markdown:
CNM365. Chào ngày mới 6 tháng 6. Wikipedia Ngày này năm xưa. Năm
[1285](http://vi.wikipedia.org/wiki/1285) – Thượng tướng [Trần Quang Khải](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i) sáng tác bài thơ “ [Tụng giá hoàn kinh sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%A5ng_gi%C3%A1_ho%C3%A0n_kinh_s%C6%B0)“. Năm [1799](http://vi.wikipedia.org/wiki/1799) – ngày sinh [Aleksandr Sergeyevich Pushkin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Sergeyevich_Pushkin), [nhà thơ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1), [nhà văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n) và là [nhà viết kịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_vi%E1%BA%BFt_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) người [Nga ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga)(mất năm [1837](http://vi.wikipedia.org/wiki/1837)). [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944) – Quân đội [Đồng Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) mở mặt trận thứ 2 tại [Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) chống [phát xít Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3), còn gọi là chiến dịch Overlord mở đầu là cuộc đổ bộ lớn nhất trong lịch sử quân sự lên bãi biển [Normandie](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie) ( [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)).
# 6 tháng 6
Ngày
**6 tháng 6** là ngày thứ 157 (158 trong [năm nhuận](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 208 ngày trong năm.
|
|[1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_6) [2](http://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_6) [3](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_6) [4](http://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_6) [5](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_6) **6** [7](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_6) [8](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_6) [9](http://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_6) [10](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_6) [11](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_6) [12](http://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_6) [13](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_6) [14](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_6) [15](http://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_6) [16](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_6) [17](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_6) [18](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_6) [19](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_6) [20](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_6) [21](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_6) [22](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_6) [23](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_6) [24](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_6) [25](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_6) [26](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_6) [27](http://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_6) [28](http://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_6) [29](http://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_6) [30](http://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_6)
## Mục lục
## Sự kiện
[1285](http://vi.wikipedia.org/wiki/1285)– Thượng tướng [Trần Quang Khải](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i)sáng tác bài thơ “ [Tụng giá hoàn kinh sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%A5ng_gi%C3%A1_ho%C3%A0n_kinh_s%C6%B0)“. [1674](http://vi.wikipedia.org/wiki/1674)– [Shivaji](http://vi.wikipedia.org/wiki/Shivaji)cử hành nghi lễ đăng quang làm hoàng đế, khởi đầu [Đế quốc Maratha](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Maratha). [1808](http://vi.wikipedia.org/wiki/1808)– Anh trai của [Napoléon Bonaparte](http://vi.wikipedia.org/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte)là [Joseph Bonaparte](http://vi.wikipedia.org/wiki/Joseph_Bonaparte)đăng quang quốc vương của Tây Ban Nha. [1844](http://vi.wikipedia.org/wiki/1844)– [Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/YMCA)được thành lập tại Luân Đôn, Anh. [1859](http://vi.wikipedia.org/wiki/1859)– [Nữ vương Victoria](http://vi.wikipedia.org/wiki/Victoria_c%E1%BB%A7a_Anh)ký văn kiện tách [Queensland](http://vi.wikipedia.org/wiki/Queensland)thành một thuộc địa riêng của [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Anh)từ [New South Wales](http://vi.wikipedia.org/wiki/New_South_Wales). [1884](http://vi.wikipedia.org/wiki/1884)– Ký kết [Hòa ước Patenôtre](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Gi%C3%A1p_Th%C3%A2n_%281884%29)giữa [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)và triều đình [nhà Nguyễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944)– Quân đội [Đồng Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)mở mặt trận thứ 2 tại [Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)chống [phát xít Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3), còn gọi là chiến dịch Overlord mở đầu là cuộc đổ bộ lớn nhất trong lịch sử quân sự lên bãi biển [Normandie](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie)( [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)). [1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969)– [Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_l%C3%A2m_th%E1%BB%9Di_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1)được thành lập. [1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969)– Ca [ghép thận](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gh%C3%A9p_th%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1)đầu tiên thực hiện tại Việt Nam do đoàn giải phẫu Việt Nam Cộng hòa và Hoa Kỳ xúc tiến ở Bệnh viện Đô thành, một điểm son trong ngành [y tế Việt Nam Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Y_t%E1%BA%BF_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). [1971](http://vi.wikipedia.org/wiki/1971)– Phim *đạt giải Chủ đề phim xuất sắc nhất và* [Người tình không chân dung](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_t%C3%ACnh_kh%C3%B4ng_ch%C3%A2n_dung) [Kiều Chinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ki%E1%BB%81u_Chinh)là nữ tài tử chính khả ái nhất tại Đại hội điện ảnh Á Châu lần thứ 17 ở [Đài Bắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc). [1971](http://vi.wikipedia.org/wiki/1971)– [Chiến tranh Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam): [Quân đội Úc](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%C3%9Ac)tăng cường tấn công căn cứ [lực lượng cộng sản Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)trong [trận Long Khánh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Long_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1). [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984)– Trò chơi điện tử *được phát hành, tác giả của trò chơi là kỹ sư người Liên Xô Alexey Pajitnov.* [Tetris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tetris)
## Sinh
[1799](http://vi.wikipedia.org/wiki/1799)– [Aleksandr Sergeyevich Pushkin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Sergeyevich_Pushkin), [nhà thơ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1), [nhà văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n)và là [nhà viết kịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_vi%E1%BA%BFt_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)người [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga)(m. [1837](http://vi.wikipedia.org/wiki/1837)) [1811](http://vi.wikipedia.org/wiki/1811)– [Leopold Hermann von Boyen](http://vi.wikipedia.org/wiki/Leopold_Hermann_von_Boyen), [Thượng tướng Bộ binh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_B%E1%BB%99_binh&action=edit&redlink=1) [Phổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BB%95_%28qu%E1%BB%91c_gia%29)(m. [1886](http://vi.wikipedia.org/wiki/1886)) [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984)– [Noor Sabri](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Noor_Sabri&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá [Iraq](http://vi.wikipedia.org/wiki/Iraq) [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984)– [Shannon Stewart](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Shannon_Stewart&action=edit&redlink=1), người mẫu Mỹ [1986](http://vi.wikipedia.org/wiki/1986)– [Kim Hyun Joong](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gim_Hyeon-jung), nghệ sĩ Hàn Quốc [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991)– [Son Dong Woon](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Son_Dong_Woon&action=edit&redlink=1), makenae của nhóm Beast [1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/1992)– [HyunA](http://vi.wikipedia.org/wiki/HyunA), rapper nhóm [4minute](http://vi.wikipedia.org/wiki/4minute)
## Mất
[1916](http://vi.wikipedia.org/wiki/1916)– [Viên Thế Khải](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%C3%AAn_Th%E1%BA%BF_Kh%E1%BA%A3i), chính khách [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)(s. 1859) [1922](http://vi.wikipedia.org/wiki/1922)– [Lillian Russell](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lillian_Russell&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên Mỹ (s. 1860) [2010](http://vi.wikipedia.org/wiki/2010)– [Đặng Xuân Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_Xu%C3%A2n_K%E1%BB%B3), Giáo sư Triết học Việt Nam (s. 1931)
## Ngày lễ và kỷ niệm
## Tham khảo
|
|
|
|![]()
[6 tháng 6](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:6_June?uselang=vi) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Trần Quang Khải
**Trần Quang Khải** ( [chữ Hán](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 陳光啓; [tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_10), [1241](http://vi.wikipedia.org/wiki/1241) – [26 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_7), [1294](http://vi.wikipedia.org/wiki/1294)), hay **Chiêu Minh Đại vương** (昭明大王), là một thân vương quý tộc [nhà Trần](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n), làm đến chức [Tể tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%83_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) đời [Trần Thánh Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng), coi cả mọi việc trong nước.
Sang đời
[Trần Nhân Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng), năm Thiệu Bảo thứ 4, khi quân Nguyên vào cướp, ông được phong chức [Thượng tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Thái sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_s%C6%B0), lãnh binh trấn giữ mặt Nam đất [Nghệ An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%E1%BB%87_An), lập công lớn tại [Chương Dương Độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_D%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BB%99). Khi dẹp tan quân Nguyên, triều đình xét công, ông đứng vào bậc nhất. . [1]
## Mục lục
## Thân thế
Chiêu Minh đại vương sinh vào
[tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_10) âm lịch, năm Thiên Ứng Chính Bình thứ 10 ( [1241](http://vi.wikipedia.org/wiki/1241)) . Về danh nghĩa, ông là con thứ 3 của [2] [Thái Tông Nguyên Hiếu hoàng đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), mẹ là [Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Thi%C3%AAn_%28ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu%29)Lý thị. Trên thực tế, ông là em ruột với [Thánh Tông Tuyên Hiếu hoàng đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng). Người anh đầu Tĩnh Quốc đại vương [Trần Quốc Khang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Khang)của ông, dù cùng mẹ sinh, nhưng lại là con của Khâm Minh đại Vương [Trần Liễu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Li%E1%BB%85u).
|“||
|“Quang Khải lúc mới sinh, phát chứng kinh suýt chết, Thái Tông lấy áo của Đến khi sống lại, Thái Tông nói: “Gươm báu truyền quốc, không thể trao bừa, chỉ ban cho áo của Thượng hoàng thôi”. |”|
|—Đại Việt Sử ký Toàn thư
|
## Đại thần trụ cột
Từ nhỏ, ông đã được Thái Tông phong tước
**Chiêu Minh vương** (昭明王) và cho thụ giáo với Hàn lâm viện học sĩ kiêm Quốc sử Viện giám tu, [Bảng nhãn](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A3ng_nh%C3%A3n) [Lê Văn Hưu](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_H%C6%B0u) . Sử chép ông là người có học thức, hiểu tiếng nói của các bộ tộc ít người. [4] [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-DVSKTTb-3)
Năm Nguyên Phong thứ 8 (
[1258](http://vi.wikipedia.org/wiki/1258)), ông được gả [Phụng Dương công chúa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BB%A5ng_D%C6%B0%C6%A1ng), con gái của Kiến Vũ đại vương [Trần Thủ Độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%99), ban cho thái ấp Độc Lập, phủ Thiên Trường (nay thuộc xã Mỹ Thành, huyện [Mỹ Lộc](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%B9_L%E1%BB%99c), tỉnh [Nam Ðịnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh)) . Sau khi [4] [Trần Thánh Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng)lên ngôi, ông được phong tước **Chiêu Minh Đại vương**(昭明大王) . [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-5)
Năm Thiệu Long năm thứ 4 (
[1261](http://vi.wikipedia.org/wiki/1261)), ông được phong làm [Thái úy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_%C3%BAy), chính thức tham gia công việc triều chính khi vừa 20 tuổi. Sử chép: *“Bấy giờ, anh vua là Quốc Khang lớn tuổi hơn, nhưng tài năng tầm thường, nên phong Quang Khải làm tướng”* . Năm Thiệu Long năm thứ 8 ( [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-DVSKTTc-6) [1265](http://vi.wikipedia.org/wiki/1265)), ông được phong làm Thượng tướng, vào trấn thủ [Nghệ An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Trại trạng nguyên [Bạch Liêu](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A1ch_Li%C3%AAu)là môn khách của ông . [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-DVSKTTc-6)
Đầu năm Thiệu Long năm thứ 14 (
[1271](http://vi.wikipedia.org/wiki/1271)), ông làm *Tướng quốc thái úy*, trở thành đại thần đầu triều nắm giữ việc nước , đứng trên cả Hưng Đạo vương [6] [Trần Quốc Tuấn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Tu%E1%BA%A5n).
### Quan hệ với Hưng Đạo Vương
Hưng Đạo vương
[Trần Quốc Tuấn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Tu%E1%BA%A5n) là con của Khâm Minh đại vương [Trần Liễu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Li%E1%BB%85u), Chiêu Minh đại vương **Trần Quang Khải** là con của Thái Tông hoàng đế, theo quan hệ huyết thống thì Thái Tông là em ruột của Khâm Minh đại vương. Hưng Đạo vương và Chiêu Minh vương cùng với Tĩnh Quốc đại vương [Trần Quốc Khang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Khang) đều là anh em nửa dòng máu . Ngoài mâu thuẫn giữa dòng chính và dòng thứ, giữa hai ông còn có cả mối bất hòa cá nhân. [7]
Cuối năm
[1257](http://vi.wikipedia.org/wiki/1257), Hưng Đạo vương được cử làm chỉ huy các đạo quân thủy bộ ở biên giới , lập nhiều công lao cho triều đình. Tuy nhiên, sau khi [2] [đánh đuổi được quân Nguyên Mông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_1), ông vẫn giữ nguyên tước cũ và trở về thái ấp ở [Vạn Kiếp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%E1%BA%A1n_Ki%E1%BA%BFp). Trong khi đó, không lâu sau Trần Quang Khải được phong tước *Đại vương*, và thăng làm Thái úy.
Đầu năm Bảo Phù thứ 5 (
[1277](http://vi.wikipedia.org/wiki/1277)), Trần Thánh Tông thân chinh đánh các bộ tộc thiểu số ở động Nẫm Bà La (nay thuộc [Quảng Bình](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh)). Sử chép : [3]
-
- Trước kia, Thánh Tông thân đi đánh giặc, Quang Khải theo hầu, ghế Tể tướng bỏ không, vừa lúc có sứ phương Bắc đến. Thượng hoàng Thái Tông gọi Hưng Đạo Vương Quốc Tuấn tới bảo: “
*Thượng tướng đi theo hầu vắng, trẫm định lấy khanh làm Tư đồ để tiếp sứ phương Bắc*“.
- Quốc Tuấn trả lời: “
*Việc tiếp sứ giả, thần không dám từ chối, còn như phong thần làm Tư đồ thì thần không dám vâng chiếu. Huống chi Quan gia đi đánh giặc xa, Quang Khải theo hầu mà bệ hạ lại tự ý phong chức, thì tình nghĩa trên dưới, e có chỗ chưa ổn, sẽ không làm vui lòng Quan gia và Quang Khải. Đợi khi xa giá trở về, sẽ xin vâng mệnh cũng chưa muộn*“.
- Đến khi Thánh Tông trở về, việc ấy lại bỏ đấy, vì hai người vốn không ưa nhau.
