tiêu chuẩn không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng của mức lao động, mà còn ảnh hưởng đến chất lượng của các chỉ tiêu nêu trên. Để tiêu chuẩn định mức đảm bảo chất lượng, khi xây dựng cần chú ý các yêu cầu cơ bản sau đây: - Phải phản ánh được những thành tựu mới nhất của khoa học-kỹ thuật, những kinh nghiệm tiên tiến của tổ chức sản xuất và tổ chức lao động. Đồng thời tiêu chuẩn lao động còn phải thể hiện được những phương pháp làm việc tiên tiến của những công nhân có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật và có năng suất lao động cao. - Phải đảm bảo mức độ chính xác và mức độ tổng hợp phù hợp với từng loại hình sản xuất. - Phải tính toán đầy đủ và chính xác những yếu tố ảnh hưởng đến thời gian của bước công việc và các bộ phận hợp thành của bước công việc. - Phải tính đến những điều kiện tổ chức-kỹ thuật cụ thể, đến đặc điểm của quá trình công nghệ và của loại hình sản xuất. - Phải bao gồm những phương án công nghệ phổ biến và đặc trưng nhất, phải đơn giản và thuận tiện khi sử dụng tính toán mức lao động. Tiêu chuẩn và mức thời gian khác nhau ở những điểm cơ bản sau: 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Cẩm nang ngành lâm nghiệp - Hệ sinh thái rừng tự nhiên Việt Nam
102 p | 444 | 210
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp_ Chương: Trồng rừng
114 p | 407 | 189
-
Ebook Cẩm nang ngành Lâm nghiệp
73 p | 279 | 123
-
Cẩm nang Lâm nghiệp: Chương Chứng chỉ rừng - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
112 p | 242 | 115
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 7: Phân loại sử dụng, lập quy hoạch và giao đất lâm nghiệp
63 p | 304 | 114
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp về Hệ sinh thái rừng tự nhiên Việt Nam
102 p | 270 | 109
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 26 ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG LÂM NGHIỆP Phần 3
41 p | 177 | 99
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 12 CÔNG TÁC ĐIỀU TRA RỪNG Ở VIỆT NAM Phần 1
36 p | 171 | 90
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 4 Hành chính về thể chế ngành lâm nghiệp Phần 1
54 p | 149 | 75
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 13 CẢI THIỆN GIỐNG VÀ QUẢN Lí GIỐNG CÂY RỪNG Ở VIỆT NAM Phần 3
0 p | 142 | 45
-
Cẩm nang ngành lâm nghiệp: Quản lý sâu bệnh hại rừng
125 p | 98 | 43
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp: Chương Khuôn khổ pháp lý Lâm nghiệp - Nguyễn Ngọc Bình
106 p | 95 | 32
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 2
37 p | 69 | 26
-
Cẩm nang ngành lâm nghiệp-Chương 20-phần 1
64 p | 59 | 24
-
Lao động học và lao động ngành lâm nghiệp
101 p | 101 | 19
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp: Chương Khai thác và vận chuyển lâm sản - KS. Chu Đình Quang
74 p | 90 | 19
-
Ebook Khoa học công nghệ nông nghiệp và phát triển nông thôn 20 năm đổi mới (Tập 5: Lâm nghiệp): Phần 1 - NXB Chính trị Quốc gia
265 p | 45 | 16

markdown:
# Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 1
Chia sẻ: Minh Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:64
lượt xem 38
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100805/daisy15/80x100/c20_lao_dong_hoc_va_lao_dong_nganh_lam_nghiep_p1_0085.jpg)
##
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 1
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Chính vì vậy, tiềm ẩn nguy cơ về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong sản xuất lâm nghiệp là rất cao
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 1
- BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHƯƠNG TRÌNH HỖ TRỢ NGÀNH LÂM NGHIỆP & ĐỐI TÁC CẨM NANG NGÀNH LÂM NGHIỆP Chương LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP TS: Nguyễn Văn Vinh Ths: Nguyễxn Văn Lân Ths: Nguyễn Ngọc Thụy Ths: Trần Việt Hồng NĂM 2006 1
- Mục lục Giới Thiệu................................................................................................................................... 6 Phần 1: Một Số Văn Bản Pháp Luật Về Lao Động .................................................................... 9 1. Luật Lao động (2002) ............................................................................................................. 9 1.1 Một số quy định về việc làm, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể.................. 9 1.2. Một số quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất; an toàn lao động, vệ sinh lao động, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp................... 9 1.3. Một số quy định về tiền lương-bảo hiểm xã hội............................................................ 10 1.4. Một số quy định về giải quyết tranh chấp lao động và xử phạt vi phạm pháp luật lao động ....... 11 1.5. Một số quy định riêng về sắp xếp lao động tại doanh nghiệp nhà nước khi thực hiện việc sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước ................................................ 11 Phần 2: Tiêu Hao Năng Lượng Và Nhu Cầu Dinh Dưỡng Của Lao Động Lâm Nghiệp......... 12 1. Tiêu hao năng lượng theo loại lao động ............................................................................... 12 2. Dinh dưỡng và cân bằng năng lượng theo loại lao động...................................................... 17 Phần 3: Định Mức, Phương Pháp Xây Dựng Định Mức Lao Động Và Tổ Chức Lao Động Khoa Học.................................................................................................................................. 20 1. Định mức lao động ............................................................................................................... 20 1.1. Khái niệm mức lao động ............................................................................................... 20 1.2. Phân loại định mức lao động ......................................................................................... 20 1.3. Tiêu chuẩn kỹ thuật để định mức lao động ................................................................... 