markdown:
Bản mẫu:Nagano
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
x
t
s
Tỉnh
Nagano
Thành phố
Azumino
|
Chikuma
|
Chino
|
Iida
|
Iiyama
|
Ina
|
Komagane
|
Komoro
|
Matsumoto
|
Nagano
|
Nakano
|
Okaya
|
Ōmachi
|
Saku
|
Shiojiri
|
Suwa
|
Suzaka
|
Tōmi
|
Ueda
Quận
Chiisagata
|
Hanishina
|
Higashichikuma
|
Kamiina
|
Kamiminochi
|
Kamitakai
|
Kiso
|
Kitaazumi
|
Kitasaku
|
Minamisaku
|
Shimoina
|
Shimominochi
|
Shimotakai
|
Suwa
See also:
Thị trấn và làng
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bản_mẫu:Nagano&oldid=11363367
”
Thể loại
:
Bản mẫu tỉnh Nhật Bản
Thể loại ẩn:
Hộp điều hướng không có danh sách ngang
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bản mẫu
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Ngôn ngữ khác
Čeština
Deutsch
English
한국어
Italiano
Nederlands
日本語
Português
Русский
Suomi
Tagalog
Українська
Winaray
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 08:16 ngày 20 tháng 4 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 hit(1), cp1067 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization


markdown:
*Buteo nitidus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Buteo nitidus
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Accipitriformes](/wiki/B%E1%BB%99_%C6%AFng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Accipitridae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C6%AFng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Buteo](/wiki/Buteo) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **B. nitidus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Buteo nitidus*
(
[Latham](/w/index.php?title=John_Latham&action=edit&redlink=1), [1790](/wiki/1790)) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Asturina nitida plagiata* *Asturina plagiata* *Buteo nitidus plagiatus* * là một loài Buteo nitidus* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Accipitridae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C6%AFng). [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Buteo_nitidus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Buteo_nitidus&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Buteo_nitidus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Buteo_nitidus&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-IUCN_1-0) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22734649). *Buteo nitidus*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Buteo_nitidus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Buteo_nitidus&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Buteo nitidus](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Buteo_nitidus)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Language: vi

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1067 frontend miss(0)

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Lợn Yorkshire
**Lợn Yorkshire** hay **Lợn trắng lớn, Lợn Đại Bạch** là một giống lợn nuôi có nguồn gốc ở [Yorkshire](/wiki/Yorkshire), [Anh quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) vì thế còn được gọi là lợn Yorkshire. Đầu tiên được công nhận vào năm 1868, giống lợn nuôi này là tổ tiên của lợn Yorkshire Mỹ (chỉ gọi là đơn giản là Yorkshire) tại Bắc Mỹ. Lợn trắng lớn là một trong những giống lợn nuôi được sử dụng rộng rãi trong lai tạo giống lợn nuôi khắp thế giới. Đúng như tên gọi của nó, giống lợn này có da màu trắng, với tai dựng lên và mặt hình đĩa. Ban đầu nó được phát triển như là một giống lợn nuôi ngoài trời, nhưng ngày nay đây là giống nuôi nhốt và được thị trường ưa chuộng vì có lượng thịt nạc lớn.
Lợn Yorkshire có da màu trắng tuyền, mình dài, đầu nhỏ, lưng thẳng, ngực nở, mông tròn. Đầu to, mũi gãy, mõm bẹ, tai to hướng về phía trước, chân chắc khỏe, bụng gọn

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Natri
|
|![]()
[parafin](/wiki/Parafin) ![ Sodium Spectra.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Sodium_Spectra.jpg/220px-Sodium_Spectra.jpg)
![ Sodium Spectra.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Sodium_Spectra.jpg/220px-Sodium_Spectra.jpg)
[Quang phổ vạch](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95_v%E1%BA%A1ch)của Natri [ký hiệu](/wiki/K%C3%BD_hi%E1%BB%87u_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [oʊ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [d](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [əm](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) *SOH-dee-əm* [bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)
|
|
→ Natri [Số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) [Khối lượng nguyên tử chuẩn](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) [Phân loại](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [Kim loại kiềm](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_ki%E1%BB%81m) [Nhóm](/wiki/Nh%C3%B3m_(b%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)), [phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)) [1](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_1), [s](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)_s&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n) [Chu kỳ 3](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_3) [Cấu hình electron](/wiki/C%E1%BA%A5u_h%C3%ACnh_electron) [Ne](/wiki/Neon)] 3s 1 [Màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc) [Trạng thái vật chất](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_v%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) [Chất rắn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_r%E1%BA%AFn) [Nhiệt độ nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [K](/wiki/Kelvin)(97,72 °C, 207,9 °F) [Nhiệt độ sôi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_s%C3%B4i) [Mật độ](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng)(gần [nhiệt độ phòng](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_ph%C3%B2ng)) **·**cm −3(at 0 °C, 101.325 [kPa](/wiki/Pascal_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B))) **·**cm −3 [Điểm tới hạn](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_t%E1%BB%9Bi_h%E1%BA%A1n)
2573 K, 35 MPa
[Nhiệt lượng nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [kJ](/w/index.php?title=Joule_tr%C3%AAn_mole&action=edit&redlink=1) **·**mol −1 [Nhiệt lượng bay hơi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_bay_h%C6%A1i) **·**mol −1 [Nhiệt dung](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_dung) **·**mol −1 **·**K −1
|P (Pa)||1||10||100||1 k||10 k||100 k|
|ở T (K)||554||617||697||802||946||1153|[Trạng thái ôxi hóa](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_%C3%B4xi_h%C3%B3a) **+1**, 0, -1 [Bazơ](/wiki/Baz%C6%A1)mạnh [Độ âm điện](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%C3%A2m_%C4%91i%E1%BB%87n) [Năng lượng ion hóa](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ion_h%C3%B3a) −1