- Trước kia, Thánh Tông thân đi đánh giặc, Quang Khải theo hầu, ghế Tể tướng bỏ không, vừa lúc có sứ phương Bắc đến. Thượng hoàng Thái Tông gọi Hưng Đạo Vương Quốc Tuấn tới bảo: “
Đầu năm
[1281](http://vi.wikipedia.org/wiki/1281), sứ nhà Nguyên là Sài Thung đến [Thăng Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C4%83ng_Long) với thái độ rất ngạo mạn:
|“||
|Đế sai Quang Khải đến sứ quán khoản tiếp. Thung nằm khểnh không ra, Quang Khải vào hẳn trong phòng, hắn cũng không dậy tiếp. Hưng Đạo Vương Quốc Tuấn nghe thấy thế, tâu xin đến sứ quán xem Thung làm gì. Lúc ấy Quốc Tuấn đã gọt tóc, mặc áo vải. Đến sứ quán, ông đi thẳng vào trong phòng. Thung đứng dậy vái chào mời ngồi. Mọi người đều kinh ngạc, có biết đâu gọt tóc, mặc áo vải là hình dạng nhà sư phương Bắc. Ông ngồi xuống pha trà, cùng uống với hắn. Người hầu của Thung cầm cái tên đứng sau Quốc Tuấn, chọc vào đầu đến chảy máu, nhưng sắc mặt Quốc Tuấn vẫn không hề thay đổi. Khi trở về, Thung ra cửa tiễn ông. |”|
|—Đại Việt Sử ký Toàn thư
|
Nhờ cách ứng xử khéo léo của Hưng Đạo Vương, Sài Thung thay đổi thái độ. Khi Sài Thung về lại
[Bắc Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), Trần Quang Khải đã làm tặng một bài thơ, trong đó có câu: *Vị thẩm hà thời trùng đỗ diện* *Ân cần ác thủ tự huyên lương.*
Tạm dịch:
*Chưa biết ngày nào cùng tái ngộ* *Để ân cần tay nắm chuyện hàn huyên*
Cuối năm Thiệu Bảo thứ 4 (
[1282](http://vi.wikipedia.org/wiki/1282)), Trần Quang Khải được thăng làm *Thượng tướng Thái sư*, nắm cả quyền quân sự lẫn hành chính . Tuy vậy, trước tình hình áp lực [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-DVSKTTd-8) [nhà Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn)gia tăng, cuối năm Thiệu Bảo thứ 5 ( [1283](http://vi.wikipedia.org/wiki/1283)), triều đình tiến phong Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn làm *Quốc công tiết chế*, thống lĩnh quân đội toàn quốc . Như vậy, về thực quyền quân sự, Hưng Đạo Vương trở thành cấp trên của Chiêu Minh Đại vương. [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-DVSKTTd-8)
Mối bất hòa giữa 2 chi họ cũng như bất hòa cá nhân giữa 2 người trở thành một hiểm họa sâu sắc. Nhận ra điều này, Hưng Đạo vương chủ động tìm cách giải hòa:
|“||Một hôm, Quốc Tuấn từ Vạn Kiếp tới, Quang Khải xuống thuyền chơi suốt ngày mới trở về. Lại Quang Khải vốn sợ tắm gội, Quốc Tuấn thì thích tắm thơm, từng đùa bảo Quang Khải:
|
Từ đó, tình nghĩa qua lại giữa hai người càng thêm mặn mà. Bản thân làm tướng văn, tướng võ, giúp rập nhà vua, hai ông đứng hàng đầu.
|”|
|—Đại Việt Sử ký Toàn thư
|
### Trận Nghệ An
Đầu năm
[1285](http://vi.wikipedia.org/wiki/1285), quân Nguyên tràn sang tấn công Đại Việt với sức công kích rất mạnh. Thái sư Trần Quang Khải suýt tử thương khi thuyền của ông đang ngủ bị bốc cháy, may nhờ có vợ là Phụng Dương công chúa đánh thức, thoát được. [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-9)
Tuy nhiên, dưới sự điều động tài tình của Hưng Đạo Vương, quân Đại Việt đã thực hiện các cuộc nghi binh, đưa quân Nguyên vào thế bị động. Năm
[Ất Dậu](http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4t_D%E1%BA%ADu) ( [1285](http://vi.wikipedia.org/wiki/1285)), [Toa Đô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Toa_%C4%90%C3%B4) từ [Chiêm Thành](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh) theo đường bộ kéo ra [Nghệ An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) tấn công quân Nam, có [Ô Mã Nhi](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%94_M%C3%A3_Nhi) dẫn quân đi đường biển tiếp ứng. Được tin, [Trần Hưng Đạo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o) tâu Thánh Tông xin cho Thượng tướng Trần Quang Khải đưa binh vào đóng mặt Nghệ An, và cho [Trần Bình Trọng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_B%C3%ACnh_Tr%E1%BB%8Dng) giữ Thiên Trường, rồi rước xa giá ra [Hải Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng).
Trần Quang Khải vào đến
[Nghệ An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%E1%BB%87_An), chia quân phòng giữ. Thấy thế giặc quá mạnh, ông cho lui quân ra mặt biển và giữ các nơi hiểm yếu . Quân của Toa Đô đánh mãi không được, cạn lương, bèn cùng với Ô Mã Nhi dẫn quân xuống thuyền trở ra Bắc. Trần Quang Khải hay tin cho người về Thanh Hóa cấp báo. Thánh Tông cho Chiêu Văn Vương [10] [Trần Nhật Duật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nh%E1%BA%ADt_Du%E1%BA%ADt)cùng [Trần Quốc Toản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_To%E1%BA%A3n)và [Nguyễn Khoái](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Kho%C3%A1i&action=edit&redlink=1)đem 5 vạn quân ra đón đánh tại [Hàm Tử Quan](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0m_T%E1%BB%AD)thuộc huyện [Đông An](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4ng_An), tỉnh [Hưng Yên](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0ng_Y%C3%AAn). Quân Nguyên thua to chết hại rất nhiều. [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-11)
## Trận Chương Dương Độ
Lúc bấy giờ đại binh của Thoát Hoan đóng tại
[Thăng Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C4%83ng_Long), còn chiến thuyền thì đóng ở bến [Chương Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_D%C6%B0%C6%A1ng), thuộc địa phận huyện Thượng Phúc. Trần Quang Khải được lệnh vua, cùng [Trần Quốc Toản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_To%E1%BA%A3n) và [Phạm Ngũ Lão](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%C5%A9_L%C3%A3o) đem quân từ [Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a) đi thuyền vòng đường biển ra đến bến Chương Dương tấn công chiến thuyền của quân Nguyên. Quân Nguyên địch không nổi phải bỏ thuyền lên bờ chạy. Trần Quang Khải đem quân lên bờ đuổi đánh về đến chân thành Thăng Long, nhưng ông lập mưu cho phục binh đóng sẵn ngoài thành.
Thoát Hoan đem quân ra đánh, bị phục binh đánh úp, quân Nguyên đại bại phải bỏ thành Thăng Long vượt
[sông Hồng](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng) giữ mặt Kinh Bắc ( [Bắc Ninh](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh) ngày nay) . Trần Quang Khải cho quân vào thành chiếm lại Thăng Long, và cho quân về [12] [Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a)báo tin. Trong vòng hai tháng, đại phá quân Nguyên hai lần tại Hàm Tử và Chương Dương, nên khí thế quân nhà Trần trở nên rất mạnh, sau đó thắng nhiều trận liên tiếp và đuổi được Thoát Hoan về Trung Quốc. [[13]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-13)
## Vinh danh
Chính sử không chép rõ Trần Quang Khải tham gia trong
[Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_3) như thế nào. Sau chiến thắng này, triều đình luận công ban thưởng, Trần Quốc Tuấn có công lớn nhất, được phong tước Đại vương. Trần Quang Khải cũng được xếp công thần hạng nhất.
|“||
|“ Quang Khải lúc làm tướng võ, lúc làm tướng văn, giúp vương nghiệp nhà Trần, uy danh ngang với Quốc Tuấn.” |”|
|—Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục
|
Ông tiếp tục phụng sự triều đình cho đến khi mất ngày
[3 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_7) âm lịch năm Hưng Long thứ hai (tức [26 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_7) năm [1294](http://vi.wikipedia.org/wiki/1294)) đời [Trần Anh Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng) . Vợ ông là Phụng Dương công chúa đã mất trước đó 3 năm. Ông bà được chôn cất tại thái ấp của mình, được thờ làm [3] [Thành hoàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng)làng Cao Đài. [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-vanhoc-4)
Con ông là Văn Túc Vương Trần Đạo Tái cũng rất có tài văn học, được Thượng hoàng ưu ái hơn các em thúc bá khác, nhưng đáng tiếc mất sớm.
[[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-DVSKTTb-3)
Trần Quang Khải được người dân Việt Nam lập đền thờ ở một số nơi; như tại đình làng Phương Bông, ngoại thành
[thành phố Nam Định](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh_%28th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91%29). Tại Phường Bông cũng lưu lại điệu múa “bài bông” được người dân ở đây cho là khởi xướng bởi Trần Quang Khải trong tiệc “Thái bình diên yến” do Trần Nhân Tông tổ chức sau khi chiến thắng quân Nguyên. [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_note-15) Tại [16] [đền Thái Vi](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Th%C3%A1i_Vi)ở [Hoa Lư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_L%C6%B0,_Ninh_B%C3%ACnh), [Ninh Bình](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)ông cùng với [Trần Hưng Đạo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o)được đúc tượng phối thờ trong hậu cung cùng với các vị vua [nhà Trần](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n).
Tên ông được đặt cho nhiều đường phố như tại: thị xã
[Quảng Yên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Y%C3%AAn_%28th%E1%BB%8B_x%C3%A3%29),…
## Tác phẩm
Trần Quang Khải, cũng như một số quý tộc đời Trần, là người học rộng và có viết văn, làm thơ. Ông viết
[Lạc đạo tập](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%E1%BA%A1o_t%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), và tác phẩm của ông nay còn lại một số bài thơ, liệt kê dưới đây:
## Xem thêm
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Wikisource](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikisource)có các tác phẩm gốc nói đến hoặc của: [Công chúa Phụng Dương và Thái ấp Ðộc Lập](http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhan-dan-cu-i-tu-n/nhan-dan-cu-i-tu-n/v-n-hoa/chan-dung-ngh-s/cong-chua-ph-ng-d-ng-va-thai-p-c-l-p-1.181655#GMPgxLkT1zqa) [Về Độc Lập chiêm ngưỡng Chiêu Minh đại vương và Phụng Dương công chúa](http://vanhocquenha.vn/view.asp?n_id=3868&n_muctin=31)
## Chú thích
[^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-1) [Ngô Tất Tố](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_T%E1%BA%A5t_T%E1%BB%91), “Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần”, NXB Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 83
- ^
**a** [Đại Việt Sử ký Bản kỷ Toàn thư, Quyển V, Kỷ Nhà Trần, Thái Tông Hoàng đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-DVSKTTa_2-1) **ă**
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Đại Việt Sử ký Bản kỷ Toàn thư, Quyển VI, Kỷ Nhà Trần, Anh Tông Hoàng đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-DVSKTTb_3-5) **d**
- ^
**a** **ă** **â** [Về Độc Lập chiêm ngưỡng Chiêu Minh đại vương và Phụng Dương công chúa](http://vanhocquenha.vn/view.asp?n_id=3868&n_muctin=31) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-5) [Ngô Tất Tố](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_T%E1%BA%A5t_T%E1%BB%91), “Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần”, NXB Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 82
- ^
**a** **ă** [Đại Việt Sử ký Bản kỷ Toàn thư, Quyển V, Kỷ Nhà Trần, Thánh Tông Hoàng đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-DVSKTTc_6-2) **â** **Trần Quốc Tuấn và Trần Quốc Khang là anh em cùng cha. Trần Quốc Khang và Trần Quang Khải là anh em cùng mẹ.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-7)
- ^
**a** **ă** [Đại Việt Sử ký Bản kỷ Toàn thư, Quyển V, Kỷ Nhà Trần, Nhân Tông Hoàng Đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-DVSKTTd_8-2) **â** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-9) [Công chúa Phụng Dương và Thái ấp Ðộc Lập](http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhan-dan-cu-i-tu-n/nhan-dan-cu-i-tu-n/v-n-hoa/chan-dung-ngh-s/cong-chua-ph-ng-d-ng-va-thai-p-c-l-p-1.181655#GMPgxLkT1zqa) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-10) [Trần Trọng Kim](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *“Việt Nam Sử Lược”*, Trung tâm Học liệu, Bộ Giáo-dục, Sàigòn, 1971 trang 144 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-11) [Trần Trọng Kim](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *“Việt Nam Sử Lược”*, Trung tâm Học liệu, Bộ Giáo-dục, Sàigòn, 1971 trang 145-146 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-12) [Trần Trọng Kim](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *“Việt Nam Sử Lược”*, Trung tâm Học liệu, Bộ Giáo-dục, Sàigòn, 1971 trang 147 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-13) [Trần Trọng Kim](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *“Việt Nam Sử Lược”*, Trung tâm Học liệu, Bộ Giáo-dục, Sàigòn, 1971 trang 148-150 **Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục Chính Biên, Quyển VIII.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-14) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-15) [Điệu múa cổ thời Trần hồi sinh](http://chuyentrang.tuoitre.vn/TetOnline2008/Index.aspx?ArticleID=241377&ChannelID=338) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i#cite_ref-16) [Múa Bài Bông: Đỉnh cao của nghệ thuật Ca trù](http://www.cinet.vn/upLoadFile/HTML/16_17_42_172008/muabaibong.htm) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1241](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1241) [Mất 1294](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1294) [Trần Quang Khải](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i) [Tướng nhà Trần](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C6%B0%E1%BB%9Bng_nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) [Quan nhà Trần](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Quan_nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) [Hoàng tử Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Thượng tướng Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Nhà thơ Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_th%C6%A1_Vi%E1%BB%87t_Nam)
# Tòng giá hoàn kinh
[Tụng giá hoàn kinh sư](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%A5ng_gi%C3%A1_ho%C3%A0n_kinh_s%C6%B0&redirect=no)) **Tòng giá hoàn kinh** (còn được biết đến với các tên như **tụng giá hoàn kinh sư**, **tụng giá hoàn kinh sứ**) là một [bài thơ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%A1) do [Trần Quang Khải](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i) viết sau khi quân dân [nhà Trần](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) [chiến thắng quân Nguyên lần thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_2). Bài thơ đại ý nói về cảm xúc người tướng khi theo xa giá vua trở về kinh đô khải hoàn. Hiện còn hai bản lưu truyền, một của [Trần Trọng Kim](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim) , một của [1] [Ngô Tất Tố](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_T%E1%BA%A5t_T%E1%BB%91) . [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B2ng_gi%C3%A1_ho%C3%A0n_kinh#endnote_NTT)
## Mục lục
## Bản Trần Trọng Kim
|
||
||
|
## Bản Ngô Tất Tố
|
||
||
|
## Chú thích
**“** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B2ng_gi%C3%A1_ho%C3%A0n_kinh#ref_TTK) *Việt Nam Sử Lược*” Tập I, Trần Trọng Kim, NXB Đại Nam, Sài Gòn, 1964, tr.147 **“** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B2ng_gi%C3%A1_ho%C3%A0n_kinh#ref_NTT) *Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần*” Ngô Tất Tố, NXB Đại Nam, Sài Gòn, 1960 tr.85-86
## Tham khảo
## Liên kết ngoài
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Aleksandr Sergeyevich Pushkin
|Bài viết này cần thêm
|
|Aleksandr S.Pushkin
|
Александр С.Пушкин
![]()
|Sinh||
|[10 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_2)năm [1837](http://vi.wikipedia.org/wiki/1837) [Sankt-Petersburg](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sankt-Petersburg&action=edit&redlink=1) [Nhà thơ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1), [nhà văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n), [nhà viết kịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_vi%E1%BA%BFt_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Lãng mạn](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A3ng_m%E1%BA%A1n) **Aleksandr Sergeyevich Pushkin** ( [tiếng Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): ; [1799](http://vi.wikipedia.org/wiki/1799) – [1837](http://vi.wikipedia.org/wiki/1837)) là một [nhà thơ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1), [nhà văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n), [nhà viết kịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_vi%E1%BA%BFt_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) nổi tiếng người [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga). Được tôn vinh là *đại thi hào*, *Mặt trời thi ca Nga*, ông đã có những đóng góp to lớn trong việc phát triển [ngôn ngữ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) [văn học Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_Nga) hiện đại và là biểu tượng của dòng [văn học lãng mạn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_l%C3%A3ng_m%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [thế kỷ XIX](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19).
