text:
Bertolt Brecht
10 tháng 2 năm 1898–14 tháng 8 năm 1956) là một nhà thơ, nhà soạn kịch, và đạo diễn sân khấu người Đức. Là một đạo diễn sân khấu có ảnh hưởng trong thế kỷ 20, Brecht đã có những đóng góp đáng kể trong lĩnh vực kịch nghệ và sản xuất các tác phẩm sân khấu; lĩnh vực thứ nhì đặc biệt trong các tour diễn của Berliner Ensemble - một công ty nhà hát được tổ chức bởi Brecht và người vợ của ông, nữ diễn viên Helene Weigel.[1](sinh ra với tên ;
Từ khi hai muơi mấy tuổi cho đến cuối đời, Brecht là một người theo chủ nghĩa Marx trung kiên, và trong lúc phát triển vừa lý thuyết vừa thực hành sân khấu sử thi (episches Theater), đã tổng hợp và mở rộng những cuộc thử nghiệm của Erwin Piscator và Vsevolod Meyerhold trong việc dùng sân khấu như một diễn đàn cho những tư tưởng chính trị và tạo dựng một mỹ học phê bình.
Ít có lĩnh vực trong sân khấu hiện đại chưa cảm nhận được tác động hay ảnh hưởng Brecht; những nhà soạn kịch và đạo diễn sân khấu chịu ảnh hưởng trực tiếp từ Brecht gồm có: Dario Fo, Augusto Boal, Joan Littlewood, Peter Brook, Peter Weiss, Heiner Müller, Pina Bausch, Tony Kushner, Robert Bolt và Caryl Churchill. Ngoài sân khấu, những học thuyết và kỹ thuật của Brecht cũng đã có tác động đến một số trường phái học thuyết điện ảnh và kỹ thuật điện ảnh; ảnh hưởng của Brecht có thể tìm thấy trong những bộ phim của Jean-Luc Godard, Lindsay Anderson, Rainer Werner Fassbinder, Joseph Losey, Nagisa Oshima, Ritwik Ghatak, Lars von Trier, Jan Bucquoy và Hal Hartley.[2]
Mục lục
Cuộc đời và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Bayern (1898–1924)[sửa | sửa mã nguồn]
Brecht sinh ra tại Augsburg, Bayern trong một gia đình có người mẹ sùng đạo Tin Lành theo truyền thống và một người cha theo đạo Công giáo. Cha ông làm việc tại một xưởng giấy, trở thành giám đốc điều hành năm 1914.[3] Ở trường tại Augsburg ông đã gặp Caspar Neher, người mà ông đã tạo một sự hợp tác sáng tạo suốt đời. Khi ông 16 tuổi, Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ; lúc đầu ông hăng hăng hái nhưng Brecht đã nhanh chống đổi ý kiến khi thấy các bạn học "bị quân đội nuốt".[3] Theo lời khuyên của cha, Brecht đã đăng ký học thêm một lớp y khoa tại Đại học München, nơi ông đã theo học từ năm 1917, để khỏi phải nhập ngũ.[4] Tại đó ông học nghệ thuật sân khấu với Arthur Kutscher, người đã truyền vào Brecht niềm cảm phục nhà soạn kịch và ngôi sao sân khấu cabaret Frank Wedekind.[5]
Từ tháng 7 năm 1916, những bài báo Brecht viết được xuất hiện dưới tên mới "Bert Brecht" (phê bình sân khấu đầu tiên của ông cho tờ Augsburger Volkswille xuất hiện vào tháng 10 năm 1919.[6] Brecht bị bắt đi quân dịch vào mùa thu năm 1918, nhưng lại được đóng quân tại Augsburg với công việc của một người phục vụ tại một bệnh viện quân y cho sức khỏe sinh dục; chiến tranh kết thúc một tháng sau đó.[3]
Tháng 7 năm 1919, Brecht và Paula Banholzer (hai người bắt đầu có quan hệ vào năm 1917) có con trai tên Frank. Mẹ Brecht qua đời năm 1920.[7]
Trong một thời gian nào đó trong năm 1920 hay 1921, Brecht đóng một vai nhỏ trong cabaret chính trị của nhà hài hước Karl Valentin.[8]. Nhật ký của Brecht trong vài năm sau đó ghi nhật nhiều lần ông đã đến xem Valentin biểu diễn.[9]. Brecht so sánh Valentin với Charlie Chaplin vì "sự loại bỏ gần như hoàn toàn của sự bắt chước và tâm lý rẻ tiền"[10] Trong quyển Messingkauf Dialogues của ông được viết sau này, ông đã nhắc đến Valentin, cùng với Wedekind và Büchner, như những "ảnh hưởng chính" của ông trong thời điểm này.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Đoạn giới thiệu của bài này dựa vào các nguồn sau: Banham (1998, 129); Bürger (1984, 87–92); Jameson (1998, 43–58); Kolocotroni, Goldman and Taxidou (1998, 465–466); Williams (1993, 277–290); Wright (1989, 68–89; 113–137).
- ^ Về Jan Bucquoy, xem Jan Bucquoy, La vie est belge; Le paradis, là, maintenant, tout de suite!, (2007), tr. 98: Sans illusion car j'avoue que mon but dans la vie c'était de monter Mère Courage de Berthold Brecht au théâtre de l'Odéon à Paris. Au lieu de ça ce sont les escaliers du Dolle Mol que j'ai plutôt bien descendus. C'est le destin.
- ^ a ă â Thomson (1994).
- ^ Thomson (1994, 24) and Sacks (xvii).
- ^ Thomson (1994, 24). Trong quyển Messingkauf Dialogues, Brecht nhắc đến Wedekind, cùng với Büchner và Valentin, như những "ảnh hưởng chính" trong những năm đầu.
- ^ Thomson (1994, 24) và Willett (1967, 17).
- ^ Willett và Manheim (1970, vii).
- ^ Sacks (1994, xx) và McDowell (1977).
- ^ McDowell (2000)
- ^ Willett and Manheim 1970, x.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Nguồn sơ cấp[sửa | sửa mã nguồn]
Tiểu luận và nhật ký[sửa | sửa mã nguồn]
- Brecht, Bertolt. 1964. Brecht on Theatre: The Development of an Aesthetic. Ed. and trans. John Willett. British edition. London: Methuen. ISBN 0-413-38800-X. USA edition. New York: Hill and Wang. ISBN 0-8090-3100-0.
- ---. 2000a. Brecht on Film and Radio. Ed. and trans. Marc Silberman. British edition. London: Methuen. ISBN 0-413-72500-6.
- ---. 2003a. Brecht on Art and Politics. Ed. and trans. Thomas Kuhn and Steve Giles. British edition. London: Methuen. ISBN 0-413-75890-7.
- ---. 1965. The Messingkauf Dialogues. Trans. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen, 1985. ISBN 0-413-38890-5.
- ---. 1990. Letters 1913-1956. Trans. Ralph Manheim. Ed. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-51050-6.
- ---. 1993. Journals 1934–1955. Trans. Hugh Rorrison. Ed. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London and New York: Routledge, 1996. ISBN 0-415-91282-2.
Sân khấu, thơ ca, và văn xuôi[sửa | sửa mã nguồn]
- Brecht, Bertolt. 1994a. Collected Plays: One. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-68570-5.
- ---. 1994b. Collected Plays: Two. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-68560-8.
- ---. 1997. Collected Plays: Three. Ed. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-70460-2.
- ---. 2003b. Collected Plays: Four. Ed. Tom Kuhn and John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-70470-X.
- ---. 1995. Collected Plays: Five. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-69970-6.
- ---. 1994c. Collected Plays: Six. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-68580-2.
- ---. 1994d. Collected Plays: Seven. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-68590-X.
- ---. 2004. Collected Plays: Eight. Ed. Tom Kuhn and David Constantine. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-77352-3.
- ---. 1972. Collected Plays: Nine. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. New York: Vintage. ISBN 0-394-71819-4.
- ---. 2000b. Poems: 1913–1956. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-413-15210-3.
- ---. 1983. Short Stories: 1921-1946. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Trans. Yvonne Kapp, Hugh Rorrison and Antony Tatlow. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London and New York: Methuen. ISBN 0-413-52890-1.
- ---. 2001. Stories of Mr. Keuner. Trans. Martin Chalmers. San Francisco: City Lights. ISBN 0-87286-383-2.
Nguồn thứ cấp[sửa | sửa mã nguồn]
- [Anon.] 1952. "Brecht Directs". In Directors on Directing: A Source Book to the Modern Theater. Ed. Toby Cole and Helen Krich Chinoy. Rev. ed. Boston, MA: Allyn & Bacon, 1963. ISBN 0-02-323300-1. 291- [Account of Brecht in rehearsal from anonymous colleague published in Theaterarbeit]
- Banham, Martin, ed. 1998. "Brecht, Bertolt" In The Cambridge Guide to Theatre. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43437-8. 129.
- Benjamin, Walter. 1983. Understanding Brecht. Trans. Anna Bostock. London and New York: Verso. ISBN 0-902308-99-8.
