markdown:
# Nhật Bản
[Nhật (định hướng)](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Nhật Bản|
|日本国
|(tiếng Nhật)
Nihon-koku
(tiếng Nhật)
|
|
![]()
|
|
|
|![]()
[Hoa hông](/wiki/Chi_H%C3%B4ng)( *Go-Shichi no Kiri*) *(君が代)* [Quân chi đại](/wiki/Kimigayo) [Dân chủ đại nghị](/wiki/Th%E1%BB%83_ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BA%A1i_ngh%E1%BB%8B)với [quân chủ lập hiến](/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_l%E1%BA%ADp_hi%E1%BA%BFn) [Thiên hoàng](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng) [Akihito](/wiki/Akihito) [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Abe Shinzō](/wiki/Abe_Shinz%C5%8D)( [LDP](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_T%E1%BB%B1_do_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n))) [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Tham nghị viện](/w/index.php?title=Tham_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [Hạ nghị viện](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Aynu itak](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ainu), tiếng Nhật phía Đông, tiếng Nhật phía Tây, [Ryukyu](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Ryukyu&action=edit&redlink=1), và các tiếng Nhật địa phương khác [Tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt) [Tōkyō](/wiki/Tokyo) [35°41′B, 139°46′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n¶ms=35_41_N_139_46_E_type:country(379.954)) [hạng 61](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)) [JST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Nh%E1%BA%ADt)( [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)+9:00) [TCN](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn) [[1]](#cite_note-1) [Ngày lập nước](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_l%E1%BA%ADp_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) [Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Hiến pháp hiện nay](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Hiệp ước San Francisco](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_San_Francisco) [[2]](#cite_note-dano7212-2) người ( [[3]](#cite_note-3) [hạng 10](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_s%E1%BB%91_d%C3%A2n)) [hạng 10](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_s%E1%BB%91_d%C3%A2n)) [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)( [PPP](/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng)) (2012) [[4]](#cite_note-imf2-4) [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)(danh nghĩa) (2012)
Tổng số: $5.980 nghìn tỉ
( [4] [hạng 3](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_danh_ngh%C4%A9a&action=edit&redlink=1))
Bình quân đầu người: $47.244
( [[4]](#cite_note-imf2-4) [hạng 16)](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_danh_ngh%C4%A9a_tr%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) [HDI](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(2007) [0,960](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Green_Arrow_Up_Darker.svg) ![ Green Arrow Up Darker.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Green_Arrow_Up_Darker.svg/10px-Green_Arrow_Up_Darker.svg.png)
![ Green Arrow Up Darker.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Green_Arrow_Up_Darker.svg/10px-Green_Arrow_Up_Darker.svg.png)
rất cao ( [[5]](#cite_note-5) [hạng 10](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)) [Hệ số Gini](/wiki/H%E1%BB%87_s%E1%BB%91_Gini) [[6]](#cite_note-6) [Đơn vị tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87)
)
[JPY] [Tên miền Internet](/wiki/T%C3%AAn_mi%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BA%A5p_cao_nh%E1%BA%A5t) [.jp](/wiki/.jp) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_s%E1%BB%91_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) [Cách ghi ngày tháng](/wiki/L%E1%BB%8Bch)
yyyymd
[Niên hiệu](/wiki/Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)yyd ( [Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_nguy%C3%AAn)-1988) [Lái xe bên](/wiki/L%C3%A1i_xe_b%C3%AAn_ph%E1%BA%A3i_v%C3%A0_b%C3%AAn_tr%C3%A1i) **Nhật Bản** ( [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt):日本 (にほん／にっぽん) *Nihon/Nippon*, tên chính thức: 日本国 (にほんこく／にっぽんこく) *Nihon-koku*/ *Nippon-koku*; [Hán-Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): **Nhật Bản quốc**, [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): **Japan** (ジャパン), gọi tắt là **Nhật**), là tên của một [quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) hải đảo [hình vòng cung](/wiki/Cung_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa), có diện tích tổng cộng là 379.954 [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) nằm xoải theo bên sườn phía đông lục địa [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81). Đất nước này nằm ở phía đông của [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c), [Nga](/wiki/Nga) và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và trải từ biển Okhotsk ở phía bắc đến Hoa Đông ở phía nam.
Nhật Bản thuộc vùng ôn đới, có 4
[mùa](/wiki/M%C3%B9a) rõ rệt. Nước Nhật có 4 đảo lớn theo thứ tự từ Bắc xuống Nam là: [Hokkaido](/wiki/Hokkaid%C5%8D), [Honshu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Honshu), [Shikoku](/wiki/Shikoku) và [Kyushu](/wiki/Kyushu) cùng hàng ngàn đảo nhỏ chung quanh. Phần lớn đảo ở Nhật Bản có rất nhiều núi và [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa), tiêu biểu như [núi Phú Sĩ](/wiki/N%C3%BAi_Ph%C3%BA_S%C4%A9), cao nhất ở Nhật Bản. Nhật Bản là quốc gia có dân số lớn thứ mười thế giới với ước tính khoảng 128 triệu người. [Vùng thủ đô Tōkyō](/wiki/V%C3%B9ng_th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_T%C5%8Dky%C5%8D), bao gồm thủ đô [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D) và một vài [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)) xung quanh là [vùng đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B) lớn nhất thế giới với khoảng 30 triệu người sinh sống.
Nhật Bản là quốc gia hàng đầu thế giới về
[khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc) và [công nghệ](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87). Được đánh giá là một [cường quốc](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BB%91c) kinh tế, Nhật Bản là quốc gia có nền kinh tế lớn thứ ba toàn cầu tính theo [tổng sản phẩm nội địa](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba) cũng như thứ ba theo [sức mua tương đương](/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng) chỉ sau [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) và là đất nước đứng thứ 5 trên thế giới trong lĩnh vực đầu tư cho quốc phòng; xếp thứ 4 thế giới về xuất khẩu và đứng thứ 6 thế giới về nhập khẩu. Quốc gia này là thành viên của tổ chức [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), [G8](/wiki/G8), [G4](/wiki/Nh%C3%B3m_G4) và [APEC](/wiki/Di%E1%BB%85n_%C4%91%C3%A0n_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C3%81_-_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng).
## Mục lục
[1 Quốc danh](#Qu.E1.BB.91c_danh) [2 Xuất xứ Nhật Bản](#Xu.E1.BA.A5t_x.E1.BB.A9_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n) [3 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [4 Ngôn ngữ](#Ng.C3.B4n_ng.E1.BB.AF) [5 Phân cấp hành chính](#Ph.C3.A2n_c.E1.BA.A5p_h.C3.A0nh_ch.C3.ADnh) [6 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [7 Khí hậu](#Kh.C3.AD_h.E1.BA.ADu) [8 Tài nguyên thiên nhiên](#T.C3.A0i_nguy.C3.AAn_thi.C3.AAn_nhi.C3.AAn) [9 Chính trị Nhật Bản](#Ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n) [10 Kinh tế](#Kinh_t.E1.BA.BF) [11 Khoa học và công nghệ](#Khoa_h.E1.BB.8Dc_v.C3.A0_c.C3.B4ng_ngh.E1.BB.87) [12 Giáo dục](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c) [13 Y tế](#Y_t.E1.BA.BF) [14 Quốc phòng](#Qu.E1.BB.91c_ph.C3.B2ng) [15 Dân số](#D.C3.A2n_s.E1.BB.91) [16 Văn hóa](#V.C4.83n_h.C3.B3a) [17 Văn học](#V.C4.83n_h.E1.BB.8Dc) [18 Thể thao](#Th.E1.BB.83_thao) [19 Chính sách đối ngoại](#Ch.C3.ADnh_s.C3.A1ch_.C4.91.E1.BB.91i_ngo.E1.BA.A1i) [20 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [21 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [22 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [23 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Quốc danh[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=1)]
Tên
**"Nhật Bản"** viết theo [Rōmaji](/wiki/R%C5%8Dmaji) là **Nihon** theo [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) ( **日本**） hai chữ "Nhật Bản" có nghĩa là "gốc của [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di)" và như thế, được hiểu là "đất nước Mặt Trời mọc".
Nhật Bản còn có các mỹ danh là "xứ sở hoa anh đào", vì
[cây hoa anh đào](/wiki/Hoa_anh_%C4%91%C3%A0o) (桜 *sakura*) mọc trên khắp nước Nhật từ Bắc xuống Nam, những cánh hoa "thoắt nở thoắt tàn" được [người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt) yêu thích, phản ánh tinh thần nhạy cảm, yêu cái đẹp, sống và chết đều quyết liệt của dân tộc họ; "đất nước hoa cúc" (xin xem: *Hoa cúc và thanh kiếm*, của Ruth Benedict, nhà dân tộc học người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) năm 1946) vì bông hoa cúc 16 cánh giống như [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di) đang tỏa chiếu là biểu tượng của hoàng gia và là [quốc huy](/wiki/Qu%E1%BB%91c_huy) Nhật Bản hiện nay; "đất nước Mặt Trời mọc" vì Nhật Bản là quốc gia ở vùng cực đông, tổ tiên của họ là nữ thần Mặt Trời [Amaterasu](/wiki/Amaterasu) (天照 Thái dương thần nữ).
Vào
[thế kỷ thứ 4](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_4), Nhật Bản đã lấy tên nước là **Yamato**. Còn [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n) từ trước Công nguyên đã gọi Nhật là **Oa quốc** (倭国 "nước lùn"), [người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt) là **Oa nhân** (倭人 "người lùn"), gọi cướp biển người Nhật trên biển Đông Trung Hoa thời [Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) là **Oa khấu** (倭寇 "giặc lùn" - Chữ **oa** 倭 vẫn thường bị đọc nhầm là **nụy**). Thời xưa, lúc người Nhật chưa có chữ viết riêng, đang dùng chữ Hán thì Yamato được viết là 倭 (oa). Về sau, người Nhật dùng hai chữ Hán 大和 (Đại Hòa)để biểu kí âm chữ Yamato, thể hiện lòng tự tôn dân tộc.
Năm 670,
[niên hiệu](/wiki/Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u) Hàm Hanh (670-674) thứ nhất đời vua [Đường Cao Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Cao_T%C3%B4ng), Nhật Bản gửi một sứ bộ đến chúc mừng triều đình [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) nhân dịp vừa bình định [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) và từ đó được đổi tên là **Nhật Bản**.
Nhật Bản còn được gọi là
**Phù Tang** (扶桑). Cây phù tang, tức một loại cây dâu. Theo truyền thuyết cổ [phương Đông](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng) có cây dâu rỗng lòng gọi là Phù Tang hay Khổng Tang, là nơi thần Mặt Trời nghỉ ngơi trước khi cưỡi xe lửa du hành ngang qua bầu trời từ [Đông](/wiki/%C4%90%C3%B4ng) sang [Tây](/wiki/T%C3%A2y), do đó Phù Tang hàm nghĩa văn chương chỉ nơi Mặt Trời mọc . [7]
## Xuất xứ Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Cherry_blossoms_close_up.jpg/250px-Cherry_blossoms_close_up.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Cherry_blossoms_close_up.jpg/250px-Cherry_blossoms_close_up.jpg)
[Hoa Anh Đào](/wiki/Hoa_anh_%C4%91%C3%A0o)(桜; *Prunus*). Nhật Bản có mĩ danh là xứ sở hoa Anh Đào, vì người Nhật rất thích nên trồng cây hoa anh đào khắp nước
Cho đến nay người ta vẫn chưa chắc chắn về xuất xứ và thời gian xuất hiện của những cư dân đầu tiên trên quần đảo Nhật Bản. Tuy nhiên, hầu hết các học giả đều cho rằng
[người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt) đã có mặt tại quần đảo từ xa xưa và định cư liên tục từ đó cho đến thời nay. Những phát hiện trong nghiên cứu cổ vật, xương đã củng cố thêm sự nghi ngờ đối với thuyết trước kia cho rằng người Nhật là con cháu của những người xâm chiếm đến sau "thổ dân" [Ainu](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ainu) và đã đẩy bộ tộc này ra khỏi quần đảo. Ngày nay, người ta tin rằng tổ tiên của người Nhật là những người đã làm nên đồ gốm mang tên *Jomon*. Những người này được biết là đã có mặt trên quần đảo ít nhất từ năm 5000 TCN, sau đó theo thời gian, pha trộn với các giống người khác, phát triển qua lịch sử thành dân tộc Nhật Bản ngày nay. [Ngôn ngữ](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) và phong tục của người Nhật gồm những thành tố văn hóa của cả phương Bắc lẫn phương Nam. Dưới góc độ sử dụng và cú pháp, rõ ràng [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt) thuộc [hệ ngôn ngữ Altai](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Altai) của các dân tộc phía bắc lục địa [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81), song trong từ vựng lại có nhiều từ gốc từ phía nam. Trong các tập quán và tín ngưỡng, ta thấy các lễ nghi gắn với văn hóa lúa nước vốn có nguồn gốc ở phía nam; còn huyền thoại lập nước bởi vị thần - ông tổ của nòi giống - từ thiên đường xuống hạ giới thì có nguồn gốc ở phía bắc. Vì vậy, người ta cho rằng dân cư ở đây có xuất xứ từ cả phương Bắc lẫn phương Nam, đến quần đảo Nhật Bản từ thời tiền sử và qua một quá trình hoà trộn các chủng tộc dần dần tạo ra dân tộc Nhật Bản. [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=3)]
- Từ 15.000 năm trước
[Công Nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn), ở Nhật Bản đã có con người sinh sống.
- Từ 13.000 năm trước Công Nguyên, người Nhật đã biết trồng
[lúa](/wiki/L%C3%BAa), làm đồ [gốm](/wiki/G%E1%BB%91m) [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9) , sống định cư. [[10]](#cite_note-10)
- Từ 300 năm trước Công Nguyên đã sử dụng đồ kim khí.
[[11]](#cite_note-11) [[12]](#cite_note-12) [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-14)
- Từ
[thế kỷ thứ 3](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_3)đến giữa [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6), những nhà nước đầu tiên xuất hiện. [Thần đạo](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o)phát triển khắp cả nước. Nước Nhật bắt đầu có tên gọi là **Yamato**. [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
- Từ thế kỷ thứ 6 đến đầu
[thế kỷ thứ 8](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_8), một nhà nước tập quyền được thành lập và đóng đô ở Asuka (gần [thành phố Nara](/wiki/Nara_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))ngày nay). Tên nước từ Yamato đổi thành **Nhật Bản**. Cũng trong khoảng thời gian này, thành lập nhà nước [phong kiến](/wiki/Phong_ki%E1%BA%BFn)Nhật, với cuộc [cải cách Đại Hóa](/wiki/C%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch_Taika)do [Thiên hoàng Hiếu Đức](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng_K%C5%8Dtoku)đề xướng. [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
- Giữa thế kỷ thứ 8,
[Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)đã thiết lập cơ sở vững chắc ở Nhật Bản. [[15]](#cite_note-15)
- Từ
[thế kỷ thứ 9](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_9)đến cuối [thế kỷ 12](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_12), các dòng họ quý tộc hùng mạnh ở Heian thay nhau nắm sức mạnh chính trị của đất nước, lấn át quyền lực của [Thiên hoàng](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng). Cuối thời này, tầng lớp [võ sĩ](/wiki/Samurai)bắt đầu hình thành và tranh giành quyền lực với các dòng tộc quý tộc.
- Cuối thế kỷ 12 đến đầu
[thế kỷ 14](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_14), quyền lực thực sự nằm trong tay tầng lớp võ sĩ ở [Kamakura](/wiki/Kamakura). Vào các năm 1271 và 1281, các võ sĩ Nhật Bản với sự trợ giúp của bão và sóng thần đã đánh bại hải quân [Nguyên - Mông](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn)định xâm lược nước mình.
- Từ thế kỷ 14 đến cuối
[thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16), nước Nhật trong tình trạng mất ổn định do nội chiến và chia rẽ, gọi là [Thời kỳ Chiến quốc](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Chi%E1%BA%BFn_Qu%E1%BB%91c_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)). Nhật Bản cũng từng tấn công bán đảo [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)và [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)( [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)) trong thời kỳ này, nhưng thất bại. [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
- Sau đó, nước Nhật có một thời kỳ thực hiện
[chính sách đóng cửa](/wiki/Sakoku)ổn định kéo dài ba thế kỷ dưới sự cai trị của [Mạc phủ Tokugawa](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7_Tokugawa). Kinh tế, văn hóa và kỹ thuật có điều kiện phát triển mạnh mẽ. Người phương Tây, khởi đầu là người [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), được phép giao thương với Nhật Bản thông qua một thương cảng nhỏ.