## Mục lục
## Thời thơ ấu
Pushkin sinh ngày
[6 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_6) năm [1799](http://vi.wikipedia.org/wiki/1799) (26 tháng 5 theo [lịch cũ](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius)) tại thành phố [Moskva](http://vi.wikipedia.org/wiki/Moskva) trong một gia đình quý tộc Nga có nguồn gốc từ [thế kỷ 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_12).Cha của Pushkin, ông Pushkin Sergei Levova, là hậu duệ của dòng dõi gia đình Boyar cũ – tước hiệu cao cấp nhất trong tầng lớp quý tộc của Nga và Romania thời xưa. Ông vốn là một chủ đất giàu có, sở hữu nhiều đất đai và nô lệ. Tuy nhiên, ông Sergei Levova lại luôn cảm thấy xấu hổ vì điều này. Dường như người cha của Pushkin không phù hợp với công việc của một người quản lý. Ông rất ít quan tâm đến những khái niệm như gia đình, thu nhập và giá cả nông sản. Cả cuộc đời của Sergei Levova sống trong cảnh thảnh thơi, nhàn nhã và vô lo với tài hoạt ngôn trên các diễn đàn đông người, ưa tìm hiểu ngôn ngữ Pháp và Nga, quan tâm tới văn học và có một thư viện gồm những cuốn sách tiếng Pháp giá trị. Với con cái, ông Sergei Levova cũng rất ít thể hiện sự quan tâm đặc biệt nhưng cơ bản là một người cha tốt.Vợ ông Sergei Levova, đồng thời là mẹ Pushkin, bà Nadezhda Osipovna, thuộc dòng dõi của Abram Petrovich Gannibal, một người nô lệ da đen, nhờ thông minh xuất chúng và có những đóng góp lớn về quân sự, hàng hải cho nước Nga đã được Pyotr Đại đế nhận làm con nuôi. Vì thế, Pushkin có vài đặc điểm giống đằng ngoại như tóc rất xoăn, làn da ngăm đen và đôi môi dày.Trái với bản tính vô lo của chồng, bà Sergei Levova là một phụ nữ xinh đẹp nhưng chuyên quyền, độc đoán. Ba người con, con gái lớn Olga, rồi đến Pushkin và cuối cùng là em út Leo thì chỉ có Leo là được nuông chiều hơn cả. Chị em Pushkin thường bị mẹ dạy bằng roi vọt và bà mẹ đặc biệt lạnh lùng với cậu con trai thứ. Có thời điểm quá tức giận, thậm chí bà còn không nói chuyện với Pushkin tới hàng tuần, thậm chí cả tháng.Trong thời gian cai sữa cho Pushkin, bà mẹ đã bỏ mặc cậu bé đói khát mút tay và không âu yếm cậu bé như những bà mẹ khác. Vì thuở nhỏ Pushkin rất mập mạp, vụng về, bà mẹ đã bắt cậu phải vận động, chạy nhảy, chơi đùa với bạn bè cùng trang lứa. Trái lại, bà ngoại của cậu, bà Maria Alexeevna Gannibal lại là một phụ nữ rất hiền từ. Thời thơ ấu, trong những tháng hè, Pushkin thường được về chơi với bà ngoại tại ngôi làng nhỏ Zakharov, gần thành phố Zvenigorod, ngoại ô Moskva. Những tháng ngày êm đềm ở đây về sau này được phản ảnh trong những bài thơ đầu tiên của Puskin (“Thầy tu”, 1813; “Bova”, 1814; “Lời nhắn cho Yudin”, 1815; “Giấc mơ”, 1816).
## Thời niên thiếu
Sáu tuổi, Pushkin được tuyển vào trường Lyceum Hoàng gia
, tại [1] [Tsarskoe Selo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tsarskoe_Selo&action=edit&redlink=1)(Hoàng Thôn, nay là thị trấn Pushkin) gần kinh đô [Sankt-Peterburg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sankt-Peterburg). Thời gian theo học tại đây ông đã chứng kiến cuộc chiến tranh giữa quân đội [Nga hoàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sa_ho%C3%A0ng)với quân Pháp của [Napoléon I](http://vi.wikipedia.org/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte)(1812). Ông có bài thơ nổi tiếng về chủ đề này – “Hồi ức ở Hoàng Thôn” (Воспоминание о Царском Селе, 1815). Bài thơ này đã được nhà phê bình văn học Nga nổi tiếng thời bấy giờ là [Gavrila Romanovich Derzhavin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gavrila_Romanovich_Derzhavin)(Гаври́л Рома́нович Держа́вин) coi là một tác phẩm kiệt xuất và đã tôn vinh Pushkin, khi đó mới 16 tuổi, như một nhà thơ lớn của nước Nga.
Sau khi tốt nghiệp Lyceum, Pushkin tích cực tham gia vào các hoạt động văn học nghệ thuật của giới quý tộc trí thức trẻ tại Sankt-Peterburg, lúc bấy giờ đang nỗ lực đấu tranh cho một cuộc cách mạng xoá bỏ chế độ nông nô tại Nga. Thời gian này ông cho ra đời những bài thơ mang tính chính trị như “Gửi Chaadaev” (К Чаадаеву, 1818), “Gửi N. Ya. Plyuskova” (Н. Я. Плюсковой, 1818), “Làng quê” (Деревня, 1819)… Năm
[1820](http://vi.wikipedia.org/wiki/1820) Pushkin cho in bản trường ca đầu tiên của mình – “Ruslan và Lyudmila” (Руслан и Людмила) và ngay lập tức tạo được tiếng vang lớn về phong cách cũng như chủ đề, mặc dù cũng phải chịu sự công kích dữ dội từ phía chính quyền.
## Đi đày
Mùa xuân 1820, do những bài thơ cách mạng, thống đốc Sankt-Peterburg, bá tước M. Miloradovich, đã quyết định đày Pushkin tới
[Sibir](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xibia). Tuy nhiên nhờ sự giúp đỡ và ảnh hưởng của những người bạn ( [Nikolai Mikhailovich Karamzin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nikolai_Mikhailovich_Karamzin), [Pyotr Yakovlevich Chaadayev](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pyotr_Yakovlevich_Chaadayev&action=edit&redlink=1), [Fyodor Nikolayevich Glinka](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Fyodor_Nikolayevich_Glinka&action=edit&redlink=1)), cuối cùng ông chỉ phải chịu mức án nhẹ hơn là bị trục xuất khỏi thành phố Sankt-Peterburg vô thời hạn. Sau khi rời Sankt-Peterburg, Pushkin đã đi xuống miền nam nước Nga, tới [Kavkaz](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kavkaz) và [Krym](http://vi.wikipedia.org/wiki/Krym), [Moldova](http://vi.wikipedia.org/wiki/Moldova), [Kiev](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kiev). Trong thời gian này ông vẫn tiếp tục cho ra đời những tác phẩm mới có ảnh hưởng rất lớn tới văn học Nga thế kỷ 19, như “Người tù binh Kavkaz” (Кавказский пленник, 1822), “Gavriiliada” (Гавриилиада, 1821), “Anh em lũ cướp” (Братья разбойники, 1822), “Đài phun nước Bakhchisaraysky” (Бахчисарайский фонтан, 1824). Năm [1823](http://vi.wikipedia.org/wiki/1823), ở [Kishinov](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kishinov&action=edit&redlink=1), Pushkin bắt tay vào viết tiểu thuyết bằng thơ, kiệt tác “ [Yevgeny Onegin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Yevgeny_Onegin)“ (Евгений Онегин). [2]
Tháng 7 năm
[1824](http://vi.wikipedia.org/wiki/1824), với đơn xin ân xá, Pushkin được chính quyền cho phép về ở khu trang trại Pskov tại vùng Mikhailovskoe dưới sự kiểm soát của gia đình. Tại Mikhailovskoe ông đã sang tác những tác phẩm lịch sử như vở kịch “Boris Godunov” (Борис Годунов, 1825), “Với biển cả” (К морю, 1826), trường ca “Những người Digan” (Цыганы, 1827).
Năm
[1825](http://vi.wikipedia.org/wiki/1825), trong lần sang thăm trang trại láng giềng, Pushkin đã gặp nàng Anna Kern, người tạo cho ông cảm hứng để sáng tác bài thơ nổi tiếng “Gửi K”. Cuối năm 1825 đầu năm [1826](http://vi.wikipedia.org/wiki/1826) kết thúc chương năm và sáu của “Evgeny Onegin”, mà lúc đó Puskin coi là đoạn kết cho phần một của tác phẩm.
Cuối năm 1825, thông qua một số viên chức có thiện chí, Pushkin đã được tiếp cận Nga hoàng
[Nikolai I](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nikolai_I_c%E1%BB%A7a_Nga) để đệ đơn xin ân xá và được Nga hoàng chấp thuận. Tuy nhiên sau thất bại của cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp năm 1825 tại Sankt-Peterburg, chính quyền đã xem xét lại tất cả các ấn phẩm chống đối chính quyền của Pushkin trước đó và quyết định buộc ông bị quản thúc tại gia và có chính sách kiểm duyệt nghiêm khắc các tác phẩm của nhà thơ. Pushkin đã chuyển về [Moskva](http://vi.wikipedia.org/wiki/Moskva) sống trong thời gian này.
Năm
[1831](http://vi.wikipedia.org/wiki/1831) được đánh dấu bởi một sự kiện rất quan trọng trong sự nghiệp của Pushkin, ông đã có buổi gặp gỡ với [Nikolai Vasilyevich Gogol](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nikolai_Vasilyevich_Gogol), một nhà văn Nga nổi tiếng khác. Cả hai nhanh chóng trở thành bạn thân và luôn hỗ trợ nhau trong hoạt động nghệ thuật. Puskin đã có ảnh hưởng lớn tới những nhân vật trong các tác phẩm châm biếm phê phán hiện thực của Gogol.
Cùng năm 1831, Pushkin kết hôn với người đẹp
[Natalia Goncharova](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Natalia_Goncharova&action=edit&redlink=1), người đã đem lại cho ông cảm hứng sáng tác lớn lao. Ông hoàn tất chương “Bức thư của Onegin” trong tác phẩm “Evegeny Onegin” và cũng là chương kết của công trình vĩ đại mà nhà thơ đã mất 8 năm để thực hiện.
## Trở lại Sankt-Peterburg
[Tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t) năm [1833](http://vi.wikipedia.org/wiki/1833), Puskin trở lại Sankt-Peterburg, và cảm thấy cần phải có những thay đổi lớn trong cuộc sống, ông không muốn bị kìm kẹp trong bốn bức tường do chế độ quản thúc.
Nhờ sự sủng ái của Sa hoàng Nikolai I, đầu năm
[1834](http://vi.wikipedia.org/wiki/1834) chế độ quản thúc đối với Pushkin được nới lỏng, tuy nhiên các tác phẩm thơ ca của ông vẫn phải có sự đồng ý của Sa hoàng mới được phát hành. Do vậy hoàn cảnh kinh tế của nhà thơ không được thuận lợi, Pushkin phải đăng ký vào một chức vụ thư lại trong viện biên sử của Sa hoàng. Thời kỳ này, Puskin chuyển hướng sang viết văn xuôi. Ông sáng tác truyện vừa như “Con đầm bích” (Пиковая дама), tiểu thuyết như “Dubrovski” (Дубровский, 1832-33), “Con gà trống vàng”, “Người da đen của Pyotr Đại đế” (không hoàn thành)…
Cùng với những người bạn, Pushkin đã thành lập tờ tạp chí
*Người đương thời* (Современник). Nhiều tác giả nổi tiếng của Nga thời bấy giờ như [Aleksandr Ivanovich Turgenev](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Aleksandr_Ivanovich_Turgenev&action=edit&redlink=1), N.V. Gogol, V.A. Zhukovski, P.A. Vyazemski đã ủng hộ bằng cách gửi những tác phẩm mới nhất của mình tới cho tạp chí này. Tuy nhiên, độc giả Nga khi đó chưa quen với những bài viết mang tính phê phán hiện thực sâu sắc đã không hưởng ứng tạp chí *Người đương thời*. Số lượng độc giả quá ít khiến ban biên tập lâm vào tình thế rất khó khăn, họ không có đủ tiền để trang trải cho việc in ấn và thù lao cho cộng tác viên. Hai số cuối của tạp chí có đến quá nửa là sáng tác của Pushkin, phần lớn là để vô danh. Tiểu thuyết “Người con gái viên đại úy” (Капитанская дочка) chính là được in trên tạp chí này.
