text:
Họ Bầu bí
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Họ Bầu bí (danh pháp khoa học: Cucurbitaceae) là một họ thực vật[1] bao gồm dưa hấu, dưa chuột, bí đao, bầu, bí ngô, mướp, mướp đắng. Nó là một trong những họ quan trọng nhất trong việc cung cấp thực phẩm trên thế giới, mặc dù có lẽ không quan trọng như họ Hòa thảo (Poaceae), họ Đậu (Fabaceae) hay họ Cà (Solanaceae).
Phần lớn các loài trong họ này là các loại dây leo sống một năm với hoa khá lớn và sặc sỡ. Phần lớn các loài trong họ rất dễ bị tổn thương trước ấu trùng của một số loài nhậy.
Mục lục
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
- Tông Gomphogyneae: 6 chi với khoảng 56 loài.
- Alsomitra (bao gồm cả Macrozanonia)
- Bayabusua
- Gomphogyne (bao gồm cả Triceros) - dây gom, đầu thư
- Gynostemma (bao gồm cả Enkylia, Pestalozzia, Trirostellum) - Chi Giảo cổ lam, gồm thư tràng, cổ yếm, giảo cổ lam
- Hemsleya – khoảng 30 loài dây hèm, tuyết đảm
- Neoalsomitra - lâm mạo
- Tông Triceratieae: 5 chi với khoảng 24 loài, chủ yếu ở vùng nhiệt đới Tân thế giới (Đông và Nam châu Phi và Madagascar có chi Cyclantheropsis).
- Anisosperma
- Cyclantheropsis
- Fevillea (bao gồm cả Feuillaea, Feuillea, Hypanthera, Nandiroba, Nhandiroba)
- Pteropepon (bao gồm cả Pseudosicydium)
- Sicydium (bao gồm cả Chalema, Triceratia)
- Tông Zanonieae: 4 chi với khoảng 11-13 loài, liên nhiệt đới
- Gerrardanthus (bao gồm cả Atheranthera)
- Siolmatra
- Xerosicyos (bao gồm cả Zygosicyos)
- Zanonia (bao gồm cả Juppia, Penar-Valli, Penarvallia) - lục lạc, thiết bát
- Tông Actinostemmateae: 1 chi với khoảng 3 loài. Trung và Đông Á.
- Actinostemma (bao gồm cả Bolbostemma, Mitrosicyos, Pomasterion) - bình trấp
- Tông Indofevilleeae: 1 chi, 1 loài trong các khu rừng thưa trên sườn núi tại đông bắc Ấn Độ, Bhutan và Tây Tạng.
- Tông Thladiantheae: 2 chi, 35 loài.
- Baijiania (bao gồm cả Sinobaijiania)
- Thladiantha - khổ áo, xích bào
- Tông Siraitieae: 1 chi, 3-4 loài.
- Siraitia (bao gồm cả Microlagenaria, Neoluffa) - cây (quả) la hán
- Tông Momordiceae: 1 chi, 60 loài.
- Momordica (bao gồm cả Calpidosicyos, Dimorphochlamys, Dimorphoclamys, Eulenburgia, Muricia, Neurosperma, Neurospermum, Nevrosperma, Raphanistrocarpus, Raphanocarpus, Zucca): Chi Mướp đắng, gồm mướp đắng, gấc.
- Tông Joliffieae: 3 chi, 10 loài.
- Ampelosycios (bao gồm cả Ampelosycios, Delognaea, Odosicyos, Tricyclandra)
- Cogniauxia (bao gồm cả Cogniauxiella)
- Telfairia (bao gồm cả Joliffia)
- Tông Bryonieae: 3 chi, 15 loài
- Austrobryonia
- Bryonia – khoảng 10 loài nhăng.
- Ecballium (bao gồm cả Elaterium Mill.)
- Tông Schizopeponeae: 2 chi, 9-11 loài.
- Herpetospermum (bao gồm cả Biswarea, Edgaria, Rampinia, Warea)
- Schizopepon
- Tông Sicyoeae: 12-17 chi, 264-266 loài.
- Cyclanthera (bao gồm cả Cremastopus, Discanthera, Elaterium Jacq., Heterosicyos (S. Watson) Cockerell, Pseudocyclanthera, Rhytidostylis, Rytidostylis)
- Echinocystis (bao gồm cả Hexameria, Micrampelis)
- Echinopepon (bao gồm cả Apatzingania, Brandegea, Pseudoechinopepon, Vaseyanthus)
- Frantzia
- Hanburia (bao gồm cả Elateriopsis, Nietoa)
- Hodgsonia - đại hái, mỡ lợn, beo, sén, huất sơn
- Linnaeosicyos
- Luffa (bao gồm cả Poppya, Trevouxia, Turia): Chi Mướp
- Marah (bao gồm cả Megarrhiza)
- Nothoalsomitra
- Sicyos (bao gồm cả Anomalosicyos, Cladocarpa, Costarica, Sarx, Sicyocarya, Sicyocaulis, Sicyoides, Skottsbergiliana, Sycios), có thể gộp cả 5 chi dưới đây.
- Microsechium
- Parasicyos
- Sechiopsis (bao gồm cả Pterosicyos)