- Giữa
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), với cuộc [Minh Trị Duy Tân](/wiki/Minh_Tr%E1%BB%8B_Duy_t%C3%A2n)do [Thiên hoàng Minh Trị](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng_Minh_Tr%E1%BB%8B)đề xướng, Nhật mở cửa triệt để với phương Tây. Chế độ [Mạc phủ](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7)và các [phiên](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)&action=edit&redlink=1)do [đại danh](/wiki/Daimy%C5%8D)đứng đầu bị bãi bỏ, quyền lực được tập trung tối cao trong tay Thiên hoàng. Năm [1868](/wiki/1868), Thiên hoàng Minh Trị dời đô từ [Kyōto](/wiki/Ky%C5%8Dto)về [Tōkyō](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D). Công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ, đất nước phát triển, xâm chiếm [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Lưu Cầu](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_L%C6%B0u_C%E1%BA%A7u), đánh bại [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh), [đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga)trong [Chiến tranh Thanh-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Thanh-Nh%E1%BA%ADt)và [Chiến tranh Nga-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Nh%E1%BA%ADt), xâm lược Triều Tiên . Theo [[16]](#cite_note-16) [Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)được ban hành năm 1889, Nhật là nước theo chính thể quân chủ lập hiến với quyền uy tuyệt đối của Thiên hoàng, nắm toàn bộ quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp nhưng Hiến pháp cũng đã hạn chế ảnh hưởng quyền lực của Thiên hoàng.
- Trong
[Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), Nhật đứng về phe [Hiệp ước](/wiki/Entente). Sang [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), quân phiệt Nhật đứng về [phe Trục](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c)với [Ý](/wiki/Ph%C3%A1t_x%C3%ADt_%C3%9D)và [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) . Lần đầu tiên trong lịch sử, vào năm 1945, Nhật thất bại và phải chịu sự chiếm đóng của nước ngoài. [[17]](#cite_note-17) Hoa Kỳ phụ trách việc chiếm đóng Nhật Bản, và cho tới nay [[18]](#cite_note-18) [Hạm đội 7](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_th%E1%BA%A5t_H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3)Hoa Kỳ vẫn đang đóng ở đảo [Okinawa](/wiki/Okinawa)của Nhật.
- Sau chiến tranh, Nhật tập trung phát triển kinh tế. Từ năm 1955 tới 1970 kinh tế tăng trưởng rất nhanh chóng. Cuối
[thập niên 1960](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960), Nhật hoàn thành công cuộc công nghiệp hóa, trở thành một nước tư bản phát triển. Manh nha những dấu hiệu đình trệ kinh tế đầu tiên sau [khủng hoảng dầu lửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_d%E1%BA%A7u_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1)đầu [thập niên 1970](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970). Bong bóng bất động sản vỡ khiến kinh tế lâm vào trì trệ từ 1990 tới nay. [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
- Bước vào
[thế kỷ 21](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_21), Nhật Bản ưu tiên hơn đến những chính sách quốc gia để gia tăng vị thế về chính trị và quân sự trên trường quốc tế. Nâng cấp Cục phòng vệ quốc gia thành Bộ quốc phòng vào tháng 1 năm 2007.
## Ngôn ngữ[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=4)]
Tiếng Nhật được viết trong sự phối hợp ba kiểu chữ:
[Hán tự](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) hay [Kanji](/wiki/Kanji) và hai kiểu chữ [đơn âm](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_%C3%A2m&action=edit&redlink=1) mềm [Hiragana](/wiki/Hiragana) ( *Bình Giá Danh*) và đơn âm cứng [Katakana](/wiki/Katakana) ( *Phiến Giá Danh*). Kanji dùng để viết các từ Hán (mượn của Trung Quốc) hoặc các từ người Nhật dùng chữ Hán để thể hiện rõ nghĩa. Hiragana dùng để ghi các từ gốc Nhật và các thành tố ngữ pháp như trợ từ, trợ động từ, đuôi động từ, tính từ,… Katakana dùng để phiên âm từ vựng nước ngoài, trừ tiếng Trung và từ vựng của một số nước dùng chữ Hán khác. [Bảng ký tự Latinh](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Latinh) [Rōmaji](/wiki/R%C5%8Dmaji) cũng được dùng trong tiếng Nhật hiện đại, đặc biệt là ở tên và biểu trưng của các công ty, quảng cáo, nhãn hiệu hàng hóa, khi nhập tiếng Nhật vào máy tính và được dạy ở cấp tiểu học nhưng chỉ có tính thí điểm. [Số Ả Rập](/wiki/Ch%E1%BB%AF_s%E1%BB%91_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) theo kiểu phương Tây được dùng để ghi số, nhưng cách viết số theo [ngữ hệ Hán-Nhật](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%AF_h%E1%BB%87_H%C3%A1n-Nh%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) cũng rất phổ biến.
## Phân cấp hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=5)]
Đơn vị phân vùng hành chính cấp 1 của Nhật Bản là đô đạo phủ huyện, cả nước được chia thành 1 đô, 1 đạo, 2 phủ, 43 huyện. Các đô thị lớn tùy theo số dân và ảnh hưởng mà được chỉ định làm
[thành phố chính lệnh chỉ định](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BA%A5p_qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BB%A7a_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [thành phố trung tâm](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_trung_t%C3%A2m_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)), [thành phố đặc biệt](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)). Phân vùng hành chính dưới đô đạo phủ huyện là thị định thôn, ngoài ra còn có các đơn vị như [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn), [chi sảnh](/w/index.php?title=Chi_s%E1%BA%A3nh&action=edit&redlink=1), [khu](/w/index.php?title=Khu&action=edit&redlink=1), [đặc biệt khu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_khu&action=edit&redlink=1),… Căn cứ vào địa lý và nhân văn, đặc trưng kinh tế, Nhật Bản thường được chia thành 8 khu vực lớn, bao gồm: vùng Hokkaidō, vùng Đông Bắc, vùng Kantō, vùng Trung Bộ, vùng Kinki (còn gọi là vùng Kansai), vùng Chūgoku, vùng Shikoku và vùng Kyushu-Okinawa.
Mấy năm gần đây Nhật Bản thi hành chính sách
[sáp nhập thị đinh thôn](/w/index.php?title=S%C3%A1p_nh%E1%BA%ADp_th%E1%BB%8B_%C4%91inh_th%C3%B4n&action=edit&redlink=1), số lượng đinh thôn đã giảm nhiều. Hiện nay để giảm bớt sự tập trung một cực của Tōkyō và tăng cường phân quyền địa phương, Nhật Bản đang nghiên cứu bỏ đô đạo phủ huyện, chuyển sang chế độ đạo châu ( [thảo luận chế độ đạo châu Nhật Bản](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn_ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BA%A1o_ch%C3%A2u_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)). Năm 1968, Nhật Bản ban hành chế độ [mã số bưu chính đoàn thể công khai địa phương](/w/index.php?title=M%C3%A3_s%E1%BB%91_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%C4%91o%C3%A0n_th%E1%BB%83_c%C3%B4ng_khai_%C4%91%E1%BB%8Ba_ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1). Hiện thời đô đạo phủ huyện và các thị đinh thôn đều có mã số bưu chính của mình. Mã số bưu chính của đô đạo phủ huyện ăn khớp với tiêu chuẩn quốc tế ISO 31166-2:JP.
|
|
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=6)]
### Sự hình thành của Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=7)]
Nhật Bản nằm trên đường ranh giới giữa bốn
[mảng kiến tạo](/wiki/M%E1%BA%A3ng_ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o) địa chất của [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t). Nhưng quan trọng là [mảng Thái Bình Dương](/wiki/M%E1%BA%A3ng_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) đang tiến về phía [mảng Âu-Á](/wiki/M%E1%BA%A3ng_%C3%82u-%C3%81) và chúi xuống dưới mảng này. Chuyển động này diễn ra không mấy êm ả và có thể dẫn tới những xung động đột ngột mà kết quả là [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t). Khi mảng Thái Bình Dương chìm xuống, các lớp trầm tích bề mặt vỡ ra và bị biến dạng. Thậm chí lớp vỏ đại dương cũng sẽ bị tan chảy thành [dung nham](/wiki/Dung_nham) dâng lên bề mặt, phun trào vô số các ngọn [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa). Sự phun trào núi lửa cùng với quá trình trầm tích tạo thành một chuỗi các hòn đảo nhiều núi – một dải đảo hình cung.
### Núi lửa[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=8)]
Ngọn núi lửa nổi tiếng nhất ở Nhật Bản là núi
[Núi Phú Sĩ](/wiki/N%C3%BAi_Ph%C3%BA_S%C4%A9), mà người Nhật gọi là [Fuji-san](/wiki/Fuji-san), cao 3776 [m](/wiki/M). Sự dốc đứng và dạng hình nón gần như hoàn hảo của ngọn núi biến nó thành một cảnh tượng kỳ thú có thể nhìn thấy từ [Tokyo](/wiki/Tokyo). Núi Phú Sĩ là một điểm du lịch được ưa thích và hàng năm có nhiều người leo lên ngọn núi này. Ngọn [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) này phun trào lần cuối vào năm 1707 và ngủ yên từ đó đến nay. Tuy nhiên, tháng 8 năm 2000, các nhà khoa học đã phát hiện có những chấn động nhẹ bên dưới núi Phú Sĩ. Các chấn động này đang được nghiên cứu kỹ lưỡng, nhưng cũng đủ để đưa ra lời cảnh báo.
Tất cả những ngọn núi lửa đang hoạt động ở Nhật Bản đều được giám sát nghiêm ngặt để có thể đưa ra lời cảnh báo sơ tán kịp thời như
[núi Aso](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Aso&action=edit&redlink=1), đảo [Kyushu](/wiki/Kyushu). Tại đây đã xảy ra nhiều đợt phun trào và một trong những đỉnh núi lửa chính, đỉnh [Nakedake](/w/index.php?title=Nakedake&action=edit&redlink=1), vẫn tiếp tục phun khí [sulfua](/wiki/Sulfua) và đôi lúc có những vụ nổ miệng núi lửa. Những màn khí [lưu huỳnh](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh) bốc lên từ đá [dung nham](/wiki/Dung_nham) cổ đầy màu sắc và nước hồ trên miệng [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) ánh lên kỳ quái một màu xanh luôn sôi sục ở nhiệt độ 900 [°C](/wiki/%C2%B0C).
### Động đất và sóng thần[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=9)]
Vị trị địa lý của Nhật Bản khiến nước này là một trong những quốc gia xảy ra nhiều
[thiên tai](/wiki/Thi%C3%AAn_tai) nhất [thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). Hai mối đe dọa nghiêm trọng nhất là [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t) và [sóng thần](/wiki/S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n). Mỗi năm Nhật Bản phải chịu 7500 trận động đất nhẹ, riêng Tokyo có đến 150 trận. Hầu hết các trận động đất này quá nhẹ, không thể nhận ra, nhưng cũng có những trận động đất rất mạnh. Từ trận động đất Kanto chết chóc năm 1923, tới nay Nhật Bản đã phải trải qua 16 vụ động đất và sóng thần. Vụ sóng thần khủng khiếp gần đây nhất xảy ra ngày 11 / 03 / 2011 là hậu quả của trận động đất ngầm ngoài khơi [Tohoku](/wiki/T%C5%8Dhoku) của Nhật Bản mạnh 9 độ richte, sóng thần cao nhất là 39m, đánh vào ven bờ [Sendai](/wiki/Sendai) làm cho cả thành phố và các khu vực xung quanh bị thiệt hại nặng nề, làm gần 16.000 người chết, hơn 6.000 người bị thương và hơn 2.600 người mất tích. [[19]](#cite_note-19)
### Phong cảnh thiên nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=10)] *Nhật Bản là một xứ sở có phong cảnh được coi là một trong những nơi đẹp nhất thế giới, được đánh giá là 1 trong 10 đất nước tuyệt vời nhất trên thế giới (năm 2010) và cũng là đại diện Châu Á duy nhất có mặt trong danh sách này* với bốn mùa thay đổi rõ rệt: [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) với hoa anh đào nở dần từ nam lên bắc, [mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) cây cối xanh mướt, [mùa thu](/wiki/M%C3%B9a_thu) lá phong ( *momiji*) đỏ thắm từ bắc xuống nam, [mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng) tuyết trắng tinh khôi. [Núi Phú Sĩ](/wiki/N%C3%BAi_Ph%C3%BA_S%C4%A9) ( *Fujisan*) là ngọn núi cao nhất Nhật Bản, nằm giữa đồng bằng, lại có [tuyết](/wiki/Tuy%E1%BA%BFt) bao phủ nơi phần đỉnh núi, là nguồn cảm hứng của rất nhiều văn sĩ và thi sĩ cũng như của các văn nghệ sĩ, trong đó có các nhiếp ảnh gia và họa sĩ khắp bốn phương.
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=11)]
|Bài viết này cần thêm
|
Nhật Bản là quốc gia với hơn ba nghìn đảo trải dài dọc biển
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) của [Châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81). Các đảo chính chạy từ Bắc tới Nam bao gồm [Hokkaidō](/wiki/Hokkaid%C5%8D), [Honshū](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Honshu) (đảo chính), [Shikoku](/wiki/Shikoku) và [Kyūshū](/wiki/Kyushu). Quần đảo [Ryukyu](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Nansei#Qu.E1.BA.A7n.C4.91.E1.BA.A3o_Ry.C5.ABky.C5.AB), bao gồm [Okinawa](/wiki/Okinawa), là một chuỗi các hòn đảo phía nam Kyūshū. Cùng với nhau, nó thường được biết đến với tên gọi "Quần đảo Nhật Bản".
Khoảng 70%-80% diện tích Nhật Bản là núi, loại hình địa lý không hợp cho nông nghiệp, công nghiệp và cư trú. Có điều này là do độ cao dốc so với mặt nước biển, khí hậu và hiểm họa lở đất gây ra bởi những cơn động đất, đất mềm và mưa nặng. Điều này đã dẫn đến một nền mật độ dân số rất cao tại các vùng có thể sinh sống được, chủ yếu nằm ở các vùng eo biển. Nhật Bản là quốc gia có mật độ dân số lớn thứ 30 trên thế giới.
Vị trí nằm trên
[vành đai núi lửa Thái Bình Dương](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_l%E1%BB%ADa_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), nằm ở điểm nối của ba vùng kiến tạo địa chất đã khiến Nhật Bản thường xuyên phải chịu các dư trấn động đất nhẹ cũng như các hoạt động của núi lửa. Các cơn động đất có sức tàn phá, thường dẫn đến [sóng thần](/wiki/S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n), diễn ra vài lần trong một thế kỷ. Những cơn động đất lớn gần đây nhất là động đất Chūetsu năm 2004 và đại động đất Hanshin năm 1995. Vì các hoạt động núi lửa diễn ra thường xuyên nên quốc gia này có vô số suối nước nóng và các suối này đã và đang được phát triển thành các khu nghỉ dưỡng.
Khí hậu Nhật Bản phần lớn là ôn hòa, nhưng biến đổi từ Bắc vào Nam. Đặc điểm địa lý Nhật Bản có thể phân chia thành 6 vùng khí hậu chủ yếu:
[Hokkaidō](/wiki/Hokkaid%C5%8D): vùng cực bắc có khí hậu ôn hòa với [mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng)dài và lạnh, [mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1)mát mẻ. Lượng [mưa](/wiki/M%C6%B0a)không dày đặc, nhưng các đảo thường xuyên bị ngập bởi những đống [tuyết](/wiki/Tuy%E1%BA%BFt)lớn vào mùa đông. [Biển Nhật Bản](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n): trên bờ biển phía tây đảo Honshū', gió Tây Bắc vào thời điểm mùa đông mang theo tuyết nặng. Vào mùa hè, vùng này mát mẻ hơn vùng Thái Bình Dương dù đôi khi cũng trải qua những đợt thời tiết rất nóng bức do hiện tượng [gió Phơn](/wiki/Hi%E1%BB%87n_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_foehn). [[20]](#cite_note-20) [Cao nguyên trung tâm](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_trung_t%C3%A2m_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)&action=edit&redlink=1): Một kiểu khí hậu đất liền điển hình, với sự khác biệt lớn về khí hậu giữa mùa hè và mùa đông, giữa ngày và đêm. Lượng mưa nhẹ. [Biển nội địa Seto](/wiki/Bi%E1%BB%83n_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba_Seto): Các ngọn núi của vùng [Chūgoku](/wiki/Ch%C5%ABgoku)và [Shikoku](/wiki/Shikoku)chắn cho vùng khỏi các cơn [gió mùa](/wiki/Gi%C3%B3_m%C3%B9a), mang đến khí hậu dịu mát cả năm.