- Brooker, Peter. 1994. "Key Words in Brecht's Theory and Practice of Theatre." In Thomson and Sacks (1994, 185–200).
- Bürger, Peter. 1984. Theory of the Avant-Garde. Trans. of Theorie der Avantgarde (2nd ed., 1980). Theory and History of Literature Ser. 4. Trans. Michael Shaw. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-1068-1.
- Calandra, Denis. 2003. "Karl Valentin and Bertolt Brecht." In Popular Theatre: A Sourcebook. Ed. Joel Schechter. Worlds of Performance Ser. London and New York: Routledge. 189–201. ISBN 0-415-25830-8.
- Counsell, Colin. 1996. Signs of Performance: An Introduction to Twentieth-Century Theatre. London and New York: Routledge. ISBN 0-415-10643-5.
- Culbert, David. 1995. Historical Journal of Film, Radio and Television (March). [Bibliographic information on this article is missing at present — need article title, is this the author of article?, and page numbers]
- Demetz, Peter, ed. 1962. "From the Testimony of Berthold Brecht: Hearings of the House Committee on Un-American Activities, 30 tháng 10 năm 1947." Brecht: A Collection of Critical Essays. Twentieth Century Views Ser. Eaglewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. ISBN 0-13-081760-0. 30–42.
- Diamond, Elin. 1997. Unmaking Mimesis: Essays on Feminism and Theater. London and New York: Routledge. ISBN 0-415-01229-5.
- Eagleton, Terry. 1985. "Brecht and Rhetoric." New Literary History 16.3 (Spring). 633–638.
- Eddershaw, Margaret. 1982. "Acting Methods: Brecht and Stanislavski." In Brecht in Perspective. Ed. Graham Bartram and Anthony Waine. London: Longman. ISBN 0-582-49205-X. 128–144.
- Ewen, Frederic. 1967. Bertolt Brecht: His Life, His Art and His Times. Citadel Press Book edition. New York: Carol Publishing Group, 1992.
- Fuegi, John. 1994. "The Zelda Syndrome: Brecht and Elizabeth Hauptmann." In Thomson and Sacks (1994, 104–116).
- ---. 2002. Brecht and Company: Sex, Politics, and the Making of the Modern Drama. New York: Grove. ISBN 0-8021-3910-8.
- Giles, Steve. 1998. "Marxist Aesthetics and Cultural Modernity in Der Dreigroschenprozeß." Bertolt Brecht: Centenary Essays. Ed. Steve Giles and Rodney Livingstone. German Monitor 41. Amsterdam and Atlanta, GA: Rodopi. ISBN 90-420-0309-X. 49–61.
- Hayman, Ronald. 1983. Brecht: A Biography. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-78206-1.
- Jameson, Fredric. 1998. Brecht and Method. London and New York: Verso. ISBN 1-85984-809-5.
- Jacobs, Nicholas and Prudence Ohlsen, eds. 1977. Bertolt Brecht in Britain. London: IRAT Services Ltd and TQ Publications. ISBN 0-904844-11-0.
- Kolocotroni, Vassiliki, Jane Goldman and Olga Taxidou, eds. 1998. Modernism: An Anthology of Sources and Documents. Edinburgh: Edinburgh University Press. ISBN 0-7486-0973-3.
- Krause, Duane. 1995. "An Epic System." In Acting (Re)considered: Theories and Practices. Ed. Phillip B. Zarrilli. 1st ed. Worlds of Performance Ser. London: Routledge. ISBN 0-415-09859-9. 262–274.
- Leach, Robert. 1994. "Mother Courage and Her Children". In Thomson and Sacks (1994, 128–138).
- Meech, Tony. 1994. "Brecht's Early Plays." In Thomson and Sacks (1994, 43–55).
- Mitter, Schomit. 1992. "To Be And Not To Be: Bertolt Brecht and Peter Brook". Systems of Rehearsal: Stanislavsky, Brecht, Grotowski and Brook. London: Routledge. ISBN 0-415-06784-7. 42–77.
- McDowell, W. Stuart. 1977. "A Brecht-Valentin Production: Mysteries of a Barbershop." Performing Arts Journal 1.3 (Winter): 2-14.
- ---. 2000. "Acting Brecht: The Munich Years." In The Brecht Sourcebook. Ed. Carol Martin and Henry Bial. Worlds of Performance ser. London and New York: Routledge. 71–83. ISBN 0-415-20043-1.
- Müller, Heiner. 1990. Germania. Trans. Bernard Schütze and Caroline Schütze. Ed. Sylvère Lotringer. Semiotext(e) Foreign Agents Ser. New York: Semiotext(e). ISBN 0-936756-63-2.
- Needle, Jan and Peter Thomson. 1981. Brecht. Chicago: U of Chicago P; Oxford: Basil Blackwell. ISBN 0-226-57022-3.
- Pabst, G.W. 1984. The Threepenny Opera. Classic Film Scripts Ser. London: Lorrimer. ISBN 0-85647-006-6.
- Reinelt, Janelle. 1990. "Rethinking Brecht: Deconstruction, Feminism, and the Politics of Form." The Brecht Yearbook 15. Ed. Marc Silberman et al. Madison, Wisconsin: The International Brecht Society-University of Wisconsin Press. 99–107.
- ---. 1994. "A Feminist Reconsideration of the Brecht/Lukács Debate." Women & Performance: A Journal of Feminist Theory 7.1 (Issue 13). 122–139.
- Rouse, John. 1995. "Brecht and the Contradictory Actor." In Acting (Re)considered: A Theoretical and Practical Guide. Ed. Phillip B. Zarrilli. 2nd ed. Worlds of Performance Ser. London: Routledge. ISBN 0-415-26300-X. 248–259.
- Sacks, Glendyr. 1994. "A Brecht Calendar." In Thomson and Sacks (1994, xvii–xxvii).
- Schechter, Joel. 1994. "Brecht's Clowns: Man is Man and After". In Thomson and Sacks (1994, 68–78).
- Smith, Iris. 1991. "Brecht and the Mothers of Epic Theater." Theatre Journal 43: 491–505.
- Szondi, Peter. 1965. Theory of the Modern Drama. Ed. and trans. Michael Hays. Theory and History of Literature Ser. 29. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1987. ISBN 0-8166-1285-4.
- Taxidou, Olga. 1995. "Crude Thinking: John Fuegi and Recent Brecht Criticism." New Theatre Quarterly XI.44 (Nov. 1995): 381–384.
- ---. 2007. Modernism and Performance: Jarry to Brecht. Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-4101-7.
- Thomson, Peter. 1994. "Brecht's Lives". In Thomson and Sacks (1994, 22–39).
- ---. 2000. "Brecht and Actor Training: On Whose Behalf Do We Act?" In Twentieth Century Actor Training. Ed. Alison Hodge. London and New York: Routledge. ISBN 0-415-19452-0. 98–112.
- Thomson, Peter and Glendyr Sacks, eds. 1994. The Cambridge Companion to Brecht. Cambridge Companions to Literature Ser. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-41446-6.
- Willett, John. 1967. The Theatre of Bertolt Brecht: A Study from Eight Aspects. Third rev. ed. London: Methuen, 1977. ISBN 0-413-34360-X.
- ---. 1978. Art and Politics in the Weimar Period: The New Sobriety 1917–1933. New York: Da Capo Press, 1996. ISBN 0-306-80724-6.
- ---. 1998. Brecht in Context: Comparative Approaches. Rev. ed. London: Methuen. ISBN 0-413-72310-0.
- Willett, John và Ralph Manheim. 1970. Introduction. In Collected Plays: One by Bertolt Brecht. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry and Prose Ser. London: Methuen. ISBN 0-416-03280-X. vii–xvii.
- Weber, Carl. 1984. "The Actor and Brecht, or: The Truth Is Concrete: Some Notes on Directing Brecht with American Actors." The Brecht Yearbook — Das Brecht Jahrbuch 13: 63–74.
- ---. 1994. "Brecht and the Berliner Ensemble — the Making of a Model." In Thomson and Sacks (1994, 167–184).
- Williams, Raymond. 1993. Drama from Ibsen to Brecht. London: Hogarth. ISBN 0-7012-0793-0. 277–290.
- Witt, Hubert, ed. 1975. Brecht As They Knew Him. Trans. John Peet. London: Lawrence and Wishart; New York: International Publishers. ISBN 0-85315-285-3.
- Wright, Elizabeth. 1989. Postmodern Brecht. Critics of the Twentieth Century Ser. London and New York: Routledge. ISBN 0-415-02330-0.
- Youngkin, Stephen D. 2005. The Lost One: A Life of Peter Lorre University Press of Kentucky. ISBN 0-8131-2360-7. [Contains a detailed discussion of the personal and professional friendship between Brecht and classic film actor Peter Lorre.]
- Wizisla, Erdmut. 2009. Walter Benjamin and Bertolt Brecht — The Story of a Friendship. Translated by Christine Shuttleworth. London / New Haven: Libris / Yale University Press. ISBN 1-870352-78-5. ISBN13 9781870352789 [Contains a complete translation of the newly-discovered Minutes of the meetings around the putative journal Krise und Kritik (1931)].