Thứ hai: 4562 kJ·mol
−1
Thứ ba: 6910,3 kJ·mol
−1 [Bán kính cộng hoá trị](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_c%E1%BB%99ng_ho%C3%A1_tr%E1%BB%8B) [186](/w/index.php?title=1_E-10_m&action=edit&redlink=1) [pm](/wiki/Pic%C3%B4m%C3%A9t) [Bán kính liên kết cộng hóa trị](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_c%E1%BB%99ng_h%C3%B3a_tr%E1%BB%8B) [166±9](/w/index.php?title=1_E-10_m&action=edit&redlink=1)pm [Bán kính Van der Waals](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_Van_der_Waals) [227](/w/index.php?title=1_E-10_m&action=edit&redlink=1)pm [Cấu trúc tinh thể](/wiki/C%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_tinh_th%E1%BB%83) [Lập phương tâm khối](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83_l%E1%BA%ADp_ph%C6%B0%C6%A1ng) [Vận tốc âm thanh](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_%C3%A2m_thanh) **·**s −1(at 20 °C) [Độ giãn nở nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A3n_n%E1%BB%9F_nhi%E1%BB%87t) **·**m −1 **·**K −1(at 25 °C) [Độ dẫn nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_d%E1%BA%ABn_nhi%E1%BB%87t) **·**m −1 **·**K −1 [Điện trở suất](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_su%E1%BA%A5t) **·**m [Tính chất từ](/wiki/T%E1%BB%AB_h%E1%BB%8Dc) [Thuận từ](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_t%E1%BB%AB) [Mô đun Young](/wiki/M%C3%B4_%C4%91un_Young) [Mô đun cắt](/wiki/M%C3%B4_%C4%91un_c%E1%BA%AFt) [Mô đun nén](/w/index.php?title=M%C3%B4_%C4%91un_n%C3%A9n&action=edit&redlink=1) [Độ cứng theo thang Mohs](/wiki/Thang_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A9ng_Mohs) [Độ cứng theo thang Brinell](/w/index.php?title=Thang_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A9ng_Brinell&action=edit&redlink=1) [Số đăng ký CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS) [7440-23-5](http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=7440-23-5)
|
|[NA](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) [DM](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%83u_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) [DE](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ph%C3%A2n_r%C3%A3)( [MeV](/wiki/Electronvolt)) [DP](/w/index.php?title=S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) 22Na [Tổng hợp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [2.602](/w/index.php?title=1_E7_s&action=edit&redlink=1) [năm](/wiki/N%C4%83m) [β](/w/index.php?title=Beta_decay&action=edit&redlink=1)→ + [γ](/w/index.php?title=Gamma_decay&action=edit&redlink=1) 22 [Ne](/wiki/Neon) [*](/w/index.php?title=Excited_state&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-1) 22 [Ne](/wiki/Neon) [ε](/w/index.php?title=Electron_capture&action=edit&redlink=1)→ [γ](/w/index.php?title=Gamma_decay&action=edit&redlink=1) 22 [Ne](/wiki/Neon) [*](/w/index.php?title=Excited_state&action=edit&redlink=1) 22 [Ne](/wiki/Neon) [β](/w/index.php?title=Beta_decay&action=edit&redlink=1) + 22 [Ne](/wiki/Neon) 23Na 23Na ổn định với 12 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) **Natri** (na-tri, bắt nguồn từ từ [2] [tiếng Latinh mới](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latinh_m%E1%BB%9Bi): *natrium*) là tên một [nguyên tố](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91)hóa học hóa trị 1 trong [bảng tuần hoàn nguyên tố](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)có ký hiệu **Na**và số nguyên tử bằng 11, [nguyên tử khối](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)bằng 23. Natri là kim loại mềm, màu trắng bạc, hoạt động mạnh, và thuộc nhóm [kim loại kiềm](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_ki%E1%BB%81m); nó chỉ có một đồng vị bền là 23Na. Kim loại nguyên chất không có mặt trong tư nhiên nhưng để có được dạng này phải điều chế từ các hợp chất của nó; natri được [Humphry Davy](/wiki/Humphry_Davy)cô lập đầu tiên năm 1807 bằng cách điện phân [natri hyđrôxit](/w/index.php?title=Natri_hy%C4%91r%C3%B4x%C3%ADt&action=edit&redlink=1). Natri là nguyên tố phổ biến nhất thứ 6 trong vỏ Trái Đất, và có mặt trong nhiều loại khoáng vật như [felspat](/wiki/Felspat), [sodalit](/w/index.php?title=Sodalit&action=edit&redlink=1)và [đá muối](/wiki/Halit). Nhiều loại muối natri là những hợp chất hòa tan mạnh trong nước, và natri của chúng bị rò rỉ do hoạt động của nước nên [clo và natri](/w/index.php?title=Mu%E1%BB%91i_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)là các nguyên tố hòa tan phổ biến nhất theo khối lượng trong các vùng biển trên Trái Đất.
Nhiều hợp chất natri được sử dụng rộng rãi như natri hydroxide để làm xà phòng, và
[natri clorua](/wiki/Natri_clorua) dùng làm chất tan băng và là một chất dinh dưỡng (muối ăn). Natri là một nguyên tố thiết yếu cho tất cả động vật và một số thực vật. Ở động vật, các ion natri được dùng làm chất đối nghịch với các ion [kali](/wiki/Kali) để tạo thành các điện tích trên các màng tế bào, cho phép truyền các xung thần kinh khi điện tích bị mất đi. Nhu cầu thiết yếu của natri đối với động vật làm cho nó được phân loại là một khoáng vô cơ trong khẩu phần ăn.
## Mục lục
## Tính chất[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=1)]
### Tính chất vật lý[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=2)]
Natri ở điều kiện nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn là một kim loại mềm, màu bạc, khi bị ôxy hóa chuyển sang màu trắng xám trừ khi nó được cất giữ trong dầu hoặc khí trơ. Natri có thể bị cắt dễ dàng bằng dao, và là một chất dẫn nhiệt và điện tốt. Các tính chất này thay đổi rõ rệt khi tăng áp suất: ở 1,5
[Mbar](/w/index.php?title=Bar_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)&action=edit&redlink=1), màu sắc thay đổi từ bạc sang đen; ở 1,9 Mbar vật liệu trở nên trong, có màu đỏ; và ở 3 Mbar natri là chất rắn trong suốt không màu. Tất cả các đồng phân ở áp suất cao này là chất cách điện và [electride](/w/index.php?title=Electride&action=edit&redlink=1). [[3]](#cite_note-3)
Khi natri hoặc các hợp chất của natri cháy, chúng chuyển thành màu vàng,
do các electron ở lớp 3s của natri bị kích thích phát ra [4] [photon](/wiki/Photon)khi chúng từ phân lớp 3p trở về 3s; bước sóng của các photon này tương ứng với đường D có giá trị 589,3 nm. Tương tác orbitan liên quan đến electron trong phân lớp 3p chia đường D thành 2; [cấu trúc siêu mịn](/w/index.php?title=C%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_si%C3%AAu_m%E1%BB%8Bn&action=edit&redlink=1)liên quan đến cả 2 orbitan tạo ra nhiều đường hơn. [[5]](#cite_note-Citron-PRL-1977-5)
### Tính chất hóa học[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=3)]
Natri thường ít phản ứng hơn