- Biển
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng): Bờ biển phía đông có mùa đông lạnh với ít tuyết, mùa hè thì nóng và ẩm ướt do gió mùa Tây Nam. [Quần đảo Tây Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Nansei): Quần đảo Ryukyu có khí hậu cận nhiệt đới, với mùa đông ấm và mùa hè nóng. Lượng mưa nặng, đặc biệt là vào mùa mưa. Bão ở mức bình thường.
Nhiệt độ nóng nhất đo được ở Nhật Bản là 40,9 °C - đo được vào 16 tháng 8 năm 2007.
Mùa mưa chính bắt đầu từ đầu tháng 5 tại
[Okinawa](/wiki/Okinawa); trên phần lớn đảo Honshū, mùa mưa bắt đầu từ trước giữa tháng 6 và kéo dài 6 tuần. Vào cuối hè và đầu thu, các cơn bão thường mang theo mưa nặng.
Nhật Bản là quê hương của chín loại sinh thái rừng, phản ánh khí hậu và địa lý của các hòn đảo. Nó trải dài từ những
[rừng mưa nhiệt đới](/wiki/R%E1%BB%ABng_m%C6%B0a_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) trên [quần đảo Ryukyu](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Nansei) và [Bonin](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Ogasawara) tới các rừng hỗn hợp và rừng ôn đới lá rụng trên các vùng khí hậu ôn hòa của các đảo chính, tới rừng ôn đới lá kim vào mùa đông lạnh trên các phần phía bắc các đảo.
## Tài nguyên thiên nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=12)]
Nhật Bản có rất ít
[tài nguyên thiên nhiên](/wiki/T%C3%A0i_nguy%C3%AAn_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn). Các khoáng sản như [quặng sắt](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%B7ng_s%E1%BA%AFt&action=edit&redlink=1), [đồng đỏ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_%C4%91%E1%BB%8F), [kẽm](/wiki/K%E1%BA%BDm), [chì](/wiki/Ch%C3%AC) và [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c), và các tài nguyên năng lượng quan trọng như [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) và [than](/wiki/Than_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) đều phải nhập khẩu. Địa hình và khí hậu Nhật Bản khiến người nông dân gặp rất nhiều khó khăn, và vì quốc gia này chỉ trồng cấy được một số cây trồng như [lúa gạo](/wiki/L%C3%BAa), nên khoảng một nửa số lương thực phải nhập khẩu từ nước ngoài.
Nhật Bản có chín vùng sinh thái rừng để phản ánh rõ khí hậu và địa lý của cả đảo.Chúng bao gồm từ rừng ẩm lá rộng cận nhiệt ở Ryūkyū và
[quần đảo Ogasawara](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Ogasawara) đến các khu rừng hỗn hợp lá rộng ôn đới trong nền khí hậu nhẹ của các đảo chính, và đến với các rừng lá kim ôn đới ở những phần lãnh thổ lạnh lẽo thuộc những hòn đảo miền bắc. Nhật Bản có hơn 90.000 loài động vật hoang dã, trong đó có [21] [gấu nâu](/wiki/G%E1%BA%A5u_n%C3%A2u), [khỉ Nhật Bản](/wiki/Kh%E1%BB%89_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [lửng chó Nhật Bản](/wiki/L%E1%BB%ADng_ch%C3%B3_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)và [kỳ giông khổng lồ Nhật Bản](/wiki/K%E1%BB%B3_gi%C3%B4ng_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Nước này đã thành lập một mạng lưới lớn các vườn quốc gia nhằm bảo vệ các quần động vật và thực vật quan trọng cũng như 37 vùng đất ngập nước ngập Ramsar. Bốn địa điểm đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới vì có giá trị nổi bật về mặt thiên nhiên. [[22]](#cite_note-22) [[23]](#cite_note-unesco1-23)
## Chính trị Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=13)]
Nhật Bản là một trong các nước theo hệ thống
[quân chủ lập hiến](/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_l%E1%BA%ADp_hi%E1%BA%BFn), trong đó Thủ tướng là người nắm quyền cao nhất về các phương diện quản lý quốc gia và chịu sự giám sát của hai viện quốc hội cùng tòa Hiến pháp có thẩm quyền ngăn chặn các quyết định vi hiến của chính phủ. Được xây dựng dựa trên hình mẫu của [Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và một số nước phương Tây khác sau này. [Thiên hoàng](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng) về danh nghĩa là tối cao nhưng chỉ là tượng trưng, không được tham gia vào chính trị. Chính trị là việc của các nghị viên được bầu ra ở các địa phương, thủ tướng lại do các nghị viên bầu ra. Nhật không áp dụng chế độ tổng thống được trực tiếp bầu ra như Hoa Kỳ, mà chọn chế độ nội các nghị viện kiểu Anh quốc.
Theo
[hệ thống pháp luật thế giới](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_ph%C3%A1p_lu%E1%BA%ADt_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) hiện hành, Nhật Bản được xếp vào các nước có nền [dân chủ đầy đủ](/w/index.php?title=D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BA%A7y_%C4%91%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1).
Tuy vậy do đặc trưng văn hóa và nếp nghĩ của Nhật Bản, nền dân chủ kiểu đầu phiếu và nền tự trị địa phương đã không phát triển thành như phương Tây mà biến thành kiểu tập quyền vào cơ quan ở trung ương. Chính quyền địa phương đã biến thành cơ quan được chính phủ trung ương chia sẻ quyền hạn cho, nhận trợ cấp để đại lý quyền hành chính của nhà nước trung ương. Chính quyền địa phương thực ra chỉ làm cơ quan thầu khoán cho chính phủ. Nhật Bản xưa nay là nước mà
[Mạc phủ](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7) ra lệnh cho các phiên tướng di chuyển từ đất này sang đất khác. Ở trong một nước có truyền thống tập quyền trung ương như thế, mô hình chính trị kiểu phương Tây đã không nảy nở được.
Chủ nghĩa dân chủ kiểu đầu phiếu cũng không được như lý tưởng. Nghị viện (Quốc hội) đã không trưởng thành được về mặt quyền hạn, mà thực chất chỉ là cơ quan môi giới nguyện vọng điều trần tới chính phủ. Ở Mỹ, mỗi khi tổng thống hay quan chức trung ương làm điều bất chính, thì lập tức Nghị viện mở cuộc điều trần để điều tra. Làm chính trị là việc của Phủ lập pháp (Nghị viện), còn hành pháp (Chính phủ trung ương) chỉ thi hành cho đúng chính sách đó thôi. Tuy nhiên, ở Nhật Bản thì tình trạng là ngược lại.
Luật cấm độc quyền đã không hoạt động có hiệu quả. Giải thể nhóm tài phiệt cũng chỉ loại bỏ gia đình tài phiệt ra khỏi nhóm tài phiệt mà thôi. Ủy ban giao dịch công chính mà có chủ tịch là cựu quan liêu Bộ Kho bạc thuyên chuyển xuống, sẽ không hoạt động hiệu quả nữa. Thậm chí, Bộ Thương nghiệp quốc tế và công nghiệp và Bộ Kho bạc đã công nhiên chỉ đạo vi phạm luật cấm độc quyền.
[[24]](#cite_note-24)
### Hiến pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=14)] [Hiến pháp](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p) của nước Nhật Bản, được công bố vào ngày [3 tháng 11](/wiki/3_th%C3%A1ng_11) năm [1946](/wiki/1946) và có hiệu lực kể từ ngày [3 tháng 5](/wiki/3_th%C3%A1ng_5) năm [1947](/wiki/1947), quy định rằng nhân dân Nhật Bản thề nguyện trung thành với các lý tưởng hòa bình và trật tự dân chủ.
Dù vậy vào ngày
[3 tháng 5](/wiki/3_th%C3%A1ng_5) năm [2007](/wiki/2007), Nghị viện đã thông qua một văn bản dưới luật theo đó cho phép chính phủ tổ chức trưng cầu dân ý cho một bản sửa đổi mới vào năm [2010](/wiki/2010) và sẽ cần hai phần ba số phiếu thuận của [Nghị viện](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) để có hiệu lực.
### Hoàng thất Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=15)]
Ở Nhật Bản,
[hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) được gọi là [Thiên hoàng](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng) (天皇, *tennō*). Thiên hoàng có quyền lực rất hạn chế ở nhà nước quân chủ lập hiến này. Theo [Hiến pháp Nhật Bản (1947)](/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_(1947)&action=edit&redlink=1), Thiên hoàng chỉ "tượng trưng cho nước Nhật". Đương kim Thiên hoàng [25] [Akihito](/wiki/Akihito), sinh ngày [23 tháng 12](/wiki/23_th%C3%A1ng_12)năm [1933](/wiki/1933)tại thủ đô [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D), lên ngôi ngày [7 tháng 1](/wiki/7_th%C3%A1ng_1)năm [1989](/wiki/1989), đặt [niên hiệu](/wiki/Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)là Bình Thành. Ông là con của [Thiên hoàng Chiêu Hòa](/wiki/Hirohito), vị Thiên hoàng trị vì lâu dài nhất (62 năm) và cũng sống lâu nhất (87 tuổi) trong chính sử Nhật Bản.
Thiên hoàng Akihito và
[Hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Michiko](/wiki/Michiko) có 3 người con (hai trai và một gái). [Thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) Naruhito sinh ngày [23 tháng 2](/wiki/23_th%C3%A1ng_2) năm [1960](/wiki/1960), đã kết hôn với cô Masako và có một con gái. Hoàng tử Akishono có hai con gái và một con trai. Theo [Hiến pháp Nhật Bản](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), chỉ nam giới mới được thừa kế ngai vàng.
### Cơ quan lập pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=16)]
Quốc hội Nhật Bản (国会
*Kokkai*) là cơ quan lập pháp cao cấp nhất, gồm có [Hạ viện](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n) (衆議院 *shugi-in*, Chúng nghị viện) với 512 ghế và [Thượng viện](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n) (参議院 *sangi-in*, Tham nghị viện) với 252 ghế. Hạ viện được bầu ra từ 130 đơn vị bầu cử với số nghị viên từ 2 tới 6 vị tùy theo dân số. Nhiệm kỳ của Thượng viện là 6 năm, mỗi 3 năm được bầu lại một nửa. 100 [Thượng nghị sĩ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n) được bầu theo sự đại diện tỉ lệ ( *proportional representation*) tức là do các cử tri toàn quốc, số còn lại 152 ghế được bầu từ 47 đơn vị bầu cử tỉnh. Hạ viện có quyền bỏ phiếu tín nhiệm hay bất tín nhiệm. Nội các, đây là một quyền lực chính trị quan trọng nhất của nền chính trị đại nghị. Các công dân Nhật Bản trên 25 tuổi đều có quyền ứng cử Dân biểu và trên 30 tuổi có thể tranh cử ghế Thượng viện. Quyền được thực hiện phổ thông đầu phiếu thuộc về mỗi người dân nam nữ trên 20 tuổi. [[26]](#cite_note-ciawfbjapan-26)
### Các đảng phái chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=17)]
Nhật Bản là quốc gia có chính quyền đa đảng phái. Những đảng phái chính trị lớn gồm có:
[Đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_T%E1%BB%B1_do_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n))(自由民主党 *Jiyū Minshu-tō*) [Đảng Dân chủ Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n))(民主党 *Minshu-tō*) [Đảng Tân Komei](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%C3%B4ng_Minh)(公明党 *Kōmei-tō*, Công Minh) [Đảng Xã hội Dân chủ Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n))(社会民主党 *Shakai Minshu-tō*), thường gọi tắt là Đảng Xã Dân (社民党 *Shamin-tō*) [Đảng Cộng sản Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)(日本共産党 *Nihon Kyōsan-tō*)
### Các cơ quan Hành pháp và Tư pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=18)]
Quyền hành pháp được giao cho Nội các, gồm Thủ tướng và các bộ trưởng, tất cả chịu trách nhiệm tập thể trước Quốc hội. Thủ tướng phải là một nghị viên của Quốc hội và được Quốc hội bổ nhiệm, có quyền chỉ định và bãi nhiệm các bộ trưởng, các vị sau này phải là dân sự và phần lớn là nghị viên Quốc hội.
Vào tháng 3 năm
[1992](/wiki/1992), Nhật Bản có 12 bộ và 32 cơ quan ( *agency*) với Văn phòng Thủ tướng, 1,17 triệu công chức kể cả 240 ngàn nhân viên thuộc Lực lượng Tự vệ (自衛隊; sách báo Việt Nam quen gọi là Lực lượng Phòng vệ). Ngoài ra còn có Hội đồng Kiểm toán ( *the Board of Audit*) chịu trách nhiệm thanh tra các tài khoản quốc gia.
Nhật Bản được chia làm 47
[đô đạo phủ huyện](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)). Đô đạo phủ huyện lại được chia làm các [thị đinh thôn](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_c%E1%BA%A5p_h%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) (市町村).
Cơ quan tư pháp gồm Tối cao Pháp viện, 8 tòa án cao cấp và các tòa án địa phương, tòa án gia đình. Tối cao Pháp viện gồm Chánh án được Thiên hoàng Nhật Bản bổ nhiệm và 14 vị Thẩm phán do Nội các chọn. Tất cả các vụ án đều được xét xử công khai, nhất là các vụ vi phạm chính trị, báo chí và nhân quyền.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=19)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Sumitomo_fudosan_shinjuku_oak_tower_2009.JPG/220px-Sumitomo_fudosan_shinjuku_oak_tower_2009.JPG)
[Sumitomo Mitsui](/wiki/Sumitomo)tại [quận Shibuya, Tokyo](/wiki/Shibuya,_Tokyo), một trong các biểu tượng của sự phồn vinh Nhật Bản
Nhật Bản là nước rất nghèo nàn về tài nguyên ngoại trừ gỗ và hải sản, trong khi dân số thì quá đông, phần lớn nguyên nhiên liệu phải nhập khẩu, kinh tế bị tàn phá kiệt quệ trong
[chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh), nhưng với các chính sách phù hợp, kinh tế Nhật Bản đã nhanh chóng phục hồi ( [1945](/wiki/1945)- [1954](/wiki/1954)) phát triển cao độ ( [1955](/wiki/1955)- [1973](/wiki/1973)) làm thế giới phải kinh ngạc. Người ta gọi đó là "Thần kì Nhật Bản". Từ [1974](/wiki/1974) đến nay tốc độ phát triển tuy chậm lại, song Nhật Bản tiếp tục là một nước có nền kinh tế lớn đứng thứ ba trên thế giới (chỉ đứng sau Hoa Kỳ và Trung Quốc). Trước đây Nhật Bản luôn giành vị trí thứ hai về kinh tế và mới chỉ bị Trung Quốc vượt qua từ đầu năm 2011. , [27] [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)trên đầu người là 36.218 USD (1989). [Cán cân thương mại](/wiki/C%C3%A1n_c%C3%A2n_th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i)dư thừa và [dự trữ ngoại tệ](/wiki/D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_ngo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%91i_nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)đứng hàng đầu thế giới, nên nguồn vốn đầu tư ra nước ngoài rất nhiều, là nước cho vay, viện trợ tái thiết và phát triển lớn nhất thế giới. Nhật Bản có nhiều tập đoàn tài chính, ngân hàng đứng hàng đầu thế giới . Đơn vị tiền tệ là: đồng [[28]](#cite_note-28) [yên Nhật](/wiki/Y%C3%AAn_Nh%E1%BA%ADt).
Nhật Bản đang xúc tiến 6 chương trình cải cách lớn trong đó có cải cách cơ cấu kinh tế, giảm thâm hụt ngân sách, cải cách khu vực tài chính và sắp xếp lại cơ cấu chính phủ,... Cải cách hành chính của Nhật được thực hiện từ tháng 1 năm
[2001](/wiki/2001). Dù diễn ra chậm chạp nhưng cải cách đang đi dần vào quỹ đạo, trở thành xu thế không thể đảo ngược ở Nhật Bản và gần đây đã đem lại kết quả đáng khích lệ, nền kinh tế Nhật đã phục hồi và có bước tăng trưởng năm [2003](/wiki/2003) đạt trên 3%, quý I/2004 đạt 6%.