## Đấu súng
Vợ của Pushkin –
[Natalia Goncharova](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Natalia_Goncharova&action=edit&redlink=1) là một phụ nữ đẹp và quý phái vì vậy luôn có rất nhiều người ái mộ, trong số đó có cả Sa hoàng Nikolai I. Trong khi đó Puskin, do nguồn gốc [châu Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) của mình, lại có một bề ngoài không mấy bắt mắt. Điều này làm cho Puskin rất khó chịu và không ít lần cảm thấy bực bội.
Năm 1837, do những tin đồn thất thiệt về quan hệ ngoại tình của vợ mình với
[Georges d’Anthès](http://vi.wikipedia.org/wiki/Georges_d%27Anth%C3%A8s), một sỹ quan kỵ binh trong quân đội Sa hoàng, Puskin đã thách đấu súng với viên sĩ quan trẻ tuổi này. Cuộc đọ súng đã kết thúc hết sức bi kịch khi cả hai đối thủ đều bị thương, nhưng Puskin đã bị trọng thương và qua đời hai ngày sau đó – ngày [10 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_2) năm [1837](http://vi.wikipedia.org/wiki/1837) (29 tháng 1 trong [lịch Julian](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius)).
|
|![]()
[Natalia Pushkina](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Natalia_Pushkina?uselang=vi)
## Ghi chú
**Sau này vào những năm 1830, Puskin đã viết cuốn tiểu thuyết về Abram Petrovich Gannibal, có tựa đề là “Người nô lệ da đen của Pyotr Đại đế”. Tuy nhiên cuốn tiểu thuyết này đã không được hoàn thành vì ông bất ngờ qua đời sau vụ đọ súng với Georges d’Anthes.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Sergeyevich_Pushkin#ref_puskina) **Lyceum Hoàng gia là trường dành cho các học sinh quý tộc Nga từ cấp tiểu học cho tới trung học; học sinh theo học Lyceum thường có độ tuổi từ 8 tới 17.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Sergeyevich_Pushkin#ref_puskinb) **“Evegeny Onegin” là tác phẩm dài nhất và nổi tiếng nhất của Puskin. Ông đã dày công thực hiện nó trong gần tám năm trời (1823-1830). Sau này nhà soạn nhạc người Nga nổi tiếng** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Sergeyevich_Pushkin#ref_puskinc) [Tschaikovski](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pyotr_Ilyich_Tchaikovsky)đã dựa vào bản trường thi này để viết vở [opera](http://vi.wikipedia.org/wiki/Opera)“Evgeny Onegin”.
## Tác phẩm
|
||
|
## Tham khảo
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Aleksandr Sergeyevich Pushkin](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Aleksandr_Pushkin?uselang=vi) [Сказка о рыбаке и рыбке, Спб., Берлин: Издательство З. И. Гржебина, 1922, на сайте «Руниверс»](http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=1032205) [Фундаментальная электронная библиотека «Русская литература и фольклор»](http://www.feb-web.ru/feb/pushkin/) [Информационно-справочный портал «А. С. Пушкин»](http://www.aleksandrpushkin.net.ru/) [Сочинения А. С. Пушкина в старой орфографии](http://lib.russportal.ru/index.php?id=authors.pushkin) [Хронологическая таблица Пушкин А.С](http://hronolog.spb.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=23&Itemid=206) [Предки А. С. Пушкина до 14-го поколения](http://russia-today.narod.ru/past/gen/push_as.html) [Галерея рисунков и портретов, сделанных Пушкиным в своих произведениях](http://pushkin-art.ru/) [Цявловская Т. Г. Рисунки Пушкина](http://all-art.org/literature/onegin/01risunki%20pushkina01.htm) [Пушкин и Лермонтов. История отношений](http://www.mibook.ru) [Г. И. Ганзбург. Стихотворение А. С. Пушкина «19 октября 1827» и трактовка его смысла в музыке А. С. Даргомыжского. — Харьков, 2007. ISBN 966-7950-32-8](http://hansburg.narod.ru/Bogpom.htm) [Динамические модели ритмики пушкинского стиха](http://314159.ru/grinbaum/grinbaum1.htm) [Сборник статей «Александр Сергеевич Пушкин: Путь к православию»](http://lib.eparhia-saratov.ru/books/noauthor/pushkinway/pushkinway.pdf) [А. С. Пушкин в Одессе](http://www.touregion.od.ua/index.php?&content_id=58/) [Официальный сайт Музея-усадьбы «Остафьево» — «Русский Парнас»](http://www.ostafyevomuseum.ru/) [Тригорские друзья А. С. Пушкина. История усадьбы Тригорское Псковской губернии](http://www.vrev.ru/trigorskoe.html) [Пушкинское село Большое Болдино](http://bboldino.ru/) [200-летию Пушкина посвящается. Журнал «Летопись Причерноморья» № 2](http://www.mycity.kherson.ua/journal/letopis2.html) [Пушкин: зачёркнутый профиль. Опыт психографии. Биографический очерк писателя и психолога Владимира Леви.](http://levi.ru/levioteka/publish/article.php?id_position=69) [Hà Nội đón nhận tượng thi hào Pushkin](http://phapluatxahoi.vn/20101222103429434p1001c1017/ha-noi-don-nhan-tuong-thi-hao-pushkin.htm) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Trận Normandie
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả Nước |Tham chiến
|![]()
|
|![]()
[Đức Quốc Xã](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) ![ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/23px-US_flag_48_stars.svg.png)
![ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/23px-US_flag_48_stars.svg.png)
[Dwight D. Eisenhower](http://vi.wikipedia.org/wiki/Dwight_D._Eisenhower)
(Tổng tư lệnh quân Đồng minh)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Bernard Montgomery](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bernard_Montgomery)(trên bộ) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Bertram Ramsay](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bertram_Ramsay&action=edit&redlink=1)(trên biển) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Trafford Leigh-Mallory](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trafford_Leigh-Mallory&action=edit&redlink=1)(trên không) ![ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/23px-US_flag_48_stars.svg.png)
![ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/23px-US_flag_48_stars.svg.png)
[Omar Bradley](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Omar_Nelson_Bradley&action=edit&redlink=1)(Tập đoàn quân số 1 Hoa Kỳ) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Miles Dempsey](http://vi.wikipedia.org/wiki/Miles_Dempsey)(Tập đoàn quân số 2 Anh quốc) ![ Canada](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg/23px-Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg.png)
![ Canada](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg/23px-Canadian_Red_Ensign_1921-1957.svg.png)
[Harry Crerar](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Harry_Crerar&action=edit&redlink=1)(Tập đoàn quân số 1 Canada) ![ Đức Quốc Xã](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
![ Đức Quốc Xã](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Gerd von Rundstedt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gerd_von_Rundstedt)(Bộ chỉ huy Mặt trận phía Tây ( *OB West*)) ![ Đức Quốc Xã](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
![ Đức Quốc Xã](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Erwin Rommel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Erwin_Rommel)(Cụm tập đoàn quân B ( *Heeresgruppe*B)) ![ Đức Quốc Xã](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
![ Đức Quốc Xã](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Friedrich Dollmann](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Friedrich_Dollmann&action=edit&redlink=1)(Tập đoàn quân số 7 Đức ( *7.Armee Oberkommando*)) [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-gilbert1-3)
Vào ngày
[24 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_7): 1.332.000 binh sĩ Vào ngày [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-Tamelander.2C_M_2004_p._295-4) [21 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_8)2,052,299 binh sĩ (chỉ tính riêng miền bắc Pháp) [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-5) [23 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_7)) 1.000.000 binh lính (chỉ tính riêng chiến dịch Normandy) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-6) **Hoa Kỳ**: 29000 tử vong, 106000 bị thương hoặc mất tích; **Anh Quốc**: 11000 tử vong, 54000 bị thương hoặc mất tích; **Canada**: 5000 tử vong; 13000 bị thương hoặc mất tích; **Pháp**: 12200 thường dân tử vong, bị thương hoặc mất tích; **Đức Quốc Xã**: 23019 tử vong, 67060 bị thương, 198616 mất tích hay bị bắt [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-7)
|
|
|
|
Cuộc đổ bộ của quân đội khối
[Đồng minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) vào các bãi biển vùng [Normandie](http://vi.wikipedia.org/wiki/Normandie) ngày [6 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_6) [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944), còn gọi là **Trận chiến vì nước Pháp** , là một trong những mốc lịch sử quan trọng của [8] [thế chiến thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Đây là cuộc tấn công từ biển vào đất liền lớn nhất trong lịch sử , với hơn 150.000 quân lính của [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-9) [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Anh Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Canada)cùng với quân kháng chiến [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), [Tiệp Khắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc), [Ba Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan), [Bỉ](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%89), [Hà Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_Lan), [Na Uy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Na_Uy), theo các chiến hạm lớn nhỏ từ miền nam Anh Quốc kéo vào đất Pháp lúc bấy giờ đang nằm dưới sự kiểm soát của quân [Đức Quốc Xã](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3). Ngay từ ngày đầu tiên, họ đã phá hủy các cầu và cắt đường liên lạc của quân Đức, và gặt hái thành công vang dội . Sau nhiều ngày chiến đấu, quân lực Đồng Minh giành được lợi thế vào [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-gerradr78-10) [tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y)năm ấy , đẩy được quân Đức Quốc xã ra khỏi các căn cứ quân sự tại Normandie và trên đà thắng lợi đã tiến hành cuộc [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-gerradr78-10) [giải phóng Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Paris)nói riêng , và cuộc tiến chiếm giải phóng châu Âu nói chung cũng như sự chấm dứt thắng lợi của cuộc chiến. Bất chấp sự kháng trả mãnh liệt của mình, quân Đức bị tổn thất lớn lao, lâm vào một thảm họa choáng váng. [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-donallmiller-8) [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-badsley67-2) [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-martingilbert-11) [Thắng lợi quyết định](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%AFng_l%E1%BB%A3i_quy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%8Bnh)này đã làm nên một bước ngoặt lớn cho cả cuộc Đại chiến thế giới lần thứ hai, góp phần dẫn tới sự sụp đổ của Nhà nước phát xít Đức và chấm dứt chiến tranh. [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-debates576-1) [[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-murielrgillick1-12) Để đạt được [[13]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-13) [chiến thắng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_th%E1%BA%AFng)vang dội này, lực lượng Đồng Minh đã phải hứng chịu thiệt hại nặng nề, và đại thắng cũng được xem là một trong những trận thắng vẻ vang và anh dũng nhất trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai. [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-martingilbert-11) [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-debates576-1) [[14]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-14)
Thắng lợi này được xem là chiến thắng lớn nhất của
[Đại tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh) là [Bernard Montgomery](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bernard_Montgomery). Như một ký ức đen tối cho họ, thảm họa Normandie này đã chôn vùi 2/3 các Sư đoàn Thiết giáp của Đức Quốc xã (Tập đoàn quân thứ bảy và phần lớn Tập đoàn quân xe tăng thứ hai của họ đã bị tiêu diệt, đem lại một thảm kịch bi đát và bất ngờ cho [2] [Adolf Hitler](http://vi.wikipedia.org/wiki/Adolf_Hitler)và chính quyền phát xít Đức [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-badsley67-2) ), [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-gerradr78-10) dù họ vẫn còn sức mạnh sau khi quân Đồng Minh đại thắng trận Normandie. [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-johnkeeganxvii-15) Chiến thắng điểm ngoặt của quân lực Đồng Minh tại Normandie được xem là thành quả của kế hoạch đồ sộ của các nhà lãnh đạo [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-donallmiller-8) [chính trị](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B), cùng với muôn triệu người khác, trong đó có cả những [người lính](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_l%C3%ADnh)Đồng Minh, và cũng được xem là thành tựu lớn nhất của khối Đồng Minh trong cuộc chiến. [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-martingilbert-11) Và, thắng lợi ấy góp phần khiến cho quân đội Đức ở [[16]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-16) [Tây Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u)trở nên một đống tàn quân để mà phòng vệ miền Tây nước Đức sau đó. [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-johnkeeganxvii-15)
## Mục lục
[1 Tình hình trước cuộc chiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#T.C3.ACnh_h.C3.ACnh_tr.C6.B0.E1.BB.9Bc_cu.E1.BB.99c_chi.E1.BA.BFn) [2 Diễn tiến cuộc tấn công](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#Di.E1.BB.85n_ti.E1.BA.BFn_cu.E1.BB.99c_t.E1.BA.A5n_c.C3.B4ng) [3 Hậu quả](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#H.E1.BA.ADu_qu.E1.BA.A3) [4 Dựng lại bối cảnh trận Normandy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#D.E1.BB.B1ng_l.E1.BA.A1i_b.E1.BB.91i_c.E1.BA.A3nh_tr.E1.BA.ADn_Normandy) [5 Chú thích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [6 Đọc thêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm)
## Tình hình trước cuộc chiến
### Khối Đồng Minh
[5 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_6), 1944
Sau thành công của cuộc lấn chiếm bán đảo Ý
[phía Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_Nam) [châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), bộ chỉ huy Đồng Minh quyết định tạo thêm một mặt trận mới ở [phía Tây](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y) để phân tán lực lượng của [khối Trục](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c) đang phải đối phó với những khó khăn từ [chiến trường Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c) ở [phía Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng). Địa điểm để tạo mặt trận rõ rệt nhất là [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p). Trong nhiều tháng đầu của [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944), quân Đồng Minh tăng cường quân số về vùng phía Nam của Anh Quốc.