[kali](/wiki/Kali) và phản ứng mạnh hơn [liti](/wiki/Liti). Natri nổi trong nước và có phản ứng mãnh liệt với [6] [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc), tạo ra [hiđrô](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4)và các ion hiđrôxit. Nếu được chế thành dạng bột đủ mịn, natri sẽ tự bốc cháy trong không khí. Kim loại natri có tính khử mạnh, để khử các ion natri cần −2.71 vôn. [[7]](#cite_note-Greenwood-7) Do đó, để tách natri kim loại từ các hợp chất của nó cần sử dụng một lượng năng lượng lớn. [[8]](#cite_note-8) Tuy nhiên, kali và liti còn có mức âm nhiều hơn. [[7]](#cite_note-Greenwood-7) [[9]](#cite_note-9)
### Đồng vị[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=4)]
Có 20
[đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B) của natri đã được biết đến. Đồng vị ổn định duy nhất là 23Na. Natri có hai đồng vị phóng xạ nguồn gốc [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5) là ( 22Na, [chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) = 2,605 năm; 24Na, chu kỳ bán rã ≈ 15 giờ). Tất cả các đồng vị còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn một phút. Hai đồng phân hạt nhân đã được phát hiện, đồng phân có thời gian tồn tại lâu hơn [10] 24mNa có chu kỳ bán rã khoảng 20,2 micro giây. Phát xạ neutron cấp, như các vụ tai nạn hạt nhân, chuyển đổi một số 23Na trong máu người thành 24Na; bằng cách đo hàm lượng 24Na tương quan với 23Na, liều trị phát xạ nơtron cho bệnh nhân có thể tính toán được. [[11]](#cite_note-11)
### Sự phổ biến[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=5)] 23Na được tạo ra từ quá trình đốt cháy cacbon trong các sao bởi sự hợp hạch của hai nguyên tử cacbon; quá trình này cần nhiệt độ trên 600 megakelvin và ngôi sao có khối lượng ít nhất bằng 3 lần khối lượng Mặt Trời. Natri là nguyên tố tương đối phổ biến trong các [12] [ngôi sao](/wiki/Sao)và [quang phổ vạch](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95_v%E1%BA%A1ch)D của nguyên tố này là nằm trong số các vạch rõ nhất từ ánh sáng của các sao. Natri chiếm khoảng 2,6% theo khối lượng của vỏ [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), làm nó trở thành nguyên tố phổ biến thứ sáu nói chung và là kim loại kiềm phổ biến nhất . Trong [[13]](#cite_note-13) [môi trường liên sao](/wiki/M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_li%C3%AAn_sao), natri được xác định bằng đường D; mặc dò nó có nhiệt độ hóa hơi cao, sự phổ biến của nó cho phép tàu [Mariner 10](/w/index.php?title=Mariner_10&action=edit&redlink=1)phát hiện nó trong khí quyển của [Sao Thủy](/wiki/Sao_Th%E1%BB%A7y). Natri còn được phát hiện trong ít nhất một [[14]](#cite_note-14) [sao chổi](/wiki/Sao_ch%E1%BB%95i); các nhà thiên văn học trong quá trình quan sát [sao chổi Hale-Bopp](/wiki/Sao_ch%E1%BB%95i_Hale-Bopp)năm 1997 đã quan sát được đuôi sao chổ bằng natri, nó bao gồm các nguyên tử trung hòa điện và kéo dài khoảng 50 triệu km. [[15]](#cite_note-Cremonese1997-15)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=6)]
Muốn ăn là một loại hàng hóa quan trọng trong các hoạt động của con người, các tấm muối đôi khi được giao cho lính La Mã cùng với lương thực của họ. Ở
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) thời Trung cổ các hợp chất của natri với tên [Latin](/wiki/Latinh) sonadum đã được sử dụng như là thuốc chữa đau đầu. Tên gọi natri được cho là có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập *suda*, nghĩa là đau đầu, vì tính chất giảm đau của natri cacbonat hay soda được biết khá rõ từ rất sớm. Kí hiệu của natri được [16] [Jöns Jakob Berzelius](/w/index.php?title=J%C3%B6ns_Jakob_Berzelius&action=edit&redlink=1)công bố đầu tiên trong hệ thống kí hiệu nguyên tử của ông, và có tên trong tiếng Latinh mới là [[17]](#cite_note-17) *natrium*, nhằm ám chỉ tên gọi trong tiếng Hy Lạp của *natron*, một loại muối tự nhiên ban đầu được làm từ natri cacbonat ngậm nước. Về tính lịch sử, natron có nhiều ứng dụng quan trọng trong công nghiệp và gia đình, sau đó trở nên ít chú ý khi có nhiều hợp chất natri khác. Mặc dù vậy, natri, đôi khi còn được gọi là [[16]](#cite_note-newton-16) *soda*một thời gian dài được xem là một hợp chất, bản thân kim loại không được cô lập mãi cho đến năm 1807 khi [Sir Humphry Davy](/wiki/Humphry_Davy)điện phân [natri hydroxit](/wiki/Natri_hydroxit). [[18]](#cite_note-Davy1807-18) [[19]](#cite_note-weeks-19)
## Sản xuất[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=7)]
Chỉ có khoảng 100.000 tấn natri kim loại được sản xuất hàng năm
Natri kim loại được sản xuất thương mại đầu tiên năm 1855 bằng cách [20] [khử cacbon nhiệt](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%AD_cacbon_nhi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1)từ [natri cacbonat](/wiki/Natri_cacbonat)ở 1100 °C, hay còn gọi là [công nghệ Deville](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_Deville&action=edit&redlink=1): [[21]](#cite_note-kirk-21) [[22]](#cite_note-22) [[23]](#cite_note-23)
- Na
2CO 3+ 2 C → 2 Na + 3 CO
Quá trình liên quan dựa trên sự khử natro hydroxit được phát triển năm 1886.
[[21]](#cite_note-kirk-21)
Natri hiện được sản xuất thương mại bằng phương pháp
[điện phân](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_ph%C3%A2n) [natri clorua](/wiki/Natri_clorua) nóng chảy, theo công nghệ được cấp bẳng sáng chế năm 1924. [[24]](#cite_note-pauling-24) Phương pháp này rẻ tiền hơn so với phương pháp cũ là điện phân [25] [xút ăn da](/wiki/Natri_hi%C4%91roxit)nóng chảy [Natri hiđroxit](/wiki/Natri_hi%C4%91roxit). Natri kim loại có giá khoảng 15 đến 20 xent Mỹ trên một [pound](/wiki/B%E1%BA%A3ng_Anh)(0,30 USD/kg đến 0,45 USD/kg) năm [1997](/wiki/1997)nhưng loại dùng trong các phản ứng hóa học (ACS) của natri có giá khoảng 35 USD trên pao (75 USD/kg) vào năm [1990](/wiki/1990). Nó là kim loại rẻ tiền nhất tính theo khối lượng.
Natri dạng thuốc thử được cung cấp với số lượng hàng tấn có giá khoảng US$3.30/kg năm 2009; số lượng mua ít hơn có giá khác nhau dao động trong khoảng US$165/kg; giá cao một phần là do chi phí vận chuyển vật liệu độc hại.
[[26]](#cite_note-26)
## Ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=8)]
Natri trong dạng kim loại của nó là thành phần quan trọng trong sản xuất
[este](/wiki/Este) và các hợp chất hữu cơ. Kim loại kiềm này là thành phần của [clorua natri](/wiki/Natri_clorua) (NaCl)(muối ăn) là một chất quan trọng cho sự sống. Các ứng dụng khác còn có:
- Trong một số hợp kim để cải thiện cấu trúc của chúng.
- Trong xà phòng (trong hợp chất với các axít béo).
- Để làm trơn bề mặt kim loại.
- Để làm tinh khiết kim loại nóng chảy.
- Trong các
[đèn hơi natri](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_h%C6%A1i_natri&action=edit&redlink=1), một thiết bị cung cấp ánh sáng từ điện năng có hiệu quả.
- Như là một chất lỏng dẫn nhiệt trong một số loại
[lò phản ứng nguyên tử](/w/index.php?title=L%C3%B2_ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1).
