text:
Sự kiện 11 tháng 9
Sự kiện 11 tháng 9, thường được viết tắt 9/11 hoặc sự kiện 911 theo lối viết ngày tháng tại Mỹ, là một loạt tấn công khủng bố cảm tử có phối hợp tại Hoa Kỳ diễn ra vào sáng thứ ba, ngày 11 tháng 9 năm 2001, khi một nhóm không tặc gần như cùng một lúc cướp bốn máy bay hành khách hiệu Boeing đang trên đường bay nội địa trong nước Mỹ.[2][3] Nhóm không tặc lái hai phi cơ lao thẳng vào Tòa Tháp Đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới tại Manhattan, Thành phố New York – mỗi chiếc đâm vào một trong hai tòa tháp cao nhất, cách nhau khoảng 18 phút. Trong vòng hai tiếng đồng hồ, cả hai tòa tháp bị sụp đổ. Một nhóm không tặc khác lái chiếc phi cơ thứ ba đâm vào tổng hành dinh của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ tại Lầu Năm Góc ở Quận Arlington, Virginia. Chiếc máy bay thứ tư rơi xuống một cánh đồng gần Shanksville thuộc Quận Somerset, Pennsylvania, cách Pittsburgh 129 km (80 dặm) về phía Đông, sau khi hành khách trên máy bay chống cự lại nhóm không tặc này.
Tổng số đã có cả thảy 2.996 người thiệt mạng (tính cả 19 kẻ khủng bố) trong vụ tấn công, và 24 người liệt kê mất tích xem như đã chết,[4][5] gây tổn thất ít nhất 10 tỷ USD giá trị nhà đất và cơ sở hạ tầng,[6][7] và 3000 tỷ USD tổng thiệt hại.[8]
Theo phúc trình của Ủy ban Quốc gia về vụ Khủng bố tại Hoa Kỳ (Ủy ban 11/9), tất cả 19 không tặc tiến hành cuộc tấn công đều là những tay khủng bố liên quan đến tổ chức Hồi giáo Al-Qaeda. Bản phúc trình cho rằng Osama bin Laden, người Saudi, thủ lĩnh của Al-Qaeda, là người chịu trách nhiệm về vụ tấn công, trong khi Khalid Shaikh Mohammed là người trực tiếp đặt kế hoạch cho cuộc tấn công. Chính phủ của nhiều nước khác, cũng như nhiều nguồn tin tức, đã đi đến hoặc phát biểu kết luận tương tự. Osama bin Laden ban đầu quyết liệt bác bỏ mọi liên quan đến vụ tấn công trong hai lời tuyên bố vào năm 2001 [9] nhưng về sau, trong một lời tuyên bố bằng video năm 2004, Osama thừa nhận là có liên quan trực tiếp đến những cuộc khủng bố[10].
Theo phúc trình của Ủy ban 11/9, các không tặc đã biến những chiếc máy bay thành những quả bom tự sát lớn nhất trong lịch sử. Vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 là một trong những sự kiện quan trọng đáng chú ý nhất trong thế kỷ 21, và là một trong những vụ khủng bố gây thiệt hại nhiều nhất về tất cả các mặt kinh tế, xã hội, chính trị, văn hóa, và quân sự của lịch sử Hoa Kỳ cũng như những nơi khác trên thế giới.
Mục lục
- 1 Tấn công
- 2 Trách nhiệm
- 3 Động lực
- 4 Hậu quả
- 5 Sự sụp đổ của WTC
- 6 Cuộc chiến chống Khủng bố
- 7 Tái thiết
- 8 Tưởng niệm
- 9 Kịch nghệ và Văn chương
- 10 Hình ảnh
- 11 Xem thêm
- 12 Chú thích
- 13 Tham khảo
- 14 Liên kết ngoài
Tấn công[sửa | sửa mã nguồn]
Vụ tấn công khởi phát là việc cướp bốn chiếc máy bay thương mại. Với sức chứa gần 91.000 lít (24.000 gallon) cho các động cơ phản lực của mỗi chiếc, những chiếc máy bay này được biến thành những quả bom lửa đang bay. Chuyến bay 11 của hãng hàng không American Airlines đâm vào mé bắc của toà Tháp Bắc WTC vào lúc 8:46:40 sáng giờ địa phương (12:46:40 UTC). Lúc 9:03:11 sáng giờ địa phương (13:03:11 UTC), chuyến bay 175 của hãng hàng không United Airlines đâm vào toà Tháp Nam, được truyền hình trực tiếp bởi các máy quay trước đó đang hướng ống kính về phía Tháp Bắc.[11]
Chuyến bay 77 của hãng American Airlines lao vào Lầu Năm Góc vào lúc 9:37:46 sáng giờ địa phương (13:37:46 UTC). Chiếc phi cơ thứ tư, chuyến bay 93 của hãng hàng không United Airlines, rơi xuống một cánh đồng gần Shanksville và thị trấn Stonycreek thuộc Quận Somerset, tiểu bang Pennsylvania vào lúc 10:03:11 sáng giờ địa phương (14:03:11 UTC),[12][13][14] xác vụn của chiếc máy bay đã được tìm thấy cách đó tám dặm. Người ta tin rằng máy bay bị rơi có thể là do nhóm không tặc cố ý làm như thế, nhưng cũng có thể là do hành khách trên máy bay đánh trả lại làm nhóm không tặc không thể kiểm soát được chiếc máy bay. Trong số những người có mặt trên bốn chuyến bay định mệnh này, không ai còn sống sót.
Một số hành khách và nhân viên phi hành đoàn đã cố liên lạc bằng điện thoại từ trên máy bay.[15][16] Họ báo cho biết có nhiều không tặc đang có mặt trên máy bay. Sau này, FBI nhận diện được tổng cộng có 19 không tặc, bốn trên chuyến bay 93 của hãng United. Trên ba chuyến bay còn lại, mỗi chuyến có năm không tặc.
Theo ước tính của Viện Tiêu chuẩn và Kỹ thuật Quốc gia (NIST) có khoảng 17 400 người có mặt trong Trung tâm Thương mại Thế giới vào lúc xảy ra vụ tấn công, trong khi cửa quay của Cảng New York và New Jersey cho thấy có 14 154 người ở trong tòa tháp đôi vào lúc 8:45 sáng.[17][18] Đa số đều ở dưới điểm va chạm nên được cứu thoát an toàn, có 18 người cố xoay xở để thoát ra kịp lúc từ bên trên khu vực va chạm của tòa tháp phía nam trước khi nó đổ xuống.[19] Có ít nhất 1 366 người bị kẹt ngay tại hoặc bên trên điểm va chạm của toà tháp phía bắc, không ai còn sống sót [20] Theo phúc trình của Ủy ban 11/9, hàng trăm người chết ngay khi xảy ra vụ nổ, những người còn lại bị mắc kẹt trong tòa nhà, thiệt mạng khi tòa nhà sụp đổ.[21] Có đến 600 người chết ngay lập tức hoặc bị kẹt trong các tầng lầu ngay tại điểm va chạm hoặc bên trên của tòa tháp Nam.[20]
Trong số những người có mặt trong Trung tâm Thương mại Thế giới vào lúc nơi này bị tấn công, ước tính có khoảng 200 người, tuyệt vọng vì bị nhấn chìm trong khói và sức nóng của nhiên liệu phản lực đang bốc cháy, liều mạng nhảy ra khỏi toà tháp đôi rực lửa để hứng chịu cái chết thảm khốc khi rơi xuống đường phố và trên mái của những toà cao ốc lân cận, hàng chục mét thấp hơn bên dưới.[22]
Phản ứng tương tự cũng được ghi nhận khi những nạn nhân của vụ cháy tàu General Slocum (xảy ra năm 1981 với hơn 1.000 người chết), và vụ hoả hoạn tại xưởng may Triangle Shirtwaist (năm 1911 với hơn 100 thương vong) tìm lấy cái chết khi cố tìm cách thoát khỏi tình thế nguy cấp.
Nhiều người khác đang ở các tầng lầu cao hơn điểm va chạm (nơi máy bay đâm vào toà nhà) cố chạy ngược lên mái toà nhà với hy vọng sẽ được trực thăng đến cứu. Nhưng không có kế hoạch cứu hộ nào được lập ra cho một tình huống như thế. Những người khác bị chặn lại bởi cửa đã bị khoá chặt khi họ đang cố leo lên mái toà nhà.[23]
Chiếc máy bay thứ tư[sửa | sửa mã nguồn]
Có những suy đoán cho rằng chiếc máy bay thứ tư, chuyến bay 93 của hãng United Airlines, bị nhóm không tặc dự định cho đâm vào Điện Capitol (Trụ sở Quốc hội Hoa Kỳ) hoặc Nhà Trắng ở Washington, D.C..
Những gì được ghi lại trong hộp đen cho thấy những hành khách, do Todd Beamer, Jeremy Glick và Mark Bingham lãnh đạo, cố gắng giành quyền kiểm soát máy bay từ tay nhóm không tặc mặc dù những không tặc, trong một nỗ lực bất thành, cho phi cơ lắc mạnh nhằm khống chế nhóm hành khách.[24][25] Theo băng ghi âm của dịch vụ khẩn cấp 911, một hành khách trên chuyến bay 93 yêu cầu người điện thoại viên cùng cầu nguyện với anh trước khi nhóm hành khách này xông lên tranh giành với nhóm khủng bố để chiếm lại quyền điều khiển chiếc phi cơ. Sau khi cầu nguyện xong, người hành khách chỉ thốt lên "Let’s roll" (Hãy cuộn lại). sau này trở thành tiếng hô xung trận của binh sĩ chiến đấu chống Al Qaeda tại Afghanistan.
Không lâu sau đó, chiếc phi cơ rơi xuống một cánh đồng gần Shanksville thuộc thị trấn Stonycreek, hạt Somerset, tiểu bang Pennsylvania vào lúc 10:30:11 sáng giờ địa phương (14:03:11UTC). Có những bất đồng về thời điểm chính xác máy bay rơi, dựa vào những chấn động được ghi nhận cho thấy có thể xảy ra lúc 10:06. Ủy ban 9/11 báo cáo rằng quân sư của al-Qaeda (đã bị bắt), Khalid Shikh Mohamed, khai rằng mục tiêu tấn công của chuyến bay 93 là Điện Capitol, trụ sở Quốc hội Hoa Kỳ, được dành cho bí danh "Khoa Luật".[26]
Tử vong và Thiệt hại[sửa | sửa mã nguồn]
Khi các khu ngoại ô chung quanh Thành phố New York biết tin thảm họa đang xảy ra quá gần, nhiều trường học đóng cửa, di tản hoặc tự phong toả. Những khu học chính khác ngăn không cho học sinh xem truyền hình bởi vì nhiều em có cha mẹ đang làm việc trong tòa tháp đôi. Ở các bang New Jersey và Connecticut, các trường tư đều được di tản. Trường học tại Scardale, tiểu bang New York bị đóng cửa. Tại Greenwich, tiểu bang Connecticut, khoảng 15 dặm phía bắc Thành phố New York, hàng trăm học sinh có quan hệ trực tiếp với những nạn nhân của vụ tấn công. Greenwich, một trong những thị trấn giàu nhất thế giới, có nhiều cư dân tử vong hơn bất cứ thị trấn nào trong vùng.
Theo tường thuật của hãng thông tấn Associated Press, thành phố đã nhận diện hơn 1 600 tử thi, nhưng không thể xác định nhân thân cho số tử thi còn lại (khoảng 1 100 người). Bản tường thuật cũng nói rằng thành phố có "khoảng 10 000 mẩu xương và các phần mô chưa thể xác nhận là phù hợp với danh sách tử vong".[34]
Con số thương vong lên đến 2 975 người, trong đó có 19 không tặc, 246 người trên 4 chiếc máy bay (không ai sống sót), 2 603 người thiệt mạng tại Thành phố New York, trong tòa tháp đôi cũng như trên mặt đất, và 125 người trong Lầu Năm Góc.[35][36] Thêm vào danh sách nạn nhân là 24 người bị liệt kê mất tích.[27] Ngoại trừ 55 người thuộc các lực lượng vũ trang, tất cả đều là dân thường.[37]
Hơn 90 quốc gia có công dân thiệt mạng trong vụ tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới.[38] Các viên chức y tế Thành phố New York đưa tên Felicia Dunn-Jones vào danh sách nạn nhân. Năm tháng sau ngày xảy ra sự kiện 11/9, Dunn-Jones chết vì bệnh phổi do hít phải bụi khi tòa nhà WTC sụp đổ.[39]
Thêm vào đó, tòa Tháp đôi cao 110 tầng của Trung tâm Thương mại Thế giới, cùng với năm tòa nhà khác thuộc khu vực WTC, gồm có tòa nhà số 7 của WTC, tòa nhà chọc trời khung bằng thép cao 48 tầng cách đó một khu phố, các tòa nhà số 6, 5, 4, 3 của WTC, phức hợp Trung tâm Tài chính Thế giới, và Nhà thờ Chính Thống giáo St Nicholas, cùng bốn trạm tàu điện ngầm hoặc bị sụp đổ hoàn toàn hoặc bị thiệt hại nặng nề.[40] Tính tổng cộng, trên Đảo Manhattan, có 45 tòa nhà bị thiệt hại. Các thiết bị truyền thông như tháp truyền hình, truyền thanh, radio hai chiều bị phá hủy nhưng các trạm truyền thông đã nhanh chóng phục hồi tín hiệu và phát sóng lại.[41][42] Tại Arlington, một phần của tòa nhà Lầu Năm Góc bị hư hại nghiêm trọng do hỏa hoạn, một phần khác bị sụp đổ.[43]
Trách nhiệm[sửa | sửa mã nguồn]
Chính phủ Hoa Kỳ qui trách nhiệm cho tổ chức khủng bố al-Qaeda về vụ tấn công 11/9.[44] Tổ chức này từng nhận đã tấn công các mục tiêu quân sự và dân chính của Hoa Kỳ tại châu Phi và Trung Đông. Osama bin Laden, bác bỏ mọi dính líu cũng không nhận mình đã biết trước cuộc tấn công. Trước đó, bin Laden đã tuyên bố thánh chiến chống lại Hoa Kỳ. Sau thảm hoạ này, chính phủ Hoa Kỳ công bố al-Qaeda và bin Laden là thủ phạm chính.
Tháng 11 năm 2001, lực lượng Hoa Kỳ cho phục hồi một băng video tìm thấy trong một căn nhà bị phá huỷ tại Jalalabad, Afghanistan, cuộn băng cho thấy Osama bin Laden đang nói chuyện với Khaled al-Harbi. Trong cuộn băng, bin Laden thừa nhận đã lập kế hoạch cho cuộc tấn công. Trong thế giới Hồi giáo, người ta tỏ vẻ hoài nghi về tính xác thực của cuộn băng này: "Phóng viên tại Trung Đông của đài BBC, Frank Gardner, nói rằng trên đường phố trong thế giới Ả Rập, nhiều người tin rằng đây chỉ là một thủ thuật tuyên truyền của chính phủ Mỹ". Cuốn băng được phát sóng trên nhiều mạng tin tức khác nhau trong tháng 12 năm 2001.
Ngày 16 tháng 9 năm 2001, Osama bin Laden đáp trả bằng cách đọc một bản tuyên bố, "Tôi nhấn mạnh rằng tôi không tiến hành điều này, nó được thực hiện bởi các cá nhân với mục tiêu riêng của họ". Bản tuyên bố được phát sóng trên kênh vệ tinh Al Jazeera của Qatar, cũng được phát sóng trên mạng lưới tin tức của Hoa Kỳ và thế giới. Phản ứng thứ hai của bin Laden xuất hiện vào ngày 28 tháng 11 trên Daily Ummat, một tờ nhật báo của Pakistan, "Tôi đã nói rằng tôi không dính líu đến các cuộc tấn công 11 tháng 9 tại Mỹ. Là một người Hồi giáo, tôi cố làm hết sức mình để khỏi phải nói dối. Tôi không biết gì về vụ tấn công, cũng không hề xem việc tàn sát phụ nữ và trẻ em vô tội, cùng những nhân mạng khác là một hành động thích đáng. Hồi giáo nghiêm cấm việc gây tổn hại cho phụ nữ, trẻ em vô tội và những người khác. Một hành vi như thế bị cấm đoán ngay cả khi đang ở trong thời chiến".
Tuy nhiên, không lâu sau cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2004, trong một thông báo ghi âm sẵn, bin Laden công khai thừa nhận sự dính líu của al-Qaeda vào vụ tấn công, và nhận có quan hệ trực tiếp với vụ tấn công. Ông ta nói rằng cuộc tấn công được thực hiện bởi vì "chúng tôi là một dân tộc tự do không chịu chấp nhận bất công, và chúng tôi muốn giành lại tự do cho dân tộc chúng tôi".
Ngày 27 tháng 9 năm 2001, FBI thông báo hình ảnh của 19 không tặc, cùng các thông tin liên quan đến quốc tịch và bí danh của nhiều nghi can.[45] Mười lăm không tặc đến từ Ả Rập Saudi, hai từ Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, một từ Ai Cập, và một từ Liban.[46] Khác với nhân thân thường thấy của những kẻ đánh bom cảm tử, họ đều là những người trưởng thành và có học thức.[47]
Theo kết luận của Ủy ban 9/11 trong bản tường trình ngày 22 tháng 6 năm 2004, cuộc tấn công được lập kế hoạch và tiến hành bởi các đặc vụ của al-Qaeda. Ủy ban cho rằng al-Qaeda chi một khoản tiền từ 400.000 USD – 500.000 USD để lập kế hoạch và tiến hành vụ tấn công, nhưng nguồn gốc số tiền trên vẫn chưa được xác minh.[48]
Động lực[sửa | sửa mã nguồn]
Theo nguồn tin chính thức từ chính phủ Hoa Kỳ, vụ tấn công 11 tháng 9 là phù hợp với những gì Al-Qaeda tự nhận là sứ mạng của mình. Al-Qaeda bị nghi ngờ dính líu vào những vụ đánh bom các sứ quán Mỹ tại Kenya và Tanzania, tổ chức này cũng nhận trách nhiệm vụ tấn công khu trục hạm USS Cole của Hải quân Hoa Kỳ tại Yemen năm 2000.
Theo Hoa Kỳ, sự kiện 11/9 là một phần trong kế hoạch "giết người Mỹ ở tất cả những nơi nào trên thế giới có thể" mà bin Laden đưa ra. Chiến dịch khủng bố này lợi dụng niềm tin tôn giáo và khởi phát từ một giáo lệnh (fatwa) ban hành năm 1998 bởi bin Laden, Ayman al-Zawahiri, Abu-Yasir Rifa’i Ahmad Taha, Shaykh Mir Hamzah, và Fazlur Rahman.[49][50][51] Giáo lệnh này mở đầu với phần trích dẫn kinh Koran, "hãy giết những kẻ ngoại giáo bất cứ nơi nào ngươi tìm thấy chúng", và đi đến kết luận "nghĩa vụ của mỗi người Hồi giáo" là "giết người Mỹ ở khắp mọi nơi."[49]. Họ cáo buộc Hoa Kỳ:
- Bóc lột nguồn tài nguyên vùng bán đảo Ả Rập.
- Lũng đoạn nền chính trị của các quốc gia trong vùng.
- Ủng hộ những chế độ và các vương triều bóc lột người dân trong khu vực Trung Đông, tức là áp bức nhân dân.
- Đặt các căn cứ quân sự tại bán đảo Ả Rập, tức là xâm phạm đất thánh của người Hồi giáo, nhằm mục tiêu đe doạ các nước Hồi giáo láng giềng.
- Âm mưu tạo mối bất hoà giữa các quốc gia Hồi giáo để làm suy yếu sức mạnh chính trị của khối này.