markdown:
# Bertolt Brecht
|Bertolt Brecht|
|
|![]()
[Augsburg](/wiki/Augsburg), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%A9c) [14 tháng 8](/wiki/14_th%C3%A1ng_8), [1956](/wiki/1956)(58 tuổi) [Đông Berlin](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Berlin), [Cộng hòa Dân chủ Đức](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c) **·** [Sân khấu sử thi](/w/index.php?title=S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_s%E1%BB%AD_thi&action=edit&redlink=1) **·** [Sân khấu biện chứng](/w/index.php?title=S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_bi%E1%BB%87n_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1) *,* [Die Dreigroschenoper](/wiki/Die_Dreigroschenoper) [Người tốt Tứ Xuyên](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_t%E1%BB%91t_T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn) [Marianne Zoff](/w/index.php?title=Marianne_Zoff&action=edit&redlink=1)(1922-1926) [Helene Weigel](/w/index.php?title=Helene_Weigel&action=edit&redlink=1)(1929-1956) [Hanna Hiob](/w/index.php?title=Hanna_Hiob&action=edit&redlink=1), [Stefan Brecht](/w/index.php?title=Stefan_Brecht&action=edit&redlink=1), [Barbara Brecht](/w/index.php?title=Barbara_Brecht&action=edit&redlink=1) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Brecht_Unterschrift.jpg/160px-Brecht_Unterschrift.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Brecht_Unterschrift.jpg/160px-Brecht_Unterschrift.jpg)
** (sinh ra với tên ; ** [10 tháng 2](/wiki/10_th%C3%A1ng_2) năm 1898– [14 tháng 8](/wiki/14_th%C3%A1ng_8) năm 1956) là một nhà thơ, nhà soạn kịch, và đạo diễn sân khấu người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Là một đạo diễn sân khấu có ảnh hưởng trong thế kỷ 20, Brecht đã có những đóng góp đáng kể trong lĩnh vực [kịch nghệ](/wiki/K%E1%BB%8Bch) và sản xuất các tác phẩm sân khấu; lĩnh vực thứ nhì đặc biệt trong các tour diễn của [Berliner Ensemble](/w/index.php?title=Berliner_Ensemble&action=edit&redlink=1) - một công ty nhà hát được tổ chức bởi Brecht và người vợ của ông, nữ diễn viên [Helene Weigel](/w/index.php?title=Helene_Weigel&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-intro-1)
Từ khi hai muơi mấy tuổi cho đến cuối đời, Brecht là một người theo
[chủ nghĩa Marx](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx) trung kiên, và trong lúc phát triển vừa lý thuyết vừa thực hành [sân khấu sử thi](/w/index.php?title=S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_s%E1%BB%AD_thi&action=edit&redlink=1) ( *episches Theater*), đã tổng hợp và mở rộng những cuộc thử nghiệm của [Erwin Piscator](/w/index.php?title=Erwin_Piscator&action=edit&redlink=1) và [Vsevolod Meyerhold](/w/index.php?title=Vsevolod_Meyerhold&action=edit&redlink=1) trong việc dùng sân khấu như một diễn đàn cho những tư tưởng chính trị và tạo dựng một [mỹ học phê bình](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_h%E1%BB%8Dc_Marxist&action=edit&redlink=1).
Ít có lĩnh vực trong sân khấu hiện đại chưa cảm nhận được tác động hay ảnh hưởng Brecht; những nhà soạn kịch và đạo diễn sân khấu chịu ảnh hưởng trực tiếp từ Brecht gồm có:
[Dario Fo](/wiki/Dario_Fo), [Augusto Boal](/w/index.php?title=Augusto_Boal&action=edit&redlink=1), [Joan Littlewood](/w/index.php?title=Joan_Littlewood&action=edit&redlink=1), [Peter Brook](/w/index.php?title=Peter_Brook&action=edit&redlink=1), [Peter Weiss](/w/index.php?title=Peter_Weiss&action=edit&redlink=1), [Heiner Müller](/w/index.php?title=Heiner_M%C3%BCller&action=edit&redlink=1), [Pina Bausch](/w/index.php?title=Pina_Bausch&action=edit&redlink=1), [Tony Kushner](/w/index.php?title=Tony_Kushner&action=edit&redlink=1), [Robert Bolt](/w/index.php?title=Robert_Bolt&action=edit&redlink=1) và [Caryl Churchill](/w/index.php?title=Caryl_Churchill&action=edit&redlink=1). Ngoài sân khấu, những học thuyết và kỹ thuật của Brecht cũng đã có tác động đến một số trường phái [học thuyết điện ảnh](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_thuy%E1%BA%BFt_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh&action=edit&redlink=1) và kỹ thuật điện ảnh; ảnh hưởng của Brecht có thể tìm thấy trong những bộ phim của [Jean-Luc Godard](/wiki/Jean-Luc_Godard), [Lindsay Anderson](/w/index.php?title=Lindsay_Anderson&action=edit&redlink=1), [Rainer Werner Fassbinder](/w/index.php?title=Rainer_Werner_Fassbinder&action=edit&redlink=1), [Joseph Losey](/w/index.php?title=Joseph_Losey&action=edit&redlink=1), [Nagisa Oshima](/w/index.php?title=Nagisa_Oshima&action=edit&redlink=1), [Ritwik Ghatak](/w/index.php?title=Ritwik_Ghatak&action=edit&redlink=1), [Lars von Trier](/wiki/Lars_von_Trier), [Jan Bucquoy](/w/index.php?title=Jan_Bucquoy&action=edit&redlink=1) và [Hal Hartley](/w/index.php?title=Hal_Hartley&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Cuộc đời và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=1)]
### Bayern (1898–1924)[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=2)]
Brecht sinh ra tại
[Augsburg](/wiki/Augsburg), [Bayern](/wiki/Bayern) trong một gia đình có người mẹ sùng đạo [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) theo truyền thống và một người cha theo đạo [Công giáo](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma). Cha ông làm việc tại một xưởng giấy, trở thành giám đốc điều hành năm 1914. Ở trường tại Augsburg ông đã gặp [3] [Caspar Neher](/w/index.php?title=Caspar_Neher&action=edit&redlink=1), người mà ông đã tạo một sự hợp tác sáng tạo suốt đời. Khi ông 16 tuổi, [Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t)bùng nổ; lúc đầu ông hăng hăng hái nhưng Brecht đã nhanh chống đổi ý kiến khi thấy các bạn học "bị quân đội nuốt". Theo lời khuyên của cha, Brecht đã đăng ký học thêm một lớp y khoa tại [[3]](#cite_note-lives-3) [Đại học München](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Ludwig_Maximilian_t%E1%BA%A1i_M%C3%BCnchen&action=edit&redlink=1), nơi ông đã theo học từ năm 1917, để khỏi phải nhập ngũ. Tại đó ông học nghệ thuật sân khấu với [[4]](#cite_note-uni-4) [Arthur Kutscher](/w/index.php?title=Arthur_Kutscher&action=edit&redlink=1), người đã truyền vào Brecht niềm cảm phục nhà soạn kịch và ngôi sao sân khấu [cabaret](/wiki/Cabaret) [Frank Wedekind](/w/index.php?title=Frank_Wedekind&action=edit&redlink=1). [[5]](#cite_note-wedekind-5)
Từ tháng 7 năm 1916, những bài báo Brecht viết được xuất hiện dưới tên mới "Bert Brecht" (phê bình sân khấu đầu tiên của ông cho tờ
*Augsburger Volkswille* xuất hiện vào tháng 10 năm 1919. Brecht bị bắt đi quân dịch vào mùa thu năm 1918, nhưng lại được đóng quân tại Augsburg với công việc của một người phục vụ tại một bệnh viện quân y cho sức khỏe sinh dục; chiến tranh kết thúc một tháng sau đó. [6] [[3]](#cite_note-lives-3)
Tháng 7 năm 1919, Brecht và Paula Banholzer (hai người bắt đầu có quan hệ vào năm 1917) có con trai tên Frank. Mẹ Brecht qua đời năm 1920.
[[7]](#cite_note-p1intro-7)
Trong một thời gian nào đó trong năm 1920 hay 1921, Brecht đóng một vai nhỏ trong cabaret chính trị của nhà hài hước
[Karl Valentin](/w/index.php?title=Karl_Valentin&action=edit&redlink=1). . Nhật ký của Brecht trong vài năm sau đó ghi nhật nhiều lần ông đã đến xem Valentin biểu diễn. [8] . Brecht so sánh Valentin với [[9]](#cite_note-9) [Charlie Chaplin](/wiki/Charlie_Chaplin)vì "sự loại bỏ gần như hoàn toàn của sự bắt chước và tâm lý rẻ tiền" Trong quyển [[10]](#cite_note-10) *của ông được viết sau này, ông đã nhắc đến Valentin, cùng với Wedekind và* [Messingkauf Dialogues](/w/index.php?title=Messingkauf_Dialogues&action=edit&redlink=1) [Büchner](/w/index.php?title=Georg_B%C3%BCchner&action=edit&redlink=1), như những "ảnh hưởng chính" của ông trong thời điểm này.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=3)] **Đoạn giới thiệu của bài này dựa vào các nguồn sau: Banham (1998, 129); Bürger (1984, 87–92); Jameson (1998, 43–58); Kolocotroni, Goldman and Taxidou (1998, 465–466); Williams (1993, 277–290); Wright (1989, 68–89; 113–137).** [^](#cite_ref-intro_1-0) **Về Jan Bucquoy, xem Jan Bucquoy,** [^](#cite_ref-2) *La vie est belge; Le paradis, là, maintenant, tout de suite!,*(2007), tr. 98: *Sans illusion car j'avoue que mon but dans la vie c'était de monter Mère Courage de Berthold Brecht au théâtre de l'Odéon à Paris. Au lieu de ça ce sont les escaliers du Dolle Mol que j'ai plutôt bien descendus. C'est le destin.*
- ^
**a** **ă** [Thomson (1994).](#cite_ref-lives_3-2) **â** **Thomson (1994, 24) and Sacks (xvii).** [^](#cite_ref-uni_4-0) **Thomson (1994, 24). Trong quyển** [^](#cite_ref-wedekind_5-0) *, Brecht nhắc đến Wedekind, cùng với* [Messingkauf Dialogues](/w/index.php?title=Messingkauf_Dialogues&action=edit&redlink=1) [Büchner](/w/index.php?title=Georg_B%C3%BCchner&action=edit&redlink=1)và [Valentin](/w/index.php?title=Karl_Valentin&action=edit&redlink=1), như những "ảnh hưởng chính" trong những năm đầu. **Thomson (1994, 24) và Willett (1967, 17).** [^](#cite_ref-journalism_6-0) **Willett và Manheim (1970, vii).** [^](#cite_ref-p1intro_7-0) **Sacks (1994, xx) và McDowell (1977).** [^](#cite_ref-8) **McDowell (2000)** [^](#cite_ref-9) **Willett and Manheim 1970, x.** [^](#cite_ref-10)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=4)]
### Nguồn sơ cấp[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=5)]
#### Tiểu luận và nhật ký[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=6)]
- Brecht, Bertolt. 1964.
*Brecht on Theatre: The Development of an Aesthetic*. Ed. and trans. John Willett. British edition. London: Methuen. [ISBN 0-413-38800-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/041338800X). USA edition. New York: Hill and Wang. [ISBN 0-8090-3100-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0809031000).
- ---. 2000a.
*Brecht on Film and Radio*. Ed. and trans. Marc Silberman. British edition. London: Methuen. [ISBN 0-413-72500-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413725006).
- ---. 2003a.
*Brecht on Art and Politics*. Ed. and trans. Thomas Kuhn and Steve Giles. British edition. London: Methuen. [ISBN 0-413-75890-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413758907).
- ---. 1965.
*. Trans. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen, 1985.* [The Messingkauf Dialogues](/w/index.php?title=Messingkauf_Dialogues&action=edit&redlink=1) [ISBN 0-413-38890-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413388905).
- ---. 1990.
*Letters 1913-1956*. Trans. Ralph Manheim. Ed. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-51050-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413510506).
- ---. 1993.
*Journals 1934–1955*. Trans. Hugh Rorrison. Ed. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London and New York: Routledge, 1996. [ISBN 0-415-91282-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415912822).
#### Sân khấu, thơ ca, và văn xuôi[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=7)]
- Brecht, Bertolt. 1994a.
*Collected Plays: One*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-68570-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413685705).
- ---. 1994b.
*Collected Plays: Two*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-68560-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413685608).
- ---. 1997.
*Collected Plays: Three*. Ed. John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-70460-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413704602).
- ---. 2003b.
*Collected Plays: Four*. Ed. Tom Kuhn and John Willett. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-70470-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/041370470X).
- ---. 1995.
*Collected Plays: Five*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-69970-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413699706).
- ---. 1994c.
*Collected Plays: Six*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-68580-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413685802).
- ---. 1994d.
*Collected Plays: Seven*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-68590-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/041368590X).
- ---. 2004.
*Collected Plays: Eight.*Ed. Tom Kuhn and David Constantine. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-77352-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413773523).
- ---. 1972.
*Collected Plays: Nine.*Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. New York: Vintage. [ISBN 0-394-71819-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0394718194).
- ---. 2000b.