## Hợp chất[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=9)] [Clorua natri](/wiki/Natri_clorua), được biết đến nhiều hơn như [muối ăn](/wiki/Mu%E1%BB%91i_%C4%83n), là hợp chất phổ biến nhất của natri được sử dụng làm các chất chống đông đá và tan đá và chất bảo quản. Natri bicacbonat được sử dụng chủ yếu trong nấu ăn. Cùng với kali, nhiều dược phẩm quan trọng đã cho thêm natri vào để cải thiện ứng dụng sinh học của chúng; mặc dù trong hầu hết các trường hợp, kali là loại ion tốt hơn, natri được chọ do chi phí và khối lượng nguyên tử thấp. [[27]](#cite_note-27) [Natri hydrat](/w/index.php?title=Natri_hydrat&action=edit&redlink=1) được dùng làm chất nền cho nhiều phản ứng khác nhau (như [phản ứng aldol](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_aldol&action=edit&redlink=1)) trong hóa hữu cơ, và là chất khử trong hóa vô cơ. Natri còn có mặt trong nhiều khoáng chất, chẳng hạn [28] [amphibôn](/wiki/Amphib%C3%B4n), [cryôlit](/wiki/Cry%C3%B4lit), [muối mỏ](/w/index.php?title=Mu%E1%BB%91i_m%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1), [diêm tiêu](/wiki/Di%C3%AAm_ti%C3%AAu), [zêôlit](/w/index.php?title=Z%C3%AA%C3%B4lit&action=edit&redlink=1), v.v. Các hợp chất của natri rất quan trọng trong các công nghiệp hóa chất, thủy tinh, luyện kim, sản xuất [giấy](/wiki/Gi%E1%BA%A5y), [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F), [xà phòng](/wiki/X%C3%A0_ph%C3%B2ng)và [dệt may](/w/index.php?title=D%E1%BB%87t_may&action=edit&redlink=1). Nói chung xà phòng là muối của natri với các [[20]](#cite_note-Ullmann-20) [axít béo](/wiki/Ax%C3%ADt_b%C3%A9o). Các xà phòng natri là cứng hơn (độ nóng chảy cao hơn) so với xà phòng kali. [[29]](#cite_note-Holl-29)
Các hợp chất quan trọng nhất đối với công nghiệp là muối (NaCl),
[sôđa khan](/wiki/S%C3%B4%C4%91a_khan) (Na 2CO 3), [bột nở](/w/index.php?title=B%E1%BB%99t_n%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1) (NaHCO 3), [xút ăn da](/wiki/Natri_hi%C4%91roxit) (NaOH), [diêm tiêu](/wiki/Di%C3%AAm_ti%C3%AAu) [Chile](/wiki/Chile) (NaNO 3), đi- và tri-natri phốtphat, thiôsulfat natri (hypô, Na 2S 2O 3·5H 2O), và [borax](/wiki/Borac) (Na 2B 4O 7·10H 2O). Trong các hợp chất của nó, natri thường tạo liên kết ion với nước và các anion, và được xem là một [29] [axit Lewis](/wiki/Axit_Lewis) [mạnh](/w/index.php?title=HSAB&action=edit&redlink=1). [[30]](#cite_note-30)
## Cảnh báo[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=10)]
Dạng bột của natri là chất nổ mạnh trong nước và là chất độc có khả năng liên kết và rời liên kết với nhiều nguyên tố khác. Làm việc hay tiếp xúc với natri phải cực kỳ cẩn thận trong mọi lúc, mọi nơi. Natri phải được bảo quản trong
[khí trơ](/wiki/Kh%C3%AD_hi%E1%BA%BFm) hay dưới các lớp dầu mỏ.
## Sinh lý học và ion Na[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=11)]
Các ion natri đóng vai trò khác nhau trong nhiều quá trình sinh lý học. Ví dụ, các tế bào dễ bị kích thích dựa vào sự tiếp nhận ion Na
+ để sinh ra sự phân cực. Một ví dụ của nó là biến đổi tín hiệu trong [hệ thần kinh trung ương](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%A7n_kinh_trung_%C6%B0%C6%A1ng).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=12)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=13)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[WebElements.com – Sodium](http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Na/index.html) [EnvironmentalChemistry.com – Sodium](http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Na.html) [The Wooden Periodic Table Table's Entry on Sodium](http://www.theodoregray.com/PeriodicTable/Elements/011/index.html)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Natri&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri&action=edit§ion=14)] **Endt, P. M. ENDT, ,1 (1990) (12/1990). “Energy levels of A = 21-44 nuclei (VII)”.** [^](#cite_ref-1) *Nuclear Physics A* **521**: 1. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0375-9474(90)90598-G](//dx.doi.org/10.1016%2F0375-9474%2890%2990598-G). Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-2) [“Vietgle Tra từ”](http://tratu.coviet.vn/hoc-tieng-anh/tu-dien/lac-viet/V-V/na-tri.html). Truy cập 27 tháng 9 năm 2015. **Gatti, M.; Tokatly, I.; Rubio, A. (2010). “Sodium: A Charge-Transfer Insulator at High Pressures”.** [^](#cite_ref-3) [Physical Review Letters](/wiki/Physical_Review_Letters) **104**(21): 216404–1 to 216404–4. [arXiv](/wiki/ArXiv): [1003.0540](//arxiv.org/abs/1003.0540). [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2010PhRvL.104u6404G](http://adsabs.harvard.edu/abs/2010PhRvL.104u6404G). [doi](/wiki/DOI): [10.1103/PhysRevLett.104.216404](//dx.doi.org/10.1103%2FPhysRevLett.104.216404). **Schumann, Walter (ngày 5 tháng 8 năm 2008).** [^](#cite_ref-4) *Minerals of the World*(ấn bản 2). Sterling. tr. 28. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4027-5339-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4027-5339-8). [OCLC](/wiki/OCLC) [637302667](//www.worldcat.org/oclc/637302667). **Citron, M. L.; Gabel, C.; Stroud, C.; Stroud, C. (1977). “Experimental Study of Power Broadening in a Two-Level Atom”.** [^](#cite_ref-Citron-PRL-1977_5-0) *Physical Review A* **16**(4): 1507. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1977PhRvA..16.1507C](http://adsabs.harvard.edu/abs/1977PhRvA..16.1507C). [doi](/wiki/DOI): [10.1103/PhysRevA.16.1507](//dx.doi.org/10.1103%2FPhysRevA.16.1507). **De Leon, N.** [^](#cite_ref-6) [“Reactivity of Alkali Metals”](http://www.iun.edu/~cpanhd/C101webnotes/modern-atomic-theory/alkali-reac.html). [Indiana University Northwest](/w/index.php?title=Indiana_University_Northwest&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2007.