Quân Đồng Minh thao dợt cho cuộc đổ bộ nhiều tháng trước nhưng giữ bí mật không để lộ cho Đức biết là sẽ đổ bộ lúc nào và vào khu nào. Các tình báo gián điệp hai bên ra sức đấu trí gài thông điệp láo để đánh lạc hướng đối phương. Tuy tổng thống lưu vong Pháp
[Charles de Gaulle](http://vi.wikipedia.org/wiki/Charles_de_Gaulle) có lên [radio](http://vi.wikipedia.org/wiki/Radio) chính thức thông báo sẽ có cuộc đổ bộ tại Normandie nhưng tình báo Đức cho rằng đây là một trò bịp và cho tới ngày 6 tháng 6 vẫn đinh ninh rằng quân Đồng Minh sẽ đổ vào [Pas-de-Calais](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pas-de-Calais). Do đó mà sức phòng thủ của quân Đức tại Normandie bị yếu đi nhiều. Mục đích chính của chiến dịch tấn công Normandie ( **Chiến dịch Overlord**) là tạo một bước đầu chủ chốt để quân Đồng Minh lấy lợi thế tiến sâu vào châu Âu. Mục tiêu chiến lược đầu tiên là giành lấy thành phố [Caen](http://vi.wikipedia.org/wiki/Caen) và tiếp theo là chiếm thành phố [Cherbourg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cherbourg). Nếu đánh đuổi được quân Đức ra khỏi hai thành phồ này, quân Đồng Minh sẽ có đủ điều kiện để lập căn cứ làm hậu thuẫn cho các chiến dịch tại châu Âu.
Lực lượng gồm có:
Tổng tư lệnh quân Đồng minh:
[Đại tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) Dwight D. Eisenhower (Hoa Kỳ) [Lục quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n): Khoảng 150.000 quân, do [Đại tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)Anh [Bernard Montgomery](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bernard_Montgomery)chỉ huy (trận Normandie sẽ được coi là thắng lợi lớn nhất của ông ) [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-badsley67-2) [Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n): Khoảng 6900 chiến thuyền và 4100 ghe đổ bộ của quân Đồng Minh trong chiến dịch này, dưới quyền chỉ huy của [Phó đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)Anh quốc [Bertram Ramsay](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bertram_Ramsay&action=edit&redlink=1) [Không quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n): 12000 [máy bay](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay)do [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)Anh quốc [Trafford Leigh-Mallory](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trafford_Leigh-Mallory&action=edit&redlink=1)chỉ huy; 10000 tấn [bom](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bom); 14000 phi vụ (thả [lính dù](http://vi.wikipedia.org/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9)và trực tiếp không chiến)
Cũng trong thời gian chuẩn bị đổ bộ này, quân dân Anh ra sức chế biến nhiều quân cụ khá khác thường như
[xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) lội nước, xe tăng có [súng phun lửa](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_phun_l%E1%BB%ADa), xe phá [mìn](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%ACn), xe tăng làm cầu, làm đường hay còn gọi là ”Lũ Hề” và loại [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) có khả năng phá vỡ tường [xi măng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xi_m%C4%83ng), [bê tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%AA_t%C3%B4ng).
### Quân Đức Quốc Xã
Bộ chỉ huy từ
[Berlin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Berlin) dư biết rằng quân Đồng Minh sớm muộn gì cũng sẽ xâm nhập vào châu Âu từ phía Tây. [Hitler](http://vi.wikipedia.org/wiki/Adolf_Hitler) cử 3 tướng là [Rundstedt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gerd_von_Rundstedt), [Rommel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Rommel) và [Dollmann](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dollmann&action=edit&redlink=1) sang thống lãnh các đội quân Đức phòng thủ các cứ điểm tại Pháp.
#### Rommel và tuyến phòng thủ bờ biển Đại Tây Dương
Ngày
[22 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_4) [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944), Rommel viết báo cáo tham quan [tuyến phòng thủ bờ biển Đại Tây Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%A9c_t%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng):
|“||Địch quân rất có thể sẽ cố gắng đổ bộ vào ban đêm, trong sương mù, sau một loạt pháo kích hải quân và oanh tạc không quân. Chúng sẽ dùng hàng trăm chiến thuyền, chiến hạm, đổ vào những xe kín nước, và xe tăng lội từ biển lên đánh bộ. Ta phải ngăn cản chúng ngay tại mặt biển, không chỉ làm chậm bước tiến mà phải đập tan mọi quân cụ của chúng trong khi còn đang trôi trên nước. Ta phải thành công ngay trong giây phút đầu, trước khi quân xâm lăng bắt đầu lập dựng căn cứ chống đỡ đủ để cầm cự các cuộc tấn công mãnh liệt sau đó. Trong lịch sử, chưa bao giờ có tuyến phòng thủ nào to rộng như vầy, dùng biển làm chướng ngại vật. Địch quân phải bị đập tan trước khi chúng kéo vào trận địa.Từng ngày, từng tuần, tuyến phòng thủ bờ biển Đại Tây Dương ngày càng vững chắc hơn, và quân cụ của quân ta phát triển tốt hơn. Dựa trên sức mạnh của tuyến phòng thủ, cộng thêm tính can đảm, khả năng và quyết tâm sẵn sàng chiến đấu của quân lính, chúng ta có đầy tự tin chờ đợi ngày địch quân tấn công bờ biển Đại Tây Dương. Chúng ta sẽ và phải tiêu diệt quân địch, góp phần phục thù quân Anh và Mỹ đã tạo cuộc chiến vô nhân đạo trên quê cha đất tổ của chúng ta.
||”|
## Diễn tiến cuộc tấn công
Bình minh ngày
[6 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_6) năm [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944), binh sĩ các nước [Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh), [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), [Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Canada), [Scotland](http://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland) và [Ba Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan) đồng loạt đổ bộ lên bãi biển ở [Normandie](http://vi.wikipedia.org/wiki/Normandie), bắt đầu chiến dịch giải phóng [Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) khỏi [Đức Quốc xã](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3). Quân [Đồng Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) chọn Normandie nhằm tránh hệ thống phòng thủ quá kiên cố của Đức ở các cảng [Havre](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Havre&action=edit&redlink=1) và [Cherbourg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cherbourg). Cuộc đổ bộ lên Normandie tương đối thuận lợi vì trước đó quân Đồng minh đã dùng kế lừa quân Đức tập trung quân lực ở [Pas-de-Calais](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pas-de-Calais). [Erwin Rommel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Erwin_Rommel) đã nhận ra điều đó nhưng Hitler vẫn không tin Normandie sẽ là nơi quân Đồng Minh đổ bộ nên quân lực của Đức ở đây tương đối mỏng. Việc đổ bộ vào lúc bình minh cho phép quân Đồng Minh có thể nhận biết những vật cản mà quân Đức giăng sẵn: chĩa ba bằng gỗ cứng có chứa [chất nổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%E1%BA%ADt_li%E1%BB%87u_n%E1%BB%95), chĩa ba bằng [bê-tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%AA-t%C3%B4ng) có khả năng chọc thủng thân các [xà lan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=X%C3%A0_lan&action=edit&redlink=1) đổ bộ. Để vượt qua các chướng ngại vật ấy, quân Anh và Mỹ đã sử dụng những [chiến xa A2VE](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_xa_A2VE&action=edit&redlink=1) và DD có tác dụng rà mìn, phá nổ các vật cản bằng betong, lấp các hào sâu chuẩn bị đường đổ quân cho các xà lan đang lao đến từ [biển Manche](http://vi.wikipedia.org/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Manche). Theo kế hoạch Overlord thì trong ngày đầu tiên quân đồng minh phải chuyển được đến Normandie 50.000 quân với 15.000 [chiến xa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_xa), 2500 [xe quân sự](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xe_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) dùng trong mọi địa hình, tiếp theo sẽ là 3000 [khẩu pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o) và 10.000 xe các loại. Đồng thời sau 2 ngày đổ bộ sẽ có 5 [sư đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) tác chiến và sau 10 ngày sẽ có 18 sư đoàn. Những đơn vị khác, tổng cộng là 39 sư đoàn với 2 triệu quân sẽ tiếp tục đổ bộ trong 2 tháng đầu của chiến dịch Overlord. Ở phía Tây, Sư đoàn Bộ binh số 4 của Mỹ cập vào bờ biển Utah, sau 2 tiếng họ đã liên lạc được với lính dù đổ bộ xuống làng St. Mère-Église. Ở bờ biển Omaha gần đó, thế trận căng thẳng hơn, bờ biển này thích hợp để phòng thủ, với vách đá cao, ít đường vào đất liền. Khi Sư đoàn Bộ binh số 1 của Mỹ tiến lên, súng máy của Đức đã bắn hạ họ, tình hình càng xấu đi khi xe tăng lội nước của Mỹ bị lún, đội quân mắc kẹt ở bờ biển, thảm kịch dần hiện ra. Nhưng cuối cùng, một vài quân lính đã trèo được lên vách đá, quân Mỹ cố thủ ở vị trí đổ bộ bất chấp mọi nguy hiểm. Ở mạn Đông, giữa khu vực đổ bộ, Sư đoàn Bộ binh số 50 của Anh đổ bộ ở bờ biển Gold, họ cũng vấp phải hỏa lực dữ dội, nhưng giờ quân Anh đã triển khai các cỗ máy ”Lũ Hề”, đội quân nhanh chóng tiến vào đất liền. Tại điểm đổ bộ kế bên trên bờ biển Juno, Sư đoàn Bộ binh số 3 của Canada cũng gặp tình huống tương tự, ở đây các cỗ máy ”Lũ Hề” của Anh đã giúp đưa đội quân vào bờ. Cuối cùng, ở cánh trái trên bãi biển Sword, Sư đoàn Bộ binh 3 của Anh chỉ gặp sức kháng cự lẻ tẻ. Vài tiếng sau, lực lượng đổ bộ đã gặp đội lính dù ở kênh Caen. Đầu giờ chiều, quân Đồng Minh đã thiết lập thành công tất cả các vị trí đổ bộ
### Nhiệm vụ của hải quân Đồng Minh
Để vận chuyển quân và hỏa lực lên các bãi biển Normandie đòi hỏi sự đóng góp cực kì quan trọng của hải quân Đồng minh. 8 nhóm chiến đấu đầu tiên có trang bị
[chiến xa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_xa) và [đại bác](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o) được chở trên 4000 con tàu và xà lan đổ bộ và ra đi từ các [cảng Plymouth](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Plymouth&action=edit&redlink=1) và [Newhaven](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Newhaven&action=edit&redlink=1) của Anh. 1 nửa số tàu này có khả năng tự động, số còn lại phải có trục kéo. Chiến dịch này có tên gọi là Neptune và có vai trò cực kì quan trọng trong chiến dịch Overlord. Điểm tập trung ngoài khơi được đặt tên là Picadilly Circus giống như tên 1 ngã tư lớn ở [London](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) và các tàu từ mọi cảng đều hội tụ về đây. Và từ 4 tuyến chính ấy, các xà lan sẽ tỏa ra 10 kênh và nhắm thẳng vào bờ. Một phần của hạm đội sẽ có nhiệm vụ cảnh giác sự tấn công của tàu chiến Đức. Bộ phận hỗ trợ trực tiếp được chia thành 2 nhóm: [Lực lượng đặc nhiệm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%B7c_nhi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) (Task Force) của đô đốc Kirk, [hải quân Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) với 3 [thiết giáp hạm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m), 10 [tuần dương hạm](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng), 35 [khu trục hạm](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) và nhiều tàu chiến cỡ nhỏ khác có trang bị đại bác và [hỏa tiễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa). Lực lượng hỗ trợ tác chiến thứ 2 thuộc quyền chỉ huy của đô đốc hoàng gia Anh [Sir Phillip Vian](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sir_Phillip_Vian&action=edit&redlink=1) với 3 thiết giáp hạm, 13 tuần dương hạm và 44 khu trục hạm.
Hải quân Đồng Minh còn có 1 nhiệm vụ quan trọng nữa là tiếp tế quân lực lẫn
[lương thực](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m), [xăng dầu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=X%C4%83ng_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), quân trang, quân dụng, [vũ khí](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD) cho tất cả các đơn vị chiến đấu đặt chân lên đất Pháp. Nhiên liệu thì được chuyển riêng trong những ống dẫn khổng lồ dưới biển ngoài khơi [đảo Wight](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Wight) và rẽ ra 2 nhánh hướng về [Querqueville](http://vi.wikipedia.org/wiki/Querqueville) và [Port-en-Bessin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Port-en-Bessin&action=edit&redlink=1) (Pháp). Ống dẫn được đặt tên là Pluto, huyết mạch quan trọng nhất cho sự thành công của chiến dịch Overlord.
### Không quân, lính dù tham gia trận chiến
Để đảm bảo làm chủ được bầu trời khu vực đổ bộ, 7500 phi cơ của tướng chỉ huy
[không quân Hoàng gia Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) [Leigh Mallory](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Leigh_Mallory&action=edit&redlink=1) đã được phái đến. Các [sư đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) 3 [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh), sư đoàn 3 [Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Canada) và sư đoàn 50 Anh trong bình minh ngày 6/6 phải đổ bộ lên 3 bãi [Sword](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sword&action=edit&redlink=1), [Juno](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Juno&action=edit&redlink=1) và [Gold](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gold&action=edit&redlink=1) dưới quyền chỉ huy của tướng [Dempsey](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dempsey&action=edit&redlink=1), tư lệnh [Tập đoàn quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_qu%C3%A2n) số 2 Anh quốc trong khi các sư đoàn 1 và sư đoàn 4 của Mỹ thì đổ bộ lên các bãi [Omaha](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Omaha&action=edit&redlink=1), [Utah](http://vi.wikipedia.org/wiki/Utah) thuộc quyền chỉ huy của tướng [Bradley](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bradley), tư lệnh Tập đoàn quân số 1 Hoa Kỳ. 4000 tấn [bom](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bom) đã được trút xuống các tuyến phòng thủ của quân Đức. Bộ chỉ huy ném bom chiến lược (Bomber Command) của không quân Mỹ, tạm ngưng đánh bom các thành phố lớn của Đức và chuyển sang chiến dịch Overlord. 3.500 pháo đài bay của Bomber Command sẽ rải thảm bom ngăn cản đường tiến lui và đường tiếp viện của quân [Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c).