- Sechium (bao gồm cả Ahzolia, Chayota, Chocho, Polakowskia) - su su
- Sicyosperma
- Trichosanthes (bao gồm cả Anguina, Cucumeroides, Eopepon,Gymnopetalum, Involucraria, Platygonia, Scotanthus, Tripodanthera) - Chi Dưa núi, gồm cây qua lâu (quát lâu), cứt quạ, khổ qua rừng
- Tông Coniandreae: 19 chi, 147-156 loài.
- Apodanthera (bao gồm cả Guraniopsis)
- Bambekea
- Ceratosanthes
- Corallocarpus (bao gồm cả Calyptrosicyos)
- Cucurbitella (bao gồm cả Prasopepon, Schizostigma)
- Dendrosicyos
- Doyerea (bao gồm cả Anguriopsis)
- Eureiandra (bao gồm cả Euryandra)
- Gurania (bao gồm cả Dieudonnaea, Ranugia)
- Halosicyos
- Helmontia
- Ibervillea (bao gồm cả Dieterlea, Maximowiczia)
- Kedrostis (bao gồm cả Aechmandra, Bryonopsis, Cedrostis, Cerasiocarpum, Coniandra, Cyrtonema, Gijefa, Pisosperma, Rhynchocarpa, Toxanthera)
- Melothrianthus
- Psiguria (bao gồm cả Anguria Jacq.)
- Seyrigia
- Trochomeriopsis
- Tumacoca
- Wilbrandia
- Tông Benincaseae: 24 chi, 204-214 loài.
- Acanthosicyos (bao gồm cả Acanthosicyus)
- Benincasa (bao gồm cả Camolenga, Praecitrullus) - bí đao, dưa tròn Ấn Độ
- Blastania (bao gồm cả Ctenolepis, Ctenopsis, Zombitsia)
- Borneosicyos
- Cephalopentandra
- Citrullus (bao gồm cả Anguria Mill., Colocynthis) - dưa hấu
- Coccinia (bao gồm cả Cephalandra, Physedra, Staphylosyce) - dây bát, bình bát, cây cứt quạ
- Cucumis (bao gồm cả Cucumella, Dicaeolosperma, Dicaeolospermum, Dicoelospermum, Hymenosicyos, Melo, Mukia, Myrmecosicyos, Oreosyce) - dưa chuột, dưa hồng, dưa bở, dưa melo, dưa gai, dưa hoàng kim, cầu qua, rơ bát
- Dactyliandra
- Diplocyclos (bao gồm cả Diplocyclus, Ilocania) - song qua
- Indomelothria
- Khmeriosicyos
- Lagenaria (bao gồm cả Adenopus, Sphaerosicyos) - bầu, bầu canh
- Lemurosicyos
- Melothria (bao gồm cả Allagosperma, Alternasemina, Cladosicyos, Corynosicyos, Cucumeropsis, Diclidostigma, Landersia, Melancium, Posadaea)
- Muellerargia
- Papuasicyos (bao gồm cả Urceodiscus)
- Peponium (bao gồm cả Peponia, Peponiella)
- Raphidiocystis
- Ruthalicia
- Scopellaria (bao gồm cả Scopella)
- Solena (bao gồm cả Harlandia, Juchia, Karivia) - cù nhang, cầu qua
- Trochomeria (bao gồm cả Heterosicyos Welw. ex Benth. & Hook. f., Heterosicyus)
- Zehneria (bao gồm cả Anangia, Cucurbitula, Neoachmandra, Pilogyne) - dây pọp, cầu qua
- Tông Cucurbiteae: 11 chi, 100-110 loài.
- Abobra
- Calycophysum (bao gồm cả Bisedmondia, Edmondia)
- Cayaponia (bao gồm cả Antagonia, Arkezostis, Cionandra, Dermophylla, Druparia, Dryparia, Perianthopodus, Selysia, Trianosperma)
- Cionosicys (bao gồm cả Cionosicyos)
- Cucurbita (bao gồm cả Mellouia, Melopepo, Ozodycus, Pepo, Pileocalyx, Sphenantha, Tristemon) - bí đỏ, bí ngô
- Penelopeia (bao gồm cả Anacaona)
- Peponopsis
- Polyclathra (bao gồm cả Pentaclathra, Pittiera, Roseanthus)
- Schizocarpum
- Sicana
- Tecunumania
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed) (2014). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2014.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- David Bates, Richard Robinson, Charles Jeffrey, eds. (1990). Biology and Utilization of the Cucurbitaceae. Cornell UP. ISBN 0-8014-1670-1.
- Jeffrey, C. 2005. A new system of Cucurbitaceae. Bot. Zhurn 90: 332–335.
- Cucurbitaceae trong T.C. Andres (1995 trở đi).
- Cucurbitaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, xác định, thông tin tìm kiếm. http://delta-intkey.com
- J.H. Kirkbride Jr và M.J. Dallwitz (2000 trở đi). Cucumis và Cucumella (Cucurbitaceae): Dưa chuột và dưa.