- ^
**a** [Greenwood, Norman N.; Earnshaw, A. (1997),](#cite_ref-Greenwood_7-1) **ă** *Chemistry of the Elements*(ấn bản 2), Oxford: Butterworth-Heinemann, [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7506-3365-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7506-3365-4) **Atkins, Peter W.; de Paula, Julio (2002).** [^](#cite_ref-8) *Physical Chemistry*(ấn bản 7). W. H. Freeman. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7167-3539-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7167-3539-7). [OCLC](/wiki/OCLC) [3345182](//www.worldcat.org/oclc/3345182). **Davies, Julian A. (1996).** [^](#cite_ref-9) *Synthetic Coordination Chemistry: Principles and Practice*. World Scientific. tr. 293. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-981-02-2084-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-981-02-2084-6). [OCLC](/wiki/OCLC) [717012347](//www.worldcat.org/oclc/717012347). **Audi, Georges; Bersillon, O.; Blachot, J.; Wapstra, A.H. (2003). “The NUBASE Evaluation of Nuclear and Decay Properties”.** [^](#cite_ref-10) *Nuclear Physics A* **729**: 3–128. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2003NuPhA.729....3A](http://adsabs.harvard.edu/abs/2003NuPhA.729....3A). [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.nuclphysa.2003.11.001). **Sanders, F. W.; Auxier, J. A. (1962). “Neutron Activation of Sodium in Anthropomorphous Phantoms”.** [^](#cite_ref-11) *HealthPhysics* **8**(4): 371–379. [doi](/wiki/DOI): [10.1097/00004032-196208000-00005](//dx.doi.org/10.1097%2F00004032-196208000-00005). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [14496815](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14496815). **Denisenkov, P. A.; Ivanov, V. V. (1987). “Sodium Synthesis in Hydrogen Burning Stars”.** [^](#cite_ref-12) *Soviet Astronomy Letters* **13**: 214. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1987SvAL...13..214D](http://adsabs.harvard.edu/abs/1987SvAL...13..214D). **Lide, D. R. biên tập (2005).** [^](#cite_ref-13) *CRC Handbook of Chemistry and Physics*(ấn bản 86). Boca Raton (FL): CRC Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8493-0486-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8493-0486-5). **Tjrhonsen, Dietrick E. (ngày 17 tháng 8 năm 1985).** [^](#cite_ref-14) [“Sodium found in Mercury's atmosphere”](http://findarticles.com/p/articles/mi_m1200/is_v128/ai_3898126). BNET. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2008. **Cremonese, G; Boehnhardt, H; Crovisier, J; Rauer, H; Fitzsimmons, A; Fulle, M; Licandro, J; Pollacco, D và đồng nghiệp (1997). “Neutral Sodium from Comet Hale–Bopp: A Third Type of Tail”.** [^](#cite_ref-Cremonese1997_15-0) *The Astrophysical Journal Letters* **490**(2): L199–L202. [arXiv](/wiki/ArXiv): [astro-ph/9710022](//arxiv.org/abs/astro-ph/9710022). [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1997ApJ...490L.199C](http://adsabs.harvard.edu/abs/1997ApJ...490L.199C). [doi](/wiki/DOI): [10.1086/311040](//dx.doi.org/10.1086%2F311040).
- ^
**a** [Newton, David E. (1999). Baker, Lawrence W., biên tập.](#cite_ref-newton_16-1) **ă** *Chemical Elements*. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7876-2847-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7876-2847-5). [OCLC](/wiki/OCLC) [39778687](//www.worldcat.org/oclc/39778687). **van der Krogt, Peter.** [^](#cite_ref-17) [“Elementymology & Elements Multidict”](http://elements.vanderkrogt.net/element.php?sym=Na). Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2007. **Davy, Humphry (1808).** [^](#cite_ref-Davy1807_18-0) [“On some new phenomena of chemical changes produced by electricity, particularly the decomposition of the fixed alkalies, and the exhibition of the new substances which constitute their bases; and on the general nature of alkaline bodies”](http://books.google.com/?id=gpwEAAAAYAAJ&pg=PA57). *Philosophical Transactions of the Royal Society of London* **98**: 1–44. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rstl.1808.0001](//dx.doi.org/10.1098%2Frstl.1808.0001). [^](#cite_ref-weeks_19-0) [Weeks, Mary Elvira](/w/index.php?title=Mary_Elvira_Weeks&action=edit&redlink=1)(1932). “The discovery of the elements. IX. Three alkali metals: Potassium, sodium, and lithium”. *Journal of Chemical Education* **9**(6): 1035. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1932JChEd...9.1035W](http://adsabs.harvard.edu/abs/1932JChEd...9.1035W). [doi](/wiki/DOI): [10.1021/ed009p1035](//dx.doi.org/10.1021%2Fed009p1035).
- ^
**a** [Alfred Klemm, Gabriele Hartmann, Ludwig Lange, "Sodium and Sodium Alloys" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2005, Wiley-VCH, Weinheim.](#cite_ref-Ullmann_20-1) **ă**
- ^
**a** [Eggeman, Tim; Updated By Staff (2007). “Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology”. John Wiley & Sons.](#cite_ref-kirk_21-1) **ă** [doi](/wiki/DOI): [10.1002/0471238961.1915040912051311.a01.pub3](//dx.doi.org/10.1002%2F0471238961.1915040912051311.a01.pub3). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-471-23896-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-471-23896-1). **Oesper, R. E.; Lemay, P. (1950). “Henri Sainte-Claire Deville, 1818–1881”.** [^](#cite_ref-22) *Chymia* **3**: 205–221. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/27757153](//dx.doi.org/10.2307%2F27757153). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [27757153](//www.jstor.org/stable/27757153). **Banks, Alton (1990). “Sodium”.** [^](#cite_ref-23) *Journal of Chemical Education* **67**(12): 1046. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1990JChEd..67.1046B](http://adsabs.harvard.edu/abs/1990JChEd..67.1046B). [doi](/wiki/DOI): [10.1021/ed067p1046](//dx.doi.org/10.1021%2Fed067p1046). **Pauling, Linus,** [^](#cite_ref-pauling_24-0) *General Chemistry*, 1970 ed., Dover Publications [^](#cite_ref-losal_25-0) [“Los Alamos National Laboratory – Sodium”](http://periodic.lanl.gov/11.shtml). Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2007. [^](#cite_ref-26) [“007-Sodium Metal”](http://www.mcssl.com/store/gallium-source/sodium-metal). Mcssl.com. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2010. **Remington, Joseph P. (2006). Beringer, Paul, biên tập.** [^](#cite_ref-27) *Remington: The Science and Practice of Pharmacy*(ấn bản 21). Lippincott Williams & Wilkins. tr. 365–366. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7817-4673-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7817-4673-1). [OCLC](/wiki/OCLC) [60679584](//www.worldcat.org/oclc/60679584). **Wiberg, Egon; Wiberg, Nils; Holleman, A. F. (2001).** [^](#cite_ref-28) [. Academic Press. tr. 1103–1104.](http://books.google.com.sg/books?id=Mtth5g59dEIC&pg=PA1103) *Inorganic Chemistry* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-12-352651-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-12-352651-9). [OCLC](/wiki/OCLC) [48056955](//www.worldcat.org/oclc/48056955).