Dịch vụ
[ngân hàng](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng), [bảo hiểm](/wiki/B%E1%BA%A3o_hi%E1%BB%83m), [bất động sản](/wiki/B%E1%BA%A5t_%C4%91%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n), bán lẻ, giao thông, [viễn thông](/wiki/Vi%E1%BB%85n_th%C3%B4ng) tất cả đều là ngành [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) lớn của Nhật Bản, Nhật Bản có năng lực rất lớn về công nghiệp, và đây là trụ sở của nhiều nhà sản xuất công nghệ tiên tiến bậc nhất thế giới về các sản phẩm xe có động cơ, trang thiết bị điện tử, công cụ máy móc, thép, phi kim loại, công nghiệp tàu thủy, hóa học, dệt may, thức ăn chế biến. Đây cũng là nơi đặt trụ sở của các tập đoàn đa quốc gia và nhiều mặt hàng thương mại trong lĩnh vực công nghệ và máy móc. Xây dựng từ lâu đã trở thành một trong những nền công nghiệp lớn nhất của Nhật Bản.
Nhật Bản là trụ sở của một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới, tập đoàn tài chính Mitsubishi UFJ (Mitsubishi UFJ Financial Group) với số vốn ước tính lên đến 3.500 tỉ Yên (2013)
. Nhật Bản cũng là nơi có thị trường chứng khoán lớn thứ hai thế giới - thị trường chứng khoán Tokyo với khoảng 549.7 nghìn tỉ yên vào tháng 12/2006. Đây cũng là trụ sở của một số công ty dịch vụ tài chính, những tập đoàn kinh doanh và những ngân hàng lớn nhất thế giới. Ví dụ như những tập đoàn kinh doanh và công ty đa quốc gia như [29] [Sony](/wiki/Sony), [Sumitomo](/wiki/Sumitomo), [Mitsubishi](/wiki/Mitsubishi)và [Toyota](/wiki/Toyota)sở hữu hàng tỉ và hàng nghìn tỉ đô la đang hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, nhóm các nhà đầu tư hoặc dịch vụ tài chính như ngân hàng Sumitomo, ngân hàng [Fuji](/wiki/N%C3%BAi_Ph%C3%BA_S%C4%A9), ngân hàng Mitsubishi, các định chế tài chính của Toyota và Sony.
Giao thông ở Nhật Bản rất phát triển, vào năm 2004 ở Nhật Bản có khoảng 1.177.278 km (731.683 miles) đường bộ, 173 sân bay, 23.577 km (14.653 miles) đường sắt. Phương tiện đường không được hoạt động chủ yếu bởi
[All Nippon Airways](/wiki/All_Nippon_Airways) (ANA) và [Japan Airlines](/wiki/Japan_Airlines) (JAL). Đường sắt được điều khiển bởi Japan Railways. Có rất nhiều các chuyến bay quốc tế lớn từ nhiều thành phố và đất nước trên thế giới đến và rời Nhật Bản.
Những đối tác xuất khẩu chính của Nhật là
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) 22.9%, [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) 13.4%, [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) 7.8%, [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) 7.3% và [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) 6.1% (2005). Những mặt hàng xuất khẩu chính của Nhật là thiết bị giao thông vận tải, xe cơ giới, hàng [điện tử](/wiki/Electron), máy móc điện tử và hóa chất. Do hạn chế về tài nguyên thiên nhiên để duy trì sự phát triển của nền kinh tế, Nhật Bản phải phụ thuộc vào các quốc gia khác về phần nguyên liệu vì vậy đất nước này nhập khẩu rất nhiều loại hàng hóa đa dạng. Đối tác nhập khẩu chính của Nhật là Trung Quốc 21% , Hoa Kỳ 12.7%, A Rập Xê Út 5.5%, [30] [UAE](/wiki/C%C3%A1c_Ti%E1%BB%83u_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t)4.9%, [Australia](/wiki/%C3%9Ac)4.7%, Hàn Quốc 4.7% và [Indonesia](/wiki/Indonesia)4% (số liệu 2005). Những mặt hàng nhập khẩu chính của Nhật Bản là máy móc, thiết bị, [chất đốt](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u), [thực phẩm](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m)(đặc biệt là thịt bò), hóa chất, nguyên liệu dệt may và những nguyên liệu cho các ngành công nghiệp của đất nước. Nhìn chung, Đối tác buôn bán tổng thể lớn nhất của Nhật Bản là Trung Quốc.
Từ giai đoạn 1960 đến 1980, tốc độ phát triển kinh tế Nhật Bản được gọi là "sự thần kì": tốc độ phát triển kinh tế trung bình 10% giai đoạn 1960, trung bình 5% giai đoạn 1970 và 4% giai đoạn 1980.
Dấu hiệu tăng trưởng có phần chững lại vào những năm 1990, trung bình 1.7% chủ yếu do những tác động của việc đầu tư không hiệu quả và do dư chấn của bong bóng bất động sản vào những năm 1980 đã làm cho các cơ sở sản xuất và kinh doanh mất một thời gian dài tái cơ cấu về nợ quá hạn, vốn tư bản và lực lượng lao động. Tháng 11/2007, nền kinh tế Nhật đã chấm dứt đà tăng trưởng kéo dài liên tục 69 tháng kể từ chiến tranh thế giới thứ 2 và chính thức suy thoái vào năm 2008 với mức lãi suất ngân hànhg trung ương hạ đến mức 0% vào đầu năm 2009. Chương trình tư nhân hóa 10 năm ngành bưu điện Nhật vốn không chỉ nhắm đến các hoạt động của hệ thống bưu chính quốc gia mà còn với các cơ sở ngân hàng và bảo hiểm trực thuộc đã hoàn tất vào tháng 10/2007, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc tái cấu trúc ngành này của chính phủ. Không giống như tình hình ở các nước phương Tây, khu vực tài chính Nhật không chịu ảnh hưởng mạnh từ cuộc
[Khủng hoảng cho vay thế chấp](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_cho_vay_th%E1%BA%BF_ch%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1) nhưng do đối mặt với sự sụt giảm mạnh về khối lượng đầu tư cũng như nhu cầu trước các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt của Nhật ở nước ngoài vào cuối năm 2008, đã đẩy nước này nhanh hơn vào vòng suy thoái. Tình trạng nợ công quá lớn (chiếm 170%GDP) và tỉ lệ dân số có tuổi quá cao là hai vấn đề đầy thách thức với Nhật Bản về dài hạn. Hiện tại những tranh cãi xung quanh vai trò và hiệu quả của các chính sách vực dậy nền kinh tế là mối quan tâm lớn của người dân lẫn chính phủ nước này. [[31]](#cite_note-31)
## Khoa học và công nghệ[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=20)]
Nhật Bản thuộc nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới trong các lĩnh vực về nghiên cứu
[khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc), công nghệ máy móc, nghiên cứu [y học](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc). Năm 2006, gần 700.000 nhà nghiên cứu chia sẻ 130 tỉ USD của ngân sách nghiên cứu và phát triển, đứng hàng thứ 3 trên thế giới. [[37]](#cite_note-37)
Một vài đóng góp công nghệ quan trọng của Nhật Bản là những phát minh trong các lĩnh vực
[điện tử](/wiki/Electron), [ô tô](/wiki/%C3%94_t%C3%B4), máy móc, robot công nghiệp, [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc), hóa chất, [chất bán dẫn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A1n_d%E1%BA%ABn) và [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i). Nhật Bản dẫn đầu thế giới trong ngành khoa học robot, đây là quốc gia sở hữu hơn nửa (402.200 trong tổng 742.500) số robot cho công nghiệp sản xuất (năm 2000) . Nhật Bản đã phát minh ra QRIO, ASIMO và Aibo. Nhật Bản cũng là nước sản xuất ô tô lớn thứ hai trên thế giới (sau Trung Quốc, năm 2012) [38] và là quê hương của 6 trong tổng số 15 nhà sản xuất ô tô lớn nhất toàn cầu [[39]](#cite_note-39) cũng như 7 trong số 20 nhà sản xuất chất bán dẫn lớn nhất thế giới. [[40]](#cite_note-40)
Nhật Bản đang có những kế hoạch rất sáng sủa trong ngành thám hiểm không gian, trong đó có kế hoạch xây dựng một trạm Mặt Trăng vào năm 2030
. [41] [Cơ quan thám hiểm không gian Nhật Bản](/wiki/C%C6%A1_quan_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_v%C3%A0_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_h%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)(JAXA) là một trong những thành viên chủ chốt của [trạm vũ trụ quốc tế](/wiki/Tr%E1%BA%A1m_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF), đây là cơ quan chuyên nghiên cứu về không gian vũ trụ, các hành tinh, các nghiên cứu hàng không, phát triển tên lửa và vệ tinh.
Vào ngày 1 tháng 6 năm 2008 lúc 6:02am giờ Nhật Bản,
[tàu con thoi Discovery](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Discovery) đã rời bệ phóng [Trung tâm vũ trụ Kennedy](/wiki/Trung_t%C3%A2m_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Kennedy), [Florida](/wiki/Florida) mang theo [Module Kibo](/wiki/Kib%C5%8D) cùng nhà du hành [Akihiko Hoshide](/w/index.php?title=Akihiko_Hoshide&action=edit&redlink=1) và sáu đồng nghiệp khác, mục đích chính của chuyến đi là lắp đặt phần quan trọng của phòng thí nghiệm Nhật Bản có tên Japanese Pressurised Module (JPM) cùng cánh tay máy dài khoảng 10m phục vụ cho công tác lắp đặt về sau cho Kibo. [[42]](#cite_note-42)
Các nhà nghiên cứu Nhật cũng đã phần nào khẳng định được mình qua các lần đoạt
[giải Nobel](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel). [Hideki Yukawa](/wiki/Yukawa_Hideki) một trong những nhà khoa học ưu tú xuất thân từ [Đại học Kyoto](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kyoto) giành giải Nobel về vật lý năm [1949](/wiki/1949). [Sin-Itiro Tomonaga](/wiki/Sin-Itiro_Tomonaga) cũng nhận vinh dự tương tự năm [1965](/wiki/1965). Nhà vật lý chất rắn [Leo Esaki](/wiki/Esaki_Reona) sau này xuất thân từ [Đại học Tokyo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_T%C5%8Dky%C5%8D) cũng đạt được vinh quang đó năm [1973](/wiki/1973). [Kenichi Fukui](/wiki/Fukui_Kenichi) của [Đại học Kyoto](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kyoto) là một trong các nhà khoa học cùng chia giải Nobel hóa học năm [1981](/wiki/1981). [Susumu Tonegawa](/wiki/Tonegawa_Susumu), cũng trưởng thành từ [Đại học Kyoto](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kyoto) trở thành người Nhật đầu tiên từ [2007](/wiki/2007) nhận giải này với các thành tựu về sinh hóa kể từ khi lãnh vực này được phát triển năm [1987](/wiki/1987). Các nhà khoa học nghiên cứu về hóa học cũng không chịu kém khi lần lượt nhận giải vào năm [2000](/wiki/2000), [2001](/wiki/2001): [Hideki Shirakawa](/wiki/Shirakawa_Hideki) (Viện khoa học công nghệ Tokyo) và [Ryoji Noyori](/w/index.php?title=Ryoji_Noyori&action=edit&redlink=1) (Đại học Kyoto). Năm [2002](/wiki/2002) là nhà vật lý [Masatoshi Koshiba](/w/index.php?title=Masatoshi_Koshiba&action=edit&redlink=1) (Đại học Tokyo) và hóa học gia [Koichi Tanaka](/wiki/Koichi_Tanaka) (Đại học Tohoku). Năm 2008, Nhật Bản có bốn nhà khoa học nhận giải Nobel gồm có [Yoichiro Nambu](/w/index.php?title=Yoichiro_Nambu&action=edit&redlink=1), [Makoto Kobayashi](/wiki/Kobayashi_Makoto), [Toshihide Maskawa](/w/index.php?title=Toshihide_Maskawa&action=edit&redlink=1) và [Osamu Shimomura](/wiki/Osamu_Shimomura). Nhật Bản là đất nước sở hữu nhiều khoa học gia đoạt giải Nobel nhất ở châu Á hiện nay. Không những thế, Nhật Bản cũng là quốc gia giành được nhiều [giải thưởng Fields](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Fields) nhất Châu Á, giải thưởng được xem là Nobel Toán học với 3 lần đăng quang: [Kunihiko Kodaira](/wiki/Kodaira_Kunihiko) ( [1954](/wiki/1954)), [Hironaka Heisuke](/wiki/Hironaka_Heisuke) ( [1970](/wiki/1970)), [Mori Shigefumi](/wiki/Mori_Shigefumi) ( [1990](/wiki/1990)).
-
Tàu cao tốc
[Shinkansen-Type 500](/wiki/Shinkansen)
-
[Toyota Prius](/w/index.php?title=Toyota_Prius&action=edit&redlink=1), ô tô sử dụng hỗn hợp xăng-điện, xe tiết kiệm nhiên liệu bán chạy nhất ở Mỹ năm 2008 [[43]](#cite_note-43)
-
Aibo img 0809.jpg
[AIBO](/w/index.php?title=AIBO&action=edit&redlink=1)( **A**rtificial **I**ntelligence ro **BO**t)
-
Module Kibo nhìn từ Trạm không gian quốc tế
[ISS](/wiki/Tr%E1%BA%A1m_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)
## Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=21)]
Hệ thống tiểu học, trung và đại học được áp dụng ở Nhật như một trong các cải cách thời Minh Trị
. Từ năm [44] [1947](/wiki/1947), Nhật Bản áp dụng hệ thống giáo dục bắt buộc gồm tiểu học và trung học trong chín năm cho học sinh từ sáu đến mười lăm tuổi. Hầu hết sau đó đều tiếp tục chương trình trung học và theo [MEXT](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_v%C4%83n_h%C3%B3a,_gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_khoa_h%E1%BB%8Dc_c%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_v%C3%A0_th%E1%BB%83_thao_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), khoảng 75,9% học sinh tốt nghiệp phổ thông tiếp tục học lên bậc đại học, cao đẳng hay các chương trình trao đổi giáo dục khác . [[45]](#cite_note-45)
Giáo dục ở Nhật có tính cạnh tranh rất cao
. Học sinh phải cố gắng thi đỗ vào các trường danh tiếng để đảm bảo có được việc làm tốt sau khi ra trường. Đặc biệt ở các kì thi tuyển sinh đại học có sự cạnh tranh rất quyết liệt giữa các thí sinh, điển hình là các kì thi tuyển của hai trường đại học cao cấp Tokyo và Kyoto [46] . Chương trình đánh giá sinh viên quốc tế hợp tác [[47]](#cite_note-47) [OECD](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_v%C3%A0_Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_Kinh_t%E1%BA%BF)hiện xếp Nhật Bản ở vị trí thứ sáu thế giới về kĩ năng và kiến thức của học sinh mười sáu tuổi. [[48]](#cite_note-48)
Bên cạnh đó việc chăm sóc cho học sinh tàn tật cũng được Chính phủ quan tâm, Nhật Bản có riêng Cục phụ trách các vấn đề Tiểu học và Trung học chịu trách nhiệm chính về công tác chăm sóc giúp đỡ các học sinh tàn tật, ngoài ra Cục này còn phụ trách cả vấn đề giáo dục cho trẻ em Nhật Bản sống ở nước ngoài cũng như góp phần giám sát một hệ thống kiểm định và phân phối miễn phí sách giáo khoa cho các đối tượng trên. Gần đây cơ quan này còn kiêm nhiệm thêm một số chương trình thuộc mạng lưới giáo dục địa phương như các chính sách về việc quyết định đội ngũ công tác giáo dục, các tiêu chuẩn về diện tích trường lớp, số lượng giáo viên cho mỗi trường, và các vấn đề tài chánh liên quan.
[[50]](#cite_note-50)
Vào năm
[1991](/wiki/1991) có hơn 2,1 triệu học sinh được nhận vào 507 trường đại học. Tại đây các sinh viên sẽ được đào tạo bốn năm cho cấp bậc cử nhân và sáu năm cho bậc chuyên gia (Tiến sĩ). Có hai loại đại học công lập chính là đại học quốc gia (96 trường) và đại học vùng (39 trường) – do tỉnh hay thành phố lập ra. Cũng theo ghi nhận vào [1991](/wiki/1991), đã có khoảng 372 trường cao đẳng công được thành lập và đưa vào hoạt động.
Chi phí trung bình gồm học phí, phụ phí và sinh hoạt phí ở Nhật vào 1986 khoảng 1,4 triệu yên/năm (11.000 đô-la). Để hỗ trợ cho chi phí này, sinh viên được phép làm việc bán thời gian và vay từ
[Tổ chức học bổng của chính phủ](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_h%E1%BB%8Dc_b%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1), ngoài ra còn có nhiều tổ chức khác từ chính quyền địa phương, cơ quan phi lợi nhuận cũng góp phần không nhỏ về mặt tài chính hỗ trợ cho sinh viên.