20 1.3.1. Khái niệm ............................................................................................................... 20 1.3.2. Các loại tiêu chuẩn ................................................................................................. 21 2. Phương pháp xây dựng định mức lao động trong các công ty nhà nước ............................. 21 2.1. Phạm vi và đối tượng áp dụng....................................................................................... 21 2.2. Nguyên tắc..................................................................................................................... 22 2.3. Phương pháp.................................................................................................................. 22 2.3.1 Phương pháp xây dựng định mức lao động cho đơn vị sản phẩm........................... 22 2.3.2. Phương pháp xây dựng định mức lao động tổng hợp theo định biên..................... 27 3. Tổ chức lao động khoa học................................................................................................... 30 3.1. Phân công và hiệp tác .................................................................................................... 30 3.2. Tổ chức nơi làm việc ..................................................................................................... 31 Phần 4: Đặc Điểm Và Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Lao Động Lâm Nghiệp ................................ 33 1. Đặc điểm lao động lâm nghiệp ............................................................................................. 33 1.1. Đặc điểm tổ chức sản xuất lâm nghiệp.......................................................................... 33 1.1.1. Khoán việc.............................................................................................................. 33 2
- 1.1.2. Khoán theo công đoạn ............................................................................................ 33 1.1.3. Khoán hàng năm..................................................................................................... 33 1.1.4. Khoán ổn định lâu dài có đầu tư............................................................................. 34 1.1.5. Khoán ổn định lâu dài không có đầu tư của lâm trường......................................... 34 1.2. Tính chất lao động và yêu cầu về thể lực và tay nghề................................................... 34 2. Yếu tố ảnh hưởng đến lao động lâm nghiệp......................................................................... 35 2.1. Tiếng ồn......................................................................................................................... 35 2.2. Độ rung .......................................................................................................................... 37 2.3. Nhiệt độ ......................................................................................................................... 38 2.4. ánh sáng và màu sắc...................................................................................................... 41 2.5. Độ ẩm ............................................................................................................................ 42 2.6. Bụi ................................................................................................................................. 42 2.7. Tư thế làm việc .............................................................................................................. 43 2.8. Độ căng thẳng................................................................................................................ 49 2.9. Sức khoẻ vệ sinh............................................................................................................ 53 2.9.1. Những vấn đề chung............................................................................................... 53 2.9.2.Điều kiện sống......................................................................................................... 53 2.9.3. Điều kiện làm việc.................................................................................................. 56 2.10. Độ an toàn và tai nạn lao động .................................................................................... 58 Phần 5: Khối Lượng Công Việc và Khả Năng Lao Động........................................................ 63 1. Trong khâu kỹ thuật lâm sinh ...............................................................................................63 1.1. Khâu sản xuất cây con ................................................................................................... 63 1.2. Trong khâu trồng rừng................................................................................................... 63 1.3. Trong khâu chăm sóc rừng ............................................................................................ 63 2. Trong khâu khai thác rừng, vận xuất, vận chuyển gỗ........................................................... 63 3. Trong khâu chế biến gỗ ........................................................................................................ 64 4. Trong công tác quản lý, bảo vệ rừng .................................................................................... 64 Phần 6: Thống Kê Tai Nạn Lao Động Lâm Nghiệp Thường Gặp Ở Việt Nam....................... 65 1. Các tai nạn thường xảy ra trong lâm nghiệp......................................................................... 65 1.1. Trong khâu kỹ thuật lâm sinh (vệ sinh rừng, chăm sóc rừng, trồng rừng….)............... 65 1.2. Trong khâu khai thác rừng ( chặt hạ, cắt khúc, cắt cành...)........................................... 65 1.3. Trong khâu vận xuất gỗ (đường cáp, máy kéo, máng lao...) .........................................66 1.4. Trong khâu vận chuyển gỗ (bốc xếp, dỡ gỗ lên xe và xuống sông...) ........................... 66 1.5. Trong khâu kho bãi (cắt khúc, xếp đống, bảo quản...) .................................................. 67 1.6. Trong khâu chế biến gỗ (chế biến cơ giới và hoá học...)............................................... 67 3