markdown:
# Họ Bầu bí
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Họ Bầu bí|
|
|![]()
Dưa chuột (
*)* [Cucumis sativus](/wiki/Cucumis_sativus) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Cucurbitales](/wiki/B%E1%BB%99_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) **Cucurbitaceae** [Juss.](/wiki/Antoine_Laurent_de_Jussieu), 1789 [Chi điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) [Cucurbita](/wiki/Cucurbita) [L.](/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9), 1753
Xem văn bản
**Họ Bầu bí** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): *) là một họ thực vật Cucurbitaceae* bao gồm [[1]](#cite_note-COL-1) [dưa hấu](/wiki/D%C6%B0a_h%E1%BA%A5u), [dưa chuột](/wiki/D%C6%B0a_chu%E1%BB%99t), [bí đao](/wiki/B%C3%AD_%C4%91ao), [bầu](/wiki/B%E1%BA%A7u_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)), [bí ngô](/wiki/B%C3%AD_ng%C3%B4), [mướp](/wiki/Chi_M%C6%B0%E1%BB%9Bp), [mướp đắng](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%AFng). Nó là một trong những họ quan trọng nhất trong việc cung cấp thực phẩm trên thế giới, mặc dù có lẽ không quan trọng như [họ Hòa thảo](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o)( [Poaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o)), [họ Đậu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu)( [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu)) hay [họ Cà](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A0)( [Solanaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A0)).
Phần lớn các loài trong họ này là các loại dây leo sống
[một năm](/w/index.php?title=C%C3%A2y_m%E1%BB%99t_n%C4%83m&action=edit&redlink=1) với hoa khá lớn và sặc sỡ. Phần lớn các loài trong họ rất dễ bị tổn thương trước [ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) của một số loài [nhậy](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADy&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&action=edit§ion=1)]
- Tông
[Gomphogyneae](/w/index.php?title=Gomphogyneae&action=edit&redlink=1): 6 chi với khoảng 56 loài. *(bao gồm cả* [Alsomitra](/wiki/Alsomitra) *Macrozanonia*) [Bayabusua](/wiki/Bayabusua) *(bao gồm cả* [Gomphogyne](/wiki/Gomphogyne) *Triceros*) - dây gom, đầu thư *(bao gồm cả* [Gynostemma](/wiki/Gynostemma) *Enkylia*, *Pestalozzia*, *Trirostellum*) - [Chi Giảo cổ lam](/wiki/Chi_Gi%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95_lam), gồm thư tràng, cổ yếm, giảo cổ lam *– khoảng 30 loài dây hèm, tuyết đảm* [Hemsleya](/wiki/Hemsleya) *- lâm mạo* [Neoalsomitra](/wiki/Neoalsomitra)
-
- Tông
[Triceratieae](/w/index.php?title=Triceratieae&action=edit&redlink=1): 5 chi với khoảng 24 loài, chủ yếu ở vùng nhiệt đới Tân thế giới (Đông và Nam châu Phi và Madagascar có chi *Cyclantheropsis*). [Anisosperma](/w/index.php?title=Anisosperma&action=edit&redlink=1) [Cyclantheropsis](/wiki/Cyclantheropsis) *(bao gồm cả* [Fevillea](/wiki/Fevillea) *Feuillaea*, *Feuillea*, *Hypanthera*, *Nandiroba*, *Nhandiroba*) *(bao gồm cả* [Pteropepon](/wiki/Pteropepon) *Pseudosicydium*) *(bao gồm cả* [Sicydium](/w/index.php?title=Sicydium&action=edit&redlink=1) *Chalema*, *Triceratia*)
-
- Tông
[Zanonieae](/w/index.php?title=Zanonieae&action=edit&redlink=1): 4 chi với khoảng 11-13 loài, liên nhiệt đới *(bao gồm cả* [Gerrardanthus](/wiki/Gerrardanthus) *Atheranthera*) [Siolmatra](/wiki/Siolmatra) *(bao gồm cả* [Xerosicyos](/w/index.php?title=Xerosicyos&action=edit&redlink=1) *Zygosicyos*) *(bao gồm cả* [Zanonia](/wiki/Zanonia) *Juppia*, *Penar-Valli*, *Penarvallia*) - lục lạc, thiết bát
-
- Tông
[Actinostemmateae](/w/index.php?title=Actinostemmateae&action=edit&redlink=1): 1 chi với khoảng 3 loài. Trung và Đông Á. *(bao gồm cả* [Actinostemma](/wiki/Actinostemma) *Bolbostemma*, *Mitrosicyos*, *Pomasterion*) - bình trấp
-
- Tông
[Indofevilleeae](/w/index.php?title=Indofevilleeae&action=edit&redlink=1): 1 chi, 1 loài trong các khu rừng thưa trên sườn núi tại đông bắc Ấn Độ, Bhutan và Tây Tạng.
- Tông
[Thladiantheae](/w/index.php?title=Thladiantheae&action=edit&redlink=1): 2 chi, 35 loài. *(bao gồm cả* [Baijiania](/wiki/Baijiania) *Sinobaijiania*) *- khổ áo, xích bào* [Thladiantha](/wiki/Thladiantha)
-
- Tông
[Siraitieae](/w/index.php?title=Siraitieae&action=edit&redlink=1): 1 chi, 3-4 loài. *(bao gồm cả* [Siraitia](/wiki/Siraitia) *Microlagenaria*, *Neoluffa*) - cây (quả) la hán