Theo
[Thời báo hỗ trợ giáo dục](/wiki/Times_Higher_Education), hai trường đại học được cho là danh giá nhất ở Nhật hiện nay là [Đại học Tokyo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_T%C5%8Dky%C5%8D) và [Đại học Kyoto](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kyoto).
Ngân sách dành riêng cho công tác giáo dục năm 2005 là 5.733,3 tỉ yên (59 tỉ đô-la), chiếm 7% ngân sách quốc gia (82.182,9 tỉ yên) và chiếm 11.8% ngân sách cho các mục đích công. Hệ thống chiếu sáng cũng chiếm một phần đáng kể trong công tác phát triển cơ sở vật chất (161.3 tỉ yên). Ngân sách dành cho MEXT chủ yếu được chi dùng cho đổi mới công tác giáo dục, trợ giúp kinh phí cho các trường tư, cho vay học bổng và mở rộng các khóa giảng dạy về khoa học-công nghệ, các môn học về thể thao và văn hóa-mỹ thuật cũng được chú ý phát triển. Ngoài ra còn có các kế hoạch tăng lương cho giáo viên tiểu học công.
[[51]](#cite_note-51)
## Y tế[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=22)]
Các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở Nhật chủ yếu được cung cấp bởi chính quyền trung ương và địa phương. Chi phí cho các dịch vụ cá nhân này, vốn do một hội đồng chuyên trách của
[chính phủ](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) thông qua, được cung cấp bởi hệ thống bảo hiểm sức khỏe áp dụng rộng rãi và công bằng trên cả nước. Những công dân không muốn sử dụng dịch vụ bảo hiểm của các công ty nơi họ làm việc có thể tham gia vào các loại hình bảo hiểm sức khỏe quốc gia do chính quyền địa phương theo dõi và điều hành. Từ năm 1973, tất cả người già đều được cung cấp miễn phí các loại hình bảo hiểm sức khỏe do chính phủ đài thọ , trong đó bệnh nhân được tùy chọn cơ sở họ muốn cùng các hình thức chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất. [52] [[53]](#cite_note-53)
## Quốc phòng[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=23)]
Hiện nay
[Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) của Nhật có 225.000 người, trong đó mạnh nhất là lực lượng [54] [hải quân](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n). [Với ngân sách 50 tỉ USD/năm (kể cả chi phí cho *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [quân đội Mỹ](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3)ở Nhật Bản), chi tiêu quân sự của Nhật Bản đứng hàng thứ ba sau [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)-400 tỷ, trên cả [Nga](/wiki/Nga)-15 tỷ. Từ năm tài khoá [2002](/wiki/2002), [ngân sách quốc phòng](/wiki/Ng%C3%A2n_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_c%C3%A1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)Nhật đã vượt con số 1% [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba), vươn lên hàng thứ hai trên thế giới . [[55]](#cite_note-realclearpolitics.com-55)
Hướng phát triển quân đội Nhật Bản chủ yếu tập trung vào giảm số lượng nhưng tăng chất lượng, trang thiết bị, tăng khả năng cơ động, mở rộng phạm vi hoạt động của lực lượng phòng vệ Nhật Bản, tăng cường hợp tác với Mỹ, đồng thời đẩy nhanh các biện pháp củng cố an ninh, phòng ngừa, công khai về quốc phòng qua các hoạt động, diễn đàn chung về an ninh, giải trừ quân bị; trao đổi quân sự với các nước trong và ngoài khu vực.
Nhân
[sự kiện khủng bố 11/9](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9), [Chính phủ](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) và [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) Nhật đã thông qua ba dự luật chống khủng bố gồm: Luật đặc biệt chống khủng bố, Luật sửa đổi Lực lượng phòng vệ và Luật sửa đổi Cục bảo an trên biển, cho phép Nhật lần đầu tiên sau [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) được phép cử quân đội ra nước ngoài, hợp tác với Mỹ chống khủng bố. Nhật Bản đã đưa 600 binh sĩ sang [Iraq](/wiki/Iraq) thực hiện các hoạt động nhân đạo. Đây là bước chuyển mới trong chính sách quốc phòng của Nhật, từng bước tăng cường và mở rộng phạm vi hoạt động của [56] [Lực lượng phòng vệ](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n).
Tháng 1 năm
[2007](/wiki/2007), Quốc hội Nhật Bản thông qua quyết định thành lập Bộ quốc phòng trên cơ sở Cục Phòng vệ trước đây, là bước tiến mới theo hướng giải thích lại hiến pháp và cho phép Nhật phòng thủ tập thể, đưa quân ra nước ngoài trong các chiến dịch giữ gìn hoà bình, giải quyết các xung đột khu vực.
-
Đồng phục
[Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)
-
Một người lính của JGSDF-
[Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_T%E1%BB%B1_v%E1%BB%87_M%E1%BA%B7t_%C4%91%E1%BA%A5t_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)với thiết bị ngắm [PDF-14](/w/index.php?title=PDF-14&action=edit&redlink=1)dùng cho ban đêm
-
Tiêm kích cơ
[F-15J](/w/index.php?title=F-15J&action=edit&redlink=1)của [Không quân Nhật Bản](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ph%C3%B2ng_v%E1%BB%87_Tr%C3%AAn_kh%C3%B4ng_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)trong một buổi tập trận chung với Hoa Kỳ
-
Tên lửa đánh chặn
[RIM-161](/w/index.php?title=RIM-161_Standard_Missile_3&action=edit&redlink=1)thế hệ 3 thuộc hệ thống phòng thủ [Aegis BMD](/w/index.php?title=Aegis_BMD&action=edit&redlink=1)đang được phóng đi từ [Khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) [JDS Kongō](/w/index.php?title=JDS_Kong%C5%8D&action=edit&redlink=1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=24)]
Đến tháng 7, 2010, dân số Nhật Bản hiện nay lên tới gần 127 triệu người, xếp hàng thứ 10 trên thế giới
, phần lớn là đồng nhất về ngôn ngữ và văn hóa ngoại trừ thiểu số những công nhân nước ngoài, Zainichi Hàn Quốc, Zainichi Trung Quốc, người Philippines, người Nhật gốc Brasil. Tộc người chủ yếu là [58] [người Yamato](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Yamato)cùng với các nhóm dân tộc thiểu số như [người Ainu](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ainu)hay [Ryūkyū](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C6%B0u_C%E1%BA%A7u).
Dân cư Nhật Bản phân bố không đồng đều trong cả nước. Dân cư tập trung đông nhất ở
[Vành đai Thái Bình Dương](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). Có một số lý do giải thích tại sao mật độ dân cư ở Nhật Bản lại quá chênh lệch như vậy. Chỉ có 15% đất đai phù hợp cho việc xây dựng, vì vậy các khu dân cư chỉ giới hạn trong những khu vực tương đối nhỏ hẹp. Đất nông nghiệp cũng thiếu, do đó việc canh tác tập trung ở một vài [đồng bằng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng) ven biển. Ngoài ra, khí hậu là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến phân bố dân cư, vì miền Đông và miền Nam ấm áp và thích hợp cho việc định cư. Các miền này còn tiện lợi cho quan hệ thương mại với các nước khác trong vùng [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) và vì vậy cũng là các vùng [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) nổi tiếng.
Xét về mặt xã hội, có xu hướng cha mẹ già ở lại nông thôn, còn con cái sau khi tốt nghiệp trung học, liền bỏ ra thành thị làm công nhân. Sự kiện này chia rẽ nơi cư trú của cha mẹ và con cái, và làm tan rã hạt nhân gia đình truyền thống. Dân cư ở nông thôn của Nhật ngày càng trở thành già nua, đồng thời kiêm thêm nghề khác. Trong khi đó ở thành thị, do nếp sống công nghiệp hóa cao độ, kết cấu gia đình ngày càng trở nên lỏng lẻo, quan hệ giữa các thành viên gia đình trở nên nhạt nhòa. Dân cư thành thị Nhật bị ví là
*" động vật kinh tế"*, chỉ những con người hy sinh mọi niềm vui thú để chạy đua kiếm tiền đến mức gần như điên cuồng. Xã hội Nhật ngày càng có sự phân hóa sâu sắc về tuổi tác, văn hóa giữa thành thị và nông thôn.
Nhật Bản là một trong những nước có tuổi thọ dân số cao nhất thế giới, trung bình là 81,25 tuổi cho năm 2006
. Tuy nhiên, dân số nước này đang lão hóa do hậu quả của sự bùng nổ dân số sau Thế chiến thứ hai. Năm 2004, 19,5% dân số Nhật trên 65 tuổi [59] . [[60]](#cite_note-handbook-60)
Biểu đồ tuổi thọ dân số Nhật Bản
Thống kê hiện tại (
**2004**)
Đơn vị:
**nghìn người**
|Tuổi||Số lượng|
|0 - 4t||
|![]()
![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
[5735](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
[5938](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
[6060](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G05.png) ![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
[6761](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
[7725](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G10.png) ![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
[8755](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G30.png) ![ G30.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G30.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G30.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G30.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
[9819](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
[8662](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
[7909](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
[7854](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G30.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G30.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
[9300](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G05.png) ![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G30.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G30.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
[9640](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G03.png) ![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
[8652](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
[7343](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
[6466](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G30.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G30.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/G30.png)
![ G10.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G10.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/G10.png)
![ G05.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
![ G05.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/G05.png)
[5098](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G50.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G50.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/G50.png)
![ G03.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
![ G03.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/G03.png)
[5969](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:G01.png) ![ G01.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
![ G01.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/G01.png)
Biểu đồ tuổi thọ dân số Nhật Bản
Thống kê hiện tại (
**2004**)
Theo giới tính (Đơn vị:
**nghìn người**)
- Nguồn：
[Thống kê dân số theo độ tuổi (2004)](http://www.stat.go.jp/data/jinsui/2004np/index.htm)
（Bộ nội vụ và Thống kê Nhật Bản）
Thay đổi dân số đã tạo ra các vấn đề xã hội, đặc biệt là sự suy giảm lực lượng lao động đồng thời gia tăng chi phí cho phúc lợi xã hội như vấn đề lương hưu. Do các vấn đề kinh tế và xã hội, nhiều người trẻ Nhật Bản hiện có xu hướng không kết hôn hoặc sinh con khi trưởng thành, khiến tỉ suất sinh đẻ đang giảm mạnh. Dân số nước Nhật Bản dự tính sẽ giảm xuống còn 100 triệu người vào năm 2050 và 64 triệu người vào năm 2100
. Chính quyền và các nhà hoạch định dân số đang đau đầu để giải quyết vấn đề này. [60] [[61]](#cite_note-Ogawa-61)
Nhập cư và gia tăng khuyến khích sinh đẻ đang được xem là giải pháp để cung cấp lực lượng lao động cho sự lão hóa của dân số nhằm duy trì sự phát triển của nền kinh tế khổng lồ lớn thứ hai trên thế giới.
[[62]](#cite_note-62) [[63]](#cite_note-63)
Khoảng 84% đến 96% dân số Nhật theo cả đạo
[Thần đạo](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o) và Phật giáo [Đại thừa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BB%ABa) [[26]](#cite_note-ciawfbjapan-26) . [64] [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o), [Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o)và [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o)từ Trung Quốc cũng có ảnh hưởng đến niềm tin và tín ngưỡng của người Nhật. Có 1 triệu người Nhật theo [Đạo Cơ Đốc](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o). Thêm vào đó, từ giữa thế kỷ 19, rất nhiều đạo giáo đã xuất hiện ở Nhật Bản như [Shinshūkyō](/w/index.php?title=Shinsh%C5%ABky%C5%8D&action=edit&redlink=1)và [Tenrikyo](/w/index.php?title=Tenrikyo&action=edit&redlink=1); các tôn giáo này chiếm khoảng 3% dân số Nhật Bản.
99% dân số nói
[tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt). Đây là loại ngôn ngữ kết dính được phân biệt bởi một hệ thống các từ ngữ lễ giáo phản ánh xã hội tôn ti và trọng đạo đức của Nhật Bản, với các dạng động từ và từ vựng biểu hiện tính cách của người nói và người nghe. Tiếng Nhật đã vay mượn một lượng lớn từ vựng trong tiếng Hán và cả tiếng Anh (từ sau Thế chiến thứ hai) . Hệ thống chữ viết sử dụng [65] [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n)và hai loại chữ [kana](/wiki/Kana)(bảng âm tiết dựa trên chữ tiếng Hán, giống như [ký tự Latinh](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Latinh)) và chữ số Ả Rập. Tiếng Ryūkyūan, một phần của [hệ ngôn ngữ Nhật](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), được nói phần lớn ở [Okinawa](/wiki/Okinawa), chỉ có số ít người học ngôn ngữ này . [[66]](#cite_note-66) [Tiếng Ainu](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ainu)chỉ được sử dụng bởi một số ít người già bản địa còn sống tại Hokkaidō . Phần lớn các trường công và tư ở Nhật đều buộc học sinh phải học cả tiếng Nhật và [[67]](#cite_note-67) [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh). [[68]](#cite_note-68)
|Thứ||Đô thị||Khu hành chính||Dân số||Thứ||Đô thị||Khu hành chính||Dân số|
|1||
||Đô
|[Hiroshima](/wiki/Hiroshima_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) [Hiroshima](/wiki/Hiroshima) [Yokohama](/wiki/Yokohama) [Kanagawa](/wiki/Kanagawa) [Sendai](/wiki/Sendai) [Miyagi](/wiki/Miyagi) [Osaka](/wiki/Osaka) [Osaka](/wiki/Osaka_(ph%E1%BB%A7)) [Kitakyushu](/wiki/Kitakyushu) [Fukuoka](/wiki/Fukuoka) [Nagoya](/wiki/Nagoya) [Aichi](/wiki/Aichi) [Chiba](/wiki/Chiba_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) [Chiba](/wiki/Chiba) [Sapporo](/wiki/Sapporo) [Hokkai](/wiki/Hokkaid%C5%8D) [Sakai](/wiki/Sakai,_Osaka) [Osaka](/wiki/Osaka_(ph%E1%BB%A7)) [Kobe](/wiki/Kobe) [Hyōgo](/wiki/Hy%C5%8Dgo) [Niigata](/wiki/Niigata,_Niigata) [Niigata](/wiki/Niigata) [Kyoto](/wiki/Kyoto) [Kyoto](/wiki/Kyoto_(ph%E1%BB%A7)) [Hamamatsu](/wiki/Hamamatsu) [Shizuoka](/wiki/Shizuoka) [Fukuoka](/wiki/Fukuoka,_Fukuoka) [Fukuoka](/wiki/Fukuoka) [Shizuoka](/wiki/Shizuoka_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) [Shizuoka](/wiki/Shizuoka) [Kawasaki](/wiki/Kawasaki) [Kanagawa](/wiki/Kanagawa) [Sagamihara](/wiki/Sagamihara) [Kanagawa](/wiki/Kanagawa) [Saitama](/wiki/Saitama_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) [Saitama](/wiki/Saitama) [Okayama](/wiki/Okayama_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) [Okayama](/wiki/Okayama)
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=25)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Hina_matsuri_display.jpg/300px-Hina_matsuri_display.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Hina_matsuri_display.jpg/300px-Hina_matsuri_display.jpg)
**- lễ hội búp bê Nhật Bản dành cho các bé gái được tổ chức vào ngày 3 tháng ba hàng năm.** [Hinamatsuri](/wiki/Hinamatsuri) **Hàng trên cùng**: Hoàng đế (O-dairi-sama) và Hoàng hậu (O-hina-sama). **Hàng thứ hai**: Ba nữ cận thần (san-nin kanjo), có nhiệm vụ dạy dỗ cho hoàng tử hay công chúa. **Hàng thứ ba**: Ngũ xướng âm (go-nin bayashi) gồm Trống đại, Trống tiểu, Trống tay, Sáo, Ca. **Hàng thứ tư**: Tả đại thần (Sadaijin)(già) và Hữu đại thần (Udaijin)(trẻ). **Hàng thứ năm**: Đội nha dịch gồm Tiếu nha (waraijougo) (vui), Khấp nha (nakijougo) (buồn) và Nộ nha (okorijougo) (giận)
Văn hóa Nhật Bản là một trong những nền văn hóa đặc sắc nhất thế giới, văn hóa Nhật đã phát triển mạnh mẽ qua thời gian từ
[thời kỳ Jōmon](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_J%C5%8Dmon) cho tới thời kỳ đương thời, mà trong đó chịu ảnh hưởng cả từ văn hóa [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81), [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9). Nghệ thuật truyền thống Nhật Bản bao gồm các ngành nghề thủ công như [ikebana](/wiki/Ikebana), [origami](/wiki/Origami), [ukiyo-e](/wiki/Ukiyo-e), [đồ chơi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93_ch%C6%A1i_truy%E1%BB%81n_th%E1%BB%91ng_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), [đồ gỗ sơn mài](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93_g%E1%BB%97_s%C6%A1n_m%C3%A0i&action=edit&redlink=1) và [gốm sứ](/wiki/G%E1%BB%91m); các môn nghệ thuật biểu diễn như [bunraku](/wiki/Bunraku), nhảy, [kabuki](/wiki/Kabuki), [nō](/wiki/N%C5%8D), [rakugo](/w/index.php?title=Rakugo&action=edit&redlink=1), ngoài ra còn phải kể đến những nét đặc sắc truyền thống khác như [trà đạo](/wiki/Tr%C3%A0_%C4%91%E1%BA%A1o), [Budō](/w/index.php?title=Bud%C5%8D&action=edit&redlink=1), [kiến trúc](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), [vườn Nhật](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Nh%E1%BA%ADt) và cả [gươm Nhật](/wiki/G%C6%B0%C6%A1m_Nh%E1%BA%ADt). [Ẩm thực Nhật Bản](/wiki/%E1%BA%A8m_th%E1%BB%B1c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) hiện nay là một trong những nền ẩm thực nổi tiếng nhất trên thế giới.