- Ủng hộ Israel và nỗ lực hướng sự quan tâm của quốc tế khỏi việc chiếm đóng Palestine.
Cuộc chiến vùng vịnh, kế đó là lệnh cấm vận và các vụ oanh tạc Iraq thực hiện bởi Hoa Kỳ, gần đây được trích dẫn như là chứng cớ cho những cáo buộc của bản giáo lệnh. Ngược lại với thái độ bất đồng của những người Hồi giáo ôn hoà, giáo lệnh này sử dụng các văn bản Hồi giáo nhằm biện minh cho những hành động bạo lực chống lại quân đội và công dân Mỹ cho đến khi tình hình được thay đổi: tuyên bố rằng "toàn thể chức sắc suốt trong dòng lịch sử Hồi giáo hoàn toàn đồng ý rằng thánh chiến (jihad) là bổn phận của mỗi cá nhân khi kẻ thù tìm cách hủy diệt các quốc gia Hồi giáo".
Những thông báo của Al-Qaeda ghi nhận được từ sau 11 tháng 9 hỗ trợ cho sự suy đoán này. Trong một băng video năm 2004, bin Laden rõ ràng là thừa nhận trách nhiệm trong vụ tấn công và nói rằng những hành động này là để "phục hồi sự tự do cho dân tộc chúng ta", để "trừng phạt kẻ xâm lược" và để phá hoại nền kinh tế nước Mỹ. bin Laden tuyên bố rằng mục tiêu kéo dài của cuộc thánh chiến là "làm chảy máu nước Mỹ đến khi nước này kiệt sức".
Cả Hoa Kỳ và Al-Qaeda đều cố trình bày cuộc tranh chấp này là cuộc chiến giữa Thiện và Ác.
Bản báo cáo của Ủy ban 9/11 khẳng định rằng thái độ thù nghịch của Khalid Shaikh Mohamed, người được xem là "kiến trúc sư trưởng" của vụ tấn công 9/11, xuất phát từ "sự bất đồng dữ dội với chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ ủng hộ Israel". Động cơ tương tự cũng được quy cho tên không tặc lái máy bay đâm vào toà tháp đôi WTC: Mohamed Atta được miêu tả bởi Ralph Bodenstein – người từng du hành, làm việc và nói chuyện với anh ta – như là "hoàn toàn tin rằng Hoa Kỳ muốn bảo vệ Israel".
Tuy nhiên, giáo lệnh năm 1998 của bin Laden được ban hành vào thời điểm ra đời thoả hiệp Oslo về Israel và Palestine, khi các bên tin rằng cuộc tranh chấp đang đến lúc chấm dứt bằng các thỏa hiệp.
Ngược lại, chính phủ Bush cho rằng Al-Qaeda bị thúc đẩy bởi lòng căm thù tinh thần tự do và dân chủ thể hiện bởi nước Mỹ, trong khi những nhà phân tích độc lập cho rằng động cơ chính của Al-Qaeda là khuyến khích tinh thần đoàn kết Hồi giáo bằng cách tập chú vào một kẻ thù chung, như thế về lâu về dài giúp dọn đường cho sự hình thành một trật tự thế giới mới theo cung cách Hồi giáo quá khích.
Hậu quả[sửa | sửa mã nguồn]
Phản ứng của Quốc tế[sửa | sửa mã nguồn]
Vụ tấn công tạo ra những phản ứng khác nhau trong nền chính trị toàn cầu. Phản ứng của các chính phủ và phương tiện truyền thông trên khắp thế giới là gay gắt lên án hành động khủng bố, với những hàng tít trên nhật báo Pháp Le Monde, tóm lược thái độ đồng cảm của quốc tế: "Ngày hôm nay Tất cả chúng ta đều là người Mỹ", và hàng triệu người trên thế giới tổ chức thắp nến tưởng niệm nạn nhân.
Những nhà lãnh đạo của hầu hết các quốc gia Trung Đông đều lên tiếng kết án vụ tấn công, nhưng Iraq là một ngoại lệ, nước này đưa ra một thông báo chính thức, "những gã cao bồi Mỹ đang hứng chịu hậu quả tội ác của họ chống lại nhân loại" [52]. Trong khi đó, có một số ít người Palestine ăn mừng sự kiện này.[53]
Chỉ khoảng một tháng sau vụ tấn công, Hoa Kỳ dẫn đầu một liên minh quân sự quốc tế tiến vào Afghanistan để săn đuổi các lực lượng vũ trang của al-Qaeda hầu đánh đổ chính phủ Taliban vì cớ chứa chấp bọn khủng bố [54]. Chính quyền Pakistan quyết định đứng về phía Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống Osama bin Laden và al-Qaeda. Nước này dành cho Hoa Kỳ một số phi trường và căn cứ quân sự làm hậu cứ cho chiến dịch tấn công vào Afghanistan, cùng lúc cho bắt giữ hơn 600 nghi can là thành viên al-Qaeda và giải giao những người này cho Hoa Kỳ [55]. Hoa Kỳ cũng được sự ủng hộ của nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả Nga và Trung Quốc, trong việc hợp tác chống khủng bố toàn cầu.
Công luận tại Hoa Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]
Vụ tấn công tác động mạnh mẽ bao trùm lên toàn thể dân chúng Mỹ. Người ta bày tỏ lòng biết ơn đối với những nhân viên duy trì an toàn công cộng, nhất là lính cứu hỏa. Những người này đã bày tỏ lòng dũng cảm khác thường giữa tình thế hiểm nghèo nơi hiện trường trong khi họ phải gánh chịu con số tử vong cao chưa từng có khi thi hành nhiệm vụ. Thị trưởng thành phố New York, Rudolph Giuliani, giành được sự ngưỡng mộ toàn quốc vì những hoạt động không mệt mỏi của ông trong lúc này. Giuliani được tạp chí TIME chọn làm Nhân vật của Năm 2001.[56]
Thành phố New York đã bị trọng thương bởi vụ tấn công và sẽ luôn luôn mang theo mình những vết sẹo vật chất và tâm sinh lý kể từ thảm họa này. Một làn sóng hiến máu tự nguyện đã dấy lên ngay sau ngày 11 tháng 9 để cứu sinh mạng người bị nạn. Theo một tường trình trên Tạp chí Hiệp hội Y khoa Mỹ ra ngày 7 tháng 5 năm 2003: "... lượng máu được hiến tặng trong những tuần lễ sau vụ tấn công 11/9 cao hơn nhiều so với cùng kỳ trong năm 2000 (2.5 lần trong tuần lễ đầu tiên sau vụ tấn công; 1.3 – 1.4 lần trong tuần thứ hai và tuần thứ tư sau vụ tấn công)".[57][58]
Xảy ra một số vụ quấy nhiễu và tấn công chống lại người Trung Đông và những người "trông giống người Trung Đông" [59][60], nhất là người Sikh. Tổng cộng có chín người thiệt mạng trên lãnh thổ Hoa Kỳ như là nạn nhân của những hành động trả đũa. Balbir Singh Sodhi, một trong số những nạn nhân, bị bắn chết ngày 15 tháng 9. Sodhi, giống những nạn nhân khác, là một người Sikh nhưng bị hiểu lầm là người Hồi giáo.[59]
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Cuộc tấn công ngay lập tức gây ra những tác hại nghiêm trọng trên nền kinh tế của nước Mỹ và trên thị trường thế giới. Thị trường Chứng khoán New York (NYSE), Thị trường Chứng khoán Mỹ và NASDAQ đóng cửa trong ngày 11 tháng 9 và ngưng hoạt động cho đến ngày 17 tháng 9. Cơ sở vật chất và những trung tâm xử lý dữ liệu từ xa của NYSE không bị thiệt hại bởi vụ tấn công, nhưng các công ty thành viên, khách hàng và thị trường không thể liên lạc được vì những thiệt hại lớn mà các cuộc tấn công gây ra cho các phương tiện truyền thông gần WTC. Khi thị trường chứng khoán mở cửa trở lại vào ngày 17 tháng 9 năm 2001, sau thời gian đóng cửa lâu nhất kể từ Cuộc Đại Suy thoái (Great Depression) năm 1929, chỉ số Dow Jones (Dow Jones Industrial Average – DJIA) tuột xuống 684 điểm, tức 7,1%, chỉ còn 8920 điểm, sự tuột dốc chưa từng xảy ra chỉ trong vòng một ngày.[61] Đến cuối tuần, chỉ số DJIA rơi tự do 1369,7 điểm (14,3%), lần tuột giảm lớn nhất trong vòng một tuần trong lịch sử của chỉ số này.[62] Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ mất 1, 4 ngàn tỉ USD trong tuần này. Đến năm 2005, Phố Wall và Phố Broadway gần Thị trường Chứng khoán New York vẫn được canh gác cẩn thận nhằm ngăn ngừa một vụ tấn công tương tự vào tòa nhà này.
Hoạt động kinh tế khu Hạ Manhattan, khu vực kinh doanh lớn thứ ba tại Hoa Kỳ (sau Midtown Manhattan và Chicago Loop) bị tàn phá ngay sau đó. 31, 9 triệu ft. vuông của khu văn phòng quận Manhattan Hạ hoặc bị thiệt hại hoặc bị hủy diệt.[63] Phần lớn những nơi bị hủy hoại là những khu xếp hạng A.
Công cuộc tái thiết vẫn bị kìm hãm do thiếu sự đồng thuận về thứ tự ưu tiên. Điển hình, Thị trưởng Bloomberg xem cuộc vận động đăng cai Thế vận hội mùa hè 2012 của thành phố New York là trọng tâm cho kế hoạch phát triển của ông từ năm 2002 cho đến giữa năm 2005, trong khi Thống đốc Pataki ủng hộ Công ty Phát triển Hạ Manhattan, công ty này bị chỉ trích vì không làm được gì nhiều dù đã được cấp một ngân quỹ khổng lồ dành cho công cuộc tái thiết.
Bầu trời khu vực Bắc Mỹ bị đóng cửa trong vài ngày sau vụ tấn công, các chuyến bay bị cắt giảm đáng kể cho đến khi có lệnh mới. Hệ quả của vụ tấn công là làm suy giảm các hoạt động hàng không đến gần 20%, tăng mức độ nghiêm trọng của các vấn đề tài chính cho ngành công nghiệp hàng không dân dụng vốn đã gặp nhiều khó khăn.
Trong nhiều tiếng đồng hồ sau vụ tấn công, người ta phải cho di tản cư dân và người làm việc ở các tòa tháp cao trong các khu vực đô thị trên khắp nước Mỹ, kể cả Los Angeles, tại thành phố này lượng xe lưu thông giảm đến mức thấp nhất từ trước đến nay, trong khi những khu doanh nghiệp tại trung tâm các đô thị cũng trở nên hoang vắng.
Cứu hộ, phục hồi, bồi thường[sửa | sửa mã nguồn]
Phải mất hàng tháng mới có thể hoàn tất các nỗ lực cứu hộ và phục hồi. Chỉ với công tác dập tắt những ngọn lửa đang cháy âm ỉ trong đống đổ nát của toà nhà WTC, người ta phải mất hàng tuần, còn việc dọn dẹp thì mãi đến tháng 5 năm 2002 mới xong. Những khán đài bằng gỗ được dựng tạm dành cho du khách đến thăm và quan sát những đội công nhân xây dựng đang miệt mài dọn dẹp những lỗ hổng khổng lồ trước đây là tòa tháp đôi. Ngày 30 tháng 5 năm 2002, các khán đài này cũng đã đóng cửa.
Nhiều quỹ cứu trợ được thành lập cấp tốc nhằm trợ giúp nạn nhân vụ tấn công, cung cấp những hỗ trợ tài chính cho những người sống sót và gia đình nạn nhân. Sau hạn chót, ngày 11 tháng 9 năm 2003, có 2.833 đơn xin bồi thường đã được tiếp nhận trong số 2.986 nạn nhân được thống kê.
Di dời những chuyến bay[sửa | sửa mã nguồn]
Trước tình hình này, nhằm đảm bảo an toàn cho nước Mỹ, toàn bộ đường bay ngang qua không phận nước Mỹ đều đã bị đóng cửa. Lệnh đóng cửa này áp dụng cho tất cả các chuyến bay thương mại của tất cả các hãng hàng không trên toàn thế giới. Sân bay Gander thuộc thị trấn Lewisporte, tỉnh Newfoundland của Canada được huy động khẩn cấp để tiếp nhận tất cả những chiếc máy bay quá cảnh bất đắc dĩ trong suốt hai ngày (từ 12 đến 14-09-2001). Tổng cộng có 53 chiếc đến từ khắp nơi trên thế giới, trong đó 27 chiếc là máy bay thương mại Mỹ. Dân số thị trấn Lewisporte năm 2001 vào khoảng 10.400 người nhưng phải lo cho 10.500 hành khách từ các máy bay đã hạ cánh khẩn cấp. Đến ngày 14-09-2001, trước khi chiếc máy bay Boeing 15 cất cánh, một hành khách là một bác sĩ ở bang Virginia đề nghị thành lập một quỹ lấy tên là Quỹ Delta 15 (là số hiệu chuyến bay). Mục đích của quỹ này là cấp học bổng cho các học sinh trung học ở Lewisporte. Ông cũng cho biết sẽ gửi bản đề xuất đến Hãng Hàng không Delta Airlines để mời họ đóng góp. Cho đến năm 2015, 14 năm sau vụ khủng bố cũng như sau khi chiếc Boeing 15 buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay Garder, Quỹ học bổng Delta 15 đã có hơn 1,5 triệu USD và đã tài trợ cho 134 sinh viên, là con em của thị trấn Lewisporte theo học đại học.[64]
Ảnh hưởng sức khỏe[sửa | sửa mã nguồn]
Trong hàng ngàn tấn vật liệu đổ nát từ sự sụp đổ toà tháp đôi có các độc chất amiăng, chì, thuỷ ngân, cũng như mức độ tăng cao chưa từng có của dioxin và PAH (Polycyclic aromatic hydrocarbon) sản sinh từ những đám lửa âm ỉ cháy suốt trong ba tháng, gây ra chứng bệnh suy nhược cho các nhân viên cứu hộ và công nhân tái thiết,[65][66] chẳng hạn như Mark Marci thuộc Sở Cảnh sát New York (NYPD) chết vào ngày 3 tháng 9 năm 2007 do bệnh ung thư phổi di căn khắp thân thể.[67] Cũng có tác hại đến sức khỏe một số cư dân, sinh viên học sinh và nhân viên văn phòng ở khu Manhattan Hạ và Phố Tàu kế cận.[68]
Một số lập luận khoa học cho rằng việc phát sinh các độc chất và các chất ô nhiễm trong không khí chung quanh toà tháp đôi sau khi sụp đổ có thể tạo ra ảnh hưởng tiêu cực trên sự phát triển bào thai. Lo sợ về hiểm hoạ tiềm ẩn này, một trung tâm sức khoẻ môi trường trẻ em danh tiếng tiến hành phân tích những trẻ em có mẹ mang thai trong thời gian xảy ra vụ tấn công và sinh sống hoặc làm việc gần tòa tháp đôi.[69]
Tuy nhiên ông Rudolph Giuliani, Thị trưởng New York, trấn an rằng mức độ ô nhiễm không đáng lo ngại. Bộ trưởng Môi trường Mỹ Christie Whiteman thông báo, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) đã cử nhân viên đo kiểm tra không khí ở New York. Kết quả cho thấy nồng độ các chất độc hại, kể cả bột chì (được dùng để pha những hỗn hợp màu và chất dẻo trong quá trình xây dựng) và lượng dioxin, đều chưa vượt quá mức cho phép.
Sự sụp đổ của WTC[sửa | sửa mã nguồn]
Có nhiều ý kiến chung quanh sự sụp đổ của toà tháp đôi, những cuộc tranh luận sôi nổi bàn về nguyên nhân của sự sụp đổ thu hút nhiều kỹ sư về cấu trúc, kiến trúc sư và các cơ quan hữu quan thuộc chính phủ liên bang. Thiết kế của toà tháp đôi chứa đựng nhiều phát kiến mới khác với các tòa nhà chọc trời được xây dựng trước đó. Mặc dù lực va chạm khi máy bay phản lực đâm vào và các đám cháy bùng phát sau đó là chưa từng xảy ra trong lịch sử thảm hoạ ngành xây dựng, một số kỹ sư tin quyết rằng những toà nhà chọc trời được xây dựng theo thiết kế truyền thống (như Empire State Building ở thành phố New York và toà tháp đôi Petronas của Malaysia) sẽ chịu đựng tốt hơn trong một tình huống như thế, có lẽ vẫn có thể tồn tại. Nếu lập luận trên là đúng, thì các toà nhà chọc trời khác có cùng một kiểu thiết kế với toà tháp đôi WTC (như Tháp Sears và Trung tâm John Hancock ở Chicago) đang bị nguy cơ sụp đổ hoàn toàn tự nhiên hoặc vì một vài đám cháy nho nhỏ như Trung tâm thương mại thế giới số 7 cao 186 mét (610 feet) sụp đổ vào 5 giờ 20 chiều ngày 11 tháng 9 năm 2001 trong không đầy 7 giây và được người dẫn chương trình của kênh CBS Dan Rather nhận xét trong chương trình truyền hình trực tiếp là lần thứ 3 ngày hôm nay, các vụ sụp đổ này (bao gồm 3 vụ ngày hôm đó, WTC1 và WTC2 vào buổi sáng và WTC7 vào buổi chiều) trông rất giống những vụ nổ có kiểm soát được thấy nhiều trên truyền hình khi người ta kích nổ những khối thuốc nổ được đặt chính xác từ trước để làm sập chúng.
Một cuộc điều tra cấp liên bang về an toàn phòng cháy và kỹ thuật xây dựng được tiến hành bởi Học viện Định chuẩn và Kỹ thuật Quốc gia thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ, hoàn tất ngày 6 tháng 4 năm 2005, thanh tra về công trình xây dựng, vật liệu và các điều kiện kỹ thuật đã góp phần gây ra thảm hoạ WTC. Cuộc thanh tra được tiến hành nhằm phục vụ các mục tiêu sau:
- Cải thiện phương pháp thiết kế, xây dựng, bảo dưỡng và sử dụng các toà nhà.
- Cải thiện dụng cụ và phương pháp hướng dẫn dành cho các viên chức thuộc các ngành chức năng về an toàn và công nghiệp.
- Chỉnh sửa và xây dựng bộ luật, định chuẩn và thực hành phòng cháy chữa cháy.
- Cải thiện An toàn công cộng.
Bản tường trình kết luận rằng khả năng chịu lửa của cấu trúc thép tòa tháp đôi đã mất tác dụng ngay khi máy bay va chạm toà nhà, nếu điều này không xảy ra chắc chắn tòa nhà vẫn còn trụ được. Hơn nữa, bản tường trình cũng khẳng định cầu thang của toà nhà đã không được gia cố đúng mức hầu có thể cung ứng lối thoát cho những người ở bên trên điểm va chạm.[70]
Cuộc chiến chống Khủng bố[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều người Mỹ cho rằng vụ tấn công khủng bố 11/9 "đã vĩnh viễn làm thay đổi thế giới": nước Mỹ đang bị đặt trong nguy cơ bị tấn công khủng bố mà trước đây đất nước này chưa từng bị. Hoa Kỳ tuyên chiến chống khủng bố với mục tiêu đem Osama bin Laden ra trước công lý và ngăn chặn sự xuất hiện của những mạng lưới khủng bố khác. Các mục tiêu này sẽ được thực hiện bằng những phương tiện như cấm vận kinh tế và quân sự đối với các quốc gia được xem là dung dưỡng thành phần khủng bố, cùng lúc gia tăng các biện pháp giám sát toàn cầu và chia sẻ thông tin tình báo. Liên minh quân sự do Hoa Kỳ dẫn đầu tiến hành tấn công Taliban tại Afghanistan. Cùng với Hoa Kỳ, các quốc gia khác đang phải đối phó với các hoạt động khủng bố như Philippines và Indonesia cũng gia tăng sự chuẩn bị về mặt quân sự.[71][72] Tổng thống Bush cũng nhận được sự ủng hộ lớn của nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả Nga (cũng bị khủng bố bởi các nhóm Hồi giáo cực đoan) và Trung Quốc, trong việc hợp tác chống khủng bố toàn cầu.