*Poems: 1913–1956*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-413-15210-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413152103).
- ---. 1983.
*Short Stories: 1921-1946*. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Trans. Yvonne Kapp, Hugh Rorrison and Antony Tatlow. Bertolt Brecht: Plays, Poetry, Prose Ser. London and New York: Methuen. [ISBN 0-413-52890-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413528901).
- ---. 2001.
*Stories of Mr. Keuner*. Trans. Martin Chalmers. San Francisco: City Lights. [ISBN 0-87286-383-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0872863832).
### Nguồn thứ cấp[
[sửa](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bertolt_Brecht&action=edit§ion=8)]
- [Anon.] 1952. "Brecht Directs". In
*Directors on Directing: A Source Book to the Modern Theater*. Ed. Toby Cole and Helen Krich Chinoy. Rev. ed. Boston, MA: Allyn & Bacon, 1963. [ISBN 0-02-323300-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0023233001). 291- [Account of Brecht in rehearsal from anonymous colleague published in *Theaterarbeit*]
- Banham, Martin, ed. 1998. "Brecht, Bertolt" In
*The Cambridge Guide to Theatre.*Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN 0-521-43437-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521434378). 129. [Benjamin, Walter](/wiki/Walter_Benjamin). 1983. *Understanding Brecht*. Trans. Anna Bostock. London and New York: Verso. [ISBN 0-902308-99-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0902308998).
- Brooker, Peter. 1994. "Key Words in Brecht's Theory and Practice of Theatre." In Thomson and Sacks (1994, 185–200).
- Bürger, Peter. 1984.
*Theory of the Avant-Garde*. Trans. of *Theorie der Avantgarde*(2nd ed., 1980). Theory and History of Literature Ser. 4. Trans. Michael Shaw. Minneapolis: University of Minnesota Press. [ISBN 0-8166-1068-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0816610681).
- Calandra, Denis. 2003. "Karl Valentin and Bertolt Brecht." In
*Popular Theatre: A Sourcebook*. Ed. Joel Schechter. Worlds of Performance Ser. London and New York: Routledge. 189–201. [ISBN 0-415-25830-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415258308).
- Counsell, Colin. 1996.
*Signs of Performance: An Introduction to Twentieth-Century Theatre.*London and New York: Routledge. [ISBN 0-415-10643-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415106435).
- Culbert, David. 1995.
*Historical Journal of Film, Radio and Television*(March). [Bibliographic information on this article is missing at present — need article title, is this the author of article?, and page numbers]
- Demetz, Peter, ed. 1962. "From the Testimony of Berthold Brecht: Hearings of the House Committee on Un-American Activities, 30 tháng 10 năm 1947."
*Brecht: A Collection of Critical Essays*. Twentieth Century Views Ser. Eaglewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. [ISBN 0-13-081760-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0130817600). 30–42.
- Diamond, Elin. 1997.
*Unmaking Mimesis: Essays on Feminism and Theater*. London and New York: Routledge. [ISBN 0-415-01229-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415012295). [Eagleton, Terry](/w/index.php?title=Terry_Eagleton&action=edit&redlink=1). 1985. "Brecht and Rhetoric." *New Literary History*16.3 (Spring). 633–638.
- Eddershaw, Margaret. 1982. "Acting Methods: Brecht and Stanislavski." In
*Brecht in Perspective*. Ed. Graham Bartram and Anthony Waine. London: Longman. [ISBN 0-582-49205-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/058249205X). 128–144.
- Ewen, Frederic. 1967.
*Bertolt Brecht: His Life, His Art and His Times.*Citadel Press Book edition. New York: Carol Publishing Group, 1992.
- Fuegi, John. 1994. "The Zelda Syndrome: Brecht and Elizabeth Hauptmann." In Thomson and Sacks (1994, 104–116).
- ---. 2002.
*Brecht and Company: Sex, Politics, and the Making of the Modern Drama.*New York: Grove. [ISBN 0-8021-3910-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0802139108).
- Giles, Steve. 1998. "Marxist Aesthetics and Cultural Modernity in
*Der Dreigroschenprozeß*." *Bertolt Brecht: Centenary Essays.*Ed. Steve Giles and Rodney Livingstone. German Monitor 41. Amsterdam and Atlanta, GA: Rodopi. [ISBN 90-420-0309-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/904200309X). 49–61.
- Hayman, Ronald. 1983.
*Brecht: A Biography.*London: Weidenfeld & Nicolson. [ISBN 0-297-78206-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0297782061). [Jameson, Fredric](/w/index.php?title=Fredric_Jameson&action=edit&redlink=1). 1998. *Brecht and Method*. London and New York: Verso. [ISBN 1-85984-809-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1859848095).
- Jacobs, Nicholas and Prudence Ohlsen, eds. 1977.
*Bertolt Brecht in Britain.*London: IRAT Services Ltd and TQ Publications. [ISBN 0-904844-11-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0904844110).
- Kolocotroni, Vassiliki, Jane Goldman and Olga Taxidou, eds. 1998.
*Modernism: An Anthology of Sources and Documents*. Edinburgh: Edinburgh University Press. [ISBN 0-7486-0973-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0748609733).
- Krause, Duane. 1995. "An Epic System." In
*Acting (Re)considered: Theories and Practices*. Ed. Phillip B. Zarrilli. 1st ed. Worlds of Performance Ser. London: Routledge. [ISBN 0-415-09859-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415098599). 262–274.
- Leach, Robert. 1994. "
*Mother Courage and Her Children*". In Thomson and Sacks (1994, 128–138).
- Meech, Tony. 1994. "Brecht's Early Plays." In Thomson and Sacks (1994, 43–55).
- Mitter, Schomit. 1992. "To Be And Not To Be: Bertolt Brecht and Peter Brook".
*Systems of Rehearsal: Stanislavsky, Brecht, Grotowski and Brook*. London: Routledge. [ISBN 0-415-06784-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415067847). 42–77.
- McDowell, W. Stuart. 1977. "A Brecht-Valentin Production:
*Mysteries of a Barbershop.*" *Performing Arts Journal*1.3 (Winter): 2-14.
- ---. 2000. "Acting Brecht: The Munich Years." In
*The Brecht Sourcebook.*Ed. Carol Martin and Henry Bial. Worlds of Performance ser. London and New York: Routledge. 71–83. [ISBN 0-415-20043-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415200431). [Müller, Heiner](/w/index.php?title=Heiner_M%C3%BCller&action=edit&redlink=1). 1990. *Germania*. Trans. Bernard Schütze and Caroline Schütze. Ed. Sylvère Lotringer. Semiotext(e) Foreign Agents Ser. New York: Semiotext(e). [ISBN 0-936756-63-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0936756632).
- Needle, Jan and Peter Thomson. 1981.
*Brecht*. Chicago: U of Chicago P; Oxford: Basil Blackwell. [ISBN 0-226-57022-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0226570223). [Pabst, G.W](/w/index.php?title=Georg_Wilhelm_Pabst&action=edit&redlink=1). 1984. *The Threepenny Opera*. Classic Film Scripts Ser. London: Lorrimer. [ISBN 0-85647-006-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0856470066).
- Reinelt, Janelle. 1990. "Rethinking Brecht: Deconstruction, Feminism, and the Politics of Form."
*The Brecht Yearbook*15. Ed. Marc Silberman et al. Madison, Wisconsin: The International Brecht Society- [University of Wisconsin Press](/w/index.php?title=University_of_Wisconsin_Press&action=edit&redlink=1). 99–107.
- ---. 1994. "A Feminist Reconsideration of the Brecht/Lukács Debate."
*Women & Performance: A Journal of Feminist Theory*7.1 (Issue 13). 122–139.
- Rouse, John. 1995. "Brecht and the Contradictory Actor." In
*Acting (Re)considered: A Theoretical and Practical Guide*. Ed. Phillip B. Zarrilli. 2nd ed. Worlds of Performance Ser. London: Routledge. [ISBN 0-415-26300-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/041526300X). 248–259.
- Sacks, Glendyr. 1994. "A Brecht Calendar." In Thomson and Sacks (1994, xvii–xxvii).
- Schechter, Joel. 1994. "Brecht's Clowns:
*Man is Man*and After". In Thomson and Sacks (1994, 68–78).
- Smith, Iris. 1991. "Brecht and the Mothers of Epic Theater."
*Theatre Journal*43: 491–505.
- Szondi, Peter. 1965.
*Theory of the Modern Drama.*Ed. and trans. Michael Hays. Theory and History of Literature Ser. 29. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1987. [ISBN 0-8166-1285-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0816612854).
- Taxidou, Olga. 1995. "Crude Thinking: John Fuegi and Recent Brecht Criticism."
*New Theatre Quarterly*XI.44 (Nov. 1995): 381–384.
- ---. 2007.
*Modernism and Performance: Jarry to Brecht*. Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. [ISBN 1-4039-4101-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1403941017).
- Thomson, Peter. 1994. "Brecht's Lives". In Thomson and Sacks (1994, 22–39).
- ---. 2000. "Brecht and Actor Training: On Whose Behalf Do We Act?" In
*Twentieth Century Actor Training*. Ed. Alison Hodge. London and New York: Routledge. [ISBN 0-415-19452-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415194520). 98–112.
- Thomson, Peter and Glendyr Sacks, eds. 1994.
*The Cambridge Companion to Brecht*. Cambridge Companions to Literature Ser. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN 0-521-41446-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521414466). [Willett, John](/w/index.php?title=John_Willett&action=edit&redlink=1). 1967. *The Theatre of Bertolt Brecht: A Study from Eight Aspects.*Third rev. ed. London: Methuen, 1977. [ISBN 0-413-34360-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/041334360X).
- ---. 1978.
*Art and Politics in the Weimar Period: The New Sobriety 1917–1933*. New York: Da Capo Press, 1996. [ISBN 0-306-80724-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0306807246).
- ---. 1998.
*Brecht in Context: Comparative Approaches*. Rev. ed. London: Methuen. [ISBN 0-413-72310-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0413723100). [Willett, John](/w/index.php?title=John_Willett&action=edit&redlink=1)và [Ralph Manheim](/w/index.php?title=Ralph_Manheim&action=edit&redlink=1). 1970. Introduction. In *Collected Plays: One*by Bertolt Brecht. Ed. John Willett and Ralph Manheim. Bertolt Brecht: Plays, Poetry and Prose Ser. London: Methuen. [ISBN 0-416-03280-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/041603280X). vii–xvii. [Weber, Carl](/w/index.php?title=Carl_Weber_(theatre_director)&action=edit&redlink=1). 1984. "The Actor and Brecht, or: The Truth Is Concrete: Some Notes on Directing Brecht with American Actors." *The Brecht Yearbook — Das Brecht Jahrbuch*13: 63–74.
- ---. 1994. "Brecht and the Berliner Ensemble — the Making of a Model." In Thomson and Sacks (1994, 167–184).
[Williams, Raymond](/w/index.php?title=Raymond_Williams&action=edit&redlink=1). 1993. *Drama from Ibsen to Brecht*. London: Hogarth. [ISBN 0-7012-0793-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0701207930). 277–290.
- Witt, Hubert, ed. 1975.
*Brecht As They Knew Him*. Trans. John Peet. London: Lawrence and Wishart; New York: International Publishers. [ISBN 0-85315-285-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0853152853).
- Wright, Elizabeth. 1989.
*Postmodern Brecht*. Critics of the Twentieth Century Ser. London and New York: Routledge. [ISBN 0-415-02330-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415023300).
- Youngkin, Stephen D. 2005.
*University Press of Kentucky.* [The Lost One: A Life of Peter Lorre](http://www.peterlorrebook.com/) [ISBN 0-8131-2360-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0813123607). [Contains a detailed discussion of the personal and professional friendship between Brecht and classic film actor Peter Lorre.]
- Wizisla, Erdmut. 2009.
*. Translated by Christine Shuttleworth. London / New Haven: Libris / Yale University Press.* [Walter Benjamin and Bertolt Brecht — The Story of a Friendship](http://www.librislondon.co.uk/books/1870352785.html) [ISBN 1-870352-78-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1870352785). ISBN13 9781870352789 [Contains a complete translation of the newly-discovered Minutes of the meetings around the putative journal *Krise und Kritik*(1931)].
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1055 miss, cp1052 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Buxeuil, Indre
Tọa độ: 47°08′02″B 1°41′15″Đ / 47,1338888889°B 1,6875°Đ
Buxeuil là một xã tại tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 19,75 km², dân số thời điểm năm 1999 là 228 người. Khu vực này có độ cao trung bình 110 mét trên mực nước biển.