-
- Tông
[Momordiceae](/w/index.php?title=Momordiceae&action=edit&redlink=1): 1 chi, 60 loài. *(bao gồm cả* [Momordica](/wiki/Momordica) *Calpidosicyos*, *Dimorphochlamys*, *Dimorphoclamys*, *Eulenburgia*, *Muricia*, *Neurosperma*, *Neurospermum*, *Nevrosperma*, *Raphanistrocarpus*, *Raphanocarpus*, *Zucca*): [Chi Mướp đắng](/wiki/Chi_M%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%AFng), gồm mướp đắng, gấc.
-
- Tông
[Joliffieae](/w/index.php?title=Joliffieae&action=edit&redlink=1): 3 chi, 10 loài. *(bao gồm cả* [Ampelosycios](/wiki/Ampelosycios) *Ampelosycios*, *Delognaea*, *Odosicyos*, *Tricyclandra*) *(bao gồm cả* [Cogniauxia](/wiki/Cogniauxia) *Cogniauxiella*) *(bao gồm cả* [Telfairia](/wiki/Telfairia) *Joliffia*)
-
- Tông
[Bryonieae](/w/index.php?title=Bryonieae&action=edit&redlink=1): 3 chi, 15 loài [Austrobryonia](/wiki/Austrobryonia) *– khoảng 10 loài nhăng.* [Bryonia](/wiki/Bryonia) *(bao gồm cả* [Ecballium](/wiki/Ecballium) *Elaterium*Mill.)
-
- Tông
[Schizopeponeae](/w/index.php?title=Schizopeponeae&action=edit&redlink=1): 2 chi, 9-11 loài. *(bao gồm cả* [Herpetospermum](/wiki/Herpetospermum) *Biswarea*, *Edgaria*, *Rampinia*, *Warea*) [Schizopepon](/wiki/Schizopepon)
-
- Tông
[Sicyoeae](/w/index.php?title=Sicyoeae&action=edit&redlink=1): 12-17 chi, 264-266 loài. *(bao gồm cả* [Cyclanthera](/wiki/Cyclanthera) *Cremastopus*, *Discanthera*, *Elaterium*Jacq., *Heterosicyos*(S. Watson) Cockerell, *Pseudocyclanthera*, *Rhytidostylis*, *Rytidostylis*) *(bao gồm cả* [Echinocystis](/wiki/Echinocystis) *Hexameria*, *Micrampelis*) *(bao gồm cả* [Echinopepon](/wiki/Echinopepon) *Apatzingania*, *Brandegea*, *Pseudoechinopepon*, *Vaseyanthus*) [Frantzia](/w/index.php?title=Frantzia&action=edit&redlink=1) *(bao gồm cả* [Hanburia](/wiki/Hanburia) *Elateriopsis*, *Nietoa*) *- đại hái, mỡ lợn, beo, sén, huất sơn* [Hodgsonia](/wiki/Hodgsonia) [Linnaeosicyos](/wiki/Linnaeosicyos) *(bao gồm cả* [Luffa](/wiki/Luffa) *Poppya*, *Trevouxia*, *Turia*): [Chi Mướp](/wiki/Chi_M%C6%B0%E1%BB%9Bp) *(bao gồm cả* [Marah](/w/index.php?title=Marah_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)&action=edit&redlink=1) *Megarrhiza*) [Nothoalsomitra](/w/index.php?title=Nothoalsomitra&action=edit&redlink=1) *(bao gồm cả* [Sicyos](/wiki/Sicyos) *Anomalosicyos*, *Cladocarpa*, *Costarica*, *Sarx*, *Sicyocarya*, *Sicyocaulis*, *Sicyoides*, *Skottsbergiliana*, *Sycios*), có thể gộp cả 5 chi dưới đây. [Microsechium](/wiki/Microsechium) [Parasicyos](/wiki/Parasicyos) *(bao gồm cả* [Sechiopsis](/wiki/Sechiopsis) *Pterosicyos*) *(bao gồm cả* [Sechium](/wiki/Sechium) *Ahzolia*, *Chayota*, *Chocho*, *Polakowskia*) - su su [Sicyosperma](/wiki/Sicyosperma)
-
*(bao gồm cả* [Trichosanthes](/wiki/Trichosanthes) *Anguina*, *Cucumeroides*, *Eopepon*, *Gymnopetalum*, *Involucraria*, *Platygonia*, *Scotanthus*, *Tripodanthera*) - [Chi Dưa núi](/wiki/Chi_D%C6%B0a_n%C3%BAi), gồm cây qua lâu (quát lâu), cứt quạ, khổ qua rừng
-
- Tông
[Coniandreae](/w/index.php?title=Coniandreae&action=edit&redlink=1): 19 chi, 147-156 loài. *(bao gồm cả* [Apodanthera](/wiki/Apodanthera) *Guraniopsis*) [Bambekea](/wiki/Bambekea) [Ceratosanthes](/wiki/Ceratosanthes) *(bao gồm cả* [Corallocarpus](/wiki/Corallocarpus) *Calyptrosicyos*) *(bao gồm cả* [Cucurbitella](/wiki/Cucurbitella) *Prasopepon*, *Schizostigma*) [Dendrosicyos](/wiki/Dendrosicyos) *(bao gồm cả* [Doyerea](/wiki/Doyerea) *Anguriopsis*) *(bao gồm cả* [Eureiandra](/wiki/Eureiandra) *Euryandra*) *(bao gồm cả* [Gurania](/wiki/Gurania) *Dieudonnaea*, *Ranugia*) [Halosicyos](/wiki/Halosicyos) [Helmontia](/wiki/Helmontia) *(bao gồm cả* [Ibervillea](/wiki/Ibervillea) *Dieterlea*, *Maximowiczia*) *(bao gồm cả* [Kedrostis](/wiki/Kedrostis) *Aechmandra*, *Bryonopsis*, *Cedrostis*, *Cerasiocarpum*, *Coniandra*, *Cyrtonema*, *Gijefa*, *Pisosperma*, *Rhynchocarpa*, *Toxanthera*) [Melothrianthus](/w/index.php?title=Melothrianthus&action=edit&redlink=1) *(bao gồm cả* [Psiguria](/wiki/Psiguria) *Anguria*Jacq.) [Seyrigia](/w/index.php?title=Seyrigia&action=edit&redlink=1) [Trochomeriopsis](/w/index.php?title=Trochomeriopsis&action=edit&redlink=1) [Tumacoca](/w/index.php?title=Tumacoca&action=edit&redlink=1) [Wilbrandia](/wiki/Wilbrandia)
-
- Tông