Nhiều nước khác, trong đó có Anh, Đức, Pháp, Trung Quốc, Nga, Indonesia, Pakistan, Jordan, Mauritius, Uganda và Zimbabwe thông qua luật "chống khủng bố" và cho đóng băng các tài khoản ngân hàng của các doanh nghiệp hoặc cá nhân bị tình nghi có liên quan đến al-Qaeda. Các cơ quan tình báo và thi hành pháp luật tại một số quốc gia như Ý, Malaysia, Indonesia và Philippines bắt giữ nhiều nghi can khủng bố với mục đích đập tan những nhóm vũ trang trên toàn thế giới. Chiến dịch này dấy lên nhiều tranh cãi khi những người chỉ trích như Ủy ban Bill of Rights Defense cho rằng những hạn chế truyền thống trên các hoạt động theo dõi của liên bang nay đã bị bãi bỏ bởi Đạo luật PATRIOT; các tổ chức quyền tự do công dân như American Civil Liberties Union (ACLU) và Liberty cho rằng một số quyền con người đang bị nguy cơ hủy bỏ. Hoa Kỳ cho thiết lập một trại giam tại vịnh Guantanamo, Cuba để cầm giữ những "binh sĩ thù địch bất hợp pháp". Tính hợp pháp của các trại giam này hiện đang bị tra vấn bởi một số quốc gia thành viên của Liên minh Âu châu, Tổ chức các quốc gia châu Mỹ và Tổ chức Ân xá Quốc tế.
Bên trong nước Mỹ, Tổng thống Bush tiến hành một đợt tái cấu trúc cơ cấu chính phủ lớn nhất trong lịch sử đương đại của đất nước này với quyết định thành lập Bộ An ninh Nội địa. Quốc hội thông qua đạo luật USA PATRIOT (Uniting and Strengthening America by Providing Appropriate Tools Required to Intercept and Obstruct Terrorism – Thống nhất và Củng cố nước Mỹ bằng cách Cung ứng những Phương tiện Thích ứng Cần có để Ngăn chặn Khủng bố), giải thích rằng đạo luật này sẽ giúp dò tìm và truy tố những phần tử khủng bố và tội phạm khác trong tương lại.
Các nhóm bảo vệ quyền tự do của công dân phê phán đạo luật PATRIOT, nói rằng đạo luật này cho phép các cơ quan thi hành pháp luật xâm phạm sự riêng tư của công dân và hạn chế quyền giám sát tư pháp trên các cơ quan thi hành pháp luật và trên công tác thu thập tin tình báo. Chính phủ Bush viện dẫn biến cố 11/9 như là lý do để tiến hành một chiến dịch bí mật của Cơ quan An ninh Quốc gia nhằm "theo dõi các liên lạc bằng điện thoại và thư điện tử giữa Hoa Kỳ và nước ngoài mà không cần sự cho phép của toà án".
Biến cố 9/11 đã đem lại nhiều ủng hộ trong dư luận người Mỹ cho chính sách cứng rắn của Tổng thống Bush. Sau ngày vụ khủng bố xảy ra, sự ủng hộ của dân chúng Mỹ và uy tín của Tổng thống Bush, đang từ ở mức trung bình trên 50% dân chúng Mỹ ủng hộ, bỗng vọt lên ở mức cao trên 90%, đây là mức uy tín cao nhất trong lịch sử của dân chúng Mỹ dành cho một vị tổng thống. Tuy nhiên, chỉ số uy tín này đã giảm đáng kể, khi thu-chi ngân sách bị thâm hụt nghiêm trọng và quân đội Mỹ sa lầy và thất bại trong việc bình định tại Iraq, đến năm 2005, mức ủng hộ của dân chúng dành cho TT Bush có lúc xuống còn 34%. Chính sách cứng rắn của Mỹ, mặc dù vì lợi ích chung là chống khủng bố nhưng đã tạo hình ảnh xấu và đã gây mâu thuẫn với đồng minh. Lần đầu tiên các đồng minh then chốt của Mỹ trong khối NATO mâu thuẫn với Mỹ rất gay gắt và tìm cách tạo 1 thế đối trọng khác trong khu vực. Hoa Kỳ nhận thức rõ điều này và đã bắt đầu có những điều chỉnh trong các chính sách ngoại giao.
Tái thiết[sửa | sửa mã nguồn]
Ngay sau khi xảy ra vụ tấn công, Thị trưởng New York, Rudy Giuliani, tuyên bố, "Chúng ta sẽ xây dựng lại. Từ biến cố này chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, mạnh mẽ hơn về chính trị, mạnh mẽ hơn về kinh tế. Đường chân trời sẽ được hàn gắn lại "[73] Đến tháng 5 năm 2002 đống đổ nát được dọn sạch,[74] tuy vẫn có những lời chỉ trích rằng nỗ lực không tương xứng với ngân quỹ khổng lồ dành cho công tác này.[75][76]
Khu vực bị hư hại của Lầu Năm Góc đã được tái thiết chỉ một năm sau khi bị tấn công.[77]
Ngay tại địa điểm của những tòa nhà đổ nát, người ta xây dựng những kiến trúc mới. Tại địa điểm trước là tòa nhà số 7 của WTC nay là tòa cao ốc văn phòng hoàn tất năm 2006. One World Trade Center đang được xây dựng sẽ vươn dến độ cao 1 776 ft (541 m) tương ứng với năm nước Mỹ giành độc lập (năm 1776), dự trù hoàn tất vào năm 2013 để trở thành tòa nhà cao nhất Tây Bán Cầu, và là cao ốc cao thứ ba trên thế giới.[78][79]
Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]
Trong những ngày sau khi xảy ra vụ tấn công, nhiều buổi tưởng niệm và canh thức được tổ chức trên khắp thế giới.[80][81][82] Còn ngay tại Bình địa, ảnh của các nạn nhân xuất hiện khắp mọi chỗ. Một người có mặt ở đó thuật lại rằng "không có cách nào tránh khỏi những khuôn mặt của các nạn nhân vô tội. Ảnh của họ hiện diện khắp mọi nơi, tại trạm điện thoại, đính vào trụ đèn đường, trên tường trạm xe điện ngầm. Mọi thứ ở đây khiến tôi liên tưởng đến một đám tang vĩ đại, mọi người buồn bã và lặng lẽ, nhưng rất thân ái với nhau. Trước đó, New York cho tôi cảm giác lạnh lẽo, nhưng bây giờ mọi người tìm đến giúp đỡ lẫn nhau."[83]
Tại Lầu Năm Góc, khu tưởng niệm được khánh thành ngày 11 tháng 9 năm 2008,[84] với một công viên thoáng đãng có 184 chiếc ghế dài hướng về Lầu Năm Góc.[85] Sau khi được sửa chữa trong năm 2001-2002, người ta xây dựng một nhà nguyện và một tượng đài ngay tại địa điểm chuyến bay 77 đâm xuống tòa nhà.[86]
Thiết kế cho Đài tưởng niệm Quốc gia Chuyến bay 93 được gọi là Crescent of Embrace gây ra tranh cãi vì thiết kế một hình trăng lưỡi liềm (crescent) lớn màu đỏ hướng đến Mecca. Do áp lực của công chúng, người ta cho biết đài tưởng niệm này sẽ được thiết kế lại để tránh sự nhầm lẫn với biểu trưng của Hồi giáo.
Bản thiết kế của Michael Arad cho đài tưởng niệm Reflecting Absence được tuyển chọn vào tháng 8 năm 2006 qua một cuộc thi, với hai hồ phản chiếu đặt tại chân của hai tòa tháp, bao quanh bởi tên của các nạn nhân ghi chìm dưới đất.[87]
Bên cạnh việc xây dựng các đài tưởng niệm, một số người thân và bạn bè của những nạn nhân vụ tấn công ngày 11 tháng 9 thành lập quỹ tưởng niệm, quỹ học bổng và các chương trình từ thiện nhằm tôn vinh những người thân yêu đã mất.
Hiện trường, nơi trước kia tọa lạc Tháp đôi tại New York nay được gọi là Ground Zero (Khu vực số không), nơi đây hiện đang xây cất tòa nhà One World Trade Center cao 541 m và 3 tòa nhà chọc trời được xây trên một hình bán nguyệt xung quanh khu tưởng niệm các nạn nhân trong vụ khủng bố, dự định hoàn thành trong năm 2012.
Kịch nghệ và Văn chương[sửa | sửa mã nguồn]
Vở kịch "The Guys" của Anne Nelson hướng vào hồi ức và cảm xúc của một người sống sót, một sĩ quan thuộc lực lượng cứu hoả, một nhà văn đã tìm đến để giúp anh viết những bài điếu văn dành cho các đồng đội đã thiệt mạng trong thảm hoạ. Vở kịch được công diễn lần đầu vào ngày 4 tháng 12 năm 2001.
Extremely Loud and Incredibly Close, tiểu thuyết của Jonathan Safran Foer xuất bản năm 2005, là một trong những tác phẩm đầu tiên viết về vụ khủng bố. Cuốn sách được dẫn dắt theo lời kể của một cậu bé chín tuổi, Oskar Schell, cha của cậu đang ở trên tầng cao của Trung tâm Thương mại Thế giới khi hai chiếc máy bay phản lực đâm vào toà tháp đôi. Để kìm chế nỗi buồn khôn nguôi và đè nén những tưởng tượng kinh hoàng về thảm họa mà cha cậu phải gánh chịu, Oskar dấn mình vào một cuộc phiêu lưu trong tâm trí để truy tìm ra điều mà cậu hy vọng là sự bí mật của cha cậu. Trong cuộc phiêu lưu của trí tưởng tượng này Oskar vượt qua những nỗi sợ hãi vô căn cứ và an ủi nhiều linh hồn đau thương.
Tác phẩm điện ảnh của Oliver Stone, Trung tâm Thương mại Thế giới, là câu chuyện kể về hai nhân viên thuộc Cơ quan quản lý cảng biển, John McLoughlin (Nicolas Cage) và Will Jimeno (Michael Pena), là những người tham gia vào công tác cứu hộ sau cùng còn sống sót và được toán cứu hộ đem ra khỏi khu bình địa (ground zero). Cuốn phim được trình bày như là một câu chuyện cảm động về những cư dân bình thường của thành phố New York tìm cách giúp đỡ lẫn nhau ngay giữa một cơn thảm họa khủng khiếp. Cuốn phim được bắt đầu trình chiếu trên toàn quốc (Hoa Kỳ) ngày 9 tháng 8 năm 2006.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Vụ khủng bố 11/9 chụp từ trực thăng của cảnh sát New York, ảnh do Học viện Định chuẩn và Kỹ thuật Quốc gia của Mỹ công bố tháng 2 năm 2010, áp dụng luật tự do thông tin theo yêu cầu của ABCNews.[88][89].
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Bối cảnh Lịch sử Sự kiện 11 tháng 9
- Chuyến bay số 93 của United Airlines
- Todd Beamer
- Khủng bố
- Tháp Tự do
- Ủy ban Quốc gia về vụ Khủng bố tại Hoa Kỳ (Ủy ban 11/9)
- Thomas Kean, chủ tịch của Ủy ban 11/9
- Đài kỷ niệm Trung tâm Thương mại Quốc tế
- Trung tâm Thương mại Quốc tế số 7
- Bản báo cáo của Ủy ban 11/9
- Các giả thuyết về âm mưu 11 tháng 9
- Phong trào đòi sự thật về vụ 11 tháng 9
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
cbc-2004
- ^ “Security Council Condemns, 'In Strongest Terms' Terrorist Attacks on the United States”. United Nations. Ngày 12 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2006.
The Security Council today, following what it called yesterday’s "horrifying terrorist attacks" in New York, Washington, D.C., and Pennsylvania, unequivocally condemned those acts, and expressed its deepest sympathy and condolences to the victims and their families and to the people and Government of the United States.
- ^ “Bin Laden claims responsibility for 9/11”. CBC News. 29 tháng 10 năm 2004. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ War Casualties Pass 9/11 Death Toll - CBS News
- ^ September 11 by Numbers
- ^ “How much did the September 11 terrorist attack cost America?”. 2004. Institute for the Analysis of Global Security. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2014.
- ^ Matthew J. Morgan (ngày 4 tháng 8 năm 2009). The Impact of 9/11 on Politics and War: The Day that Changed Everything?. Palgrave Macmillan. tr. 222. ISBN 0-230-60763-2.
- ^ Carter, Shan; Cox, A. “One 9/11 Tally: $3.3 Trillion”. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2015.
- ^ Vào năm 2001, Osama bin Laden hai lần tuyên bố rằng:
- "I stress that I have not carried out this act, which appears to have been carried out by individuals with their own motivation... I have already said that I am not involved in the 11 September attacks in the United States... I had no knowledge of these attacks..."[cần dẫn nguồn]
- ^ Trong đoạn băng Video năm 2004, bin Laden nói rằng:
- While I was looking at these destroyed towers in Lebanon, it sparked in my mind that the tyrant should be punished with the same and that we should destroy towers in America, so that it tastes what we taste and would be deterred from killing our children and women. – Osama bin Laden (tất cả bản dịch tiếng Anh)
- ^ Neilan, Terence (11 tháng 9 năm 2001). “2 Planes Crash Into World Trade Center”. The New York Times. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008.
- ^ “The Attack Looms”. 9/11 Commission Report. National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. 2004. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2008.
- ^ “Flight 93 Hijacker: 'We Have a Bomb on Board'”. Fox News. 13 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008.
- ^ “Hijacked Planes Used in Coordinated Attacks Upon New York, Washington”. Fox News. 11 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008.
- ^ McKinnon, Jim. “The phone line from Flight 93 was still open when a GTE operator heard Todd Beamer say: 'Are you guys ready? Let's roll'”. Pittsburgh Post-Gazette. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008. Đã bỏ qua văn bản “date-2001-09-16 ” (trợ giúp)
- ^ “Relatives wait for news as rescuers dig”. CNN. 13 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ Averill, Jason D. và đồng nghiệp (2005). “Occupant Behavior, Egress, and Emergency Communications”. Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster (PDF). National Institute of Standards and Technology (NIST). Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ Dwyer, Jim and Kevin Flynn (2005). 102 Minutes. Times Books. tr. p. 266.
- ^ Dwyer, Jim và đồng nghiệp (26 tháng 5 năm 2002). “Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die”. The New York Times. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008.
- ^ a ă Lipton, Eric (22 tháng 7 năm 2004). “Study Maps the Location of Deaths in the Twin Towers”. The New York Times. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2008.
- ^ “Heroism and Honor”. National Commission on Terrorist Attacks upon the United States. U.S. Congress. 21 tháng 8 năm 2004. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ Cauchon, Dennis and Martha Moore (ngày 2 tháng 9 năm 2002). “Desperation forced a horrific decision”. USATODAY. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2006.
- ^ “Poor Info Hindered 9/11 Rescue”. CBS News. Ngày 18 tháng 5 năm 2004. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2006.
- ^ Snyder, David (19 tháng 4 năm 2002). “Families Hear Flight 93's Final Moments”. The Washington Post. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008.
- ^ “Black Box Recordings”. CNN.com. 12 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2007.
- ^ Fouda, Yosri and Nick Fielding (2004). Masterminds of Terror. Arcade Publishing. tr. pp. 158–159.
- ^ a ă “24 Remain Missing”. September 11 Victims. 12 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ “2008 9/11 Death Toll”. Associated Press. 10 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2006.
- ^ “American Airlines Flight 11”. CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ “United Airlines Flight 175”. CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ “American Airlines Flight 77”. CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ “American Airlines Flight 77”. CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ Roddy, Dennis B. (28 tháng 10 năm 2017). “Flight 93: Forty lives, one destiny”. Pittsburgh Post-Gazette. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ (AP, ngày 23 tháng 1 năm 2005).
- ^ “September 11: Chronology of terror”. CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006.
- ^ “First video of Pentagon 9/11 attack released”. CNN. Ngày 16 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2006.
- ^ Stone, Andrea (20 tháng 8 năm 2002). “Military's aid and comfort ease 9/11 survivors' burden”. USA Today. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ Walker, Carolee (11 tháng 9 năm 2006). “Five-Year 9/11 Remembrance Honors Victims from 90 Countries”. United States Department of State. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008.
- ^ DePalma, Anthony (24 tháng 5 năm 2007). “For the First Time, New York Links a Death to 9/11 Dust”. The New York Times.
- ^ “World Trade Center Building Performance Study”. FEMA. Tháng 5 năm 2002. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2007.
- ^ “World Trade Center Building Performance Study”. FEMA. Tháng 5 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2010. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2011.
- ^ Bloomfield, Larry (1 tháng 10 năm 2001). “New York broadcasters rebuild”. Broadcast Engineering. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008.
- ^ “The Pentagon Building Performance Report” (PDF). American Society of Civil Engineers (ASCE). Tháng 1 năm 2003. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ Watson, Dale L. (6 tháng 2 năm 2002). “The Terrorist Threat Confronting the United States”. Federal Bureau of Investigation. United States Department of Justice. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2002. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ “The FBI releases 19 photographs of individuals believed to be the hijackers of the four airliners that crashed on September 11, 01”. Federal Bureau of Investigation. United States Department of Justice. 27 tháng 9 năm 2001. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 10 năm 2001. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ Johnston, David (9 tháng 9 năm 2003). “TWO YEARS LATER: 9/11 TACTICS; Official Says Qaeda Recruited Saudi Hijackers to Strain Ties”. The New York Times. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008.
- ^ Clayton, Mark (30 tháng 10 năm 2003). “Reading into the mind of a terrorist”. Christian Science Monitor. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2007.
- ^ “9/11 panel: Al Qaeda planned to hijack 10 planes”. CNN. 17 tháng 6 năm 2004. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008.
- ^ a ă “Saga of Dr. Zawahri Sheds Light On the Roots of al Qaeda Terror”. The Wall Street Journal. 2 tháng 7 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ “Tenth Public Hearing, Testimony of Louis Freeh”. 9/11 Commission. 13 tháng 4 năm 2004. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ “Jihad Against Jews and Crusaders: World Islamic Front Statement”. Ngày 23 tháng 2 năm 1998. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006.
- ^ “Attacks draw mixed response in Mideast”. CNN.com. 12 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2007.
- ^ Saleh, Heba (11 tháng 9 năm 2001). “Mixed response from Arab World”. BBC News. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2008.
- ^ “U.S. President Bush's speech to United Nations”. CNN. Ngày 10 tháng 11 năm 2001. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2008.
- ^ Khan, Aamer Ahmed (ngày 4 tháng 5 năm 2005). “Pakistan and the 'key al-Qaeda' man”. BBC. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006.
- ^ Pooley, Eric. “Mayor of the World”. Time 2001 Person of the Year. Time. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006.
- ^ Glynn, Simone A. (7 tháng 5 năm 2003). “Effect of a National Disaster on Blood Supply and Safety: The September 11 Experience”. Journal of the American Medical Association (American Medical Association) 289 (17): 2246. PMID 12734136. doi:10.1001/jama.289.17.2246. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
- ^ “Red Cross Woes”. PBS. 19 tháng 12 năm 2001. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2008.