markdown:
# Buxeuil, Indre
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°08′02″B 1°41′15″Đ / 47,1338888889°B 1,6875°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Buxeuil,_Indre¶ms=47.1338888889_N_1.6875_E_region:FR_type:city(228))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Centre-Val de Loire](/wiki/Centre-Val_de_Loire) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Indre](/wiki/Indre) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Issoudun](/wiki/Issoudun_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Liên_xã) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008-2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 110 m/360 ft)
1 2(7,63 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(31 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [36029](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=36029-COM)/ [36150](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Buxeuil** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) tại [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Indre](/wiki/Indre) khu vực trung bộ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 19,75 [km²](/wiki/Km%C2%B2), dân số thời điểm năm [1999](/wiki/1999) là 228 người. Khu vực này có độ cao trung bình 110 mét trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close


text:
Clermont-sur-Lauquet
Tọa độ: 43°02′46″B 2°25′21″Đ / 43,0461111111°B 2,4225°Đ
Clermont-sur-Lauquet là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Clermontains.
Tọa độ: 43°02′46″B 2°25′21″Đ / 43,0461111111°B 2,4225°Đ
Clermont-sur-Lauquet là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Clermontains.

markdown:
# Clermont-sur-Lauquet
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°02′46″B 2°25′21″Đ / 43,0461111111°B 2,4225°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Clermont-sur-Lauquet¶ms=43.0461111111_N_2.4225_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Occitanie](/wiki/Occitanie) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Aude](/wiki/Aude) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Limoux](/wiki/Limoux_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Saint-Hilaire](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Saint-Hilaire&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Liên_xã) [Cộng đồng các xã Limouxin et du Saint-Hilairois](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_x%C3%A3_Limouxin_et_du_Saint-Hilairois&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2001](/wiki/2001)- [2008](/wiki/2008)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 500 m/1.600 ft)
1 2(7,06 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [11094](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=11094-COM)/ [11250](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) ** là một Clermont-sur-Lauquet** [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p)của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), nằm ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Aude](/wiki/Aude)trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Occitanie](/wiki/Occitanie).
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Clermontains.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Clermont-sur-Lauquet&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clermont-sur-Lauquet&action=edit§ion=1)]
|
|Danh sách các xã trưởng
|Giai đoạn||Tên||Đảng||Tư cách|
|tháng 3 năm 2001||Bernadette Sylvestre|
|
|Tất cả các dữ liệu trước đây không rõ.
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Clermont-sur-Lauquet&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clermont-sur-Lauquet&action=edit§ion=2)]
|Năm||1962||1968||1975||1982||1990||1999|
|Dân số||24||26||27||29||22||26|
|From the year 1968 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.|


text:
Cornell, Wisconsin
Cornell là một thành phố thuộc quận Chippewa, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 1466 người.[3]
Cornell là một thành phố thuộc quận Chippewa, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 1466 người.[3]

markdown:
# Cornell, Wisconsin
|Cornell, Wisconsin|
|—
|![ Vị trí trong Quận Chippewa, Wisconsin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/WIMap-doton-Cornell.png/250px-WIMap-doton-Cornell.png)
![ Vị trí trong Quận Chippewa, Wisconsin](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/WIMap-doton-Cornell.png/250px-WIMap-doton-Cornell.png)
Vị trí trong
[Quận Chippewa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Chippewa,_Wisconsin), [Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [Quận](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Wisconsin) [Chippewa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Chippewa,_Wisconsin) [[1]](#cite_note-POP-1) [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-fact-3) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Cornell** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Chippewa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Chippewa,_Wisconsin), tiểu bang [Wisconsin](/wiki/Wisconsin), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2000, dân số của thành phố này là 1466 người. [[3]](#cite_note-fact-3)

X-Cache: cp1068 miss, cp1052 miss


text:
Giải thưởng Âm nhạc Mỹ cho Album Đồng quê được yêu thích nhất
==Thập niên 2010==
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2012
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2011
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2010
Thập niên 2000[sửa | sửa mã nguồn]
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2009
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2008
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2007
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2006
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2005
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2004
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2003 (tháng 11)
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2003
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2002
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2001
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2000
Thập niên 1990[sửa | sửa mã nguồn]
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1999
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1998
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1997
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1996
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1995
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1994
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1993
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1992
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1991
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1990
Thập niên 1980[sửa | sửa mã nguồn]
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1989
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1988
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1987
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1986
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1985
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1984
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1983
- Willie Nelson, Always on My Mind
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1982
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1981
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1980
Thập niên 1970[sửa | sửa mã nguồn]
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1979
- Kenny Rogers, Ten Years of Gold
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1978
- Dolly Parton, New Harvest, First Gathering
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1977
- Glen Campbell, Rhinestone Cowboy
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1976
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1975
- Olivia Newton-John, Let Me Be There
- Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1974
- Charley Pride, A Sun Shiny Day

markdown:
# Giải thưởng Âm nhạc Mỹ cho Album Đồng quê được yêu thích nhất
|Bài viết này
|cần thêm .
==Thập niên 2010==
[Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2012](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2012) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2011](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2011) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2010](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2010&action=edit&redlink=1)
## Thập niên 2000[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=1)] [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2009](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2009&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2008](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2008&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2007](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2007) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2006](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2006&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2005](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2005&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2004](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2004&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2003 (tháng 11)](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2003_(th%C3%A1ng_11)&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2003](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2003&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2002](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2002&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2001](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2001&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2000](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_2000&action=edit&redlink=1)
## Thập niên 1990[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=2)] [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1999](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1999&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1998](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1998&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1997](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1997&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1996](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1996&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1995](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1995&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1994](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1994&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1993](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1993&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1992](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1992&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1991](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1991&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1990](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1990&action=edit&redlink=1)
## Thập niên 1980[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=3)] [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1989](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1989&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1988](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1988&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1987](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1987&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1986](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1986&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1985](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1985&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1984](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1984&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1983](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1983&action=edit&redlink=1) [Willie Nelson](/w/index.php?title=Willie_Nelson&action=edit&redlink=1), *Always on My Mind*
-
[Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1982](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1982&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1981](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1981&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1980](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1980&action=edit&redlink=1)
## Thập niên 1970[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_cho_Album_%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_y%C3%AAu_th%C3%ADch_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=4)] [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1979](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1979&action=edit&redlink=1) [Kenny Rogers](/wiki/Kenny_Rogers), *Ten Years of Gold*
-
[Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1978](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1978&action=edit&redlink=1) [Dolly Parton](/wiki/Dolly_Parton), *New Harvest, First Gathering*
-
[Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1977](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1977&action=edit&redlink=1) [Glen Campbell](/wiki/Glen_Campbell), *Rhinestone Cowboy*
-
[Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1976](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1976&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1975](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1975&action=edit&redlink=1) [Olivia Newton-John](/w/index.php?title=Olivia_Newton-John&action=edit&redlink=1), *Let Me Be There*
-
[Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1974](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_M%E1%BB%B9_n%C4%83m_1974&action=edit&redlink=1) [Charley Pride](/w/index.php?title=Charley_Pride&action=edit&redlink=1), *A Sun Shiny Day*
-
|
|

X-Cache: cp1053 miss, cp1052 miss


text:
Grisolles, Aisne
Tọa độ: 49°08′29″B 3°21′30″Đ / 49,141389°B 3,358333°Đ
Grisolles là một commune in the Aisne department in northern Pháp.
Tọa độ: 49°08′29″B 3°21′30″Đ / 49,141389°B 3,358333°Đ / 49.141389; 3.358333
Grisolles là một commune in the Aisne department in northern Pháp.