Sự kết hợp của nghệ thuật in khắc gỗ truyền thống với văn hóa phương Tây đã dẫn đến sự ra đời của
[Manga](/wiki/Manga), một thể loại truyện tranh nổi tiếng cả trong và ngoài nước Nhật . Sự ảnh hưởng của Manga đến thể loại hoạt hình đã dẫn đến sự phát triển thể loại hoạt hình đặc trưng của Nhật có tên gọi là [69] [Anime](/wiki/Anime), nhờ sự phát triển vũ bão của Manga và Anime mà các trò chơi game video của Nhật cũng phát triển mạnh mẽ từ thập niên 1980 . [[70]](#cite_note-70)
Âm nhạc của Nhật Bản đã mượn nhiều nhạc cụ và phong cách từ các quốc gia láng giềng và phát triển thêm các nét đặc trưng của Nhật, điển hình như đàn
[Koto](/w/index.php?title=Koto&action=edit&redlink=1) được giới thiệu vào Nhật từ thế kỷ thứ 9 và 10, hay như thể loại kịch [Nō](/wiki/N%C5%8D) từ thế kỷ 14 và âm nhạc dân gian đại chúng, với những cây đàn như [shamisen](/wiki/Shamisen), được truyền bá tới Nhật từ thế kỷ 16 . Âm nhạc phương Tây, được giới thiệu vào Nhật cuối thế kỷ 19, giờ đã trở thành một phần nội tại quan trọng trong văn hóa Nhật Bản. Nước Nhật thời hậu chiến tranh thế giới thứ hai bị ảnh hưởng nặng nề bởi âm nhạc Mỹ và âm nhạc hiện đại châu Âu, điều này đã dẫn đến sự phát triển của dòng âm nhạc gọi là [71] [J-pop](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_pop_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [[72]](#cite_note-72) [Karaoke](/wiki/Karaoke) là hoạt động văn hóa phổ biến nhất ở Nhật. Từ tháng 11 năm 1993, cơ quan các hoạt động văn hóa đã tiến hành một cuộc thăm dò, kết luận rằng có nhiều người Nhật [hát Karaoke](http://hatkaraoke.org) hơn là tham gia vào các hoạt động văn hóa truyền thống như [triết hoa](/w/index.php?title=Tri%E1%BA%BFt_hoa&action=edit&redlink=1) hay [trà đạo](/wiki/Tr%C3%A0_%C4%91%E1%BA%A1o). [[73]](#cite_note-73) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Hanami_dango_by_gochie-_in_Seiryu-cho%2C_Kyoto.jpg/200px-Hanami_dango_by_gochie-_in_Seiryu-cho%2C_Kyoto.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Hanami_dango_by_gochie-_in_Seiryu-cho%2C_Kyoto.jpg/200px-Hanami_dango_by_gochie-_in_Seiryu-cho%2C_Kyoto.jpg)
**là một loại bánh gạo làm từ bột gạo giống như** [Hanami dango](/w/index.php?title=Dango_(%E5%9B%A3%E5%AD%90_%3F)&action=edit&redlink=1) [mochi](/wiki/Mochi)(một loại bánh khác cũng làm từ gạo). Thường được dùng với trà trong những buổi thưởng ngoạn hoa anh đào của người Nhật.
Các tác phẩm đầu tiên của
[văn học Nhật Bản](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) bao gồm hai cuốn sách lịch sử * và Kojiki* *cũng như tập thơ từ thế kỷ thứ 8* [Nihon Shoki](/wiki/Nihon_Shoki) *, tất cả đều được viết bằng Hán tự* [Man'yōshū](/wiki/V%E1%BA%A1n_di%E1%BB%87p_t%E1%BA%ADp) . Vào giai đoạn đầu của [[74]](#cite_note-74) [thời kỳ Heian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Heian), hệ thống kí tự *kana*( [Hiragana](/wiki/Hiragana)và [Katakana](/wiki/Katakana)) ra đời. Cuốn tiểu thuyết *được coi là tác phẩm kí sự lâu đời nhất của Nhật* [The Tale of the Bamboo Cutter](/w/index.php?title=The_Tale_of_the_Bamboo_Cutter&action=edit&redlink=1) . Một hồi ký về cuộc đời trong cung cấm được ghi trong cuốn [[75]](#cite_note-ispmsu-75) *, viết bởi* [The Pillow Book](/w/index.php?title=The_Pillow_Book&action=edit&redlink=1) [Sei Shōnagon](/w/index.php?title=Sei_Sh%C5%8Dnagon&action=edit&redlink=1), trong khi *của* [Truyện kể Genji](/wiki/Truy%E1%BB%87n_k%E1%BB%83_Genji) [Murasaki Shikibu](/wiki/Murasaki_Shikibu)thường được coi là tiểu thuyết đầu tiên trên thế giới. Trong [thời kỳ Edo](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Edo), văn học không thực sự phát triển trong giới [Samurai](/wiki/Samurai)như trong tầng lớp người [chōnin](/w/index.php?title=Ch%C5%8Dnin&action=edit&redlink=1). [Yomihon](/w/index.php?title=Yomihon&action=edit&redlink=1), là một ví dụ, đã trở nên nổi tiếng và tiết lộ sự thay đổi sâu kín này trong giới độc giả cũng như tác giả thời kỳ này . [[75]](#cite_note-ispmsu-75) [Thời kỳ Minh Trị](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Minh_Tr%E1%BB%8B)chứng kiến một giai đoạn đi xuống trong các thể loại văn học truyền thống của Nhật, trong thời kỳ này thì văn học Nhật chịu nhiều ảnh hưởng từ văn học phương Tây. [Natsume Sōseki](/wiki/Natsume_S%C5%8Dseki)và [Mori Ōgai](/wiki/Mori_%C5%8Cgai)được coi là những văn hào tiểu thuyết "hiện đại" đầu tiên của Nhật, tiếp đó có thể kể đến [Akutagawa Ryūnosuke](/wiki/Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke), [Tanizaki Jun'ichirō](/w/index.php?title=Tanizaki_Jun%27ichir%C5%8D&action=edit&redlink=1), [Yasunari Kawabata](/wiki/Kawabata_Yasunari), [Yukio Mishima](/wiki/Mishima_Yukio)và gần đây hơn là [Haruki Murakami](/wiki/Murakami_Haruki). Nhật Bản có hai nhà văn từng đoạt giải Nobel là [Yasunari Kawabata](/wiki/Kawabata_Yasunari)(1968) và [Kenzaburo Oe](/wiki/%C5%8Ce_Kenzaburo)(1994). [[75]](#cite_note-ispmsu-75)
-
**- biểu tượng của sự bản lĩnh, tính kiên định và hoài bão của đàn ông Nhật. Thường được treo vào ngày lễ** [Cá chép Koi](/wiki/Koi) [Koinobori](/wiki/Koinobori)5 tháng năm dành cho các bé trai hàng năm
-
**- một loại bùa may mắn thường được người Nhật đem theo bên mình để cầu xin sức khỏe, tình yêu hay học tập** [Omamori](/w/index.php?title=Omamori&action=edit&redlink=1)
-
Giếng thanh tẩy
**thường được đặt ở lối vào** [Chōzuya](/w/index.php?title=Ch%C5%8Dzuya&action=edit&redlink=1) [Điện Haiden](/w/index.php?title=Haiden&action=edit&redlink=1), là nơi khách viếng rửa tay trước khi hành lễ
-
Hai
**đang trò chuyện gần** [Geisha](/wiki/Geisha) [Kinkaku-ji (Kim các tự)](/wiki/Kinkakuji), Kyōto
## Văn học[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=26)] **Văn học Nhật Bản** là một trong những nền văn học dân tộc lâu đời nhất và giàu có nhất thế giới nảy sinh trong môi trường nhân dân rộng lớn từ thuở bình minh của các bộ tộc Nhật Bản, rất lâu trước khi quốc gia Nhật Bản được thành lập [76] . Chúng ta không biết ngọn nguồn của văn học thành văn Nhật Bản khởi điểm chính xác từ khi nào, chỉ có thể ước định qua những tác phẩm khởi nguyên của văn học Nhật Bản vẫn được đánh giá là kiệt tác cổ điển như [[77]](#cite_note-77) [Vạn diệp tập](/wiki/V%E1%BA%A1n_di%E1%BB%87p_t%E1%BA%ADp)thế kỷ thứ 8, thi tuyển tập hợp 3 thế kỷ thi ca trước đó của Nhật Bản và các cuốn sử [Cổ sự ký](/wiki/Kojiki)và [Nhật Bản thư kỷ](/wiki/Nihon_Shoki)văn bản hóa các truyền thuyết, [huyền thoại lập quốc](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%81n_tho%E1%BA%A1i_l%E1%BA%ADp_qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)Nhật Bản.
Theo một số học giả có lẽ do ảnh hưởng của Âu châu luận, lịch sử văn học Nhật Bản có thể được chia ra 3 thời kỳ chính: Cổ đại, Trung cổ và Hiện đại, tương đương với cách phân kỳ lịch sử kinh điển thường gặp trong văn học phương Tây. Tuy nhiên, trong cuốn
*Nhật Bản văn học toàn sử* do Tokyo Kodanshā xuất bản, văn học Nhật Bản được chia làm 6 thời kỳ ứng với 6 tập của cuốn sách: [Thượng đại](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1), [Trung cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95), [Trung thế](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_th%E1%BA%BF), [Cận thế](/w/index.php?title=C%E1%BA%ADn_th%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1), [Cận đại](/wiki/C%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BA%A1i) và [Hiện đại](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1). [[78]](#cite_note-78)
### Di sản văn hóa UNESCO[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=27)] [Chùa Hōryū](/wiki/H%C5%8Dry%C5%AB-ji)(法隆寺 *Hōryū-ji*, Pháp Long tự) là một ngôi chùa ở [Ikaruga](/w/index.php?title=Ikaruga&action=edit&redlink=1), [huyện Nara](/wiki/Nara). Tên đầy đủ là Pháp Long Học Vấn Tự (法隆学問寺 *Hōryū Gakumonj*), được biết đến với tên như vậy do đây là nơi vừa như một trường dòng, vừa là một tu viện. Ngôi chùa được biết đến như một trong các kiến trúc bằng gỗ có tuổi thọ cao nhất thế giới và là một nơi linh thiêng nổi tiếng ở Nhật Bản [[79]](#cite_note-WHHoryuji-79) . Vào năm [[80]](#cite_note-GW2JPN-80) [1993](/wiki/1993), được ghi tên vào "Các thắng cảnh di sản thế giới được UNESCO công nhận" và được chính phủ xếp loại [di sản quốc gia](/w/index.php?title=Di_s%E1%BA%A3n_qu%E1%BB%91c_gia_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1). [Gusuku](/wiki/Gusuku)là từ của [người Okinawa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Okinawa&action=edit&redlink=1)nghĩa là "lâu đài" hay "pháo đài". Viết bằng Kanji theo nghĩa "lâu đài", 城, phát âm là *shiro* . Có nhiều Gusuku và các di sản văn hóa ở [[81]](#cite_note-81) [Ryukyu](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Nansei#Qu.E1.BA.A7n.C4.91.E1.BA.A3o_Ry.C5.ABky.C5.AB)đã được UNESCO tặng danh hiệu [Di sản văn hóa thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). [Thành Himeji](/wiki/Th%C3%A0nh_Himeji)(姫路城 *Himeji-jō*?) là một khu phức hợp gồm 83 tòa nhà bằng gỗ tọa lạc trên một khu vực đồi núi bằng phẳng ở [huyện Hyogo](/wiki/Hy%C5%8Dgo) . Thường được biết đến với tên [[82]](#cite_note-82) [Hakurojo](/w/index.php?title=Hakurojo&action=edit&redlink=1)hay [Shirasagijo](/w/index.php?title=Shirasagijo&action=edit&redlink=1)(Lâu đài hạc trắng) do được sơn phủ một lớp màu trắng tinh xảo bên ngoài. Được vinh dự là kì quan đầu tiên được UNESCO công nhận và là Di sản văn hóa Nhật Bản đầu tiên (tháng 12/1993). Một trong ba lâu đài đón khách viếng đông nhất ở Nhật cùng với tòa lâu đài Matsumoto và Kumamoto. [Khu tưởng niệm Hòa bình Hiroshima](/wiki/Khu_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_ni%E1%BB%87m_H%C3%B2a_b%C3%ACnh_Hiroshima)thường được gọi là Mái vòm nguyên từ (原爆ドーム *Genbaku Dome*) , ở [[83]](#cite_note-83) [Hiroshima](/wiki/Hiroshima), là một phần của [Công viên tưởng niệm hòa bình Hiroshima](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_ni%E1%BB%87m_h%C3%B2a_b%C3%ACnh_Hiroshima&action=edit&redlink=1). Vào năm [1996](/wiki/1996)được UNESCO công nhận di sản thế giới.
- Các công trình kiến trúc lịch sử cố đô
[Kyoto](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_v%C4%83n_h%C3%B3a_c%E1%BB%95_%C4%91%C3%B4_Ky%C5%8Dto)nằm rải rác 17 địa điểm trong đó ba công trình ở [Kyoto](/wiki/Ky%C5%8Dto_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), [Ujin](/w/index.php?title=Ujin&action=edit&redlink=1)thuộc [phủ Kyoto](/wiki/Ky%C5%8Dto)và [Otsu](/w/index.php?title=Otsu&action=edit&redlink=1)ở [huyện Shiga](/wiki/Shiga) . Gồm có 3 chùa phật giáo, 3 đền [[84]](#cite_note-84) [Thần đạo](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o)và một lâu đài. Riêng 38 cơ sở kiến trúc được chính phủ liệt vào danh sách Di sản quốc gia, 160 kiến trúc khác vào danh sách Các công trình văn hóa quan trọng. Tám khu vườn thắng cảnh đặc biệt và bốn với Thắng cảnh đẹp. Công nhận năm [1994](/wiki/1994).