Cùng ngày hôm đó, các sư đoàn nhảy dù của quân Đồng minh cũng đổ bộ lên Normandie. Nếu như lính nhảy dù Anh thành công trong việc chiếm các cây cầu trên
[sông Orne](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Orne&action=edit&redlink=1) và [vùng Troarn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B9ng_Troarn&action=edit&redlink=1) thì [sư đoàn 101](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_101&action=edit&redlink=1) của Mỹ phải chịu tổn thất nặng nề khi đổ bộ lên đầm lầy bãi Utah. Sư đoàn không kị 802 của Mỹ cũng nguy khốn không kém. 822 [vận tải cơ quân sự](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_c%C6%A1_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) (18 [lính dù](http://vi.wikipedia.org/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9)/1 chiếc) để đưa được các sư đoàn không kị Mỹ Anh đến trận địa. Những phi cơ này bay ở vận tốc 200 km/giờ và độ cao 320 [mét](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9t). Mỗi lính dù phải mang 1 trọng lượng gấp đôi cơ thể. Mỗi máy bay chất đầy [đạn pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1n_ph%C3%A1o) 75 li, [đạn cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1n_c%E1%BB%91i) 60 li, [đạn bazooka](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1n_bazooka&action=edit&redlink=1). 500 vận tải cơ này cất cánh từ nhiều sân bay khác nhau của miền nam nước Anh vào đêm 5 tháng 6 và bay ở đội hình tam giác 9 chiếc một, số phi cơ này dự định tiến hành thả dù từ 1 đến 2 giờ sáng ngày 6 tháng 6. Nhưng do mây mù ập đến bất chợt nên đội hình bay bị xáo trộn, nhiều phi cơ bay chệch hướng và thả dù rất thấp gây tử vong cho lính dù rất nhiều ở [Cotentin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cotentin&action=edit&redlink=1) và các vùng thung lũng ngập nước [Douve](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Douve&action=edit&redlink=1) và [Merderet](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Merderet&action=edit&redlink=1). Chỉ có 2 trong số 6 trung đoàn nhảy dù xuống vùng tương đối thuận lợi nên kế hoạch nhảy dù của tấn công bất ngờ quân Đức đã không được kết quả như mong muốn.
Nếu như việc nhảy dù không mấy thành công thì việc đổ bộ tại 4 trong 5 bãi tiến hành tương đối khá tốt. Quân Đức hoàn toàn bất ngờ về việc quân Đồng minh đổ bộ lúc nửa triều nên không thực hiện được chiến thuật tác xạ đã bàn giao trước đó. Quân Đức phải mất 1 thời gian để chỉnh lại góc tác xạ của
[đại liên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_li%C3%AAn&action=edit&redlink=1), cối, pháo tạo điều kiện cho quân Đồng minh tìm được chỗ ẩn náu để mở cuộc tiến công. Việc đánh bom chuẩn bị dọn đường cho quân đổ bộ với việc thả hơn 5000 tấn bom từ 1036 phóng pháo cơ Mỹ tuy có hiệu quả nhưng lại không dứt điểm được các công sự bằng bêtong của quân Đức. Ngược lại [ca nông](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ca_n%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) bắn đi từ các tàu chiến phe Đồng minh lại đạt hiệu quả rất cao. Các [thiết giáp hạm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m) Nelson, Ramillies, Roberts, Erebus liên tục nã đại pháo 406 mm và 380 mm chính xác vào phòng tuyến đối phương chẳng hạn như các khẩu pháo của Đức đặt tại Houlgate có khả năng bắn trả vào cuộc đổ bộ của quân Anh. Nhưng tại mũi Hoc, với những đại pháo với tầm bắn bao trùm cả cửa ngõ sông Douve, trong khu vực đổ bộ của quân Mỹ thì hoàn toàn không hề hấn gì sau những trận mưa bom và hải pháo. Tiểu đoàn 2 biệt động quân Mỹ được lệnh phải hạ các [lô cốt](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%B4_c%E1%BB%91t) và thiệt mất 1135 binh sĩ.
Hoạt động của ba sư đoàn dù, sư đoàn 6 không kị Anh, sư đoàn 82 và sư đoàn 101 không kị Mỹ – cũng đã phần nào tạo thuận lợi cho 4 sư đoàn bộ binh Mỹ tại các đụn cát giữa
[Vareville](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vareville&action=edit&redlink=1) và [Madeleine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Madeleine&action=edit&redlink=1), phía nam Cotentin. Các đơn vị đã có thể tiến dọc theo những lộ trình đã được vạch sẵn và giải toả mọi mìn bẫy. Các đoàn quân này ngay trong chiều ngày 6 tháng 6 1944 đã đến được khu vực [làng Sainte-Mere-Eglise](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%A0ng_Sainte-Mere-Eglise&action=edit&redlink=1) mà mới sáng hôm đó là điểm nhảy dù của sư đoàn không kị 82 của Mỹ. Trong lúc đó, quân Đức chuẩn bị cho 1 cuộc phản công do đó quân Mỹ đổ bộ lên bãi Omaha đã gặp phải sự kháng cự mãnh liệt của quân Đức. Những tràng đại liên và pháo của sư đoàn bộ binh 352 của Đức khiến quân Mỹ gặp rất nhiều tổn thất trước khi đến được [Isigny](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Isigny&action=edit&redlink=1) ở phía Tây và liên lạc với quân Anh ở hướng Đông. Cơn tắm máu ở bãi Omaha không chỉ do sức kháng cự của quân Đức mà còn do sai lầm của quân Đồng Minh khi không sử dụng các chiến xa vô hiệu hóa các công sự phòng thủ trên bãi. Ngược lại, quân Anh và Canada lại sử dụng triệt để các chiến xa phá mìn trong khu vực [bãi Gold](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A3i_Gold&action=edit&redlink=1) và [bãi Juno](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A3i_Juno&action=edit&redlink=1). Quân Canada nhanh chóng giải phóng [Bayeux](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bayeux) và mãi đến chiều tối Đức mới phản công lần nữa bằng việc đưa sư đoàn thiết xa [Panzer 21](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Panzer_21&action=edit&redlink=1) ra trận. Đến chiều ngày 8 tháng 6 thì đầu cầu đổ bộ đã hình thành rõ ràng và vững chắc, quân Đồng minh đã bắt liên lạc được với nhau giữa năm bãi đổ bộ, chiếm đóng 56 km bờ biển với chiều sâu từ 8 đến 16 km. Chiến dịch Overlord xem như thành công và quân Đức quá bất ngờ nên trở tay không kịp. Gần 1 ngày sau, quân Đức mới tổ chức phòng ngự và chuyển quân tiếp viện đến gần bờ biển với hi vọng đánh bật quân Đồng Minh ra khỏi bờ biển. Nhưng quân Đức phải xung trận trong điều kiện hoàn toàn bất lợi: không quân Đồng minh đã kiểm soát toàn bộ bầu trời, quân Đức phải sử dụng địa hình Normandie để tổ chức phòng ngự. Trận chiến Normandie phải tiếp tục kéo dài vì trong suốt tháng 6 quân Đồng minh chỉ lo củng cố đầu cầu đổ bộ hơn là tiếp tục tấn công.
Với bàn đạp vững chắc tại Normandie, chiến dịch của quân Đồng minh Mỹ – Pháp – Canada đã đại thắng. Phe Đồng minh hứng chịu ít tổn thất hơn dự đoán. Trong khi sức kháng cự của quân Đức cũng yếu ớt hơn dự đoán, quân Đồng minh đã tỏ ra nhanh chân hơn quân Đức trong việc bố trận.
Dẫu sao đi chăng nữa, tổn hại của quân Đồng Minh trong ngày đầu rất nặng nề, trong đó có 1074 binh sĩ Canada bị thương. Nhưng, thắng lợi quyết định của họ đã góp phần đánh đổ hoàn toàn Nhà nước phát xít Đức. [10] [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-debates576-1)
### Giai đoạn 2 của cuộc chiến
Ngày
[27 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_6) [1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944) mở đầu giai đoạn 2 của trận chiến Normandie, sau khi quân Đồng minh chiếm được [cảng Cherbourg](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Cherbourg&action=edit&redlink=1) dù quân Đức đã gài mìn rất kĩ khu vực này. Cho đến ngày [25 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_7) 1944 lực lượng Đồng minh ngày càng đông và mạnh nhưng đều bị cầm chân trong vùng [đầm lầy](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y) tại Normandie. Tuy nhiên [không quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n) Đồng minh đã hoàn toàn làm chủ bầu trời với 12000 phi vụ so với 319 phi vụ của quân Đức. Quân Đức cũng đã chỉnh đốn lại hàng ngũ và tinh thần chiến đấu: trong đêm 6 và 7 tháng 6, 12 [sư đoàn Panzer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_Panzer&action=edit&redlink=1) [SS](http://vi.wikipedia.org/wiki/Schutzstaffel) đã lên vị trí chiến đấu cạnh sư đoàn 21 bộ binh. Pháo binh Đồng minh tiến hành mưa đại pháo và tiêu diệt được 31 xe tăng, chặn đứng cuộc tiếp quân của quân Đức. Nhưng quân tiếp viện của Đức tiếp tục được tung ra do tướng [Bayerlein](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bayerlein&action=edit&redlink=1) chỉ huy sư đoàn Panzer Lehr tại khu vực quân Anh-Canada ở Caen. Sư đoàn 2 bọc thép [SS](http://vi.wikipedia.org/wiki/Schutzstaffel) Das Reich rời [Toulouse](http://vi.wikipedia.org/wiki/Toulouse) đến [Normandie](http://vi.wikipedia.org/wiki/Normandie) tham chiến cùng với sư đoàn 17 Panzer ở phía nam [sông Loire](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_Loire), sư đoàn 77 bộ binh ở [Saint Malo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Saint_Malo&action=edit&redlink=1) và sư đoàn 3 dù tại Brest. Về phía tướng Erwin Rommel thì quyết định hành quân chiếm lại [Caen](http://vi.wikipedia.org/wiki/Caen) khi tung ra các sư đoàn 21, sư đoàn 112 và [sư đoàn Panzer Lehr](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_Panzer_Lehr&action=edit&redlink=1) và ngày 8/6. Nhưng nhờ máy giải mã Ultra, quân Đồng minh biết được ý đồ của quân Đức và đưa máy bay đến oanh tạc chặn đường hành quân của chúng. 300 [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) của sư đoàn 7 thiết kị Anh, từng tham chiến tại [Bắc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi), được điều về cho tướng Anh Montgomery. Cùng với số tăng của sư đoàn 51 Anh, sư đoàn 7 thiết kị Anh có trách nhiệm đập tan kế hoạch phản công của quân Đức. Nhiều trận đánh tăng đã diễn ra vô cùng ác liệt giữa xe tăng [Tigre](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tigre&action=edit&redlink=1), [Panther](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng_Con_B%C3%A1o) của Đức và Sherman của [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh).
Lợi thế đã nghiêng dần về cho phe Đồng Minh trong tháng 7 năm 1944.
[[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-gerradr78-10)
### Quân Mỹ tổng tấn công
Dù số quân được đưa vào tác chiến tại khu vực
[Caen](http://vi.wikipedia.org/wiki/Caen) khá đông và đều có kinh nghiệm chiến trường như sư đoàn 11, sư đoàn 43 và sư đoàn 15 Scotland, cộng chung là 60.000 người và 600 chiến xa nhưng kế hoạch Epsom của tướng Montgomery tung ra ngày 22 tháng 6 đã thất bại vì quân Đức núp trong các giao thông hào đào liên tục sử dụng [đại liên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_li%C3%AAn&action=edit&redlink=1) và [bazooka](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bazooka) và những thứ vũ khí này thể hiện tính hiệu quả rất cao. Quân [Scotland](http://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland) thiệt hại 2500 người chỉ trong 4 ngày chiến đấu nên tướng Montgomery hủy bỏ kế hoạch Epsom và thay vào đó là cuộc tấn công của quân Mỹ.
Tập đoàn quân số 1 của Mỹ có nhiệm vụ thọc sâu xuống hướng Nam: 4 quân đoàn của tập đoàn quân 1 sẽ trải rộng từ
[La Haye-du-Puits](http://vi.wikipedia.org/wiki/La_Haye-du-Puits) (quân đoàn 8) và [Carentan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Carentan) (quân đoàn 7) đến [Caumont-L’Evente](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Caumont-L%27Evente&action=edit&redlink=1) (quân đoàn 19 và quân đoàn 5). Quân Đức tại khu vực rộng lớn này gồm quân đoàn 34 của tướng [Von Choltitz](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Von_Choltitz&action=edit&redlink=1) vừa được bổ sung thêm sư đoàn Das Reich và quân đoàn 2 dù của tướng [Meindl](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Meindl&action=edit&redlink=1). Cả 1 triệu quân Mỹ chỉ có thể tiến từng bước một trước sự kháng cự mãnh liệt của quân Đức. Tướng Mỹ [Bradley](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bradley) rất bực tức đã dành 10 ngày để chuẩn bị cho chiến dịch Cobra, chiến dịch mang đến chiến thắng cho quân Mỹ tại khu vực này. Một lần nữa để kìm chân quân Đức tại Caen, tướng Montgomery quyết định tiến hành chiến dịch Goodwood trước chiến dịch Cobra. Trong khi đó tướng Đức [Von Kluge](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Von_Kluge&action=edit&redlink=1), người nắm quyền thay thế tướng [Rundstedt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gerd_von_Rundstedt) đã đưa tướng [Eberbach](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Eberbach&action=edit&redlink=1) lên làm chỉ huy tập đoàn quân thiết giáp phía tây. Từ Caumont-L’Evente đến cửa ngõ sông [Orne](http://vi.wikipedia.org/wiki/Orne), tướng Eberbach nắm trong tay 3 quân đoàn bọc thép thiện chiến và các sư đoàn xuất sắc như 47, 1 và 2 SS. Quân đoàn 86 ở lại trấn giữ mạn đông sông Orne. Ngày 15 tháng 7 năm 1944, chiến dịch Goodwood mở màn với cuộc tấn công của 3 quân đoàn tập trung vào dòng Odon và dựa vào hỏa lực xung kích của 3 sư đoàn thuộc quân đoàn 8. Các sư đoàn Đồng minh thực hiện cuộc tấn công gồm những đơn vị thiện chiến nhất của khinh kị Anh. Thế nhưng nhóm tác chiến của tướng [Von Luck](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Von_Luck&action=edit&redlink=1), sư đoàn 21 Panzer cũng gây thiệt hại lớn cho quân Anh khi dùng đại bác 88 ly cao xạ bắn trực tiếp. Những chiếc [xe tăng Tigre](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xe_t%C4%83ng_Tigre&action=edit&redlink=1) của tiểu đoàn 505 Đức sau khi thoát khỏi trận oanh kích của máy bay Đồng minh đã gây nhiều tổn thất cho [sư đoàn tăng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_t%C4%83ng&action=edit&redlink=1) [Sherman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sherman&action=edit&redlink=1) của Anh. Sư đoàn 1 Panzer SS Adolf Hitler cho xung trận thêm 45 chiến xa và đại bác xung kích và tiêu diệt các chiến xa của trung đoàn 3 Anh vào ngày 18 tháng 7. Quân Anh mất 500 chiến xa trên tổng số 1000 chiếc tham chiến vào chiến dịch. Tuy nhiên kế hoạch này đã phần nào cầm chân và giảm sức kháng cự của quân [Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) để cho quân [Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) có thời gian chuẩn bị và tiến hành chiến dịch quan trọng nhất, chiến dịch Cobra.
### Chiến dịch Rắn đuôi chuông
Chiến dịch Rắn đuôi chuông là chiến dịch quyết định. Ngày
[28 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_7), tướng [Patton](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Patton&action=edit&redlink=1) xua quân chiếm được [Coutances](http://vi.wikipedia.org/wiki/Coutances) rồi lần lượt giải phóng [Granville](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Granville&action=edit&redlink=1), [Avranches](http://vi.wikipedia.org/wiki/Avranches). Từ [Pontaubault](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pontaubault), Patton kiểm soát được [Mont-saint-Michel](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mont-saint-Michel&action=edit&redlink=1), cửa ngõ của [Bretagne](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bretagne). Sau khi chọc thủng thành công phòng tuyến quân Đức, Patton xua quân đánh sâu xuống miền Nam về hướng [thành phố Mans](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Mans&action=edit&redlink=1) và [sông Loire](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_Loire). Gần 1 tháng sau, ngày 21 tháng 8, quân Đồng minh chiếm [Falaise](http://vi.wikipedia.org/wiki/Falaise,_Calvados), loại được 40 ngàn binh sĩ Đức ra khỏi vòng chiến, thế nhưng 5 vạn quân Đức đã trốn thoát được. Dù sao đi chăng nữa, trận Falaise cũng là một thất bại nặng nề và choáng váng của người Đức [8] . Thắng lợi của Chiến dịch Normandie đã chứng tỏ tiềm lực của Quân đội Hoa Kỳ. [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-badsley67-2) Mặc dầu thảm bại này vẫn chưa phải là thất bại to lớn nhất của quân lực Đức trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ hai, [[18]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-jeremy1454-18) đây vẫn được xem là thắng lợi lớn nhất của quân Đồng Minh khi ấy [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-johnkeeganxvii-15) và [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-godwin75-19) [Hitler](http://vi.wikipedia.org/wiki/Adolf_Hitler)xem như mất quyền kiểm soát lãnh thổ Pháp vì không lâu sau đó quân Đồng minh tiếp tục thành công trong 1 cuộc đổ bộ khác tại [Provence](http://vi.wikipedia.org/wiki/Provence).
## Hậu quả
Trong khi cuộc đổ bộ Normandie là thành công của quyết định táo bạo của Eisenhower,
với tổn thất to lớn, Tập đoàn quân thứ 7 và phần lớn Tập đoàn quân xe tăng thứ 5 của quân Đức đã bị tiêu diệt trong trận Falaise. [20] Như thế là, cụm Tập đoàn quân B đã bị “hoàn toàn chết trụi”, bất ngờ đem lại thảm kịch cho Hitler và nền Đệ tam Đế chế. [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-gerradr78-10) Trên đà thắng lợi, phe Đồng Minh đã [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-badsley67-2) [giải phóng Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Paris)vào ngày [25 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_8)năm 1944. Song, ngay cả sau khi thua trận chiến vì nước Pháp này rồi, Quân đội Đức Quốc xã vẫn là một trong những đội quân hùng mạnh nhất trên thế giới thời bấy giờ. Vốn chỉ còn là một đống tàn quân sau thất bại, họ vẫn sẽ tiếp tục quyết liệt trong Trận chiến vì nước Đức. [[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-21) [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-donallmiller-8) Nhưng mặt khác, mọi hy vọng thắng lợi của họ đã tiêu tùng sau thất bại trong trận Normandie. [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-johnkeeganxvii-15) [[18]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-jeremy1454-18)
Để giành được thắng lợi quyết định này, không ít binh sĩ Đồng Minh đã ngã xuống hy sinh.
Theo [1] [Tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Franklin D. Roosevelt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Franklin_D._Roosevelt), tầm trọng đại của “ *Chiến dịch đổ bộ lớn nhất trong lịch sử*” này được thể hiện qua khả năng hợp tác vững chắc giữa Anh Quốc và Hoa Kỳ. [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_note-godwin75-19)
## Dựng lại bối cảnh trận Normandy
Trận Normandy là chủ đề của nhiều bộ phim, các TV show, bài hát, trò chơi điện tử và sách. Đây là một số ví dụ:
**Phim**:
- Bataillon du ciel (sky’s battalion), Một bộ phim của
[Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)năm 1947 đạo diễn bởi [Alexandre Esway](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexandre_Esway&action=edit&redlink=1)dựa trên cuốn sách của Joseph Kessel: Lực lượng [SAS](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=SAS&action=edit&redlink=1)ở [Brittany](http://vi.wikipedia.org/wiki/Brittany)từ 5 tháng 6 đến tháng 8 năm 1944. [Saving Private Ryan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_c%E1%BB%A9u_binh_nh%C3%AC_Ryan), một bộ phim Mỹ năm 1998 đạo diễn bởi [Steven Spielberg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Steven_Spielberg)với sự góp mặt của [Tom Hanks](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tom_Hanks)và [Matt Damon](http://vi.wikipedia.org/wiki/Matt_Damon)
- Un jour avant l’aube (One day before dawn), một bộ phim của Pháp năm 1994 đạo diễn bởi
[Jacques Ertaud](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jacques_Ertaud&action=edit&redlink=1): lực lượng SAS ở Brittany. [Band of Brothers](http://vi.wikipedia.org/wiki/Band_of_Brothers), phim bộ nhiều tập năm 2001 sản xuất bởi [Steven Spielberg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Steven_Spielberg)và [Tom Hanks](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tom_Hanks)dựa trên cuốn sách cùng tên viết bởi [Stephen Ambrose](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Stephen_Ambrose&action=edit&redlink=1). [The Longest Day](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Longest_Day), một bộ phim năm 1962 dựa trên cuốn sách cùng tên của [Cornelius Ryan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cornelius_Ryan&action=edit&redlink=1).
- D-Day 6.6.1944, một bộ phim tài liệu năm 2004 của
[BBC](http://vi.wikipedia.org/wiki/BBC)/ [Discovery](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Discovery&action=edit&redlink=1). Bộ phim dài 2 giờ bao gồm những cuộc phỏng vấn với các cựu chiến binh đã từng tham gia trận chiến. **Trò chơi điện tử**: [Company of heroes](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Company_of_heroes&action=edit&redlink=1): Một trò chơi game dàn trận sản xuất bởi [THQ](http://vi.wikipedia.org/wiki/THQ) [Call of duty](http://vi.wikipedia.org/wiki/Call_of_Duty_%28s%C3%AA-ri_tr%C3%B2_ch%C6%A1i%29): Một trò chơi thể [FPS](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=FPS&action=edit&redlink=1)sản xuất bởi hãng [Activision](http://vi.wikipedia.org/wiki/Activision). [Call of duty 2](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Call_of_duty_2&action=edit&redlink=1): Phần tiếp theo của trò chơi trên. [Medal of honor series](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Medal_of_honor_series&action=edit&redlink=1): Một số phần trong loạt trò chơi có dựng lại trận Normandy [Soldiers: Heroes of WWII](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Soldiers:_Heroes_of_WWII&action=edit&redlink=1): Phần chiến dịch của người Đức trong trò chơi, tựa đề “Hunter”, diễn ra sau cuộc đổ bộ và cho phép người chơi điều khiểu chỉ huy xe tăng Đức Michael Wittmann. [1944 D-Day Operation Overlord](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1944_D-Day_Operation_Overlord&action=edit&redlink=1): Trò chơi dựng lại toàn bộ cuộc chiến. Người chơi có thể trở thành phi công, một thủy thủ, một chỉ huy tăng, hoặc bất cứ ai thuộc cả 2 phe.
## Chú thích
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** *Debates of the Senate: official report (Hansard).*, Số phát hành 1-41, trang 576
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [Stephen Badsey,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-badsley67_2-6) **đ** *Arnhem 1944: Operation Market Garden*, các trang 6-7. **“By midnight, 155.000 Allied troops were already ashore”** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-gilbert1_3-0) *The Second World War*. 1989. tr. 534. [ISBN](http://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [9-780805-017885](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9-780805-017885). **Tamelander, M, Zetterling, N (2004),** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-Tamelander.2C_M_2004_p._295_4-0) *Avgörandes Ögonblick: Invasionen i Normandie*. Norstedts Förlag, p. 295 **Zetterling, Niklas (2000). Normandy 1944: German Military Organisation, Combat Power and Organizational Effectiveness. J.J. Fedorowicz Publishing Inc..** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-5) [ISBN 0-921991-56-8](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0921991568). trang 341 **Zetterling, p. 32: “When Operation Cobra was launched, the Germans had brought to Normandy about 410.000 men in divisions and non-divisional combat units. If this is multiplied by 1.19 we arrive at approximately 490.000 soldiers. However, until** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-6) [July 23](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=July_23&action=edit&redlink=1), casualties amounted to 116.863, while only 10.078 replacements had arrived.” **Zetterling, p.77: “The following casualties were recorded during the summer of 1944 for OB West”, followed by a table for the months of June, July and August, previously he also noted casualty ratings as reported in “British literature” he assumes to be based on wartime estimates; “210.000 prisoners and 240.000 killed and wounded”** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-7)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Donald L. Miller,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-donallmiller_8-4) **c** *Masters of the air: America’s bomber boys who fought the air war against Nazi Germany*, trang 310 **Ian Holm. [Documentary]. UK: BBC. Event occurs at 49:45. “The fleet of ships now embarking on the 24 hour journey to France is the greatest armada the world has ever seen.”** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-9)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Ken Ford, Howard Gerrard,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-gerradr78_10-5) **d** *Falaise 1944: death of an army*, các trang 7-8.
- ^
**a** **ă** [Martin Gilbert,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-martingilbert_11-2) **â** *D-Day* **Muriel R. Gillick,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-murielrgillick1_12-0) *Once They Had a Country: Two Teenage Refugees in the Second World War*, trang 124 **Thomas J. Cutler,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-13) *The Battle of Leyte Gulf: 23-ngày 26 tháng 10 năm 1944*, trang XIV [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-14) *Congressional Record: Proceedings and Debates of the 105th Congress, First Session Vol. 143 Part 5*, trang 6295
- ^
**a** **ă** **â** [John Keegan,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-johnkeeganxvii_15-3) **b** *Six armies in Normandy: from D-Day to the liberation of Paris*, trang XVII **John Keegan,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-16) *Six armies in Normandy: from D-Day to the liberation of Paris*, trang 368 **Omaha Beach: D-Day, ngày 6 tháng 6 năm 1944 – Joseph Balkoski. Trang 37.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-17)
- ^
**a** [Jeremy Black,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-jeremy1454_18-1) **ă** *The Age of Total War, 1860-1945*, các trang 145-146.
- ^
**a** [Jack Godwin,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-godwin75_19-1) **ă** *The Arrow and the Olive Branch: Practical Idealism in U.S. Foreign Policy*, trang 75 **Michael A. Genovese,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-20) *Encyclopedia of the American Presidency*, trang 166 **John Keegan,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Normandie#cite_ref-21) *Six armies in Normandy: from D-Day to the liberation of Paris*, trang 308
## Đọc thêm
[Ambrose, Stephen](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Stephen_Ambrose&action=edit&redlink=1). *D-Day ngày 6 tháng 6 năm 1944: The Climactic Battle of World War II*. New york: Simon & Schuster, 1995. [ISBN 0671884034](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0671884034).
- Badsey, Stephen.
*Normandy 1944: Allied Landings and Breakout*. Botley, Oxford: [Osprey Publishing](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Osprey_Publishing&action=edit&redlink=1), 1990. [ISBN 978-0850459210](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780850459210). [D’Este, Carlo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Carlo_D%27Este&action=edit&redlink=1). *Decision in Normandy: The Unwritten Story of Montgomery and the Allied Campaign*. London: William Collins Sons, 1983. [ISBN 0002170566](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0002170566).
- Canada. Parliament. Senate,
[, Số phát hành 1-41, Queen’s Printer.,](http://books.google.com.vn/books?ei=F0J0T-m7F4OdiAePvIjkDw&hl=vi&id=lYYnAQAAMAAJ&dq=%22normandy%22) *Debates of the Senate: official report (Hansard).* [1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994). [Foot, M. R. D.](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M._R._D._Foot&action=edit&redlink=1) *SOE: An Outline History of the Special Operations Executive 1940–46.*. BBC Publications, 1984. [ISBN 0563201932](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0563201932).
- Ford, Ken.
*D-Day 1944 (3): Sword Beach & the British Airborne Landings*. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2002. [ISBN 978-1841763668](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781841763668).
- Ford, Ken.
*D-Day 1944 (4): Gold & Juno Beaches*. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2002. [ISBN 978-1841763682](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781841763682).
- Herington, John.
*Air Power Over Europe, 1944–1945*, 1st edition ( *Official History of Australia in the Second World War Volume IV*). Canberra: Australian War Memorial 1963.
- Holderfield, Randal J., and
[Michael J. Varhola](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_J._Varhola&action=edit&redlink=1). *D-Day: The Invasion of Normandy, ngày 6 tháng 6 năm 1944*. Mason City, Iowa: Savas Publishing, 2001. [ISBN 1882810457](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1882810457), [ISBN 1882810465](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1882810465).
- Kershaw, Alex.
*The Bedford Boys: One American Town’s Ultimate D-Day Sacrifice*. Cambridge, Mass.: Da Capo Press, 2003. [ISBN 0306813556](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0306813556).
- “Morning: Normandy Invasion (June–August 1944)”.
*episode 17. British Broadcasting Corporation. 1974.* [The World at War](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_World_at_War&action=edit&redlink=1)
- Neillands, Robin.
*The Battle of Normandy, 1944*. London: Cassell, 2002. [ISBN 0304358371](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0304358371).
- Rozhnov, Konstantin.
[. BBC News, ngày 5 tháng 5 năm 2005.](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4508901.stm) *Who won World War II?* [Stacey, C.P.](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C.P._Stacey&action=edit&redlink=1) *Canada’s Battle in Normandy: The Canadian Army’s Share in the Operations, 6 June–ngày 1 tháng 9 năm 1944*. Ottawa: King’s Printer, 1946.
- Michael A. Genovese,
[, Infobase Publishing, 12-05-](http://books.google.com.vn/books?hl=vi&id=BaVozO5RyNwC&q=%22normandy%22#v=snippet&q=%22normandy%22&f=false) *Encyclopedia of the American Presidency* [2010](http://vi.wikipedia.org/wiki/2010). [ISBN 1438126387](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1438126387).
- Jack Godwin,
[, Greenwood Publishing Group,](http://books.google.com.vn/books?id=Y70C1CkUw7AC&pg=PA75&dq=%22normandy%22#v=onepage&q=%22normandy%22&f=false) *The Arrow and the Olive Branch: Practical Idealism in U.S. Foreign Policy* [2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008). [ISBN 0313348200](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0313348200).
- Jeremy Black,
[, Greenwood Publishing Group, 31-03-](http://books.google.com.vn/books?id=n0AjalZJQ00C&pg=PA133&dq=%22normandy%22#v=onepage&q=%22normandy%22&f=false) *The Age of Total War, 1860-1945* [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006). [ISBN 0275987108](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0275987108).
- Stephen Badsey,
[, Osprey Publishing, 27-05-](http://books.google.com.vn/books?id=c9UiDNK1X-4C&pg=PA8&dq=%22normandy%22#v=onepage&q=%22normandy%22&f=false) *Arnhem 1944: Operation Market Garden* [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993). [ISBN 1855323028](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1855323028).
- Ken Ford, Howard Gerrard,
[, Osprey Publishing, 20-03-](http://books.google.com.vn/books?id=07yL7LtKQIUC&pg=PA7&dq=%22normandy%22#v=onepage&q=%22normandy%22&f=false) *Falaise 1944: death of an army* [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005). [ISBN 1841766267](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1841766267). [Stacey, C.P.](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C.P._Stacey&action=edit&redlink=1) *Official History of the Canadian Army in the Second World War: Volume III. The Victory Campaign, The Operations in North-West Europe 1944–1945*. Ottawa: Department of National Defence, 1960.
- Tute, Warren, John Costello, Terry Hughes.
*D-Day*. London: Pan Books Ltd, 1975. [ISBN 0330244183](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0330244183).
- Whitlock, Flint.
*The Fighting First: The Untold Story of The Big Red One on D-Day*. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. [ISBN 081334218X](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/081334218X).
- Zaloga, Steven J.
*D-Day 1944 (1): Omaha Beach*. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2003. [ISBN 978-1841763675](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781841763675).
- Zaloga, Steven J.
*D-Day 1944 (2): Utah Beach & the US Airborne Landings*. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2004. [ISBN 978-1841763651](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781841763651).
- Zaloga, Steven J.
*Operation Cobra 1944: Breakout from Normandy*. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2001. [ISBN 978-1841762968](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781841762968).
- Numerous volumes in
*the U.S. Army in World War II*series, produced by the [United States Army Center of Military History](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=United_States_Army_Center_of_Military_History&action=edit&redlink=1), Gordon A. Harrison, *(1951), remains a basic source, but several other studies bear heavily upon the operation. They include:* [Cross-Channel-Attack](http://www.history.army.mil/books/wwii/7-4/7-4_Contents.htm)
- Robert W. Coakley and Richard M. Leighton,
*Global Logistics and Strategy*(1968); [Martin Blumenson](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Martin_Blumenson&action=edit&redlink=1), *Breakout and Pursuit*(1961);
- Forrest C. Pogue,
*The Supreme Command*(1954);
- Roland G. Ruppenthal,
*Logistical Support of the Armies*(1953); and
- Graham A. Cosmas and
**Albert E. Cowdrey**, *The Medical Department: Medical Service in the European Theater of Operations*(1992).
- The Historical Division of the War Department produced three volumes on the event. All have been reprinted by the Center of Military History. Classified as
**the American Forces in Action**series, they are: *(1989);* [OMAHA Beachhead](http://www.history.army.mil/books/wwii/100-11/100-11.htm) *(1990); and* [UTAH Beach to Cherbourg](http://www.history.army.mil/books/wwii/utah/utah.htm) *St. Lo*(1984).
- The British Government following the war also issued an official history of the British involvement in the war to be researched and published, the final result being the massive series known as
**. The following cover the Normandy Campaign:** [History of the Second World War](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=History_of_the_Second_World_War&action=edit&redlink=1)
- L.F. Ellis,
**Victory in the West: The Battle of Normandy, Official Campaign History v. I**(History of the Second World War: United Kingdom Military), Naval & Military Press Ltd; New Ed edition (Sep 2004)., 1-84574-058-0 [Michael Howard](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Howard_%28historian%29&action=edit&redlink=1), **British Intelligence in the Second World War: Volume 5, Strategic Deception**, Cambridge University Press (ngày 26 tháng 10 năm 1990). [ISBN 0-52140-145-3](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521401453)(Series edited by [F. H. Hinsley](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Harry_Hinsley&action=edit&redlink=1)) **Grand Strategy, Volume 5: August 1943 – September 1944**, 1956
- Numerous abbreviated histories have been written. Among the most useful are:
**Charles MacDonald**, *The Mighty Endeavor: American Armed Forces in the European Theater in World War II*(1969); and **Charles MacDonald**and **Martin Blumenson**, “Recovery of France”, in **Vincent J. Esposito**, ed., *A Concise History of World War II*(1965).
- Memoirs by Allied commanders contain considerable information. Among the best are:
**Omar N. Bradley**, *A Soldier’s Story*(1951); **Omar N. Bradley**and **Clay Blair**, *A General’s Life*(1983); **Dwight D. Eisenhower**, *Crusade in Europe*(1948); **Sir Bernard Law Montgomery of Alamein**, *Normandy to the Baltic*(1948); **Sir Bernard Law Montgomery of Alamein**, The Memoirs of Field Marshal the Viscount Montgomery of Alamein, K.G., Collins (1958). and **Sir Frederick Edgeworth Morgan**, *Overture to Overlord*(1950).
- Memoirs by Allied soldiers of various ranks also give a good insight into the campaign.
**Kurt Meyer**, *Grenadiers*, Stackpole Books,U.S., New Ed edition (ngày 15 tháng 5 năm 2005)., [ISBN 0-81173-197-9](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0811731979) **Stuart Hills**, *By Tank Into Normandy*, Cassell military; New Ed edition (ngày 11 tháng 9 năm 2003)., 0-30436-640-4 **Hans von Luck**, Panzer Commander: The Memoirs of Colonel Hans von Luck, Cassell military; New Ed edition (ngày 9 tháng 3 năm 2006)., [ISBN 0-30436-401-0](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0304364010)
- B.H. Liddell-Hart,
*The Rommel Papers*(section on Normandy wrote by **Lt.Gen Fritz Bayerlein**)
- Almost as useful are biographies of leading commanders. Among the most prominent are:
**Stephen E. Ambrose**, *The Supreme Commander: The War Years of General Dwight D. Eisenhower*(1970), and *Eisenhower, Soldier, General of the Army, President-Elect, 1890–1952*(1983); **Nigel Hamilton**, *Master of the Battlefield: Monty’s War Years, 1942–1944*(1983); **Richard Lamb**, *Montgomery in Europe, 1943–1945: Success or Failure*(1984);
- Hamilton, Nigel. “Montgomery, Bernard Law” in
*. Oxford; New York: Oxford University Press, 2004.* [Oxford Dictionary of National Biography](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dictionary_of_National_Biography&action=edit&redlink=1) [ISBN 019861411X](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/019861411X), [ISBN 0198613512](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198613512). **Ronald Lewin**, *Rommel as Military Commander*(1968).
- Numerous general histories also exist, many centering on the controversies that continue to surround the campaign and its commanders. See, in particular:
**John Colby**, *War From the Ground Up: The 90th Division in World War II*(1989); **Carlo D’Este**, *Decision in Normandy: The Unwritten Story of Montgomery and the Allied Campaign*(1983); **Max Hastings**, *Overlord, D-Day, ngày 6 tháng 6 năm 1944*(1984); **John Keegan**, *Six Armies in Normandy: From D-Day to the Liberation of Paris*(1982); **,** [Robin Neillands](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Robin_Neillands&action=edit&redlink=1) *The Battle of Normandy 1944*(2002); **Stephen T. Powers**, “Battle of Normandy: The Lingering Controversy”, *Journal of Military History*56 (1992):455–71. **Russell F. Weigley**, *Eisenhower’s Lieutenants: The Campaign of France and Germany, 1944–45*(1981); **Cornelius Ryan**, (1959); *,*The Longest Day **Stephen Ambrose**, *D-Day: ngày 6 tháng 6 năm 1944, The battle for the Normandy beaches*, (1994); [Milton Shulman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Milton_Shulman&action=edit&redlink=1), *Defeat in the West*, (New Ed edition 2003) **Richard Holmes**, *The D-Day Experience: From the Invasion to the Liberation of Paris with Other and Map and CD*,(2004); **Chester Wilmot**, *The Struggle for Europe*, (New Ed edition 1997), and **Stephen Ashley Hart**, *Colossal Cracks: Montgomery’s 21st Army Group in Northwest Europe, 1944–45*, (2007)
- Journalists were among the foremost observers of the invasion. Two studies of their work that stand out are:
**Barney Oldfield**, *Never a Shot in Anger*(1956); and **Richard Collier**, *Fighting Words: The Correspondents of World War II*(1989). CMH Pub 72–18
|
|
|
|![]()
[Trận Normandie](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:D-Day?uselang=vi) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Những trận đánh lớn trong lịch sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%E1%BB%AFng_tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_l%E1%BB%9Bn_trong_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) [Trận đánh liên quan tới Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_%C4%90%E1%BB%A9c) [Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Hoa_K%E1%BB%B3) [Trận đánh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh) [Trận đánh liên quan tới Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Canada) [Mặt trận phía Tây (Thế chiến thứ hai)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_ph%C3%ADa_T%C3%A2y_%28Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_hai%29) [Các trận đánh trong Chiến tranh thế giới thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1c_tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_trong_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Pháp 1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%C3%A1p_1944) [Sơ khai Chiến tranh thế giới thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C6%A1_khai_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Chiến tranh thế giới thứ hai sơ thảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai_s%C6%A1_th%E1%BA%A3o) **Bài viết mới**
[Biển Đông và sông Mekong](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/05/bien-dong-va-song-mekong/)
[Chào ngày mới 5 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/04/chao-ngay-moi-5-thang-6-2/)
[Tô Đông Pha uống rượu ở Tây Hồ](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/04/to-dong-pha-uong-ruou-o-tay-ho/)
[Chào ngày mới 4 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/03/chao-ngay-moi-4-thang-6-2/) [Quà tặng cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/03/qua-tang-cuoc-song-2/)
[Quà tặng cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/03/qua-tang-cuoc-song-2/) [Tiếng Anh cho em](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/03/tieng-anh-cho-em-2/) [Chào ngày mới 3 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/03/chao-ngay-moi-3-thang-6-2/)
[Trăng rằm cổ tích](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/02/trang-ram-co-tich/) [Chào ngày mới 2 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/01/chao-ngay-moi-2-thang-6-2/)
[Minh triết sống thung dung phúc hậu](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/01/minh-triet-song-thung-dung-phuc-hau-4/) [Từ Trường Giang Tam Hiệp đến Mekong](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/06/01/tu-truong-giang-tam-hiep-den-mekong/) [Chào ngày mới 1 tháng 6](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/31/chao-ngay-moi-1-thang-6-2/) [Chào ngày mới 31 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/31/chao-ngay-moi-31-thang-5-2/) [Chào ngày mới 30 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/30/chao-ngay-moi-30-thang-5-2/) [Trả lời thư Luân Đôn](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/30/tra-loi-thu-luan-don-cua-anh-le-vinh/) [Tuyết Sơn phi hồ và Kim Dung](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/30/tuyet-son-phi-ho-va-kim-dung/) [Chào ngày mới 29 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/29/chao-ngay-moi-29-thang-5-2/) [Cao Xuân Huy nhà hiền triết Việt](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/29/cao-xuan-huy-nha-hien-triet-viet/)
[Chào ngày mới 28 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/27/chao-ngay-moi-28-thang-5-2/)
[Nhân vật lịch sử vĩ đại nhất nước Nga](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/27/pie-dai-de-nhan-vat-lich-su-vi-dai-nhat-nuoc-nga/) [Quà tặng cuộc sống](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/27/qua-tang-cuoc-song/) [Chào ngày mới 27 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/26/chao-ngay-moi-27-thang-5-2/)
[Bài học lịch sử Nga hoàng Nikolai II](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/26/bai-hoc-lich-su-nga-hoang-nikolai-ii/)
[Chào ngày mới 26 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/25/chao-ngay-moi-26-thang-5-2/) [Đọc “Tony buổi sáng”](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/25/doc-tony-buoi-sang/)
[Góc thư giản trí tuệ](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/25/goc-thu-gian-tri-tue/)
[Chào ngày mới 25 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/24/chao-ngay-moi-25-thang-5-2/)
[Sholokhov sông Đông êm đềm](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/24/sholokhov-song-dong-em-dem/)
[Khen cho con mắt tinh đời](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/24/khen-cho-con-mat-tinh-doi/)
[Chào ngày mới 24 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/23/chao-ngay-moi-24-thang-5-2/) [Vua Hàm Nghi và ông Trương Thạc](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/23/vua-ham-nghi-va-ong-truong-thac/) [Sông Thương](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/23/song-thuong/)
[Vườn Quốc gia ở Việt Nam](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/23/vuon-quoc-gia-o-viet-nam/) [Chào ngày mới 23 tháng 5](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/05/22/chao-ngay-moi-23-thang-5-2/) **Video yêu thích
**
[Trần Quang Khải](https://youtu.be/SuGXbDHAkgE)
[KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) [KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính** [Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam)

X-ac: 1.dca _dca