- 1.7. Trong công tác quản lý, bảo vệ rừng ............................................................................. 68 2. Nguyên nhân, cách khắc phục .............................................................................................. 68 2.1. Nguyên nhân.................................................................................................................. 68 2.2. Cách khắc phục.............................................................................................................. 69 3. Sự khác biệt giữa các mùa và ngành ....................................................................................69 3.1. Trong khâu lâm sinh ...................................................................................................... 69 3.1.1. Trong việc tạo cây con ........................................................................................... 69 3.1.2. Trong công tác trồng rừng ...................................................................................... 70 3.1.3. Trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng rừng ........................................................... 70 3.1.4. Trong công tác bảo vệ rừng.................................................................................... 70 3.2. Trong khâu khai thác, vận xuất, vận chuyển ................................................................. 70 3.3. Trong khâu chế biến ...................................................................................................... 70 Phần 7: An Toàn Và Hướng Dẫn An Toàn Lao Động Trong Lâm Nghiệp ............................. 71 1. Các yếu tố nguy hiểm ........................................................................................................... 71 2. Các biện pháp và phương tiện kỹ thuật an toàn....................................................................73 2.1. Các biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong sản xuất .............................................. 73 2.1.1. Biện pháp về kỹ thuật công nghệ ........................................................................... 73 2.1.2. Biện pháp kỹ thuật vệ sinh ..................................................................................... 73 2.1.3. Biện pháp phòng hộ cá nhân ..................................................................................74 2.1.4. Biện pháp tổ chức lao động khoa học..................................................................... 74 2.1.5. Biện pháp y tế bảo vệ sức khỏe .............................................................................. 74 2.2. Biện pháp tăng cường công tác giáo dục, huấn luyện về an toàn lao động................... 75 3. Thiết lập hệ thống kiểm soát an toàn lao động ..................................................................... 75 4. Hướng dẫn an toàn lao động trong khai thác, vận xuất, vận chuyển gỗ và lâm sản............. 77 4.1. An toàn lao động trong chặt hạ gỗ, tre, nứa .................................................................. 77 4.2. An toàn lao động trong vận xuất gỗ và lâm sản ............................................................ 79 4.2.1. An toàn lao động trong lao gỗ ................................................................................ 79 4.2.2. An toàn lao động trong vận xuất gỗ bằng máy kéo ................................................ 80 4.2.3. An toàn lao động trong vận xuất gỗ bằng đường cáp............................................. 80 4.3. An toàn lao động trên kho gỗ ........................................................................................ 81 4.4. An toàn lao động trong vận chuyển gỗ và lâm sản bằng đường ô tô ............................ 82 4.4.1. Yêu cầu an toàn đối với các thiết bị bốc dỡ, vận chuyển ....................................... 82 4.4.2. Yêu cầu an toàn đối với tuyến đường vận chuyển gỗ và lâm sản .......................... 82 4.4.3. Yêu cầu an toàn khi bốc dỡ và vận chuyển gỗ ....................................................... 83 4.4.4. An toàn lao động trong vận chuyển gỗ và lâm sản bằng đường thủy .................... 84 4
- 5. Hướng dẫn an toàn lao động trong chế biến lâm sản ........................................................... 85 6. Hướng dẫn an toàn lao động trong khâu lâm sinh………………………………………....83 7. Hướng dẫn an toàn lao động trong quản lý bảo vệ rừng ...................................................... 86 7.1. Đối với công tác phòng chống người và gia súc phá hoại rừng .................................... 86 7.2. Đối với công tác phòng trừ sâu bệnh hại rừng .............................................................. 86 7.3. Đối với công tác phòng chống cháy rừng...................................................................... 87 Phần 8: Hướng Dẫn Sử Dụng Lao Động Hợp Lý .................................................................... 88 1. Một số vấn đề khi sử dụng lao động trong lâm nghiệp ........................................................ 88 1.1. Tổ chức lao động khoa học............................................................................................ 88 1.2. Nghỉ ngơi và giải trí....................................................................................................... 88 1.3. Chăm sóc sức khoẻ ........................................................................................................ 89 2. Một số yêu cầu về công tác bảo hộ lao động trong sản xuất lâm nghiệp ............................. 89 Chủ đề tham khảo ..................................................................................................................... 90 Chủ đề 1................................................................................................................................ 90 Chủ đề 2................................................................................................................................ 95 5