- Các công trình lịch sử
[Nara](/wiki/Nara_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))cổ. [Làng lịch sử Shirakawa-go và Gokayama](/wiki/L%C3%A0ng_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Shirakawa-go_v%C3%A0_Gokayama)trên thung lũng sông [Shogawa](/w/index.php?title=Shogawa&action=edit&redlink=1)trải dài từ ranh giới [huyện Gifu](/wiki/Gifu)và [Toyama](/wiki/Toyama)phía bắc Nhật Bản . [[85]](#cite_note-85) [Shirakawa-go](/w/index.php?title=Shirakawa-go&action=edit&redlink=1)(白川郷, "Sông ánh bạc") tọa lạc ở khu làng Shirakawa huyện Gifu. Năm ngọn núi [Gokayama](/w/index.php?title=Gokayama&action=edit&redlink=1)(五箇山) bị chia cắt giữa khu làng cũ [Kamitaira](/w/index.php?title=Kamitaira&action=edit&redlink=1)và [Taira](/wiki/Gia_t%E1%BB%99c_Taira)ở [Nanto](/w/index.php?title=Nanto&action=edit&redlink=1), [tỉnh Toyama](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Toyama&action=edit&redlink=1). [Thần xã Itsukushima](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Itsukushima)(厳島神社, Itsukushima Jinja) là một ngôi [đền Shinto](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Shinto&action=edit&redlink=1)trên đảo Itsukushima (tên cũ là Miyajima) ở thành phố [Hatsukaichi](/w/index.php?title=Hatsukaichi&action=edit&redlink=1), [huyện Hiroshima](/wiki/Hiroshima) . Một vài công trình tại đây cũng được chính phủ cho vào danh sách "Di sản quốc gia". [[86]](#cite_note-86) [Mỏ bạc Iwami Ginzan](/wiki/M%E1%BB%8F_b%E1%BA%A1c_Iwami_Ginzan)(石見銀山 *Iwami Ginzan*?) là một khu vực khoáng sản tại thành phố [Oda](/w/index.php?title=Oda&action=edit&redlink=1), [huyện Shimane](/wiki/Shimane), thuộc đảo [Honshu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Honshu) . Được UNESCO ghi tên năm 2007. [[87]](#cite_note-yomiuri-87)
- Dãy núi
[Kii](/wiki/Th%C3%A1nh_%C4%91%E1%BB%8Ba_v%C3%A0_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_h%C3%A0nh_h%C6%B0%C6%A1ng_v%C3%B9ng_n%C3%BAi_Kii)hay [bán đảo Kii](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kii&action=edit&redlink=1)(紀伊半島 *Kii Hantō*?) - một trong các bán đảo lớn nhất ở Honshu. [[88]](#cite_note-88) [Vùng núi Shirakami](/wiki/V%C3%B9ng_n%C3%BAi_Shirakami)(白神山地 *Shirakami-Sanchi*?) (Địa hạt của thần) nằm ở bắc Honshu. Các ngọn núi này trải dài vững chắc theo các khu rừng nguyên thủy từ [huyện Akita](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Akita&action=edit&redlink=1)đến [Aomori](/wiki/Aomori) . Tổng cộng 1. 300 [[89]](#cite_note-89) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)trong đó 169,7 [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)được vào danh sách UNESCO. [Vườn quốc gia Shiretoko](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Shiretoko)(知床国立公園 *Shiretoko Kokuritsu Kōen*?) chiếm phần lớn bán đảo [Shiretoko](/w/index.php?title=Shiretoko&action=edit&redlink=1)ở tận cùng đông bắc đảo [Hokkaido](/wiki/Hokkaid%C5%8D) , theo [[90]](#cite_note-90) [người Ainu](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ainu)nghĩa là "Nơi tận cùng Trái Đất". Một trong các cơ sở tôn giáo hẻo lánh nhất của Nhật. Công viên cũng là nơi cư ngụ của loài gấu lớn nhất Nhật Bản, có thể trông thấy khu đảo tranh chấp [Kunashiri](/w/index.php?title=Kunashiri&action=edit&redlink=1)từ đây. Ngoài ra công viên còn có thác nước nóng Kamuiwakka-no-taki. Theo người Ainu đây là dòng nước của các vị thần. Được công nhận vào năm 2005 cùng với một phần đảo [Kuril](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kuril)do Nga kiểm soát. [Nikko](/wiki/Nikko)(日光市 *Nikkō-shi*?, "ánh nắng") là một thành phố nằm trên vùng đồi núi thuộc [huyện Tochigi](/wiki/Tochigi). Cách Tokyo 140 km về phía bắc và gần 35 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t)về phía tây của [Utsunomiya](/wiki/Utsunomiya), thủ phủ của Tochigi, nơi quàng lăng tẩm của Tướng quân [Tokugawa Ieyasu](/wiki/Tokugawa_Ieyasu)( *Nikko Tosho-gu*) và người cháu trai Iemitsu ( *Iemitsu-byo Taiyu-in*) cùng khu đền [Futarasan](/w/index.php?title=Futarasan&action=edit&redlink=1). [Shodo Shonin](/w/index.php?title=Shodo_Shonin&action=edit&redlink=1)lập đền Rinno vào [782](/wiki/782), theo sau không lâu là Đền [Chuzen-ji](/w/index.php?title=Chuzen-ji&action=edit&redlink=1)năm [784](/wiki/784), bao quanh là làng [Đền chùa Nikkō](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_ch%C3%B9a_Nikk%C5%8D). Đền của Nikko Tosho-gu được hoàn tất vào [1617](/wiki/1617)là một trong các nơi đón khách hành lễ đông nhất [thời Edo](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Edo). Nikko Tosho-gu, Đền Futarasan và Rinno-ji hiện cũng là Di sản được UNESCO công nhận. [[91]](#cite_note-91) [Yakushima](/wiki/Yakushima)(屋久島 *Yakushima*?) là một đảo diện tích 500 km² và gần 15.000 cư dân, nằm về phía nam của [Kyushu](/wiki/Kyushu)ở [huyện Kagoshima](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Kagoshima&action=edit&redlink=1) , bị chia cắt khỏi Tanegashima bởi eo biển Vincennes với ngọn núi cao nhất của đảo Myanoura 1.935 m. Được vây quanh bởi rừng rậm dày đặc, đặc trưng với cây thông liễu (ở Nhật gọi là Sugi) và nhiều họ cây đỗ quyên. [[92]](#cite_note-92)
### Tôn giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=28)]
Nhật Bản là nước có nhiều
[tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o). [Thần đạo](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o), tôn giáo lâu đời nhất ở Nhật Bản, là sự phức hợp của những tín ngưỡng sơ khai ở [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81). Thần đạo có các vị thần được gọi là "kami" có thể ban phúc lành, chẳng hạn như một cuộc hôn nhân. Vào [thế kỉ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6), [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) hệ phái [Bắc Tông](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BB%ABa) du nhập vào Nhật Bản qua [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). [Nghệ thuật](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt) và [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc) tinh tế của [đạo Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) khiến cho [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) này thu hút được sự quan tâm của [triều đình](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_%C4%91%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) lúc đó và Phật giáo trở thành [quốc giáo](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gi%C3%A1o) của Nhật Bản. Đạo Phật nhanh chóng được truyền bá khắp Nhật Bản và nhiều [tông phái Phật giáo](/wiki/C%C3%A1c_t%C3%B4ng_ph%C3%A1i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) đã ra đời và phát triển, trong đó nổi tiếng nhất ở phương Tây là [Thiền tông](/wiki/Thi%E1%BB%81n_t%C3%B4ng) (Zen). [Thiên chúa giáo](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_gi%C3%A1o) do người [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha) du nhập vào Nhật Bản năm 1549 và được khá nhiều người Nhật tin theo. Ngày nay ở Nhật không có một [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) nào nổi trội và trên thực tế, có nhiều người Nhật cùng lúc tin theo nhiều [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) khác nhau. Nhưng [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) vẫn được xem là quốc giáo của Nhật Bản với khoảng 90 triệu tín đồ và ảnh hưởng của nó vô cùng to lớn, sâu sắc vào mọi mặt trong [văn hóa](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a), [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) và lối sống của [người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt).
### Ẩm thực[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=29)] [Ẩm thực Nhật Bản](/wiki/%E1%BA%A8m_th%E1%BB%B1c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) rất phong phú và đặc biệt. Bao gồm [sushi](/wiki/Sushi), [trà đạo](/wiki/Tr%C3%A0_%C4%91%E1%BA%A1o) và các món khác như các loại bánh làm từ bột gạo.
Tuy nhiên, ẩm thưc Nhật Bản cũng khá nguy hiểm với những món ăn như
[gỏi](/wiki/N%E1%BB%99m) [cá nóc](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_n%C3%B3c) và **, được chế biến từ fugu** [cá xem sao](/w/index.php?title=C%C3%A1_xem_sao&action=edit&redlink=1)của Nhật Bản. Phần bắp và bụng được coi là khá an toàn, nhưng phải có một con mắt thật tinh tường để loại đi những chất độc. Đã bao người phải bỏ mạng vì ăn phải chất độc của món [fugu](/w/index.php?title=Fugu&action=edit&redlink=1)này. Thế nhưng đây được coi là [đặc sản](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_s%E1%BA%A3n)của Nhật Bản. Ở trung tâm [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D)có rất nhiều [nhà hàng](/wiki/Nh%C3%A0_h%C3%A0ng)chế biến món này. Thực khách sẽ tấm tắc khen ngon nếu họ còn sống sau khi ăn món này.
### Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=30)]
-
[Hōryū-ji](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_th%E1%BB%83_ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_khu_v%E1%BB%B1c_ch%C3%B9a_Horyuji)(法隆寺)
-
-
[Thành Himeji](/wiki/Th%C3%A0nh_Himeji)(姫路城, Himeji-jō (lâu đài hạc trắng)
-
-
-
[Ginkaku-ji](/wiki/Ginkakuji)vào mùa đông
-
[Kōfuku-ji](/wiki/Nara_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))là một ngôi chùa cổ ở trung tâm Nara
-
Chọn
[Omikuji](/w/index.php?title=Omikuji&action=edit&redlink=1)ở Đền Kasuga - Nara
-
-
-
-
-
-
-
-
Cây thông liễu (Sugi) ở
[Yakushima](/wiki/Yakushima)
## Thể thao[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=31)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Mao_Asada_2010_Olympic_medal_ceremony.jpg/150px-Mao_Asada_2010_Olympic_medal_ceremony.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Mao_Asada_2010_Olympic_medal_ceremony.jpg/150px-Mao_Asada_2010_Olympic_medal_ceremony.jpg)
**, huy chương vàng của** [Mao Asada](/wiki/Mao_Asada) [giải vô địch trượt băng nghệ thuật thế giới](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_tr%C6%B0%E1%BB%A3t_b%C4%83ng_ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1), trong buổi lễ phát thưởng tại đấu trường [Torino Palavela](/w/index.php?title=Torino_Palavela&action=edit&redlink=1), Italia.
Về truyền thống,
[Sumo](/wiki/Sumo) được coi là môn thể thao quốc gia của Nhật Bản và là một trong những môn thể thao có lượng người xem lớn nhất tại Nhật . Các môn võ như [93] [judo](/wiki/Judo), [karate](/wiki/Karate)& [kendō](/wiki/Kend%C5%8D)cũng phổ biến và được tập luyện rộng rãi khắp đất nước. Sau [thời kỳ Minh Trị](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Minh_Tr%E1%BB%8B), rất nhiều môn thể thao phương Tây đã du nhập vào Nhật và lan truyền nhanh chóng trong hệ thống giáo dục. [[94]](#cite_note-94) [Giải Bóng chày Nhật Bản](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_B%C3%B3ng_ch%C3%A0y_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) được thành lập năm 1936 . Ngày nay, [95] [bóng chày](/wiki/B%C3%B3ng_ch%C3%A0y)là môn thể thao có lượng người xem lớn nhất tại quốc gia này. Một trong những cầu thủ bóng chày nổi tiếng nhất của Nhật là [Ichiro Suzuki](/wiki/Suzuki_Ichir%C5%8D), người đã từng dành danh hiệu cầu thủ đáng giá nhất Nhật Bản các năm 1994, 1995, 1996 và hiện đang chơi cho giải bóng chày Bắc Mỹ (tên tiếng Anh: [Major League Baseball](/w/index.php?title=Major_League_Baseball&action=edit&redlink=1)).
Từ khi có sự thành lập
[Giải bóng đá chuyên nghiệp Nhật Bản](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_chuy%C3%AAn_nghi%E1%BB%87p_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) năm 1992, môn thể thao này cũng đã nhanh chóng phát triển mạnh mẽ . Nhật Bản là nước tổ chức [96] [Cúp bóng đá liên lục địa](/wiki/C%C3%BAp_Li%C3%AAn_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)từ năm 1981 tới 2004 và là nước đồng chủ nhà [World Cup 2002](/wiki/World_Cup_2002)cùng [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). [Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)là một trong những đội bóng thành công nhất ở châu Á với bốn lần dành chức vô địch [cúp bóng đá châu Á](/wiki/ASIAN_Cup). Nhật Bản là [đất nước](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia)đầu tiên ở [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)tổ chức 1 kỳ [Thế vận hội](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i), không kỳ [Thế vận hội](/wiki/Olympic)gì khác đó là [Thế vận hội Mùa hè 1964](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_M%C3%B9a_h%C3%A8_1964)tổ chức tại [Tokyo](/wiki/Tokyo). [Golf](/wiki/Golf) , [97] [đua ô tô](/wiki/%C4%90ua_%C3%B4_t%C3%B4), giải đua ô tô [Super GT](/w/index.php?title=Super_GT&action=edit&redlink=1)và [Formula Nippon](/w/index.php?title=Formula_Nippon&action=edit&redlink=1) cũng là những môn thể thao nổi tiếng ở Nhật. Đường đua [[98]](#cite_note-98) [Twin Ring Motegi](/w/index.php?title=Twin_Ring_Motegi&action=edit&redlink=1)được [Honda](/wiki/Honda)hoàn thành xây dựng năm 1997 để đưa môn đua công thức 1 tới Nhật. [Trượt băng nghệ thuật](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%A3t_B%C4%83ng_Ngh%E1%BB%87_Thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) cũng là một trong các môn thể thao phổ biến tại Nhật Bản; đặc biệt với sự cạnh tranh giữa [Mao Asada](/wiki/Asada_Mao) và [Kim Yuna](/wiki/Kim_Yuna) gần đây đã nổi lên như một hiện tượng và thu hút được rất nhiều sự quan tâm của công chúng Nhật Bản.
## Chính sách đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=32)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Fukuda_at_Davos.jpg/300px-Fukuda_at_Davos.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Fukuda_at_Davos.jpg/300px-Fukuda_at_Davos.jpg)
[Thủ tướng Yasuo Fukuda](/wiki/Yasuo_Fukuda)tại hội nghị thường niên của [Diễn đàn kinh tế thế giới](/w/index.php?title=WEF&action=edit&redlink=1)2008 nhóm họp ở Davos, Thụy Sĩ.
Từ sau
[Chiến tranh Lạnh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh), Nhật Bản bước vào thời điểm bước ngoặt điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng tăng cường tính độc lập, chủ động và tích cực hơn nhằm vươn lên thành cường quốc chính trị tương xứng với sức mạnh kinh tế, phát huy vai trò, và ảnh hưởng trên thế giới và vùng Châu Á - Thái Bình Dương. Theo đó, chính sách đối ngoại được triển khai theo 5 hướng cơ bản là:
- Giải quyết hòa bình các cuộc xung đột khu vực.
- Giải trừ quân bị và không phổ biến
[vũ khí hạt nhân](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n).
- Duy trì phát triển kinh tế thế giới.
- Hợp tác với các nước đang phát triển và các nước đang trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế.
- Giải quyết các vấn đề toàn cầu.
Mặc dù vẫn lấy quan hệ Nhật-
[Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) làm nền tảng chính sách đối ngoại , song gần đây Nhật Bản tăng cường chiến lược " [55] *Trở lại châu Á*", phát huy vai trò người đại diện cho [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)trong [Khối G8](/wiki/G8), lấy châu Á làm bàn đạp để từng bước đưa Nhật Bản trở thành cường quốc về chính trị; thúc đẩy cải cách [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), thực hiện mục tiêu trở thành thành viên thường trực của [Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc](/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%A3o_an_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)thông qua các đề nghị, các đóng góp cụ thể trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế và các vấn đề toàn cầu (Nhật Bản hiện cũng là thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an). Tuy nhiên còn một số hạn chế cơ bản: nội bộ chưa thống nhất, còn nhiều tranh cãi; hạn chế về hiến pháp và các luật lệ trong nước; bị kiềm chế bởi các cường quốc khác. Chính quyền của thủ tướng Koizumi đã thực hiện thăm dò khả năng sửa đổi hiến pháp, cho phép Nhật có quân đội và quyền tự vệ tập thể. Tuy nhiên điều này gây ra phản ứng mạnh từ các nước láng giềng, đặc biệt là [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c),...