[Benincaseae](/w/index.php?title=Benincaseae&action=edit&redlink=1): 24 chi, 204-214 loài. *(bao gồm cả* [Acanthosicyos](/wiki/Acanthosicyos) *Acanthosicyus*) *(bao gồm cả Camolenga,* [Benincasa](/wiki/Benincasa) *Praecitrullus*) - bí đao, dưa tròn Ấn Độ *(bao gồm cả* [Blastania](/w/index.php?title=Blastania&action=edit&redlink=1) *Ctenolepis*, Ctenopsis, *Zombitsia*) [Borneosicyos](/wiki/Borneosicyos) [Cephalopentandra](/wiki/Cephalopentandra) *(bao gồm cả* [Citrullus](/wiki/Citrullus) *Anguria*Mill., *Colocynthis*) - dưa hấu *(bao gồm cả* [Coccinia](/wiki/Coccinia) *Cephalandra*, *Physedra*, *Staphylosyce*) - dây bát, bình bát, cây cứt quạ *(bao gồm cả* [Cucumis](/wiki/Cucumis) *Cucumella*, *Dicaeolosperma*, *Dicaeolospermum*, *Dicoelospermum*, *Hymenosicyos*, *Melo*, *Mukia*, *Myrmecosicyos*, *Oreosyce*) - dưa chuột, dưa hồng, dưa bở, dưa melo, dưa gai, dưa hoàng kim, cầu qua, rơ bát [Dactyliandra](/wiki/Dactyliandra) *(bao gồm cả* [Diplocyclos](/wiki/Diplocyclos) *Diplocyclus*, *Ilocania*) - song qua [Indomelothria](/w/index.php?title=Indomelothria&action=edit&redlink=1) [Khmeriosicyos](/w/index.php?title=Khmeriosicyos&action=edit&redlink=1) *(bao gồm cả* [Lagenaria](/wiki/Lagenaria) *Adenopus*, *Sphaerosicyos*) - bầu, bầu canh [Lemurosicyos](/wiki/Lemurosicyos) *(bao gồm cả* [Melothria](/wiki/Melothria) *Allagosperma*, *Alternasemina*, *Cladosicyos*, *Corynosicyos*, *Cucumeropsis*, *Diclidostigma*, *Landersia*, *Melancium*, *Posadaea*) [Muellerargia](/w/index.php?title=Muellerargia&action=edit&redlink=1) *(bao gồm cả* [Papuasicyos](/w/index.php?title=Papuasicyos&action=edit&redlink=1) *Urceodiscus*) *(bao gồm cả* [Peponium](/wiki/Peponium) *Peponia*, *Peponiella*) [Raphidiocystis](/wiki/Raphidiocystis) [Ruthalicia](/wiki/Ruthalicia) *(bao gồm cả* [Scopellaria](/w/index.php?title=Scopellaria&action=edit&redlink=1) *Scopella*) *(bao gồm cả* [Solena](/wiki/Solena) *Harlandia*, *Juchia*, *Karivia*) - cù nhang, cầu qua *(bao gồm cả* [Trochomeria](/wiki/Trochomeria) *Heterosicyos*Welw. ex Benth. & Hook. f., *Heterosicyus*) *(bao gồm cả* [Zehneria](/wiki/Zehneria) *Anangia*, *Cucurbitula*, *Neoachmandra*, *Pilogyne*) - dây pọp, cầu qua
-
- Tông
[Cucurbiteae](/w/index.php?title=Cucurbiteae&action=edit&redlink=1): 11 chi, 100-110 loài. [Abobra](/wiki/Abobra) *(bao gồm cả* [Calycophysum](/wiki/Calycophysum) *Bisedmondia*, *Edmondia*) *(bao gồm cả* [Cayaponia](/wiki/Cayaponia) *Antagonia*, *Arkezostis*, *Cionandra*, *Dermophylla*, *Druparia*, *Dryparia*, *Perianthopodus*, *Selysia*, *Trianosperma*) *(bao gồm cả* [Cionosicys](/w/index.php?title=Cionosicys&action=edit&redlink=1) *Cionosicyos*) *(bao gồm cả* [Cucurbita](/wiki/Cucurbita) *Mellouia*, *Melopepo*, *Ozodycus*, *Pepo*, *Pileocalyx*, *Sphenantha*, *Tristemon*) - bí đỏ, bí ngô *(bao gồm cả* [Penelopeia](/w/index.php?title=Penelopeia_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)&action=edit&redlink=1) *Anacaona*) [Peponopsis](/wiki/Peponopsis) *(bao gồm cả* [Polyclathra](/wiki/Polyclathra) *Pentaclathra*, *Pittiera*, *Roseanthus*) [Schizocarpum](/wiki/Schizocarpum) [Sicana](/wiki/Sicana) [Tecunumania](/wiki/Tecunumania)
-
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&action=edit§ion=3)] **Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed) (2014).** [^](#cite_ref-COL_1-0) [“Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.”](http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/browse/tree/id/17068354). Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2014.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- David Bates, Richard Robinson, Charles Jeffrey, eds. (1990).
*Biology and Utilization of the Cucurbitaceae*. Cornell UP. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8014-1670-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8014-1670-1).
- Jeffrey, C. 2005. A new system of Cucurbitaceae.
*Bot. Zhurn*90: 332–335. [Cucurbitaceae](http://www.cucurbit.org/family.html)trong [T.C. Andres (1995 trở đi)](http://www.cucurbit.org/family.html). [Cucurbitaceae](http://delta-intkey.com/angio/www/cucurbit.htm)trong [L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, xác định, thông tin tìm kiếm.](http://delta-intkey.com/angio/) [http://delta-intkey.com](http://delta-intkey.com) [J.H. Kirkbride Jr và M.J. Dallwitz (2000 trở đi). Cucumis và Cucumella (Cucurbitaceae): Dưa chuột và dưa.](http://nt.ars-grin.gov/sbmlweb/OnlineResources/Cucumis/)