- Giới Thiệu Lâm nghiệp là một ngành kinh tế hoàn chỉnh, bao gồm nhiều ngành nghề khác nhau và hoạt động ở khắp các vùng, miền trên lãnh thổ Việt Nam. Sản xuất lâm nghiệp vừa mang tính nông nghiệp như sản xuất kinh doanh gắn với đất đai, phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, mùa vụ, nhiều khâu công việc thực hiện bằng thủ công nặng nhọc, vừa mang tính công nghiệp như sản xuất theo dây chuyền, gắn liền với máy móc, thiết bị cơ giới, cường độ lao động cao, căng thẳng về thần kinh...Ngoài ra, sản xuất lâm nghiệp còn mang đặc thù riêng, nhiều hoạt động tiến hành ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế khó khăn, dân trí thấp, người lao động chưa được đào tạo đầy đủ, vấn đề bảo hộ lao động và an toàn lao động lâm nghiệp chưa được quan tâm đúng mức và thường xuyên. Chính vì vậy, tiềm ẩn nguy cơ về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong sản xuất lâm nghiệp là rất cao. Mặc dù, vấn đề bảo hộ lao động đã được nhà nước Việt Nam rất quan tâm thể hiện trong Bộ luật Lao động và các văn bản của Chính phủ, Bộ ngành liên quan. Song lao động trong lâm nghiệp và những đặc thù riêng vẫn chưa được đề cập đầy đủ trong các văn bản quy phạm pháp luật. Có thể nói ở Việt Nam, số lượng lao động lâm nghiệp khá dồi dào nhưng về cơ bản vẫn là lao động thủ công, cơ bắp nặng nhọc, tư thế làm việc không thoải mái, đối diện với nguy cơ cao về tai nạn, bệnh nghề nghiệp và có hại cho sức khoẻ. Đối với khu vực nhiệt đới, những điều trên càng thể hiện rõ, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Nhiều hoạt động lâm nghiệp ở vùng nhiệt đới có đặc điểm là năng suất lao động thấp do phương thức lao động, kỹ thuật cũng như dụng cụ lao động không phù hợp. Đây là điển hình của các nước có điều kiện kinh tế-xã hội và điều kiện khí hậu không thuận lợi, tạo thêm khó khăn cho nỗ lực cải thiện điều kiện làm việc ở vùng nhiệt đới. Xét về mặt này, F.J.Staudt đã giới thiệu thuật ngữ "Vòng đói nghèo luẩn quẩn" (Hình 1) và khoa học lao động là một trong những công cụ hữu ích phá vỡ vòng luẩn quẩn này để tạo ra điều kiện sống và làm việc phù hợp cho người lao động lâm nghiệp. Đối với các điều kiện ở vùng nhiệt đới, chủ yếu là lao động chân tay và điều kiện kinh tế - xã hội không thuận lợi, các vấn đề chính cần được giải quyết sớm là: - Khả năng làm việc thấp do người lao động ốm yếu và có chế độ dinh dưỡng không tốt. - Lao động cơ bắp nặng nhọc. - Sức nóng. - Thiếu điều kiện trang bị về vệ sinh, an toàn lao động. - Thiếu các chương trình đào tạo. - Tỷ lệ tai nạn cao. 6
- Hình 1. Vòng đói nghèo luẩn quẩn 1. ĐIỀU KIỆN SỐNG VÀ 2. KHÔNG CÓ CHĂM SÓC LÀM VIỆC TỒI TỆ Y TẾ 6. CÔNG NHÂN TRẺ 3. NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG BỎ VIỆC THẤP 5. ĐỜI SỐNG NÔNG THÔN 4. THU NHẬP THẤP XUỐNG CẤP Với những nơi có kỹ thuật cơ giới hoá tương đối và điều kiện kinh tế-xã hội có thuận lợi hơn, thì lại phải thêm vào danh sách trên một số vấn đề sau: - Tật điếc. - "Bệnh móng tay trắng". - Bệnh thần kinh tọa hoặc đau lưng. Với những nơi có hoạt động cơ giới hoá cao và điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi, thì lại có vấn đề: - Không có lao động cơ bắp làm cho người công nhân vận hành máy bị quá sức. - Tư thế làm việc gò bó. - Các cơ bắp và khớp xương hoạt động quá tải. - Đơn điệu và căng thẳng thần kinh (Staudt 1990). ý tưởng nghiên cứu về lao động do Murell giới thiệu từ nền tảng của Hội Nghiên cứu lao động năm 1949. ý tưởng này bắt nguồn từ hai tiếng trong tiếng Hy Lạp "ergon" có nghĩa là làm việc, còn"nomos" có nghĩa là luật hay nguyên tắc. Vì vậy, "ergonomics" là sự nghiên cứu các luật và nguyên tắc chi phối lao động của con người. Nó là lĩnh vực rộng và có liên quan tới nhiều ngành khoa học khác như tâm lý học, sinh lý học, nhân trắc học, cơ sinh học cũng như nhiều mặt khác ở các ngành kỹ thuật và kinh doanh. ở Mỹ, thay cho thuật ngữ lao động học thì thuật ngữ xây dựng con người đã và đang được sử dụng. Nghiên cứu về lao động là nghiên cứu tất cả các yếu tố liên quan có thể ảnh hưởng đến điều kiện làm việc hay nói cách khác là "hệ thống công việc của con người". Một trong những định nghĩa phổ biến và lâu đời nhất về lao động là của một nhà báo người Anh từ năm 1949: "làm cho công việc phù hợp với người làm". Một định nghĩa hoàn chỉnh và hiện đại hơn, đó là việc thiết kế và cải thiện môi trường làm việc với những phương thức, công cụ và môi trường đặc biệt, sao cho tạo ra hiệu quả tối ưu, an toàn, sức khỏe và sự sung sức khi vận hành và duy 7
- trì một hệ thống "con người - nhiệm vụ - máy móc" (bắt nguồn từ định nghĩa của Hội Nghiên cứu lao động Hà Lan). Trong nhiều trường hợp, thật khó có thể chứng minh hiệu quả làm việc tăng lên nhờ áp dụng nghiên cứu lao động. Khía cạnh này được FAO minh họa và cho rằng việc định lượng lợi ích kinh tế là không dễ dàng nếu như: - Năng suất lao động của người công nhân không đổi nhưng người công nhân lại mất ít năng lượng, sức lực và ít nguy cơ tai nạn hơn. - Chất lượng được cải thiện nhưng không được đánh giá. - Việc công nhân vắng mặt do tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp giảm. - Người công nhân ngày càng hài lòng với công việc hơn do đó việc thay đổi công nhân giảm đi. - Hình ảnh doanh nghiệp được cải thiện và dễ dàng chiêu mộ được những công nhân trình độ cao. Mặc dù đánh giá của FAO là như vậy, nhưng một báo cáo đặc biệt về mặt hiệu quả kinh tế của khoa học lao động trong ngành lâm nghiệp được chuẩn bị và mang nhiều kết quả hứa hẹn (Apud 1992). Khoa học lao động đề cập tới người lao động chân tay và việc sử dụng cơ bắp và trí óc. Chúng là những khái niệm chính khi tiếp cận với bất cứ hệ thống khoa học lao động nào. Cả hai khái niệm đều có thể diễn đạt bằng thuật ngữ lao động, với nhiều định nghĩa khác nhau. Khoa học lao động hay lao động đi đôi với nhau khi nghiên cứu tính hiệu quả, sự an toàn, sức khỏe của lao động lâm nghiệp ở vùng nhiệt đới (F.J.Staudt). Trong tài liệu này, ngoài hệ thống một số văn bản quy phạm pháp luật về lao động, chúng tôi muốn đưa ra một cái nhìn chung về khoa học lao động ngành lâm nghiệp, bao gồm cả về lý thuyết lẫn thực tiễn từ kinh nghiệm của các nước và những người nghiên cứu trước là điều hết sức cần thiết. Tuy vậy, cũng không thể đưa ra ở đây những lý giải hoàn hảo, chúng tôi chỉ muốn giới thiệu những nội dung đã được đúc kết, đang đặt ra và những luận cứ, hướng dẫn cần thiết, thông tin chọn lọc có thể chỉ mong phần nào đạt được ý định này. 8