- ^
**a** [Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (1985).](#cite_ref-Holl_29-1) **ă** *Lehrbuch der Anorganischen Chemie*(bằng tiếng German) . Walter de Gruyter. tr. 931–943. [ISBN](/wiki/ISBN) [3-11-007511-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3-11-007511-3). **Cowan, James A. (1997).** [^](#cite_ref-30) *Inorganic Biochemistry: An Introduction*. Wiley-VCH. tr. 7. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-471-18895-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-471-18895-7). [OCLC](/wiki/OCLC) [34515430](//www.worldcat.org/oclc/34515430).
|
|
|
|[1](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_ki%E1%BB%81m) [2](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_ki%E1%BB%81m_th%E1%BB%95) [3](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_3) [4](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_4) [5](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_5) [6](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_6) [7](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_7) [8](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_8) [9](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_9) [10](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_10) [11](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_11) [12](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_12) [13](/wiki/Nh%C3%B3m_Bo) [14](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_14) [15](/wiki/Nh%C3%B3m_nit%C6%A1) [16](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_16) [17](/wiki/Halogen) [18](/wiki/Kh%C3%AD_hi%E1%BA%BFm) [1](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_1) [H](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4) [He](/wiki/Heli) [2](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_2) [Li](/wiki/Liti) [Be](/wiki/Berili) [B](/wiki/Bo) [C](/wiki/Cacbon) [N](/wiki/Nit%C6%A1) [O](/wiki/%C3%94xy) [F](/wiki/Flo) [Ne](/wiki/Neon) [3](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_3) **Na**

X-Cache: cp1055 hit(1), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Quần chữ nhật
**Quần chữ nhật** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) **Boxer briefs** là một loại [quần lót](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_l%C3%B3t) nam)
Quần dài xuống chân một tí, giống
[quần đùi](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%C3%B9i&action=edit&redlink=1), nhưng lại ôm khít, tựa như [quần sịp](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_s%E1%BB%8Bp).
Quần chữ nhật được bán lần đầu tiên là vào khoảng năm 1990
. Trước thời điểm này, chỉ có một vài nhà sản xuất có loại này, lúc đó, nó được gọi là "quần ôm đùi". [1]
Mặc dù được giới thiệu là một thiết kế mới, nhưng thực sự nó lại khá giống với phần dưới của bộ
[áo liền quần](/w/index.php?title=%C3%81o_li%E1%BB%81n_qu%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1) hoặc [quần lót dài](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_l%C3%B3t_d%C3%A0i&action=edit&redlink=1) từ những năm 1910.
Loại quần này rất phổ biến tại
[Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Australia](/wiki/%C3%9Ac), [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Canada](/wiki/Canada) và [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) có thể là do sự kết hợp của 2 loại quần đùi và quần sịp. Một số người thấy quần lót thì quá chật, số khác thì cho là quần đùi quá rộng. Người ta còn có thể tạo thêm khoảng trống cho quần để tăng không gian cho [2] [tinh hoàn](/wiki/Tinh_ho%C3%A0n)và làm cho [dương vật](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_v%E1%BA%ADt)thoải mái hơn. Quần chữ nhật thường được các vận động viên sử dụng, hoặc để mặc thêm ngoài [jockstrap](/wiki/Jockstrap)nhưng cũng rất phổ biến để mặc hàng ngày.
## Thư viện hình[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_ch%E1%BB%AF_nh%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_ch%E1%BB%AF_nh%E1%BA%ADt&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_ch%E1%BB%AF_nh%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_ch%E1%BB%AF_nh%E1%BA%ADt&action=edit§ion=2)] **Gell, Aaron (ngày 1 tháng 9 năm 2010),** [^](#cite_ref-Hemispheres_1-0) [,](http://www.hemispheresmagazine.com/2010/09/01/rock-steady/) *Rock Steady* *, truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2014* [Hemispheres](/w/index.php?title=Hemispheres_(magazine)&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-collins_2-0) [“Trunks”](http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/trunks#trunks_1), *Collins English Dictionary*, truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2014
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_ch%E1%BB%AF_nh%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_ch%E1%BB%AF_nh%E1%BA%ADt&action=edit§ion=3)]
- Seth Stevenson,
[In Praise of Boxer Briefs: An Underpants Manifesto](http://www.slate.com/id/2143313/nav/tap1/), [Slate](/w/index.php?title=Slate_(magazine)&action=edit&redlink=1)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|
|Phụ kiện
||Xem thêm
|
|
|
|Châu Á
|
|Châu Âu
||Trung Đông
||Bắc Mỹ
||Polynesia
|

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Rạn san hô Great Barrier
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [18°17′10″N 147°42′0″Đ / 18,28611°N 147,7°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier¶ms=18_17_10_S_147_42_00_E_scale:2500000)
|The Great Barrier Reef|
|
|![]()
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Flag_of_Australia.svg/23px-Flag_of_Australia.svg.png)
[Úc](/wiki/%C3%9Ac) [154](http://whc.unesco.org/en/list/154) **Rạn san hô Great Barrier** (Đại Bảo Tiều) là [hệ thống đá ngầm san hô](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%C3%A1_ng%E1%BA%A7m_san_h%C3%B4&action=edit&redlink=1) lớn nhất thế giới, [[1]](#cite_note-UNEP-1) bao gồm khoảng chừng 3.000 tảng đá ngầm riêng rẽ và 900 hòn đảo, kéo dài khoảng 2.600 km, bao phủ một vùng có diện tích xấp xỉ 344.400 km [2] 2. [[3]](#cite_note-3) Phần đá ngầm nằm ở khu vực [[4]](#cite_note-1975review-4) [Biển San Hô](/wiki/Bi%E1%BB%83n_San_H%C3%B4), cách bờ biển [Queensland](/wiki/Queensland)về hướng đông bắc [Úc](/wiki/%C3%9Ac). Một phần lớn đá ngầm được bảo vệ bởi [công viên hải dương rạn san hô](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_h%E1%BA%A3i_d%C6%B0%C6%A1ng_r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4&action=edit&redlink=1) [Great Barrier](/w/index.php?title=Great_Barrier&action=edit&redlink=1).
Rạn san hô Great Barrier có thể được nhìn thấy từ ngoài không gian và có khi được quy cho là
[đơn thể](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) lớn nhất thế giới. Trong thực tế, nó được hình thành từ hàng triệu [5] [sinh vật nhỏ](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1), là những polyp [san hô](/wiki/San_h%C3%B4). [[6]](#cite_note-billions-6) [Rạn san hô](/wiki/R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4)Great Barrier cũng được công nhận là [Di sản thiên nhiên thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi#Di_s.E1.BA.A3n_thi.C3.AAn_nhi.C3.AAn)vào năm 1981. [[1]](#cite_note-UNEP-1) Đài [[2]](#cite_note-GBRWHV-2) [CNN](/wiki/CNN)đã gọi nó là một trong [bảy kỳ quan thiên nhiên](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3y_k%E1%BB%B3_quan_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)của thế giới. Tổ chức Tín Quốc Queensland coi nó là biểu tượng của bang Queensland. [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8)
## Mục lục
## Địa chất và Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&action=edit§ion=1)]
Các đá san hô ngầm dao động (tiến và lùi) khi mực nước biển thay đổi.
[Trung tâm nghiên cứu đá ngầm](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_%C4%91%C3%A1_ng%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1) của [Úc](/wiki/%C3%9Ac) đã tìm thấy nhiều trầm tích san hô đã tồn tại từ nửa triệu năm về trước. [[9]](#cite_note-CRCage-9)
Theo công viên hải dương rạn san hô Great Barrier, cấu trúc đá san hô ngầm đang sinh sống hiện nay đã bắt đầu phát triển trên một nền địa chất cũ khoảng 18.000 năm trước.