X-Cache: cp1055 hit/1, cp1052 miss


text:
Tanacetum balsamita
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tanacetum balsamita là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Tanacetum balsamita”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.

markdown:
*Tanacetum balsamita*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Tanacetum balsamita
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Asterales](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%BAc) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Asteraceae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BAc) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Tanacetum](/wiki/Tanacetum) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. balsamita** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Tanacetum balsamita*
L., 1753
* là một loài Tanacetum balsamita* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Cúc](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BAc). Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tanacetum_balsamita&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tanacetum_balsamita&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-112746). Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013. *Tanacetum balsamita*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tanacetum_balsamita&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tanacetum_balsamita&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss, cp1052 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Thể loại:Paracanthurus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Paracanthurus
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
Các trang trong thể loại “Paracanthurus”
Thể loại này gồm trang sau.
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
Thể loại này gồm trang sau.

markdown:
# Thể loại:Paracanthurus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Paracanthurus](/wiki/Paracanthurus)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Các trang trong thể loại “Paracanthurus”
Thể loại này gồm trang sau.

X-Cache: cp1067 miss, cp1052 miss


text:
Ultzama
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ultzama là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Pamplona.

markdown:
# Ultzama
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Ultzama** là một đô thị trong [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) và [cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Navarre](/wiki/Navarra), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Đô thị này có diện tích là [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ [Pamplona](/wiki/Pamplona).

X-Cache: cp1052 miss, cp1052 miss


text:
Wolffia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Wolffia là một chi thực vật có hoa trong họ Ráy[1]
Mục lục
Loài[sửa | sửa mã nguồn]
Chi này gồm các loài sau:
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Wolffia tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Wolffia tại Wikispecies

markdown:
*Wolffia*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Wolffia
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Alismatales](/wiki/B%E1%BB%99_Tr%E1%BA%A1ch_t%E1%BA%A3) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Araceae](/wiki/H%E1%BB%8D_R%C3%A1y) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Wolffieae](/w/index.php?title=Wolffieae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Wolffia** [Schleid.](/wiki/Matthias_Jakob_Schleiden) [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Xem trong bài.
* là một chi Wolffia* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Ráy](/wiki/H%E1%BB%8D_R%C3%A1y) [[1]](#cite_note-1)
## Mục lục
## Loài[
[sửa](/w/index.php?title=Wolffia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolffia&action=edit§ion=1)]
Chi này gồm các loài sau:
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Wolffia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolffia&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Wolffia&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolffia&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Wolffia&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wolffia&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Wolffia](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Wolffia)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Wolffia](//species.wikimedia.org/wiki/Wolffia)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1054 miss, cp1052 miss