- Phần 1: Một Số Văn Bản Pháp Luật Về Lao Động 1. Luật Lao động (2002) 1.1 Một số quy định về việc làm, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể 1. Nghị định số 39/2003/NĐ-CP ngày 18/4/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về việc làm. 2. Nghị định số 44/2003/NĐ-CP ngày 9/5/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về hợp đồng lao động. 3. Thông tư số21/2003/TT-BLĐTBXH ngày 22/9/2003 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 44/2003/NĐ-CP ngày 9/5/2003 của Chính phủ. 4. Thông tư số 06/1998/TT-BLĐTBXH ngày 15/4/1998 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn về khai trình việc sử dụng lao động khi doanh nghiệp bắt đầu hoạt động và báo cáo việc chấm dứt sử dụng lao động khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động. 5. Văn bản số 1071/LĐTBXH-CV ngày 3/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn về việc chấm dứt hợp đồng và tính trợ cấp thôi việc. 6. Văn bản số 1179/LĐTBXH-CS ngày 11/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về việc người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật 1.2. Một số quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất; an toàn lao động, vệ sinh lao động, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp 1. Nghị định số 114/2002/NĐ-CP ngày 31/12/2002 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về tiền lương. 2. Thông tư số 12/2003/TT-BLĐTBXH ngày 30/5/2003 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 114/2002/NĐ-CP ngày 9/5/2003 của Chính phủ về tiền lương đối với người lao động làm việc trong doanh nghiệp nhà nước. 3. Nghị định số 10/1999/NĐ-CP ngày 1/3/1999 của Chính phủ về việc bổ sung Nghị định số 195/CP ngày 31/12/1994 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi. 4. Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định quản lý lao động, tiền lương và thu nhập trong các công ty nhà nước. 5. Thông tư số 16/LĐTBXH-TT ngày 23/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn về thời giờ làm việc hàng ngày được rút ngắn với những người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. 6. Thông tư số 10/1998/LĐTBXH-TT ngày 28/5/1998 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện chế độ trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân. 7. Thông tư số 14/2005/TTLT/BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐBVN ngày 8/3/2005 của Liên tịch Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn về khai báo và điều tra tai nạn lao động. 8. Thông tư số 08/TTLB ngày 19/5/1976 và số 29/TTLB ngày 25/12/1992 của Liên bộ Bộ Y tế, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam 9
- hướng dẫn thủ tục đăng ký và kiểm định các loại máy, thiết bị, vật tư, các chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, vệ sinh lao động. 9. Quyết định số 915/LĐTBXH-QĐ ngày 30/7/1996 của Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về ban hành tạm thời danh mục nghề, công việc nặng nhọc độc hại (trong đó có các nghề lâm nghiệp). 10. Chỉ thị số 20/2004/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường chỉ đạo và tổ chức thực hiện an toàn-vệ sinh lao động trong sản xuất nông nghiệp 1.3. Một số quy định về tiền lương-bảo hiểm xã hội 1. Nghị định số 203/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu. 2. Nghị định số 205/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định hệ thống thang lương, bảng lương và chế độ phụ cấp lương trong các công ty nhà nước. 3. Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định quản lý lao động, tiền lương và thu nhập trong các công ty nhà nước. 4. Nghị định số 118/2005/NĐ-CP ngày 15/9/2005 của Chính phủ điều chỉnh mức tiền lương chung. 5. Thông tư số 25/2005/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện điều chỉnh tiền lương và phụ cấp lương trong doanh nghiệp theo Nghị định số 118/2005/NĐ-CP ngày 15/9/2005 của Chính phủ điều chỉnh mức tiền lương chung. 6. Thông tư số 06/2005/TT-BLĐTBXH ngày 05/01/2005 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn xây dựng định mức lao động trong các công ty nhà nước theo Nghị định số 206/2004/NĐ-CP. 7. Thông tư liên tịch số 10/2005/TTLT-BNV-BLĐTBXH-BTC ngày 05/01/2005 của Liên tịch Bộ Nội vụ-Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội-Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện chế độ phụ cấp thu hút. 8. Thông tư liên tịch số 11/2005/TTLT-BNV-BLĐTBXH-BTC-UBDT ngày 05/01/2005 của Liên tịch Bộ Nội vụ-Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội-Bộ Tài chính-Uỷ ban dân tộc hướng dẫn thực hiện chế độ phụ cấp khu vực. 9. Thông tư số 11/TT-BLĐTBXH ngày 7/4/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn áp dụng chế độ bảo hiểm xã hội đối với người làm nghề hoặc công việc thuộc danh mục nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. 10. Thông tư số 91/TT-BLĐTBXH ngày 2/8/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn việc thực hiện chế độ bồi thường cho người bị tai nạn lao động. 11. Thông tư liên tịch số 03/1998/TTLT-BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐVN ngày 26/3/1998 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội-Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn về khai báo và điều tra tai nạn lao động. 10