Học viện Hải Dương Học Úc cho rằng sự kiện này đã bắt đầu từ 20.000 năm trước - cả hai dự đoán này đều đặt sự kiện tại thời gian của giai đoạn Tối Chung Băng Kỳ. Quanh thời điểm đó, mực nước biển thấp hơn ngày nay khoảng 120m. Vùng đất đã hình thành ra thể nền của rạn san hô Great Barrier là một vùng đồng bằng ven biển với những ngọn đồi lớn (trong số đó có những cái là phần còn lại của những tảng đá lâu đời hơn). [10] [[11]](#cite_note-AIMSage-11)
Từ 20.000 cho đến 6.000 năm trước, mực nước biển tăng đều đặn. Khi mực nước biển tăng, các san hô có thể mọc cao hơn trên những ngọn đồi của miền đồng bằng ven biển. Khoảng 13.000 năm trước, mực nước biển thấp hơn ngày nay khoảng 60m, và các san hô đã bắt đầu mọc quanh các ngọn đồi của miền đồng bằng ven biển - sau đó là các hòn đảo lục địa. Khi mực nước biển tăng cao hơn, hầu hết các hòn đảo lục địa bị nhấn chìm. Các san hô lớn nhanh quá các ngọn đồi để hình thành ra các đảo san hô (
*cays*) và đá ngầm san hô. Mực nước biển trên rạn san hô Great Barrier đã không tăng đáng kể trong 6.000 năm qua. Các kết quả nghiên cứu do trung tâm nghiên cứu đá ngầm Úc tài trợ đã dự đoán tuổi của cấu trúc đá ngầm san hô hiện tại vào khoảng 6.000-8.000 năm. [11] [[9]](#cite_note-CRCage-9)
Ở vùng phía bắc của rạn san hô Great Barrier, các đá ngầm dải và đá ngầm châu thổ đã hình thành tại đây - những cấu trúc đá ngầm này không được tìm thấy trong toàn bộ phần còn lại của hệ thống rạn san hô Great Barrier.
San hô lâu đời nhất là một loài san hô của Porites, có tên gọi là san hô tảng lăn, chỉ khoảng 1.000 năm tuổi (nó mọc dài khoảng 1 cm/1năm). [9] [[10]](#cite_note-GBRMPAage-10)
Những phần còn lại của một rạn san hô cổ đại tương tự với rạn san hô Great Barrier có thể được tìm thấy ở vùng The Kimberley(nằm ở bắc Tây Úc).
[[12]](#cite_note-12)
## Sinh vật[
[sửa](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&action=edit§ion=2)]
Đây là một khu vực đa dạng về sinh học, bao gồm cả nhiều loài đang lâm nguy và đang gặp nguy hiểm. 30 loài cá voi, cá heo đã được ghi nhận tại rạn san hô Great Barrier, kể cả loài cá voi Dwarf Minke, cá heo Indo-Pacific Humpback, và cá voi Humpback. Một lượng lớn dân số
[cá cúi](/wiki/C%C3%A1_c%C3%BAi) cũng sinh sống ở đây. Sáu loài [rùa biển](/wiki/R%C3%B9a_bi%E1%BB%83n) đã đến rạn san hô để gây giống, như: Green, Leatherback, Hawksbill, Loggerhead, Flatback, và Olive Ridley.
Trên 200 loài chim (bao gồm cả 40 loài chim nước) sống trên vùng trời của rạn san hô Great Barrier, kể cả loài
[đại bàng bụng trắng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A0ng_b%E1%BB%A5ng_tr%E1%BA%AFng) và chim [nhàn hồng](/wiki/Nh%C3%A0n_h%E1%BB%93ng).
5000 loài động vật thân mềm cũng đã được ghi nhận, có cả loài trai khổng lồ, nhiều loài Nudibranch và ốc sên vỏ hình nón. 17 loài
[rắn biển](/wiki/R%E1%BA%AFn_bi%E1%BB%83n). Hơn 1500 loài cá, có cả [cá hề](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%81), [Red Bass](/wiki/Lutjanus_bohar), Red-Throat Emperor, và nhiều loài [cá hồng](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%93ng) và [cá mú chấm](/wiki/C%C3%A1_m%C3%BA_ch%E1%BA%A5m). 400 loài san hô kể cả san hô cứng và san hô mềm. Có 15 loài cỏ biển ở gần rạn san hô thu hút các nược và rùa biển. 500 loài tảo đại dương hoặc [tảo biển](/wiki/T%E1%BA%A3o_bi%E1%BB%83n). Loài sứa Irukandji cũng sinh sống ở rạn san hô này. [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-14)
## Những mối đe dọa môi trường[
[sửa](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&action=edit§ion=3)] [Biến đổi khí hậu](/wiki/Bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu), ô nhiễm, sao biển gai, và đánh bắt cá là những mối đe dọa chính đối với hệ san hô này. Các mối đe dọa khác gồm các tai nạn tàu bè, [dầu tràn](/wiki/D%E1%BA%A7u_tr%C3%A0n), và bão nhiệt đới. [[15]](#cite_note-CRC46-15) [Bệnh ăn mòn khung xương](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_%C4%83n_m%C3%B2n_khung_x%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) trên xương của san hô gây ra bởi [sinh vật đơn bào](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91%C6%A1n_b%C3%A0o) *, làm ảnh hưởng đến 31 loài san hô. Halofolliculina corallasia* Theo một nghiên cứu năm 2012 của Viện Hàm lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ, từ năm 1985, rạn san hô Great Barrier đã mất đi hơn phân nửa số loài với 2/3 trong số mất đó xảy ra từ năm 1998 do các yếu tố nêu trên. [[16]](#cite_note-16) [[17]](#cite_note-17)
## Nguồn tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&action=edit§ion=4)]
- ^
**a** [UNEP World Conservation Monitoring Centre (1980).](#cite_ref-UNEP_1-1) **ă** [“Protected Areas and World Heritage - Great Barrier Reef World Heritage Area”](http://sea.unep-wcmc.org/sites/wh/gbrmp.html). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [“Great Barrier Reef World Heritage Values”](http://www.deh.gov.au/heritage/worldheritage/sites/gbr/values.html). Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2006. **Fodor's.** [^](#cite_ref-3) [“Great Barrier Reef Travel Guide”](http://www.fodors.com/miniguides/mgresults.cfm?destination=great_barrier@230&cur_section=ove). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2006. **Department of the Environment and Heritage.** [^](#cite_ref-1975review_4-0) [“Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975”](http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html). Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2006. **Sarah Belfield (ngày 8 tháng 2 năm 2002).** [^](#cite_ref-5) [“Great Barrier Reef: no buried treasure”](http://web.archive.org/web/20071001045912/http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp). Geoscience Australia (Australian Government). [Bản gốc](http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp)lưu trữ ngày 1 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2007. **Sharon Guynup (ngày 4 tháng 9 năm 2000).** [^](#cite_ref-billions_6-0) [“Australia's Great Barrier Reef”](http://archive.is/quFj). [Science World](/w/index.php?title=Science_World_(magazine)&action=edit&redlink=1). [Bản gốc](http://findarticles.com/p/articles/mi_m1590/is_1_57/ai_65370824)lưu trữ ngày 8 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2007. **CNN (1997).** [^](#cite_ref-7) [“The Seven Natural Wonders of the World”](http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/). Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2006. **National Trust Queensland.** [^](#cite_ref-8) [“Queensland Icons”](http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm). Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [CRC Reef Research Centre Ltd.](#cite_ref-CRCage_9-2) **â** [“What is the Great Barrier Reef?”](http://www.reef.crc.org.au/discover/coralreefs/coralgbr.html). Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2006.