- ^ a ă “Hate crime reports up in wake of terrorist attacks”. CNN. Ngày 17 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006.
- ^ “U.S. Officials Should Have Been Better Prepared For Hate Crime Wave”. Human Rights Watch. Ngày 14 tháng 11 năm 2002. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008.
- ^ Barnhart, Bill (17 tháng 9 năm 2001). “Markets reopen, plunge”. Chicago Tribune. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008.
- ^ Bob, Fernandez (22 tháng 9 năm 2001). “U.S. Markets Decline Again”. KRTBN Knight Ridder Tribune Business News (The Philadelphia Inquirer).
- ^ Hensell (14 tháng 12 năm 2001). “Tough Times Loom For Manhattan Commercial Market”. Realty Times. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008. Đã bỏ qua tham số không rõ
|fisrt=(trợ giúp)
- ^ “Thị trấn nhỏ và hàng nghìn trái tim lớn”.
- ^ “New York: 9/11 toxins caused death”. CNN.com. 24 tháng 5 năm 2007. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2007.
- ^ DePalma, Anthony (13 tháng 5 năm 2006). “Tracing Lung Ailments That Rose With 9/11 Dust”. The New York Times. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008.
- ^ Shapiro, Rich (10 tháng 9 năm 2007). “Cancer ends his fitness life after toil at the Pit”. New York Daily News. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008.
- ^ “Updated Ground Zero Report Examines Failure of Government to Protect Citizens”. Sierra Club. 2006. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008.
- ^ “CCCEH Study of the Effects of 9/11 on Pregnant Women and Newborns” (PDF). World Trade Center Pregnancy Study. Columbia University. 2006. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2008.
- ^ “Translating WTC Recommendations Into Model Building Codes”. National Institute of Standards and Technology. 25 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008.
- ^ C. S. Kuppuswamy (2005-11-02). "Terrorism in Indonesia: Role of the Religious Organisation" (HTML). South Asia Analysis Group. Truy cập ngày 2007-07-06.
- ^ Banlaoi, Rommel (2006). “Radical Muslim Terrorism in the Philippines”. Trong Tan, Andrew. Handbook on Terrorism and Insurgency in Southeast Asia. London: Edward Elgar Publishing.
- ^ Taylor, Tess (26 tháng 9 năm 2001). “Rebuilding in New York” (68). Architecture Week. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008.
- ^ “Silent Tribute Marks End of Ground Zero Search”. Fox News. 30 tháng 5 năm 2002. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008.
- ^ Lubell, Sam; Charles Linn (ngày 5 tháng 12 năm 2005). “Power Struggle Heats Up While Development Moves Slowly at Ground Zero”. Architectural Record. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006.
- ^ Buettner, Russ. “Fat cats milked Ground Zero”. Daily News. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006.
- ^ Oglesby, Christy (11 tháng 9 năm 2002). “Phoenix rises: Pentagon honors 'hard-hat patriots'”. CNN. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2008.
- ^ “Skyscraperpage.com, tallest buildings in NY”. Skyscraperpage.com. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012.
- ^ “Tallest buildings under construction in the world”. Skyscraperpage.com. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012.
- ^ “Honoring the fallen, From New York to Texas, Americans pay respect to the victims of terrorism”. The Dallas Morning News. 15 tháng 9 năm 2001.
- ^ Ahrens, Frank (15 tháng 9 năm 2001). “Sorrow's Legions; Washingtonians Gather With Candles, Prayers And a Shared Grief”. The Washington Post.
- ^ “Bush Thanks Canadians for Helping After 9/11”. Fox News. 1 tháng 12 năm 2004. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.
- ^ Sigmund, Pete (26 tháng 9 năm 2001). “Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search”. Construction Equipment Guide. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008.
- ^ Wilgoren, Debbie; Nick Miroff, Robin Shulman (11 tháng 9 năm 2008). “"Pentagon Memorial Dedicated on 7th Anniversary of Attacks"”. The Washington Post (The Washington Post Company). Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008.
- ^ Dwyer, Timothy (26 tháng 5 năm 2007). “Pentagon Memorial Progress Is Step Forward for Families”. The Washington Post. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008.
- ^ “DefenseLINK News Photos - Pentagon's America's Heroes Memorial”. Department of Defense. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2007.
- ^ “WTC Memorial Construction Begins”. CBS News. 6 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.
|đồng tác giả=cần
|tác giả=(trợ giúp)
- ^ Vụ khủng bố 11/9 nhìn từ trên cao Minh Long, Vnexpress.net 9/2/2010
- ^ World Trade Center 9/11 Photos: A Fresh But Painful Look at Sept. 11 Tragedy
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Wayne Barrett and Dan Collins, Grand Illusion: The Untold Story of Rudy Giuliani and 9/11. New York, Harper Collins, (2006). ISBN 0-06-053660-8
- National Commission on Terrorist Attacks, The 9/11 Commission Report: Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States, W.W. Norton and Company, (2004), ISBN 0-393-32671-3
Phương tiện[sửa | sửa mã nguồn]
-
- Trục trặc khi nghe? Xem hướng dẫn.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Mỹ công bố đoạn băng vụ tấn công ngày 11-9 Tường Vy, báo Tuổi Trẻ, 17/05/2006 10:39 (GMT + 7)
- Theo dòng sự kiện tại Vnexpress.
- Biến cố 9/11: 5 năm sau nhìn lại, 13, Tháng Chín 2006
- World Trade Center Attacks trên YouTube
- ngày 11 tháng 9 năm 2001 Video trên YouTube

markdown:
# Sự kiện 11 tháng 9
[Tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91_ng%C3%A0y_11_th%C3%A1ng_9&redirect=no))
|Sự kiện 11 tháng 9|
|Một phần của
| ![ Một tập hợp gồm 8 bức ảnh chụp lại cảnh, từ trên xuống dưới, hai tòa nhà Trung tâm Thương mại Thế giới đang bốc cháy, phần sụp đổ của Lầu Năm Góc, vụ va chạm với tòa tháp nam, một nhân viên cứu hộ đứng trước đống đổ nát của các tòa tháp sụp đổ, một máy đào đào lên một động cơ phản lực đã bị biến dạng, ba khung hình trong một video quay lại cảnh máy bay đâm vào Lầu Năm Góc](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/September_11_Photo_Montage.jpg/250px-September_11_Photo_Montage.jpg)
![ Một tập hợp gồm 8 bức ảnh chụp lại cảnh, từ trên xuống dưới, hai tòa nhà Trung tâm Thương mại Thế giới đang bốc cháy, phần sụp đổ của Lầu Năm Góc, vụ va chạm với tòa tháp nam, một nhân viên cứu hộ đứng trước đống đổ nát của các tòa tháp sụp đổ, một máy đào đào lên một động cơ phản lực đã bị biến dạng, ba khung hình trong một video quay lại cảnh máy bay đâm vào Lầu Năm Góc](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/September_11_Photo_Montage.jpg/250px-September_11_Photo_Montage.jpg)
-
*Hàng trên cùng:*Tòa Tháp Đôi của
[Trung tâm Thương mại Thế giới](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)
đang bốc cháy
-
*Hàng thứ 2, từ trái qua phải*: Một phần của
[Lầu Năm Góc](/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c)bị sụp đổ; [Chuyến bay 175](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_bay_175_c%E1%BB%A7a_United_Airlines&action=edit&redlink=1)
đâm vào 2 WTC;
-
*Hàng thứ 3, từ trái qua phải:*Một lính cứu hỏa gọi
hỗ trợ tại
[khu vực Trung tâm](/w/index.php?title=Khu_v%E1%BB%B1c_Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1);
Thương mại Thế giới
[Khu Bình địa](/w/index.php?title=Khu_B%C3%ACnh_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1); Một chiếc động cơ
từ
[Chuyến bay 93](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_93_c%E1%BB%A7a_United_Airlines)được tìm thấy
-
*Hàng cuối cùng:* [Chuyến bay 77](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_77_c%E1%BB%A7a_American_Airlines)va chạm với
Lầu Năm Góc được chụp lại trong
ba khung hình liên tiếp trên
[CCTV](/wiki/Camera_quan_s%C3%A1t) [Thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York),
[New York](/wiki/New_York_(ti%E1%BB%83u_bang)), Hoa Kỳ; [Quận Arlington, Virginia](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Arlington,_Virginia),
Hoa Kỳ;
[Xã Stonycreek](/wiki/X%C3%A3_Stonycreek,_Qu%E1%BA%ADn_Somerset,_Pennsylvania)gần
[Shanksville, Pennsylvania](/wiki/Shanksville,_Pennsylvania),
Hoa Kỳ
8:46 sáng – 10:28 sáng (
[EDT](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))) [Trung tâm Thương mại Thế giới](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)
(
[AA11](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_bay_11_c%E1%BB%A7a_American_Airlines&action=edit&redlink=1)và [UA 175](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_bay_175_c%E1%BB%A7a_United_Airlines&action=edit&redlink=1)) [Lầu Năm Góc](/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c)( [AA77](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_77_c%E1%BB%A7a_American_Airlines)) [Nhà Trắng](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng)hoặc [Điện Capitol](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Capitol)
(
[UA 93](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_93_c%E1%BB%A7a_United_Airlines); đã thất bại) [al-Qaeda](/wiki/Al-Qaeda) [[1]](#cite_note-cbc-2004-1) **Sự kiện 11 tháng 9**, thường được viết tắt **9/11** hoặc **sự kiện 911** theo lối viết ngày tháng tại Mỹ, là một loạt tấn công [khủng bố](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91) [cảm tử](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3m_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) có phối hợp tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) diễn ra vào sáng thứ ba, ngày [11 tháng 9](/wiki/11_th%C3%A1ng_9) năm [2001](/wiki/2001), khi một nhóm [không tặc](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFt_c%C3%B3c_m%C3%A1y_bay&action=edit&redlink=1) gần như cùng một lúc cướp bốn [máy bay hành khách](/w/index.php?title=M%C3%A1y_bay_h%C3%A0nh_kh%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) hiệu [Boeing](/wiki/Boeing) đang trên đường bay nội địa trong nước [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). [[2]](#cite_note-SecCounc-2) Nhóm không tặc lái hai [3] [phi cơ](/wiki/M%C3%A1y_bay)lao thẳng vào Tòa Tháp Đôi của [Trung tâm Thương mại Thế giới](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)tại [Manhattan](/wiki/Manhattan), [Thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York)– mỗi chiếc đâm vào một trong hai [tòa tháp](/wiki/T%C3%B2a_th%C3%A1p)cao nhất, cách nhau khoảng 18 [phút](/wiki/Ph%C3%BAt). Trong vòng hai tiếng đồng hồ, cả hai tòa tháp bị sụp đổ. Một nhóm không tặc khác lái chiếc phi cơ thứ ba đâm vào tổng hành dinh của [Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_Hoa_K%E1%BB%B3)tại [Lầu Năm Góc](/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c)ở [Quận Arlington, Virginia](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Arlington,_Virginia). Chiếc máy bay thứ tư rơi xuống một cánh đồng gần [Shanksville](/w/index.php?title=Shanksville&action=edit&redlink=1)thuộc [Quận Somerset](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Somerset,_Pennsylvania), [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania), cách [Pittsburgh](/wiki/Pittsburgh)129 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t)(80 [dặm](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh)) về phía Đông, sau khi hành khách trên máy bay chống cự lại nhóm không tặc này.
Tổng số đã có cả thảy 2.996 người thiệt mạng (tính cả 19 kẻ khủng bố) trong vụ tấn công, và 24 người liệt kê mất tích xem như đã chết,
[[4]](#cite_note-4) gây tổn thất ít nhất 10 tỷ USD giá trị nhà đất và cơ sở hạ tầng, [5] [[6]](#cite_note-cost-6) và 3000 tỷ USD tổng thiệt hại. [[7]](#cite_note-PEARL9.2F11-7) [[8]](#cite_note-8)
Theo phúc trình của
[Ủy ban Quốc gia về vụ Khủng bố tại Hoa Kỳ](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Qu%E1%BB%91c_gia_v%E1%BB%81_v%E1%BB%A5_Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) (Ủy ban 11/9), tất cả 19 không tặc tiến hành cuộc tấn công đều là những tay [khủng bố](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91) liên quan đến tổ chức [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) [Al-Qaeda](/wiki/Al-Qaeda). Bản phúc trình cho rằng [Osama bin Laden](/wiki/Osama_bin_Laden), người [Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi), thủ lĩnh của Al-Qaeda, là người chịu trách nhiệm về vụ tấn công, trong khi [Khalid Shaikh Mohammed](/wiki/Khalid_Shaikh_Mohammed) là người trực tiếp đặt kế hoạch cho cuộc tấn công. [Chính phủ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) của nhiều nước khác, cũng như nhiều nguồn tin tức, đã đi đến hoặc phát biểu kết luận tương tự. Osama bin Laden ban đầu quyết liệt bác bỏ mọi liên quan đến vụ tấn công trong hai lời tuyên bố vào năm 2001 nhưng về sau, trong một [9] [lời tuyên bố bằng video](/w/index.php?title=Video_c%E1%BB%A7a_Osama_bin_Laden_n%C4%83m_2004&action=edit&redlink=1)năm 2004, Osama thừa nhận là có liên quan trực tiếp đến những cuộc khủng bố . [[10]](#cite_note-10)
Theo phúc trình của Ủy ban 11/9, các không tặc đã biến những chiếc máy bay thành những quả
[bom tự sát](/w/index.php?title=Bom_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&action=edit&redlink=1) lớn nhất trong [lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD). Vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 là một trong những sự kiện quan trọng đáng chú ý nhất trong [thế kỷ 21](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_21), và là một trong những vụ khủng bố gây thiệt hại nhiều nhất về tất cả các mặt [kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF), [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i), [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B), [văn hóa](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a), và [quân sự](/wiki/Qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1) của [lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3) cũng như những nơi khác trên [thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi).
## Mục lục
[1 Tấn công](#T.E1.BA.A5n_c.C3.B4ng) [2 Trách nhiệm](#Tr.C3.A1ch_nhi.E1.BB.87m) [3 Động lực](#.C4.90.E1.BB.99ng_l.E1.BB.B1c) [4 Hậu quả](#H.E1.BA.ADu_qu.E1.BA.A3) [5 Sự sụp đổ của WTC](#S.E1.BB.B1_s.E1.BB.A5p_.C4.91.E1.BB.95_c.E1.BB.A7a_WTC) [6 Cuộc chiến chống Khủng bố](#Cu.E1.BB.99c_chi.E1.BA.BFn_ch.E1.BB.91ng_Kh.E1.BB.A7ng_b.E1.BB.91) [7 Tái thiết](#T.C3.A1i_thi.E1.BA.BFt) [8 Tưởng niệm](#T.C6.B0.E1.BB.9Fng_ni.E1.BB.87m) [9 Kịch nghệ và Văn chương](#K.E1.BB.8Bch_ngh.E1.BB.87_v.C3.A0_V.C4.83n_ch.C6.B0.C6.A1ng) [10 Hình ảnh](#H.C3.ACnh_.E1.BA.A3nh) [11 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [12 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [13 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [14 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tấn công[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=1)]
Vụ tấn công khởi phát là việc cướp bốn chiếc máy bay thương mại. Với sức chứa gần 91.000
[lít](/wiki/L%C3%ADt) (24.000 [gallon](/wiki/Gallon)) cho các động cơ phản lực của mỗi chiếc, những chiếc máy bay này được biến thành những quả bom lửa đang bay. Chuyến bay 11 của hãng hàng không * đâm vào mé bắc của toà Tháp Bắc WTC vào lúc 8:46:40 sáng giờ địa phương (12:46:40 UTC). Lúc 9:03:11 sáng giờ địa phương (13:03:11 American Airlines* [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)), chuyến bay 175 của hãng hàng không *đâm vào toà Tháp Nam, được truyền hình trực tiếp bởi các máy quay trước đó đang hướng ống kính về phía Tháp Bắc.* [United Airlines](/wiki/United_Airlines) [[11]](#cite_note-11)
Chuyến bay 77 của hãng
*American Airlines* lao vào [Lầu Năm Góc](/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c) vào lúc 9:37:46 sáng giờ địa phương (13:37:46 UTC). Chiếc phi cơ thứ tư, chuyến bay 93 của hãng hàng không *United Airlines*, rơi xuống một cánh đồng gần [Shanksville](/w/index.php?title=Shanksville&action=edit&redlink=1) và thị trấn [Stonycreek](/w/index.php?title=Stonycreek&action=edit&redlink=1) thuộc Quận [Somerset](/wiki/Somerset), tiểu bang [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) vào lúc 10:03:11 sáng [giờ địa phương](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)) (14:03:11 UTC), [[12]](#cite_note-Chap7-12) [[13]](#cite_note-Fox2-13) xác vụn của chiếc máy bay đã được tìm thấy cách đó tám dặm. Người ta tin rằng máy bay bị rơi có thể là do nhóm không tặc cố ý làm như thế, nhưng cũng có thể là do hành khách trên máy bay đánh trả lại làm nhóm không tặc không thể kiểm soát được chiếc máy bay. Trong số những người có mặt trên bốn chuyến bay định mệnh này, không ai còn sống sót. [14]
Một số hành khách và nhân viên phi hành đoàn đã cố liên lạc bằng điện thoại từ trên máy bay.
[[15]](#cite_note-15) Họ báo cho biết có nhiều không tặc đang có mặt trên máy bay. Sau này, [16] [FBI](/wiki/C%E1%BB%A5c_%C4%90i%E1%BB%81u_tra_Li%C3%AAn_bang)nhận diện được tổng cộng có 19 không tặc, bốn trên chuyến bay 93 của hãng United. Trên ba chuyến bay còn lại, mỗi chuyến có năm không tặc.
Theo ước tính của Viện Tiêu chuẩn và Kỹ thuật Quốc gia (NIST) có khoảng 17 400 người có mặt trong Trung tâm Thương mại Thế giới vào lúc xảy ra vụ tấn công, trong khi cửa quay của Cảng New York và New Jersey cho thấy có 14 154 người ở trong tòa tháp đôi vào lúc 8:45 sáng.
[[17]](#cite_note-17) Đa số đều ở dưới điểm va chạm nên được cứu thoát an toàn, có 18 người cố xoay xở để thoát ra kịp lúc từ bên trên khu vực va chạm của tòa tháp phía nam trước khi nó đổ xuống. [18] Có ít nhất 1 366 người bị kẹt ngay tại hoặc bên trên điểm va chạm của toà tháp phía bắc, không ai còn sống sót [[19]](#cite_note-19) Theo phúc trình của Ủy ban 11/9, hàng trăm người chết ngay khi xảy ra vụ nổ, những người còn lại bị mắc kẹt trong tòa nhà, thiệt mạng khi tòa nhà sụp đổ. [[20]](#cite_note-NYTFatal-20) Có đến 600 người chết ngay lập tức hoặc bị kẹt trong các tầng lầu ngay tại điểm va chạm hoặc bên trên của tòa tháp Nam. [[21]](#cite_note-911-ch9-21) [[20]](#cite_note-NYTFatal-20)
Trong số những người có mặt trong Trung tâm Thương mại Thế giới vào lúc nơi này bị tấn công, ước tính có khoảng 200 người, tuyệt vọng vì bị nhấn chìm trong khói và sức nóng của nhiên liệu phản lực đang bốc cháy, liều mạng nhảy ra khỏi toà tháp đôi rực lửa để hứng chịu cái chết thảm khốc khi rơi xuống đường phố và trên mái của những toà cao ốc lân cận, hàng chục mét thấp hơn bên dưới.