text:
malice
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
malice /ˈmæ.ləs/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
malice gc /ma.lis/
- Tính tinh nghịch, tính nghịch ranh.
- (Từ cũ, nghĩa cũ) Ác tâm, tính hiểm độc.
- boîte à malice — kho mưu mô, kho âm mưu
- sac à malice — túi ảo thuật+ (nghĩa rộng) mánh khóe
Trái nghĩa[sửa]
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# malice
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|Hoa Kỳ||
|
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **malice** [/ˈmæ.ləs/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|malice |
|**malice** gc [/ma.lis/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Tính](/wiki/t%C3%ADnh) [tinh nghịch](/wiki/tinh_ngh%E1%BB%8Bch), [tính](/wiki/t%C3%ADnh) [nghịch](/wiki/ngh%E1%BB%8Bch) [ranh](/wiki/ranh).
- (
*Từ cũ, nghĩa cũ*) [Ác tâm](/wiki/%C3%A1c_t%C3%A2m), [tính](/wiki/t%C3%ADnh) [hiểm độc](/wiki/hi%E1%BB%83m_%C4%91%E1%BB%99c). *boîte à*— kho mưu mô, kho âm mưu **malice** *sac à*— túi ảo thuật+ (nghĩa rộng) mánh khóe **malice**
-
#### Trái nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ant-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1065 miss, cp1066 miss


text:
splitter
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
splitter – máy chia nhánh đường truyền
tín hiệu
ADSL
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈsplɪ.tɜː/
Danh từ
[
sửa
]
splitter
/ˈsplɪ.tɜː/
Người
tách
ra
,
người
chia rẽ
.
Cái
để
tách
ra
,
cái
để
tẽ
ra
.
Cơn
nhức đầu
như
búa
bổ
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=splitter&oldid=1681298
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Deutsch
Ελληνικά
English
Suomi
Français
Italiano
മലയാളം
မြန်မာဘာသာ
Polski
Svenska
தமிழ்
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 16:18 ngày 2 tháng 4 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1052 miss, cp1066 miss


text:
Chương 2: Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật In E-mail
Saturday, 14 June 2008
1. Lịch sử phép biện chứng
Tư tưởng biện chứng đã hình thành ngay từ khi triết học ra đời. Trong quá trình phát triển, phép biện chứng có ba hình thức cơ bản là phép biện chứng chất phác, phép biện chứng duy tâm và phép biện chứng duy vật.
1.1. Phép biện chứng chất phác
Thời cổ đại, do trình độ tư duy phát triển chưa cao, khoa học chưa phát triển, nên các nhà triết học chỉ dựa trên những quan sát trực tiếp, mang tính trực quan, cảm tính để khái quát bức tranh chung của thế giới. Phép biện chứng chất phác thể hiện rõ rệt trong "thuyết Âm - Dương", "thuyết Ngũ - hành" của triết học Trung hoa cổ đại, trong các hệ thống triết học của các nhà triết học Hy lạp cổ đại và triết học Ấn độ cổ đại. Giá trị của phép biện chứng chất phác thể hiện ở ý nghĩa vô thần, chống lại những quan điểm tôn giáo. Song phép biện chứng này thiếu những căn cứ khoa học nên đã bị phép siêu hình xuất hiện từ nửa cuối thế kỉ XV thay thế.
1.2. Phép biện chứng duy tâm khách quan
Phép biện chứng duy tâm xuất hiện trong triết học cổ điển Đức cuối thế kỉ XVIII, nửa đầu thế kỉ XIX. Thời kì này, khoa học đã đạt được những thành tựu xuất sắc trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Những thành tựu khoa học đó là cơ sở để đi tới những khái quát mới về nội dung phép biện chứng.
Đại diện tiêu biểu cho phép biện chứng duy tâm là Hêghen. Ông là người đầu tiên xây dựng hoàn chỉnh phép biện chứng duy tâm với một hệ thống khái niệm, phạm trù và quy luật cơ bản. Tính chất duy tâm trong phép biện chứng của Hêghen thể hiện ở chỗ : Ông coi "ý niệm tuyệt đối" là cái có trước, và trong quá trình vận động phát triển, "ý niệm tuyệt đối" tha hóa thành giới tự nhiên và xã hội; cuối cùng lại trở về với chính mình trong tinh thần tuyệt đối. Sai lầm của phép biện chứng duy tâm khách quan của Hêghen là ở chỗ ông cho rằng biện chứng của ý niệm sản sinh ra biện chứng của sự vật. Đó là phép biện chứng duy tâm khách quan, thiếu triệt để, thiếu khoa học.
1.3. Phép biện chứng duy vật
Kế thừa có chọn lọc những thành tựu của các nhà khoa học trước đó, dựa trên cơ sở khái quát những thành tựu mới nhất của khoa học thời ấy và thực tiễn lịch sử loài cũng như thực tiễn xã hội, vào giữa thế kỉ XIX, C.Mác và Ph.Ăngghen đã sáng lập chủ nghĩa duy vật biện chứng và phép biện chứng duy vật, về sau được V.I.Lênin phát triển vào đầu thế kỉ XX, đem lại cho phép biện chứng một hình thức mới về chất. Đó là phép biện chứng duy vật.
Phép biện chứng duy vật là sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng. Chính vì vậy, nó đã khắc phục được những hạn chế của phép biện chứng chất phác thời cổ đại và những thiếu sót của phép biện chứng duy tâm khách quan thời cận đại. Nó đã khái quát đúng đắn những quy luật cơ bản chung nhất của sự vận động và phát triển của thế giới. Phép biện chứng duy vật trở thành một khoa học.
Phép biện chứng duy vật được xây dựng trên cơ sở một hệ thống những nguyên lý, những phạm trù cơ bản, những quy luật phổ biến phản ánh đúng đắn hiện thực. Trong hệ thống đó, nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển là hai nguyên lý khái quát nhất. Vì thế Ph.Ăngghen đã định nghĩa: "phép biện chứng chẳng qua chỉ là môn khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và sự phát triển của tự nhiên, của xã hội loài người và của tư duy".
Chương 2: Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật
57.9K 2 11