- 12. Thông tư liên tịch số 03/1998/TTLT-BYT-BLĐTBXH của Bộ Y tế -Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện các quy định về bệnh nghề nghiệp. 13. Thông tư số 06/2005/TT-BLDDTBXH ngày 05/01/2005 Bộ Lao động Thương binh và Xã hội hướng dẫn Phương pháp xây dựng định mức lao động trong các công ty nhà nước theo Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ quy định quản lý lao động, tiền lương và thu nhập trong các công ty nhà nước. 1.4. Một số quy định về giải quyết tranh chấp lao động và xử phạt vi phạm pháp luật lao động 14. Pháp lệnh thủ tục giải quyết tranh chấp lao động. 15. Nghị định số 47/CP ngày 3/5/1997 của Chính phủ về việc giải quyết bồi thường thiệt hại do công chức, viên chức nhà nước, người có quyền của cơ quan tiến hành tố tụng gây ra. 16. Nghị định số 113/2004/NĐ-CP ngày 16/4/2004 của Chính phủ quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật Lao động. 17. Nghị định số 04/2005/NĐ-CP ngày 11/1/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về khiếu nại, tố cáo về lao động. 18. Thông tư số 01/TT-BLĐTBXH ngày 6/1/1997 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thủ tục, trình tự xử phạt, việc thu và sử dụng tiền xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động. 19. Thông tư số12/2005/TT-BLĐTBXH ngày 28/1/2005 của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thi hành Nghị định số 113/2004/NĐ-CP ngày 16/4/2004 của Chính phủ quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật Lao động. 1.5. Một số quy định riêng về sắp xếp lao động tại doanh nghiệp nhà nước khi thực hiện việc sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước 20. Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11/4/2002 của Chính phủ về chính sách đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước. 21. Thông tư số 19/2004/TT-BLĐTB&XH ngày 22/11/2004 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 41/2002/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 115/2004/NĐ-CP ngày 10/8/2004 của Chính phủ. 22. Thông tư số 18/2005/TT-BLĐTB&XH ngày 11/5/2005 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội về sửa đổi, bổ sung Thông tư số 19/2004/TT- BLĐTB&XH ngày 22/11/2004. 23. Quyết định số 20/2005/QĐ-BTC 7/4/2005 của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành quy chế quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước. 11
- Phần 2: Tiêu Hao Năng Lượng Và Nhu Cầu Dinh Dưỡng Của Lao Động Lâm Nghiệp 1. Tiêu hao năng lượng theo loại lao động Trong sản xuất có nhiều hình thái lao động khác nhau, nhiều nghề nghiệp khác nhau, nhưng nghề nào cũng vậy, tính chất lao động đều bao hàm trên 3 mặt: lao động thể lực, lao động trí não và lao động căng thẳng về thần kinh tâm lý. Lao động thể lực thể hiện ở mức độ vận cơ. Lao động trí não thể hiện ở mức độ suy nghĩ, phân tích, tính toán,...Tính chất lao động căng thẳng về thần kinh tâm lý có liên quan đến những động tác đơn điệu, đều đều, gây ra những kích thích hưng phấn quá mức ở một trung khu giác quan nhất định như thính giác, thị giác, hoặc gây mệt mỏi thần kinh. Công tác của người thợ bốc vác, nhà nghiên cứu, người lái xe tiêu biểu cho tính chất của các loại lao động nói trên. Thông thường, để đánh giá mức độ nặng nhọc của lao động thể lực như lao động lâm nghiệp, người ta dùng chỉ số tiêu hao năng lượng. Tiêu hao năng lượng trong lao động càng cao, cường độ lao động càng lớn. Dưới đây là bảng tiêu hao năng lượng theo các loại lao động khác nhau (biểu 1). Biểu 1. Tiêu hao năng lượng theo các loại lao động có mức độ nặng nhọc khác nhau và khi nghỉ ngơi (F.J Staudt - Chương 24 về lao động học - Sổ tay Lâm nghiệp Nhiệt đới - L.Pancel - Springer Verlag. Heindelberg - 1993) Cường độ lao Tiêu hao năng Nghề tương ứng động lượng Kcal/ngày Nghỉ ngơi 1500-2000 Lao động nhẹ 2300-3000 Nhân viên đánh máy, giáo viên, thầy thuốc,... Lao động trung 3100-3900 Nội trợ, đưa thư, thợ nguội, bình thợ dệt,... Lao động nặng 4000-5000 Lao động nông nghiệp, thợ mỏ, thợ khuân vác,... Lao động rất 5000 - 6000 Lao động lâm nghiệp (chân nặng tay). Lao động Lâm nghịêp thuộc loại lao động nặng nhọc. Thực tế, đây là một trong những nghề vất vả nhất. Durnin và Passmore (1967) đã tính toán và đưa ra bảng tiêu hao năng lượng đối với các loại lao động lâm nghiệp như sau: 12
- Biểu 2. Tiêu hao năng lượng theo lao động lâm nghiệp (Durnin và Passmore 1967) Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình Công việc tại vườn ươm - Trồng cây con 18,4 4,4 - Cuốc đất 24,7 5,9 - Cuốc đất và làm cỏ 18,4 4,4 - Làm cỏ 19,7 4,7 - Cho cỏ vào bao tải 13,4 3,2 - Mang bao tải cỏ đi vứt 17,6 4,2 Trồng cây - Đào mương nước bằng tay 33,5 8,0 - Khơi các mương cạn bằng 32,7 7,8 thuổng - Ngồi lái máy kéo 14,2-22,6 19,3 3,4-5,4 4,6 - Đứng lái máy kéo 23,4-31,4 27,6 5,6-7,5 6,6 - Lái máy kéo chất đất 20,5-31,4 27,2 4,9-7,5 6,5 - Đào hố trồng cây bằng dụng 15,5-30,6 21,8 3,7-7,3 6,2 cụ cơ khí - Trồng cây bằng tay 23,0-46,9 27,2 5,5-11,2 6,5 - Trồng cây bằng máy 11,7 2,8 Dùng rìu bổ thẳng đứng Trọng lượng Số lần lưỡi rìu (kg) bổ/phút 1,25 20 23,0 5,5 13
- Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình 0,65-1,25 35 38,0- 44,4 41,0 9,1-10,06 9,8 2,0 35 41,9 10,0 Đốn cây, tỉa cành - Đốn cây 28,5-53,2 36,0 6,8-12,7 8,6 - Tỉa cành 21,8-48,6 35,2 5,2-12,6 8,4 - Bóc vỏ cây 21,8- 50,2 33,5 5,2- 12,0 8,0 - Mang gỗ khúc 41,4- 60,3 50,7 9,5- 14,4 12,1 - Kéo gỗ khúc 34,7- 66,6 50,7 8,3- 15,9 12,1 Làm việc trong rừng dùng cưa - Mài cưa 13,4 3,2 - Mang cưa điện 27,2 6,5 - Cưa chéo bằng tay 26,8- 44,0 36,0 6,4- 10,5 8,5 - Cưa ngang bằng tay 28,5- 32,2 30,1 6,8- 7,7 7,2 - Cưa dọc bằng cưa điện 12,1- 20,9 18,0 2,9- 5,0 4,3 - Cưa ngang bằng cưa điện 15,1- 26,8 22,6 3,6-6,4 5,4 Các công việc khác - Cưa ván bằng tay tại nhà 21,8 5,2 máy cưa - Cưa các khúc gỗ nhỏ bằng 15,1 3,5 tay - Bổ củi 36,0- 38,1 36,8 8,6- 9,1 8,8 - Kéo cưa 32,7- 41,0 36,8 7,8- 9,8 8,8 - Xếp củi 21,3- 26,0 23,9 5,1- 6,2 5,7 - Dùng bàn cưa điện để xẻ các 14,2 3,4 14
- Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình khúc gỗ thành ván mỏng Công việc tại vườn ươm - Trồng cây con 18,4 4,4 - Cuốc đất 24,7 5,9 - Cuốc đất và làm cỏ 18,4 4,4 - Làm cỏ 19,7 4,7 - Cho cỏ vào bao tải 13,4 3,2 - Mang bao tải cỏ đi vứt 17,6 4,2 Trồng cây - Đào mương nước bằng tay 33,5 8,0 - Khơi các mương cạn bằng 32,7 7,8 thuổng - Ngồi lái máy kéo 14,2-22,6 19,3 3,4-5,4 4,6 - Đứng lái máy kéo 23,4-31,4 27,6 5,6-7,5 6,6 - Lái máy kéo chất đất 20,5-31,4 27,2 4,9-7,5 6,5 - Đào hố trồng cây bằng dụng 15,5-30,6 21,8 3,7-7,3 6,2 cụ cơ khí - Trồng cây bằng tay 23,0-46,9 27,2 5,5-11,2 6,5 - Trồng cây bằng máy 11,7 2,8 Dùng rìu bổ thẳng đứng Trọng lượng Số lần lưỡi rìu (kg) bổ/phút 1,25 20 23,0 5,5 0,65-1,25 35 38,0- 44,4 41,0 9,1-10,06 9,8 2,0 35 41,9 10,0 15
- Kj/phút/người 65 kg Kcal/phút/người 65 kg Khoảng tiêu Trung Khoảng tiêu Trung hao bình hao bình Đốn cây, tỉa cành - Đốn cây 28,5-53,2 36,0 6,8-12,7 8,6 - Tỉa cành 21,8-48,6 35,2 5,2-12,6 8,4 - Bóc vỏ cây 21,8- 50,2 33,5 5,2- 12,0 8,0 - Mang gỗ khúc 41,4- 60,3 50,7 9,5- 14,4 12,1 - Kéo gỗ khúc 34,7- 66,6 50,7 8,3- 15,9 12,1 Làm việc trong rừng dùng cưa - Mài cưa 13,4 3,2 - Mang cưa điện 27,2 6,5 - Cưa chéo bằng tay 26,8- 44,0 36,0 6,4- 10,5 8,5 - Cưa ngang bằng tay 28,5- 32,2 30,1 6,8- 7,7 7,2 - Cưa dọc bằng cưa điện 12,1- 20,9 18,0 2,9- 5,0 4,3 - Cưa ngang bằng cưa điện 15,1- 26,8 22,6 3,6-6,4 5,4 Các công việc khác - Cưa ván bằng tay tại nhà 21,8 5,2 máy cưa - Cưa các khúc gỗ nhỏ bằng 15,1 3,5 tay - Bổ củi 36,0- 38,1 36,8 8,6- 9,1 8,8 - Kéo cưa 32,7- 41,0 36,8 7,8- 9,8 8,8 - Xếp củi 21,3- 26,0 23,9 5,1- 6,2 5,7 - Dùng bàn cưa điện để xẻ các 14,2 3,4 khúc gỗ thành ván mỏng 16
- Để đánh giá mức độ nặng nhọc của một công việc chân tay phải vận động nhiều, người ta thường dùng thang Christensen để đo. Thang này đánh giá mức độ nặng nhọc của công việc thông qua đo lường nhịp tim (số lần/phút), lượng ô xy hấp thụ (tính bằng lít/phút) và năng lượng tiêu thụ (tính bằng kj/phút) trong khi công nhân đang làm việc. Biểu 3. Thang Christensen dùng để đánh giá mức độ nặng nhọc các công việc chân tay (Christensen 1953) Mức độ nặng nhọc Nhịp tim/phút Lượng ô xy hấp thụ Năng lượng tiêu (lít/phút) thụ (kj/phút) 1. Rất nhẹ nhàng < 75 < 0,5 175 > 2,5 > 50 Nhịp tim là một chỉ số đánh giá mức tải trọng về tim mạch và khối lượng tiêu thụ ô xy là một chỉ số về khối lượng lọc máu và cung cấp năng lượng cho cơ thể. Để thoả mãn nhu cầu ô xy cho việc ô xy hoá các chất sinh ra năng lượng, trong quá trình lao động, hệ thống hô hấp, tim mạch phải hoạt động khẩn trương: nhịp thở 16-18 lần trong một phút lúc bình thường tăng lên đến 30-40 lần trong một phút khi lao động, nhịp tim từ 60-70 lần trong một phút tăng lên đến 90-150 lần hoặc hơn. Lao động thể lực càng nặng thì sinh nhiệt trong cơ thể càng nhiều, thân nhiệt có thể tăng lên hơn bình thường và có hiện tượng ra nhiều mồ hôi để duy trì thăng bằng nhiệt. Nếu chịu tải kéo dài, sản phẩm dị hóa như a xít lắc tíc tăng nhiều, thận phải làm việc khẩn trương để đào thải hết cặn bã. 2. Dinh dưỡng và cân bằng năng lượng theo loại lao động Giới hạn kết quả công việc phụ thuộc vào khối lượng năng lượng hàng ngày một cơ thể bình thường có thể tiêu thụ được một cách hợp lý trên cơ sở ba bữa một ngày và ngân sách sẵn có. Nếu nhu cầu năng lượng hàng ngày không được đền bù bằng lượng thức ăn tiếp nhận, ít nhất trong một khoảng thời gian nhất định, sẽ dẫn tới tình trạng mất cân bằng. Điều này sẽ gây ra hậu quả tiêu cực đối với kết quả công việc, sức khoẻ của công nhân sẽ giảm và nguy cơ gây ra lỗi và tai nạn tăng lên, dẫn đến tỷ lệ vắng mặt cao và tốc độ thay thế lao động cao. Có thể thấy công việc lâm nghiệp nói chung rất nặng nhọc, đòi hỏi phải tiêu hao nhiều năng lượng, những nguy cơ nói trên có thể xẩy ra và do đó rất cần quan tâm tới mức cân bằng năng lượng thực phẩm cho công nhân. Đối với một số tình huống ở các nước đang phát triển, người ta đã chứng minh được rằng một chương trình ăn uống tốt do doanh nghiệp lâm nghiệp thực hiện có thể cải thiện được kết quả công việc. Biểu 4. ảnh hưởng của trọng lượng cơ thể và nghề nghiệp đến nhu cầu năng lượng của nam giới (WHO 1973) 17
- Trọng Hoạt động nhẹ Hoạt động bình Hoạt động rất tích Hoạt động cực kỳ lượng nhàng thường cực tích cực cơ thể (kg) Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj 50 2100 8,8 2300 9,6 2700 11,3 3100 13,0 55 2310 9,7 2530 10,6 2970 12,4 3410 14,3 60 2520 10,5 2760 11,5 3240 13,6 3720 15,6 65 2700 11,3 3000 12,5 3500 14,6 4000 16,7 70 2940 12,3 3220 13,5 3780 15,8 4340 18,2 75 3150 13,2 3450 14,4 4050 16,9 4650 19,5 80 3360 14,1 3680 15,4 4320 18,1 4960 20,8 Biểu 05. ảnh hưởng của trọng lượng cơ thể và nghề nghiệp đến nhu cầu năng lượng của nữ giới (WHO 1973) Trọng Hoạt động nhẹ Hoạt động bình Hoạt động rất Hoạt động cực kỳ lượng nhàng thường tích cực tích cực cơ thể (kg) Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj Kcal Mj 40 1440 6,0 1600 6,7 1880 7,9 2200 9,2 45 1620 6,8 1800 7,5 2120 8,9 2480 10,4 50 1800 7,5 2000 8,4 2350 9,8 2750 11,5 55 2000 8,4 2200 9,2 2600 10,9 3000 12,6 60 2160 9,0 2400 10,0 2820 11,8 3300 13,8 65 2340 9,8 2600 10,9 3055 12,8 3575 15,0 70 2520 10,5 2800 11,7 3290 13,8 3850 16,1 Một số nghiên cứu về chế độ ăn uống và thành phần dinh dưỡng cho công nhân lâm nghiệp cho thấy giá trị calo, lượng protein, chất khoáng và các vitamin rất quan trọng khi xem xét thành phần thức ăn. Giá trị dinh dưỡng của thức ăn phụ thuộc không chỉ vào thành phần và số lượng thức ăn, mà còn cả vào việc phân phối các bữa ăn trong suốt cả ngày làm việc. Thức ăn được phân phối đều trong ngày đem lại hiệu quả cao nhất. Nếu không, lượng đường trong máu có thể giảm xuống dưới mức cho phép và gây ra triệu chứng mệt mỏi ở người công nhân. 18