[[22]](#cite_note-horrificdecision-22)
Phản ứng tương tự cũng được ghi nhận khi những nạn nhân của vụ cháy tàu
[General Slocum](/w/index.php?title=General_Slocum&action=edit&redlink=1) (xảy ra năm [1981](/wiki/1981) với hơn 1.000 người chết), và vụ hoả hoạn tại xưởng may [Triangle Shirtwaist](/w/index.php?title=Triangle_Shirtwaist&action=edit&redlink=1) (năm [1911](/wiki/1911) với hơn 100 thương vong) tìm lấy cái chết khi cố tìm cách thoát khỏi tình thế nguy cấp.
Nhiều người khác đang ở các tầng lầu cao hơn điểm va chạm (nơi máy bay đâm vào toà nhà) cố chạy ngược lên mái toà nhà với hy vọng sẽ được trực thăng đến cứu. Nhưng không có kế hoạch cứu hộ nào được lập ra cho một tình huống như thế. Những người khác bị chặn lại bởi cửa đã bị khoá chặt khi họ đang cố leo lên mái toà nhà.
[[23]](#cite_note-23)
### Chiếc máy bay thứ tư[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=2)]
Có những suy đoán cho rằng chiếc máy bay thứ tư,
[chuyến bay 93](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_s%E1%BB%91_93_c%E1%BB%A7a_United_Airlines) của hãng *United Airlines*, bị nhóm không tặc dự định cho đâm vào Điện [Capitol](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Capitol_Hoa_K%E1%BB%B3) (Trụ sở Quốc hội Hoa Kỳ) hoặc [Nhà Trắng](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng) ở [Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.).
Những gì được ghi lại trong hộp đen cho thấy những hành khách, do
[Todd Beamer](/wiki/Todd_Beamer), [Jeremy Glick](/w/index.php?title=Jeremy_Glick&action=edit&redlink=1) và [Mark Bingham](/w/index.php?title=Mark_Bingham&action=edit&redlink=1) lãnh đạo, cố gắng giành quyền kiểm soát máy bay từ tay nhóm không tặc mặc dù những không tặc, trong một nỗ lực bất thành, cho phi cơ lắc mạnh nhằm khống chế nhóm hành khách. [[24]](#cite_note-WP93-24) Theo băng ghi âm của dịch vụ khẩn cấp [25] [911](/wiki/911), một hành khách trên chuyến bay 93 yêu cầu người điện thoại viên cùng cầu nguyện với anh trước khi nhóm hành khách này xông lên tranh giành với nhóm khủng bố để chiếm lại quyền điều khiển chiếc phi cơ. Sau khi cầu nguyện xong, người hành khách chỉ thốt lên *"Let’s roll" (Hãy cuộn lại)*. sau này trở thành tiếng hô xung trận của binh sĩ chiến đấu chống [Al Qaeda](/wiki/Al-Qaeda)tại [Afghanistan](/wiki/Afghanistan).
Không lâu sau đó, chiếc phi cơ rơi xuống một cánh đồng gần Shanksville thuộc thị trấn Stonycreek, hạt Somerset, tiểu bang Pennsylvania vào lúc 10:30:11 sáng giờ địa phương (14:03:11UTC). Có những bất đồng về thời điểm chính xác máy bay rơi, dựa vào những chấn động được ghi nhận cho thấy có thể xảy ra lúc 10:06. Ủy ban 9/11 báo cáo rằng quân sư của al-Qaeda (đã bị bắt),
[Khalid Shikh Mohamed](/w/index.php?title=Khalid_Shikh_Mohamed&action=edit&redlink=1), khai rằng mục tiêu tấn công của chuyến bay 93 là Điện Capitol, trụ sở [Quốc hội Hoa Kỳ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3), được dành cho bí danh "Khoa Luật". [[26]](#cite_note-26)
### Tử vong và Thiệt hại[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=3)]
|Thương vong (kể cả không tặc)|
|Thành phố New York||
|[[27]](#cite_note-hirschkorn-27) [[28]](#cite_note-28) [Chuyến bay 11 American Airlines](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_bay_11_American_Airlines&action=edit&redlink=1) [[29]](#cite_note-29) [Chuyến bay 175 United Airlines](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_bay_175_United_Airlines&action=edit&redlink=1) [[30]](#cite_note-30) [Lầu Năm Góc](/wiki/L%E1%BA%A7u_N%C4%83m_G%C3%B3c) [[31]](#cite_note-31) [Chuyến bay 77 American Airlines](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_bay_77_American_Airlines&action=edit&redlink=1) [[32]](#cite_note-32) [Chuyến bay 93 United Airlines](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_s%E1%BB%91_93_c%E1%BB%A7a_United_Airlines) [[33]](#cite_note-33)
Khi các khu ngoại ô chung quanh Thành phố New York biết tin thảm họa đang xảy ra quá gần, nhiều trường học đóng cửa, di tản hoặc tự phong toả. Những khu học chính khác ngăn không cho học sinh xem truyền hình bởi vì nhiều em có cha mẹ đang làm việc trong tòa tháp đôi. Ở các bang
[New Jersey](/wiki/New_Jersey) và [Connecticut](/wiki/Connecticut), các trường tư đều được di tản. Trường học tại [Scardale](/w/index.php?title=Scardale&action=edit&redlink=1), tiểu bang New York bị đóng cửa. Tại [Greenwich](/wiki/Greenwich), tiểu bang [Connecticut](/wiki/Connecticut), khoảng 15 dặm phía bắc Thành phố New York, hàng trăm học sinh có quan hệ trực tiếp với những nạn nhân của vụ tấn công. Greenwich, một trong những thị trấn giàu nhất thế giới, có nhiều cư dân tử vong hơn bất cứ thị trấn nào trong vùng.
Theo tường thuật của hãng thông tấn
[Associated Press](/wiki/Associated_Press), thành phố đã nhận diện hơn 1 600 tử thi, nhưng không thể xác định nhân thân cho số tử thi còn lại (khoảng 1 100 người). Bản tường thuật cũng nói rằng thành phố có "khoảng 10 000 mẩu xương và các phần mô chưa thể xác nhận là phù hợp với danh sách tử vong". [[34]](#cite_note-34)
Con số thương vong lên đến 2 975 người, trong đó có 19 không tặc, 246 người trên 4 chiếc máy bay (không ai sống sót), 2 603 người thiệt mạng tại Thành phố New York, trong tòa tháp đôi cũng như trên mặt đất, và 125 người trong Lầu Năm Góc.
[[35]](#cite_note-Chrono-35) Thêm vào danh sách nạn nhân là 24 người bị liệt kê mất tích. [36] Ngoại trừ 55 người thuộc các lực lượng vũ trang, tất cả đều là dân thường. [[27]](#cite_note-hirschkorn-27) [[37]](#cite_note-37)
Hơn 90 quốc gia có công dân thiệt mạng trong vụ tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới.
Các viên chức y tế Thành phố New York đưa tên Felicia Dunn-Jones vào danh sách nạn nhân. Năm tháng sau ngày xảy ra sự kiện 11/9, Dunn-Jones chết vì bệnh phổi do hít phải bụi khi tòa nhà WTC sụp đổ. [38] [[39]](#cite_note-39)
Thêm vào đó, tòa Tháp đôi cao 110 tầng của Trung tâm Thương mại Thế giới, cùng với năm tòa nhà khác thuộc khu vực WTC, gồm có tòa nhà số 7 của WTC, tòa nhà chọc trời khung bằng thép cao 48 tầng cách đó một khu phố, các tòa nhà số 6, 5, 4, 3 của WTC, phức hợp Trung tâm Tài chính Thế giới, và Nhà thờ Chính Thống giáo St Nicholas, cùng bốn trạm tàu điện ngầm hoặc bị sụp đổ hoàn toàn hoặc bị thiệt hại nặng nề.
Tính tổng cộng, trên Đảo [40] [Manhattan](/wiki/Manhattan), có 45 tòa nhà bị thiệt hại. Các thiết bị truyền thông như tháp [truyền hình](/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh), [truyền thanh](/wiki/Radio), [radio](/wiki/Radio)hai chiều bị phá hủy nhưng các trạm truyền thông đã nhanh chóng phục hồi tín hiệu và phát sóng lại. [[41]](#cite_note-wtcstudy1-41) Tại [[42]](#cite_note-42) [Arlington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Arlington,_Virginia), một phần của tòa nhà Lầu Năm Góc bị hư hại nghiêm trọng do hỏa hoạn, một phần khác bị sụp đổ. [[43]](#cite_note-43)
## Trách nhiệm[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=4)]
Chính phủ
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) qui trách nhiệm cho tổ chức khủng bố [al-Qaeda](/wiki/Al-Qaeda) về vụ tấn công 11/9. Tổ chức này từng nhận đã tấn công các mục tiêu quân sự và dân chính của Hoa Kỳ tại [44] [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi)và [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng). [Osama bin Laden](/wiki/Osama_bin_Laden), bác bỏ mọi dính líu cũng không nhận mình đã biết trước cuộc tấn công. Trước đó, bin Laden đã tuyên bố *thánh chiến*chống lại Hoa Kỳ. Sau thảm hoạ này, chính phủ Hoa Kỳ công bố al-Qaeda và bin Laden là thủ phạm chính.
Tháng 11 năm 2001, lực lượng Hoa Kỳ cho phục hồi một băng video tìm thấy trong một căn nhà bị phá huỷ tại
[Jalalabad](/wiki/Jalalabad), Afghanistan, cuộn băng cho thấy Osama bin Laden đang nói chuyện với [Khaled al-Harbi](/w/index.php?title=Khaled_al-Harbi&action=edit&redlink=1). Trong cuộn băng, bin Laden thừa nhận đã lập kế hoạch cho cuộc tấn công. Trong thế giới [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), người ta tỏ vẻ hoài nghi về tính xác thực của cuộn băng này: "Phóng viên tại Trung Đông của đài BBC, [Frank Gardner](/w/index.php?title=Frank_Gardner&action=edit&redlink=1), nói rằng trên đường phố trong thế giới [Ả Rập](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp), nhiều người tin rằng đây chỉ là một thủ thuật tuyên truyền của chính phủ Mỹ". Cuốn băng được phát sóng trên nhiều mạng tin tức khác nhau trong tháng 12 năm 2001.
Ngày
[16 tháng 9](/wiki/16_th%C3%A1ng_9) năm [2001](/wiki/2001), Osama bin Laden đáp trả bằng cách đọc một bản tuyên bố, "Tôi nhấn mạnh rằng tôi không tiến hành điều này, nó được thực hiện bởi các cá nhân với mục tiêu riêng của họ". Bản tuyên bố được phát sóng trên kênh vệ tinh [Al Jazeera](/wiki/Al_Jazeera) của [Qatar](/wiki/Qatar), cũng được phát sóng trên mạng lưới tin tức của Hoa Kỳ và thế giới. Phản ứng thứ hai của bin Laden xuất hiện vào ngày [28 tháng 11](/wiki/28_th%C3%A1ng_11) trên Daily Ummat, một tờ nhật báo của [Pakistan](/wiki/Pakistan), "Tôi đã nói rằng tôi không dính líu đến các cuộc tấn công 11 tháng 9 tại Mỹ. Là một người Hồi giáo, tôi cố làm hết sức mình để khỏi phải nói dối. Tôi không biết gì về vụ tấn công, cũng không hề xem việc tàn sát phụ nữ và trẻ em vô tội, cùng những nhân mạng khác là một hành động thích đáng. Hồi giáo nghiêm cấm việc gây tổn hại cho phụ nữ, trẻ em vô tội và những người khác. Một hành vi như thế bị cấm đoán ngay cả khi đang ở trong thời chiến".
Tuy nhiên, không lâu sau cuộc bầu cử
[tổng thống Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) năm [2004](/wiki/2004), trong một thông báo ghi âm sẵn, bin Laden công khai thừa nhận sự dính líu của al-Qaeda vào vụ tấn công, và nhận có quan hệ trực tiếp với vụ tấn công. Ông ta nói rằng cuộc tấn công được thực hiện bởi vì "chúng tôi là một dân tộc tự do không chịu chấp nhận bất công, và chúng tôi muốn giành lại tự do cho dân tộc chúng tôi".
Ngày 27 tháng 9 năm 2001, FBI thông báo hình ảnh của 19 không tặc, cùng các thông tin liên quan đến quốc tịch và bí danh của nhiều nghi can.
Mười lăm không tặc đến từ [45] [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi), hai từ [Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất](/wiki/C%C3%A1c_Ti%E1%BB%83u_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t), một từ [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), và một từ [Liban](/wiki/Liban). Khác với nhân thân thường thấy của những kẻ đánh bom cảm tử, họ đều là những người trưởng thành và có học thức. [[46]](#cite_note-46) [[47]](#cite_note-47)
Theo kết luận của Ủy ban 9/11 trong bản tường trình ngày
[22 tháng 6](/wiki/22_th%C3%A1ng_6) năm [2004](/wiki/2004), cuộc tấn công được lập kế hoạch và tiến hành bởi các đặc vụ của al-Qaeda. Ủy ban cho rằng al-Qaeda chi một khoản tiền từ 400.000 USD – 500.000 USD để lập kế hoạch và tiến hành vụ tấn công, nhưng nguồn gốc số tiền trên vẫn chưa được xác minh. [[48]](#cite_note-48)
## Động lực[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=5)]
Theo nguồn tin chính thức từ chính phủ Hoa Kỳ, vụ tấn công 11 tháng 9 là phù hợp với những gì Al-Qaeda tự nhận là sứ mạng của mình. Al-Qaeda bị nghi ngờ dính líu vào những vụ đánh bom các sứ quán Mỹ tại
[Kenya](/wiki/Kenya) và [Tanzania](/wiki/Tanzania), tổ chức này cũng nhận trách nhiệm vụ tấn công khu trục hạm [USS Cole](/w/index.php?title=USS_Cole&action=edit&redlink=1) của [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) tại [Yemen](/wiki/Yemen) năm [2000](/wiki/2000).
Theo Hoa Kỳ, sự kiện 11/9 là một phần trong kế hoạch "giết người Mỹ ở tất cả những nơi nào trên thế giới có thể" mà bin Laden đưa ra. Chiến dịch khủng bố này lợi dụng niềm tin tôn giáo và khởi phát từ một giáo lệnh (
*fatwa*) ban hành năm 1998 bởi [bin Laden](/wiki/Osama_bin_Laden), [Ayman al-Zawahiri](/wiki/Ayman_al-Zawahiri), [Abu-Yasir Rifa’i Ahmad Taha](/w/index.php?title=Abu-Yasir_Rifa%E2%80%99i_Ahmad_Taha&action=edit&redlink=1), [Shaykh Mir Hamzah](/w/index.php?title=Shaykh_Mir_Hamzah&action=edit&redlink=1), và [Fazlur Rahman](/w/index.php?title=Fazlur_Rahman&action=edit&redlink=1). [[49]](#cite_note-fatwa98-49) [[50]](#cite_note-50) Giáo lệnh này mở đầu với phần trích dẫn kinh Koran, "hãy giết những kẻ ngoại giáo bất cứ nơi nào ngươi tìm thấy chúng", và đi đến kết luận "nghĩa vụ của mỗi người Hồi giáo" là "giết người Mỹ ở khắp mọi nơi." [51] . Họ cáo buộc Hoa Kỳ: [[49]](#cite_note-fatwa98-49)
- Bóc lột nguồn tài nguyên vùng bán đảo Ả Rập.
- Lũng đoạn nền chính trị của các quốc gia trong vùng.
- Ủng hộ những chế độ và các vương triều bóc lột người dân trong khu vực Trung Đông, tức là áp bức nhân dân.
- Đặt các căn cứ quân sự tại bán đảo Ả Rập, tức là xâm phạm đất thánh của người Hồi giáo, nhằm mục tiêu đe doạ các nước Hồi giáo láng giềng.
- Âm mưu tạo mối bất hoà giữa các quốc gia Hồi giáo để làm suy yếu sức mạnh chính trị của khối này.
- Ủng hộ
[Israel](/wiki/Israel)và nỗ lực hướng sự quan tâm của quốc tế khỏi việc chiếm đóng [Palestine](/wiki/Palestine).
Cuộc chiến vùng vịnh, kế đó là lệnh cấm vận và các vụ oanh tạc
[Iraq](/wiki/Iraq) thực hiện bởi Hoa Kỳ, gần đây được trích dẫn như là chứng cớ cho những cáo buộc của bản giáo lệnh. Ngược lại với thái độ bất đồng của những người Hồi giáo ôn hoà, giáo lệnh này sử dụng các văn bản Hồi giáo nhằm biện minh cho những hành động bạo lực chống lại quân đội và công dân Mỹ cho đến khi tình hình được thay đổi: tuyên bố rằng "toàn thể chức sắc suốt trong dòng lịch sử Hồi giáo hoàn toàn đồng ý rằng thánh chiến ( *jihad*) là bổn phận của mỗi cá nhân khi kẻ thù tìm cách hủy diệt các quốc gia Hồi giáo".
Những thông báo của Al-Qaeda ghi nhận được từ sau 11 tháng 9 hỗ trợ cho sự suy đoán này. Trong một băng video năm 2004, bin Laden rõ ràng là thừa nhận trách nhiệm trong vụ tấn công và nói rằng những hành động này là để "phục hồi sự tự do cho dân tộc chúng ta", để "trừng phạt kẻ xâm lược" và để phá hoại nền kinh tế nước Mỹ. bin Laden tuyên bố rằng mục tiêu kéo dài của cuộc thánh chiến là "làm chảy máu nước Mỹ đến khi nước này kiệt sức".
Cả Hoa Kỳ và Al-Qaeda đều cố trình bày cuộc tranh chấp này là cuộc chiến giữa Thiện và Ác.
Bản báo cáo của Ủy ban 9/11 khẳng định rằng thái độ thù nghịch của
[Khalid Shaikh Mohamed](/w/index.php?title=Khalid_Shaikh_Mohamed&action=edit&redlink=1), người được xem là "kiến trúc sư trưởng" của vụ tấn công 9/11, xuất phát từ "sự bất đồng dữ dội với chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ ủng hộ Israel". Động cơ tương tự cũng được quy cho tên không tặc lái máy bay đâm vào toà tháp đôi WTC: [Mohamed Atta](/w/index.php?title=Mohamed_Atta&action=edit&redlink=1) được miêu tả bởi Ralph Bodenstein – người từng du hành, làm việc và nói chuyện với anh ta – như là "hoàn toàn tin rằng Hoa Kỳ muốn bảo vệ Israel".
Tuy nhiên, giáo lệnh năm
[1998](/wiki/1998) của bin Laden được ban hành vào thời điểm ra đời thoả hiệp [Oslo](/wiki/Oslo) về Israel và Palestine, khi các bên tin rằng cuộc tranh chấp đang đến lúc chấm dứt bằng các thỏa hiệp.
Ngược lại, chính phủ Bush cho rằng Al-Qaeda bị thúc đẩy bởi lòng căm thù tinh thần tự do và dân chủ thể hiện bởi nước Mỹ, trong khi những nhà phân tích độc lập cho rằng động cơ chính của Al-Qaeda là khuyến khích tinh thần đoàn kết Hồi giáo bằng cách tập chú vào một kẻ thù chung, như thế về lâu về dài giúp dọn đường cho sự hình thành một trật tự thế giới mới theo cung cách Hồi giáo quá khích.
## Hậu quả[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=6)]
### Phản ứng của Quốc tế[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=7)]
Vụ tấn công tạo ra những phản ứng khác nhau trong nền chính trị toàn cầu. Phản ứng của các chính phủ và phương tiện truyền thông trên khắp thế giới là gay gắt lên án hành động khủng bố, với những hàng tít trên nhật báo
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Le Monde](/wiki/Le_Monde), tóm lược thái độ đồng cảm của quốc tế: "Ngày hôm nay Tất cả chúng ta đều là người Mỹ", và hàng triệu người trên thế giới tổ chức thắp nến tưởng niệm nạn nhân.
