text:
Chứng chuột rút
Chia sẻ: Mi Sa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
lượt xem 16
download
Chứng chuột rút
Chuột rút là sự co thắt đột ngột, ngoài ý muốn và gây đau ở một bắp thịt làm cho sự cử động khó khăn. Chuột rút có thể xẩy ra ở bất cứ bắp thịt nào, nhưng thường thấy ở bắp chuối giữa đầu gối và cổ chân, bắp thịt đùi và hông (cơ đùi trước và đùi sau giữa đầu gối và hông), dọc theo bàn tay, bàn chân và cơ bụng. Cơ co có thể chỉ lâu vài giây đồng hồ tới vài phút nhưng cũng có thể hết đi rồi co trở lại....
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Chứng chuột rút
- Chuột Rút bác sĩ Nguyễn Ý - Ðức (Câu Chuyện Thầy Lang) Ðang đắm mình trong giấc ngủ say, đột nhiên ông Vân thấy bắp chân co giựt liên hồi rồi đau nhức từ gót chân lên đầu gối, đau chịu không nổi, như cắt thịt đứt da.Ông nhăn nhó ôm chân la làng. Bà Vân nằm bên cạnh vội vàng nhổm dậy, kiếm hộp dầu cù là thoa thoa, bóp bóp, an ủi. Mấy phút sau, cơn đau giảm dần nhưng bắp chuối còn mỏi. Ông bà Vân không ngủ trở lại được, bèn rủ nhau dậy nấu nước sôi pha trà Thái Nguyên uống, nhắc lại chuyện đời xưa Sáng hôm sau lật đật đi bác sĩ để tìm hiểu nguyên do, điều trị. Từ mấy tuần lễ nay, chân ông cứ bị đau thắt như vậy nhiều lần. Thưa đó là ông Vân đã bị chứng “chuột rút” ở bắp thịt dưới chân. Ông Vân chẳng phải là người duy nhất với “nửa đêm thức giấc đau chân” như vậy. Cùng lúc đó có cả triệu người khác cũng đang ôm chân nhăn nhó. Con chuột nó rút cơ bắp chuối của quý thân hữu và nó không chịu nhả ra, cơ liên tục co cứng, gây đau. Tiếng Hồng Mao gọi là “leg cramp”, người mình gọi giản dị là “Chuột Rút” hoặc “Vọp bẻ”. Vậy Chuột Rút là gì? - Chuột rút là sự co thắt đột ngột, ngoài ý muốn và gây đau ở một bắp thịt làm cho sự cử động khó khăn. Chuột rút có thể xẩy ra ở bất cứ bắp thịt nào, nhưng thường thấy ở bắp chuối giữa đầu gối và cổ chân, bắp thịt đùi và hông (cơ đùi trước và đùi sau giữa đầu gối và hông), dọc theo bàn tay, bàn chân và cơ bụng. Cơ co có thể chỉ lâu vài giây đồng hồ tới vài phút nhưng cũng có thể hết đi rồi co trở lại. Bệnh thường xẩy ra vào ban đêm khi đang ngủ hoặc sau khi vận động, sử dụng cơ bắp lâu dài. Bệnh thấy ở mọi giới mọi tuổi nhưng nhiều hơn ở lớp trẻ và lão niên trên 65 tuổi. Nguyên Nhân Nguyên nhân của chuột rút chưa được biết rõ, có thể là là do vận động quá mức hoặc trong tình trạng tĩnh tại quá lâu như khi ngủ ban đêm, khi ngồi lâu cùng vị trí. a- Chuột rút ban đêm có thể vì: -Ban ngày đứng lâu trên mặt bằng cứng, cơ bắp không hoạt động, cứng nhắc -Có tật ở bàn chân, như trường hợp không có độ cong của mu bàn chân, gót chân nằm phẳng trên mặt đất (flat-foot) khiến cho bắp thịt luôn luôn căng -Thiếu nước trong cơ thể -Người hơi mập, chân chịu sức nặng liên tục -Mang giầy quá chật, gót quá cao -Mất cân bằng chất điện giải trong máu -Tác dụng của một số dược phẩm như thuốc statin, prednisone, thuốc lợi tiểu chữa cao huyết áp làm giảm K và magnesium trong máu, -Thiếu K, Na. vì ói mửa, tiêu chẩy, đổ nhiều mồ hôi -Chuột rút trong các bệnh tiểu đường, Parkinson, đường huyết thấp, thiếu hồng cầu, bệnh tuyến giáp hoặc nội tiết, bệnh thận đang lọc máu... -Rối loạn tuần hoàn, bệnh mạch máu chi dưới khi đi lại nhiều b- Chuột rút sau khi vận động thường thấy ở các bắp thịt lớn, kéo dài tới vài chục giây đồng hồ. Nguyên do có thể vì: -Cơ bắp mệt mỏi -Vận động quá lâu, quá mạnh -Vận động khi thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh
- -Mất chất điện giải trong cơ thể như K, magnesium, muối natri, calcium. -Tích tụ acid lactic trong bắp thịt sau khi vận động lâu dài. - Mới đây có giải thích cho rằng, rối loạn dẫn chuyền tín hiệu giữa cơ bắp và dây thần kinh bị rối loạn, cho nên dù não bộ muốn cơ thư giãn sau khi co nhưng cơ vẫn tiếp tục co, gây ra đau. Theo giải thích này, người ngồi làm việc lâu, ngồi không ngay ngắn đúng vị thế cũng hay bị chứng co cứng cơ đau nhức này. c- Sách Danh Từ Y Học do bác sĩ Lê Khắc Quyến soạn có ghi nhiều chứng chuột rút liên quan tới một số nghề nghiệp khác nhau như chuột rút thợ cạo, chuột rút người đánh máy, chuột rút văn sĩ, chuột rút người hầu bàn, chuột rút điện báo viên, chuột rút người vắt sữa bò, chuột rút diễn giả...Ðây là những công việc mà người thực hiện phải dùng đi dùng lại một số bắp thịt. Riêng trường hợp chuột rút nhà diễn giả, chắc là hăng say, miệng dính chặt vào micro, nói thao thao bất tuyệt, nên con chuột trong bắp thịt lưỡi mệt mỏi, co cứng. Ðiều trị - Thường thường chuột rút không kéo dài lâu và không gây ra hậu quả trầm trọng. Tuy nhiên, khi đang lái xe, điều khiển máy móc hoặc đang bơi lội thì tai nạn có thể xảy ra. Sau đây là một số phương thức nên áp dụng để giải tỏa cơn đau: -Nhẹ nhàng thoa bóp bắp thịt bị co -Khi chuột rút ở bắp chuối, nhè nhẹ vươn duỗi cơ theo chiều đối ngược: kéo đầu ngón chân và bàn lên phía trần nhà, hướng về đầu gối. -Khi co cơ bắp đùi, nhờ người kéo thẳng chân ra, nâng cao gót chân đồng thời ấn đầu gối xuống. -Khi co cơ xương sườn, nên hít thở sâu để thư giãn cơ hoành đồng thời xoa bóp nhẹ các bắp thịt quanh ngực -Tắm nước nóng để thư giãn bắp thịt -Thong thả đạp xe đạp chừng dăm phút trước khi đi ngủ -Ðặt một cái chăn ở cuối chân giường để các ngón và bàn chân khỏi chúi xuống trong khi ngủ. Bàn chân chúi xuống làm căng thẳng bắp chuối. -Mang giày thích hợp, không bó chặt bàn chân, gót giày không quá cao. -Bơi lội cũng giúp vươn duỗi cơ bắp, giảm co cứng cơ. -Mang tất đàn hồi hơi ép vào mạch máu để tránh máu ứ đọng ở tĩnh mạch hạ chi. Có người nói để một cục xà bông dưới khăn phủ giường để tránh chuột rút. Xin quý thân hữu áp dụng thử coi và “công bố” kết quả cho bà con biết mà làm theo. Thuốc Quinine sulfate được coi như khá công hiệu để điều trị chuột rút, nhưng có nhiều tác dụng ngoại ý không tốt (ù tai, rối loạn thị giác, chóng mặt, buồn nôn, giảm tiểu cầu, rối loạn nhịp tim), cho nên cần được sự hướng dẫn và theo dõi của bác sĩ khi dùng. Vì lẽ đó, từ năm 1995, Cơ quan Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ cấm bán tự do các loại thuốc bổ (tonic) có chất quinine. Ðang có thai, bệnh thận, bệnh tim không được dùng quinine. Dược phẩm có hoạt chất diphenhydramine hydrochloride (benadryl), sinh tố E, thuốc thư giãn cơ (equanil, miltown), veramil hydrochloride (Calan, Isoptin, Verelan), chloroquine phosphate (Aralen Phosphate) và hydroxychloroquine sulfate (Plaquemil sulfate) cũng có đôi chút công hiệu. Phòng ngừa - Phòng bệnh hơn chữa bệnh, cho nên xin hiến vài mẹo vặt để phòng tránh: -Uống nước đầy đủ. Liên hệ nhân quả giữa thiếu nước và chuột rút chưa được biết rõ, nhưng khi cơ thể thiếu nước thì chuột rút xẩy ra. Vì thế, cần uống nước đầy đủ trước, trong khi và sau khi tập luyện cơ thể và trước khi đi ngủ buổi tối. -Thư giãn cơ bắp trước và sau mỗi lần vận động cơ thể.
- -Tập vươn duỗi chân mỗi buổi sáng, trước khi ăn và trước khi đi ngủ vào buổi tối: a- Ðứng thẳng cách xa tường 15 cm, gót chân chạm đất b- Giữ gót chân chạm mặt đất, ngả mình về phía trước, hai bàn tay chống lên tường c- Ðẩy hai bàn tay lên trên, giống như lau tường, càng cao càng tốt d- Giữ nguyên vị trí trong 30 giây, rồi buông tay xuống, thư giãn. Nhắc lại các động tác trên năm lần. -Khi ngồi, co bàn chân về phía đầu gối càng cao càng tốt. Làm như vậy để máu dễ dàng lưu thông ở bắp chuối Trước khi vận động cơ thể, nên dành mươi phút “hâm nóng” toàn thân và “vươn duỗi” cơ bắp để tránh chuột rút. Chuột rút bắp chân khi có thai - Phụ nữ có thai thường hay bị chuột rút vào tháng thứ sáu của thai kỳ và kéo dài khi bụng ngày càng lớn. Khó khăn thường xảy ra vào ban đêm. Nguyên nhân chưa được biết rõ. Có ý kiến cho là vì : -Thiếu calcium, phospho, magnesium, - Do các cơ ở dưới chân phải mang sức nặng quá lâu của dạ con, thai nhi nên mệt mỏi hoặc -Thai nhi và tử cung lớn dần, cơ và dây chằng tử cung căng giãn - Sức nặng và độ lớn của tử cung ảnh hưởng lên các mạch máu ở hạ chi. Ðể tránh khó khăn này: -Không nên đứng hoặc ngồi tréo chân quá lâu -Vươn duỗi bắp thịt cẳng chân (bụng chân, bắp chuối) nhiều lần trong ngày và trước khi đi ngủ. -Cử động khớp cổ chân, các ngón chân trong khi ngồi, ăn cơm, đọc sách báo hoặc coi TV -Chậm rãi đi bộ nếu bác sĩ không cấm -Tránh làm việc quá mệt mỏi, nằm nghỉ khi cần -Uống nước đầy đủ. -Tắm nước ấm trước khi đi ngủ để thư giãn bắp thịt Nếu đang bị chuột rút, có thể thoa bóp bắp thịt hoặc chườm với bình nước nóng; vươn duỗi bắp chuối, kéo bàn chân và ngón chân về phía ống quyển, nhẹ nhàng đi lại để bắp thịt thoải mái, tránh chúi đầu ngón chân khi thả lỏng bắp thịt... Có ý kiến cho là dùng thêm calcium hoặc magnesium cũng giúp giảm thiểu chuột rút, nhưng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Nếu chuột rút kéo dài, xảy ra nhiều lần thì nên đi bác sĩ để tìm ra căn nguyên và điều trị, vì đôi khi có thể là do cục máu hạ chi Hội chứng Chân-Không-Nghỉ (Restless Leg Syndrome) Ðây là một rối loạn chuyển động của chân mà nguyên nhân chính chưa được biết rõ. Khoảng từ 3 tới 15% dân chúng bị hội chứng này. Người bệnh than phiền có cảm giác khó chịu, rần rần như có con vật gì đó bò ở dưới da, nhất là khi nằm ngủ ban đêm hoặc ngồi lâu. Ðể giải tỏa khó chịu, họ phải liên tục cử động chân bằng cách đi lại, vươn duỗi chân. Bệnh nhân ngủ không yên và không ngồi lâu, như đi xa trên máy bay hoặc xe hơi. Nguyên nhân gây ra hội chứng chưa được xác định. Có ý kiến cho là do rối loạn hệ thần kinh, thiếu hóa chất dopamine ở não bộ, do gen di truyền hoặc cơ thể thiếu khoáng sắt. Một số yếu tố liên hệ tới hội chứng này là: -Giới tính: thường thấy ở nữ giới nhiều hơn nam giới. -Tuổi tác: hội chứng tăng với tuổi: rất ít ở tuổi thiếu niên, nhiều hơn sau 65 tuổi.
- -Liên hệ gia đình: 2/3 người bệnh có liên hệ gia đình và thường xẩy ra trước tuổi 40. -Phụ nữ có thai: Khoảng 20% phụ nữ mang thai than phiền bị rối loạn này, nhưng sau khi sinh con thì hết bệnh. -Lo âu có thể gây ra sự bất an, đứng ngồi không yên tương tự như hội chứng Chân Không Nghỉ. -Lọc máu: Nhiều người lọc máu vì thận suy cũng than phiền bị hội chứng này. Sau khi được thay thận thì hội chứng hết. -Hội chứng cũng thấy trong các bệnh như viêm xương khớp, tiểu đường, mập phì, nghiện rượu, thiểu năng tuyến giáp, thiếu hồng cầu, bệnh cơ bắp, thương tích não bộ tủy sống... -Một số dược phẩm như thuốc chống trầm cảm, chống dị ứng, chống suyễn, chống nghẹt mũi, lợi tiểu...cũng có thể gây ra hội chứng. -Cơ thể thiếu chất sắt, magnesium, folic acid... -Cơ thể mệt mỏi, nhiều căng thẳng, tiếp xúc quá lâu với lạnh. -Caffeine, nicotine, chất rượu đều có thể gây ra hội chứng. Hậu quả của hội chứng chân luôn luôn chuyển động là mất ngủ và bệnh nhân luôn luôn ở trong tình trạng “đứng ngồi không yên”, gây ra mệt mỏi. Bệnh có thể điều trị được. Trước hết là chữa nguyên nhân hoặc các rủi ro đưa tới bệnh. Thuốc ropinirole (Requip) đã được chấp thuận để chữa HCCKN. Ngoài ra các thuốc gabapentin (Neurontin), clonidine, carbidopa-levodopa, tramadol (Ultram) cũng có vài công hiệu. Tất cả các thuốc này cần được bác sĩ chỉ định, hướng dẫn cách dùng, theo dõi kết quả cũng như tác dụng ngoại ý. Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức Texas-Hoa Kỳ
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Chuột rút
6 p | 127 | 42
-
Tự xoa bóp chữa chứng chuột rút
2 p | 56 | 10
-
KIẾN THỨC CẦN BIẾT VỀ CHUỘT RÚT
4 p | 94 | 8
-
Thuốc ngừa chuột rút?
5 p | 54 | 6
-
Chuột rút do đâu?
6 p | 50 | 5
-
Đừng chủ quan khi bị chuột rút
5 p | 34 | 5
-
Mẹo chữa nhanh khi bị chuột rút
17 p | 49 | 4
-
Chuột rút ban đêm: Coi chừng suy tĩnh mạch
7 p | 39 | 3
-
Mẹo chống chuột rút hiệu quả
5 p | 23 | 2
-
Co thắt cơ và chuột rút.
4 p | 35 | 2
-
Món ăn – Bài thuốc chữa bệnh chuột rút
4 p | 37 | 2
-
Tại sao lại bị chuột rút?
3 p | 74 | 2
-
Làm gì khi chuột rút chân lúc nửa đêm?
4 p | 11 | 1
-
Nguyên nhân và cách điều trị chuột rút ban đêm
5 p | 65 | 1
-
Cách xử trí khi bị chuột rút
5 p | 38 | 1
-
“Chuột rút” nên dùng thuốc gì?
2 p | 27 | 1
-
6 biện pháp tự nhiên điều trị chứng chuột rút
0 p | 18 | 1

markdown:
# Chứng chuột rút
Chia sẻ: Mi Sa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
lượt xem 16
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20090929/candysweet/80x100/chuot_rut_3089.jpg)
##
Chứng chuột rút
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Chuột rút là sự co thắt đột ngột, ngoài ý muốn và gây đau ở một bắp thịt làm cho sự cử động khó khăn. Chuột rút có thể xẩy ra ở bất cứ bắp thịt nào, nhưng thường thấy ở bắp chuối giữa đầu gối và cổ chân, bắp thịt đùi và hông (cơ đùi trước và đùi sau giữa đầu gối và hông), dọc theo bàn tay, bàn chân và cơ bụng. Cơ co có thể chỉ lâu vài giây đồng hồ tới vài phút nhưng cũng có thể hết đi rồi co trở lại....
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Chứng chuột rút
- Chuột Rút bác sĩ Nguyễn Ý - Ðức (Câu Chuyện Thầy Lang) Ðang đắm mình trong giấc ngủ say, đột nhiên ông Vân thấy bắp chân co giựt liên hồi rồi đau nhức từ gót chân lên đầu gối, đau chịu không nổi, như cắt thịt đứt da.Ông nhăn nhó ôm chân la làng. Bà Vân nằm bên cạnh vội vàng nhổm dậy, kiếm hộp dầu cù là thoa thoa, bóp bóp, an ủi. Mấy phút sau, cơn đau giảm dần nhưng bắp chuối còn mỏi. Ông bà Vân không ngủ trở lại được, bèn rủ nhau dậy nấu nước sôi pha trà Thái Nguyên uống, nhắc lại chuyện đời xưa Sáng hôm sau lật đật đi bác sĩ để tìm hiểu nguyên do, điều trị. Từ mấy tuần lễ nay, chân ông cứ bị đau thắt như vậy nhiều lần. Thưa đó là ông Vân đã bị chứng “chuột rút” ở bắp thịt dưới chân. Ông Vân chẳng phải là người duy nhất với “nửa đêm thức giấc đau chân” như vậy. Cùng lúc đó có cả triệu người khác cũng đang ôm chân nhăn nhó. Con chuột nó rút cơ bắp chuối của quý thân hữu và nó không chịu nhả ra, cơ liên tục co cứng, gây đau. Tiếng Hồng Mao gọi là “leg cramp”, người mình gọi giản dị là “Chuột Rút” hoặc “Vọp bẻ”. Vậy Chuột Rút là gì? - Chuột rút là sự co thắt đột ngột, ngoài ý muốn và gây đau ở một bắp thịt làm cho sự cử động khó khăn. Chuột rút có thể xẩy ra ở bất cứ bắp thịt nào, nhưng thường thấy ở bắp chuối giữa đầu gối và cổ chân, bắp thịt đùi và hông (cơ đùi trước và đùi sau giữa đầu gối và hông), dọc theo bàn tay, bàn chân và cơ bụng. Cơ co có thể chỉ lâu vài giây đồng hồ tới vài phút nhưng cũng có thể hết đi rồi co trở lại. Bệnh thường xẩy ra vào ban đêm khi đang ngủ hoặc sau khi vận động, sử dụng cơ bắp lâu dài. Bệnh thấy ở mọi giới mọi tuổi nhưng nhiều hơn ở lớp trẻ và lão niên trên 65 tuổi. Nguyên Nhân Nguyên nhân của chuột rút chưa được biết rõ, có thể là là do vận động quá mức hoặc trong tình trạng tĩnh tại quá lâu như khi ngủ ban đêm, khi ngồi lâu cùng vị trí. a- Chuột rút ban đêm có thể vì: -Ban ngày đứng lâu trên mặt bằng cứng, cơ bắp không hoạt động, cứng nhắc -Có tật ở bàn chân, như trường hợp không có độ cong của mu bàn chân, gót chân nằm phẳng trên mặt đất (flat-foot) khiến cho bắp thịt luôn luôn căng -Thiếu nước trong cơ thể -Người hơi mập, chân chịu sức nặng liên tục -Mang giầy quá chật, gót quá cao -Mất cân bằng chất điện giải trong máu -Tác dụng của một số dược phẩm như thuốc statin, prednisone, thuốc lợi tiểu chữa cao huyết áp làm giảm K và magnesium trong máu, -Thiếu K, Na. vì ói mửa, tiêu chẩy, đổ nhiều mồ hôi -Chuột rút trong các bệnh tiểu đường, Parkinson, đường huyết thấp, thiếu hồng cầu, bệnh tuyến giáp hoặc nội tiết, bệnh thận đang lọc máu... -Rối loạn tuần hoàn, bệnh mạch máu chi dưới khi đi lại nhiều b- Chuột rút sau khi vận động thường thấy ở các bắp thịt lớn, kéo dài tới vài chục giây đồng hồ. Nguyên do có thể vì: -Cơ bắp mệt mỏi -Vận động quá lâu, quá mạnh -Vận động khi thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh
- -Mất chất điện giải trong cơ thể như K, magnesium, muối natri, calcium. -Tích tụ acid lactic trong bắp thịt sau khi vận động lâu dài. - Mới đây có giải thích cho rằng, rối loạn dẫn chuyền tín hiệu giữa cơ bắp và dây thần kinh bị rối loạn, cho nên dù não bộ muốn cơ thư giãn sau khi co nhưng cơ vẫn tiếp tục co, gây ra đau. Theo giải thích này, người ngồi làm việc lâu, ngồi không ngay ngắn đúng vị thế cũng hay bị chứng co cứng cơ đau nhức này. c- Sách Danh Từ Y Học do bác sĩ Lê Khắc Quyến soạn có ghi nhiều chứng chuột rút liên quan tới một số nghề nghiệp khác nhau như chuột rút thợ cạo, chuột rút người đánh máy, chuột rút văn sĩ, chuột rút người hầu bàn, chuột rút điện báo viên, chuột rút người vắt sữa bò, chuột rút diễn giả...Ðây là những công việc mà người thực hiện phải dùng đi dùng lại một số bắp thịt. Riêng trường hợp chuột rút nhà diễn giả, chắc là hăng say, miệng dính chặt vào micro, nói thao thao bất tuyệt, nên con chuột trong bắp thịt lưỡi mệt mỏi, co cứng. Ðiều trị - Thường thường chuột rút không kéo dài lâu và không gây ra hậu quả trầm trọng. Tuy nhiên, khi đang lái xe, điều khiển máy móc hoặc đang bơi lội thì tai nạn có thể xảy ra. Sau đây là một số phương thức nên áp dụng để giải tỏa cơn đau: -Nhẹ nhàng thoa bóp bắp thịt bị co -Khi chuột rút ở bắp chuối, nhè nhẹ vươn duỗi cơ theo chiều đối ngược: kéo đầu ngón chân và bàn lên phía trần nhà, hướng về đầu gối. -Khi co cơ bắp đùi, nhờ người kéo thẳng chân ra, nâng cao gót chân đồng thời ấn đầu gối xuống. -Khi co cơ xương sườn, nên hít thở sâu để thư giãn cơ hoành đồng thời xoa bóp nhẹ các bắp thịt quanh ngực -Tắm nước nóng để thư giãn bắp thịt -Thong thả đạp xe đạp chừng dăm phút trước khi đi ngủ -Ðặt một cái chăn ở cuối chân giường để các ngón và bàn chân khỏi chúi xuống trong khi ngủ. Bàn chân chúi xuống làm căng thẳng bắp chuối. -Mang giày thích hợp, không bó chặt bàn chân, gót giày không quá cao. -Bơi lội cũng giúp vươn duỗi cơ bắp, giảm co cứng cơ. -Mang tất đàn hồi hơi ép vào mạch máu để tránh máu ứ đọng ở tĩnh mạch hạ chi. Có người nói để một cục xà bông dưới khăn phủ giường để tránh chuột rút. Xin quý thân hữu áp dụng thử coi và “công bố” kết quả cho bà con biết mà làm theo. Thuốc Quinine sulfate được coi như khá công hiệu để điều trị chuột rút, nhưng có nhiều tác dụng ngoại ý không tốt (ù tai, rối loạn thị giác, chóng mặt, buồn nôn, giảm tiểu cầu, rối loạn nhịp tim), cho nên cần được sự hướng dẫn và theo dõi của bác sĩ khi dùng. Vì lẽ đó, từ năm 1995, Cơ quan Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ cấm bán tự do các loại thuốc bổ (tonic) có chất quinine. Ðang có thai, bệnh thận, bệnh tim không được dùng quinine. Dược phẩm có hoạt chất diphenhydramine hydrochloride (benadryl), sinh tố E, thuốc thư giãn cơ (equanil, miltown), veramil hydrochloride (Calan, Isoptin, Verelan), chloroquine phosphate (Aralen Phosphate) và hydroxychloroquine sulfate (Plaquemil sulfate) cũng có đôi chút công hiệu. Phòng ngừa - Phòng bệnh hơn chữa bệnh, cho nên xin hiến vài mẹo vặt để phòng tránh: -Uống nước đầy đủ. Liên hệ nhân quả giữa thiếu nước và chuột rút chưa được biết rõ, nhưng khi cơ thể thiếu nước thì chuột rút xẩy ra. Vì thế, cần uống nước đầy đủ trước, trong khi và sau khi tập luyện cơ thể và trước khi đi ngủ buổi tối. -Thư giãn cơ bắp trước và sau mỗi lần vận động cơ thể.
- -Tập vươn duỗi chân mỗi buổi sáng, trước khi ăn và trước khi đi ngủ vào buổi tối: a- Ðứng thẳng cách xa tường 15 cm, gót chân chạm đất b- Giữ gót chân chạm mặt đất, ngả mình về phía trước, hai bàn tay chống lên tường c- Ðẩy hai bàn tay lên trên, giống như lau tường, càng cao càng tốt d- Giữ nguyên vị trí trong 30 giây, rồi buông tay xuống, thư giãn. Nhắc lại các động tác trên năm lần. -Khi ngồi, co bàn chân về phía đầu gối càng cao càng tốt. Làm như vậy để máu dễ dàng lưu thông ở bắp chuối Trước khi vận động cơ thể, nên dành mươi phút “hâm nóng” toàn thân và “vươn duỗi” cơ bắp để tránh chuột rút. Chuột rút bắp chân khi có thai - Phụ nữ có thai thường hay bị chuột rút vào tháng thứ sáu của thai kỳ và kéo dài khi bụng ngày càng lớn. Khó khăn thường xảy ra vào ban đêm. Nguyên nhân chưa được biết rõ. Có ý kiến cho là vì : -Thiếu calcium, phospho, magnesium, - Do các cơ ở dưới chân phải mang sức nặng quá lâu của dạ con, thai nhi nên mệt mỏi hoặc -Thai nhi và tử cung lớn dần, cơ và dây chằng tử cung căng giãn - Sức nặng và độ lớn của tử cung ảnh hưởng lên các mạch máu ở hạ chi. Ðể tránh khó khăn này: -Không nên đứng hoặc ngồi tréo chân quá lâu -Vươn duỗi bắp thịt cẳng chân (bụng chân, bắp chuối) nhiều lần trong ngày và trước khi đi ngủ. -Cử động khớp cổ chân, các ngón chân trong khi ngồi, ăn cơm, đọc sách báo hoặc coi TV -Chậm rãi đi bộ nếu bác sĩ không cấm -Tránh làm việc quá mệt mỏi, nằm nghỉ khi cần -Uống nước đầy đủ. -Tắm nước ấm trước khi đi ngủ để thư giãn bắp thịt Nếu đang bị chuột rút, có thể thoa bóp bắp thịt hoặc chườm với bình nước nóng; vươn duỗi bắp chuối, kéo bàn chân và ngón chân về phía ống quyển, nhẹ nhàng đi lại để bắp thịt thoải mái, tránh chúi đầu ngón chân khi thả lỏng bắp thịt... Có ý kiến cho là dùng thêm calcium hoặc magnesium cũng giúp giảm thiểu chuột rút, nhưng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Nếu chuột rút kéo dài, xảy ra nhiều lần thì nên đi bác sĩ để tìm ra căn nguyên và điều trị, vì đôi khi có thể là do cục máu hạ chi Hội chứng Chân-Không-Nghỉ (Restless Leg Syndrome) Ðây là một rối loạn chuyển động của chân mà nguyên nhân chính chưa được biết rõ. Khoảng từ 3 tới 15% dân chúng bị hội chứng này. Người bệnh than phiền có cảm giác khó chịu, rần rần như có con vật gì đó bò ở dưới da, nhất là khi nằm ngủ ban đêm hoặc ngồi lâu. Ðể giải tỏa khó chịu, họ phải liên tục cử động chân bằng cách đi lại, vươn duỗi chân. Bệnh nhân ngủ không yên và không ngồi lâu, như đi xa trên máy bay hoặc xe hơi. Nguyên nhân gây ra hội chứng chưa được xác định. Có ý kiến cho là do rối loạn hệ thần kinh, thiếu hóa chất dopamine ở não bộ, do gen di truyền hoặc cơ thể thiếu khoáng sắt. Một số yếu tố liên hệ tới hội chứng này là: -Giới tính: thường thấy ở nữ giới nhiều hơn nam giới. -Tuổi tác: hội chứng tăng với tuổi: rất ít ở tuổi thiếu niên, nhiều hơn sau 65 tuổi.
- -Liên hệ gia đình: 2/3 người bệnh có liên hệ gia đình và thường xẩy ra trước tuổi 40. -Phụ nữ có thai: Khoảng 20% phụ nữ mang thai than phiền bị rối loạn này, nhưng sau khi sinh con thì hết bệnh. -Lo âu có thể gây ra sự bất an, đứng ngồi không yên tương tự như hội chứng Chân Không Nghỉ. -Lọc máu: Nhiều người lọc máu vì thận suy cũng than phiền bị hội chứng này. Sau khi được thay thận thì hội chứng hết. -Hội chứng cũng thấy trong các bệnh như viêm xương khớp, tiểu đường, mập phì, nghiện rượu, thiểu năng tuyến giáp, thiếu hồng cầu, bệnh cơ bắp, thương tích não bộ tủy sống... -Một số dược phẩm như thuốc chống trầm cảm, chống dị ứng, chống suyễn, chống nghẹt mũi, lợi tiểu...cũng có thể gây ra hội chứng. -Cơ thể thiếu chất sắt, magnesium, folic acid... -Cơ thể mệt mỏi, nhiều căng thẳng, tiếp xúc quá lâu với lạnh. -Caffeine, nicotine, chất rượu đều có thể gây ra hội chứng. Hậu quả của hội chứng chân luôn luôn chuyển động là mất ngủ và bệnh nhân luôn luôn ở trong tình trạng “đứng ngồi không yên”, gây ra mệt mỏi. Bệnh có thể điều trị được. Trước hết là chữa nguyên nhân hoặc các rủi ro đưa tới bệnh. Thuốc ropinirole (Requip) đã được chấp thuận để chữa HCCKN. Ngoài ra các thuốc gabapentin (Neurontin), clonidine, carbidopa-levodopa, tramadol (Ultram) cũng có vài công hiệu. Tất cả các thuốc này cần được bác sĩ chỉ định, hướng dẫn cách dùng, theo dõi kết quả cũng như tác dụng ngoại ý. Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức Texas-Hoa Kỳ
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Chuột rút
6 p |
127 |
42
-
Tự xoa bóp chữa chứng chuột rút
2 p |
56 |
10
-
KIẾN THỨC CẦN BIẾT VỀ CHUỘT RÚT
4 p |
94 |
8
-
Thuốc ngừa chuột rút?
5 p |
54 |
6
-
Chuột rút do đâu?
6 p |
50 |
5
-
Đừng chủ quan khi bị chuột rút
5 p |
34 |
5
-
Mẹo chữa nhanh khi bị chuột rút
17 p |
49 |
4
-
Chuột rút ban đêm: Coi chừng suy tĩnh mạch
7 p |
39 |
3
-
Mẹo chống chuột rút hiệu quả
5 p |
23 |
2
-
Co thắt cơ và chuột rút.
4 p |
35 |
2
-
Món ăn – Bài thuốc chữa bệnh chuột rút
4 p |
37 |
2
-
Tại sao lại bị chuột rút?
3 p |
74 |
2
-
Làm gì khi chuột rút chân lúc nửa đêm?
4 p |
11 |
1
-
Nguyên nhân và cách điều trị chuột rút ban đêm
5 p |
65 |
1
-
Cách xử trí khi bị chuột rút
5 p |
38 |
1
-
“Chuột rút” nên dùng thuốc gì?
2 p |
27 |
1
-
6 biện pháp tự nhiên điều trị chứng chuột rút
0 p |
18 |
1

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=vc40jme2ghso4voqvmeag7dld7; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
Phản ứng oxi hóa- Khử
Chia sẻ: Dao Huong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:18
lượt xem 133
download
Phản ứng oxi hóa- Khử
Phản ứng oxi hóa- khử (Oxid hóa - khử) Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó nguyên tử hay ion này nhường điện tử cho nguyên tử hay ion khác. Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự cho, nhận điện tử; Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố. Thí dụ: Zn + CuSO4 0 Zn → ZnSO4 + Cu +2 0 2+ Zn + Cu + +2 Cu2+ → Fe 0 Fe + 2HCl +1 2H+ → FeCl2 +2 Fe + 2+ + H2 0 + → H2 0 2Al...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Phản ứng oxi hóa- Khử
- Phản ứng oxi hóa- Khử II. Phản ứng oxi hóa- Khử II.1. Phản ứng oxi hóa- khử (Oxid hóa - khử) Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó nguyên tử hay ion này nhường điện tử cho nguyên tử hay ion khác. Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự cho, nhận điện tử; Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố. Thí dụ: Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu 0 +2 +2 0 Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu Fe + 2HCl → FeCl2 + H2 0 +1 +2 0 Fe + 2H+ → 2+ Fe + H2 0 0 → +3 -2 2Al + 3/2O2 Al2O3 II.2. Chất oxi hóa (Chất oxid hóa, Chất bị khử)
- Chất oxi hóa là chất nhận điện tử được hay là chất có số oxi hóa giảm sau phản ứng. Chất oxi hóa sau khi nhận điện tử sẽ tạo thành chất khử tương ứng (chất khử liên hợp). Do đó, chất oxi hóa còn được gọi là chất bị khử. Thí dụ: Cu2+, H+ , O2 Chất oxi hóa càng mạnh khi càng dễ nhận điện tử. II.3. Chất khử (Chất bị oxi hóa, Chất bị oxid hóa) Chất khử là chất cho điện tử được hay là chất có số oxi hóa tăng sau phản ứng. Chất khử sau khi cho điện tử sẽ tạo thành chất oxi hóa tương ứng. Do đó, chất khử còn được gọi là chất bị oxi hóa. Thí dụ: Zn, Fe, Al Chất khử càng mạnh khi càng dễ cho điện tử. Cách nhớ: Khử cho, O nhận (Chất khử cho điện tử, chất oxi hóa nhận điện tử) II.4. Phản ứng oxi hóa (Quá trình oxi hóa, Sự oxi hóa, Phản ứng nhận điện tử) Phản ứng oxi hóa là phản ứng trong đó chất khử cho điện tử để tạo thành chất oxi hóa tương ứng (chất oxi hóa liên hợp). Thí dụ:
- 0 +2 Zn -2e → Zn2+ Chất khử Chất oxi hóa Zn2+ là chất oxi hóa tương ứng (chất oxi hóa liên hợp) của chất khử Zn. Zn là chất khử tương ứng (chất khử liên hợp) của chất oxi hóa Zn2+. II.5. Phản ứng khử (Quá trình khử, Sự khử, Phản ứng nhận điện tử) Phản ứng khử là phản ứng trong đó chất oxi hóa nhận điện tử để tạo thành chất khử tương ứng (chất khử liên hợp). Thí dụ: +2 0 Cu2+ + 2e → Cu Chất oxi hóa Chất khử Cu là chất khử tương ứng (chất khử liên hợp) của chất oxi hóa Cu2+. Cu2+ là chất oxi hóa tương ứng (chất oxi hóa liên hợp) của chất khử Cu. II.6. Phản ứng oxi hóa và phản ứng khử luôn luôn đi chung với nhau và tạo thành phản ứng oxi hóa - khử. Thí dụ: Zn - 2e → Zn2+ Phản ứng oxi hóa Cu2+ + 2e → Cu Phản ứng khử ________________________ Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu Phản ứng oxi hóa - khử
- II.7. Qui luật diễn tiến của phản ứng oxi hóa khử trong dung dịch Phản ứng oxi hóa khử xảy ra trong dung dịch theo hướng giữa chất khử mạnh với chất oxi hóa mạnh để tạo chất oxi hóa và chất khử tương ứng yếu hơn. Thí dụ: Phản ứng Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu xảy ra được là do Zn có tính khử mạnh hơn Cu và Cu2+ có tính oxi hóa mạnh hơn Zn2+. Phản ứng Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2 xảy ra được là do Cl2 có tính oxi hóa mạnh hơn Br2 và Br- có tính khử mạnh hơn Cl-. II.8. Cặp oxi hóa khử (Đôi oxi hóa khử. Ký hiệu Ox/Kh) Cặp oxi hóa khử là tập hợp gồm hai chất, chất oxi hóa và chất khử tương ứng (chất oxi hóa và chất khử liên hợp), trong đó chất oxi hóa được đặt phía trước, chất khử tương ứng đặt phía sau và cách nhau bằng một gạch dọc (Ox/Kh). Thí dụ: Fe2+/Fe, Ag+/Ag, Al3+/Al, 2H+/H2, Cl2/2Cl-, Fe3+/Fe2+, Cu2+/Cu, Cu2+/Cu+ Trong một cặp oxi hóa khử thì độ mạnh của chất oxi hóa và của chất khử ngược nhau. Nghĩa là nếu chất oxi hóa rất mạnh thì chất khử tương ứng sẽ rất yếu và ngược lại, nếu chất khử rất mạnh thì chất oxi hóa tương ứng sẽ rất yếu. Thí dụ: Với cặp K+/K thì do K có tính khử rất mạnh nên K+ có tính oxi hóa rất yếu.
- Với cặp Au3+/Au thì do Au có tính khử rất yếu nên Au3+ có tính oxi hóa rất mạnh. II.9. Dãy thế điện hóa (Dãy hoạt động hóa học các kim loại, Dãy Beketov) Trong dãy thế điện hóa, người ta sắp các kim loại (trừ H là phi kim) theo thứ tự, từ trước ra sau, có độ mạnh tính khử giảm dần; Còn các ion kim loại tương ứng (ion dương) theo thứ tự, từ trước ra sau, có độ mạnh tính oxi hóa tăng dần. K Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Pt Au −−→ Chiều độ mạnh tính khử giảm dần. K+ Ca2+ Na+ Mg2+ Al3+ Mn2+ Zn2+ Cr3+ Fe2+ Ni2+ Sn2+ Pb2+ H+ Cu2+ Ag+ Hg2+ Pt2+ Au3+ −−→ Chiều độ mạnh tính oxi hóa tăng dần. Cách nhớ: Khi Cần Nạt, Má Nhôm Mang Záp Crom- Sắt, Nịt Thiếc - Chì, Hay Đồng- Bạc. Hao Phí Vàng. II.10. Thế điện hóa chuẩn (E0 OX/Kh) Thế điện hóa chuẩn của cặp oxi hóa khử nào càng lớn về đại số thì chất oxi hóa đó càng mạnh, chất khử tương ứng càng yếu; Còn thế điện hóa chuẩn của cặp oxi hóa khử nào càng nhỏ về đại số thì chất oxi hóa đó càng yếu, chất khử tương ứng càng mạnh.
- E0Ox1/Kh1 > E0Ox2/Kh2 ⇒ Tính oxi hóa: Ox1 > Ox2 Tính khử: Kh1 < Kh2 Thí dụ: Thực nghiệm cho biết: E0Ag+/Ag > E0Fe3+/Fe2+ >E0Cu2+/Cu > E0Fe2+/Fe Do đó, tính oxi hóa: Ag+ > Fe3+ > Cu2+ > Fe2+ tính khử: Ag < Fe2+ < Cu < Fe Sau đây là trị số thế điện hóa chuẩn của một số cặp oxi hóa khử thường gặp (Người ta xác định được các trị số này là do thiết lập các pin điện hóa học giữa các cặp oxi hóa khử khác với cặp oxi hóa khử hiđro . Với điện cực hiđro được chọn làm điện cực chuẩn và qui ước E02H+/H2 = 0 V) Cặp oxi Thế điện hóa chuẩn (E0Ox/Kh, Volt, Vôn) hóa/khử (Thế khử chuẩn) K+/K -2,92 Ca2+/Ca -2,87 Na+/Na -2,71 Mg2+/Mg -2,37 Al3+/Al -1,66 Mn2+/Mn -1,19 Zn2+/Zn -0,76 Cr3+/Cr -0,74 Fe2+/Fe -0.44 Ni2+/Ni -0,26
- Sn2+/Sn -0,14 Pb2+/Pb -0,13 Fe3+/Fe -0,04 2H+(axit)/H2 0,00 Cu2+/Cu+ +0,16 Cu2+/Cu +0,34 Cu+/Cu +0,52 Fe3+/Fe2+ +0,77 Ag+/Ag +0,80 Hg2+/Hg +0,85 Pt2+/Pt +1,20 Au3+/Au +1,50 Lưu ý L.1. E0Ag+/Ag > E0Fe3+/Fe2+ > E0Cu2+/Cu > E02H+/H2 > E0Fe2+/Fe > E0Zn2+/Zn (+0,80V) (+0,77V) (+0,34V) (0,00V) (- 0,44V) (-0,76V) ⇒ Tính oxi hóa: Ag+> Fe3+ > Cu2+ > H+ > Fe2+ > Zn2+ Tính khử: Ag < Fe2+ < Cu < H2 < Fe < Zn L.2. Fe + Fe2+(dd)
- 0 +3 +2 Fe + Fe3+(dd) → 2Fe2+ Chất khử Chất oxi hóa Chất khử Chất oxi hóa Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Fe > Fe2+ Tính oxi hóa: Fe3+ > Fe2+ Thí dụ: Fe + FeCl2 Fe + 2FeCl3 → 3FeCl2 Fe + Fe2(SO4)3 → 3FeSO4 L.3. Cu + Fe2+ (dd) 0 +3 +2 +2 3+ 2+ Cu + 2Fe → (dd) Cu + 2+ 2Fe Chất khử Chất oxi hóa Chất oxi hóa Chất khử Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Cu > Fe2+ Tính oxi hóa: Fe3+ > Cu2+ Thí dụ: Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu
- Cu + FeSO4 Cu + Fe2(SO4)3 → CuSO4 + 2FeSO4 Cu + 2Fe(NO3 )3 → Cu(NO3 )2 + 2Fe(NO3 )2 Cu + Fe(CH3 COO)2 Cu + 2Fe(HCOO)3 → Cu(HCOO)2 + 2Fe(HCOO)2 L.4. Ag+(dd) + Fe3+(dd) (Dung dịch muối bạc với dung dịch muối sắt (III) không có xảy ra phản ứng oxi hóa khử, nhưng có thể xảy ra phản ứng trao đổi) +1 +2 0 +3 Ag+(dd) + Fe2+(dd) Ag + Fe3+ Chất oxi hóa Chất khử Chất khử Chất oxi hóa Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Fe2+ > Ag Tính oxi hóa: Ag+ > Fe3+ Thí dụ: AgNO3 + Fe(NO3 )3 AgNO3 + Fe(NO3 )2 → Ag + Fe(NO3 )3 3AgNO3 + 3Fe(CH3 COO)2 → 3Ag + 2Fe(CH3 COO)3 + Fe(NO3 )3
- AgNO3 + Fe(CH3 COO)3 Nhưng: 3AgNO3 + FeCl3 → 3AgCl↓+ Fe(NO3 )3 (Phản ứng trao đổi) 3CH3 COOAg + FeBr3 → 3AgBr↓ + Fe(CH3 COO)3 (Phản ứng trao đổi) L.5. Fe(dư) + 2Ag+(dd) → Fe2+ + 2Ag Fe + 3Ag+(dd, dư) → Fe3+ + 3Ag Vì: Fe + 2Fe3+(dd) → 3Fe2+ Ag+(dd) + Fe2+(dd) → Ag + Fe3+ Thí dụ: Fe(dư) + 2AgNO3 → Fe(NO3 )2 + 2Ag Fe + 3AgNO3 (dư) → Fe(NO3 )3 + 3Ag Fe + 3CH3 COOAg (dư) → Fe(CH3 COO)3 + 3Ag Fe(dư) + 2AgClO3 → Fe(ClO3 )2 + 2Ag L.6.
- 3Zn(dư) + 2Fe3+(dd) → 3Zn2+ + 2Fe Zn + 2Fe3+(dd, dư) → Zn2+ + 2Fe2+ Vì: Zn + Fe2+ → Zn2+ + Fe 2Fe3+ + Fe → 3Fe2+ Thí dụ: 3 Zn(dư) + 2FeCl3 → 3ZnCl2 + 2Fe Zn + 2FeCl3 (dư) → ZnCl2 + 2FeCl2 Zn + FeCl2 → ZnCl2 + Fe Zn + Fe2(SO4 )3 (dư) → ZnSO4 + 2FeSO4 3Zn(dư) + 2Fe(NO3 )3 → 3Zn(NO3 )2 + 2Fe L.7. Tổng quát, kim loại đồng (Cu) không tác dụng với dung dịch muối đồng (II), nhưng đồng có thể tác dụng với dung dịch muối đồng (II) clorua để tạo đồng (I) clorua. Nguyên nhân là do CuCl kết tủa (không tan trong dung dịch nước). 0 +2 +1 Cu + Cu2+(dd) 2Cu+ Chất oxi hóa Chất khử Chất khử Chất oxi hóa
- Phản ứng không xảy ra là do: Tính khử: Cu < Cu+ Tính oxi hóa: Cu2+ < Cu+ Cu + CuCl2(dd) → 2CuCl↓ Cu + CuSO4 (dd) Cu + Cu(NO3)2 (dd) L.8. +1 +1 +2 0 Cu+ + Cu+ → Cu 2+ + Cu Chất khử Chất oxi hóa Chất oxi hóa Chất khử Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Cu+ > Cu Tính oxi hóa: Cu+ > Cu2+ 0 0 2+ (E Cu+/Cu = 0,52V > E Cu /Cu+ = 0,16V) Thí dụ: Cu2O + H2SO4 (l) → CuSO4 + Cu + H2O [ Cu2O + H2SO4 (l) → Cu2SO4 + H2O Cu2SO4 + Cu2SO4 → 2Cu + 2CuSO4 ] (CuCl không tan trong nước, còn các muối đồng (I) khác, nói chung, không tồn tại) Bài tập 4 viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho kim loại đồng (Cu) vào từng
- dung dịch sau đây: Fe2 (SO4 )3; FeCl2; Cu(CH3COO)2; CuSO4 ; CuCl2; AgNO3; NaNO3; HNO3(l); NaNO3 trộn với HCl; HCl; HCl có hòa tan O2; H2SO4(l); H2SO4(l) có hòa tan O2; Fe(NO3)3; Fe(CH3COO)2 ; HNO3(đ, nguội); HNO3(đ, nóng); Al(NO3)3; Fe(NO3)2 ; Fe(CH3COO)3; HgCl2; Hỗn hợp Cu(NO3)2 - H2SO4 (l). Bài tập 4' Viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho kim loại sắt (Fe) vào từng dung dịch sau đây: FeCl2; Fe(NO3)3; CuSO4; ZnSO4 ; HCl; AgNO3(dư); CH3COOAg(thiếu); HNO3(l); KNO3; KNO3 trộn với HCl; H2SO4 (l); H2 SO4 (đ, nguội); H2SO4 (đ, nóng); FeBr3; FeSO4 ; HNO3(đ, nguội); HNO3(đ, nóng); CH3COOH; CH3COOAg(dư); Cu2+; Fe2+; Fe3+; Mg(HCOO)2 . Bài tập 5 (Tuyển sinh đại học khối A, năm 2003) Trộn một chất oxi hóa với một chất khử trong dung dịch. Phản ứng có xảy ra không? Nếu có thì theo chiều nào? Cho thí dụ minh họa. Trong dãy điện hóa của kim loại, vị trí một số cặp oxi hóa khử được sắp xếp như sau: Al3+/Al; Fe2+/Fe; Ni2+/Ni; Fe3+/Fe2+; Ag+/Ag. Hãy cho biết: Trong số các kim loại Al, Fe, Ni, Ag, kim loại nào phản ứng được với dung dịch muối sắt (III). Viết các phương trình phản ứng. Phản ứng giữa dung dịch AgNO3 và dung dịch Fe(NO3)2 có xảy ra không? Nếu có, hãy giải thích và viết phương trình phản ứng. Bài tập 5' Thế điện hóa chuẩn của một số cặp oxi hóa khử theo chiều giảm dần như sau: 0 + 3+ 2+ 2+ 2+ 2+ E Ox/Kh : Ag /Ag > Fe /Fe > Cu /Cu > Fe /Fe > Zn /Zn.
- Hãy so sánh độ mạnh giữa các chất oxi hóa và giữa các chất khử trong các cặp oxi hóa khử trên. Viết phản ứng (nếu có) khi cho: Trộn dung dịch muối bạc với dung dịch muối sắt (II). Cho bột kim loại bạc vào dung dịch muối sắt (III). Cho bột sắt vào dung dịch muối bạc có dư. Cho bột sắt vào dung dịch muối kẽm. Cho bột kẽm vào dung dịch muối sắt (III) có dư. Cho bột đồng vào dung dịch muối sắt (III). Bài tập 6 Cho 4,48 gam bột sắt vào 200 ml dung dịch hỗn hợp gồm FeCl3 0,2M và Fe2(SO4)3 0,25M. Sau khi kết thúc phản ứng, thu được m gam chất rắn và dung dịch A. Tính m. Xác định nồng độ mol (mol/l) của dung dịch A. Nếu cô cạn dung dịch A, tính khối lượng muối khan thu được. (Cho biết các muối FeCl2, FeSO4 đều hòa tan được trong nước) (Fe = 56; Cl = 35,5; S = 32; O = 16) ĐS: m = 0,56g; FeCl2 0,3M; FeSO4 0,75M; 7,62g FeCl2; 22,8g FeSO4 Bài tập 6' Cho 2,24 gam bột sắt vào một cốc có chứa 400 ml dung dịch AgNO3 0,225M. Khuấy đều để phản ứng xảy ra hoàn toàn. Thu được m gam chất rắn và 400 ml dung dịch A. Tính m. Tính nồng độ mol của chất tan trong dung dịch A. (Fe = 56; Ag = 108) ĐS: m = 9,72g; Fe(NO3)2 0,075M; Fe(NO3)3 0,025M Bài tập 7 (Tuyển sinh đại học khối A, năm 2002)
- Cho 18,5 gam hỗn hợp Z gồm Fe, Fe3O4 tác dụng với 200 ml dung dịch HNO3 loãng đun nóng và khuấy đều. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 2,24 lít khí NO duy nhất (đktc), dung dịch Z1 và còn lại 1,46 gam kim loại. Viết các phản ứng. Tính nồng độ mol/l của dung dịch HNO3. Tính khối lượng muối trong dung dịch Z1. (Fe = 56; O = 16; N = 14) ĐS: HNO3 3,2M; 48,6g Bài tập 7' Cho 1,95 gam bột kẽm vào 200 ml dung dịch Fe2(SO4)3 0,125M, khuấy đều. Sau khi kết thúc phản ứng, thu được x gam chất rắn và dung dịch Y. Tính x. Cô cạn dung dung dịch Y, tính khối lượng muối khan thu được. (Zn = 65; Fe = 56; S = 32; O = 16) ĐS: x = 0,28g; 4,83g ZnSO4; 6,84g FeSO4 Bài tập 8 Cho từ từ a mol bột kim loại sắt vào một cốc đựng dung dịch chứa b mol AgNO3. Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b để có các trường hợp này và tìm số mol mỗi chất thu được theo a, b các chất thu được (không kể dung môi H2O) ứng với từng trường hợp trên. Bài tập 8' Cho từ từ dung dịch chứa b mol AgNO3 vào một cốc đựng a mol bột Fe.
- Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b để có các trường hợp này và tính số mol các chất thu được theo a, b (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp trên. Bài tập 9 Cho từ từ x mol bột kim loại kẽm (Zn) vào một cốc đựng dung dịch có hòa tan y mol FeCl3. Viết phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y để có các trường hợp này và tính số mol mỗi chất thu được theo x, y (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp trên. Bài tập 9' Yêu cầu giống bài tập 6, nhưng bây giờ cho từ từ dung dịch chứa y mol FeCl3 vào cốc đựng x mol bột kẽm. Câu hỏi ôn phần I, II Số oxi hóa của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Độ âm điện của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Hóa trị của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Hóa trị ion của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Cộng hóa trị của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Phản ứng oxi hóa khử là gì? Cho thí dụ minh họa. Chất oxi hóa là gì? Tại sao chất oxi hóa còn được gọi là chất bị khử? Cho thí dụ. Chất khử là gì? Tại sao chất khử còn được gọi là chất bị oxi hóa?. Cho thí dụ. Phản ứng oxi hóa là gì? Phân biệt sự oxi hóa với chất oxi hóa. Cho thí
- dụ. Phản ứng khử là gì? Phân biệt sự khử với chất khử. Cho thí dụ. Phát biểu qui luật chiều diễn tiến của phản ứng oxi hóa khử trong dung dịch. Cho thí dụ minh họa. Hãy liệt kê dãy thế điện hóa (dãy hoạt động các kim loại) trong chương trình phổ thông và ý nghĩa của nó. Cặp oxi hóa khử là gì? Độ mạnh của chất oxi hóa và của chất khử tương ứng (liên hợp) có liên quan thế nào? Cho hai thí dụ cụ thể để minh họa. Thực nghiệm cho biết thứ tự điện thế của các cặp oxi hóa khử như sau: Au3+/Au > Ag+/Ag > Fe3+/Fe2+ > Cu2+/Cu > 2H+/H2 > Fe2+/Fe> Zn2+/Zn > K+/K Hãy sắp theo thứ tự độ mạnh tính oxi hóa giảm dần và độ mạnh tính khử giảm dần của các chất oxi hóa, chất khử có trong các cặp trên. Tính số oxi hóa của từng nguyên tử C, O, N, Cl trong các phân tử hợp chất hữu cơ sau đây: Cloetan (Cloroetan, Cl-CH2-CH3); Propilen (CH2=CH-CH3); Anilin; Nitrobenzen; Axit benzoic (C6H5-COOH); Etilenglicol (HO-CH2-CH2-OH); Metyletyl ete (Etyl metyl eter, CH3-O- C2H5); Axit metacrilic (CH2=CCH3COOH); Alanin (Axit 2- aminopropanoic); Vinylclorua (CH2=CHCl); Rượu alylic (CH2=CHCH2OH). Hãy cho biết hóa trị, hóa trị ion, cộng hóa trị (nếu có) và số oxi hóa của từng nguyên tử trong các phân tử hợp chất sau đây: Natri clorua (Clorur natrium); Etilen; Bari oxit; Nước; Hiđro peoxit (Peroxid hidrogen); Hiđrua sunfua (Sulfur hidrogen); Hiđrua pesunfua; Kali sunfua; Propan; Glixin (Axit aminoaxetic); Axit sunfuric; Glixerin; Kali oxit; Etylamin (CH3CH2NH2); Anilin; Kẽm clorua; Rượu etylic (Etanol); Glicocol (Glixin); Fomanđehit (Formaldehid, Metanal, HCHO). Cho từ từ x mol bột kim loại sắt vào dung dịch chứa y mol bạc axetat (acetat bạc). Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y để có các trường hợp này và tính số mol mỗi chất thu được theo x, y (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp trên. Cho từ từ dung dịch có hòa tan a mol bạc axetat vào một cốc có chứa b mol bột kim loại sắt. Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b ứng với từng trường hợp trên (không kể H2O). Cho từ từ x mol kim loại kẽm vào dung dịch chứa y mol Fe2(SO4)3. Viết các phương trình phản ứng có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y để có thể xảy ra từng trường hợp trên và tính số mol mỗi chất thu
- được theo x, y (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp. Yêu cầu như bài 19 khi cho từ từ dung dịch chứa a mol Fe2(SO4)3 vào một cốc đựng b mol bột Zn. Viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho bột Fe vào từng dung dịch sau đây: Cu(NO3)2; Fe(NO3)3; Fe(NO3)2; AgNO3 dư; AgNO3 thiếu; Mg(NO3)2; HNO3(l); HNO3(đ, nóng); HNO3(đ, nguội); KNO3; H2SO4(l); H2SO4(đ, nóng); H2SO4(đ, nguội); KNO3 trộn với H2SO4 loãng; HCl; CH3COOH.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Phản ứng oxi hóa khử - Cân bằng hóa học, tốc độ phản ứng
3 p | 984 | 526
-
Luyện tập cân bằng phản ứng oxi hóa khử
6 p | 1207 | 444
-
bai tap phan ung oxi hoa-khu lop 10
3 p | 890 | 307
-
Bài tập Hóa học lớp 10 cơ bản: Chương 4 - Phản ứng oxi hóa khử
14 p | 740 | 256
-
Các phản ứng oxy hóa khử thường gặp
37 p | 892 | 246
-
Phản ứng oxi hóa khử
12 p | 1703 | 201
-
CHƯƠNG VII. PHẢN ỨNG OXI HOÁ – KHỬ VÀ ĐIỆN HOÁ HỌC
14 p | 488 | 192
-
Hóa vô cơ: Viết các phản ứng Oxi hóa khử thường gặp
37 p | 475 | 188
-
Phản ứng oxi hoá - khử
22 p | 519 | 155
-
Một sô điều về phản ứng oxi hóa khử
2 p | 364 | 142
-
Phản ứng oxi hóa khử
8 p | 610 | 118
-
bai tapTrắc nghiệm phản ứng oxi hóa-khu
2 p | 215 | 104
-
Phản ứng oxi hóa – khử, tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học
4 p | 282 | 73
-
Phản ứng Ôxi hoá - Khử
7 p | 469 | 62
-
PHẢN ỨNG OXI HOÁ- KHỬ
6 p | 78 | 24
-
Chương 4: Phản ứng oxi hóa khử ( Kèm bài tập vận dụng)
6 p | 22 | 5
-
Tài liệu Phản ứng oxi hóa khử
13 p | 21 | 4
-
Giáo án Hóa học 10 cơ bản - Bài: Phản ứng oxi hóa - khử
5 p | 14 | 4

markdown:
# Phản ứng oxi hóa- Khử
Chia sẻ: Dao Huong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:18
lượt xem 133
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100122/daohuongthon/80x100/165875_1610.jpg)
##
Phản ứng oxi hóa- Khử
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Phản ứng oxi hóa- khử (Oxid hóa - khử) Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó nguyên tử hay ion này nhường điện tử cho nguyên tử hay ion khác. Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự cho, nhận điện tử; Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố. Thí dụ: Zn + CuSO4 0 Zn → ZnSO4 + Cu +2 0 2+ Zn + Cu + +2 Cu2+ → Fe 0 Fe + 2HCl +1 2H+ → FeCl2 +2 Fe + 2+ + H2 0 + → H2 0 2Al...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Phản ứng oxi hóa- Khử
- Phản ứng oxi hóa- Khử II. Phản ứng oxi hóa- Khử II.1. Phản ứng oxi hóa- khử (Oxid hóa - khử) Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó nguyên tử hay ion này nhường điện tử cho nguyên tử hay ion khác. Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự cho, nhận điện tử; Hay: Phản ứng oxi hóa khử là phản ứng trong đó có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố. Thí dụ: Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu 0 +2 +2 0 Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu Fe + 2HCl → FeCl2 + H2 0 +1 +2 0 Fe + 2H+ → 2+ Fe + H2 0 0 → +3 -2 2Al + 3/2O2 Al2O3 II.2. Chất oxi hóa (Chất oxid hóa, Chất bị khử)
- Chất oxi hóa là chất nhận điện tử được hay là chất có số oxi hóa giảm sau phản ứng. Chất oxi hóa sau khi nhận điện tử sẽ tạo thành chất khử tương ứng (chất khử liên hợp). Do đó, chất oxi hóa còn được gọi là chất bị khử. Thí dụ: Cu2+, H+ , O2 Chất oxi hóa càng mạnh khi càng dễ nhận điện tử. II.3. Chất khử (Chất bị oxi hóa, Chất bị oxid hóa) Chất khử là chất cho điện tử được hay là chất có số oxi hóa tăng sau phản ứng. Chất khử sau khi cho điện tử sẽ tạo thành chất oxi hóa tương ứng. Do đó, chất khử còn được gọi là chất bị oxi hóa. Thí dụ: Zn, Fe, Al Chất khử càng mạnh khi càng dễ cho điện tử. Cách nhớ: Khử cho, O nhận (Chất khử cho điện tử, chất oxi hóa nhận điện tử) II.4. Phản ứng oxi hóa (Quá trình oxi hóa, Sự oxi hóa, Phản ứng nhận điện tử) Phản ứng oxi hóa là phản ứng trong đó chất khử cho điện tử để tạo thành chất oxi hóa tương ứng (chất oxi hóa liên hợp). Thí dụ:
- 0 +2 Zn -2e → Zn2+ Chất khử Chất oxi hóa Zn2+ là chất oxi hóa tương ứng (chất oxi hóa liên hợp) của chất khử Zn. Zn là chất khử tương ứng (chất khử liên hợp) của chất oxi hóa Zn2+. II.5. Phản ứng khử (Quá trình khử, Sự khử, Phản ứng nhận điện tử) Phản ứng khử là phản ứng trong đó chất oxi hóa nhận điện tử để tạo thành chất khử tương ứng (chất khử liên hợp). Thí dụ: +2 0 Cu2+ + 2e → Cu Chất oxi hóa Chất khử Cu là chất khử tương ứng (chất khử liên hợp) của chất oxi hóa Cu2+. Cu2+ là chất oxi hóa tương ứng (chất oxi hóa liên hợp) của chất khử Cu. II.6. Phản ứng oxi hóa và phản ứng khử luôn luôn đi chung với nhau và tạo thành phản ứng oxi hóa - khử. Thí dụ: Zn - 2e → Zn2+ Phản ứng oxi hóa Cu2+ + 2e → Cu Phản ứng khử ________________________ Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu Phản ứng oxi hóa - khử
- II.7. Qui luật diễn tiến của phản ứng oxi hóa khử trong dung dịch Phản ứng oxi hóa khử xảy ra trong dung dịch theo hướng giữa chất khử mạnh với chất oxi hóa mạnh để tạo chất oxi hóa và chất khử tương ứng yếu hơn. Thí dụ: Phản ứng Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu xảy ra được là do Zn có tính khử mạnh hơn Cu và Cu2+ có tính oxi hóa mạnh hơn Zn2+. Phản ứng Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2 xảy ra được là do Cl2 có tính oxi hóa mạnh hơn Br2 và Br- có tính khử mạnh hơn Cl-. II.8. Cặp oxi hóa khử (Đôi oxi hóa khử. Ký hiệu Ox/Kh) Cặp oxi hóa khử là tập hợp gồm hai chất, chất oxi hóa và chất khử tương ứng (chất oxi hóa và chất khử liên hợp), trong đó chất oxi hóa được đặt phía trước, chất khử tương ứng đặt phía sau và cách nhau bằng một gạch dọc (Ox/Kh). Thí dụ: Fe2+/Fe, Ag+/Ag, Al3+/Al, 2H+/H2, Cl2/2Cl-, Fe3+/Fe2+, Cu2+/Cu, Cu2+/Cu+ Trong một cặp oxi hóa khử thì độ mạnh của chất oxi hóa và của chất khử ngược nhau. Nghĩa là nếu chất oxi hóa rất mạnh thì chất khử tương ứng sẽ rất yếu và ngược lại, nếu chất khử rất mạnh thì chất oxi hóa tương ứng sẽ rất yếu. Thí dụ: Với cặp K+/K thì do K có tính khử rất mạnh nên K+ có tính oxi hóa rất yếu.
- Với cặp Au3+/Au thì do Au có tính khử rất yếu nên Au3+ có tính oxi hóa rất mạnh. II.9. Dãy thế điện hóa (Dãy hoạt động hóa học các kim loại, Dãy Beketov) Trong dãy thế điện hóa, người ta sắp các kim loại (trừ H là phi kim) theo thứ tự, từ trước ra sau, có độ mạnh tính khử giảm dần; Còn các ion kim loại tương ứng (ion dương) theo thứ tự, từ trước ra sau, có độ mạnh tính oxi hóa tăng dần. K Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Pt Au −−→ Chiều độ mạnh tính khử giảm dần. K+ Ca2+ Na+ Mg2+ Al3+ Mn2+ Zn2+ Cr3+ Fe2+ Ni2+ Sn2+ Pb2+ H+ Cu2+ Ag+ Hg2+ Pt2+ Au3+ −−→ Chiều độ mạnh tính oxi hóa tăng dần. Cách nhớ: Khi Cần Nạt, Má Nhôm Mang Záp Crom- Sắt, Nịt Thiếc - Chì, Hay Đồng- Bạc. Hao Phí Vàng. II.10. Thế điện hóa chuẩn (E0 OX/Kh) Thế điện hóa chuẩn của cặp oxi hóa khử nào càng lớn về đại số thì chất oxi hóa đó càng mạnh, chất khử tương ứng càng yếu; Còn thế điện hóa chuẩn của cặp oxi hóa khử nào càng nhỏ về đại số thì chất oxi hóa đó càng yếu, chất khử tương ứng càng mạnh.
- E0Ox1/Kh1 > E0Ox2/Kh2 ⇒ Tính oxi hóa: Ox1 > Ox2 Tính khử: Kh1 < Kh2 Thí dụ: Thực nghiệm cho biết: E0Ag+/Ag > E0Fe3+/Fe2+ >E0Cu2+/Cu > E0Fe2+/Fe Do đó, tính oxi hóa: Ag+ > Fe3+ > Cu2+ > Fe2+ tính khử: Ag < Fe2+ < Cu < Fe Sau đây là trị số thế điện hóa chuẩn của một số cặp oxi hóa khử thường gặp (Người ta xác định được các trị số này là do thiết lập các pin điện hóa học giữa các cặp oxi hóa khử khác với cặp oxi hóa khử hiđro . Với điện cực hiđro được chọn làm điện cực chuẩn và qui ước E02H+/H2 = 0 V) Cặp oxi Thế điện hóa chuẩn (E0Ox/Kh, Volt, Vôn) hóa/khử (Thế khử chuẩn) K+/K -2,92 Ca2+/Ca -2,87 Na+/Na -2,71 Mg2+/Mg -2,37 Al3+/Al -1,66 Mn2+/Mn -1,19 Zn2+/Zn -0,76 Cr3+/Cr -0,74 Fe2+/Fe -0.44 Ni2+/Ni -0,26
- Sn2+/Sn -0,14 Pb2+/Pb -0,13 Fe3+/Fe -0,04 2H+(axit)/H2 0,00 Cu2+/Cu+ +0,16 Cu2+/Cu +0,34 Cu+/Cu +0,52 Fe3+/Fe2+ +0,77 Ag+/Ag +0,80 Hg2+/Hg +0,85 Pt2+/Pt +1,20 Au3+/Au +1,50 Lưu ý L.1. E0Ag+/Ag > E0Fe3+/Fe2+ > E0Cu2+/Cu > E02H+/H2 > E0Fe2+/Fe > E0Zn2+/Zn (+0,80V) (+0,77V) (+0,34V) (0,00V) (- 0,44V) (-0,76V) ⇒ Tính oxi hóa: Ag+> Fe3+ > Cu2+ > H+ > Fe2+ > Zn2+ Tính khử: Ag < Fe2+ < Cu < H2 < Fe < Zn L.2. Fe + Fe2+(dd)
- 0 +3 +2 Fe + Fe3+(dd) → 2Fe2+ Chất khử Chất oxi hóa Chất khử Chất oxi hóa Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Fe > Fe2+ Tính oxi hóa: Fe3+ > Fe2+ Thí dụ: Fe + FeCl2 Fe + 2FeCl3 → 3FeCl2 Fe + Fe2(SO4)3 → 3FeSO4 L.3. Cu + Fe2+ (dd) 0 +3 +2 +2 3+ 2+ Cu + 2Fe → (dd) Cu + 2+ 2Fe Chất khử Chất oxi hóa Chất oxi hóa Chất khử Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Cu > Fe2+ Tính oxi hóa: Fe3+ > Cu2+ Thí dụ: Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu
- Cu + FeSO4 Cu + Fe2(SO4)3 → CuSO4 + 2FeSO4 Cu + 2Fe(NO3 )3 → Cu(NO3 )2 + 2Fe(NO3 )2 Cu + Fe(CH3 COO)2 Cu + 2Fe(HCOO)3 → Cu(HCOO)2 + 2Fe(HCOO)2 L.4. Ag+(dd) + Fe3+(dd) (Dung dịch muối bạc với dung dịch muối sắt (III) không có xảy ra phản ứng oxi hóa khử, nhưng có thể xảy ra phản ứng trao đổi) +1 +2 0 +3 Ag+(dd) + Fe2+(dd) Ag + Fe3+ Chất oxi hóa Chất khử Chất khử Chất oxi hóa Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Fe2+ > Ag Tính oxi hóa: Ag+ > Fe3+ Thí dụ: AgNO3 + Fe(NO3 )3 AgNO3 + Fe(NO3 )2 → Ag + Fe(NO3 )3 3AgNO3 + 3Fe(CH3 COO)2 → 3Ag + 2Fe(CH3 COO)3 + Fe(NO3 )3
- AgNO3 + Fe(CH3 COO)3 Nhưng: 3AgNO3 + FeCl3 → 3AgCl↓+ Fe(NO3 )3 (Phản ứng trao đổi) 3CH3 COOAg + FeBr3 → 3AgBr↓ + Fe(CH3 COO)3 (Phản ứng trao đổi) L.5. Fe(dư) + 2Ag+(dd) → Fe2+ + 2Ag Fe + 3Ag+(dd, dư) → Fe3+ + 3Ag Vì: Fe + 2Fe3+(dd) → 3Fe2+ Ag+(dd) + Fe2+(dd) → Ag + Fe3+ Thí dụ: Fe(dư) + 2AgNO3 → Fe(NO3 )2 + 2Ag Fe + 3AgNO3 (dư) → Fe(NO3 )3 + 3Ag Fe + 3CH3 COOAg (dư) → Fe(CH3 COO)3 + 3Ag Fe(dư) + 2AgClO3 → Fe(ClO3 )2 + 2Ag L.6.
- 3Zn(dư) + 2Fe3+(dd) → 3Zn2+ + 2Fe Zn + 2Fe3+(dd, dư) → Zn2+ + 2Fe2+ Vì: Zn + Fe2+ → Zn2+ + Fe 2Fe3+ + Fe → 3Fe2+ Thí dụ: 3 Zn(dư) + 2FeCl3 → 3ZnCl2 + 2Fe Zn + 2FeCl3 (dư) → ZnCl2 + 2FeCl2 Zn + FeCl2 → ZnCl2 + Fe Zn + Fe2(SO4 )3 (dư) → ZnSO4 + 2FeSO4 3Zn(dư) + 2Fe(NO3 )3 → 3Zn(NO3 )2 + 2Fe L.7. Tổng quát, kim loại đồng (Cu) không tác dụng với dung dịch muối đồng (II), nhưng đồng có thể tác dụng với dung dịch muối đồng (II) clorua để tạo đồng (I) clorua. Nguyên nhân là do CuCl kết tủa (không tan trong dung dịch nước). 0 +2 +1 Cu + Cu2+(dd) 2Cu+ Chất oxi hóa Chất khử Chất khử Chất oxi hóa
- Phản ứng không xảy ra là do: Tính khử: Cu < Cu+ Tính oxi hóa: Cu2+ < Cu+ Cu + CuCl2(dd) → 2CuCl↓ Cu + CuSO4 (dd) Cu + Cu(NO3)2 (dd) L.8. +1 +1 +2 0 Cu+ + Cu+ → Cu 2+ + Cu Chất khử Chất oxi hóa Chất oxi hóa Chất khử Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Cu+ > Cu Tính oxi hóa: Cu+ > Cu2+ 0 0 2+ (E Cu+/Cu = 0,52V > E Cu /Cu+ = 0,16V) Thí dụ: Cu2O + H2SO4 (l) → CuSO4 + Cu + H2O [ Cu2O + H2SO4 (l) → Cu2SO4 + H2O Cu2SO4 + Cu2SO4 → 2Cu + 2CuSO4 ] (CuCl không tan trong nước, còn các muối đồng (I) khác, nói chung, không tồn tại) Bài tập 4 viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho kim loại đồng (Cu) vào từng
- dung dịch sau đây: Fe2 (SO4 )3; FeCl2; Cu(CH3COO)2; CuSO4 ; CuCl2; AgNO3; NaNO3; HNO3(l); NaNO3 trộn với HCl; HCl; HCl có hòa tan O2; H2SO4(l); H2SO4(l) có hòa tan O2; Fe(NO3)3; Fe(CH3COO)2 ; HNO3(đ, nguội); HNO3(đ, nóng); Al(NO3)3; Fe(NO3)2 ; Fe(CH3COO)3; HgCl2; Hỗn hợp Cu(NO3)2 - H2SO4 (l). Bài tập 4' Viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho kim loại sắt (Fe) vào từng dung dịch sau đây: FeCl2; Fe(NO3)3; CuSO4; ZnSO4 ; HCl; AgNO3(dư); CH3COOAg(thiếu); HNO3(l); KNO3; KNO3 trộn với HCl; H2SO4 (l); H2 SO4 (đ, nguội); H2SO4 (đ, nóng); FeBr3; FeSO4 ; HNO3(đ, nguội); HNO3(đ, nóng); CH3COOH; CH3COOAg(dư); Cu2+; Fe2+; Fe3+; Mg(HCOO)2 . Bài tập 5 (Tuyển sinh đại học khối A, năm 2003) Trộn một chất oxi hóa với một chất khử trong dung dịch. Phản ứng có xảy ra không? Nếu có thì theo chiều nào? Cho thí dụ minh họa. Trong dãy điện hóa của kim loại, vị trí một số cặp oxi hóa khử được sắp xếp như sau: Al3+/Al; Fe2+/Fe; Ni2+/Ni; Fe3+/Fe2+; Ag+/Ag. Hãy cho biết: Trong số các kim loại Al, Fe, Ni, Ag, kim loại nào phản ứng được với dung dịch muối sắt (III). Viết các phương trình phản ứng. Phản ứng giữa dung dịch AgNO3 và dung dịch Fe(NO3)2 có xảy ra không? Nếu có, hãy giải thích và viết phương trình phản ứng. Bài tập 5' Thế điện hóa chuẩn của một số cặp oxi hóa khử theo chiều giảm dần như sau: 0 + 3+ 2+ 2+ 2+ 2+ E Ox/Kh : Ag /Ag > Fe /Fe > Cu /Cu > Fe /Fe > Zn /Zn.
- Hãy so sánh độ mạnh giữa các chất oxi hóa và giữa các chất khử trong các cặp oxi hóa khử trên. Viết phản ứng (nếu có) khi cho: Trộn dung dịch muối bạc với dung dịch muối sắt (II). Cho bột kim loại bạc vào dung dịch muối sắt (III). Cho bột sắt vào dung dịch muối bạc có dư. Cho bột sắt vào dung dịch muối kẽm. Cho bột kẽm vào dung dịch muối sắt (III) có dư. Cho bột đồng vào dung dịch muối sắt (III). Bài tập 6 Cho 4,48 gam bột sắt vào 200 ml dung dịch hỗn hợp gồm FeCl3 0,2M và Fe2(SO4)3 0,25M. Sau khi kết thúc phản ứng, thu được m gam chất rắn và dung dịch A. Tính m. Xác định nồng độ mol (mol/l) của dung dịch A. Nếu cô cạn dung dịch A, tính khối lượng muối khan thu được. (Cho biết các muối FeCl2, FeSO4 đều hòa tan được trong nước) (Fe = 56; Cl = 35,5; S = 32; O = 16) ĐS: m = 0,56g; FeCl2 0,3M; FeSO4 0,75M; 7,62g FeCl2; 22,8g FeSO4 Bài tập 6' Cho 2,24 gam bột sắt vào một cốc có chứa 400 ml dung dịch AgNO3 0,225M. Khuấy đều để phản ứng xảy ra hoàn toàn. Thu được m gam chất rắn và 400 ml dung dịch A. Tính m. Tính nồng độ mol của chất tan trong dung dịch A. (Fe = 56; Ag = 108) ĐS: m = 9,72g; Fe(NO3)2 0,075M; Fe(NO3)3 0,025M Bài tập 7 (Tuyển sinh đại học khối A, năm 2002)
- Cho 18,5 gam hỗn hợp Z gồm Fe, Fe3O4 tác dụng với 200 ml dung dịch HNO3 loãng đun nóng và khuấy đều. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 2,24 lít khí NO duy nhất (đktc), dung dịch Z1 và còn lại 1,46 gam kim loại. Viết các phản ứng. Tính nồng độ mol/l của dung dịch HNO3. Tính khối lượng muối trong dung dịch Z1. (Fe = 56; O = 16; N = 14) ĐS: HNO3 3,2M; 48,6g Bài tập 7' Cho 1,95 gam bột kẽm vào 200 ml dung dịch Fe2(SO4)3 0,125M, khuấy đều. Sau khi kết thúc phản ứng, thu được x gam chất rắn và dung dịch Y. Tính x. Cô cạn dung dung dịch Y, tính khối lượng muối khan thu được. (Zn = 65; Fe = 56; S = 32; O = 16) ĐS: x = 0,28g; 4,83g ZnSO4; 6,84g FeSO4 Bài tập 8 Cho từ từ a mol bột kim loại sắt vào một cốc đựng dung dịch chứa b mol AgNO3. Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b để có các trường hợp này và tìm số mol mỗi chất thu được theo a, b các chất thu được (không kể dung môi H2O) ứng với từng trường hợp trên. Bài tập 8' Cho từ từ dung dịch chứa b mol AgNO3 vào một cốc đựng a mol bột Fe.
- Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b để có các trường hợp này và tính số mol các chất thu được theo a, b (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp trên. Bài tập 9 Cho từ từ x mol bột kim loại kẽm (Zn) vào một cốc đựng dung dịch có hòa tan y mol FeCl3. Viết phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y để có các trường hợp này và tính số mol mỗi chất thu được theo x, y (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp trên. Bài tập 9' Yêu cầu giống bài tập 6, nhưng bây giờ cho từ từ dung dịch chứa y mol FeCl3 vào cốc đựng x mol bột kẽm. Câu hỏi ôn phần I, II Số oxi hóa của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Độ âm điện của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Hóa trị của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Hóa trị ion của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Cộng hóa trị của một nguyên tố là gì? Cho thí dụ minh họa. Phản ứng oxi hóa khử là gì? Cho thí dụ minh họa. Chất oxi hóa là gì? Tại sao chất oxi hóa còn được gọi là chất bị khử? Cho thí dụ. Chất khử là gì? Tại sao chất khử còn được gọi là chất bị oxi hóa?. Cho thí dụ. Phản ứng oxi hóa là gì? Phân biệt sự oxi hóa với chất oxi hóa. Cho thí
- dụ. Phản ứng khử là gì? Phân biệt sự khử với chất khử. Cho thí dụ. Phát biểu qui luật chiều diễn tiến của phản ứng oxi hóa khử trong dung dịch. Cho thí dụ minh họa. Hãy liệt kê dãy thế điện hóa (dãy hoạt động các kim loại) trong chương trình phổ thông và ý nghĩa của nó. Cặp oxi hóa khử là gì? Độ mạnh của chất oxi hóa và của chất khử tương ứng (liên hợp) có liên quan thế nào? Cho hai thí dụ cụ thể để minh họa. Thực nghiệm cho biết thứ tự điện thế của các cặp oxi hóa khử như sau: Au3+/Au > Ag+/Ag > Fe3+/Fe2+ > Cu2+/Cu > 2H+/H2 > Fe2+/Fe> Zn2+/Zn > K+/K Hãy sắp theo thứ tự độ mạnh tính oxi hóa giảm dần và độ mạnh tính khử giảm dần của các chất oxi hóa, chất khử có trong các cặp trên. Tính số oxi hóa của từng nguyên tử C, O, N, Cl trong các phân tử hợp chất hữu cơ sau đây: Cloetan (Cloroetan, Cl-CH2-CH3); Propilen (CH2=CH-CH3); Anilin; Nitrobenzen; Axit benzoic (C6H5-COOH); Etilenglicol (HO-CH2-CH2-OH); Metyletyl ete (Etyl metyl eter, CH3-O- C2H5); Axit metacrilic (CH2=CCH3COOH); Alanin (Axit 2- aminopropanoic); Vinylclorua (CH2=CHCl); Rượu alylic (CH2=CHCH2OH). Hãy cho biết hóa trị, hóa trị ion, cộng hóa trị (nếu có) và số oxi hóa của từng nguyên tử trong các phân tử hợp chất sau đây: Natri clorua (Clorur natrium); Etilen; Bari oxit; Nước; Hiđro peoxit (Peroxid hidrogen); Hiđrua sunfua (Sulfur hidrogen); Hiđrua pesunfua; Kali sunfua; Propan; Glixin (Axit aminoaxetic); Axit sunfuric; Glixerin; Kali oxit; Etylamin (CH3CH2NH2); Anilin; Kẽm clorua; Rượu etylic (Etanol); Glicocol (Glixin); Fomanđehit (Formaldehid, Metanal, HCHO). Cho từ từ x mol bột kim loại sắt vào dung dịch chứa y mol bạc axetat (acetat bạc). Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y để có các trường hợp này và tính số mol mỗi chất thu được theo x, y (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp trên. Cho từ từ dung dịch có hòa tan a mol bạc axetat vào một cốc có chứa b mol bột kim loại sắt. Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b ứng với từng trường hợp trên (không kể H2O). Cho từ từ x mol kim loại kẽm vào dung dịch chứa y mol Fe2(SO4)3. Viết các phương trình phản ứng có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y để có thể xảy ra từng trường hợp trên và tính số mol mỗi chất thu
- được theo x, y (không kể dung môi) ứng với từng trường hợp. Yêu cầu như bài 19 khi cho từ từ dung dịch chứa a mol Fe2(SO4)3 vào một cốc đựng b mol bột Zn. Viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho bột Fe vào từng dung dịch sau đây: Cu(NO3)2; Fe(NO3)3; Fe(NO3)2; AgNO3 dư; AgNO3 thiếu; Mg(NO3)2; HNO3(l); HNO3(đ, nóng); HNO3(đ, nguội); KNO3; H2SO4(l); H2SO4(đ, nóng); H2SO4(đ, nguội); KNO3 trộn với H2SO4 loãng; HCl; CH3COOH.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Phản ứng oxi hóa khử - Cân bằng hóa học, tốc độ phản ứng
3 p |
984 |
526
-
Luyện tập cân bằng phản ứng oxi hóa khử
6 p |
1207 |
444
-
bai tap phan ung oxi hoa-khu lop 10
3 p |
890 |
307
-
Bài tập Hóa học lớp 10 cơ bản: Chương 4 - Phản ứng oxi hóa khử
14 p |
740 |
256
-
Các phản ứng oxy hóa khử thường gặp
37 p |
892 |
246
-
Phản ứng oxi hóa khử
12 p |
1703 |
201
-
CHƯƠNG VII. PHẢN ỨNG OXI HOÁ – KHỬ VÀ ĐIỆN HOÁ HỌC
14 p |
488 |
192
-
Hóa vô cơ: Viết các phản ứng Oxi hóa khử thường gặp
37 p |
475 |
188
-
Phản ứng oxi hoá - khử
22 p |
519 |
155
-
Một sô điều về phản ứng oxi hóa khử
2 p |
364 |
142
-
Phản ứng oxi hóa khử
8 p |
610 |
118
-
bai tapTrắc nghiệm phản ứng oxi hóa-khu
2 p |
215 |
104
-
Phản ứng oxi hóa – khử, tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học
4 p |
282 |
73
-
Phản ứng Ôxi hoá - Khử
7 p |
469 |
62
-
PHẢN ỨNG OXI HOÁ- KHỬ
6 p |
78 |
24
-
Chương 4: Phản ứng oxi hóa khử ( Kèm bài tập vận dụng)
6 p |
22 |
5
-
Tài liệu Phản ứng oxi hóa khử
13 p |
21 |
4
-
Giáo án Hóa học 10 cơ bản - Bài: Phản ứng oxi hóa - khử
5 p |
14 |
4

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=o0nr2vdlqbao96vt3ru5e2rbh0; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Thông tư 26/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính
Chia sẻ: My Ngoc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13
126
lượt xem 17
download
lượt xem 17
download
Thông tư 26/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Thông tư 26/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 154/2007/NĐ-CP ngày 15/10/2007 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 143/2003/NĐ-CP ngày 28/11/2003 quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh khai thác và Bảo vệ công trình thủ lợi
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# Thông tư 26/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính
Chia sẻ: My Ngoc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13
126
lượt xem 17
download
lượt xem 17
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20090813/myngoc/80x100/08000244.jpg)
##
Thông tư 26/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Thông tư 26/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 154/2007/NĐ-CP ngày 15/10/2007 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 143/2003/NĐ-CP ngày 28/11/2003 quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh khai thác và Bảo vệ công trình thủ lợi
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=g2kej2ppdd41elvl7carjuvp75; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
Những mẫu giày cưới khiến phái đẹp mê mẩn
Cập nhật: 23/12/2014 11:19:00 | Lượt xem: 3,486
Cuối năm là mùa cưới của những đôi uyên ương. Ngày cưới là ngày trọng đại nhất của đời người con gái song việc dành nhiều thời gian cho việc chọn một mẫu váy cưới phù hợp đã vô tình khiến các cô dâu quên đi việc chọn cho mình đôi giày cưới.
Một đôi giày cưới hoàn hảo phải có độ cao vừa đủ để tôn vóc dáng cô dâu khi mặc bộ váy cưới lộng lẫy, dài chấm đất, đồng thời phải mang đến cảm giác êm ái nhất bởi cô dâu sẽ phải đứng và đi lại rất nhiều trong bữa tiệc. Bên cạnh đó, giày cưới phải thật sự tinh tế, sang trọng và hài hòa với đầm cưới mới có thể mang đến cho cô dâu diện mạo hoàn hảo nhất.
Những tuyệt phẩm giày cưới của Mirabella chắc chẳn sẽ khiến các cô dâu "bị hớp hồn" trước vẻ đẹp lãng mạn, vừa tôn vóc dáng, vừa nâng niu bàn chân mềm mại và chắc hẳn ai cũng muốn sở hữu...
Những chiếc nơ xinh hay phần quai hậu điệu đà của đôi giày giúp bước đi thêm vững chắc nhưng không kém phần điệu đà, quyến rũ.
Đôi giày với thiết kế vân ren đồng điệu với váy cưới mang đến phong cách thật sang trọng. Phần mũi giày hở để khoe những ngón chân xinh được tô vẽ nghệ thuật cho cô dâu nét duyên ngày vu quy
Những đôi giày đế vuông với độ cao vừa phải dành cho những cô dâu có đôi chân nhạy cảm, không thể đi giày gót nhọn
Trên những đôi sandal điệu đà này, các cô gái sẽ như những nàng công chúa bước ra từ câu chuyện cổ tích
Thiết kế đơn giản nhưng rất thanh lịch, mang đến cho đôi chân cảm giác êm ái và vững chắc
Theo: eva

markdown:
# Những mẫu giày cưới khiến phái đẹp mê mẩn
Cập nhật: 23/12/2014 11:19:00 | Lượt xem: 3,486
**Cuối năm là mùa cưới của những đôi uyên ương. Ngày cưới là ngày trọng đại nhất của đời người con gái song việc dành nhiều thời gian cho việc chọn một mẫu váy cưới phù hợp đã vô tình khiến các cô dâu quên đi việc chọn cho mình đôi giày cưới.**
Một đôi giày cưới hoàn hảo phải có độ cao vừa đủ để tôn vóc dáng cô dâu khi mặc bộ váy cưới lộng lẫy, dài chấm đất, đồng thời phải mang đến cảm giác êm ái nhất bởi cô dâu sẽ phải đứng và đi lại rất nhiều trong bữa tiệc. Bên cạnh đó, giày cưới phải thật sự tinh tế, sang trọng và hài hòa với đầm cưới mới có thể mang đến cho cô dâu diện mạo hoàn hảo nhất.
Những tuyệt phẩm giày cưới của Mirabella chắc chẳn sẽ khiến các cô dâu "bị hớp hồn" trước vẻ đẹp lãng mạn, vừa tôn vóc dáng, vừa nâng niu bàn chân mềm mại và chắc hẳn ai cũng muốn sở hữu...
Những chiếc nơ xinh hay phần quai hậu điệu đà của đôi giày giúp bước đi thêm vững chắc nhưng không kém phần điệu đà, quyến rũ.
Đôi giày với thiết kế vân ren đồng điệu với váy cưới mang đến phong cách thật sang trọng. Phần mũi giày hở để khoe những ngón chân xinh được tô vẽ nghệ thuật cho cô dâu nét duyên ngày vu quy
Những đôi giày đế vuông với độ cao vừa phải dành cho những cô dâu có đôi chân nhạy cảm, không thể đi giày gót nhọn
Trên những đôi sandal điệu đà này, các cô gái sẽ như những nàng công chúa bước ra từ câu chuyện cổ tích
Thiết kế đơn giản nhưng rất thanh lịch, mang đến cho đôi chân cảm giác êm ái và vững chắc
Theo: eva

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: private, no-cache, no-store, proxy-revalidate, no-transform

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
LÊ VĂN LÂN
Hằng năm cứ vào dịp 9/1 (ngày sinh viên học sinh), ngày 26/3 (ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và giải phóng Huế), những người hoạt động trong phong trào (người ta thường gọi là “dân phong trào”) lại họp mặt tưởng nhớ những người hi sinh, ôn lại truyền thống, chia sẻ những trăn trở trước thời cuộc và tự dặn mình phải sống xứng đáng với những người đã khuất, những đùm bọc thương yêu mà nhân dân đã dành cho mình.
Phong trào đô thị gắn với các tầng lớp nhân sĩ, trí thức, tôn giáo, các công thương gia, sinh viên học sinh, chị em tiểu thương... mà đi liền với nó là những cuộc bãi khóa, xuống đường, những đêm không ngủ... đến những buổi hát cho đồng bào tôi nghe, hát cho dân tôi nghe, phong trào đòi thi hành hiệp định Genever, hiệp định Paris đến phong trào cứu đói, phong trào đòi dân sinh dân chủ.... Tất nhiên hiểu đúng phong trào đô thị là điều không dễ dàng. Đó đây cũng đã có nhiều nỗ lực nhằm dựng lại phong trào đô thị: Anh Tần Hoài Dạ Vũ và anh Nguyễn Đông Nhật với tác phẩm phác thảo “Chân dung một thế hệ”. Anh Trần Thức, Hoàng Dũng, Bửu Nam, Ngô Thời Đôn với tác phẩm “Viết trên đường tranh đấu”. Thành đoàn Huế với ấn phẩm “Những sự kiện lịch sử trong phong trào đấu tranh đô thị của thanh niên sinh viên học sinh Huế 1954-1975”. Tổng đoàn học sinh Đà Nẵng với ấn phẩm “Chúng tôi có một thời như thế”. Cùng nhiều hồi kí của các anh mội thời là nhân vật chủ chốt phong trào: Lê Phương Thảo, Nguyễn Đắc Xuân, Võ Quê... Chúng tôi được biết Thành ủy Huế đã có chủ trương viết lại phong trào đô thị Huế đầy đủ hơn. Đây là việc làm hết sức cần thiết không chỉ hôm qua, hôm nay mà còn cả cho ngày mai.
Chiều sâu của phong trào đô thị
Khi nói phong trào đô thị người ta thường nghĩ đến phong trào yêu nước trong các đô thị miền Nam, là tầng lớp nhân sĩ trí thức, tôn giáo mà ngòi pháo xung kích là thanh niên, sinh viên học sinh... Đỉnh cao của phong trào là những năm 1970, 1971 đến năm 1975, khi mà sinh viên toàn miền Nam họp đại hội (1971) ra tuyên bố ủng hộ lập trường 7 điểm của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại hội nghị Paris, khi mà những chiếc xe Mỹ lần lượt bị đốt công khai trên đường phố, khi mà phong trào “bỏ ngũ - phản chiến - binh biến - khởi nghĩa” đã trở thành phong trào hành động trong quân đội Sài Gòn.
Đối với Huế, phong trào đô thị có nguồn gốc sâu xa của nó. Chúng ta đều biết: Ngay sau hiệp định Genever được kí kết, những người trí thức sinh viên học sinh Huế như giáo sư Tôn Thất Dương Kị, kĩ sư Nguyễn Hữu Đính, giáo sư Cao Xuân Lữ, giáo sư Tôn Thất Dương Tiềm, cùng các nhân sĩ như Võ Đình Cường, Đoàn Văn Long, Lê Quang Vịnh… đã dấy lên phong trào đòi hòa bình, đòi thi hành hiệp định Genever. Nếu ở thời điểm đó ngụy quyền Sài Gòn ra sức xuyên tạc hiệp định, cơ quan công sở của chúng treo cờ rủ 3 ngày, xem ngày 20/7/1954 là ngày quốc hận, ngày nước Việt Nam bị chia cắt thì ngược lại phong trào hòa bình phát động các tầng lớp nhân dân tổ chức ăn mừng hòa bình, tổ chức biểu tình hàng vạn người hoan hô hiệp định, in ấn và phổ biến hiệp đinh Genever, đẩy mạnh phong trào đấu tranh chính trị với khẩu hiệu dân sinh dân chủ, đòi tổng tuyển cử, đòi đắp đập Thuận An, đòi lập quan hệ bình thường hai miền Nam - Bắc. Cơ quan ngôn luận của phong trào là tập văn Ngày Mai (xem thêm Sông Hương số 275, 1/2012). Chúng ta đều biết trước đó 1947, 1948 ở Huế đã hình thành một chi bộ hết sức đặc sắc trong công tác xây dựng Đảng: chi bộ trí thức. Chi bộ mà nhiều người nói vui là “chi bộ sa-lông”, chi bộ “bơ sữa” và nói như đồng chí Trần Hân, nguyên Bí thư Thị ủy Huế “nói bơ sữa là nói tầng lớp trên, người dân làm gì có bơ sữa để ăn”. Chính những người trong chi bộ trí thức là nòng cốt phong trào này.
Xa hơn, phong trào đô thị không thể không kể đến những sôi sục khí thế của những ngày Cách mạng tháng Tám. Việc cựu hoàng Bảo Đại thoái vị lẽ nào không có tác động khi giới nho sĩ, trí thức, binh lính kể cả những người trong hoàng tộc ngả về với cách mạng, với phong trào xếp bút nghiên lên đường kháng chiến, phong trào Nam tiến... Phong trào sôi động với các cuộc vân động cứu đói, học chữ quốc ngữ. Huy động sức người, sức của cho kháng chiến với tuần lễ đồng, tuần lễ vàng mà tiêu biểu là Trường Thanh niên tiền tuyến.
Trong bề dày truyền thống lịch sử văn hóa Huế, Huế là nơi hội tụ nho sĩ, trí thức, tinh hoa của dân tộc. Quá trình xây dựng và phát triển Huế, cũng dần xuất hiện phong trào đô thị. Năm 1908 nổ ra phong trào chống thuế của nông dân Thừa Thiên - Huế, đông đảo thanh niên học sinh Huế đã là ngòi pháo xung kích của phong trào mà tiêu biểu là anh Nguyễn Sinh Cung, tức Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tiếp đó là các phong trào đòi ân xá cụ Phan Bội Châu, đòi để tang cụ Phan Chu Trinh, cao trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương 1936-1939 mà tiêu biểu là phong trào học sinh của hai trường Quốc Học và Đồng Khánh. Nhiều học sinh qua phong trào đã trưởng thành và trở thành những cán bộ chủ chốt của Đảng, của quân đội trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.
Và xa hơn nữa, trong ngày Thất thủ kinh Đô 1885, sĩ tử cả nước về Huế dự thi đã phá trường thi bày tỏ thái độ của mình trước việc xâm lược của Pháp.
Lượt điểm qua các sự kiện như vậy để thấy phong trào đô thị Huế với sự lẫy lừng của nó, có nguồn gốc sâu xa, có truyền thống, tất cả làm nên sự khác biệt của nó với phong trào đô thị trên cả nước.
Phong trào đô thị Huế - những sự kiện lẫy lừng
Trong phong trào đấu tranh ở các đô thị miền Nam, Phong trào đô thị Huế đã tạo nên những sự kiện lẫy lừng với những dấu ấn đặc sắc có thể nói không nơi nào có thể làm được, đóng góp tích cực vào thành công của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Trong cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài gia đình trị Ngô Đình Diệm, một sự kiện chấn động chính trường miền nam thời bấy giờ là việc chính quyền Diệm cách chức Viện trưởng Viện Đại học Huế - linh mục Cao Văn Luận vì ủng hộ cuộc đấu tranh chống độc tài và đưa giáo sư Trần Hữu Thế, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục, nguyên đại sứ Việt Nam cộng hòa tại Philippines ra làm Viện trưởng. Tại buổi lễ bàn giao, bác sĩ Lê Khắc Quyến, Khoa trưởng Đại học Y khoa Huế đã đứng dậy phản đối và tuyên bố từ chức. Hưởng ứng thái độ quyết liệt của bác sĩ Lê Khắc Quyến, khoa trưởng các trường Luật khoa, Khoa học, Văn khoa, Sư phạm, toàn thể giáo sư Đại học Huế, Viện Hán học đều đồng loạt từ chức, sinh viên Huế bãi khóa nghỉ học. Giáo sư Trần Hữu Thế cũng như chính quyền Diệm ngỡ ngàng sửng sốt trước phong trào bất hợp tác ngày càng lan rộng, guồng máy ngụy quyền tê liệt báo hiệu sự sụp đổ. Khi chính quyền Ngô Đình Diệm sụp đổ, phong trào đô thị tiếp tục phát triển với việc ra đời Hội đồng Nhân dân cứu quốc, chính bác sĩ Lê Khắc Quyến được cử làm Chủ tịch. Hội đồng đã ra thông báo buộc tập đoàn cần lao, mật vụ phải đến trình diện và tự thú trong vòng nửa tháng từ 14 tháng 9 đến 30 tháng 9 năm 1964. Đảng Cần lao nhân vị, bộ máy công an mật vụ bị trấn áp và tê liệt.
Có lẽ lần đầu tiên trên thế giới, một tòa lãnh sứ Mỹ bị đốt, một cơ quan thông tin văn hóa của Mỹ bị đập phá. Sự kiện nóng bỏng này diễn ra ở Huế giữa lúc Mỹ thay đổi chiến lược đối với Việt Nam từ Chiến tranh Đặc biệt sang Chiến tranh Cục bộ với việc đổ quân ồ ạt vào miền Nam Việt Nam.
Trong cách mạng miền Nam, có một sự kiện cách mạng độc đáo và duy nhất. Đó là năm 1965, ba nhân sĩ trí thức yêu nước hiên ngang qua sông Bến Hải ra Bắc và được tiễn đưa bằng một cuộc mitting của ngụy quyền đầy hằn học và căm giận trước phong trào hòa bình ngày càng lan rộng. Một trong ba nhân sĩ, trí thức đó là giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ - một nhà giáo uy tín và đáng kính ở Huế, là nòng cốt của chi bộ trí thức Huế những năm 1947-1948; là nhân vật chủ chốt của phong trào hòa bình những năm 1954-1956 và tập văn Ngày Mai.
Nói đến cách mạng miền Nam không thể không nói việc li khai của Huế. Ba tháng trời chính quyền nằm trong phong trào đô thị, với chiến đoàn Nguyễn Đại Thức li khai gồm sĩ quan và binh lính của sư đoàn 1 bộ binh (ngụy) mà nhà giáo Ngô Kha làm chiến đoàn trưởng, với đoàn sinh viên quyết tử mà anh Nguyễn Đắc Xuân làm đoàn trưởng. Khi Hiệp định Paris vừa kí kết địch đã thủ tiêu anh Ngô Kha. Anh đã được truy tặng liệt sĩ. Thành phố Huế ghi nhận những cống hiến lớn lao của anh Ngô Kha đã đặt tên anh cho một con đường, một trường học. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã vận động thành lập học bổng “Ngô Kha” để động viên tuổi trẻ học đường hăng hái học tập để ngày mai cống hiến cho đất nước.
Nói đến phong trào đô thị Huế không thể không nói đến cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa xuân năm 1968 của quân và dân ta với 26 ngày đêm làm chủ thành phố Huế. Thắng lợi quan trọng này buộc địch phải ngồi vào bàn đàm phán Paris, buộc địch phải thay đổi chiến lược từ Chiến tranh Cục bộ sang Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh. Việc ra đời Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình thành phố (chỉ ở Huế và TP Hồ Chí Minh) đánh dấu một mốc mới trong cách mạng miền Nam. Nhiều nhân sĩ trí thức Huế tiêu biểu, có ảnh hưởng lớn trong chính giới cũng như trong nhân dân đã tham gia Liên minh như hòa thượng Thích Đôn Hậu, bà Nguyễn Đình Chi, cụ Nguyễn Đóa, giáo sư Tôn Thất Dương Tiềm... Sau này họ đều là nòng cốt trong Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Hội đồng cố vấn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Những năm 1970-1971, phong trào đô thị Huế lên đến đỉnh điểm. Huế chứ không thể ở nơi nào khác họp Đại hội Sinh viên học sinh toàn miền Nam công khai ra tuyên bố ủng hộ lập trường 7 điểm của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam tại hòa đàm Paris. Sự kiện này đã đẩy kẻ thù vào nỗi hoảng loạn mà đỉnh điểm là chúng điên cuồng mở Chiến dịch Bình minh (1972) bắt hàng ngàn người dân và những người yêu nước ra Côn Đảo. Chia rẽ trong nội bộ của địch ở vùng tạm chiếm ngày càng sâu sắc và nhân dân có khuynh hướng ngả dần về cách mạng.
Có thể nói suốt hành trình cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Phong trào đô thị Huế đóng góp vô số sự kiện độc đáo, lẫy lừng không thể kể hết. Phần lớn là các sự kiện có một không hai ở thành thị Miền Nam.
Ý nghĩa của phong trào đô thị
Khi nói đến phong trào đô thị, nhiều người thường nghĩ đến những cuộc xuống đường, bãi khóa, đốt xe Mỹ... Nhưng nếu chỉ dừng ở chừng ấy thôi thì thật là phiến diện và không đầy đủ, chưa thấy hết tác dụng lớn lao của phong trào.
Trước hết, phong trào đô thị là một nét đặc sắc của cách mạng miền Nam. Nếu chiến tranh nhân dân hiểu theo nghĩa cổ điển là “lấy nông thôn bao vây thành thị”, thì phong trào đô thị chính là chiến tranh nổ ra từ thành phố, và từ thành phố phát triển về nông thôn vùng sâu, vùng xa. Phong trào diễn ra rất đa dạng với các loại hình hết sức phong phú, từ những tổ chức bị mật, công khai, bán công khai, đến những tổ chức biến tướng, cả trong những tổ chức do địch lập ra từ trường học, đến các công sở, các cơ quan của Mỹ ngụy, cả trong quân đội ngụy. Phong trào thu hút đông đảo các tầng lớp từ trí thức, tầng lớp trên đến sinh viên học sinh, đến công nhân, chị em tiểu thương, nông dân; các cán bộ, công chức trong chính quyền ngụy, binh sĩ trong ngụy quân. Có thể nói, phong trào đô thị như một trận bát quái đồ, ở đâu cũng có thể tập hợp lực lượng, ở đâu cũng có thể phân hóa địch. Và cũng chính những cuộc tập hợp này đã làm cho phong trào đô thị trở thành những cuộc tập dượt cách mạng, thúc đẩy và tạo thời cơ cách mạng.
Nhưng cao hơn nữa, phong trào đô thị khi đã là cao trào chính là lúc mũi nhọn của phong trào là đánh thẳng, khoan vỡ hệ thần kinh của Mỹ ngụy. Tạo nên những chuyển động mạnh mẽ làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch, làm cho hậu phương địch rối ren, nội bộ địch phân hóa. Điều này lí giải vì sao ta thắng địch thua, trong mỗi tương quan lực lượng giữa ta và địch có khác biệt rất lớn.
Ở cơ sở, bằng những cuộc biểu tình bãi khóa những năm 1963-1964, phong trào đô thị Huế đã đánh nát tổ chức công an, mật vụ của chính quyền ngụy, đập tan Đảng cần lao nhân vị... Những thành công của phong trào đã góp phần cho cách mạng phát động phong trào đồng khởi, phá vỡ chính quyền ngụy các cấp, phá tan phong trào ấp chiến lược, các khu trù mật của Mỹ ngụy.
Phong trào đô thị đã phân hóa sâu sắc bộ máy quân đội, chính quyền của Mỹ ngụy. Những cuộc biểu tình đấu tranh liên miên những năm 1963-1966 đã làm cho địch rối loạn, nội bộ địch chao đảo với 12 cuộc đảo chính và phản đảo chính, 8 lần thay đổi chính phủ. Không thể nói chính quyền và quân đội ngụy không yếu đi khi miền Trung li khai chính quyền Sài Gòn với sư đoàn 1 hình thành chiến đoàn li khai Nguyễn Đại Thức, sinh viên Huế lập đoàn sinh viên quyết tử, cảnh sát ngụy lập Đoàn cảnh sát Phật tử, công chức lập Đoàn công chức Phật tử, Đài phát thanh Huế trở thành cơ quan ngôn luận của lực lượng đấu tranh... Tất nhiên để dẹp phong trào, địch phải tốn nhiều công sức tiền của... Kéo theo đó là sự phân hoá rệu rã trong bộ máy ngụy quân, ngụy quyền; phân hóa ở trong các chính khách.
Đối với thế giới, phong trào đô thị đã thu hút sự chú ý của Liên hiệp quốc, những quốc gia tiến bộ và người dân yêu chuộng hòa bình. Ngay tại nước Mỹ, người dân cũng như chính quyền Mỹ nghĩ gì về vai trò “sen đầm quốc tế” của mình khi lần đầu tiên trên thế giới, Toà lãnh sự Mỹ ở Huế bị đốt, cơ quan văn hóa thông tin Mỹ bị đập phá, trên đường phố ở Huế xe Mỹ liên tục bị đốt... Chính phong trào đô thị, đặc biệt là đô thị Huế đã làm cho chính giới Mỹ phân hóa sâu sắc. Sâu sắc đến độ nhiều chính khách của Mỹ đã xem việc Mỹ rút quân, hòa bình cho Việt Nam làm tuyên ngôn tranh cử của mình vào các cơ quan dân cử, kể cả tranh cử tổng thống.
Những con người của phong trào
Có lẽ đến bây giờ không ai có thể phủ nhận được tính chiến lược của phong trào đô thị, những đóng góp của phong trào trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Phong trào đô thị phát triển thành cao trào, đó là lúc xuất hiện thời cơ cách mạng, kết thúc chiến tranh. Tuy nhiên do hoàn cảnh và đặc điểm của cách mạng miền Nam (“cách mạng miền Nam ai làm nấy biết”), do cái nhìn phiến diện: “dân phong trào” - hiểu nôm na những người hoạt động trong phong trào đô thị - là dân tiểu tư sản, có nghĩa là dễ chao đảo trước những tình thế khó khăn. Mặt khác, những người hoạt động trong phong trào đô thị khá đa dạng, nhiều thành phần và trong mối quan hệ chằng chịt. Do vậy không phải người trong cuộc khó mà hiểu hết được. Ở đây, chúng ta cũng thấy hết âm mưu thủ đoạn địch nhằm bôi xấu và vô hiệu hóa những người hoạt động trong phong trào, kế hoạch hậu chiến của địch với chiến lược diễn biến hòa bình. Đó là chưa nói đến những kẻ cơ hội, đã vô tình hay hữu ý tiếp tay cho kẻ thù làm cho cái nhìn về phong trào sau ngày giải phóng trở nên rối rắm, phiến diện, để lại nhiều di chứng khó khắc phục.
Nhưng đã là “dân phong trào” thì luôn có cái hào khí của nó. Những người trong phong trào tìm con đường đi riêng của mình, theo cách của mình để tiếp tục cống hiến, phục vụ và thực sự họ đã có nhiều đóng góp xứng đáng.
Đó là trường hợp anh Lê Phương Thảo, là người lãnh đạo trực tiếp phong trào đô thị Huế. Sau ngày giải phóng rời chính trường, anh lao vào lĩnh vực giáo dục, hình thành Đại học Duy Tân, mở ra một phong trào xã hội hóa giáo dục ngày càng phát triển. Đại học Duy Tân thu hút trên 20.000 sinh viên và nằm trong tốp 20 trường dẫn đầu cả nước. Làm ăn thành đạt, anh đã giúp đỡ con em gia đình chính sách đi học, giúp đỡ những anh em phong trào khó khăn. Chỉ riêng đối với Ban liên lạc B14 (cơ quan Thành ủy trong kháng chiến) trong năm 2011 anh đã ủng hộ trên 100 triệu đồng để giúp đở đồng chí, đồng đội sửa chữa nhà cửa, hỗ trợ anh em quá khó khăn thiếu thốn.
Đó là hình ảnh cụ Nguyễn Hữu Đính, sau giải phóng cụ là Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế, trên nhiều diễn đàn, cụ luôn say sưa về một nền dân chủ thật sự, về môi trường và vị thế văn hóa Huế. Ý kiến của cụ đến nay vẫn mang đầy tính thời sự. Chính cụ là người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Huế, mà người tiếp nối là con trai của cụ - anh Nguyễn Hữu Châu Phan - vượt qua tuổi tác và bạo bệnh, anh Nguyễn Hữu Châu Phan cùng các anh trong Trung tâm Nghiên cứu Huế đều đều hằng năm cho ra đời các ấn phẩm sang trọng, đúng tầm vóc thành phố văn hóa, ấn phẩm Nghiên cứu Huế dày dặn mọi bề được giới nghiên cứu Huế trong nước cũng như bạn bè trên thế giới kính trọng.
Nếu như trong phong trào đô thị, Võ Quê được nhiều người biết đến bởi những vần thơ đầy hào khí như: “Thừa Phủ ơi! Lòng ta đồng biển lửa” được nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên phổ nhạc. Sau ngày giải phóng, vượt qua bao thách thức, anh âm thầm miệt mài tập hợp nghệ nhân hình thành Câu lạc bộ ca Huế. Và có thế nói không ngoa, anh là người có công đầu trong việc phục hồi và phát triển ca Huế, từ sưu tầm lời ca đến tổ chức biểu diễn. Hình thành bước đầu ngành “công nghiệp” giải trí “ca Huế trên sông Hương”, làm cho Huế không còn là thành phố ngủ sớm. Ca Huế trên sông Hương đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với du khách, hàng ngàn người dân đã sống được nhờ vào hoạt động văn hóa lành mạnh này.
Cùng với thế hệ của Võ Quê, anh Nguyễn Duy Hiền được mọi người thành phố biết đến như là công trình sư của các kỳ Festival, kể từ Festival CODEV Việt Pháp những năm 1990. Chính thành công của các kỳ Festival Huế cả chuyên đề lẫn tổng hợp đã góp phần định hướng, thúc đẩy xây dựng Huế thành thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam.
Và còn biết bao anh em trong phong trào miệt mài chạy đua với thời gian, đấu tranh với tuổi tác và bệnh tật, tìm con đường riêng của mình tiếp tục “dấn thân”. Không có danh hiệu thi đua nào cho họ, nhưng trong tình cảm của nhiều người: họ đúng là những công dân ưu tú của Huế.
L.V.L
(SDB 6-12)

markdown:
LÊ VĂN LÂN
Hằng năm cứ vào dịp 9/1 (ngày sinh viên học sinh), ngày 26/3 (ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và giải phóng Huế), những người hoạt động trong phong trào (người ta thường gọi là “dân phong trào”) lại họp mặt tưởng nhớ những người hi sinh, ôn lại truyền thống, chia sẻ những trăn trở trước thời cuộc và tự dặn mình phải sống xứng đáng với những người đã khuất, những đùm bọc thương yêu mà nhân dân đã dành cho mình.
Phong trào đô thị gắn với các tầng lớp nhân sĩ, trí thức, tôn giáo, các công thương gia, sinh viên học sinh, chị em tiểu thương... mà đi liền với nó là những cuộc bãi khóa, xuống đường, những đêm không ngủ... đến những buổi hát cho đồng bào tôi nghe, hát cho dân tôi nghe, phong trào đòi thi hành hiệp định Genever, hiệp định Paris đến phong trào cứu đói, phong trào đòi dân sinh dân chủ.... Tất nhiên hiểu đúng phong trào đô thị là điều không dễ dàng. Đó đây cũng đã có nhiều nỗ lực nhằm dựng lại phong trào đô thị: Anh Tần Hoài Dạ Vũ và anh Nguyễn Đông Nhật với tác phẩm phác thảo “Chân dung một thế hệ”. Anh Trần Thức, Hoàng Dũng, Bửu Nam, Ngô Thời Đôn với tác phẩm “Viết trên đường tranh đấu”. Thành đoàn Huế với ấn phẩm “Những sự kiện lịch sử trong phong trào đấu tranh đô thị của thanh niên sinh viên học sinh Huế 1954-1975”. Tổng đoàn học sinh Đà Nẵng với ấn phẩm “Chúng tôi có một thời như thế”. Cùng nhiều hồi kí của các anh mội thời là nhân vật chủ chốt phong trào: Lê Phương Thảo, Nguyễn Đắc Xuân, Võ Quê... Chúng tôi được biết Thành ủy Huế đã có chủ trương viết lại phong trào đô thị Huế đầy đủ hơn. Đây là việc làm hết sức cần thiết không chỉ hôm qua, hôm nay mà còn cả cho ngày mai.
|
|![]()
|Tranh bút sắt Bửu Chỉ|
*Chiều sâu của phong trào đô thị*
Khi nói phong trào đô thị người ta thường nghĩ đến phong trào yêu nước trong các đô thị miền Nam, là tầng lớp nhân sĩ trí thức, tôn giáo mà ngòi pháo xung kích là thanh niên, sinh viên học sinh... Đỉnh cao của phong trào là những năm 1970, 1971 đến năm 1975, khi mà sinh viên toàn miền Nam họp đại hội (1971) ra tuyên bố ủng hộ lập trường 7 điểm của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại hội nghị Paris, khi mà những chiếc xe Mỹ lần lượt bị đốt công khai trên đường phố, khi mà phong trào “bỏ ngũ - phản chiến - binh biến - khởi nghĩa” đã trở thành phong trào hành động trong quân đội Sài Gòn.
Đối với Huế, phong trào đô thị có nguồn gốc sâu xa của nó. Chúng ta đều biết: Ngay sau hiệp định Genever được kí kết, những người trí thức sinh viên học sinh Huế như giáo sư Tôn Thất Dương Kị, kĩ sư Nguyễn Hữu Đính, giáo sư Cao Xuân Lữ, giáo sư Tôn Thất Dương Tiềm, cùng các nhân sĩ như Võ Đình Cường, Đoàn Văn Long, Lê Quang Vịnh… đã dấy lên phong trào đòi hòa bình, đòi thi hành hiệp định Genever. Nếu ở thời điểm đó ngụy quyền Sài Gòn ra sức xuyên tạc hiệp định, cơ quan công sở của chúng treo cờ rủ 3 ngày, xem ngày 20/7/1954 là ngày quốc hận, ngày nước Việt Nam bị chia cắt thì ngược lại phong trào hòa bình phát động các tầng lớp nhân dân tổ chức ăn mừng hòa bình, tổ chức biểu tình hàng vạn người hoan hô hiệp định, in ấn và phổ biến hiệp đinh Genever, đẩy mạnh phong trào đấu tranh chính trị với khẩu hiệu dân sinh dân chủ, đòi tổng tuyển cử, đòi đắp đập Thuận An, đòi lập quan hệ bình thường hai miền Nam - Bắc. Cơ quan ngôn luận của phong trào là tập văn Ngày Mai (xem thêm Sông Hương số 275, 1/2012). Chúng ta đều biết trước đó 1947, 1948 ở Huế đã hình thành một chi bộ hết sức đặc sắc trong công tác xây dựng Đảng: chi bộ trí thức. Chi bộ mà nhiều người nói vui là “chi bộ sa-lông”, chi bộ “bơ sữa” và nói như đồng chí Trần Hân, nguyên Bí thư Thị ủy Huế “nói
*bơ sữa* là nói tầng lớp trên, người dân làm gì có bơ sữa để ăn”. Chính những người trong chi bộ trí thức là nòng cốt phong trào này.
|
|![]()
|"Ngợi bình minh" - tranh Bửu Chỉ|
Xa hơn, phong trào đô thị không thể không kể đến những sôi sục khí thế của những ngày Cách mạng tháng Tám. Việc cựu hoàng Bảo Đại thoái vị lẽ nào không có tác động khi giới nho sĩ, trí thức, binh lính kể cả những người trong hoàng tộc ngả về với cách mạng, với phong trào xếp bút nghiên lên đường kháng chiến, phong trào Nam tiến... Phong trào sôi động với các cuộc vân động cứu đói, học chữ quốc ngữ. Huy động sức người, sức của cho kháng chiến với tuần lễ đồng, tuần lễ vàng mà tiêu biểu là Trường Thanh niên tiền tuyến.
Trong bề dày truyền thống lịch sử văn hóa Huế, Huế là nơi hội tụ nho sĩ, trí thức, tinh hoa của dân tộc. Quá trình xây dựng và phát triển Huế, cũng dần xuất hiện phong trào đô thị. Năm 1908 nổ ra phong trào chống thuế của nông dân Thừa Thiên - Huế, đông đảo thanh niên học sinh Huế đã là ngòi pháo xung kích của phong trào mà tiêu biểu là anh Nguyễn Sinh Cung, tức Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tiếp đó là các phong trào đòi ân xá cụ Phan Bội Châu, đòi để tang cụ Phan Chu Trinh, cao trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương 1936-1939 mà tiêu biểu là phong trào học sinh của hai trường Quốc Học và Đồng Khánh. Nhiều học sinh qua phong trào đã trưởng thành và trở thành những cán bộ chủ chốt của Đảng, của quân đội trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.
Và xa hơn nữa, trong ngày Thất thủ kinh Đô 1885, sĩ tử cả nước về Huế dự thi đã phá trường thi bày tỏ thái độ của mình trước việc xâm lược của Pháp.
Lượt điểm qua các sự kiện như vậy để thấy phong trào đô thị Huế với sự lẫy lừng của nó, có nguồn gốc sâu xa, có truyền thống, tất cả làm nên sự khác biệt của nó với phong trào đô thị trên cả nước.
*Phong trào đô thị Huế - những sự kiện lẫy lừng*
Trong phong trào đấu tranh ở các đô thị miền Nam, Phong trào đô thị Huế đã tạo nên những sự kiện lẫy lừng với những dấu ấn đặc sắc có thể nói không nơi nào có thể làm được, đóng góp tích cực vào thành công của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Trong cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài gia đình trị Ngô Đình Diệm, một sự kiện chấn động chính trường miền nam thời bấy giờ là việc chính quyền Diệm cách chức Viện trưởng Viện Đại học Huế - linh mục Cao Văn Luận vì ủng hộ cuộc đấu tranh chống độc tài và đưa giáo sư Trần Hữu Thế, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục, nguyên đại sứ Việt Nam cộng hòa tại
*Philippines* ra làm Viện trưởng. Tại buổi lễ bàn giao, bác sĩ Lê Khắc Quyến, Khoa trưởng Đại học Y khoa Huế đã đứng dậy phản đối và tuyên bố từ chức. Hưởng ứng thái độ quyết liệt của bác sĩ Lê Khắc Quyến, khoa trưởng các trường Luật khoa, Khoa học, Văn khoa, Sư phạm, toàn thể giáo sư Đại học Huế, Viện Hán học đều đồng loạt từ chức, sinh viên Huế bãi khóa nghỉ học. Giáo sư Trần Hữu Thế cũng như chính quyền Diệm ngỡ ngàng sửng sốt trước phong trào bất hợp tác ngày càng lan rộng, guồng máy ngụy quyền tê liệt báo hiệu sự sụp đổ. Khi chính quyền Ngô Đình Diệm sụp đổ, phong trào đô thị tiếp tục phát triển với việc ra đời Hội đồng Nhân dân cứu quốc, chính bác sĩ Lê Khắc Quyến được cử làm Chủ tịch. Hội đồng đã ra thông báo buộc tập đoàn cần lao, mật vụ phải đến trình diện và tự thú trong vòng nửa tháng từ 14 tháng 9 đến 30 tháng 9 năm 1964. Đảng Cần lao nhân vị, bộ máy công an mật vụ bị trấn áp và tê liệt.
|
|![]()
|Bức ảnh được nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ tìm thấy trong thùng đựng ảnh cũ của gia đình|
Có lẽ lần đầu tiên trên thế giới, một tòa lãnh sứ Mỹ bị đốt, một cơ quan thông tin văn hóa của Mỹ bị đập phá. Sự kiện nóng bỏng này diễn ra ở Huế giữa lúc Mỹ thay đổi chiến lược đối với Việt Nam từ Chiến tranh Đặc biệt sang Chiến tranh Cục bộ với việc đổ quân ồ ạt vào miền Nam Việt Nam.
Trong cách mạng miền Nam, có một sự kiện cách mạng độc đáo và duy nhất. Đó là năm 1965, ba nhân sĩ trí thức yêu nước hiên ngang qua sông Bến Hải ra Bắc và được tiễn đưa bằng một cuộc mitting của ngụy quyền đầy hằn học và căm giận trước phong trào hòa bình ngày càng lan rộng. Một trong ba nhân sĩ, trí thức đó là giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ - một nhà giáo uy tín và đáng kính ở Huế, là nòng cốt của chi bộ trí thức Huế những năm 1947-1948; là nhân vật chủ chốt của phong trào hòa bình những năm 1954-1956 và tập văn Ngày Mai.
Nói đến cách mạng miền Nam không thể không nói việc li khai của Huế. Ba tháng trời chính quyền nằm trong phong trào đô thị, với chiến đoàn Nguyễn Đại Thức li khai gồm sĩ quan và binh lính của sư đoàn 1 bộ binh (ngụy) mà nhà giáo Ngô Kha làm chiến đoàn trưởng, với đoàn sinh viên quyết tử mà anh Nguyễn Đắc Xuân làm đoàn trưởng. Khi Hiệp định Paris vừa kí kết địch đã thủ tiêu anh Ngô Kha. Anh đã được truy tặng liệt sĩ. Thành phố Huế ghi nhận những cống hiến lớn lao của anh Ngô Kha đã đặt tên anh cho một con đường, một trường học. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã vận động thành lập học bổng “Ngô Kha” để động viên tuổi trẻ học đường hăng hái học tập để ngày mai cống hiến cho đất nước.
|
|![]()
|Sinh viên Ngô Văn Bằng đọc kiến nghị bên cạnh giáo sư Nguyễn Hữu Trí.|
Nói đến phong trào đô thị Huế không thể không nói đến cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa xuân năm 1968 của quân và dân ta với 26 ngày đêm làm chủ thành phố Huế. Thắng lợi quan trọng này buộc địch phải ngồi vào bàn đàm phán Paris, buộc địch phải thay đổi chiến lược từ Chiến tranh Cục bộ sang Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh. Việc ra đời Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình thành phố (chỉ ở Huế và TP Hồ Chí Minh) đánh dấu một mốc mới trong cách mạng miền Nam. Nhiều nhân sĩ trí thức Huế tiêu biểu, có ảnh hưởng lớn trong chính giới cũng như trong nhân dân đã tham gia Liên minh như hòa thượng Thích Đôn Hậu, bà Nguyễn Đình Chi, cụ Nguyễn Đóa, giáo sư Tôn Thất Dương Tiềm... Sau này họ đều là nòng cốt trong Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Hội đồng cố vấn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Những năm 1970-1971, phong trào đô thị Huế lên đến đỉnh điểm. Huế chứ không thể ở nơi nào khác họp Đại hội Sinh viên học sinh toàn miền Nam công khai ra tuyên bố ủng hộ lập trường 7 điểm của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam Việt Nam tại hòa đàm Paris. Sự kiện này đã đẩy kẻ thù vào nỗi hoảng loạn mà đỉnh điểm là chúng điên cuồng mở Chiến dịch Bình minh (1972) bắt hàng ngàn người dân và những người yêu nước ra Côn Đảo. Chia rẽ trong nội bộ của địch ở vùng tạm chiếm ngày càng sâu sắc và nhân dân có khuynh hướng ngả dần về cách mạng.
Có thể nói suốt hành trình cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Phong trào đô thị Huế đóng góp vô số sự kiện độc đáo, lẫy lừng không thể kể hết. Phần lớn là các sự kiện có một không hai ở thành thị Miền Nam.
|
|![]()
|Phong trào của sinh viên học sinh Huế|
*Ý nghĩa của phong trào đô thị *
Khi nói đến phong trào đô thị, nhiều người thường nghĩ đến những cuộc xuống đường, bãi khóa, đốt xe Mỹ... Nhưng nếu chỉ dừng ở chừng ấy thôi thì thật là phiến diện và không đầy đủ, chưa thấy hết tác dụng lớn lao của phong trào.
Trước hết, phong trào đô thị là một nét đặc sắc của cách mạng miền Nam. Nếu chiến tranh nhân dân hiểu theo nghĩa cổ điển là “lấy nông thôn bao vây thành thị”, thì phong trào đô thị chính là chiến tranh nổ ra từ thành phố, và từ thành phố phát triển về nông thôn vùng sâu, vùng xa. Phong trào diễn ra rất đa dạng với các loại hình hết sức phong phú, từ những tổ chức bị mật, công khai, bán công khai, đến những tổ chức biến tướng, cả trong những tổ chức do địch lập ra từ trường học, đến các công sở, các cơ quan của Mỹ ngụy, cả trong quân đội ngụy. Phong trào thu hút đông đảo các tầng lớp từ trí thức, tầng lớp trên đến sinh viên học sinh, đến công nhân, chị em tiểu thương, nông dân; các cán bộ, công chức trong chính quyền ngụy, binh sĩ trong ngụy quân. Có thể nói, phong trào đô thị như một trận bát quái đồ, ở đâu cũng có thể tập hợp lực lượng, ở đâu cũng có thể phân hóa địch. Và cũng chính những cuộc tập hợp này đã làm cho phong trào đô thị trở thành những cuộc tập dượt cách mạng, thúc đẩy và tạo thời cơ cách mạng.
Nhưng cao hơn nữa, phong trào đô thị khi đã là cao trào chính là lúc mũi nhọn của phong trào là đánh thẳng, khoan vỡ hệ thần kinh của Mỹ ngụy. Tạo nên những chuyển động mạnh mẽ làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch, làm cho hậu phương địch rối ren, nội bộ địch phân hóa. Điều này lí giải vì sao ta thắng địch thua, trong mỗi tương quan lực lượng giữa ta và địch có khác biệt rất lớn.
Ở cơ sở, bằng những cuộc biểu tình bãi khóa những năm 1963-1964, phong trào đô thị Huế đã đánh nát tổ chức công an, mật vụ của chính quyền ngụy, đập tan Đảng cần lao nhân vị... Những thành công của phong trào đã góp phần cho cách mạng phát động phong trào đồng khởi, phá vỡ chính quyền ngụy các cấp, phá tan phong trào ấp chiến lược, các khu trù mật của Mỹ ngụy.
Phong trào đô thị đã phân hóa sâu sắc bộ máy quân đội, chính quyền của Mỹ ngụy. Những cuộc biểu tình đấu tranh liên miên những năm 1963-1966 đã làm cho địch rối loạn, nội bộ địch chao đảo với 12 cuộc đảo chính và phản đảo chính, 8 lần thay đổi chính phủ. Không thể nói chính quyền và quân đội ngụy không yếu đi khi miền Trung li khai chính quyền Sài Gòn với sư đoàn 1 hình thành chiến đoàn li khai Nguyễn Đại Thức, sinh viên Huế lập đoàn sinh viên quyết tử, cảnh sát ngụy lập Đoàn cảnh sát Phật tử, công chức lập Đoàn công chức Phật tử, Đài phát thanh Huế trở thành cơ quan ngôn luận của lực lượng đấu tranh... Tất nhiên để dẹp phong trào, địch phải tốn nhiều công sức tiền của... Kéo theo đó là sự phân hoá rệu rã trong bộ máy ngụy quân, ngụy quyền; phân hóa ở trong các chính khách.
Đối với thế giới, phong trào đô thị đã thu hút sự chú ý của Liên hiệp quốc, những quốc gia tiến bộ và người dân yêu chuộng hòa bình. Ngay tại nước Mỹ, người dân cũng như chính quyền Mỹ nghĩ gì về vai trò “sen đầm quốc tế” của mình khi lần đầu tiên trên thế giới, Toà lãnh sự Mỹ ở Huế bị đốt, cơ quan văn hóa thông tin Mỹ bị đập phá, trên đường phố ở Huế xe Mỹ liên tục bị đốt... Chính phong trào đô thị, đặc biệt là đô thị Huế đã làm cho chính giới Mỹ phân hóa sâu sắc. Sâu sắc đến độ nhiều chính khách của Mỹ đã xem việc Mỹ rút quân, hòa bình cho Việt Nam làm tuyên ngôn tranh cử của mình vào các cơ quan dân cử, kể cả tranh cử tổng thống.
|
|![]()
|Anh chị em phong trào đô thị Huế gặp nhau sau năm 1975 tại Trường Đại Học Sư Phạm Huế|
*Những con người của phong trào*
Có lẽ đến bây giờ không ai có thể phủ nhận được tính chiến lược của phong trào đô thị, những đóng góp của phong trào trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Phong trào đô thị phát triển thành cao trào, đó là lúc xuất hiện thời cơ cách mạng, kết thúc chiến tranh. Tuy nhiên do hoàn cảnh và đặc điểm của cách mạng miền Nam (“cách mạng miền Nam ai làm nấy biết”), do cái nhìn phiến diện: “dân phong trào” - hiểu nôm na những người hoạt động trong phong trào đô thị - là dân tiểu tư sản, có nghĩa là dễ chao đảo trước những tình thế khó khăn. Mặt khác, những người hoạt động trong phong trào đô thị khá đa dạng, nhiều thành phần và trong mối quan hệ chằng chịt. Do vậy không phải người trong cuộc khó mà hiểu hết được. Ở đây, chúng ta cũng thấy hết âm mưu thủ đoạn địch nhằm bôi xấu và vô hiệu hóa những người hoạt động trong phong trào, kế hoạch hậu chiến của địch với chiến lược diễn biến hòa bình. Đó là chưa nói đến những kẻ cơ hội, đã vô tình hay hữu ý tiếp tay cho kẻ thù làm cho cái nhìn về phong trào sau ngày giải phóng trở nên rối rắm, phiến diện, để lại nhiều di chứng khó khắc phục.
Nhưng đã là “dân phong trào” thì luôn có cái hào khí của nó. Những người trong phong trào tìm con đường đi riêng của mình, theo cách của mình để tiếp tục cống hiến, phục vụ và thực sự họ đã có nhiều đóng góp xứng đáng.
Đó là trường hợp anh Lê Phương Thảo, là người lãnh đạo trực tiếp phong trào đô thị Huế. Sau ngày giải phóng rời chính trường, anh lao vào lĩnh vực giáo dục, hình thành Đại học Duy Tân, mở ra một phong trào xã hội hóa giáo dục ngày càng phát triển. Đại học Duy Tân thu hút trên 20.000 sinh viên và nằm trong tốp 20 trường dẫn đầu cả nước. Làm ăn thành đạt, anh đã giúp đỡ con em gia đình chính sách đi học, giúp đỡ những anh em phong trào khó khăn. Chỉ riêng đối với Ban liên lạc B14 (cơ quan Thành ủy trong kháng chiến) trong năm 2011 anh đã ủng hộ trên 100 triệu đồng để giúp đở đồng chí, đồng đội sửa chữa nhà cửa, hỗ trợ anh em quá khó khăn thiếu thốn.
Đó là hình ảnh cụ Nguyễn Hữu Đính, sau giải phóng cụ là Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế, trên nhiều diễn đàn, cụ luôn say sưa về một nền dân chủ thật sự, về môi trường và vị thế văn hóa Huế. Ý kiến của cụ đến nay vẫn mang đầy tính thời sự. Chính cụ là người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Huế, mà người tiếp nối là con trai của cụ - anh Nguyễn Hữu Châu Phan - vượt qua tuổi tác và bạo bệnh, anh Nguyễn Hữu Châu Phan cùng các anh trong Trung tâm Nghiên cứu Huế đều đều hằng năm cho ra đời các ấn phẩm sang trọng, đúng tầm vóc thành phố văn hóa, ấn phẩm
*Nghiên cứu Huế* dày dặn mọi bề được giới nghiên cứu Huế trong nước cũng như bạn bè trên thế giới kính trọng.
Nếu như trong phong trào đô thị, Võ Quê được nhiều người biết đến bởi những vần thơ đầy hào khí như: “Thừa Phủ ơi! Lòng ta đồng biển lửa” được nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên phổ nhạc. Sau ngày giải phóng, vượt qua bao thách thức, anh âm thầm miệt mài tập hợp nghệ nhân hình thành Câu lạc bộ ca Huế. Và có thế nói không ngoa, anh là người có công đầu trong việc phục hồi và phát triển ca Huế, từ sưu tầm lời ca đến tổ chức biểu diễn. Hình thành bước đầu ngành “công nghiệp” giải trí “ca Huế trên sông Hương”, làm cho Huế không còn là thành phố ngủ sớm. Ca Huế trên sông Hương đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với du khách, hàng ngàn người dân đã sống được nhờ vào hoạt động văn hóa lành mạnh này.
Cùng với thế hệ của Võ Quê, anh Nguyễn Duy Hiền được mọi người thành phố biết đến như là công trình sư của các kỳ Festival, kể từ Festival CODEV Việt Pháp những năm 1990. Chính thành công của các kỳ Festival Huế cả chuyên đề lẫn tổng hợp đã góp phần định hướng, thúc đẩy xây dựng Huế thành thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam.
Và còn biết bao anh em trong phong trào miệt mài chạy đua với thời gian, đấu tranh với tuổi tác và bệnh tật, tìm con đường riêng của mình tiếp tục “dấn thân”. Không có danh hiệu thi đua nào cho họ, nhưng trong tình cảm của nhiều người: họ đúng là những công dân ưu tú của Huế.
L.V.L
(SDB 6-12)

Content-Type: text/html