- ^
**a** [Great Barrier Reef Marine Park Authority (2005).](#cite_ref-GBRMPAage_10-1) **ă** [“Fact Sheet 1 - Reef Facts For Tour Guides - The Big Picture”](http://www.gbrmpa.gov.au/__data/assets/pdf_file/2156/reeffacts-01.pdf)(PDF). Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2006. (PDF)
- ^
**a** [Tobin, Barry (1998, revised 2003).](#cite_ref-AIMSage_11-1) **ă** [“How the Great Barrier Reef was formed”](http://www.aims.gov.au/pages/research/project-net/reefs/apnet-reefs00.html). Australian Institute of Marine Science. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2006. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Western Australia's Department of Conservation and Land Management (2005).** [^](#cite_ref-12) [“The Devonian 'Great Barrier Reef'”](http://www.calm.wa.gov.au/national_parks/previous_parks_month/devonian_feature.html). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2006. **CRC Reef Research Centre Ltd.** [^](#cite_ref-13) [“REEF FACTS: Plants and Animals on the Great Barrier Reef”](http://www.reef.crc.org.au/discover/plantsanimals/facts_plantanimal.htm). Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2006. **Great Barrier Reef Marine Park Authority.** [^](#cite_ref-14) [“Fauna and Flora of the Great Barrier Reef World Heritage Area”](http://www.gbrmpa.gov.au/corp_site/info_services/publications/misc_pub/fauna_flora). Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2006. **Harriott, V.J. (2002).** [^](#cite_ref-CRC46_15-0) [“Marine tourism impacts and their management on the Great Barrier Reef”](http://www.reef.crc.org.au/publications/techreport/pdf/Harriott46.pdf)(PDF). *CRC Reef Research Centre Technical Report No. 46*. CRC Reef Research Centre. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2009. [^](#cite_ref-16) [“AIMS Longterm Monitoring – Coral Diseases on the Great Barrier Reef – Skeletal Eroding Band”](http://web.archive.org/web/20090713171718/http://www.aims.gov.au/pages/research/reef-monitoring/coral-diseases/hcd-gbr-04.html). www.aims.gov.au. [Bản gốc](http://www.aims.gov.au/pages/research/reef-monitoring/coral-diseases/hcd-gbr-04.html)lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2009. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2009. **Eilperin, Juliet (ngày 2 tháng 10 năm 2012).** [^](#cite_ref-17) [“Great Barrier Reef has 'lost half its coral since 1985'”](http://www.independent.co.uk/news/world/australasia/great-barrier-reef-has-lost-half-its-coral-since-1985-8193783.html). *.* [Washington Post](/wiki/Washington_Post) [The Independent](/wiki/The_Independent). Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2012.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
[Di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)tại [Úc](/wiki/%C3%9Ac) ![ Úc](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Sydney_Opera_House_Sails.jpg/50px-Sydney_Opera_House_Sails.jpg)
![ Úc](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Sydney_Opera_House_Sails.jpg/50px-Sydney_Opera_House_Sails.jpg)
|Di sản văn hóa|
|
|[Riversleigh](/wiki/Riversleigh)và [hang động Naracoorte](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_hang_%C4%91%E1%BB%99ng_Naracoorte)| [Các rừng mưa Gondwana của Australia](/wiki/C%C3%A1c_r%E1%BB%ABng_m%C6%B0a_Gondwana_c%E1%BB%A7a_%C3%9Ac)( [Lamington](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Lamington), [Springbrook](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Spingbrook), [núi Barney](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_n%C3%BAi_Barney&action=edit&redlink=1), [Main Range](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Main_Range&action=edit&redlink=1),...) | [Đảo Fraser](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Fraser)| **Rạn san hô Great Barrier**|

X-Cache: cp1052 hit(2), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Thể loại:Sinh 1353
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[1350](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1350)– [1351](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1351)– [1352](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1352)– **1353**– [1354](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1354) [1355](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1355)– [1356](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1356)– [1357](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1357)– [1358](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1358)– [1359](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1359)
Thể loại này liệt kê những
**người sinh năm 1353** . Xem thêm [những người qua đời năm 1353](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1353). **Về đầu trang** [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1353&from=Z)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|*Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.*

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Thể loại:Thành phố Campuchia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Các thành phố của Campuchia có thể kể đến như
[Phnôm Pênh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) là thủ đô, thành phố [Siêm Riệp](/wiki/Si%C3%AAm_Ri%E1%BB%87p) nổi tiếng với [Di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Angkor Wat](/wiki/Angkor_Wat), thành phổ cảng và du lịch biển [Sihanoukville](/wiki/Sihanoukville).
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### P
- ►
[Phnôm Pênh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) (3 t.l., 20 tr.)
### X
- ►
[Xiêm Riệp](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xi%C3%AAm_Ri%E1%BB%87p) (4 tr.)
## Các trang trong thể loại “Thành phố Campuchia”
22 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 22 trang.

X-Cache: cp1066 hit(1), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
*Willughbeia sarawacensis*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Willughbeia sarawacensis
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gentianales](/wiki/Gentianales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Apocynaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_La_b%E1%BB%91_ma) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Willughbeia](/wiki/Willughbeia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **W. sarawacensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Willughbeia sarawacensis*
(
[Pierre](/w/index.php?title=Jean_Baptiste_Louis_Pierre&action=edit&redlink=1)) [K. Schum.](/w/index.php?title=Karl_Moritz_Schumann&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-IPNI_-_W._sarawacensis_-Binomial_authority-1) * là một loài Willughbeia sarawacensis* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ La bố ma](/wiki/H%E1%BB%8D_La_b%E1%BB%91_ma). Loài này được (Pierre) K.Schum. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1900. [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Willughbeia_sarawacensis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Willughbeia_sarawacensis&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-2) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-214772). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. *Willughbeia sarawacensis*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Willughbeia_sarawacensis&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Willughbeia_sarawacensis&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Willughbeia sarawacensis](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Willughbeia_sarawacensis)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Willughbeia sarawacensis](//species.wikimedia.org/wiki/Willughbeia_sarawacensis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Willughbeia sarawacensis”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=82810-1). *. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Xã Otsego, Quận Allegan, Michigan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Otsego
|
Otsego Township
|—
|![ Vị trí quận Allegan trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Map_of_Michigan_highlighting_Allegan_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Allegan_County.svg.png)
![ Vị trí quận Allegan trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Map_of_Michigan_highlighting_Allegan_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Allegan_County.svg.png)
Vị trí quận Allegan trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Michigan](/wiki/Michigan) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Michigan&action=edit&redlink=1) [Quận Allegan](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allegan,_Michigan) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-4](/wiki/UTC-4)) **Xã Otsego** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Otsego Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Allegan](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allegan,_Michigan), tiểu bang [Michigan](/wiki/Michigan), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 5.594 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Otsego,_Qu%E1%BA%ADn_Allegan,_Michigan&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Otsego,_Qu%E1%BA%ADn_Allegan,_Michigan&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.