Những nhà lãnh đạo của hầu hết các quốc gia Trung Đông đều lên tiếng kết án vụ tấn công, nhưng
[Iraq](/wiki/Iraq) là một ngoại lệ, nước này đưa ra một thông báo chính thức, "những gã cao bồi Mỹ đang hứng chịu hậu quả tội ác của họ chống lại nhân loại" . Trong khi đó, có một số ít người Palestine ăn mừng sự kiện này. [52] [[53]](#cite_note-53)
Chỉ khoảng một tháng sau vụ tấn công, Hoa Kỳ dẫn đầu một liên minh quân sự quốc tế tiến vào Afghanistan để săn đuổi các lực lượng vũ trang của al-Qaeda hầu đánh đổ chính phủ
[Taliban](/wiki/Taliban) vì cớ chứa chấp bọn khủng bố . Chính quyền Pakistan quyết định đứng về phía Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống Osama bin Laden và al-Qaeda. Nước này dành cho Hoa Kỳ một số phi trường và căn cứ quân sự làm hậu cứ cho chiến dịch tấn công vào Afghanistan, cùng lúc cho bắt giữ hơn 600 nghi can là thành viên al-Qaeda và giải giao những người này cho Hoa Kỳ [54] . Hoa Kỳ cũng được sự ủng hộ của nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả [[55]](#cite_note-55) [Nga](/wiki/Nga)và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), trong việc hợp tác chống khủng bố toàn cầu.
### Công luận tại Hoa Kỳ[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=8)]
Vụ tấn công tác động mạnh mẽ bao trùm lên toàn thể dân chúng Mỹ. Người ta bày tỏ lòng biết ơn đối với những nhân viên duy trì an toàn công cộng, nhất là lính cứu hỏa. Những người này đã bày tỏ lòng dũng cảm khác thường giữa tình thế hiểm nghèo nơi hiện trường trong khi họ phải gánh chịu con số tử vong cao chưa từng có khi thi hành nhiệm vụ. Thị trưởng thành phố New York,
[Rudolph Giuliani](/w/index.php?title=Rudolph_Giuliani&action=edit&redlink=1), giành được sự ngưỡng mộ toàn quốc vì những hoạt động không mệt mỏi của ông trong lúc này. Giuliani được tạp chí * chọn làm TIME* [Nhân vật của Năm](/wiki/Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%E1%BB%A7a_n%C4%83m_(t%E1%BA%A1p_ch%C3%AD_Time))2001. [[56]](#cite_note-56)
Thành phố New York đã bị trọng thương bởi vụ tấn công và sẽ luôn luôn mang theo mình những vết sẹo vật chất và tâm sinh lý kể từ thảm họa này. Một làn sóng hiến máu tự nguyện đã dấy lên ngay sau ngày 11 tháng 9 để cứu sinh mạng người bị nạn. Theo một tường trình trên
[Tạp chí Hiệp hội Y khoa Mỹ](/w/index.php?title=T%E1%BA%A1p_ch%C3%AD_Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_Y_khoa_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) ra ngày [7 tháng 5](/wiki/7_th%C3%A1ng_5) năm [2003](/wiki/2003): "... lượng máu được hiến tặng trong những tuần lễ sau vụ tấn công 11/9 cao hơn nhiều so với cùng kỳ trong năm 2000 (2.5 lần trong tuần lễ đầu tiên sau vụ tấn công; 1.3 – 1.4 lần trong tuần thứ hai và tuần thứ tư sau vụ tấn công)". [[57]](#cite_note-57) [[58]](#cite_note-58)
Xảy ra một số vụ quấy nhiễu và tấn công chống lại người Trung Đông và những người "trông giống người Trung Đông"
[[59]](#cite_note-Hate_crime_reports_up_in_wake_of_terrorist_attacks-59) , nhất là [60] [người Sikh](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Sikh&action=edit&redlink=1). Tổng cộng có chín người thiệt mạng trên lãnh thổ Hoa Kỳ như là nạn nhân của những hành động trả đũa. Balbir Singh Sodhi, một trong số những nạn nhân, bị bắn chết ngày 15 tháng 9. Sodhi, giống những nạn nhân khác, là một người Sikh nhưng bị hiểu lầm là người Hồi giáo. [[59]](#cite_note-Hate_crime_reports_up_in_wake_of_terrorist_attacks-59)
### Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=9)]
Cuộc tấn công ngay lập tức gây ra những tác hại nghiêm trọng trên nền kinh tế của nước Mỹ và trên thị trường thế giới.
[Thị trường Chứng khoán New York](/wiki/S%E1%BB%9F_giao_d%E1%BB%8Bch_ch%E1%BB%A9ng_kho%C3%A1n_New_York) (NYSE), Thị trường Chứng khoán Mỹ và [NASDAQ](/wiki/NASDAQ) đóng cửa trong ngày 11 tháng 9 và ngưng hoạt động cho đến ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9). Cơ sở vật chất và những trung tâm xử lý dữ liệu từ xa của NYSE không bị thiệt hại bởi vụ tấn công, nhưng các công ty thành viên, khách hàng và thị trường không thể liên lạc được vì những thiệt hại lớn mà các cuộc tấn công gây ra cho các phương tiện truyền thông gần WTC. Khi thị trường chứng khoán mở cửa trở lại vào ngày 17 tháng 9 năm 2001, sau thời gian đóng cửa lâu nhất kể từ Cuộc [Đại Suy thoái](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng) ( *Great Depression*) năm [1929](/wiki/1929), chỉ số [Dow Jones](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_trung_b%C3%ACnh_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_Dow_Jones) ( *Dow Jones Industrial Average – DJIA*) tuột xuống 684 điểm, tức 7,1%, chỉ còn 8920 điểm, sự tuột dốc chưa từng xảy ra chỉ trong vòng một ngày. Đến cuối tuần, chỉ số DJIA rơi tự do 1369,7 điểm (14,3%), lần tuột giảm lớn nhất trong vòng một tuần trong lịch sử của chỉ số này. [61] Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ mất 1, 4 ngàn tỉ [[62]](#cite_note-MarkDec-62) [USD](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9)trong tuần này. Đến năm 2005, [Phố Wall](/wiki/Ph%E1%BB%91_Wall)và [Phố Broadway](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%91_Broadway&action=edit&redlink=1)gần Thị trường Chứng khoán New York vẫn được canh gác cẩn thận nhằm ngăn ngừa một vụ tấn công tương tự vào tòa nhà này.
Hoạt động kinh tế khu
[Hạ Manhattan](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Manhattan&action=edit&redlink=1), khu vực kinh doanh lớn thứ ba tại Hoa Kỳ (sau *Midtown Manhattan* và *Chicago Loop*) bị tàn phá ngay sau đó. 31, 9 triệu [ft](/wiki/Foot). vuông của khu văn phòng quận Manhattan Hạ hoặc bị thiệt hại hoặc bị hủy diệt. Phần lớn những nơi bị hủy hoại là những khu xếp hạng A. [63]
Công cuộc tái thiết vẫn bị kìm hãm do thiếu sự đồng thuận về thứ tự ưu tiên. Điển hình,
[Thị trưởng Bloomberg](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Bloomberg&action=edit&redlink=1) xem cuộc vận động đăng cai [Thế vận hội mùa hè](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_M%C3%B9a_h%C3%A8) [2012](/wiki/2012) của thành phố New York là trọng tâm cho kế hoạch phát triển của ông từ năm 2002 cho đến giữa năm 2005, trong khi [Thống đốc](/wiki/Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c) [Pataki](/w/index.php?title=George_Pataki&action=edit&redlink=1) ủng hộ Công ty Phát triển Hạ Manhattan, công ty này bị chỉ trích vì không làm được gì nhiều dù đã được cấp một ngân quỹ khổng lồ dành cho công cuộc tái thiết.
Bầu trời khu vực
[Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) bị đóng cửa trong vài ngày sau vụ tấn công, các chuyến bay bị cắt giảm đáng kể cho đến khi có lệnh mới. Hệ quả của vụ tấn công là làm suy giảm các hoạt động hàng không đến gần 20%, tăng mức độ nghiêm trọng của các vấn đề tài chính cho ngành công nghiệp hàng không dân dụng vốn đã gặp nhiều khó khăn.
Trong nhiều tiếng đồng hồ sau vụ tấn công, người ta phải cho di tản cư dân và người làm việc ở các tòa tháp cao trong các khu vực đô thị trên khắp nước Mỹ, kể cả
[Los Angeles](/wiki/Los_Angeles), tại thành phố này lượng xe lưu thông giảm đến mức thấp nhất từ trước đến nay, trong khi những khu doanh nghiệp tại trung tâm các đô thị cũng trở nên hoang vắng.
### Cứu hộ, phục hồi, bồi thường[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=10)]
Phải mất hàng tháng mới có thể hoàn tất các nỗ lực cứu hộ và phục hồi. Chỉ với công tác dập tắt những ngọn lửa đang cháy âm ỉ trong đống đổ nát của toà nhà WTC, người ta phải mất hàng tuần, còn việc dọn dẹp thì mãi đến tháng 5 năm 2002 mới xong. Những khán đài bằng gỗ được dựng tạm dành cho du khách đến thăm và quan sát những đội công nhân xây dựng đang miệt mài dọn dẹp những lỗ hổng khổng lồ trước đây là tòa tháp đôi. Ngày 30 tháng 5 năm 2002, các khán đài này cũng đã đóng cửa.
Nhiều
[quỹ cứu trợ](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B9_c%E1%BB%A9u_tr%E1%BB%A3&action=edit&redlink=1) được thành lập cấp tốc nhằm trợ giúp nạn nhân vụ tấn công, cung cấp những hỗ trợ tài chính cho những người sống sót và gia đình nạn nhân. Sau hạn chót, ngày 11 tháng 9 năm 2003, có 2.833 đơn xin bồi thường đã được tiếp nhận trong số 2.986 nạn nhân được thống kê.
#### Di dời những chuyến bay[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=11)]
Trước tình hình này, nhằm đảm bảo an toàn cho nước
[Mỹ](/wiki/M%E1%BB%B9), toàn bộ đường bay ngang qua không phận nước [Mỹ](/wiki/M%E1%BB%B9) đều đã bị đóng cửa. Lệnh đóng cửa này áp dụng cho tất cả các chuyến bay thương mại của tất cả các hãng hàng không trên toàn thế giới. Sân bay [Gander](/w/index.php?title=Gander&action=edit&redlink=1) thuộc thị trấn [Lewisporte](/w/index.php?title=Lewisporte&action=edit&redlink=1), tỉnh [Newfoundland](/wiki/Newfoundland) của [Canada](/wiki/Canada) được huy động khẩn cấp để tiếp nhận tất cả những chiếc máy bay quá cảnh bất đắc dĩ trong suốt hai ngày (từ 12 đến 14-09-2001). Tổng cộng có 53 chiếc đến từ khắp nơi trên thế giới, trong đó 27 chiếc là máy bay thương mại [Mỹ](/wiki/M%E1%BB%B9). Dân số thị trấn [Lewisporte](/w/index.php?title=Lewisporte&action=edit&redlink=1) năm 2001 vào khoảng 10.400 người nhưng phải lo cho 10.500 hành khách từ các máy bay đã hạ cánh khẩn cấp. Đến ngày 14-09-2001, trước khi chiếc máy bay [Boeing 15](/w/index.php?title=Boeing_15&action=edit&redlink=1) cất cánh, một hành khách là một bác sĩ ở bang [Virginia](/wiki/Virginia) đề nghị thành lập một quỹ lấy tên là [Quỹ Delta 15](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B9_Delta_15&action=edit&redlink=1) (là số hiệu chuyến bay). Mục đích của quỹ này là cấp học bổng cho các học sinh trung học ở [Lewisporte](/w/index.php?title=Lewisporte&action=edit&redlink=1). Ông cũng cho biết sẽ gửi bản đề xuất đến Hãng Hàng không [Delta Airlines](/wiki/Delta_Airlines) để mời họ đóng góp. Cho đến năm 2015, 14 năm sau vụ khủng bố cũng như sau khi chiếc [Boeing 15](/w/index.php?title=Boeing_15&action=edit&redlink=1) buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay [Garder](/w/index.php?title=Garder&action=edit&redlink=1), [Quỹ học bổng Delta 15](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B9_h%E1%BB%8Dc_b%E1%BB%95ng_Delta_15&action=edit&redlink=1) đã có hơn 1,5 triệu USD và đã tài trợ cho 134 sinh viên, là con em của thị trấn [Lewisporte](/w/index.php?title=Lewisporte&action=edit&redlink=1) theo học đại học. [[64]](#cite_note-64)
### Ảnh hưởng sức khỏe[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=12)]
Trong hàng ngàn tấn vật liệu đổ nát từ sự sụp đổ toà tháp đôi có các độc chất
[amiăng](/wiki/Ami%C4%83ng), [chì](/wiki/Ch%C3%AC), [thuỷ ngân](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n), cũng như mức độ tăng cao chưa từng có của [dioxin](/wiki/Dioxin) và [PAH](/w/index.php?title=PAH&action=edit&redlink=1) ( *) sản sinh từ những đám lửa âm ỉ cháy suốt trong ba tháng, gây ra chứng bệnh suy nhược cho các nhân viên cứu hộ và công nhân tái thiết, Polycyclic aromatic hydrocarbon* [[65]](#cite_note-DustDeath-65) chẳng hạn như Mark Marci thuộc Sở Cảnh sát New York (NYPD) chết vào ngày [[66]](#cite_note-66) [3 tháng 9](/wiki/3_th%C3%A1ng_9)năm 2007 do bệnh ung thư phổi di căn khắp thân thể. Cũng có tác hại đến sức khỏe một số cư dân, sinh viên học sinh và nhân viên văn phòng ở khu Manhattan Hạ và [[67]](#cite_note-67) [Phố Tàu](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%91_T%C3%A0u,_Manhattan&action=edit&redlink=1)kế cận. [[68]](#cite_note-68)
Một số lập luận khoa học cho rằng việc phát sinh các độc chất và các chất ô nhiễm trong không khí chung quanh toà tháp đôi sau khi sụp đổ có thể tạo ra ảnh hưởng tiêu cực trên sự phát triển bào thai. Lo sợ về hiểm hoạ tiềm ẩn này, một trung tâm sức khoẻ môi trường trẻ em danh tiếng tiến hành phân tích những trẻ em có mẹ mang thai trong thời gian xảy ra vụ tấn công và sinh sống hoặc làm việc gần tòa tháp đôi.
[[69]](#cite_note-69)
Tuy nhiên ông
[Rudolph Giuliani](/w/index.php?title=Rudolph_Giuliani&action=edit&redlink=1), [Thị trưởng New York](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_New_York&action=edit&redlink=1), trấn an rằng mức độ ô nhiễm không đáng lo ngại. Bộ trưởng Môi trường Mỹ [Christie Whiteman](/w/index.php?title=Christie_Whiteman&action=edit&redlink=1) thông báo, [Cơ quan Bảo vệ Môi trường](/wiki/C%C6%A1_quan_B%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_M%C3%B4i_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3) ( [EPA](/wiki/C%C6%A1_quan_B%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_M%C3%B4i_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3)) đã cử nhân viên đo kiểm tra không khí ở New York. Kết quả cho thấy nồng độ các chất độc hại, kể cả bột chì (được dùng để pha những hỗn hợp màu và chất dẻo trong quá trình xây dựng) và lượng dioxin, đều chưa vượt quá mức cho phép.
## Sự sụp đổ của WTC[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=13)]
Có nhiều ý kiến chung quanh sự sụp đổ của toà tháp đôi, những cuộc tranh luận sôi nổi bàn về nguyên nhân của sự sụp đổ thu hút nhiều kỹ sư về cấu trúc, kiến trúc sư và các cơ quan hữu quan thuộc chính phủ liên bang. Thiết kế của toà tháp đôi chứa đựng nhiều phát kiến mới khác với các
[tòa nhà chọc trời](/wiki/Nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di) được xây dựng trước đó. Mặc dù lực va chạm khi máy bay phản lực đâm vào và các đám cháy bùng phát sau đó là chưa từng xảy ra trong lịch sử thảm hoạ ngành xây dựng, một số kỹ sư tin quyết rằng những toà nhà chọc trời được xây dựng theo thiết kế truyền thống (như [Empire State Building](/wiki/T%C3%B2a_nh%C3%A0_Empire_State) ở thành phố New York và toà tháp đôi [Petronas](/wiki/Petronas) của Malaysia) sẽ chịu đựng tốt hơn trong một tình huống như thế, có lẽ vẫn có thể tồn tại. Nếu lập luận trên là đúng, thì các toà nhà chọc trời khác có cùng một kiểu thiết kế với toà tháp đôi WTC (như [Tháp Sears](/wiki/Willis_Tower) và [Trung tâm John Hancock](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_John_Hancock&action=edit&redlink=1) ở [Chicago](/wiki/Chicago)) đang bị nguy cơ sụp đổ hoàn toàn tự nhiên hoặc vì một vài đám cháy nho nhỏ như Trung tâm thương mại thế giới số 7 cao 186 mét (610 feet) sụp đổ vào 5 giờ 20 chiều ngày 11 tháng 9 năm 2001 trong không đầy 7 giây và được [người dẫn chương trình của kênh CBS Dan Rather nhận xét trong chương trình truyền hình trực tiếp](http://www.youtube.com/watch?v=Nvx904dAw0o) là lần thứ 3 ngày hôm nay, các vụ sụp đổ này (bao gồm 3 vụ ngày hôm đó, WTC1 và WTC2 vào buổi sáng và WTC7 vào buổi chiều) trông rất giống những vụ nổ có kiểm soát được thấy nhiều trên truyền hình khi người ta kích nổ những khối thuốc nổ được đặt chính xác từ trước để làm sập chúng.
Một cuộc điều tra cấp liên bang về an toàn phòng cháy và kỹ thuật xây dựng được tiến hành bởi Học viện Định chuẩn và Kỹ thuật Quốc gia thuộc
[Bộ Thương mại Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3), hoàn tất ngày 6 tháng 4 năm [2005](/wiki/2005), thanh tra về công trình xây dựng, vật liệu và các điều kiện kỹ thuật đã góp phần gây ra thảm hoạ WTC. Cuộc thanh tra được tiến hành nhằm phục vụ các mục tiêu sau:
- Cải thiện phương pháp thiết kế, xây dựng, bảo dưỡng và sử dụng các toà nhà.
- Cải thiện dụng cụ và phương pháp hướng dẫn dành cho các viên chức thuộc các ngành chức năng về an toàn và công nghiệp.
- Chỉnh sửa và xây dựng bộ luật, định chuẩn và thực hành phòng cháy chữa cháy.
- Cải thiện An toàn công cộng.
Bản tường trình kết luận rằng khả năng chịu lửa của cấu trúc thép tòa tháp đôi đã mất tác dụng ngay khi máy bay va chạm toà nhà, nếu điều này không xảy ra chắc chắn tòa nhà vẫn còn trụ được. Hơn nữa, bản tường trình cũng khẳng định cầu thang của toà nhà đã không được gia cố đúng mức hầu có thể cung ứng lối thoát cho những người ở bên trên điểm va chạm.
[[70]](#cite_note-NIST-70)
## Cuộc chiến chống Khủng bố[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=14)]
Nhiều người Mỹ cho rằng vụ tấn công khủng bố 11/9 "đã vĩnh viễn làm thay đổi thế giới": nước Mỹ đang bị đặt trong nguy cơ bị tấn công khủng bố mà trước đây đất nước này chưa từng bị. Hoa Kỳ tuyên chiến chống
[khủng bố](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91) với mục tiêu đem Osama bin Laden ra trước công lý và ngăn chặn sự xuất hiện của những mạng lưới khủng bố khác. Các mục tiêu này sẽ được thực hiện bằng những phương tiện như cấm vận kinh tế và quân sự đối với các quốc gia được xem là dung dưỡng thành phần khủng bố, cùng lúc gia tăng các biện pháp giám sát toàn cầu và chia sẻ thông tin tình báo. Liên minh quân sự do Hoa Kỳ dẫn đầu tiến hành tấn công [Taliban](/wiki/Taliban) tại [Afghanistan](/wiki/Afghanistan). Cùng với Hoa Kỳ, các quốc gia khác đang phải đối phó với các hoạt động khủng bố như [Philippines](/wiki/Philippines) và [Indonesia](/wiki/Indonesia) cũng gia tăng sự chuẩn bị về mặt quân sự. [[71]](#cite_note-71) Tổng thống Bush cũng nhận được sự ủng hộ lớn của nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả [72] [Nga](/wiki/Nga)(cũng bị khủng bố bởi các nhóm Hồi giáo cực đoan) và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), trong việc hợp tác chống khủng bố toàn cầu.
Nhiều nước khác, trong đó có
[Anh](/wiki/Anh), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Nga](/wiki/Nga), Indonesia, [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Jordan](/wiki/Jordan), [Mauritius](/wiki/Mauritius), [Uganda](/wiki/Uganda) và [Zimbabwe](/wiki/Zimbabwe) thông qua luật "chống khủng bố" và cho đóng băng các tài khoản ngân hàng của các doanh nghiệp hoặc cá nhân bị tình nghi có liên quan đến al-Qaeda. Các cơ quan tình báo và thi hành pháp luật tại một số quốc gia như [Ý](/wiki/%C3%9D), [Malaysia](/wiki/Malaysia), Indonesia và Philippines bắt giữ nhiều nghi can khủng bố với mục đích đập tan những nhóm vũ trang trên toàn thế giới. Chiến dịch này dấy lên nhiều tranh cãi khi những người chỉ trích như Ủy ban *Bill of Rights Defense* cho rằng những hạn chế truyền thống trên các hoạt động theo dõi của liên bang nay đã bị bãi bỏ bởi Đạo luật PATRIOT; các tổ chức quyền tự do công dân như *American Civil Liberties Union* ( [ACLU](/w/index.php?title=ACLU&action=edit&redlink=1)) và *Liberty* cho rằng một số [quyền con người](/wiki/Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n) đang bị nguy cơ hủy bỏ. Hoa Kỳ cho thiết lập một trại giam tại vịnh [Guantanamo](/wiki/Guant%C3%A1namo), [Cuba](/wiki/Cuba) để cầm giữ những "binh sĩ thù địch bất hợp pháp". Tính hợp pháp của các trại giam này hiện đang bị tra vấn bởi một số quốc gia thành viên của [Liên minh Âu châu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u), [Tổ chức các quốc gia châu Mỹ](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9) và [Tổ chức Ân xá Quốc tế](/wiki/%C3%82n_x%C3%A1_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Obama_and_Biden_await_updates_on_bin_Laden.jpg/280px-Obama_and_Biden_await_updates_on_bin_Laden.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Obama_and_Biden_await_updates_on_bin_Laden.jpg/280px-Obama_and_Biden_await_updates_on_bin_Laden.jpg)
[Barack Obama](/wiki/Barack_Obama)và các viên chức cao cấp [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)đang theo dõi diễn biến Chiến dịch Neptune Spear dẫn đến việc tiêu diệt [Osama bin Laden](/wiki/Osama_bin_Laden)ngày 2 tháng 5 năm 2011.
Bên trong nước Mỹ, Tổng thống Bush tiến hành một đợt tái cấu trúc cơ cấu chính phủ lớn nhất trong lịch sử đương đại của đất nước này với quyết định thành lập
[Bộ An ninh Nội địa](/wiki/B%E1%BB%99_An_ninh_N%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba_Hoa_K%E1%BB%B3). [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) thông qua đạo luật [USA PATRIOT](/w/index.php?title=USA_PATRIOT&action=edit&redlink=1) ( *Uniting and Strengthening America by Providing Appropriate Tools Required to Intercept and Obstruct Terrorism* – Thống nhất và Củng cố nước Mỹ bằng cách Cung ứng những Phương tiện Thích ứng Cần có để Ngăn chặn Khủng bố), giải thích rằng đạo luật này sẽ giúp dò tìm và truy tố những phần tử khủng bố và tội phạm khác trong tương lại.
Các nhóm bảo vệ quyền tự do của công dân phê phán đạo luật
*PATRIOT*, nói rằng đạo luật này cho phép các cơ quan thi hành pháp luật xâm phạm sự riêng tư của công dân và hạn chế quyền giám sát tư pháp trên các cơ quan thi hành pháp luật và trên công tác thu thập tin tình báo. Chính phủ Bush viện dẫn biến cố 11/9 như là lý do để tiến hành một chiến dịch bí mật của [Cơ quan An ninh Quốc gia](/wiki/C%C6%A1_quan_An_ninh_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3) nhằm "theo dõi các liên lạc bằng điện thoại và thư điện tử giữa Hoa Kỳ và nước ngoài mà không cần sự cho phép của toà án".
Biến cố 9/11 đã đem lại nhiều ủng hộ trong dư luận người Mỹ cho chính sách cứng rắn của Tổng thống Bush. Sau ngày vụ khủng bố xảy ra, sự ủng hộ của dân chúng Mỹ và uy tín của Tổng thống Bush, đang từ ở mức trung bình trên 50% dân chúng Mỹ ủng hộ, bỗng vọt lên ở mức cao trên 90%, đây là mức uy tín cao nhất trong lịch sử của dân chúng Mỹ dành cho một vị tổng thống. Tuy nhiên, chỉ số uy tín này đã giảm đáng kể, khi thu-chi ngân sách bị thâm hụt nghiêm trọng và quân đội Mỹ sa lầy và thất bại trong việc bình định tại
[Iraq](/wiki/Iraq), đến năm 2005, mức ủng hộ của dân chúng dành cho TT Bush có lúc xuống còn 34%. Chính sách cứng rắn của Mỹ, mặc dù vì lợi ích chung là chống khủng bố nhưng đã tạo hình ảnh xấu và đã gây mâu thuẫn với đồng minh. Lần đầu tiên các đồng minh then chốt của Mỹ trong khối [NATO](/wiki/NATO) mâu thuẫn với Mỹ rất gay gắt và tìm cách tạo 1 thế đối trọng khác trong khu vực. Hoa Kỳ nhận thức rõ điều này và đã bắt đầu có những điều chỉnh trong các chính sách ngoại giao.
## Tái thiết[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=15)]
Ngay sau khi xảy ra vụ tấn công, Thị trưởng New York, Rudy Giuliani, tuyên bố, "Chúng ta sẽ xây dựng lại. Từ biến cố này chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, mạnh mẽ hơn về chính trị, mạnh mẽ hơn về kinh tế. Đường chân trời sẽ được hàn gắn lại "
Đến tháng 5 năm 2002 đống đổ nát được dọn sạch, [73] tuy vẫn có những lời chỉ trích rằng nỗ lực không tương xứng với ngân quỹ khổng lồ dành cho công tác này. [[74]](#cite_note-74) [[75]](#cite_note-75) [[76]](#cite_note-76)
Khu vực bị hư hại của Lầu Năm Góc đã được tái thiết chỉ một năm sau khi bị tấn công.
[[77]](#cite_note-77)
Ngay tại địa điểm của những tòa nhà đổ nát, người ta xây dựng những kiến trúc mới. Tại địa điểm trước là tòa nhà số 7 của WTC nay là tòa cao ốc văn phòng hoàn tất năm
[2006](/wiki/2006). *One World Trade Center* đang được xây dựng sẽ vươn dến độ cao 1 776 ft (541 m) tương ứng với năm nước Mỹ giành độc lập (năm 1776), dự trù hoàn tất vào năm 2013 để trở thành tòa nhà cao nhất [Tây Bán Cầu](/wiki/T%C3%A2y_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u), và là cao ốc cao thứ ba trên thế giới. [[78]](#cite_note-78) [[79]](#cite_note-79)
## Tưởng niệm[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=16)]
Trong những ngày sau khi xảy ra vụ tấn công, nhiều buổi tưởng niệm và canh thức được tổ chức trên khắp thế giới.
[[80]](#cite_note-80) [[81]](#cite_note-81) Còn ngay tại Bình địa, ảnh của các nạn nhân xuất hiện khắp mọi chỗ. Một người có mặt ở đó thuật lại rằng "không có cách nào tránh khỏi những khuôn mặt của các nạn nhân vô tội. Ảnh của họ hiện diện khắp mọi nơi, tại trạm điện thoại, đính vào trụ đèn đường, trên tường trạm xe điện ngầm. Mọi thứ ở đây khiến tôi liên tưởng đến một đám tang vĩ đại, mọi người buồn bã và lặng lẽ, nhưng rất thân ái với nhau. Trước đó, New York cho tôi cảm giác lạnh lẽo, nhưng bây giờ mọi người tìm đến giúp đỡ lẫn nhau." [82] [[83]](#cite_note-Sigmund-83)
Tại Lầu Năm Góc, khu tưởng niệm được khánh thành ngày 11 tháng 9 năm 2008,
với một công viên thoáng đãng có 184 chiếc ghế dài hướng về Lầu Năm Góc. [84] Sau khi được sửa chữa trong năm 2001-2002, người ta xây dựng một nhà nguyện và một tượng đài ngay tại địa điểm chuyến bay 77 đâm xuống tòa nhà. [[85]](#cite_note-dwyer-may2007-85) [[86]](#cite_note-86)
Thiết kế cho
[Đài tưởng niệm Quốc gia Chuyến bay 93](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_ni%E1%BB%87m_Qu%E1%BB%91c_gia_Chuy%E1%BA%BFn_bay_93&action=edit&redlink=1) được gọi là *Crescent of Embrace* gây ra tranh cãi vì thiết kế một hình trăng lưỡi liềm ( *crescent*) lớn màu đỏ hướng đến [Mecca](/wiki/Mecca). Do áp lực của công chúng, người ta cho biết đài tưởng niệm này sẽ được thiết kế lại để tránh sự nhầm lẫn với biểu trưng của Hồi giáo.
Bản thiết kế của
[Michael Arad](/w/index.php?title=Michael_Arad&action=edit&redlink=1) cho đài tưởng niệm *Reflecting Absence* được tuyển chọn vào tháng 8 năm 2006 qua một cuộc thi, với hai hồ phản chiếu đặt tại chân của hai tòa tháp, bao quanh bởi tên của các nạn nhân ghi chìm dưới đất. [[87]](#cite_note-87)
Bên cạnh việc xây dựng các đài tưởng niệm, một số người thân và bạn bè của những nạn nhân vụ tấn công ngày 11 tháng 9 thành lập quỹ tưởng niệm, quỹ học bổng và các chương trình từ thiện nhằm tôn vinh những người thân yêu đã mất.
Hiện trường, nơi trước kia tọa lạc Tháp đôi tại New York nay được gọi là
*Ground Zero* (Khu vực số không), nơi đây hiện đang xây cất tòa nhà *One World Trade Center* cao 541 m và 3 tòa [nhà chọc trời](/wiki/Nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di) được xây trên một hình bán nguyệt xung quanh khu tưởng niệm các nạn nhân trong vụ khủng bố, dự định hoàn thành trong năm 2012.
## Kịch nghệ và Văn chương[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=17)]
Vở kịch
*"The Guys"* của [Anne Nelson](/w/index.php?title=Anne_Nelson&action=edit&redlink=1) hướng vào hồi ức và cảm xúc của một người sống sót, một sĩ quan thuộc lực lượng cứu hoả, một nhà văn đã tìm đến để giúp anh viết những bài điếu văn dành cho các đồng đội đã thiệt mạng trong thảm hoạ. Vở kịch được công diễn lần đầu vào ngày 4 tháng 12 năm 2001. *Extremely Loud and Incredibly Close*, tiểu thuyết của [Jonathan Safran Foer](/wiki/Jonathan_Safran_Foer) xuất bản năm 2005, là một trong những tác phẩm đầu tiên viết về vụ khủng bố. Cuốn sách được dẫn dắt theo lời kể của một cậu bé chín tuổi, *Oskar Schell*, cha của cậu đang ở trên tầng cao của Trung tâm Thương mại Thế giới khi hai chiếc máy bay phản lực đâm vào toà tháp đôi. Để kìm chế nỗi buồn khôn nguôi và đè nén những tưởng tượng kinh hoàng về thảm họa mà cha cậu phải gánh chịu, *Oskar* dấn mình vào một cuộc phiêu lưu trong tâm trí để truy tìm ra điều mà cậu hy vọng là sự bí mật của cha cậu. Trong cuộc phiêu lưu của trí tưởng tượng này *Oskar* vượt qua những nỗi sợ hãi vô căn cứ và an ủi nhiều linh hồn đau thương.
Tác phẩm điện ảnh của
[Oliver Stone](/wiki/Oliver_Stone), *Trung tâm Thương mại Thế giới*, là câu chuyện kể về hai nhân viên thuộc Cơ quan quản lý cảng biển, John McLoughlin ( [Nicolas Cage](/wiki/Nicolas_Cage)) và Will Jimeno ( [Michael Pena](/w/index.php?title=Michael_Pena&action=edit&redlink=1)), là những người tham gia vào công tác cứu hộ sau cùng còn sống sót và được toán cứu hộ đem ra khỏi khu bình địa ( *ground zero*). Cuốn phim được trình bày như là một câu chuyện cảm động về những cư dân bình thường của thành phố New York tìm cách giúp đỡ lẫn nhau ngay giữa một cơn thảm họa khủng khiếp. Cuốn phim được bắt đầu trình chiếu trên toàn quốc (Hoa Kỳ) ngày [9 tháng 8](/wiki/9_th%C3%A1ng_8) năm [2006](/wiki/2006).
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=18)]
Vụ khủng bố 11/9 chụp từ trực thăng của cảnh sát New York, ảnh do Học viện Định chuẩn và Kỹ thuật Quốc gia của Mỹ công bố tháng 2 năm 2010, áp dụng luật tự do thông tin theo yêu cầu của ABCNews.
[[88]](#cite_note-88) . [89]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=19)] [Bối cảnh Lịch sử Sự kiện 11 tháng 9](/wiki/B%E1%BB%91i_c%E1%BA%A3nh_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9) [Chuyến bay số 93 của United Airlines](/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_bay_s%E1%BB%91_93_c%E1%BB%A7a_United_Airlines) [Todd Beamer](/wiki/Todd_Beamer) [Khủng bố](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91) [Tháp Tự do](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_1_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Ủy ban Quốc gia về vụ Khủng bố tại Hoa Kỳ](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Qu%E1%BB%91c_gia_v%E1%BB%81_v%E1%BB%A5_Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)(Ủy ban 11/9) [Thomas Kean](/w/index.php?title=Thomas_Kean&action=edit&redlink=1), chủ tịch của Ủy ban 11/9 [Đài kỷ niệm Trung tâm Thương mại Quốc tế](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_k%E1%BB%B7_ni%E1%BB%87m_Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) [Trung tâm Thương mại Quốc tế số 7](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_s%E1%BB%91_7) [Bản báo cáo của Ủy ban 11/9](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_b%C3%A1o_c%C3%A1o_c%E1%BB%A7a_%E1%BB%A6y_ban_11/9&action=edit&redlink=1) [Các giả thuyết về âm mưu 11 tháng 9](/wiki/C%C3%A1c_gi%E1%BA%A3_thuy%E1%BA%BFt_%C3%A2m_m%C6%B0u_v%E1%BB%81_s%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9) [Phong trào đòi sự thật về vụ 11 tháng 9](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_%C4%91%C3%B2i_s%E1%BB%B1_th%E1%BA%ADt_v%E1%BB%81_v%E1%BB%A5_11_th%C3%A1ng_9)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=20)] **Lỗi chú thích: Thẻ** [^](#cite_ref-cbc-2004_1-0)
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
cbc-2004
[^](#cite_ref-SecCounc_2-0) [“Security Council Condemns, 'In Strongest Terms' Terrorist Attacks on the United States”](http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm). United Nations. Ngày 12 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2006.
The Security Council today, following what it called yesterday’s "horrifying terrorist attacks" in New York, Washington, D.C., and Pennsylvania, unequivocally condemned those acts, and expressed its deepest sympathy and condolences to the victims and their families and to the people and Government of the United States.
[^](#cite_ref-CBC_3-0) [“Bin Laden claims responsibility for 9/11”](http://www.cbc.ca/news/story/2004/10/29/binladen_message041029.html). CBC News. 29 tháng 10 năm 2004. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-4) [War Casualties Pass 9/11 Death Toll - CBS News](http://www.cbsnews.com/stories/2006/09/22/terror/main2035427.shtml) [^](#cite_ref-5) [September 11 by Numbers](http://nymag.com/news/articles/wtc/1year/numbers.htm) [^](#cite_ref-cost_6-0) [“How much did the September 11 terrorist attack cost America?”](http://www.iags.org/costof911.html). *2004*. Institute for the Analysis of Global Security. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2014. **Matthew J. Morgan (ngày 4 tháng 8 năm 2009).** [^](#cite_ref-PEARL9.2F11_7-0) *The Impact of 9/11 on Politics and War: The Day that Changed Everything?*. Palgrave Macmillan. tr. 222. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-230-60763-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-230-60763-2). **Carter, Shan; Cox, A.** [^](#cite_ref-8) [“One 9/11 Tally: $3.3 Trillion”](http://www.nytimes.com/interactive/2011/09/08/us/sept-11-reckoning/cost-graphic.html). Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2015. **Vào năm** [^](#cite_ref-9) [2001](/wiki/2001), Osama bin Laden hai lần tuyên bố rằng: *"I stress that I have not carried out this act, which appears to have been carried out by individuals with their own motivation... I have already said that I am not involved in the 11 September attacks in the United States... I had no knowledge of these attacks..."*
-
**Trong đoạn băng Video năm 2004, bin Laden nói rằng:** [^](#cite_ref-10) *While I was looking at these destroyed towers in Lebanon, it sparked in my mind that the tyrant should be punished with the same and that we should destroy towers in America, so that it tastes what we taste and would be deterred from killing our children and women.*– Osama bin Laden [(tất cả bản dịch tiếng Anh)](https://en.wikipedia.org/wiki/s:Text_of_2004_Osama_bin_Laden_videotape)
-
**Neilan, Terence (11 tháng 9 năm 2001).** [^](#cite_ref-11) [“2 Planes Crash Into World Trade Center”](http://www.nytimes.com/2001/09/11/national/11WIRE-PLAN2.html?ex=1209009600&en=b9a731bb213d062c&ei=5070). The New York Times. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008. **“The Attack Looms”.** [^](#cite_ref-Chap7_12-0) [. National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. 2004. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2008.](http://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch7.htm) *9/11 Commission Report* [^](#cite_ref-Fox2_13-0) [“Flight 93 Hijacker: 'We Have a Bomb on Board'”](http://www.foxnews.com/story/0,2933,191420,00.html). Fox News. 13 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-Fox1_14-0) [“Hijacked Planes Used in Coordinated Attacks Upon New York, Washington”](http://www.foxnews.com/story/0,2933,34184,00.html). Fox News. 11 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008. **McKinnon, Jim.** [^](#cite_ref-15) [“The phone line from Flight 93 was still open when a GTE operator heard Todd Beamer say: 'Are you guys ready? Let's roll'”](http://www.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp). Pittsburgh Post-Gazette. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008. Đã bỏ qua văn bản “date-2001-09-16 ” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) [^](#cite_ref-16) [“Relatives wait for news as rescuers dig”](http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html). CNN. 13 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. **Averill, Jason D. và đồng nghiệp (2005). “Occupant Behavior, Egress, and Emergency Communications”.** [^](#cite_ref-17) [(PDF). National Institute of Standards and Technology (NIST). Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.](http://wtc.nist.gov/NISTNCSTAR1-7.pdf) *Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster* **Dwyer, Jim and Kevin Flynn (2005).** [^](#cite_ref-18) *102 Minutes*. Times Books. tr. p. 266. **Dwyer, Jim và đồng nghiệp (26 tháng 5 năm 2002).** [^](#cite_ref-19) [“Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die”](http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E6DC153BF935A15756C0A9649C8B63). The New York Times. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008.
- ^
**a** [Lipton, Eric (22 tháng 7 năm 2004).](#cite_ref-NYTFatal_20-1) **ă** [“Study Maps the Location of Deaths in the Twin Towers”](http://www.nytimes.com/2004/07/22/nyregion/22towers.html?ei=5090&en=ccd27da4663af33f&ex=1248235200&partner=rssuserland&pagewanted=print&position=). The New York Times. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-911-ch9_21-0) [“Heroism and Honor”](http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch9.htm). *National Commission on Terrorist Attacks upon the United States*. U.S. Congress. 21 tháng 8 năm 2004. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. **Cauchon, Dennis and Martha Moore (ngày 2 tháng 9 năm 2002).** [^](#cite_ref-horrificdecision_22-0) [“Desperation forced a horrific decision”](http://www.usatoday.com/news/sept11/2002-09-02-jumper_x.htm). USATODAY. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-23) [“Poor Info Hindered 9/11 Rescue”](http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/18/terror/main618174.shtml). CBS News. Ngày 18 tháng 5 năm 2004. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2006. **Snyder, David (19 tháng 4 năm 2002).** [^](#cite_ref-WP93_24-0) [“Families Hear Flight 93's Final Moments”](http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18). The Washington Post. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-25) [“Black Box Recordings”](http://edition.cnn.com/interactive/law/0604/transcript.flight93/index.html). CNN.com. 12 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2007. **Fouda, Yosri and Nick Fielding (2004).** [^](#cite_ref-26) *Masterminds of Terror*. Arcade Publishing. tr. pp. 158–159.
- ^
**a** **ă** [“24 Remain Missing”](http://www.september11victims.com/september11victims/STATISTIC.asp). September 11 Victims. 12 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-28) [“2008 9/11 Death Toll”](http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/). Associated Press. 10 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-29) [“American Airlines Flight 11”](http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page93.html). CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-30) [“United Airlines Flight 175”](http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page100.html). CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-31) [“American Airlines Flight 77”](http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page88.html). CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-32) [“American Airlines Flight 77”](http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page96.html). CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. **Roddy, Dennis B. (28 tháng 10 năm 2017).** [^](#cite_ref-33) [“Flight 93: Forty lives, one destiny”](http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp). Pittsburgh Post-Gazette. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. **(AP, ngày 23 tháng 1 năm 2005).** [^](#cite_ref-34) [^](#cite_ref-Chrono_35-0) [“September 11: Chronology of terror”](http://archives.cnn.com/2001/US/09/11/chronology.attack/index.html). CNN. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-36) [“First video of Pentagon 9/11 attack released”](http://www.cnn.com/2006/US/05/16/pentagon.video/index.html). CNN. Ngày 16 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2006. **Stone, Andrea (20 tháng 8 năm 2002).** [^](#cite_ref-37) [“Military's aid and comfort ease 9/11 survivors' burden”](http://www.usatoday.com/news/sept11/2002-08-20-pentagon_x.htm). USA Today. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. **Walker, Carolee (11 tháng 9 năm 2006).** [^](#cite_ref-38) [“Five-Year 9/11 Remembrance Honors Victims from 90 Countries”](http://web.archive.org/web/20080115102024/http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html). [United States Department of State](/w/index.php?title=United_States_Department_of_State&action=edit&redlink=1). [Bản gốc](http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html)lưu trữ ngày 15 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008. **DePalma, Anthony (24 tháng 5 năm 2007).** [^](#cite_ref-39) [“For the First Time, New York Links a Death to 9/11 Dust”](http://www.nytimes.com/2007/05/24/nyregion/24dust.html). The New York Times. [^](#cite_ref-wtcstudy_40-0) [“World Trade Center Building Performance Study”](http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm). FEMA. Tháng 5 năm 2002. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-wtcstudy1_41-0) [“World Trade Center Building Performance Study”](http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm). FEMA. Tháng 5 năm 2002. Bản gốc [lưu trữ](http://www.webcitation.org/5spvzRCDS)ngày 18 tháng 9 năm 2010. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2011. **Bloomfield, Larry (1 tháng 10 năm 2001).** [^](#cite_ref-42) [“New York broadcasters rebuild”](http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters). Broadcast Engineering. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-43) [“The Pentagon Building Performance Report”](http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf)(PDF). American Society of Civil Engineers (ASCE). Tháng 1 năm 2003. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. **Watson, Dale L. (6 tháng 2 năm 2002).** [^](#cite_ref-44) [“The Terrorist Threat Confronting the United States”](http://web.archive.org/20020405031610/www.fbi.gov/congress/congress02/watson020602.htm). *Federal Bureau of Investigation*. United States Department of Justice. [Bản gốc](http://www.fbi.gov/congress/congress02/watson020602.htm)lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2002. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-45) [“The FBI releases 19 photographs of individuals believed to be the hijackers of the four airliners that crashed on September 11, 01”](http://web.archive.org/20011001123059/www.fbi.gov/pressrel/pressrel01/092701hjpic.htm). *.* [Federal Bureau of Investigation](/wiki/C%E1%BB%A5c_%C4%90i%E1%BB%81u_tra_Li%C3%AAn_bang) [United States Department of Justice](/wiki/United_States_Department_of_Justice). 27 tháng 9 năm 2001. [Bản gốc](http://www.fbi.gov/pressrel/pressrel01/092701hjpic.htm)lưu trữ ngày 1 tháng 10 năm 2001. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. **Johnston, David (9 tháng 9 năm 2003).** [^](#cite_ref-46) [“TWO YEARS LATER: 9/11 TACTICS; Official Says Qaeda Recruited Saudi Hijackers to Strain Ties”](http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9803E4DD143BF93AA3575AC0A9659C8B63). The New York Times. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008. **Clayton, Mark (30 tháng 10 năm 2003).** [^](#cite_ref-47) [“Reading into the mind of a terrorist”](http://www.csmonitor.com/2003/1030/p11s01-legn.html). [Christian Science Monitor](/w/index.php?title=Christian_Science_Monitor&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-48) [“9/11 panel: Al Qaeda planned to hijack 10 planes”](http://www.cnn.com/2004/ALLPOLITICS/06/16/911.commission). [CNN](/wiki/CNN). 17 tháng 6 năm 2004. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008.
- ^
**a** **ă** [“Saga of Dr. Zawahri Sheds Light On the Roots of al Qaeda Terror”](http://web.archive.org/web/20051223041317/http://cryptome.org/zawahri-wsj.htm). [The Wall Street Journal](/wiki/The_Wall_Street_Journal). 2 tháng 7 năm 2002. [Bản gốc](http://cryptome.org/zawahri-wsj.htm)lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-50) [“Tenth Public Hearing, Testimony of Louis Freeh”](http://www.9-11commission.gov/archive/hearing10/9-11Commission_Hearing_2004-04-13.htm). 9/11 Commission. 13 tháng 4 năm 2004. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-51) [“Jihad Against Jews and Crusaders: World Islamic Front Statement”](http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm). Ngày 23 tháng 2 năm 1998. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-52) [“Attacks draw mixed response in Mideast”](http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/09/12/mideast.reaction/index.html). CNN.com. 12 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2007. **Saleh, Heba (11 tháng 9 năm 2001).** [^](#cite_ref-53) [“Mixed response from Arab World”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1538861.stm). BBC News. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-54) [“U.S. President Bush's speech to United Nations”](http://archives.cnn.com/2001/US/11/10/ret.bush.un.transcript/index.html). CNN. Ngày 10 tháng 11 năm 2001. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2008. **Khan, Aamer Ahmed (ngày 4 tháng 5 năm 2005).** [^](#cite_ref-55) [“Pakistan and the 'key al-Qaeda' man”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4513281.stm). BBC. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006. **Pooley, Eric.** [^](#cite_ref-56) [“Mayor of the World”](http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/). *Time 2001 Person of the Year*. Time. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006. **Glynn, Simone A. (7 tháng 5 năm 2003).** [^](#cite_ref-57) [“Effect of a National Disaster on Blood Supply and Safety: The September 11 Experience”](http://jama.ama-assn.org/cgi/content/abstract/289/17/2246?maxtoshow=&HITS=10&hits=10&RESULTFORMAT=1&andorexacttitle=and&andorexacttitleabs=and&andorexactfulltext=and&searchid=1119520325357_713&stored_search=&FIRSTINDEX=0&sortspec=relevance&volume=289&firstpage=2246&journalcode=jama). *(* [Journal of the American Medical Association](/w/index.php?title=Journal_of_the_American_Medical_Association&action=edit&redlink=1) [American Medical Association](/w/index.php?title=American_Medical_Association&action=edit&redlink=1)) **289**(17): 2246. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12734136](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12734136). [doi](/wiki/DOI): [10.1001/jama.289.17.2246](//dx.doi.org/10.1001%2Fjama.289.17.2246). Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-58) [“Red Cross Woes”](http://www.pbs.org/newshour/bb/business/july-dec01/redcross_12-19.html). PBS. 19 tháng 12 năm 2001. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2008.
- ^
**a** **ă** [“Hate crime reports up in wake of terrorist attacks”](http://archives.cnn.com/2001/US/09/16/gen.hate.crimes/). CNN. Ngày 17 tháng 9 năm 2001. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006. [^](#cite_ref-60) [“U.S. Officials Should Have Been Better Prepared For Hate Crime Wave”](http://www.hrw.org/press/2002/11/usahate.htm). [Human Rights Watch](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Theo_d%C3%B5i_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n). Ngày 14 tháng 11 năm 2002. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008. **Barnhart, Bill (17 tháng 9 năm 2001).** [^](#cite_ref-61) [“Markets reopen, plunge”](http://www.chicagotribune.com/business/chi-010917markets,1,2882341.story). Chicago Tribune. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008. **Bob, Fernandez (22 tháng 9 năm 2001). “U.S. Markets Decline Again”.** [^](#cite_ref-MarkDec_62-0) *KRTBN Knight Ridder Tribune Business News*(The Philadelphia Inquirer). **Hensell (14 tháng 12 năm 2001).** [^](#cite_ref-63) [“Tough Times Loom For Manhattan Commercial Market”](http://realtytimes.com/rtpages/20011214_downtown.htm). Realty Times. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008. Đã bỏ qua tham số không rõ
|fisrt=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) [^](#cite_ref-64) [“Thị trấn nhỏ và hàng nghìn trái tim lớn”](http://antg.cand.com.vn/Ho-so-mat/Thi-tran-nho-va-hang-nghin-trai-tim-lon-366564/). [^](#cite_ref-DustDeath_65-0) [“New York: 9/11 toxins caused death”](http://www.cnn.com/2007/US/05/24/wtc.dust/index.html). CNN.com. 24 tháng 5 năm 2007. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2007. **DePalma, Anthony (13 tháng 5 năm 2006).** [^](#cite_ref-66) [“Tracing Lung Ailments That Rose With 9/11 Dust”](http://www.nytimes.com/2006/05/13/nyregion/13symptoms.html). The New York Times. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008. **Shapiro, Rich (10 tháng 9 năm 2007).** [^](#cite_ref-67) [“Cancer ends his fitness life after toil at the Pit”](http://www.nydailynews.com/news/2007/09/10/2007-09-10_cancer_ends_his_fitness_life_after_toil_.html). New York Daily News. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-68) [“Updated Ground Zero Report Examines Failure of Government to Protect Citizens”](http://www.sierraclub.org/groundzero/). Sierra Club. 2006. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-69) [“CCCEH Study of the Effects of 9/11 on Pregnant Women and Newborns”](http://www.familiesofseptember11.org/docs/CCCEH%20Study%20Intro.pdf)(PDF). *World Trade Center Pregnancy Study*. Columbia University. 2006. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-NIST_70-0) [“Translating WTC Recommendations Into Model Building Codes”](http://wtc.nist.gov/NIBS_MMC/CodeChangeProposals.htm). National Institute of Standards and Technology. 25 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008. **C. S. Kuppuswamy (2005-11-02). "** [^](#cite_ref-71) *" (* [Terrorism in Indonesia: Role of the Religious Organisation](http://www.saag.org/%5Cpapers16%5Cpaper1596.html) [HTML](/wiki/HTML)). South Asia Analysis Group. Truy cập ngày 2007-07-06. **Banlaoi, Rommel (2006). “Radical Muslim Terrorism in the Philippines”. Trong Tan, Andrew.** [^](#cite_ref-72) *Handbook on Terrorism and Insurgency in Southeast Asia*. London: Edward Elgar Publishing. **Taylor, Tess (26 tháng 9 năm 2001).** [^](#cite_ref-73) [“Rebuilding in New York”](http://www.architectureweek.com/2001/0926/today.html)(68). Architecture Week. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-74) [“Silent Tribute Marks End of Ground Zero Search”](http://www.foxnews.com/story/0,2933,54002,00.html). Fox News. 30 tháng 5 năm 2002. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2008. **Lubell, Sam; Charles Linn (ngày 5 tháng 12 năm 2005).** [^](#cite_ref-75) [“Power Struggle Heats Up While Development Moves Slowly at Ground Zero”](http://archrecord.construction.com/news/daily/archives/051205groundzero.asp). Architectural Record. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006. **Buettner, Russ.** [^](#cite_ref-76) [“Fat cats milked Ground Zero”](http://articles.nydailynews.com/2005-12-04/news/18313446_1_business-recovery-grant-program-empire-state-development-firms). Daily News. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2006. **Oglesby, Christy (11 tháng 9 năm 2002).** [^](#cite_ref-77) [“Phoenix rises: Pentagon honors 'hard-hat patriots'”](http://archives.cnn.com/2002/US/09/11/ar911.memorial.pentagon/). CNN. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-78) [“Skyscraperpage.com, tallest buildings in NY”](http://skyscraperpage.com/diagrams/?cityID=8). Skyscraperpage.com. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012. [^](#cite_ref-79) [“Tallest buildings under construction in the world”](http://skyscraperpage.com/diagrams/?25002165). Skyscraperpage.com. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012. **“Honoring the fallen, From New York to Texas, Americans pay respect to the victims of terrorism”.** [^](#cite_ref-80) [The Dallas Morning News](/w/index.php?title=The_Dallas_Morning_News&action=edit&redlink=1). 15 tháng 9 năm 2001. **Ahrens, Frank (15 tháng 9 năm 2001). “Sorrow's Legions; Washingtonians Gather With Candles, Prayers And a Shared Grief”.** [^](#cite_ref-81) [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post). [^](#cite_ref-82) [“Bush Thanks Canadians for Helping After 9/11”](http://www.foxnews.com/story/2004/12/01/bush-thanks-canadians-for-helping-after-11/). [Fox News](/wiki/Fox_News). 1 tháng 12 năm 2004. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007. **Sigmund, Pete (26 tháng 9 năm 2001).** [^](#cite_ref-Sigmund_83-0) [“Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search”](http://www.cegltd.com/story.asp?story=1531&headline=Crews%20Assist%20Rescuers%20in%20Massive%20WTC%20Search). Construction Equipment Guide. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008. **Wilgoren, Debbie; Nick Miroff, Robin Shulman (11 tháng 9 năm 2008).** [^](#cite_ref-84) [“"Pentagon Memorial Dedicated on 7th Anniversary of Attacks"”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/11/AR2008091100579.html?hpid=topnews). *(* [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) [The Washington Post Company](/w/index.php?title=The_Washington_Post_Company&action=edit&redlink=1)). Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008. **Dwyer, Timothy (26 tháng 5 năm 2007).** [^](#cite_ref-dwyer-may2007_85-0) [“Pentagon Memorial Progress Is Step Forward for Families”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/25/AR2007052502284.html). The Washington Post. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-86) [“DefenseLINK News Photos - Pentagon's America's Heroes Memorial”](http://www.defenselink.mil/photos/newsphoto.aspx?newsphotoid=4018). Department of Defense. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-87) [“WTC Memorial Construction Begins”](http://www.cbsnews.com/stories/2006/03/13/national/main1393070.shtml). [CBS News](/w/index.php?title=CBS_News&action=edit&redlink=1). 6 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.
|đồng tác giả=cần
|tác giả=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#coauthors_missing_author)) [^](#cite_ref-88) [Vụ khủng bố 11/9 nhìn từ trên cao](http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/tu-lieu/vu-khung-bo-119-nhin-tu-tren-cao-2155305.html)Minh Long, Vnexpress.net 9/2/2010 [^](#cite_ref-89) [World Trade Center 9/11 Photos: A Fresh But Painful Look at Sept. 11 Tragedy](http://abcnews.go.com/Politics/newly-released-sept-11-photos-world-trade-center/story?id=9798856)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=21)] [Wayne Barrett](/w/index.php?title=Wayne_Barrett&action=edit&redlink=1)and Dan Collins, *Grand Illusion: The Untold Story of Rudy Giuliani and 9/11*. New York, [Harper Collins](/w/index.php?title=HarperCollins&action=edit&redlink=1), (2006). [ISBN 0-06-053660-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0060536608)
- National Commission on Terrorist Attacks, The 9/11 Commission Report: Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States,
[W.W. Norton](/w/index.php?title=W._W._Norton&action=edit&redlink=1)and Company, (2004), [ISBN 0-393-32671-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0393326713)
### Phương tiện[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=22)]
-
[Bài diễn văn của TT George W. Bush về cuộc khủng bố](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_tin:George_W._Bush_Speech_-_ng%C3%A0y_12_th%C3%A1ng_9_n%C4%83m_2001.ogg&action=edit&redlink=1) [Thông tin](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=George_W._Bush_Speech_-_ng%C3%A0y_12_th%C3%A1ng_9_n%C4%83m_2001.ogg) [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [George W. Bush](/wiki/George_W._Bush)diễn thuyết với nước Mỹ về những cuộc khủng bố vào ngày [12 tháng 9](/wiki/12_th%C3%A1ng_9)năm [2001](/wiki/2001). *Trục trặc khi nghe? Xem* [hướng dẫn](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:%C3%82m_thanh).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&veaction=edit§ion=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9&action=edit§ion=23)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Mỹ công bố đoạn băng vụ tấn công ngày 11-9](http://tuoitre.vn/The-gioi/138338/my-cong-bo-doan-bang-vu-tan-cong-ngay%C2%A011-9.html)Tường Vy, báo Tuổi Trẻ, 17/05/2006 10:39 (GMT + 7) [Theo dòng sự kiện](http://web.archive.org/web/20020106141303/http://vnexpress.net/Topic/?ID=356)tại Vnexpress. [Biến cố 9/11: 5 năm sau nhìn lại](http://www.vnn-news.com/spip.php?article2425), 13, Tháng Chín 2006 [World Trade Center Attacks](http://web.archive.org/web/20071223031253/http://www.youtube.com/watch?v=kv4s3fn8jDc)trên [YouTube](/wiki/YouTube) [ngày 11 tháng 9 năm 2001 Video](https://www.youtube.com/watch?v=wNNTcHq5Tzk)trên [YouTube](/wiki/YouTube)