- Nguồn năng lượng chính đối với cơ thể con người là từ carbonhydrate (giá trị calor, 17 kj/g). Nguồn này thường có trong những thức ăn rẻ như gạo, ngô, khoai, sắn,...Nhược điểm của nguồn năng lượng này là để có đủ lượng calor cần thiết cho cơ thể, thì phải tiêu một khối lượng lớn thực phẩm. Để tăng lượng calor cần thiết cho cơ thể, người ta có thể bổ sung mỡ và lipit (giá trị calor, 38kj/g). Loại năng lượng này có nhiều khi dùng dầu, bơ, mỡ lợn, lạc,...Mỡ, Lipit còn là dung môi hoà tan một số loại vitamin, giúp cho việc hấp thụ của cơ thể. Các chất protein đặc biệt cần thiết cho sự phát triển và duy trì cơ thể và cho việc điều tiết các chức năng sinh lý khác nhau. Chúng cũng là nguồn năng lượng có trị calor tương tự như carbonhydrate (giá trị calor, 17 kj/g). Các nguồn protein quan trọng có thể là từ động vật (thịt, cá, sữa, trứng,...), cũng như từ thực vật (đậu và các loại họ đậu khác). Các chất khoáng cần thiết để duy trì và mở rộng các mô cơ thể và để điều tiết các chức năng sinh lý khác nhau. Ví dụ, chất khoáng trong máu, calxi trong xương và dây thần kinh, phốt pho trong xương. Nguồn cung cấp chất khoáng là các sản phẩm sữa, thịt, cá, rau. Các vitamin cũng rất cần thiết cho cơ thể con người và nguồn cung cấp vitamin chủ yếu là từ hoa quả và rau. Để đánh giá mức độ cân bằng năng lượng và tình trạng dinh dưỡng của một nhóm công nhân lâm nghiệp, phương pháp đơn giản là theo dõi trọng lượng cơ thể trong mùa làm việc. Nếu cơ thể giảm cân chứng tỏ thức ăn không cân bằng. Một phương pháp khác bổ sung hoàn hảo cho phương pháp cân nặng là phương pháp đo nếp gấp da, đó là đo độ dày nếp gấp da ở bắp tay, bắp thịt to ở đằng sau cánh tay trên, dưới xương vai. Tổng số nếp gấp da có mối tương quan với lượng mỡ của cơ thể (Aput 1989). Nếu con số này giảm hoặc không có, tức là cán cân năng lượng âm (thiếu năng lượng). Tuy nhiên, loại nghiên cứu này phải do các chuyên gia như bác sỹ hoặc nhà sinh lý thực hiện. 19
- Phần 3: Định Mức, Phương Pháp Xây Dựng Định Mức Lao Động Và Tổ Chức Lao Động Khoa Học 1. Định mức lao động 1.1. Khái niệm mức lao động Mức lao động là chi phí lao động được quy định để thực hiện một khối lượng công việc nhất định của một người hay một tập thể người lao động có nghề nghiệp phù hợp trong những điều kiện sản xuất nhất định. Thông qua các mức lao động, người ta có thể biết được cần phải chi phí bao nhiêu lao động để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm. Mức lao động (chủ yếu là mức thời gian) có căn cứ kỹ thuật. 1.2. Phân loại định mức lao động Theo quy định hiện hành, định mức lao động được xác định trong các công ty nhà nước có hai loại sau: - Định mức lao động tổng hợp cho đơn vị sản phẩm. - Định mức lao động tổng hợp theo định biên. 1.3. Tiêu chuẩn kỹ thuật để định mức lao động 1.3.1. Khái niệm Tiêu chuẩn để định mức lao động là những đại lượng hao phí thời gian quy định để hoàn thành những bộ phận của bước công việc trong những điều kiện tổ chức kỹ thuật hợp lý, ứng với các chế độ làm việc tiên tiến của thiết bị. Các bộ phận của bước công việc bao gồm chuẩn bị, kết thúc, tác nghiệp, phục vụ nơi làm việc, nghỉ ngơi, nghỉ cho nhu cầu của công nhân,... Như vậy, chất lượng của tiêu chuẩn để định mức quyết định chất lượng của các mức lao động. Do mức lao động là cơ sở để lập kế hoạch sản xuất, tính số lượng công nhân và quỹ tiền lương, tính năng lực sản xuất của thiết bị và giá thành sản phẩm, cho nên mức độ chính xác của tiêu chuẩn không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng của mức lao động, mà còn ảnh hưởng đến chất lượng của các chỉ tiêu nêu trên. Để tiêu chuẩn định mức đảm bảo chất lượng, khi xây dựng cần chú ý các yêu cầu cơ bản sau đây: - Phải phản ánh được những thành tựu mới nhất của khoa học-kỹ thuật, những kinh nghiệm tiên tiến của tổ chức sản xuất và tổ chức lao động. Đồng thời tiêu chuẩn lao động còn phải thể hiện được những phương pháp làm việc tiên tiến của những công nhân có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật và có năng suất lao động cao. - Phải đảm bảo mức độ chính xác và mức độ tổng hợp phù hợp với từng loại hình sản xuất. - Phải tính toán đầy đủ và chính xác những yếu tố ảnh hưởng đến thời gian của bước công việc và các bộ phận hợp thành của bước công việc. - Phải tính đến những điều kiện tổ chức-kỹ thuật cụ thể, đến đặc điểm của quá trình công nghệ và của loại hình sản xuất. - Phải bao gồm những phương án công nghệ phổ biến và đặc trưng nhất, phải đơn giản và thuận tiện khi sử dụng tính toán mức lao động. Tiêu chuẩn và mức thời gian khác nhau ở những điểm cơ bản sau: 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Cẩm nang ngành lâm nghiệp - Hệ sinh thái rừng tự nhiên Việt Nam
102 p |
444 |
210
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp_ Chương: Trồng rừng
114 p |
407 |
189
-
Ebook Cẩm nang ngành Lâm nghiệp
73 p |
279 |
123
-
Cẩm nang Lâm nghiệp: Chương Chứng chỉ rừng - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
112 p |
242 |
115
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 7: Phân loại sử dụng, lập quy hoạch và giao đất lâm nghiệp
63 p |
304 |
114
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp về Hệ sinh thái rừng tự nhiên Việt Nam
102 p |
270 |
109
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 26 ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG LÂM NGHIỆP Phần 3
41 p |
177 |
99
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 12 CÔNG TÁC ĐIỀU TRA RỪNG Ở VIỆT NAM Phần 1
36 p |
171 |
90
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 4 Hành chính về thể chế ngành lâm nghiệp Phần 1
54 p |
149 |
75
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 13 CẢI THIỆN GIỐNG VÀ QUẢN Lí GIỐNG CÂY RỪNG Ở VIỆT NAM Phần 3
0 p |
142 |
45
-
Cẩm nang ngành lâm nghiệp: Quản lý sâu bệnh hại rừng
125 p |
98 |
43
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp: Chương Khuôn khổ pháp lý Lâm nghiệp - Nguyễn Ngọc Bình
106 p |
95 |
32
-
Cẩm nang lâm nghiệp- Chương 20 LAO ĐỘNG HỌC VÀ LAO ĐỘNG NGÀNH LÂM NGHIỆP Phần 2
37 p |
69 |
26
-
Cẩm nang ngành lâm nghiệp-Chương 20-phần 1
64 p |
59 |
24
-
Lao động học và lao động ngành lâm nghiệp
101 p |
101 |
19
-
Cẩm nang ngành Lâm nghiệp: Chương Khai thác và vận chuyển lâm sản - KS. Chu Đình Quang
74 p |
90 |
19
-
Ebook Khoa học công nghệ nông nghiệp và phát triển nông thôn 20 năm đổi mới (Tập 5: Lâm nghiệp): Phần 1 - NXB Chính trị Quốc gia
265 p |
45 |
16

Set-Cookie: TLDEVNamespace=6lk2vipgacajag0h1cl9asj7d7; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly