text:
John F. Kennedy
John Fitzgerald Kennedy (29 tháng 5 năm 1917 – 22 tháng 11 năm 1963), thường được gọi là Jack Kennedy hay JFK, là tổng thống thứ 35 của Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ, tại nhiệm từ năm 1961 đến năm 1963. Sự kiện Kennedy bị ám sát vào ngày 22 tháng 11 năm 1963 là một bước ngoặt trong dòng lịch sử Hoa Kỳ vào thập niên 1960, khi khắp thế giới thương tiếc ông và các nhà lãnh đạo của nhiều quốc gia đã đi theo quan tài đưa tiễn ông về nơi an nghỉ cuối cùng.
Là chính khách trẻ tuổi nhất từng đắc cử tổng thống Hoa Kỳ[1] (Theodore Roosevelt, ở tuổi 42, là chính trị gia trẻ tuổi nhất từng phục vụ trong cương vị tổng thống: vì là phó tổng thống đương chức, Roosevelt kế nhiệm tổng thống William McKinley bị ám sát vào tháng 9 năm 1901), Kennedy cũng là tổng thống trẻ tuổi nhất đã qua đời – ông sống được 46 năm và 177 ngày. Kennedy là tín hữu Công giáo Rôma, duy nhất trở thành ông chủ toà Nhà Trắng và là Tổng thống đạt giải Pulitzer duy nhất của Hoa Kỳ.[2] Ông cũng là ứng cử viên cuối cùng thuộc đảng Dân chủ đến từ một tiểu bang miền Bắc giành được thắng lợi trong một cuộc tuyển cử tổng thống, là tổng thống đầu tiên sinh ra trong thế kỷ 20, và cho đến nay ông là tổng thống sau cùng qua đời khi đương chức.
Các sự kiện chính trong nhiệm kỳ tổng thống của Kennedy gồm có: vụ khủng hoảng hỏa tiễn Cuba, xây dựng Bức tường Berlin, cuộc chạy đua thám hiểm không gian, giai đoạn đầu của Chiến tranh Việt Nam và Phong trào Dân quyền. Ngày nay, ông được xếp hạng cao trong các cuộc thăm dò về uy tín của các tổng thống, nhưng Kennedy qua đời khi các dự định chính trị của ông đang còn dang dở.[3] Người kế nhiệm ông, Lyndon B. Johnson, đã hoàn tất tốt các chính sách về dân quyền khởi xướng bởi Kennedy.
Mục lục
- 1 Thời thơ ấu và học vấn
- 2 Quân ngũ
- 3 Tham chính
- 4 Tranh cử tổng thống
- 5 Ông chủ Nhà Trắng
- 6 Hình ảnh, đời sống xã hội và gia đình
- 7 Vụ ám sát Kennedy (1963)
- 8 Di sản
- 9 Phê phán
- 10 Câu nói nổi tiếng
- 11 Phương tiện
- 12 Xem thêm
- 13 Chú thích
- 14 Tài liệu tham khảo
- 15 Liên kết ngoài
Thời thơ ấu và học vấn[sửa | sửa mã nguồn]
Kennedy chào đời vào 3 giờ chiều thứ ba ngày 29 tháng 5 năm 1917 tại đường 83 Beals, Brookline, Massachusetts.[4] Ông là người con trai thứ hai của Joseph P. Kennedy, Sr. và Rose Fitzgerald. Kennedy đến học tại trường Choate, một trường tư dành cho giới thượng lưu, tại Connecticus. Từ năm 1929 đến 1931, John gia nhập Phong trào Hướng đạo tại Bronxville để trở thành hướng đạo sinh đầu tiên đảm nhận chức vụ Tổng thống Hoa Kỳ[5]. Trước khi vào đại học, John dành một năm tại Học viện Kinh tế Chính trị Luân Đôn (LSE) chuyên ngành kinh tế chính trị. Mùa thu năm 1935, cậu theo học tại Đại học Princeton, nhưng buộc phải nghỉ học suốt mùa Giáng sinh vì mắc bệnh hoàng đản. Mùa thu năm sau, John nhập học tại Đại học Harvard. Trong thời gian theo học tại Harvard, John sang Âu châu hai lần, đến thăm Anh, nơi cha của cậu đang phục vụ trong cương vị đại sứ Hoa Kỳ tại vương quốc đó. Do sai lầm trong điều trị, năm 1937 Kennedy được cho dùng steroid để chữa bệnh viêm thành ruột kết (colitis), nhưng loại dược phẩm này đã làm phát triển căn bệnh loãng xương tại cột sống vùng thắt lưng của Kennedy.
Tại Harvard, học lực của Kennedy được xếp vào hạng khá, hầu hết là loại B và C, môn sử năm thứ hai chỉ được điểm D, và chưa hề có điểm A. Kennedy tốt nghiệp với văn bằng chuyên ngành quan hệ quốc tế tháng 6 năm 1940. Luận văn của Kennedy, Why England Slept (Tại sao nước Anh ngủ mê), được xuất bản năm 1940 với sự hỗ trợ từ người cha giàu có và quyền thế, trở thành một trong các sách bán chạy nhất lúc đó[6] (với 30.000 ấn bản được mua và chất đống trên gác xếp tại gia trang của gia đình Kennedy ở Hyannisport).[7]
Quân ngũ[sửa | sửa mã nguồn]
Mùa xuân năm 1941, John F. Kennedy tình nguyện gia nhập Lục quân Hoa Kỳ, nhưng bị từ chối vì những sang chấn ở lưng.[8] Hải quân Hoa Kỳ chấp nhận Kennedy vào tháng 9 năm ấy. Sau khi giữ một vài chức vụ chỉ huy tại chiến trường Thái Bình Dương, Kennedy được phong quân hàm đại uý hải quân và được giao chỉ huy một thuyền tuần tiễu cao tốc có trang bị ngư lôi (chiếc PT-109)[9].
Ngày 2 tháng 8 năm 1943, khi đang tham dự một cuộc tấn công ban đêm gần Quần đảo Solomon, Khu trục hạm Amagiri của quân đội Nhật đâm thủng chiếc PT-109 của Kennedy, cắt nó làm đôi và giết chết hai người trong thủy thủ đoàn[10][11]. Kennedy bị ném qua khỏi boong tàu, gây chấn thương vùng lưng vốn đã thương tật của ông. Dù vậy, Kennedy vẫn cố xoay xở để giúp một đồng đội đang bị thương, và hướng dẫn những người sống sót bơi ba dặm dài trên biển, đến được một hoang đảo. Tại đó, cuối cùng họ được cứu thoát.
Đầu năm 1945, John F. Kennedy được giải ngũ trong danh dự với các loại huân chương, chỉ vài tháng trước khi quân Nhật đầu hàng Đồng minh.
Tham chính[sửa | sửa mã nguồn]
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1939–1945), John F. Kennedy bắt đầu tham gia chính trường (một phần là để thế vào chỗ trống để lại bởi cái chết của người anh, Joseph P. Kennedy, Jr., được cả Gia tộc Kennedy đặt nhiều kỳ vọng). Năm 1946, khi James Michael Curley rời bỏ ghế dân biểu tại một hạt bầu cử có đông cử tri ủng hộ đảng Dân chủ để đảm nhiệm chức vụ thị trưởng thành phố Boston, Kennedy quyết định ra tranh cử và đánh bại đối thủ thuộc Đảng Cộng hòa với kết quả sít sao. Sau đó, ông tái đắc cử hai lần.
Năm 1952, Kennedy ra tranh ghế thượng nghị sĩ với khẩu hiệu "Kennedy sẽ làm nhiều hơn cho Massachusetts." Ông bước vào thượng viện sau khi đánh bại thượng nghị sĩ đương nhiệm thuộc đảng Cộng hòa Henry Cabot Lodge, Jr. với cách biệt 70.000 phiếu. Tại đây, Kennedy khôn khéo né tránh không chỉ trích chiến dịch chống Cộng sản và săn đuổi gián điệp Xô viết trong chính quyền gây nhiều bất bình và tranh cãi của thượng nghị sĩ Joseph McCarthy. Có lẽ vì McCarthy đang được yêu chuộng tại Massachusetts, và vì McCarthy là bạn của ông, của cha ông, đang hẹn hò với các em gái của ông và em trai ông, Robert F. Kennedy, có một thời gian ngắn làm việc cho McCarthy. Mặc dù Kennedy, vì bệnh tật, vắng mặt khi thượng viện biểu quyết 65 – 22 phiếu khiển trách McCarthy, Kennedy vẫn bị chỉ trích bởi những người chống McCarthy như Eleanor Roosevelt "lẽ ra ông (Kennedy) nên tỏ ra can đảm hơn, thay vì chỉ lo bảo toàn sự nghiệp chính trị của mình".
Ngày 12 tháng 9 năm 1953, Kennedy kết hôn với Jacqueline Bouvier. Trong hai năm sau đó, Kennedy phải chịu giải phẫu cột sống vài lần, kề cận với cái chết (suốt cuộc đời mình, ông đã bốn lần chịu lễ xức dầu thánh – thánh lễ dành cho người hấp hối – theo nghi thức Công giáo), và thường xuyên vắng mặt tại thượng viện vì bệnh tật. Trong thời gian này, Kennedy cho xuất bản Profiles in Courage (Gương can đảm nơi Nghị trường), tôn vinh bảy thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đã dám chấp nhận những tổn thất trong sự nghiệp chính trị để bảo vệ niềm tin của mình. Tác phẩm này được trao tặng Giải thưởng Pulitzer năm 1957 cho thể loại tiểu sử.
Năm 1956, Kennedy vận động Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ cho vị trí ứng cử viên phó tổng tống, song đại hội chọn thượng nghị sĩ Estes Kefauver từ tiểu bang Tennessee thay vì Kennedy. Dù vậy, những nỗ lực này đã giúp củng cố tiếng tăm của vị thượng nghị sĩ trẻ tuổi trong vòng Đảng Dân chủ.
Tranh cử tổng thống[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1960, Kennedy công bố ý định ra tranh cử tổng thống Hoa Kỳ. Trong kỳ tuyển cử sơ bộ của đảng Dân chủ, ông đối đầu với các thách thức từ thượng nghị sĩ Hubert H. Humphrey từ Minnesota, thượng nghị sĩ Lyndon B. Johnson từ Texas, và Adlai Stevenson, ứng viên đảng Dân chủ năm 1952 và năm 1956, người không chính thức ra tranh cử nhưng tỏ ra là một ứng viên tiềm năng đang được ưa thích. Kennedy thành công trong các cuộc bầu cử sơ bộ như tại Wisconsin và West Virginia, sau cùng giành được sự đề cử của Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ năm 1960.
Bất kể những xung đột xảy ra trong các cuộc bầu cử sơ bộ, Kennedy chọn Johnson cho liên danh của mình, vì ông cần đến ảnh hưởng của Johnson tại miền Nam để có thể chiến thắng trong cuộc bầu cử có kết quả sít sao nhất kể từ năm 1916. Những chủ đề chính trong cuộc tuyển cử này là kế hoạch kích thích nền kinh tế, đức tin Công giáo của Kennedy, Cuba và những tranh cãi liệu xem trong lãnh vực không gian và hỏa tiễn, Liên bang Xô viết đã vượt qua Hoa Kỳ chưa.
Tháng 9 và tháng 10, lần đầu tiên cử tri Mỹ có thể theo dõi trên màn ảnh truyền hình các cuộc tranh luận giữa hai ứng viên tổng thống, Kennedy thuộc đảng Dân chủ và Richard M. Nixon thuộc đảng Cộng hòa. Suốt trong các cuộc tranh luận, Nixon trông có vẻ căng thẳng, toát mồ hôi và không cạo râu, trái với hình ảnh của Kennedy, thanh lịch và điềm tĩnh, khiến nhiều người nghĩ rằng Kennedy là người chiến thắng, mặc dù theo các sử gia, xét về khả năng biện luận, cả hai ngang điểm nhau. Cũng nên biết, những người theo dõi các cuộc tranh luận qua sóng phát thanh cho rằng Nixon tỏ ra có ấn tượng hơn[12].
Vào ngày bầu cử, 8 tháng 11 năm 1960, Kennedy thắng hơn Nixon với sự cách biệt rất sít sao, dù có các cáo buộc cho rằng những gian lận phiếu tại Texas và Illinois đã cướp chiếc ghế tổng thống khỏi tay Nixon.
Ông chủ Nhà Trắng[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 20 tháng 1 năm 1961, John F. Kennedy tuyên thệ nhậm chức tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ. Trong bài diễn văn nhậm chức, Kennedy kêu gọi người dân Mỹ hãy trở nên những công dân tích cực, "Đừng bao giờ hỏi đất nước có thể làm gì cho chúng ta, hãy tự hỏi chúng ta có thể làm gì cho đất nước này" (Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country). Ông cũng kêu gọi các quốc gia trên thế giới hợp tác với nhau để cùng chiến đấu chống lại điều ông gọi là "những kẻ thù chung của nhân loại... độc tài, nghèo khổ, bệnh tật và chiến tranh".
Đối ngoại[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 17 tháng 4 năm 1961, John F. Kennedy ra lệnh tiến hành kế hoạch xâm lăng Cuba. Với sự trợ giúp của CIA, trong cái gọi là cuộc xâm lăng Vịnh Con Lợn (Playa Girón), 1.500 người tị nạn Cuba được huấn luyện tại Hoa Kỳ thuộc "Lữ đoàn 2506", quay lại đảo quốc với hi vọng sẽ lật đổ Fidel Castro. Nhưng CIA đã thẩm định sai tinh thần đề kháng của người dân Cuba, cùng một số sai lầm trong khi tiến hành cuộc xâm lăng, đã khiến kế hoạch trở thành một thất bại thảm hại. Ngày 19 tháng 4, hầu hết những người đổ bộ lên đảo hoặc bị giết hoặc bị bắt giữ, và Kennedy buộc phải thương thảo để 1189 người được trả tự do[13]. Đây là một vết ố trong chính sách đối ngoại của chính phủ Kennedy, nhưng tổng thống đã nhận hoàn toàn trách nhiệm về phần mình. Ngày 1 tháng 5 năm 1961, nhà lãnh đạo Fidel Castro tuyên bố:[14]
Ngày 13 tháng 8 năm 1961, chính quyền Đông Đức bắt đầu cho xây dựng bức tường Berlin phân cách Đông Berlin khỏi khu vực phía tây của thành phố vì cớ sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ tại khu vực này. Kennedy không tiến hành biện pháp nào để tháo dỡ bức tường và hành động rất ít để đảo ngược hoặc ngăn chặn việc xây dựng kéo dài bức tường đến 155 km.
Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba bắt đầu vào ngày 14 tháng 10 năm 1962 khi máy bay thám thính U-2 của Hoa Kỳ chụp ảnh địa điểm hỏa tiễn đạn đạo tầm trung đang được xây dựng tại Cuba. Kennedy bị đặt vào một tình thế nan giải: nếu Hoa kỳ tấn công địa điểm đặt hỏa tiễn, chiến tranh hạt nhân có thể bùng nổ. Nếu không làm gì để đối phó với hiểm họa vũ khí hạt nhân đang cận kề, và nếu bị tấn công trước, Hoa Kỳ sẽ không có khả năng trả đũa. Một mối lo nữa là ảnh hưởng của Hoa Kỳ đang suy yếu tại Tây Bán Cầu. Nhiều viên chức quân sự và thành viên nội các gây áp lực nhằm tiến hành một cuộc tấn công bằng không lực vào các địa điểm này, nhưng Kennedy ra lệnh mở một cuộc phong tỏa bằng hải quân và bắt đầu đàm phán với Liên Xô. Thay vì từ "phong tỏa", từ "cách ly" được dùng để miêu tả sự việc, vì theo định nghĩa của công pháp quốc tế, phong tỏa là một hành động chiến tranh. Một tuần sau đó, John F. Kennedy và nhà lãnh đạo Xô viết - Thủ tướng Nikita Sergeyevich Khrushchyov, tiến tới một thỏa hiệp, theo đó Khrushchov đồng ý gỡ bỏ các hỏa tiễn nếu Hoa Kỳ cam kết không xâm lăng Cuba, và thỏa thuận ngầm gỡ bỏ hỏa tiễn đạn đạo của Hoa Kỳ tại Thổ Nhĩ Kỳ trong vòng sáu tháng. Biến cố này, đem toàn thế giới đến gần với nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh hạt nhân hơn bao giờ hết, đã giúp Kennedy học biết dè dặt hơn khi đối đầu với Liên bang Xô viết. Và cam kết không bao giờ xâm lăng Cuba vẫn được tôn trọng cho đến ngày nay – năm 2013.
Một trong những nỗ lực nhằm thể hiện niềm tin của Kennedy vào sức mạnh của thiện chí hòa bình với mục đích cải thiện thế giới là việc thành lập Đoàn hòa bình (Peace Corps), một trong những hành động đầu tiên của ông với tư cách tổng thống. Qua chương trình này, vẫn còn hoạt động cho đến ngày nay, các nhân viên thiện nguyện tìm đến các quốc gia kém phát triển để giúp đỡ người dân tại đó trong các lĩnh vực như giáo dục, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe và xây dựng.
Lo ngại về những hiểm họa lâu dài của tình trạng ô nhiễm phóng xạ và việc phổ biến vũ khí hạt nhân, Kennedy thúc đẩy việc thông qua Thỏa ước cấm thử nghiệm vũ khí hạt nhân bán phần, theo đó các cuộc thử nghiệm trên mặt đất, trong bầu khí quyển, dưới nước bị cấm, nhưng không cấm các vụ thử nghiệm dưới lòng đất. Hoa Kỳ, Anh và Liên bang Xô viết là những nước đầu tiên đặt bút ký thỏa ước này. Kennedy ký ban hành thỏa ước tháng 8 năm 1963. Kennedy tin rằng đây là một trong những thành quả lớn nhất của chính phủ ông.
Đối nội[sửa | sửa mã nguồn]
Kennedy sử dụng thuật ngữ "Biên giới mới" (New Frontier) cho chính sách đối nội của mình. Với nhiều tham vọng, chương trình này hứa hẹn cung cấp ngân sách liên bang cho các đề án giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho người già, và chính phủ sẽ can thiệp để kìm hãm đà suy thoái. Kennedy cũng cam kết chấm dứt nạn kỳ thị chủng tộc.
Nỗ lực chấm dứt nạn kỳ thị chủng tộc là một trong những vấn đề thúc bách nhất của chính phủ Kennedy. Năm 1954 Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ ra phán quyết chấm dứt tình trạng phân cách học sinh da trắng và da màu tại các trường công lập. Dù vậy, vẫn còn nhiều trường học, đặc biệt tại các tiểu bang miền Nam không chịu tuân theo phán quyết, cũng tiếp tục diễn ra nhiều hành vi kỳ thị trên xe buýt, trong nhà hàng, rạp chiếu phim và những nơi công cộng khác.
Hàng ngàn người Mỹ thuộc các chủng tộc và thành phần xã hội khác nhau hiệp lại để bày tỏ sự phản kháng đối với tệ nạn này. Kennedy ủng hộ việc hòa hợp chủng tộc và bảo vệ dân quyền. Sự kiện Kennedy gọi điện thoại đến để an ủi và bày tỏ sự cảm thông với bà Coretta Scott King, vợ của Mục sư Martin Luther King, Jr. đang bị giam giữ, trong khi diễn ra chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1960 đã mang đến cho ông sự ủng hộ từ nhiều cử tri. Nhờ sự can thiệp của John và Robert Kennedy mà King sớm được trả tự do[15]. Tuy nhiên, sau khi đắc cử, Kennedy cho rằng phong trào dân quyền chỉ gây ác cảm đối với người da trắng miền Nam, vì vậy tiến trình thông qua luật dân quyền sẽ gặp nhiều khó khăn tại Quốc hội (đang dưới quyền kiểm soát của đảng viên Dân chủ miền Nam), ông xa lánh phong trào, khiến nhiều nhà lãnh đạo phong trào dân quyền tin rằng Kennedy không chịu ủng hộ những nỗ lực của họ.
Tháng 6 năm 1963, John F. Kennedy buộc phải can thiệp khi George Wallace, thống đốc tiểu bang Alabama ngăn cản hai sinh viên da đen, Vivian Malone và James Hood, ghi danh theo học tại Đại học Alabama. Cuối cùng, khi phải đối đầu với vệ binh liên bang, Thứ trưởng bộ Tư pháp Nicholas Katzenbach và vệ binh quốc gia tại Alabama, George Wallace chịu nhượng bộ. Ngay tối hôm đó, Kennedy đọc bài diễn văn nổi tiếng về vấn đề nhân quyền được phát sóng trên các chương trình truyền hình và truyền thanh toàn quốc[16], đưa ra những phác thảo về sau trở thành Đạo luật Dân quyền năm 1964[17].
Trong khuôn khổ chính sách đối nội, năm 1963 John F. Kennedy đệ trình dự luật cải cách thuế, bao gồm việc cắt giảm thuế lợi tức, nhưng dự luật này không được thông qua tại quốc hội cho đến năm 1964, sau khi ông bị ám sát. Đây là một trong những đề án cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử hiện đại Hoa Kỳ, vượt qua cả luật cắt giảm thuế của Ronald Reagan năm 1981.
Chương trình không gian[sửa | sửa mã nguồn]
Kennedy rất tha thiết với mục tiêu đặt Hoa Kỳ vào vị trí dẫn đầu trong cuộc chạy đua chinh phục không gian. Liên bang Xô viết đã dẫn trước Hoa Kỳ trong lãnh vực thám hiểm không gian và Kennedy quyết tâm bám đuổi. Ông đã nói "Không một quốc gia nào muốn lãnh đạo các quốc gia khác lại chịu đứng đằng sau trong cuộc đua chinh phục không gian" và "Chúng ta chọn đi lên Mặt Trăng và tiến hành những chương trình khác không phải vì đây là những việc dễ làm, nhưng bởi vì đây là những sứ mạng khó khăn"[18]. Kennedy yêu cầu quốc hội chuẩn chi hơn 22 tỷ đô la cho Đề án Apollo, với mục tiêu đưa người lên Mặt Trăng trước khi chấm dứt thập niên 1960. Năm 1969, sáu năm sau khi Kennedy chết, mục tiêu này được hoàn thành khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin trở thành những người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng.
Nội các[sửa | sửa mã nguồn]
Bổ nhiệm vào Tòa án tối cao[sửa | sửa mã nguồn]
Tổng thống John F. Kennedy bổ nhiệm hai thẩm phán cho Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ:
- Byron Raymond White (1962)
- Arthur Joseph Goldberg (1962)
Hình ảnh, đời sống xã hội và gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
So sánh với các đệ nhất phu nhân và các tổng thống tiền nhiệm, Kennedy và vợ ông, "Jackie", còn rất trẻ. Cả hai đều được yêu thích đặc biệt, theo cung cách dành cho các ca sĩ nhạc pop hoặc ngôi sao điện ảnh hơn là cho giới chính khách, làm ảnh hưởng đến các khuynh hướng thời thượng và trở nên mục tiêu săn ảnh của các tạp chí đang đắt hàng.
Gia đình Kennedy đem đến Nhà Trắng một sức sống mới. Họ tin rằng Nhà Trắng là địa điểm nên được dùng để tán dương những thành quả của nền văn hóa và lịch sử Hoa Kỳ. Họ mời các họa sĩ, nhà văn, khoa học gia, nhà thơ, nhạc sĩ, diễn viên, những người nhận giải Nobel và các vận động viên đến thăm Nhà Trắng. Jacqueline Kennedy cũng sưu tầm các tác phẩm nghệ thuật và trang trí nội thất, dần dần cho trùng tu các phòng ốc trong tòa nhà.
Với hai con nhỏ, Caroline và John Jr. (thường được gọi là "John John"), gia đình Kennedy biến tòa Nhà Trắng thành một nơi trẻ trung và vui thú. Bên ngoài, trên sân cỏ của Nhà Trắng, gia đình Kennedy cho xây dựng một nhà trẻ, một hồ bơi và một ngôi nhà trên cây.
Nhưng bên dưới bề mặt hào nhoáng, rực rỡ là những nỗi đau đến từ các thảm họa cá nhân, đáng kể nhất là cái chết của con trai, Patrick Bouvier Kennedy, vào tháng 8 năm 1963, khi chỉ là một bé sơ sinh.
Sau khi chết, những bí mật về những mối quan hệ ngoài hôn nhân với các nhân viên và khách viếng thăm Nhà Trắng khi John F. Kennedy còn đương chức dần dần được khơi mở. Vào lúc ấy, những vấn đề như thế được xem là không thích hợp nếu đem phơi bày trước công luận, vì vậy, trong trường hợp của Kennedy, chúng không bao giờ được tiết lộ cho công chúng khi ông còn sống, ngay cả khi có những chỉ dấu công khai về mối quan hệ với Marilyn Monroe, theo như cách người nữ diễn viên rất được yêu thích này hát ca khúc Happy Birthday Mr. President tại tiệc chiêu đãi sinh nhật của Kennedy được truyền hình vào tháng 5 năm 1962. Sau cái chết của Kennedy, nhiều điều được tiết lộ, trong đó có mối quan hệ của ông với Judith Campbell Exner, người phụ nữ này cùng lúc có mối quan hệ với một ông trùm Mafia tại Chicago, Sam Giancana.
Kennedy được chọn vào vị trí thứ ba (sau Martin Luther King, Jr. và Mẹ Teresa) trong danh sách những nhân vật được ngưỡng mộ nhất trong thế kỷ 20 của Gallup[19][20].
Vụ ám sát Kennedy (1963)[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 22 tháng 11 năm 1963, Tổng thống John F. Kennedy bị ám sát tại thành phố Dallas, tiểu bang Texas lúc 12:30 giờ trung tâm (CST) khi đang thăm viếng tiểu bang này. Lee Harvey Oswald, lúc 7:00 bị buộc tội giết một cảnh sát Dallas, lúc 11:30 bị buộc tội giết tổng thống (vào thời ấy không có cáo buộc ám sát tổng thống). Chỉ hai ngày sau, Oswald bị Jack Ruby bắn chết ngay tại đồn cảnh sát Dallas. Năm ngày sau khi Oswald bị giết, tân Tổng thống Lyndon B. Johnson thành lập Ủy hội Warren, dưới sự lãnh đạo của Chánh án Tòa Tối cao Earl Warren, tiến hành điều tra vụ ám sát. Cả Ủy hội Warren và Ủy ban Hạ viện điều tra vụ ám sát đều đưa ra kết luận Oswald là thủ phạm. Dù vậy, những người chỉ trích cho rằng Oswald hoặc không hành động một mình hoặc không dính líu gì hết vào vụ ám sát, Oswald là nạn nhân của một vụ dàn xếp, và vụ ám sát xảy ra theo những âm mưu trái ngược với những kết luận chính thức.
Di sản[sửa | sửa mã nguồn]
- Dịch nghĩa:
... những người bạn Hoa Kỳ của tôi: đừng hỏi đất nước của bạn sẽ làm gì cho bạn -- hỏi rằng bạn đã làm gì cho đất nước của mình.
Các bạn công dân thế giới của tôi: đừng hỏi nước Mỹ sẽ làm gì cho bạn, mà hỏi chúng ta có thể cùng nhau làm gì cho tự do của nhân loại.
Truyền hình trở nên nguồn thông tin chủ đạo giúp dân chúng theo dõi các diễn biến của vụ ám sát, trong khi báo chí tỏ ra lạc hậu vì không thể cung ứng cho độc giả tin tức cập nhật. Lần đầu tiên mạng lưới truyền hình Hoa Kỳ phát sóng 24 giờ mỗi ngày. Công chúng Hoa kỳ và các nơi khác trên thế giới đã chứng kiến trực tiếp tang lễ Kennedy và diễn biến vụ hạ sát Lee Harvey Oswald. Nhờ những biến cố lịch sử này mà công nghệ truyền hình vươn vai trưởng thành để trở nên nguồn thông tin cạnh tranh với các nhật báo.
Ngày 14 tháng 3 năm 1967, thi thể của John F. Kennedy được đưa về an nghỉ vĩnh viễn tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington. Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Quốc, Adlai Stevenson nói về vụ ám sát "tất cả chúng ta... sẽ mang nỗi đau vì cái chết của Kennedy cho đến ngày cuối cùng của đời mình". Kennedy an nghỉ cùng với vợ và các con đã chết, còn Robert, em trai ông, thì được chôn gần đó. Mộ của ông được đánh dấu bởi "Ngọn lửa Vĩnh hằng".
Mặc dù thời gian ngắn ngủi của John F. Kennedy tại Nhà Trắng, và dù trong nhiệm kỳ tổng thống của ông không có đạo luật quan trọng nào được thông qua, Kennedy vẫn được xem là một trong những tổng thống vĩ đại nhất của Hoa Kỳ.
Hình ảnh của Kennedy được lưu giữ trong nhiều khía cạnh của văn hóa Hoa Kỳ. Ngày 24 tháng 12 năm 1963, Phi trường quốc tế Idlewild tại New York được đổi tên thành Phi trường Quốc tế John F. Kennedy; ngày 30 tháng 4 năm 1964, một hàng không mẫu hạm được đặt tên USS John F. Kennedy. Năm 1979, Thư viện John Fitzgerald Kennedy khánh thành. Đại học John F. Kennedy được khai giảng tại Pleasant Hill, tiểu bang California năm 1964. Chân dung của Kennedy cũng xuất hiện trên đồng tiền mệnh giá nửa đô la.
Năm 1964, ông được truy tặng Giải Pacem in Terris.
Phê phán[sửa | sửa mã nguồn]
Dù thuộc trong số các tổng thống được yêu thích nhất tại Hoa Kỳ, những người chỉ trích Kennedy cho rằng tiếng tăm dành cho ông là không xứng đáng. Dù là một tổng thống trẻ tuổi và có sức thu hút lớn, Kennedy không có nhiều cơ hội để đạt được nhiều thành quả trong nhiệm kỳ tổng thống của mình. Theo cách lý luận này, tình cảm lớn lao công chúng dành cho Kennedy xuất phát từ sự kiện nhiệm kỳ ngắn ngủi của ông được đánh dấu bởi sự khởi đầu đầy lạc quan với nhiều chương trình hành động được cho là sẽ mang nhiều lợi ích đến cho nước Mỹ, dân chúng và các vấn đề toàn cầu. Đạo luật dân quyền được trình Quốc hội vào năm 1963, một phần là được hình thành bởi em trai ông, Bộ trưởng Tư pháp Robert F. Kennedy, và được thi hành bởi người kế nhiệm, Tổng thống Lyndon Johnson, năm 1964.
Đời tư của Kennedy thu hút sự quan tâm của những người chỉ trích ông. Họ cho rằng những lầm lẫn trong việc thẩm định đời tư sẽ dẫn đến những phán đoán sai lệch về sự nghiệp chính trị của ông. Nhiều chỉ trích bắt nguồn từ những tiết lộ về mức độ gia đình Kennedy che giấu cử tri nước Mỹ những thông tin về các vấn đề cá nhân như tình trạng nghiêm trọng các căn bệnh Kennedy mắc phải (chúng có thể đe dọa tính mạng ông như bệnh Addison), chế độ điều trị với liều lượng cao, những quan hệ ngoài hôn nhân trong thời gian dài, và những nghi vấn về những dính líu đến các nhân vật thuộc các tổ chức tội phạm. Seymour Hersh trong Dark Side of Camelot (Mặt trái của Camelot), 1998, đã đưa ra những lập luận như trên. An Unfinished Life (Cuộc đời dang dở), 2003, của Robert Dallek là một sách tiểu sử với quan điểm quân bình hơn, cũng chứa đựng nhiều chi tiết liên quan đến sức khỏe của Kennedy.
Câu nói nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
Trong bài phát biểu nhậm chức ngày 20 tháng 1 năm 1961, tổng thống Kennedy đã phát biểu một câu nói mà sau này được xem là một trong những câu nói nổi tiếng nhất của ông:[21]
Phương tiện[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Jacqueline Kennedy Onassis
- John F. Kennedy, Jr.
- Gia tộc Kennedy
- Lời nguyền Kennedy
- Sự cố bom nguyên tử Goldsboro 1961
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “The Sixties”. Junior Scholastic. 11 tháng 2 na7m 1994. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp);
- ^ “FAQ”. Pulitzer.org. Truy cập 28 tháng 3 năm 2010.
- ^ American Experience: John F. Kennedy, PBS. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2007.
- ^ “John Fitzgerald Kennedy National Historic site” (HHTML). Truy cập 8 tháng 2 năm 2008.
- ^ “John F. Kennedy Miscellaneous Information”. JFK library. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2007.
- ^ Kennedy, John F. (16 tháng 10, 1981). Why England Slept. Greenwood Press Reprint. ISBN 9780313228742.; Jean Edward Smith, "Kennedy and Defense: The Formative Years", Air University Review, (tháng 3-4, 1967)
- ^ Why England Slept - Wikipedia, the free encyclopedia
- ^ Ballard, Robert (2002) Collision with History: The Search for John F. Kennedy's PT 109, tr. 12, 36.
- ^ “Lieutenant John F. Kennedy, USN”. Naval Historical Center. Ngày 18 tháng 6 năm 2002. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2007.
- ^ Hove, Duane (2003) American Warriors: Five Presidents in the Pacific Theater of World War II Bard Street Press ISBN 1-57249-307-0
- ^ Hove, Duane T. “Five Presidents in the Pacific Theater of World War II”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2007.
- ^ Tyner Allen, Erika. “THE KENNEDY-NIXON PRESIDENTIAL DEBATES, 1960”. museum.tv. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2007.
- ^ Schlesinger, Robert Kennedy and His Times
- ^ “Victorious Castro bans elections”. BBC News. 1 tháng 5 năm 1961. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2006. Nguyên văn: The revolution has no time for elections. There is no more democratic government in Latin America than the revolutionary government.... If Mr. Kennedy does not like Socialism, we do not like imperialism. We do not like capitalism.
- ^ Brown, Mitchell. “Martin Luther King, Jr. Chronology”. Louisiana State University. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007.
- ^ Kennedy, John F. “Civil Rights Address”. AmericanRhetoric.com. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007.
- ^ “CIVIL RIGHTS ACT”. usinfo.state.gov. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007.
- ^ Kennedy, John F. (ngày 12 tháng 9 năm 1962). “President John F. Kennedy”. Rice University. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007.
- ^ The Gallup Poll 1999. Wilmington, DE: Scholarly Resources Inc. 1999. tr. 248–249.
- ^ “Greatest of the Century”. Gallup/CNN/USA Today Poll. 1999-12-20 and 1999-12-21. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ http://www.famousquotes.me.uk/speeches/John_F_Kennedy/5.htm truy cập 04 tháng 9 năm 2011
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu chính[sửa | sửa mã nguồn]
- Goldzwig, Steven R. and Dionisopoulos, George N., eds. In a Perilous Hour: The Public Address of John F. Kennedy, text and analysis of key speeches (1995)
Tài liệu phụ[sửa | sửa mã nguồn]
- Brauer, Carl. John F. Kennedy and the Second Reconstruction (1977)
- Burner, David. John F. Kennedy and a New Generation (1988)
- Dallek, Robert (2003). An Unfinished Life: John F. Kennedy, 1917 – 1963. Brown, Little. ISBN 0-316-17238-3.
- Collier, Peter & Horowitz, David. The Kennedys (1984)
- Cottrell, John. Assassination! The World Stood Still (1964)
- Fay, Paul B., Jr. The Pleasure of His Company (1966)
- Freedman, Lawrence. Kennedy's Wars: Berlin, Cuba, Laos and Vietnam (2000)
- Fursenko, Aleksandr and Timothy Naftali. One Hell of a Gamble: Khrushchev, Castro and Kennedy, 1958–1964 (1997)
- Giglio, James. The Presidency of John F. Kennedy (1991), standard scholarly overview of policies
- Harper, Paul, and Joann P. Krieg eds. John F. Kennedy: The Promise Revisited (1988), scholarly articles on presidency
- Harris, Seymour E. The Economics of the Political Parties, with Special Attention to Presidents Eisenhower and Kennedy (1962)
- Heath, Jim F. Decade of Disillusionment: The Kennedy–Johnson Years (1976), general survey of decade
- Hellmann, John. The Kennedy Obsession: The American Myth of JFK (1997), negative assessment
- Hersh, Seymour. The Dark Side of Camelot (1997), highly negative assessment
- House Select Committee on Assassinations. Final Assassinations Report (1979)
- Kunz, Diane B. The Diplomacy of the Crucial Decade: American Foreign Relations during the 1960s (1994)
- Manchester, William. Portrait of a President: John F. Kennedy in Profile (1967)
- Manchester, William. The Death of a President: November 20-November 25 (1967)
- O'Brien, Michael. John F. Kennedy: A Biography (2005), the most detailed biography
- Parmet, Herbert. Jack: The Struggles of John F. Kennedy (1980)
- Parmet, Herbert. JFK: The Presidency of John F. Kennedy (1983)
- Piper, Michael Collins. Final Judgment (2004: sixth edition). American Free Press
- Reeves, Richard. President Kennedy: Profile of Power (1993), balanced assessment of policies
- Reeves, Thomas. A Question of Character: A Life of John F. Kennedy (1991) hostile assessment of his character flaws
- Schlesinger, Arthur, Jr. A Thousand Days: John F. Kennedy in the White House (1965), by a close advisor
- Schlesinger, Arthur, Jr. Robert Kennedy And His Times (2002)
- Smith, Jean Edward. Kennedy and Defense: The Formative Years. Air University Review (tháng 3– 4 năm 1967) Kennedy and Defense
- Smith, Jean Edward. The Defense of Berlin, Baltimore. Johns Hopkins Press (1963)
- Smith, Jean Edward. The Wall as Watershed, Arlington, Virginia. Institute for Defense Analysis (1966)
- Smith, Jean Edward. "The Bay of Pigs: The Unanswered Questions". The Nation, pp. 360–363 (13 tháng 4, 1964)
- Sorensen, Theodore. Kennedy (1966), by a close advisor
- Walsh, Kenneth T. Air Force One: A History of the Presidents and Their Planes (2003)
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Found imdb, Found ontheissuespath, Found c-span,
- Chính thức
- John F. Kennedy Presidential Library and Museum
- John Fitzgerald Kennedy National Historic Site
- White House biography
- Truyền thông
- John F. Kennedy collected news and commentary at The New York Times
- Những lần hiện diện trên C-SPAN
- "Life Portrait of John F. Kennedy", from C-SPAN's American Presidents: Life Portraits, November 5, 1999
- Radio coverage of the assassination of President Kennedy as broadcast on WCCO-AM Radio (Minneapolis) and CBS Radio
- Khác
- John F. Kennedy: A Resource Guide - the Library of Congress
- Extensive Essays on JFK with shorter essays on each member of his cabinet and First Lady - Miller Center of Public Affairs
- Kennedy Administration from Office of the Historian, United States Government Printing Office, Washington, D.C.
- Works by or about John F. Kennedy at Internet Archive
- Tác phẩm của John F. Kennedy trên LibriVox (sách audio thuộc phạm vi công cộng)
- Danh sách đĩa nhạc của John F. Kennedy trên Discogs
- “John F. Kennedy”. Find a Grave. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2013.
- John F. Kennedy tại DMOZ
- Sinh 1917
- Mất 1963
- Tổng thống Hoa Kỳ
- Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ
- Chính trị gia Hoa Kỳ bị ám sát
- Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
- Gia tộc Kennedy
- Lịch sử Hoa Kỳ
- Người Massachusetts
- Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
- Người được sân bay đặt theo tên
- Cựu sinh viên Đại học Harvard
- Người Mỹ gốc Ireland
- Chính trị gia Mỹ thế kỷ 20
- Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
- Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
- Cựu sinh viên của Trường Kinh tế Luân Đôn
- Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai

markdown:
# John F. Kennedy
|John F. Kennedy|
|
|![]()
[20 tháng 1](/wiki/20_th%C3%A1ng_1)năm [1961](/wiki/1961)– [22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11)năm [1963](/wiki/1963) [Dwight D. Eisenhower](/wiki/Dwight_D._Eisenhower) [Lyndon B. Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson) [3 tháng 1](/wiki/3_th%C3%A1ng_1)năm [1953](/wiki/1953)– [22 tháng 12](/wiki/22_th%C3%A1ng_12)năm [1960](/wiki/1960) [Henry Cabot Lodge Jr.](/w/index.php?title=Henry_Cabot_Lodge_Jr.&action=edit&redlink=1) [Benjamin A. Smith II](/w/index.php?title=Benjamin_A._Smith_II&action=edit&redlink=1) [Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [29 tháng 5](/wiki/29_th%C3%A1ng_5)năm [1917](/wiki/1917) [Brookline](/w/index.php?title=Brookline,_Massachusetts&action=edit&redlink=1), [Massachusetts](/wiki/Massachusetts), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11)năm [1963](/wiki/1963) [Dallas, Texas](/wiki/Dallas,_Texas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard) [Joseph P. Kennedy, Sr.](/w/index.php?title=Joseph_P._Kennedy,_Sr.&action=edit&redlink=1) [Rose Fitzgerald Kennedy](/w/index.php?title=Rose_Fitzgerald_Kennedy&action=edit&redlink=1) [Jacqueline Lee Bouvier Kennedy](/wiki/Jacqueline_Kennedy_Onassis) [Caroline Kennedy](/wiki/Caroline_Kennedy) [John F. Kennedy, Jr.](/wiki/John_F._Kennedy,_Jr.) [Patrick Bouvier Kennedy](/w/index.php?title=Patrick_Bouvier_Kennedy&action=edit&redlink=1) ![ John F Kennedy Signature 2.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/John_F_Kennedy_Signature_2.svg/180px-John_F_Kennedy_Signature_2.svg.png)
![ John F Kennedy Signature 2.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/John_F_Kennedy_Signature_2.svg/180px-John_F_Kennedy_Signature_2.svg.png)
[Hợp chủng quốc Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Đại uý](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_u%C3%BD) [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Chiến dịch đảo Solomon](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%C3%B4ng_Solomon) **John Fitzgerald Kennedy** ( [29 tháng 5](/wiki/29_th%C3%A1ng_5) năm [1917](/wiki/1917) – [22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11) năm [1963](/wiki/1963)), thường được gọi là **Jack Kennedy** hay **JFK**, là [tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) thứ 35 của [Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), tại nhiệm từ năm [1961](/wiki/1961) đến năm [1963](/wiki/1963). Sự kiện Kennedy bị ám sát vào ngày 22 tháng 11 năm 1963 là một bước ngoặt trong dòng [lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3) vào thập niên 1960, khi khắp thế giới thương tiếc ông và các nhà lãnh đạo của nhiều quốc gia đã đi theo quan tài đưa tiễn ông về nơi an nghỉ cuối cùng.
Là chính khách trẻ tuổi nhất từng đắc cử tổng thống Hoa Kỳ
( [1] [Theodore Roosevelt](/wiki/Theodore_Roosevelt), ở tuổi 42, là chính trị gia trẻ tuổi nhất từng phục vụ trong cương vị tổng thống: vì là phó tổng thống đương chức, Roosevelt kế nhiệm tổng thống [William McKinley](/wiki/William_McKinley)bị ám sát vào tháng 9 năm [1901](/wiki/1901)), Kennedy cũng là tổng thống trẻ tuổi nhất đã qua đời – ông sống được 46 năm và 177 ngày. Kennedy là tín hữu [Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), duy nhất trở thành ông chủ toà Nhà Trắng và là Tổng thống đạt [giải Pulitzer](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Pulitzer)duy nhất của Hoa Kỳ. Ông cũng là ứng cử viên cuối cùng thuộc [[2]](#cite_note-2) [đảng Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Hoa_K%E1%BB%B3))đến từ một tiểu bang miền Bắc giành được thắng lợi trong một cuộc tuyển cử tổng thống, là tổng thống đầu tiên sinh ra trong [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), và cho đến nay ông là tổng thống sau cùng qua đời khi đương chức.
Các sự kiện chính trong nhiệm kỳ tổng thống của Kennedy gồm có:
[vụ khủng hoảng hỏa tiễn Cuba](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_t%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_Cuba), xây dựng [Bức tường Berlin](/wiki/B%E1%BB%A9c_t%C6%B0%E1%BB%9Dng_Berlin), cuộc chạy đua thám hiểm không gian, giai đoạn đầu của [Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam) và [Phong trào Dân quyền](/w/index.php?title=Phong_tr%C3%A0o_D%C3%A2n_quy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1). Ngày nay, ông được xếp hạng cao trong các cuộc thăm dò về uy tín của các tổng thống, nhưng Kennedy qua đời khi các dự định chính trị của ông đang còn dang dở. Người kế nhiệm ông, [3] [Lyndon B. Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson), đã hoàn tất tốt các chính sách về dân quyền khởi xướng bởi Kennedy.
## Mục lục
[1 Thời thơ ấu và học vấn](#Th.E1.BB.9Di_th.C6.A1_.E1.BA.A5u_v.C3.A0_h.E1.BB.8Dc_v.E1.BA.A5n) [2 Quân ngũ](#Qu.C3.A2n_ng.C5.A9) [3 Tham chính](#Tham_ch.C3.ADnh) [4 Tranh cử tổng thống](#Tranh_c.E1.BB.AD_t.E1.BB.95ng_th.E1.BB.91ng) [5 Ông chủ Nhà Trắng](#.C3.94ng_ch.E1.BB.A7_Nh.C3.A0_Tr.E1.BA.AFng) [6 Hình ảnh, đời sống xã hội và gia đình](#H.C3.ACnh_.E1.BA.A3nh.2C_.C4.91.E1.BB.9Di_s.E1.BB.91ng_x.C3.A3_h.E1.BB.99i_v.C3.A0_gia_.C4.91.C3.ACnh) [7 Vụ ám sát Kennedy (1963)](#V.E1.BB.A5_.C3.A1m_s.C3.A1t_Kennedy_.281963.29) [8 Di sản](#Di_s.E1.BA.A3n) [9 Phê phán](#Ph.C3.AA_ph.C3.A1n) [10 Câu nói nổi tiếng](#C.C3.A2u_n.C3.B3i_n.E1.BB.95i_ti.E1.BA.BFng) [11 Phương tiện](#Ph.C6.B0.C6.A1ng_ti.E1.BB.87n) [12 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [13 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [14 Tài liệu tham khảo](#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u_tham_kh.E1.BA.A3o) [15 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Thời thơ ấu và học vấn[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=1)]
Kennedy chào đời vào 3 giờ chiều thứ ba ngày
[29 tháng 5](/wiki/29_th%C3%A1ng_5) năm [1917](/wiki/1917) tại đường 83 Beals, [Brookline](/w/index.php?title=Brookline&action=edit&redlink=1), [Massachusetts](/wiki/Massachusetts). Ông là người con trai thứ hai của [4] [Joseph P. Kennedy, Sr.](/w/index.php?title=Joseph_P._Kennedy,_Sr.&action=edit&redlink=1)và Rose Fitzgerald. Kennedy đến học tại [trường Choate](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Choate&action=edit&redlink=1), một trường tư dành cho giới thượng lưu, tại [Connecticus](/w/index.php?title=Connecticus&action=edit&redlink=1). Từ năm [1929](/wiki/1929)đến [1931](/wiki/1931), John gia nhập [Phong trào Hướng đạo](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%91%E1%BA%A1o)tại [Bronxville](/w/index.php?title=Bronxville&action=edit&redlink=1)để trở thành [hướng đạo sinh](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%91%E1%BA%A1o)đầu tiên đảm nhận chức vụ Tổng thống Hoa Kỳ . Trước khi vào đại học, John dành một năm tại Học viện Kinh tế Chính trị Luân Đôn ( [[5]](#cite_note-5) [LSE](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Kinh_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n)) chuyên ngành kinh tế chính trị. Mùa thu năm [1935](/wiki/1935), cậu theo học tại [Đại học Princeton](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton), nhưng buộc phải nghỉ học suốt mùa Giáng sinh vì mắc [bệnh hoàng đản](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%A3n). Mùa thu năm sau, John nhập học tại [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard). Trong thời gian theo học tại Harvard, John sang [Âu châu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)hai lần, đến thăm [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), nơi cha của cậu đang phục vụ trong cương vị đại sứ [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)tại vương quốc đó. Do sai lầm trong điều trị, năm [1937](/wiki/1937)Kennedy được cho dùng [steroid](/wiki/Steroid)để chữa [bệnh viêm thành ruột kết](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_vi%C3%AAm_th%C3%A0nh_ru%E1%BB%99t_k%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1)( *colitis*), nhưng loại dược phẩm này đã làm phát triển căn [bệnh loãng xương](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_lo%C3%A3ng_x%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)tại cột sống vùng thắt lưng của Kennedy.
Tại Harvard, học lực của Kennedy được xếp vào hạng khá, hầu hết là loại B và C, môn sử năm thứ hai chỉ được điểm D, và chưa hề có điểm A. Kennedy tốt nghiệp với văn bằng chuyên ngành quan hệ quốc tế tháng 6 năm
[1940](/wiki/1940). Luận văn của Kennedy, *Why England Slept* (Tại sao nước Anh ngủ mê), được xuất bản năm [1940](/wiki/1940) với sự hỗ trợ từ người cha giàu có và quyền thế, trở thành một trong các sách bán chạy nhất lúc đó (với 30.000 ấn bản được mua và chất đống trên gác xếp tại gia trang của gia đình Kennedy ở [6] [Hyannisport](/w/index.php?title=Hyannisport&action=edit&redlink=1)). [[7]](#cite_note-7)
## Quân ngũ[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=2)]
Mùa xuân năm
[1941](/wiki/1941), John F. Kennedy tình nguyện gia nhập [Lục quân Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3), nhưng bị từ chối vì những sang chấn ở lưng. [[8]](#cite_note-8) [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) chấp nhận Kennedy vào tháng 9 năm ấy. Sau khi giữ một vài chức vụ chỉ huy tại [chiến trường Thái Bình Dương](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), Kennedy được phong quân hàm [đại uý hải quân](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_u%C3%BD) và được giao chỉ huy một thuyền tuần tiễu cao tốc có trang bị ngư lôi (chiếc PT-109) . [9]
Ngày
[2 tháng 8](/wiki/2_th%C3%A1ng_8) năm [1943](/wiki/1943), khi đang tham dự một cuộc tấn công ban đêm gần [Quần đảo Solomon](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Solomon), Khu trục hạm *Amagiri* của quân đội [Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) đâm thủng chiếc PT-109 của Kennedy, cắt nó làm đôi và giết chết hai người trong thủy thủ đoàn [[10]](#cite_note-10) . Kennedy bị ném qua khỏi boong tàu, gây chấn thương vùng lưng vốn đã thương tật của ông. Dù vậy, Kennedy vẫn cố xoay xở để giúp một đồng đội đang bị thương, và hướng dẫn những người sống sót bơi ba dặm dài trên biển, đến được một hoang đảo. Tại đó, cuối cùng họ được cứu thoát. [11]
Đầu năm
[1945](/wiki/1945), John F. Kennedy được giải ngũ trong danh dự với các loại huân chương, chỉ vài tháng trước khi [quân Nhật](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) đầu hàng Đồng minh.
## Tham chính[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=3)]
Sau
[Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) (1939–1945), John F. Kennedy bắt đầu tham gia chính trường (một phần là để thế vào chỗ trống để lại bởi cái chết của người anh, [Joseph P. Kennedy, Jr.](/w/index.php?title=Joseph_P._Kennedy,_Jr.&action=edit&redlink=1), được cả [Gia tộc Kennedy](/wiki/Gia_t%E1%BB%99c_Kennedy) đặt nhiều kỳ vọng). Năm [1946](/wiki/1946), khi [James Michael Curley](/w/index.php?title=James_Michael_Curley&action=edit&redlink=1) rời bỏ ghế dân biểu tại một hạt bầu cử có đông cử tri ủng hộ đảng Dân chủ để đảm nhiệm chức vụ thị trưởng thành phố [Boston](/wiki/Boston), Kennedy quyết định ra tranh cử và đánh bại đối thủ thuộc [Đảng Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3)) với kết quả sít sao. Sau đó, ông tái đắc cử hai lần.
Năm
[1952](/wiki/1952), Kennedy ra tranh ghế thượng nghị sĩ với khẩu hiệu "Kennedy sẽ làm nhiều hơn cho Massachusetts." Ông bước vào thượng viện sau khi đánh bại thượng nghị sĩ đương nhiệm thuộc đảng Cộng hòa [Henry Cabot Lodge, Jr.](/wiki/Henry_Cabot_Lodge,_Jr.) với cách biệt 70.000 phiếu. Tại đây, Kennedy khôn khéo né tránh không chỉ trích chiến dịch chống Cộng sản và săn đuổi gián điệp Xô viết trong chính quyền gây nhiều bất bình và tranh cãi của thượng nghị sĩ [Joseph McCarthy](/wiki/Joseph_McCarthy). Có lẽ vì McCarthy đang được yêu chuộng tại Massachusetts, và vì McCarthy là bạn của ông, của cha ông, đang hẹn hò với các em gái của ông và em trai ông, [Robert F. Kennedy](/wiki/Robert_F._Kennedy), có một thời gian ngắn làm việc cho McCarthy. Mặc dù Kennedy, vì bệnh tật, vắng mặt khi [thượng viện](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) biểu quyết 65 – 22 phiếu khiển trách McCarthy, Kennedy vẫn bị chỉ trích bởi những người chống McCarthy như [Eleanor Roosevelt](/wiki/Eleanor_Roosevelt) "lẽ ra ông (Kennedy) nên tỏ ra can đảm hơn, thay vì chỉ lo bảo toàn sự nghiệp chính trị của mình".
Ngày
[12 tháng 9](/wiki/12_th%C3%A1ng_9) năm [1953](/wiki/1953), Kennedy kết hôn với [Jacqueline Bouvier](/wiki/Jacqueline_Kennedy_Onassis). Trong hai năm sau đó, Kennedy phải chịu giải phẫu cột sống vài lần, kề cận với cái chết (suốt cuộc đời mình, ông đã bốn lần chịu lễ xức dầu thánh – thánh lễ dành cho người hấp hối – theo nghi thức [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o)), và thường xuyên vắng mặt tại thượng viện vì bệnh tật. Trong thời gian này, Kennedy cho xuất bản *Profiles in Courage* (Gương can đảm nơi Nghị trường), tôn vinh bảy thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đã dám chấp nhận những tổn thất trong sự nghiệp chính trị để bảo vệ niềm tin của mình. Tác phẩm này được trao tặng [Giải thưởng Pulitzer](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Pulitzer) năm [1957](/wiki/1957) cho thể loại tiểu sử.
Năm
[1956](/wiki/1956), Kennedy vận động [Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_to%C3%A0n_qu%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) cho vị trí ứng cử viên phó tổng tống, song đại hội chọn thượng nghị sĩ [Estes Kefauver](/w/index.php?title=Estes_Kefauver&action=edit&redlink=1) từ tiểu bang [Tennessee](/wiki/Tennessee) thay vì Kennedy. Dù vậy, những nỗ lực này đã giúp củng cố tiếng tăm của vị thượng nghị sĩ trẻ tuổi trong vòng Đảng Dân chủ.
## Tranh cử tổng thống[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=4)]
Năm
[1960](/wiki/1960), Kennedy công bố ý định ra tranh cử tổng thống Hoa Kỳ. Trong kỳ tuyển cử sơ bộ của đảng Dân chủ, ông đối đầu với các thách thức từ thượng nghị sĩ [Hubert H. Humphrey](/w/index.php?title=Hubert_H._Humphrey&action=edit&redlink=1) từ [Minnesota](/wiki/Minnesota), thượng nghị sĩ [Lyndon B. Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson) từ [Texas](/wiki/Texas), và [Adlai Stevenson](/w/index.php?title=Adlai_Stevenson&action=edit&redlink=1), ứng viên đảng Dân chủ năm [1952](/wiki/1952) và năm [1956](/wiki/1956), người không chính thức ra tranh cử nhưng tỏ ra là một ứng viên tiềm năng đang được ưa thích. Kennedy thành công trong các cuộc bầu cử sơ bộ như tại [Wisconsin](/wiki/Wisconsin) và [West Virginia](/wiki/T%C3%A2y_Virginia), sau cùng giành được sự đề cử của Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ năm 1960.
Bất kể những xung đột xảy ra trong các cuộc bầu cử sơ bộ, Kennedy chọn Johnson cho liên danh của mình, vì ông cần đến ảnh hưởng của Johnson tại miền Nam để có thể chiến thắng trong cuộc bầu cử có kết quả sít sao nhất kể từ năm
[1916](/wiki/1916). Những chủ đề chính trong cuộc tuyển cử này là kế hoạch kích thích nền kinh tế, đức tin Công giáo của Kennedy, [Cuba](/wiki/Cuba) và những tranh cãi liệu xem trong lãnh vực không gian và hỏa tiễn, Liên bang Xô viết đã vượt qua Hoa Kỳ chưa.
Tháng 9 và tháng 10, lần đầu tiên cử tri Mỹ có thể theo dõi trên màn ảnh truyền hình các cuộc tranh luận giữa hai ứng viên tổng thống, Kennedy thuộc đảng Dân chủ và
[Richard M. Nixon](/wiki/Richard_Nixon) thuộc đảng Cộng hòa. Suốt trong các cuộc tranh luận, Nixon trông có vẻ căng thẳng, toát mồ hôi và không cạo râu, trái với hình ảnh của Kennedy, thanh lịch và điềm tĩnh, khiến nhiều người nghĩ rằng Kennedy là người chiến thắng, mặc dù theo các sử gia, xét về khả năng biện luận, cả hai ngang điểm nhau. Cũng nên biết, những người theo dõi các cuộc tranh luận qua sóng phát thanh cho rằng Nixon tỏ ra có ấn tượng hơn . [12]
Vào ngày bầu cử,
[8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11) năm 1960, Kennedy thắng hơn Nixon với sự cách biệt rất sít sao, dù có các cáo buộc cho rằng những gian lận phiếu tại Texas và [Illinois](/wiki/Illinois) đã cướp chiếc ghế tổng thống khỏi tay Nixon.
## Ông chủ Nhà Trắng[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=5)]
Ngày
[20 tháng 1](/wiki/20_th%C3%A1ng_1) năm [1961](/wiki/1961), John F. Kennedy tuyên thệ nhậm chức tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ. Trong bài diễn văn nhậm chức, Kennedy kêu gọi người dân Mỹ hãy trở nên những công dân tích cực, *"Đừng bao giờ hỏi đất nước có thể làm gì cho chúng ta, hãy tự hỏi chúng ta có thể làm gì cho đất nước này"* ( *Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country*). Ông cũng kêu gọi các quốc gia trên thế giới hợp tác với nhau để cùng chiến đấu chống lại điều ông gọi là *"những kẻ thù chung của nhân loại... độc tài, nghèo khổ, bệnh tật và chiến tranh"*.
### Đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=6)]
Ngày
[17 tháng 4](/wiki/17_th%C3%A1ng_4) năm [1961](/wiki/1961), John F. Kennedy ra lệnh tiến hành kế hoạch xâm lăng [Cuba](/wiki/Cuba). Với sự trợ giúp của [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)), trong cái gọi là cuộc xâm lăng Vịnh Con Lợn ( *Playa Girón*), 1.500 người tị nạn Cuba được huấn luyện tại Hoa Kỳ thuộc "Lữ đoàn 2506", quay lại đảo quốc với hi vọng sẽ lật đổ [Fidel Castro](/wiki/Fidel_Castro). Nhưng CIA đã thẩm định sai tinh thần đề kháng của người dân Cuba, cùng một số sai lầm trong khi tiến hành cuộc xâm lăng, đã khiến kế hoạch trở thành một thất bại thảm hại. Ngày [19 tháng 4](/wiki/19_th%C3%A1ng_4), hầu hết những người đổ bộ lên đảo hoặc bị giết hoặc bị bắt giữ, và Kennedy buộc phải thương thảo để 1189 người được trả tự do . Đây là một vết ố trong chính sách đối ngoại của chính phủ Kennedy, nhưng tổng thống đã nhận hoàn toàn trách nhiệm về phần mình. Ngày [13] [1 tháng 5](/wiki/1_th%C3%A1ng_5)năm 1961, nhà lãnh đạo Fidel Castro tuyên bố: [[14]](#cite_note-14)
|“||
||”|
|
|
— Fidel Castro
Ngày
[13 tháng 8](/wiki/13_th%C3%A1ng_8) năm 1961, chính quyền [Đông Đức](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c) bắt đầu cho xây dựng [bức tường Berlin](/wiki/B%E1%BB%A9c_t%C6%B0%E1%BB%9Dng_Berlin) phân cách Đông Berlin khỏi khu vực phía tây của thành phố vì cớ sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ tại khu vực này. Kennedy không tiến hành biện pháp nào để tháo dỡ bức tường và hành động rất ít để đảo ngược hoặc ngăn chặn việc xây dựng kéo dài bức tường đến 155 km.
Cuộc
[khủng hoảng tên lửa Cuba](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_t%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_Cuba) bắt đầu vào ngày [14 tháng 10](/wiki/14_th%C3%A1ng_10) năm [1962](/wiki/1962) khi máy bay thám thính [U-2](/w/index.php?title=U-2&action=edit&redlink=1) của Hoa Kỳ chụp ảnh địa điểm hỏa tiễn đạn đạo tầm trung đang được xây dựng tại Cuba. Kennedy bị đặt vào một tình thế nan giải: nếu Hoa kỳ tấn công địa điểm đặt hỏa tiễn, chiến tranh hạt nhân có thể bùng nổ. Nếu không làm gì để đối phó với hiểm họa vũ khí hạt nhân đang cận kề, và nếu bị tấn công trước, Hoa Kỳ sẽ không có khả năng trả đũa. Một mối lo nữa là ảnh hưởng của Hoa Kỳ đang suy yếu tại [Tây Bán Cầu](/wiki/T%C3%A2y_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u). Nhiều viên chức quân sự và thành viên nội các gây áp lực nhằm tiến hành một cuộc tấn công bằng không lực vào các địa điểm này, nhưng Kennedy ra lệnh mở một cuộc phong tỏa bằng hải quân và bắt đầu đàm phán với [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Thay vì từ "phong tỏa", từ "cách ly" được dùng để miêu tả sự việc, vì theo định nghĩa của công pháp quốc tế, phong tỏa là một hành động chiến tranh. Một tuần sau đó, John F. Kennedy và nhà lãnh đạo Xô viết - Thủ tướng [Nikita Sergeyevich Khrushchyov](/wiki/Nikita_Sergeyevich_Khrushchyov), tiến tới một thỏa hiệp, theo đó Khrushchov đồng ý gỡ bỏ các hỏa tiễn nếu Hoa Kỳ cam kết không xâm lăng Cuba, và thỏa thuận ngầm gỡ bỏ hỏa tiễn đạn đạo của Hoa Kỳ tại [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) trong vòng sáu tháng. Biến cố này, đem toàn thế giới đến gần với nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh hạt nhân hơn bao giờ hết, đã giúp Kennedy học biết dè dặt hơn khi đối đầu với [Liên bang Xô viết](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Và cam kết không bao giờ xâm lăng Cuba vẫn được tôn trọng cho đến ngày nay – năm [2013](/wiki/2013).
Một trong những nỗ lực nhằm thể hiện niềm tin của Kennedy vào sức mạnh của thiện chí hòa bình với mục đích cải thiện thế giới là việc thành lập
[Đoàn hòa bình](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_h%C3%B2a_b%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) ( *Peace Corps*), một trong những hành động đầu tiên của ông với tư cách tổng thống. Qua chương trình này, vẫn còn hoạt động cho đến ngày nay, các nhân viên thiện nguyện tìm đến các quốc gia kém phát triển để giúp đỡ người dân tại đó trong các lĩnh vực như giáo dục, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe và xây dựng.
Lo ngại về những hiểm họa lâu dài của tình trạng
[ô nhiễm phóng xạ](/wiki/%C3%94_nhi%E1%BB%85m_ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1) và việc phổ biến [vũ khí hạt nhân](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n), Kennedy thúc đẩy việc thông qua [Thỏa ước cấm thử nghiệm vũ khí hạt nhân bán phần](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8Fa_%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BA%A5m_th%E1%BB%AD_nghi%E1%BB%87m_v%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n_b%C3%A1n_ph%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1), theo đó các cuộc thử nghiệm trên mặt đất, trong bầu khí quyển, dưới nước bị cấm, nhưng không cấm các vụ thử nghiệm dưới lòng đất. Hoa Kỳ, [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và Liên bang Xô viết là những nước đầu tiên đặt bút ký thỏa ước này. Kennedy ký ban hành thỏa ước tháng 8 năm [1963](/wiki/1963). Kennedy tin rằng đây là một trong những thành quả lớn nhất của chính phủ ông.
### Đối nội[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=7)]
Kennedy sử dụng thuật ngữ "Biên giới mới" (
*New Frontier*) cho chính sách đối nội của mình. Với nhiều tham vọng, chương trình này hứa hẹn cung cấp ngân sách liên bang cho các đề án giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho người già, và chính phủ sẽ can thiệp để kìm hãm đà suy thoái. Kennedy cũng cam kết chấm dứt nạn [kỳ thị chủng tộc](/wiki/Ph%C3%A2n_bi%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c).
Nỗ lực chấm dứt nạn kỳ thị chủng tộc là một trong những vấn đề thúc bách nhất của chính phủ Kennedy. Năm
[1954](/wiki/1954) [Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) ra phán quyết chấm dứt tình trạng phân cách học sinh da trắng và da màu tại các trường công lập. Dù vậy, vẫn còn nhiều trường học, đặc biệt tại các tiểu bang miền Nam không chịu tuân theo phán quyết, cũng tiếp tục diễn ra nhiều hành vi kỳ thị trên xe buýt, trong nhà hàng, rạp chiếu phim và những nơi công cộng khác.
Hàng ngàn người Mỹ thuộc các chủng tộc và thành phần xã hội khác nhau hiệp lại để bày tỏ sự phản kháng đối với tệ nạn này. Kennedy ủng hộ việc hòa hợp chủng tộc và bảo vệ dân quyền. Sự kiện Kennedy gọi điện thoại đến để an ủi và bày tỏ sự cảm thông với bà
[Coretta Scott King](/wiki/Coretta_Scott_King), vợ của [Mục sư](/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0) [Martin Luther King, Jr.](/wiki/Martin_Luther_King) đang bị giam giữ, trong khi diễn ra chiến dịch tranh cử tổng thống năm [1960](/wiki/1960) đã mang đến cho ông sự ủng hộ từ nhiều cử tri. Nhờ sự can thiệp của John và Robert Kennedy mà King sớm được trả tự do . Tuy nhiên, sau khi đắc cử, Kennedy cho rằng phong trào dân quyền chỉ gây ác cảm đối với người da trắng miền Nam, vì vậy tiến trình thông qua luật dân quyền sẽ gặp nhiều khó khăn tại [15] [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3)(đang dưới quyền kiểm soát của đảng viên Dân chủ miền Nam), ông xa lánh phong trào, khiến nhiều nhà lãnh đạo phong trào dân quyền tin rằng Kennedy không chịu ủng hộ những nỗ lực của họ.
Tháng 6 năm
[1963](/wiki/1963), John F. Kennedy buộc phải can thiệp khi [George Wallace](/w/index.php?title=George_Wallace&action=edit&redlink=1), thống đốc tiểu bang [Alabama](/wiki/Alabama) ngăn cản hai sinh viên da đen, [Vivian Malone](/w/index.php?title=Vivian_Malone&action=edit&redlink=1) và [James Hood](/w/index.php?title=James_Hood&action=edit&redlink=1), ghi danh theo học tại [Đại học Alabama](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Alabama&action=edit&redlink=1). Cuối cùng, khi phải đối đầu với vệ binh liên bang, Thứ trưởng bộ Tư pháp [Nicholas Katzenbach](/w/index.php?title=Nicholas_Katzenbach&action=edit&redlink=1) và vệ binh quốc gia tại [Alabama](/wiki/Alabama), George Wallace chịu nhượng bộ. Ngay tối hôm đó, Kennedy đọc bài diễn văn nổi tiếng về vấn đề nhân quyền được phát sóng trên các chương trình truyền hình và truyền thanh toàn quốc , đưa ra những phác thảo về sau trở thành [16] [Đạo luật Dân quyền năm 1964](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_lu%E1%BA%ADt_D%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_n%C4%83m_1964&action=edit&redlink=1) . [[17]](#cite_note-17)
Trong khuôn khổ chính sách đối nội, năm 1963 John F. Kennedy đệ trình dự luật cải cách thuế, bao gồm việc cắt giảm thuế lợi tức, nhưng dự luật này không được thông qua tại quốc hội cho đến năm
[1964](/wiki/1964), sau khi ông bị ám sát. Đây là một trong những đề án cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử hiện đại Hoa Kỳ, vượt qua cả luật cắt giảm thuế của [Ronald Reagan](/wiki/Ronald_Reagan) năm [1981](/wiki/1981).
### Chương trình không gian[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=8)]
Kennedy rất tha thiết với mục tiêu đặt Hoa Kỳ vào vị trí dẫn đầu trong cuộc chạy đua chinh phục không gian. Liên bang Xô viết đã dẫn trước Hoa Kỳ trong lãnh vực thám hiểm không gian và Kennedy quyết tâm bám đuổi. Ông đã nói "Không một quốc gia nào muốn lãnh đạo các quốc gia khác lại chịu đứng đằng sau trong cuộc đua chinh phục không gian" và "Chúng ta chọn đi lên
[Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng) và tiến hành những chương trình khác không phải vì đây là những việc dễ làm, nhưng bởi vì đây là những sứ mạng khó khăn" . Kennedy yêu cầu quốc hội chuẩn chi hơn 22 tỷ đô la cho [18] [Đề án Apollo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81_%C3%A1n_Apollo&action=edit&redlink=1), với mục tiêu đưa người lên Mặt Trăng trước khi chấm dứt thập niên 1960. Năm [1969](/wiki/1969), sáu năm sau khi Kennedy chết, mục tiêu này được hoàn thành khi [Neil Armstrong](/wiki/Neil_Armstrong)và [Buzz Aldrin](/wiki/Buzz_Aldrin)trở thành những người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng.
### Nội các[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=9)]
|
|CHỨC VỤ |
|TÊN |
|NHIỆM KỲ
|
|**John F. Kennedy** [Phó Tổng thống](/wiki/Ph%C3%B3_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Lyndon B. Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson) [Bộ trưởng Ngoại giao](/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3) [Dean Rusk](/wiki/Dean_Rusk) [Bộ trưởng Ngân khố](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ng%C3%A2n_kh%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [C. Douglas Dillon](/w/index.php?title=C._Douglas_Dillon&action=edit&redlink=1) [Bộ trưởng Quốc phòng](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng&action=edit&redlink=1) [Robert S. McNamara](/wiki/Robert_McNamara) [Bộ trưởng Tư pháp](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_T%C6%B0_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) [Robert F. Kennedy](/wiki/Robert_F._Kennedy) [Bộ trưởng Bưu điện](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_B%C6%B0u_%C4%91i%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [J. Edward Day](/w/index.php?title=J._Edward_Day&action=edit&redlink=1) [John A. Gronouski](/w/index.php?title=John_A._Gronouski&action=edit&redlink=1) [Bộ trưởng Nội vụ](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_N%E1%BB%99i_v%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) [Stewart L. Udall](/w/index.php?title=Stewart_L._Udall&action=edit&redlink=1) [Bộ trưởng Nông nghiệp](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) [Orville L. Freeman](/w/index.php?title=Orville_L._Freeman&action=edit&redlink=1) [Bộ trưởng Thương mại](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Luther H. Hodges](/w/index.php?title=Luther_H._Hodges&action=edit&redlink=1) [Bộ trưởng Lao động](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) [Arthur J. Goldberg](/w/index.php?title=Arthur_J._Goldberg&action=edit&redlink=1) [W. Willard Wirtz](/w/index.php?title=W._Willard_Wirtz&action=edit&redlink=1) [Bộ trưởng Y tế, Giáo dục và Phúc lợi](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF,_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_v%C3%A0_Ph%C3%BAc_l%E1%BB%A3i&action=edit&redlink=1) [Abraham A. Ribicoff](/w/index.php?title=Abraham_A._Ribicoff&action=edit&redlink=1) [Anthony J. Celebrezze](/w/index.php?title=Anthony_J._Celebrezze&action=edit&redlink=1)
### Bổ nhiệm vào Tòa án tối cao[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=10)]
Tổng thống John F. Kennedy bổ nhiệm hai thẩm phán cho Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ:
[Byron Raymond White](/w/index.php?title=Byron_Raymond_White&action=edit&redlink=1)(1962) [Arthur Joseph Goldberg](/w/index.php?title=Arthur_Joseph_Goldberg&action=edit&redlink=1)(1962)
## Hình ảnh, đời sống xã hội và gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=11)]
So sánh với các
[đệ nhất phu nhân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_phu_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) và các tổng thống tiền nhiệm, Kennedy và vợ ông, "Jackie", còn rất trẻ. Cả hai đều được yêu thích đặc biệt, theo cung cách dành cho các ca sĩ [nhạc pop](/wiki/Pop) hoặc ngôi sao điện ảnh hơn là cho giới chính khách, làm ảnh hưởng đến các khuynh hướng thời thượng và trở nên mục tiêu săn ảnh của các tạp chí đang đắt hàng.
Gia đình Kennedy đem đến Nhà Trắng một sức sống mới. Họ tin rằng
[Nhà Trắng](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng) là địa điểm nên được dùng để tán dương những thành quả của nền văn hóa và [lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3). Họ mời các họa sĩ, nhà văn, khoa học gia, nhà thơ, nhạc sĩ, diễn viên, những người nhận [giải Nobel](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel) và các vận động viên đến thăm Nhà Trắng. Jacqueline Kennedy cũng sưu tầm các tác phẩm nghệ thuật và trang trí nội thất, dần dần cho trùng tu các phòng ốc trong tòa nhà.
Với hai con nhỏ,
[Caroline](/wiki/Caroline_Kennedy) và [John Jr.](/wiki/John_F._Kennedy,_Jr.) (thường được gọi là "John John"), gia đình Kennedy biến tòa Nhà Trắng thành một nơi trẻ trung và vui thú. Bên ngoài, trên sân cỏ của Nhà Trắng, gia đình Kennedy cho xây dựng một nhà trẻ, một hồ bơi và một ngôi nhà trên cây.
Nhưng bên dưới bề mặt hào nhoáng, rực rỡ là những nỗi đau đến từ các thảm họa cá nhân, đáng kể nhất là cái chết của con trai, Patrick Bouvier Kennedy, vào tháng 8 năm
[1963](/wiki/1963), khi chỉ là một bé sơ sinh.
Sau khi chết, những bí mật về những mối quan hệ ngoài hôn nhân với các nhân viên và khách viếng thăm Nhà Trắng khi John F. Kennedy còn đương chức dần dần được khơi mở. Vào lúc ấy, những vấn đề như thế được xem là không thích hợp nếu đem phơi bày trước công luận, vì vậy, trong trường hợp của Kennedy, chúng không bao giờ được tiết lộ cho công chúng khi ông còn sống, ngay cả khi có những chỉ dấu công khai về mối quan hệ với
[Marilyn Monroe](/wiki/Marilyn_Monroe), theo như cách người nữ diễn viên rất được yêu thích này hát ca khúc *Happy Birthday Mr. President* tại tiệc chiêu đãi sinh nhật của Kennedy được truyền hình vào tháng 5 năm [1962](/wiki/1962). Sau cái chết của Kennedy, nhiều điều được tiết lộ, trong đó có mối quan hệ của ông với [Judith Campbell Exner](/w/index.php?title=Judith_Campbell_Exner&action=edit&redlink=1), người phụ nữ này cùng lúc có mối quan hệ với một ông trùm [Mafia](/wiki/Mafia) tại [Chicago](/wiki/Chicago), [Sam Giancana](/w/index.php?title=Sam_Giancana&action=edit&redlink=1).
Kennedy được chọn vào vị trí thứ ba (sau
[Martin Luther King, Jr.](/wiki/Martin_Luther_King) và [Mẹ Teresa](/wiki/M%E1%BA%B9_Teresa)) trong danh sách những nhân vật được ngưỡng mộ nhất trong [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20) của [Gallup](/w/index.php?title=Gallup&action=edit&redlink=1) [[19]](#cite_note-19) . [20]
## Vụ ám sát Kennedy (1963)[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=12)]
Ngày
[22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11) năm [1963](/wiki/1963), Tổng thống John F. Kennedy bị [ám sát](/wiki/%C3%81m_s%C3%A1t) tại thành phố [Dallas](/wiki/Dallas,_Texas), tiểu bang [Texas](/wiki/Texas) lúc 12:30 giờ trung tâm (CST) khi đang thăm viếng tiểu bang này. [Lee Harvey Oswald](/w/index.php?title=Lee_Harvey_Oswald&action=edit&redlink=1), lúc 7:00 bị buộc tội giết một cảnh sát Dallas, lúc 11:30 bị buộc tội giết tổng thống (vào thời ấy không có cáo buộc ám sát tổng thống). Chỉ hai ngày sau, Oswald bị [Jack Ruby](/w/index.php?title=Jack_Ruby&action=edit&redlink=1) bắn chết ngay tại đồn cảnh sát Dallas. Năm ngày sau khi Oswald bị giết, tân Tổng thống [Lyndon B. Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson) thành lập [Ủy hội Warren](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_h%E1%BB%99i_Warren&action=edit&redlink=1), dưới sự lãnh đạo của Chánh án Tòa Tối cao [Earl Warren](/w/index.php?title=Earl_Warren&action=edit&redlink=1), tiến hành điều tra vụ ám sát. Cả Ủy hội Warren và Ủy ban Hạ viện điều tra vụ ám sát đều đưa ra kết luận Oswald là thủ phạm. Dù vậy, những người chỉ trích cho rằng Oswald hoặc không hành động một mình hoặc không dính líu gì hết vào vụ ám sát, Oswald là nạn nhân của một vụ dàn xếp, và vụ ám sát xảy ra theo những âm mưu trái ngược với những kết luận chính thức.
## Di sản[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=13)]
|“||
|... my fellow Americans: ask not what your country can do for you--ask what you can do for your country. |”|
|
|
— Lời phát biểu nổi tiếng của JFK nhân ngày lễ nhậm chức
- Dịch nghĩa:
... những người bạn Hoa Kỳ của tôi: đừng hỏi đất nước của bạn sẽ làm gì cho bạn -- hỏi rằng bạn đã làm gì cho đất nước của mình.
Các bạn công dân thế giới của tôi: đừng hỏi nước Mỹ sẽ làm gì cho bạn, mà hỏi chúng ta có thể cùng nhau làm gì cho tự do của nhân loại.
[Truyền hình](/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh) trở nên nguồn thông tin chủ đạo giúp dân chúng theo dõi các diễn biến của vụ ám sát, trong khi báo chí tỏ ra lạc hậu vì không thể cung ứng cho độc giả tin tức cập nhật. Lần đầu tiên mạng lưới truyền hình Hoa Kỳ phát sóng 24 giờ mỗi ngày. Công chúng Hoa kỳ và các nơi khác trên thế giới đã chứng kiến trực tiếp tang lễ Kennedy và diễn biến vụ hạ sát Lee Harvey Oswald. Nhờ những biến cố lịch sử này mà công nghệ truyền hình vươn vai trưởng thành để trở nên nguồn thông tin cạnh tranh với các nhật báo.
Ngày
[14 tháng 3](/wiki/14_th%C3%A1ng_3) năm [1967](/wiki/1967), thi thể của John F. Kennedy được đưa về an nghỉ vĩnh viễn tại [Nghĩa trang Quốc gia Arlington](/wiki/Ngh%C4%A9a_trang_qu%E1%BB%91c_gia_Arlington). Đại sứ Hoa Kỳ tại [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), [Adlai Stevenson](/w/index.php?title=Adlai_Stevenson&action=edit&redlink=1) nói về vụ ám sát "tất cả chúng ta... sẽ mang nỗi đau vì cái chết của Kennedy cho đến ngày cuối cùng của đời mình". Kennedy an nghỉ cùng với vợ và các con đã chết, còn Robert, em trai ông, thì được chôn gần đó. Mộ của ông được đánh dấu bởi "Ngọn lửa Vĩnh hằng".
Mặc dù thời gian ngắn ngủi của John F. Kennedy tại Nhà Trắng, và dù trong nhiệm kỳ tổng thống của ông không có đạo luật quan trọng nào được thông qua, Kennedy vẫn được xem là một trong những tổng thống vĩ đại nhất của Hoa Kỳ.
Hình ảnh của Kennedy được lưu giữ trong nhiều khía cạnh của văn hóa Hoa Kỳ. Ngày
[24 tháng 12](/wiki/24_th%C3%A1ng_12) năm 1963, Phi trường quốc tế Idlewild tại [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) được đổi tên thành [Phi trường Quốc tế John F. Kennedy](/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_John_F._Kennedy); ngày [30 tháng 4](/wiki/30_th%C3%A1ng_4) năm [1964](/wiki/1964), một [hàng không mẫu hạm](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) được đặt tên [USS John F. Kennedy](/w/index.php?title=USS_John_F._Kennedy&action=edit&redlink=1). Năm [1979](/wiki/1979), [Thư viện John Fitzgerald Kennedy](/w/index.php?title=Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_John_Fitzgerald_Kennedy&action=edit&redlink=1) khánh thành. [Đại học John F. Kennedy](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_John_F._Kennedy&action=edit&redlink=1) được khai giảng tại [Pleasant Hill](/w/index.php?title=Pleasant_Hill&action=edit&redlink=1), tiểu bang [California](/wiki/California) năm [1964](/wiki/1964). Chân dung của Kennedy cũng xuất hiện trên đồng tiền mệnh giá nửa đô la.
Năm 1964, ông được truy tặng
[Giải Pacem in Terris](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Pacem_in_Terris).
## Phê phán[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=14)]
Dù thuộc trong số các tổng thống được yêu thích nhất tại Hoa Kỳ, những người chỉ trích Kennedy cho rằng tiếng tăm dành cho ông là không xứng đáng. Dù là một tổng thống trẻ tuổi và có sức thu hút lớn, Kennedy không có nhiều cơ hội để đạt được nhiều thành quả trong nhiệm kỳ tổng thống của mình. Theo cách lý luận này, tình cảm lớn lao công chúng dành cho Kennedy xuất phát từ sự kiện nhiệm kỳ ngắn ngủi của ông được đánh dấu bởi sự khởi đầu đầy lạc quan với nhiều chương trình hành động được cho là sẽ mang nhiều lợi ích đến cho nước Mỹ, dân chúng và các vấn đề toàn cầu. Đạo luật dân quyền được trình
[Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) vào năm 1963, một phần là được hình thành bởi em trai ông, Bộ trưởng Tư pháp Robert F. Kennedy, và được thi hành bởi người kế nhiệm, Tổng thống Lyndon Johnson, năm 1964.
Đời tư của Kennedy thu hút sự quan tâm của những người chỉ trích ông. Họ cho rằng những lầm lẫn trong việc thẩm định đời tư sẽ dẫn đến những phán đoán sai lệch về sự nghiệp chính trị của ông. Nhiều chỉ trích bắt nguồn từ những tiết lộ về mức độ gia đình Kennedy che giấu cử tri nước Mỹ những thông tin về các vấn đề cá nhân như tình trạng nghiêm trọng các căn bệnh Kennedy mắc phải (chúng có thể đe dọa tính mạng ông như bệnh Addison), chế độ điều trị với liều lượng cao, những quan hệ ngoài hôn nhân trong thời gian dài, và những nghi vấn về những dính líu đến các nhân vật thuộc các tổ chức tội phạm.
[Seymour Hersh](/w/index.php?title=Seymour_Hersh&action=edit&redlink=1) trong *Dark Side of Camelot* (Mặt trái của [Camelot](/w/index.php?title=Camelot&action=edit&redlink=1)), [1998](/wiki/1998), đã đưa ra những lập luận như trên. *An Unfinished Life* (Cuộc đời dang dở), [2003](/wiki/2003), của [Robert Dallek](/w/index.php?title=Robert_Dallek&action=edit&redlink=1) là một sách tiểu sử với quan điểm quân bình hơn, cũng chứa đựng nhiều chi tiết liên quan đến sức khỏe của Kennedy.
## Câu nói nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=15)]
Trong bài phát biểu nhậm chức ngày 20 tháng 1 năm 1961, tổng thống Kennedy đã phát biểu một câu nói mà sau này được xem là một trong những câu nói nổi tiếng nhất của ông:
[[21]](#cite_note-21)
|“||
|Đừng hỏi đất nước có thể làm gì cho bạn mà hãy hỏi bạn có thể làm gì cho đất nước của mình. |”|
## Phương tiện[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=16)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=17)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Jacqueline Kennedy Onassis](/wiki/Jacqueline_Kennedy_Onassis) [John F. Kennedy, Jr.](/wiki/John_F._Kennedy,_Jr.) [Gia tộc Kennedy](/wiki/Gia_t%E1%BB%99c_Kennedy) [Lời nguyền Kennedy](/wiki/L%E1%BB%9Di_nguy%E1%BB%81n_Kennedy) [Sự cố bom nguyên tử Goldsboro 1961](/wiki/S%E1%BB%B1_c%E1%BB%91_bom_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD_Goldsboro_1961)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=18)] **“The Sixties”. Junior Scholastic. 11 tháng 2 na7m 1994. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:** [^](#cite_ref-scholastic_1-0)
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)); [^](#cite_ref-2) [“FAQ”](http://www.pulitzer.org/faq#q20). Pulitzer.org. Truy cập 28 tháng 3 năm 2010. [^](#cite_ref-3) [American Experience: John F. Kennedy](http://www.pbs.org/wgbh/amex/presidents/35_kennedy/kennedy_legacy.html), [PBS](/wiki/PBS). Truy cập ngày [25 tháng 2](/wiki/25_th%C3%A1ng_2)năm 2007. [^](#cite_ref-4) [“John Fitzgerald Kennedy National Historic site”](http://www.nps.gov/jofi/faqs.htm)(HHTML). Truy cập 8 tháng 2 năm 2008. [^](#cite_ref-5) [“John F. Kennedy Miscellaneous Information”](http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/John+F.+Kennedy+Miscellaneous+Information.htm). *JFK library*. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2007. **Kennedy, John F. (16 tháng 10, 1981).** [^](#cite_ref-6) [. Greenwood Press Reprint.](http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=24144268) *Why England Slept* [ISBN](/wiki/ISBN) [9780313228742](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780313228742).; [Jean Edward Smith](/w/index.php?title=Jean_Edward_Smith&action=edit&redlink=1), "Kennedy and Defense: The Formative Years", *Air University Review*, (tháng 3-4, 1967) [^](#cite_ref-7) [Why England Slept - Wikipedia, the free encyclopedia](http://en.wikipedia.org/wiki/Why_England_Slept) **Ballard, Robert (2002)** [^](#cite_ref-8) *Collision with History: The Search for John F. Kennedy's PT 109*, tr. 12, 36. [^](#cite_ref-9) [“Lieutenant John F. Kennedy, USN”](http://www.history.navy.mil/faqs/faq60-2.htm). *Naval Historical Center*. Ngày 18 tháng 6 năm 2002. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2007. **Hove, Duane (2003)** [^](#cite_ref-10) *American Warriors: Five Presidents in the Pacific Theater of World War II Bard Street Press* [ISBN 1-57249-307-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1572493070) **Hove, Duane T.** [^](#cite_ref-11) [“Five Presidents in the Pacific Theater of World War II”](http://www.americanwarriorsfivepresidents.com/). Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2007. **Tyner Allen, Erika.** [^](#cite_ref-12) [“THE KENNEDY-NIXON PRESIDENTIAL DEBATES, 1960”](http://www.museum.tv/archives/etv/K/htmlK/kennedy-nixon/kennedy-nixon.htm). *museum.tv*. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2007. **Schlesinger, Robert Kennedy and His Times** [^](#cite_ref-13) [^](#cite_ref-14) [“Victorious Castro bans elections”](http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/1/newsid_2479000/2479867.stm). BBC News. 1 tháng 5 năm 1961. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2006. Nguyên văn: *The revolution has no time for elections. There is no more democratic government in Latin America than the revolutionary government.... If Mr. Kennedy does not like Socialism, we do not like imperialism. We do not like capitalism*. **Brown, Mitchell.** [^](#cite_ref-15) [“Martin Luther King, Jr. Chronology”](http://www.lib.lsu.edu/hum/mlk/srs216.html). [Louisiana State University](/w/index.php?title=Louisiana_State_University&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007. **Kennedy, John F.** [^](#cite_ref-16) [“Civil Rights Address”](http://www.americanrhetoric.com/speeches/jfkcivilrights.htm). *AmericanRhetoric.com*. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007. [^](#cite_ref-17) [“CIVIL RIGHTS ACT”](http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/democrac/39.htmights.htm). *usinfo.state.gov*. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007. **Kennedy, John F. (ngày 12 tháng 9 năm 1962).** [^](#cite_ref-18) [“President John F. Kennedy”](http://webcast.rice.edu/speeches/19620912kennedy.html). [Rice University](/w/index.php?title=Rice_University&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2007. [^](#cite_ref-19) *The Gallup Poll 1999*. Wilmington, DE: Scholarly Resources Inc. 1999. tr. 248–249. [^](#cite_ref-20) [“Greatest of the Century”](http://www.pollingreport.com/20th.htm). Gallup/CNN/USA Today Poll. 1999-12-20 and 1999-12-21. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-21) [http://www.famousquotes.me.uk/speeches/John_F_Kennedy/5.htm](http://www.famousquotes.me.uk/speeches/John_F_Kennedy/5.htm)truy cập 04 tháng 9 năm 2011
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=19)]
### Tài liệu chính[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=20)]
- Goldzwig, Steven R. and Dionisopoulos, George N., eds.
*In a Perilous Hour: The Public Address of John F. Kennedy*, text and analysis of key speeches (1995)
### Tài liệu phụ[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=21)]
- Brauer, Carl.
*John F. Kennedy and the Second Reconstruction*(1977)
- Burner, David.
*John F. Kennedy and a New Generation*(1988)
- Dallek, Robert (2003).
*An Unfinished Life: John F. Kennedy, 1917 – 1963*. Brown, Little. [ISBN 0-316-17238-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0316172383).
- Collier, Peter & Horowitz, David.
*The Kennedys*(1984)
- Cottrell, John.
*Assassination! The World Stood Still*(1964)
- Fay, Paul B., Jr.
*The Pleasure of His Company*(1966)
- Freedman, Lawrence.
*Kennedy's Wars: Berlin, Cuba, Laos and Vietnam*(2000)
- Fursenko, Aleksandr and Timothy Naftali.
*One Hell of a Gamble: Khrushchev, Castro and Kennedy, 1958–1964*(1997)
- Giglio, James.
*The Presidency of John F. Kennedy*(1991), standard scholarly overview of policies
- Harper, Paul, and Joann P. Krieg eds.
*John F. Kennedy: The Promise Revisited*(1988), scholarly articles on presidency
- Harris, Seymour E.
*The Economics of the Political Parties, with Special Attention to Presidents Eisenhower and Kennedy*(1962)
- Heath, Jim F.
*Decade of Disillusionment: The Kennedy–Johnson Years*(1976), general survey of decade
- Hellmann, John.
*The Kennedy Obsession: The American Myth of JFK*(1997), negative assessment
- Hersh, Seymour.
*The Dark Side of Camelot*(1997), highly negative assessment
- House Select Committee on Assassinations.
*Final Assassinations Report*(1979)
- Kunz, Diane B.
*The Diplomacy of the Crucial Decade: American Foreign Relations during the 1960s*(1994)
- Manchester, William.
*Portrait of a President: John F. Kennedy in Profile*(1967)
- Manchester, William.
*The Death of a President: November 20-November 25*(1967)
- O'Brien, Michael.
*John F. Kennedy: A Biography*(2005), the most detailed biography
- Parmet, Herbert.
*Jack: The Struggles of John F. Kennedy*(1980)
- Parmet, Herbert.
*JFK: The Presidency of John F. Kennedy*(1983)
- Piper, Michael Collins.
*Final Judgment*(2004: sixth edition). American Free Press
- Reeves, Richard.
*President Kennedy: Profile of Power*(1993), balanced assessment of policies
- Reeves, Thomas.
*A Question of Character: A Life of John F. Kennedy*(1991) hostile assessment of his character flaws
- Schlesinger, Arthur, Jr.
*A Thousand Days: John F. Kennedy in the White House*(1965), by a close advisor
- Schlesinger, Arthur, Jr.
*Robert Kennedy And His Times*(2002) [Smith, Jean Edward](/w/index.php?title=Jean_Edward_Smith&action=edit&redlink=1). *Kennedy and Defense: The Formative Years*. Air University Review (tháng 3– 4 năm 1967) [Kennedy and Defense](http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/aureview/1967/mar-apr/smith.html)
- Smith, Jean Edward.
*The Defense of Berlin*, Baltimore. Johns Hopkins Press (1963)
- Smith, Jean Edward.
*The Wall as Watershed*, Arlington, Virginia. Institute for Defense Analysis (1966)
- Smith, Jean Edward. "The Bay of Pigs: The Unanswered Questions".
*The Nation*, pp. 360–363 ( [13 tháng 4](/wiki/13_th%C3%A1ng_4), [1964](/wiki/1964))
- Sorensen, Theodore.
*Kennedy*(1966), by a close advisor
- Walsh, Kenneth T.
*Air Force One: A History of the Presidents and Their Planes*(2003)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=John_F._Kennedy&action=edit§ion=22)]
|
|
Tìm hiểu thêm về
John F. Kennedy
tại
|
|![]()
[Từ điển](https://vi.wiktionary.org/wiki/Kennedy)từ Wiktionary ![ Tìm kiếm Commons](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Commons](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
[Tập tin phương tiện](https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/John_F._Kennedy)từ Commons ![ Tìm kiếm Wikiquote](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikiquote](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
[Danh ngôn](https://vi.wikiquote.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/John_F._Kennedy)từ Wikiquote ![ Tìm kiếm Wikisource](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikisource](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
[Văn kiện](https://vi.wikisource.org/wiki/Author:John_F._Kennedy)từ Wikisource
- Found imdb, Found ontheissuespath, Found c-span,
- Chính thức
[John F. Kennedy Presidential Library and Museum](http://www.jfklibrary.org/) [John Fitzgerald Kennedy National Historic Site](http://www.nps.gov/jofi/index.htm) [White House biography](http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/)
- Truyền thông
[John F. Kennedy](http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/k/john_fitzgerald_kennedy/index.html)collected news and commentary at [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times) [Những lần hiện diện](http://www.c-spanvideo.org/johnkennedy)trên [C-SPAN](/w/index.php?title=C-SPAN&action=edit&redlink=1) ["Life Portrait of John F. Kennedy"](http://www.c-span.org/video/?151631-1/life-portrait-john-f-kennedy), from [C-SPAN](/w/index.php?title=C-SPAN&action=edit&redlink=1)'s *, November 5, 1999* [American Presidents: Life Portraits](/w/index.php?title=American_Presidents:_Life_Portraits&action=edit&redlink=1)
-
[Radio coverage of the assassination of President Kennedy as broadcast on WCCO-AM Radio (Minneapolis) and CBS Radio](http://radiotapes.com/specialpostings.html#JFK)
- Khác
[John F. Kennedy: A Resource Guide](http://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/kennedy/index.html)- the Library of Congress [Extensive Essays on JFK](http://www.millercenter.virginia.edu/index.php/academic/americanpresident/kennedy)with shorter essays on each member of his cabinet and First Lady - [Miller Center of Public Affairs](/w/index.php?title=Miller_Center_of_Public_Affairs&action=edit&redlink=1) [Kennedy Administration](http://history.state.gov/historicaldocuments/kennedy)from Office of the Historian, [United States Government Printing Office](/w/index.php?title=United_States_Government_Printing_Office&action=edit&redlink=1), Washington, D.C. [Works by or about John F. Kennedy](//archive.org/search.php?query=%28subject%3A%22Kennedy%2C%20John%20Fitzgerald%22%20OR%20subject%3A%22Kennedy%2C%20John%20F%2E%22%20OR%20subject%3A%22Kennedy%2C%20J%2E%20F%2E%22%20OR%20subject%3A%22John%20Fitzgerald%20Kennedy%22%20OR%20subject%3A%22John%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20subject%3A%22J%2E%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20creator%3A%22John%20Fitzgerald%20Kennedy%22%20OR%20creator%3A%22John%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20creator%3A%22J%2E%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20creator%3A%22J%2E%20Fitzgerald%20Kennedy%22%20OR%20creator%3A%22Kennedy%2C%20John%20Fitzgerald%22%20OR%20creator%3A%22Kennedy%2C%20John%20F%2E%22%20OR%20creator%3A%22Kennedy%2C%20J%2E%20F%2E%22%20OR%20creator%3A%22Kennedy%2C%20J%2E%20Fitzgerald%22%20OR%20title%3A%22John%20Fitzgerald%20Kennedy%22%20OR%20title%3A%22John%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20title%3A%22J%2E%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20description%3A%22John%20Fitzgerald%20Kennedy%22%20OR%20description%3A%22John%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20description%3A%22J%2E%20F%2E%20Kennedy%22%20OR%20description%3A%22Kennedy%2C%20John%20Fitzgerald%22%20OR%20description%3A%22Kennedy%2C%20John%20F%2E%22%29%20OR%20%28%221917-1963%22%20AND%20Kennedy%29)at [Internet Archive](/wiki/Internet_Archive) [Tác phẩm của John F. Kennedy](http://librivox.org/author/2572)trên [LibriVox](/w/index.php?title=LibriVox&action=edit&redlink=1)(sách audio thuộc phạm vi công cộng) [Danh sách đĩa nhạc của John F. Kennedy](http://www.discogs.com/artist/John+F.+Kennedy)trên [Discogs](/wiki/Discogs) [“John F. Kennedy”](https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=574). [Find a Grave](/w/index.php?title=Find_a_Grave&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2013. [John F. Kennedy](http://www.dmoz.org/Society/History/By_Region/North_America/United_States/Presidents/Kennedy%2C_John_Fitzgerald/)tại [DMOZ](/wiki/DMOZ) [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1917](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1917) [Mất 1963](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1963) [Tổng thống Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ngh%E1%BB%8B_s%C4%A9_Hoa_K%E1%BB%B3) [Chính trị gia Hoa Kỳ bị ám sát](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia_Hoa_K%E1%BB%B3_b%E1%BB%8B_%C3%A1m_s%C3%A1t) [Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_h%E1%BB%AFu_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_La_M%C3%A3_Hoa_K%E1%BB%B3) [Gia tộc Kennedy](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gia_t%E1%BB%99c_Kennedy) [Lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3) [Người Massachusetts](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Massachusetts) [Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%B1_do_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) [Người được sân bay đặt theo tên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_s%C3%A2n_bay_%C4%91%E1%BA%B7t_theo_t%C3%AAn) [Cựu sinh viên Đại học Harvard](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_sinh_vi%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard) [Người Mỹ gốc Ireland](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Ireland) [Chính trị gia Mỹ thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia_M%E1%BB%B9_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20) [Nhà văn Mỹ thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_v%C4%83n_M%E1%BB%B9_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20) [Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C4%A9_quan_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Cựu sinh viên của Trường Kinh tế Luân Đôn](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_sinh_vi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Kinh_t%E1%BA%BF_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) [Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%C3%A2n_nh%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3_trong_Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_hai)

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1052 hit/1, cp1052 miss


text:
Měchenice
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Měchenice là một làng thuộc huyện Praha-západ, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- MINKSOVÁ, Ivana: Měchenice – proměny v čase. Měchenice: Obecní úřad, 2013, 155 s. (ISBN 9788026042327).
- ^ “Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Měchenice
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Měchenice|
|—
|![ Měchenice, ulice.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/M%C4%9Bchenice%2C_ulice.JPG/250px-M%C4%9Bchenice%2C_ulice.JPG)
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Mechenice PZ CZ.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Mechenice_PZ_CZ.png/250px-Mechenice_PZ_CZ.png)
![ Mechenice PZ CZ.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Mechenice_PZ_CZ.png/250px-Mechenice_PZ_CZ.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_Czech_Republic.svg/23px-Flag_of_the_Czech_Republic.svg.png)
[Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Středočeský](/wiki/%C4%8Cechy_Trung_(v%C3%B9ng)) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Praha-západ](/w/index.php?title=Praha-z%C3%A1pad_(huy%E1%BB%87n)&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [NUTS 5](/wiki/C%C3%A1c_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) **Měchenice** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc huyện [Praha-západ](/w/index.php?title=Praha-z%C3%A1pad_(huy%E1%BB%87n)&action=edit&redlink=1), vùng [Středočeský](/wiki/%C4%8Cechy_Trung_(v%C3%B9ng)), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c). [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=M%C4%9Bchenice&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C4%9Bchenice&action=edit§ion=1)]
- MINKSOVÁ, Ivana: Měchenice – proměny v čase. Měchenice: Obecní úřad, 2013, 155 s. (
[ISBN 9788026042327](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9788026042327)). [^](#cite_ref-1) [“Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”](http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 miss, cp1052 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Mật (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mật trong tiếng Việt là một từ đa nghĩa. Việc sử dụng và hiểu nó phụ thuộc vào ngữ cảnh của từ trong câu. Nó có thể là:
- Loại nước sánh, màu nâu đỏ, vị ngọt từ cây mía, sản xuất theo phương pháp thủ công, chủ yếu là sacaroza. Ví dụ: thắng mật, nấu kẹo lạc đường mật. Xem bài Mật mía.
- Chất lỏng tương tự mật mía, là sản phẩm phụ trong công nghiệp chế biến đường, có nguồn gốc từ dịch mía đường, củ cải đường... Xem bài Rỉ mật.
- Các chất lỏng có vị ngọt, do các tuyến ở đáy một số loài thực vật có hoa tiết ra, chủ yếu là fructôza, glucôza và nước, với một chút mantôza, sucrôza. Xem bài Mật (hoa).
- Mật ong-là chất lỏng nhớt và sệt do ong hút từ mật hoa để chế tạo. Ví dụ: gấu ăn mật.
- Chất lỏng màu xanh vàng, có vị đắng do gan tiết ra để tiêu hoá các chất mỡ. Xem bài Mật.
- Gọi tắt của túi mật trong cơ thể động vật. Ví dụ: mua mật gấu (hoang).

markdown:
# Mật (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt **Mật** trong [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) là một [từ đa nghĩa](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91a_ngh%C4%A9a). Việc sử dụng và hiểu nó phụ thuộc vào ngữ cảnh của từ trong câu. Nó có thể là:
- Loại nước sánh, màu nâu đỏ, vị ngọt từ cây mía, sản xuất theo phương pháp thủ công, chủ yếu là
[sacaroza](/w/index.php?title=Sacaroza&action=edit&redlink=1). Ví dụ: thắng mật, nấu kẹo lạc đường mật. Xem bài [Mật mía](/wiki/M%E1%BA%ADt_m%C3%ADa).
- Chất lỏng tương tự
[mật mía](/wiki/M%E1%BA%ADt_m%C3%ADa), là sản phẩm phụ trong công nghiệp chế biến đường, có nguồn gốc từ dịch mía đường, củ cải đường... Xem bài [Rỉ mật](/wiki/R%E1%BB%89_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng).
- Các chất lỏng có vị ngọt, do các tuyến ở đáy một số loài thực vật có hoa tiết ra, chủ yếu là
[fructôza](/w/index.php?title=Fruct%C3%B4za&action=edit&redlink=1), [glucôza](/w/index.php?title=Gluc%C3%B4za&action=edit&redlink=1)và [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc), với một chút [mantôza](/w/index.php?title=Mant%C3%B4za&action=edit&redlink=1), [sucrôza](/w/index.php?title=Sucr%C3%B4za&action=edit&redlink=1). Xem bài [Mật (hoa)](/w/index.php?title=M%E1%BA%ADt_(hoa)&action=edit&redlink=1). [Mật ong](/wiki/M%E1%BA%ADt_ong)-là chất lỏng nhớt và sệt do [ong](/wiki/Ong)hút từ mật hoa để chế tạo. Ví dụ: gấu ăn mật.
- Chất lỏng màu xanh vàng, có vị đắng do
[gan](/w/index.php?title=Gan_(gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu)&action=edit&redlink=1)tiết ra để tiêu hoá các chất mỡ. Xem bài [Mật](/wiki/M%E1%BA%ADt).
- Gọi tắt của
[túi mật](/wiki/T%C3%BAi_m%E1%BA%ADt)trong cơ thể động vật. Ví dụ: mua mật gấu (hoang).

X-Cache: cp1054 miss, cp1052 miss


text:
Obědkovice
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Obědkovice là một làng thuộc huyện Prostějov, vùng Olomoucký, Cộng hòa Séc.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.
Obědkovice là một làng thuộc huyện Prostějov, vùng Olomoucký, Cộng hòa Séc.[1]

markdown:
# Obědkovice
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Obědkovice|
|—
|![ Obědkovice, zvonice.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Ob%C4%9Bdkovice%2C_zvonice.jpg/250px-Ob%C4%9Bdkovice%2C_zvonice.jpg)
![ Obědkovice, zvonice.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Ob%C4%9Bdkovice%2C_zvonice.jpg/250px-Ob%C4%9Bdkovice%2C_zvonice.jpg)
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_Czech_Republic.svg/23px-Flag_of_the_Czech_Republic.svg.png)
[Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Olomoucký](/wiki/Olomouc_(v%C3%B9ng)) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Prostějov](/wiki/Prost%C4%9Bjov_(huy%E1%BB%87n)) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [NUTS 5](/wiki/C%C3%A1c_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) **Obědkovice** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc huyện [Prostějov](/wiki/Prost%C4%9Bjov_(huy%E1%BB%87n)), vùng [Olomoucký](/wiki/Olomouc_(v%C3%B9ng)), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c). [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ob%C4%9Bdkovice&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ob%C4%9Bdkovice&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”](http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1066 miss, cp1052 miss