markdown:
Chương 2: Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật In E-mail
Saturday, 14 June 2008
1. Lịch sử phép biện chứng
Tư tưởng biện chứng đã hình thành ngay từ khi triết học ra đời. Trong quá trình phát triển, phép biện chứng có ba hình thức cơ bản là phép biện chứng chất phác, phép biện chứng duy tâm và phép biện chứng duy vật.
1.1. Phép biện chứng chất phác
Thời cổ đại, do trình độ tư duy phát triển chưa cao, khoa học chưa phát triển, nên các nhà triết học chỉ dựa trên những quan sát trực tiếp, mang tính trực quan, cảm tính để khái quát bức tranh chung của thế giới. Phép biện chứng chất phác thể hiện rõ rệt trong "thuyết Âm - Dương", "thuyết Ngũ - hành" của triết học Trung hoa cổ đại, trong các hệ thống triết học của các nhà triết học Hy lạp cổ đại và triết học Ấn độ cổ đại. Giá trị của phép biện chứng chất phác thể hiện ở ý nghĩa vô thần, chống lại những quan điểm tôn giáo. Song phép biện chứng này thiếu những căn cứ khoa học nên đã bị phép siêu hình xuất hiện từ nửa cuối thế kỉ XV thay thế.
1.2. Phép biện chứng duy tâm khách quan
Phép biện chứng duy tâm xuất hiện trong triết học cổ điển Đức cuối thế kỉ XVIII, nửa đầu thế kỉ XIX. Thời kì này, khoa học đã đạt được những thành tựu xuất sắc trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Những thành tựu khoa học đó là cơ sở để đi tới những khái quát mới về nội dung phép biện chứng.
Đại diện tiêu biểu cho phép biện chứng duy tâm là Hêghen. Ông là người đầu tiên xây dựng hoàn chỉnh phép biện chứng duy tâm với một hệ thống khái niệm, phạm trù và quy luật cơ bản. Tính chất duy tâm trong phép biện chứng của Hêghen thể hiện ở chỗ : Ông coi "ý niệm tuyệt đối" là cái có trước, và trong quá trình vận động phát triển, "ý niệm tuyệt đối" tha hóa thành giới tự nhiên và xã hội; cuối cùng lại trở về với chính mình trong tinh thần tuyệt đối. Sai lầm của phép biện chứng duy tâm khách quan của Hêghen là ở chỗ ông cho rằng biện chứng của ý niệm sản sinh ra biện chứng của sự vật. Đó là phép biện chứng duy tâm khách quan, thiếu triệt để, thiếu khoa học.
1.3. Phép biện chứng duy vật
Kế thừa có chọn lọc những thành tựu của các nhà khoa học trước đó, dựa trên cơ sở khái quát những thành tựu mới nhất của khoa học thời ấy và thực tiễn lịch sử loài cũng như thực tiễn xã hội, vào giữa thế kỉ XIX, C.Mác và Ph.Ăngghen đã sáng lập chủ nghĩa duy vật biện chứng và phép biện chứng duy vật, về sau được V.I.Lênin phát triển vào đầu thế kỉ XX, đem lại cho phép biện chứng một hình thức mới về chất. Đó là phép biện chứng duy vật.
Phép biện chứng duy vật là sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng. Chính vì vậy, nó đã khắc phục được những hạn chế của phép biện chứng chất phác thời cổ đại và những thiếu sót của phép biện chứng duy tâm khách quan thời cận đại. Nó đã khái quát đúng đắn những quy luật cơ bản chung nhất của sự vận động và phát triển của thế giới. Phép biện chứng duy vật trở thành một khoa học.
Phép biện chứng duy vật được xây dựng trên cơ sở một hệ thống những nguyên lý, những phạm trù cơ bản, những quy luật phổ biến phản ánh đúng đắn hiện thực. Trong hệ thống đó, nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển là hai nguyên lý khái quát nhất. Vì thế Ph.Ăngghen đã định nghĩa: "phép biện chứng chẳng qua chỉ là môn khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và sự phát triển của tự nhiên, của xã hội loài người và của tư duy".
## Chương 2: Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật
57.9K 2

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: laravel_session=lKVtNaT837KISjhfPgYzXtzAlkoldbykqeUgmwqr; expires=Mon, 25-Jul-2016 23:07:06 GMT; Max-Age=3600; path=/; HttpOnly

Connection: Close

X-Powered-By: wp

Server: nginx

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8