markdown:
# Grisolles, Aisne
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°08′29″B 3°21′30″Đ / 49,141389°B 3,358333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Grisolles,_Aisne¶ms=49.141389_N_3.358333_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Hauts-de-France](/wiki/Hauts-de-France) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Aisne](/wiki/Aisne) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Château-Thierry](/wiki/Ch%C3%A2teau-Thierry_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Liên_xã) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 160 m/520 ft)
1 2(4,10 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [02356](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=02356-COM)/ [02210](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Grisolles** là một [commune](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Aisne) in the [Aisne](/wiki/Aisne) [department](/w/index.php?title=Departments_of_France&action=edit&redlink=1) in northern [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).


text:
Kullu
Kullu là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Kullu thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[1], Kullu có dân số 18.306 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kullu có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Kullu, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Kullu
|
|Kullu
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Kullu** là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị ( *municipal council*) của [quận Kullu](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Kullu&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Himachal Pradesh](/wiki/Himachal_Pradesh), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Kullu&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kullu&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Kullu có dân số 18.306 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kullu có tỷ lệ 81% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Kullu, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kullu&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kullu&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 miss, cp1052 miss


text:
Mã Vân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Mã Vân
có thể là một trong những nhân vật sau:
Mã Vân
, tướng lãnh
nhà Minh
trong
lịch sử Trung Quốc
Mã Vân
, thương nhân
người Trung Quốc
Trang
định hướng
này liệt kê những bài viết liên quan đến tiêu đề
Mã Vân
.
Nếu bạn đến đây từ một
liên kết trong một bài
, bạn có thể muốn thay đổi liên kết trỏ trực tiếp đến bài viết dự định.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mã_Vân&oldid=32030543
”
Thể loại
:
Trang định hướng
Thể loại ẩn:
Trang có lỗi kịch bản
Tất cả các trang bài viết định hướng
Tất cả các trang định hướng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Thêm liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 11:48 ngày 15 tháng 10 năm 2017.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Mã Vân
**Mã Vân** có thể là một trong những nhân vật sau: [Mã Vân](/wiki/M%C3%A3_V%C3%A2n_(nh%C3%A0_Minh)), tướng lãnh [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Mã Vân](/wiki/M%C3%A3_V%C3%A2n_(th%C6%B0%C6%A1ng_nh%C3%A2n)), thương nhân [người Trung Quốc](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Trung_Qu%E1%BB%91c)
|
|![]()
[định hướng](/wiki/Wikipedia:%C4%90%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)này liệt kê những bài viết liên quan đến tiêu đề **Mã Vân**.
Nếu bạn đến đây từ một
**Mã Vân** có thể là một trong những nhân vật sau:
|
|![]()

X-Cache: cp1067 miss, cp1052 miss


text:
Rhinolophus yunanensis
Rhinolophus yunanensis là một loài động vật có vú trong họ Dơi lá mũi, bộ Dơi. Loài này được Dobson mô tả năm 1872.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Rhinolophus yunanensis”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Rhinolophus yunanensis tại Wikispecies
- Phương tiện liên quan tới Rhinolophus yunanensis tại Wikimedia Commons

markdown:
*Rhinolophus yunanensis*
|
|Rhinolophus yunanensis
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Chiroptera](/wiki/B%E1%BB%99_D%C6%A1i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Rhinolophidae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C6%A1i_l%C3%A1_m%C5%A9i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Rhinolophus](/wiki/Rhinolophus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **R. yunanensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Rhinolophus yunanensis*
(
[Dobson](/w/index.php?title=George_Edward_Dobson&action=edit&redlink=1), 1872) [[1]](#cite_note-msw3-1) ![ Dobson's Horseshoe Bat area.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Dobson%27s_Horseshoe_Bat_area.png/280px-Dobson%27s_Horseshoe_Bat_area.png)
![ Dobson's Horseshoe Bat area.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Dobson%27s_Horseshoe_Bat_area.png/280px-Dobson%27s_Horseshoe_Bat_area.png)
* là một loài Rhinolophus yunanensis* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong [họ Dơi lá mũi](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C6%A1i_l%C3%A1_m%C5%A9i), [bộ Dơi](/wiki/B%E1%BB%99_D%C6%A1i). Loài này được [Dobson](/w/index.php?title=George_Edward_Dobson&action=edit&redlink=1)mô tả năm 1872. [[1]](#cite_note-msw3-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Rhinolophus_yunanensis&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rhinolophus_yunanensis&action=edit§ion=1)]
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_1-1) **ă** *Rhinolophus yunanensis*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=13800672) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Rhinolophus_yunanensis&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rhinolophus_yunanensis&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Rhinolophus yunanensis](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Rhinolophus_yunanensis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[Rhinolophus yunanensis](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rhinolophus_yunanensis)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Schizachyrium scoparium
Schizachyrium scoparium là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Michx.) Nash miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Taxon: Schizachyrium scoparium (Michx.) Nash”. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Ngày 22 tháng 5 năm 2003. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2010.
- ^ The Plant List (2010). “Schizachyrium scoparium”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Schizachyrium scoparium tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Schizachyrium scoparium tại Wikispecies

markdown:
*Schizachyrium scoparium*
|
|Schizachyrium scoparium
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Poales](/wiki/B%E1%BB%99_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Poaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Andropogoneae](/w/index.php?title=Andropogoneae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Schizachyrium](/wiki/Schizachyrium) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **S. scoparium** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Schizachyrium scoparium*
(
[Michx.](/w/index.php?title=Andr%C3%A9_Michaux&action=edit&redlink=1)) [Nash](/w/index.php?title=George_Valentine_Nash&action=edit&redlink=1), 1903 [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) *Michx.* [Andropogon](/wiki/Andropogon)scoparius [[1]](#cite_note-GRIN-1) * là một loài Schizachyrium scoparium* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Hòa thảo](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o). Loài này được (Michx.) Nash miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903. [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Schizachyrium_scoparium&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Schizachyrium_scoparium&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Schizachyrium_scoparium&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Schizachyrium_scoparium&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-GRIN_1-0) [“Taxon:](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?70698). *Schizachyrium scoparium*(Michx.) Nash” *Germplasm Resources Information Network*. United States Department of Agriculture. Ngày 22 tháng 5 năm 2003. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2010. **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-2) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-441401). Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013. *Schizachyrium scoparium*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Schizachyrium_scoparium&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Schizachyrium_scoparium&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Schizachyrium scoparium](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Schizachyrium_scoparium)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Schizachyrium scoparium](https://species.wikimedia.org/wiki/Schizachyrium_scoparium)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1066 miss, cp1052 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Mất 1593
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này được thay thế bằng
Thể loại:Mất năm 1593
.
Lưu ý:
Thể loại này nên để trống để tránh trùng lặp. Các bài liên quan đến chủ đề này nên cho vào
Thể loại:Mất năm 1593
.
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Mất_1593&oldid=23816687
”
Thể loại
:
Thể loại đổi hướng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Thêm liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 06:51 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Mất 1593
|
|![]()
**Thể loại này được thay thế bằng** [Thể loại:Mất năm 1593](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_n%C4%83m_1593). **Lưu ý:**Thể loại này nên để trống để tránh trùng lặp. Các bài liên quan đến chủ đề này nên cho vào [Thể loại:Mất năm 1593](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_n%C4%83m_1593). *Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.*
|
|![]()
*Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.*


text:
Thiệu Trung
Thiệu Trung là một xã thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hoá, Việt Nam, một vùng đất văn vật của xứ Thanh, quê hương nhà sử học Lê Văn Hưu.
Mục lục
Thông tin địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Xã Thiệu Trung có diện tích: 3,92 km2;[1]. Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Thiệu Trung có dân số 5.418 người[1].
Xã Thiệu Trung nằm ở cực nam của huyện Thiệu, có địa giới hành chính:
-
- Phía đông giáp xã Đông Thanh (huyện Đông Sơn);
- Phía nam giáp xã Đông Khê (huyện Đông Sơn);
- Phía tây giáp xã Đông Hoàng (huyện Đông Sơn) và xã Thiệu Lý;
- Phía bắc giáp xã Thiệu Vận và xã Thiệu Đô.
Lịch sử hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Thời Lê, vùng đất xã Thiệu Trung ngày nay gồm hai làng là Phủ Lý (còn gọi là Bối Lý, kẻ Rị hay làng Rị) và Trà Sơn Đông (kẻ Chè hay làng Chè, sau đổi là Trà Đông và sau là Trà Hạ), thuộc tổng Vận Quy, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Thiên.
Đến triều Gia Long, phủ Thiệu Thiên được đổi làm phủ Thiệu Hóa[3].
Năm 1900, hai tổng Vận Quy và Đại Bối của huyện Đông Sơn được chuyển vào huyện Thuỵ Nguyên, cùng phủ Thiệu Hóa.
Sau Cách mạng Tháng Tám, thành lập huyện Thiệu Hóa, xã Thiệu Trung thuộc huyện Thiệu Hóa.
Năm 1977, cùng với các xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa, xã Thiệu Trung được sáp nhập với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu, xã Thiệu Trung thuộc huyện Đông Thiệu. Năm 1982 huyện Đông Thiệu đổi lại là huyện Đông Sơn, xã Thiệu Trung thuộc huyện Đông Sơn. Năm 1996, xã Thiệu Trung trở lại huyện Thiệu Hóa mới tái lập.
Hiện nay xã Thiệu Trung gồm bốn làng: Phủ Lý Bắc (làng Bắc), Phủ Lý Trung (làng Trung), Phủ Lý Nam (làng Nam) (tên gọi 3 làng này có từ sau năm 1945, chia tách từ làng Phủ Lý xưa) và làng Chè Đúc (hay Trà Đúc) [3].
Làng Phủ Lý[sửa | sửa mã nguồn]
Làng Phủ Lý hay Bối Lý tên Nôm là Kẻ Rị, là một làng cổ, nay thuộc xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá.
Làng Kẻ Rị nổi tiếng với nghề thủ công đúc đồng và cũng là quê hương nhà sử học đầu tiên của đất nước là Lê Văn Hưu.
Hội làng Kẻ Rị được tổ chức mỗi năm hai lần vào mùa xuân và mùa thu.
Hội xuân Kẻ Rị được tổ chức vào ngày mồng 9 và 10 tháng 2 âm lịch. Sau đó từ mồng 7 đến mồng 10 tháng 3 âm lịch là đợt hội thứ hai. Còn hội thu được gọi là Tết cơm mới tổ chức vào tháng 9 hằng năm, có tổ chức nấu cơm thi, xôi thi, cỗ thi, và những cổ được giải sẽ đem tế thần[4].
Kẻ Rị thờ năm vị thành hoàng là: Thánh Đào, Thiên Phúc, Đại Hành, Thái Tổ và Bạch Y Long. Trong đó Thánh Đào là vị thánh cả. Đức Thánh Đào được coi là thành hoàng chính trong năm vị của làng Rị vì ông là người đầu tiên đến khai phá mảnh đất này. Còn các vị thần Thiên Phúc, Đại Hành, Thái Tổ đều là các thiên thần bảo hộ cho dân làng. Có một vị thần nữ là Bạch Y Long cũng là thiên thần, miếu Ngũ thờ bà dựng trên đất chợ Rị cũ cạnh sông nhà Lê và vào những ngày hội khi vào miếu Bà không được mang đồ trắng, ai vô ý sẽ gặp phải điều chẳng lành[4].
Sau các cuộc tế chung, tới các dòng họ và gia đình cũng như khách thập phương vào dâng hương lễ thánh. Đặc biệt nhất của hội làng Kẻ Rị là cuộc đánh cờ người mà dân quanh vùng còn lưu truyền là "cờ Kẻ Rị". Bởi vì ngoài việc đấu trí được thua nó còn là một hình thức diễn xướng dân gian độc đáo. Nó nâng cao và phát triển môn cờ người, chuyển từ cờ ván sang cờ trận kèm theo hình thức diễn xướng. Tổ chức đấu cờ ở đây còn gắn chặt với việc tế thành hoàng; tế cầu phúc, nhất là tế Bạch Y Long[4].
Nghi thức chính của hội quy định là: mồng 9 buổi sáng tế yên vị, chiều tế yết, tối tế chầu; mồng 10 tế chính, lễ vật có lợn luộc cả con, bò thui cả con và các thứ thông thường khác[4].
Làng Chè Đúc[sửa | sửa mã nguồn]
Làng Chè là tên gọi xưa của thôn Trà Đông thuộc xã Thiệu Trung. Làng có nghề đúc truyền thống nổi tiếng. Xưa làng có hai phường Xóm Trên và Xóm Dưới. Mỗi phường có khoảng 100 thợ, chủ phường thường là người đứng đầu một dòng họ lớn. Sản phẩm là các mặt hàng dân dụng và mỹ nghệ. Về sau do nhu cầu của đời sống, thợ làng Chè còn sản xuất thêm các mặt hàng công nghiệp và quốc phòng. Làng đã đúc thành công tượng Bác Hồ bằng đồng, cao hơn 1,5 m, nặng hơn 400 kg, và tạo ra những sản phẩm đồng mỹ nghệ tham gia hội chợ quốc tế.
Danh nhân[sửa | sửa mã nguồn]
Cùng với xã Đông Thanh giáp ranh, xã Thiệu Trung được coi là một vùng quê giàu truyền thống văn hóa và rất hiếu học.
- Lê Văn Hưu (1230-1322). Ông từng khởi thảo bộ Đại Việt sử ký mà nhiều đoạn được giữ lại trong bộ Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên thế kỷ XV thời Lê sơ, đến nay vẫn còn có giá trị.
- Lê Bá Khang, người xã Phủ Lý huyện Đông Sơn (nay thuộc xã Thiệu Trung huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa). Ông đỗ đệ tam giám đồng tiến sĩ xuất thân, khoa thi Tân Mùi, niên hiệu Hồng Thuận năm thứ 3 (1511) đời vua Lê Tương Dực, làm quan đến Tham chính.
- Lê Biện, Đệ nhị giáp tiến sĩ (đỗ khoa thi năm 1631). Lê Biện (1586-?) người làng Phủ Lý, đỗ Tiến sĩ xuất thân khoa Tân Mùi niên hiệu Đức Long năm thứ 3 (1631). Ông làm quan Lại khoa Đô Cấp sự trung, tước Cẩm Nham tử.
- Trần Lê Hiệu, Đệ tam giáp tiến sĩ (khoa thi Nhâm Ngọ 1822). Người xã Phủ Lý, huyện Đông Sơn phủ Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa, đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 38 tuổi; khoa thi hội năm nhâm ngọ niên hiệu Minh Mệnh năm thứ 3 (1822)) (Văn bia đề danh tiến sĩ khoa thi hội năm Nhâm Ngọ niên hiệu Minh Mệnh năm thứ 3 (1822)) Làm quan tới chức Lang Chung.
- Trần Văn Thiện, người làng Phủ Lý, nay là xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá, sinh năm 1438, không rõ năm mất; ông đỗ Tiến sĩ năm Quý Mùi 1463, ông làm tới chức Thượng thư Bộ Hình, và đi sứ Trung Quốc (Văn bia đề danh tiến sĩ khoa Quý Mùi niên hiệu Quang Thuận, năm thứ 4 (1463).
- Đào Tiêu (chữ Hán 陶椒, ? - ?), người làng Phủ Lý, đỗ Trạng nguyên khoa tháng hai, Ất Hợi, năm Bảo Phù thứ 3 (1275), đời Trần Thánh Tông cùng bảng nhãn không rõ tên, thám hoa Quách Nhẫn và 27 người khác đỗ thái học sinh.
- Vũ Kiêm (1615-?) người làng Phủ Lý. Đỗ đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Bính Tuất năm 1646. Ông làm quan Tham chính Sơn Tây, sau bị giáng xuống làm Cấp sự trung.
Di tích lịch sử, văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
- Đền Trà Đông: được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 208/VH-QĐ ngày 13 tháng 3 năm 1990 của Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)[5].
- Đền thờ Lê văn Hưu: được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 208/VH-QĐ ngày 13 tháng 3 năm 1990 của Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).[5]
- Từ đường họ Lê, thờ Đệ tam giáp tiến sĩ Lê Bá Khang và Đệ nhị giáp tiến sĩ Lê Biện.
- Từ đường họ Trần thờ Đệ tam giáp tiến sĩ Trần Lê Hiệu.
- Từ đường họ Nguyễn nơi thờ Nguyễn Mộng Tuân; được Sở văn hóa thông tin tỉnh Thanh Hóa (nay là Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch) công nhận di tích lịch sử văn hóa theo Quyết định số 78 ngày 8 tháng 2 năm 2001.
- Hầm làm việc của Thường trực Uỷ ban hành chính tỉnh Thanh Hoá (1964-1972), xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hoá: Di tích lịch sử kháng chiến cấp tỉnh[6].
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b Quyết định số 19/2006/QĐ-BTNMT ngày 01/12/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc ban hành Danh mục địa danh các đơn vị hành chính Việt Nam thể hiện trên bản đồ
- ^ Quyết định số 124/2004/QĐ-TTg ngày 08/7/2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành bảng Danh mục và mã số các đơn vị hành chính Việt Nam
- ^ a ă Ban nghiên cứu và biên soạn lịch sử Thanh Hoá. Tên làng xã Thanh Hoá, tập I. Nhà xuất bản Thanh Hoá, 2000.
- ^ a ă â b Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
keri
- ^ a ă “Danh sách di tích cấp quốc gia thuộc tỉnh Thanh Hoá”. Website binhthuan.gov.vn.
- ^ Quyết định số 2620/QĐ-UBND ngày 30 tháng 8 năm 2007 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá

markdown:
# Thiệu Trung
**Thiệu Trung** là một [xã](/wiki/X%C3%A3) thuộc [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n) [Thiệu Hóa](/wiki/Thi%E1%BB%87u_H%C3%B3a), [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh) [Thanh Hoá](/wiki/Thanh_H%C3%B3a), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), một vùng đất văn vật của [xứ Thanh](/wiki/Thanh_H%C3%B3a), quê hương nhà sử học [Lê Văn Hưu](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_H%C6%B0u).
|Tỉnh||Thanh Hoá|
|Huyện||Thiệu Hóa|
|Diện tích||3,92 km²
|
|Số dân||5.418 người (1999)
|
|Mật độ dân số||1.382 người/km²(1999)|
|Mã đơn vị hành chính||15841
|
|
|
## Mục lục
## Thông tin địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=1)]
Xã Thiệu Trung có
[diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch): 3,92 km 2; . Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Thiệu Trung có [1] [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)5.418 người . [[1]](#cite_note-QD19-1)
Xã Thiệu Trung nằm ở cực nam của huyện Thiệu, có địa giới hành chính:
-
- Phía đông giáp xã
[Đông Thanh](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Thanh,_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n)(huyện [Đông Sơn](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)));
- Phía nam giáp xã
[Đông Khê](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Kh%C3%AA,_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n)(huyện Đông Sơn);
- Phía tây giáp xã
[Đông Hoàng](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ho%C3%A0ng,_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n)(huyện Đông Sơn) và xã [Thiệu Lý](/wiki/Thi%E1%BB%87u_L%C3%BD);
- Phía bắc giáp xã
[Thiệu Vận](/wiki/Thi%E1%BB%87u_V%E1%BA%ADn)và xã [Thiệu Đô](/wiki/Thi%E1%BB%87u_%C4%90%C3%B4).
- Phía đông giáp xã
## Lịch sử hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=2)]
Thời Lê, vùng đất xã Thiệu Trung ngày nay gồm hai làng là Phủ Lý (còn gọi là Bối Lý, kẻ Rị hay làng Rị) và Trà Sơn Đông (kẻ Chè hay làng Chè, sau đổi là Trà Đông và sau là Trà Hạ), thuộc tổng Vận Quy, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Thiên.
Đến triều
[Gia Long](/wiki/Gia_Long), phủ Thiệu Thiên được đổi làm phủ Thiệu Hóa . [3]
Năm 1900, hai tổng Vận Quy và Đại Bối của huyện Đông Sơn được chuyển vào huyện Thuỵ Nguyên, cùng phủ Thiệu Hóa.
Sau
[Cách mạng Tháng Tám](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m), thành lập huyện Thiệu Hóa, xã Thiệu Trung thuộc huyện Thiệu Hóa.
Năm 1977, cùng với các xã hữu ngạn
[sông Chu](/wiki/S%C3%B4ng_Chu) thuộc huyện [Thiệu Hóa](/wiki/Thi%E1%BB%87u_H%C3%B3a), xã Thiệu Trung được sáp nhập với huyện Đông Sơn thành huyện [Đông Thiệu](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Thi%E1%BB%87u), xã Thiệu Trung thuộc huyện Đông Thiệu. Năm 1982 huyện Đông Thiệu đổi lại là huyện Đông Sơn, xã Thiệu Trung thuộc huyện Đông Sơn. Năm 1996, xã Thiệu Trung trở lại huyện Thiệu Hóa mới tái lập.
Hiện nay xã Thiệu Trung gồm bốn làng: Phủ Lý Bắc (làng Bắc), Phủ Lý Trung (làng Trung), Phủ Lý Nam (làng Nam) (tên gọi 3 làng này có từ sau năm 1945, chia tách từ làng Phủ Lý xưa) và làng Chè Đúc (hay Trà Đúc)
. [3]
## Làng Phủ Lý[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=3)]
Làng Phủ Lý hay Bối Lý tên Nôm là Kẻ Rị, là một làng cổ, nay thuộc xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá.
Làng Kẻ Rị nổi tiếng với nghề thủ công đúc đồng và cũng là quê hương nhà sử học đầu tiên của đất nước là Lê Văn Hưu.
Hội làng Kẻ Rị được tổ chức mỗi năm hai lần vào mùa xuân và mùa thu.
Hội xuân Kẻ Rị được tổ chức vào ngày mồng 9 và 10 tháng 2
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch). Sau đó từ mồng 7 đến mồng 10 tháng 3 âm lịch là đợt hội thứ hai. Còn hội thu được gọi là Tết cơm mới tổ chức vào tháng 9 hằng năm, có tổ chức nấu cơm thi, xôi thi, cỗ thi, và những cổ được giải sẽ đem tế thần . [4]
Kẻ Rị thờ năm vị thành hoàng là: Thánh Đào, Thiên Phúc, Đại Hành, Thái Tổ và Bạch Y Long. Trong đó Thánh Đào là vị thánh cả. Đức Thánh Đào được coi là thành hoàng chính trong năm vị của làng Rị vì ông là người đầu tiên đến khai phá mảnh đất này. Còn các vị thần Thiên Phúc, Đại Hành, Thái Tổ đều là các thiên thần bảo hộ cho dân làng. Có một vị thần nữ là Bạch Y Long cũng là thiên thần, miếu Ngũ thờ bà dựng trên đất chợ Rị cũ cạnh sông nhà Lê và vào những ngày hội khi vào miếu Bà không được mang đồ trắng, ai vô ý sẽ gặp phải điều chẳng lành
. [4]
Sau các cuộc tế chung, tới các dòng họ và gia đình cũng như khách thập phương vào dâng hương lễ thánh. Đặc biệt nhất của hội làng Kẻ Rị là cuộc đánh cờ người mà dân quanh vùng còn lưu truyền là "cờ Kẻ Rị". Bởi vì ngoài việc đấu trí được thua nó còn là một hình thức diễn xướng dân gian độc đáo. Nó nâng cao và phát triển môn cờ người, chuyển từ cờ ván sang cờ trận kèm theo hình thức diễn xướng. Tổ chức đấu cờ ở đây còn gắn chặt với việc tế thành hoàng; tế cầu phúc, nhất là tế Bạch Y Long
. [4]
Nghi thức chính của hội quy định là: mồng 9 buổi sáng tế yên vị, chiều tế yết, tối tế chầu; mồng 10 tế chính, lễ vật có lợn luộc cả con, bò thui cả con và các thứ thông thường khác
. [4]
## Làng Chè Đúc[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=4)]
Làng Chè là tên gọi xưa của thôn Trà Đông thuộc xã Thiệu Trung. Làng có nghề đúc truyền thống nổi tiếng. Xưa làng có hai phường Xóm Trên và Xóm Dưới. Mỗi phường có khoảng 100 thợ, chủ phường thường là người đứng đầu một dòng họ lớn. Sản phẩm là các mặt hàng dân dụng và mỹ nghệ. Về sau do nhu cầu của đời sống, thợ làng Chè còn sản xuất thêm các mặt hàng công nghiệp và quốc phòng. Làng đã đúc thành công tượng Bác Hồ bằng đồng, cao hơn 1,5 m, nặng hơn 400 kg, và tạo ra những sản phẩm đồng mỹ nghệ tham gia hội chợ quốc tế.
## Danh nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=5)]
Cùng với xã Đông Thanh giáp ranh, xã Thiệu Trung được coi là một vùng quê giàu truyền thống văn hóa và rất hiếu học.
[Lê Văn Hưu](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_H%C6%B0u)(1230-1322). Ông từng khởi thảo bộ [Đại Việt sử ký](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD)mà nhiều đoạn được giữ lại trong bộ [Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0)của [Ngô Sĩ Liên](/wiki/Ng%C3%B4_S%C4%A9_Li%C3%AAn)thế kỷ XV thời [Lê sơ](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1), đến nay vẫn còn có giá trị. [Lê Bá Khang](/w/index.php?title=L%C3%AA_B%C3%A1_Khang&action=edit&redlink=1), người xã Phủ Lý huyện Đông Sơn (nay thuộc xã Thiệu Trung huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa). Ông đỗ đệ tam giám đồng tiến sĩ xuất thân, khoa thi Tân Mùi, niên hiệu Hồng Thuận năm thứ 3 (1511) đời vua Lê Tương Dực, làm quan đến Tham chính. [Lê Biện](/w/index.php?title=L%C3%AA_Bi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), Đệ nhị giáp tiến sĩ (đỗ khoa thi năm 1631). Lê Biện (1586-?) người làng Phủ Lý, đỗ Tiến sĩ xuất thân khoa Tân Mùi niên hiệu Đức Long năm thứ 3 (1631). Ông làm quan Lại khoa Đô Cấp sự trung, tước Cẩm Nham tử. [Trần Lê Hiệu](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_L%C3%AA_Hi%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1), Đệ tam giáp tiến sĩ (khoa thi Nhâm Ngọ 1822). Người xã Phủ Lý, huyện Đông Sơn phủ Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa, đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 38 tuổi; khoa thi hội năm nhâm ngọ niên hiệu Minh Mệnh năm thứ 3 (1822)) (Văn bia đề danh tiến sĩ khoa thi hội năm Nhâm Ngọ niên hiệu Minh Mệnh năm thứ 3 (1822)) Làm quan tới chức Lang Chung. [Trần Văn Thiện](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), người làng Phủ Lý, nay là xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá, sinh năm 1438, không rõ năm mất; ông đỗ Tiến sĩ năm Quý Mùi 1463, ông làm tới chức Thượng thư Bộ Hình, và đi sứ Trung Quốc (Văn bia đề danh tiến sĩ khoa Quý Mùi niên hiệu Quang Thuận, năm thứ 4 (1463). [Đào Tiêu](/wiki/%C4%90%C3%A0o_Ti%C3%AAu)(chữ Hán 陶椒, ? - ?), người làng Phủ Lý, đỗ Trạng nguyên khoa tháng hai, Ất Hợi, năm Bảo Phù thứ 3 (1275), đời Trần Thánh Tông cùng bảng nhãn không rõ tên, thám hoa Quách Nhẫn và 27 người khác đỗ thái học sinh. [Vũ Kiêm](/w/index.php?title=V%C5%A9_Ki%C3%AAm&action=edit&redlink=1)(1615-?) người làng Phủ Lý. Đỗ đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Bính Tuất năm 1646. Ông làm quan Tham chính Sơn Tây, sau bị giáng xuống làm Cấp sự trung.
## Di tích lịch sử, văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=6)]
- Đền Trà Đông: được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 208/VH-QĐ ngày 13 tháng 3 năm 1990 của Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là
[Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch](/wiki/B%E1%BB%99_V%C4%83n_h%C3%B3a,_Th%E1%BB%83_thao_v%C3%A0_Du_l%E1%BB%8Bch_(Vi%E1%BB%87t_Nam))) . [[5]](#cite_note-DTLSTH-5)
- Đền thờ Lê văn Hưu: được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 208/VH-QĐ ngày 13 tháng 3 năm 1990 của Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).
[[5]](#cite_note-DTLSTH-5)
- Từ đường họ Lê, thờ Đệ tam giáp tiến sĩ Lê Bá Khang và Đệ nhị giáp tiến sĩ Lê Biện.
- Từ đường họ Trần thờ Đệ tam giáp tiến sĩ Trần Lê Hiệu.
- Từ đường họ Nguyễn nơi thờ
[Nguyễn Mộng Tuân](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_M%E1%BB%99ng_Tu%C3%A2n); được Sở văn hóa thông tin tỉnh Thanh Hóa (nay là Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch) công nhận di tích lịch sử văn hóa theo Quyết định số 78 ngày 8 tháng 2 năm 2001.
- Hầm làm việc của Thường trực Uỷ ban hành chính tỉnh Thanh Hoá (1964-1972), xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hoá: Di tích lịch sử kháng chiến cấp tỉnh
. [[6]](#cite_note-QD2620-6)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=7)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=8)]
- ^
**a** **ă** **â** [Quyết định số 19/2006/QĐ-BTNMT ngày 01/12/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc ban hành Danh mục địa danh các đơn vị hành chính Việt Nam thể hiện trên bản đồ](#cite_ref-QD19_1-3) **b** **Quyết định số 124/2004/QĐ-TTg ngày 08/7/2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành bảng Danh mục và mã số các đơn vị hành chính Việt Nam** [^](#cite_ref-QD124_2-0)
- ^
**a** [Ban nghiên cứu và biên soạn lịch sử Thanh Hoá.](#cite_ref-LangThanhhoaI_3-1) **ă** *Tên làng xã Thanh Hoá, tập I*. Nhà xuất bản Thanh Hoá, 2000.
- ^
**a** **ă** **â** [Lỗi chú thích: Thẻ](#cite_ref-keri_4-3) **b**
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
keri
- ^
**a** **ă** [“Danh sách di tích cấp quốc gia thuộc tỉnh Thanh Hoá”](http://www.binhthuan.gov.vn/khtt/vanhoa/0005/0001/DSach134.htm). Website binhthuan.gov.vn. **Quyết định số 2620/QĐ-UBND ngày 30 tháng 8 năm 2007 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá** [^](#cite_ref-QD2620_6-0)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87u_Trung&action=edit§ion=9)]
|
|
|
|

X-Cache-Status: hit-local

X-Cache: cp1066 hit/1, cp1052 miss