Nhìn toàn cục, ở chừng mực nhất định, vai trò quốc tế của Nhật Bản đã được cải thiện hơn; vị thế của Nhật Bản đã được coi trọng hơn trong một số vấn đề quốc tế và khu vực như
[WTO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi), [Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương](/wiki/Di%E1%BB%85n_%C4%91%C3%A0n_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C3%81_-_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) (APEC), ARF, [ASEM](/wiki/ASEM), [UNHCR](/wiki/Cao_%E1%BB%A7y_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c_v%E1%BB%81_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_t%E1%BB%8B_n%E1%BA%A1n), [G8](/wiki/G8), Ủy ban [sông Mê Kông](/wiki/M%C3%AA_K%C3%B4ng), [ADB](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_ch%C3%A2u_%C3%81), PKO,... Dư luận chung tỏ ý đồng tình với việc Nhật Bản cần có vai trò to lớn hơn, đặc biệt trong những vấn đề kinh tế và các vấn đề toàn cầu vì Nhật Bản có ưu thế về tài chính.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=33) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=33)]
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=34) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=34)]
- Phạm Thu Giang
*Phúc Ông tự truyện -*, Nhà xuất bản Lý luận Chính trị và Sách Alpha, 2005. [Fukuzawa Yukichi](/wiki/Fukuzawa_Yukichi)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=35) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=35)] **Theo truyền thuyết,** [^](#cite_ref-1) [Thiên hoàng Jimmu](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng_Jimmu)đã thành lập Nhật Bản vào ngày này ông là Thiên hoàng đầu tiên của Nhật Bản; điều này được coi là mang tính biểu tượng. [^](#cite_ref-dano7212_2-0) [Dân số các Quốc Gia trên Thế Giới](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html), CIA World Factbook ước tính [^](#cite_ref-3) [Official Japan Statistics Bureau estimate](http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm)
- ^
**a** **ă** **â** [“Japan”](http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=158&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=84&pr.y=8). Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2010. [^](#cite_ref-5) [Human Development Report 2009](http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf). The United Nations. Retrieved 5 October 2009. [^](#cite_ref-6) [CIA World Factbook](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html)[Gini rankings] [^](#cite_ref-7) [Teach Yourself Japanese Message Board](http://www.sf.airnet.ne.jp/~ts/japanese/message/jpnEVwSABIuEVrrH_51.html) **Habu Jinko (2004).** [^](#cite_ref-8) *Ancient Jomon of Japan*. Cambridge Press. [^](#cite_ref-9) [“Jomon Fantasy: Resketching Japan's Prehistory”](http://web-japan.org/trends00/honbun/tj990615.html). web-japan.org. 22 tháng 6 năm 1999. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008. [^](#cite_ref-10) [“"Fakery" at the beginning, the ending and the middle of the Jomon Period”](http://www.jomon.or.jp/ebulletin11.html). Bulletin of the International Jomon Culture Conference (Vol. 1). 2004. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008. [^](#cite_ref-11) [“The Yayoi period (c.250 BC – c.AD 250)”](http://www.britannica.com/eb/article-23121). Encyclopædia Britannica. 2006. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. [^](#cite_ref-12) [Jared Diamond](/w/index.php?title=Jared_Diamond&action=edit&redlink=1)(tháng 6 năm 1998). [“Japanese Roots”](http://discovermagazine.com/1998/jun/japaneseroots1455). *.* [Discover Magazine](/w/index.php?title=Discover_Magazine&action=edit&redlink=1)Vol. 19 No. 6 [^](#cite_ref-13) [“Pottery”](http://encarta.msn.com/encyclopedia_761568150_4/Pottery.html#p26). MSN Encarta. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. **De Bary, William Theodore (2005).** [^](#cite_ref-14) [. Columbia University Press. tr. 1304.](http://books.google.com/books?vid=ISBN023112984X&id=6wS_ijD6DSgC&pg=RA1-PA1304&lpg=RA1-PA1304&ots=MxkZKlTRlU&dq=%22Chinese+mainland%22+%22Korean+peninsula%22+%22Japanese+archipelago%22&sig=hc4ew2p4cGdppzY6O_b0zWgaB6E#PRA1-PA1304,M1) *Sources of Japanese Tradition* [ISBN](/wiki/ISBN) [023112984X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/023112984X). Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2007. **William Gerald Beasley (1999).** [^](#cite_ref-15) [. University of California Press. tr. 42.](http://books.google.com/books?vid=ISBN0520225600&id=9AivK7yMICgC&pg=PA42&lpg=PA42&dq=Soga+Buddhism+intitle:History+intitle:of+intitle:Japan&sig=V65JQ4OzTFCopEoFVb8DWh5BD4Q#PPA42,M1) *The Japanese Experience: A Short History of Japan* [ISBN](/wiki/ISBN) [0520225600](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0520225600). Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. **Jesse Arnold.** [^](#cite_ref-16) [“Japan: The Making of a World Superpower (Imperial Japan)”](http://filebox.vt.edu/users/jearnol2/MeijiRestoration/imperial_japan.htm). vt.edu/users/jearnol2. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. **Kelley L. Ross.** [^](#cite_ref-17) [“The Pearl Harbor Strike Force”](http://www.friesian.com/pearl.htm). friesian.com. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-18) [“Japanese Instrument of Surrender”](http://library.educationworld.net/txt15/surrend1.html). educationworld.net. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. [^](#cite_ref-19) [“Damage Situation and Police Countermeasures associated with 2011Tohoku district – off the Pacific Ocean Earthquake”](http://www.npa.go.jp/archive/keibi/biki/higaijokyo_e.pdf). Japanese National Police Agency. Ngày 10 tháng 5 năm 2013, 10:00 JST. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2013. [^](#cite_ref-20) [“Nhiệt độ nước biển”](http://giappone.temperature.flowiktionary.org). Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2012. [^](#cite_ref-21) [“Flora and Fauna: Diversity and regional uniqueness”](https://web.archive.org/web/20070213035135/http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm)(bằng tiếng Anh). Website Đại sứ quán Nhật Bản tại Hoa Kỳ. [Bản gốc](http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm)lưu trữ 13 tháng 2 năm 2007. Truy cập 1 tháng 4 năm 2007. [^](#cite_ref-22) [“The Wildlife in Japan”](http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf)(bằng tiếng Anh). Bộ Môi trường (Nhật Bản). Truy cập 19 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-unesco1_23-0) [“Japan – Properties Inscribed on the World Heritage List”](http://whc.unesco.org/en/statesparties/jp)(bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 5 tháng 7 năm 2011. **12 người làm nên nước Nhật. Sakaiya Taichi. NXB Chính trị quốc gia. Chương 10: MacArthur - Thí nghiệm biến Nhật Bản thành một "nước Mỹ lý tưởng".** [^](#cite_ref-24) [^](#cite_ref-25) [Mục từ](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=1D71aWQ9OTkxNiZncm91cGlkPSZraW5kPWV4YWN0JmtleXdvcmQ9SElSJWMzJTk0SElUJWMzJTk0&page=1) *Hirôhitô*trong Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam
- ^
**a** **ă** [“World Factbook; Japan”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html). [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)). [2007-03-15](/w/index.php?title=2007-03-15&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-imf_27-0) [“World Economic Outlook Database; country comparisons”](http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/02/data/weorept.aspx?sy=2005&ey=2005&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C686%2C218%2C688%2C963%2C518%2C616%2C728%2C223%2C558%2C516%2C138%2C918%2C353%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C716%2C611%2C456%2C321%2C722%2C243%2C965%2C248%2C718%2C469%2C724%2C253%2C576%2C642%2C936%2C643%2C961%2C939%2C813%2C644%2C199%2C819%2C184%2C172%2C524%2C132%2C361%2C646%2C362%2C648%2C364%2C915%2C732%2C134%2C366%2C652%2C734%2C174%2C144%2C328%2C146%2C258%2C463%2C656%2C528%2C654%2C923%2C336%2C738%2C263%2C578%2C268%2C537%2C532%2C742%2C944%2C866%2C176%2C369%2C534%2C744%2C536%2C186%2C429%2C925%2C178%2C746%2C436%2C926%2C136%2C466%2C343%2C112%2C158%2C111%2C439%2C298%2C916%2C927%2C664%2C846%2C826%2C299%2C542%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698%2C941&s=NGDPD&grp=0&a=&pr1.x=64&pr1.y=9). [IMF](/wiki/Qu%E1%BB%B9_Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). [2006-09-01](/w/index.php?title=2006-09-01&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-28) [“Japan's Economy: Free at last”](http://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7193984). [The Economist](/wiki/The_Economist). 20 tháng 7 năm 2006. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-29) [Corporate Profile](http://www.jp-bank.japanpost.jp/en/aboutus/company/en_abt_cmp_profile.html), [Japan Post Bank](/w/index.php?title=Japan_Post_Bank&action=edit&redlink=1)Co., Ltd. **Blustein, Paul.** [^](#cite_ref-30) ["China Passes U.S. In Trade With Japan: 2004 Figures Show Asian Giant's Muscle".](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A40192-2005Jan26.html) *(* [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) [2005-01-27](/w/index.php?title=2005-01-27&action=edit&redlink=1)). Truy cập [2006-12-28](/w/index.php?title=2006-12-28&action=edit&redlink=1). [^](#cite_ref-31) [“Japan”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html). [The world factbook](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)). Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2009. [^](#cite_ref-imf.org_32-0) [“IMF report (WORLD ECONOMIC OUTLOOK Database, April 2006); date=[[2006-04]]”](http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcoutm.cfm?SD=1980&ED=2007&R1=1&R2=1&CS=3&SS=2&OS=C&DD=0&OUT=1&C=158&S=NGDP_RPCH-NGDP_R-NGDP-NGDPD-NGDP_D-NGDPRPC-NGDPPC-NGDPDPC-NGAP_NPGDP-NID_NGDP-NGSD_NGDP-PPPWGT-PPPSH-PPPEX-PPPPC-PCPIPCH-PCPI-LUR-GGB_NGDP-GGB-GGSB_NPGDP-GGSB-GGD_NGDP-GGD-GGND_NGDP-GGND-BCA_NGDPD-BCA-FLIBOR6&CMP=0&x=66&y=12). Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. Tựa đề URL chứa liên kết wiki ( [trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#wikilink_in_url)) [^](#cite_ref-33) [“Unemployment rate by age; date=[[2008-12]]”](http://www.stat.go.jp/english/data/roudou/154.htm). Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2009. Tựa đề URL chứa liên kết wiki ( [trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#wikilink_in_url)) [^](#cite_ref-34) [“Toshiba drops out of the HD DVD war”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7252172.stm). BBC News. Ngày 19 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2008. [^](#cite_ref-35) [“Blu-ray winner by KO in high-definition war”](http://www.latimes.com/business/la-fi-bluray20feb20,0,5286548.story?page=2). Los Angeles Times. 20 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2008. [^](#cite_ref-36) [“All Hollywood studios now lined up behind Blu-Ray”](http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSN2118265320080221). Reuters (The Hollywood Reporter). Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2008. **McDonald, Joe. "China to spend $136 billion on R&D."** [^](#cite_ref-37) *BusinessWeek*( [2006-12-04](/w/index.php?title=2006-12-04&action=edit&redlink=1)). [^](#cite_ref-38) [The Boom in Robot Investment Continues—900.000 Industrial Robots by 2003.](http://www.unece.org/press/pr2000/00stat10e.htm)and United Nations Economic Commission for Europe, Press release [2000-10-17](/w/index.php?title=2000-10-17&action=edit&redlink=1). Truy cập [2006-12-28](/w/index.php?title=2006-12-28&action=edit&redlink=1). [^](#cite_ref-39) [“2012 PRODUCTION STATISTICS”](http://oica.net/category/production-statistics/). International Organization of Motor Vehicle Manufacturers. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2013. [^](#cite_ref-40) [“World Motor Vehicle Production by Country”](http://www.oica.net/htdocs/statistics/tableaux2006/worldprod_country-2.pdf). [oica.net](/w/index.php?title=OICA&action=edit&redlink=1). 2006. Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-41) [“Japan Plans Moon Base by 2030”](http://www.moondaily.com/reports/Japan_Plans_Moon_Base_By_2030_999.html). MoonDaily. 3 tháng 8 năm 2006. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-42) [“Japanese Experiment Module, Mission”](http://kibo.jaxa.jp/en/mission/1j/1j_news/fd2_srms.html). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-43) [“2008 Most and Least Fuel Efficient Vehicles ”](http://www.fueleconomy.gov/feg/best/bestworstNF.shtml). fueleconomy.gov. 2008. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2008. **Lucien Ellington (** [^](#cite_ref-44) [2003-12-01](/w/index.php?title=2003-12-01&action=edit&redlink=1)). [“Beyond the Rhetoric: Essential Questions About Japanese Education”](http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html). Foreign Policy Research Institute. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007. [^](#cite_ref-45) [“School Education”](http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf)( [MEXT](/w/index.php?title=Ministry_of_Education,_Culture,_Sports,_Science_and_Technology_(Japan)&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2007. **Kate Rossmanith (** [^](#cite_ref-46) [2007-02-05](/w/index.php?title=2007-02-05&action=edit&redlink=1)). [“Rethinking Japanese education”](http://www.usyd.edu.au/news/international/226.html?newsstoryid=1568). The University of Sydney. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007. [^](#cite_ref-47) [“The Times Higher Education Supplement World University Rankings”](http://www.alnaja7.org/success/Education/times_world_ranking_2005.pdf)( [2005-10-28](/w/index.php?title=2005-10-28&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-48) [OECD’s PISA survey shows some countries making significant gains in learning outcomes](http://www.oecd.org/document/22/0,3343,en_2649_201185_39713238_1_1_1_1,00.html), [OECD](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_v%C3%A0_Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_Kinh_t%E1%BA%BF), 04/12/2007. [Range of rank on the PISA 2006 science scale](http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf) [^](#cite_ref-49) [MEXT's General Budget for FY2007](http://www.mext.go.jp/english/yosan/001.htm) [^](#cite_ref-50) [“Government Structure for Education, Culture, Sports,Science and Technology”](http://www.mext.go.jp/english/org/struct/003.htm). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-51) [“MEXT's Budget(FY2005)”](http://www.mext.go.jp/english/org/struct/004.htm). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2008. **Victor Rodwin.** [^](#cite_ref-52) [“Health Care in Japan”](http://www.nyu.edu/projects/rodwin/lessons.html). New York University. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-53) [“Health Insurance: General Characteristics”](http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html). National Institute of Population and Social Security Research. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-54) [SDF: Looking for a Few Good Women — To Date](http://blogs.wsj.com/japanrealtime/2013/07/18/sdf-looking-for-a-few-good-women-to-date/), The Wall Street Journal
- ^
**a** [Michael Green.](#cite_ref-realclearpolitics.com_55-1) **ă** [“Japan Is Back: Why Tokyo's New Assertiveness Is Good for Washington”](http://www.realclearpolitics.com/articles/2007/03/japan_is_back_why_tokyos_new_a.html). Real Clear Politics. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-Iraq_deployment_56-0) [“Tokyo says it will bring troops home from Iraq”](http://web.archive.org/web/20060701220151/http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php). [International Herald Tribune](/w/index.php?title=International_Herald_Tribune&action=edit&redlink=1). [2006-06-20](/w/index.php?title=2006-06-20&action=edit&redlink=1). [Bản gốc](http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php)lưu trữ ngày 1 tháng 7 năm 2006. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-57) [Japan Statistics Bureau](http://www.stat.go.jp/english/data/kokusei/2000/gaikoku/00/hyodai.htm), accessed ngày 8 tháng 12 năm 2007 [^](#cite_ref-ciapeople_58-0) [“World Factbook; Japan—People”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People). [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)). [2006-12-19](/w/index.php?title=2006-12-19&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2007. [^](#cite_ref-59) [“The World Factbook: Rank order—Life expectancy at birth”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html). [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)). [2006-12-19](/w/index.php?title=2006-12-19&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [“Statistical Handbook of Japan: Chapter 2—Population”](http://www.stat.go.jp/English/data/handbook/c02cont.htm). Japan Ministry of Internal Affairs and Communications. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. **Ogawa, Naohiro.** [^](#cite_ref-Ogawa_61-0) ["Demographic Trends and Their Implications for Japan's Future"](http://www.mofa.go.jp/j_info/japan/socsec/ogawa.html)The Ministry of Foreign Affairs of Japan. Transcript of speech delivered on ( [7 March](/w/index.php?title=7_March&action=edit&redlink=1), [1997](/wiki/1997)). Truy cập [14 May](/w/index.php?title=14_May&action=edit&redlink=1) [2006](/wiki/2006). **Hidenori Sakanaka (** [^](#cite_ref-62) [2005-10-05](/w/index.php?title=2005-10-05&action=edit&redlink=1)). [“Japan Immigration Policy Institute: Director's message”](http://jipi.gr.jp/english/message.html). Japan Immigration Policy Institute. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2007. **French, Howard.** [^](#cite_ref-63) ["Insular Japan Needs, but Resists, Immigration".](http://www.nytimes.com/2003/07/24/international/asia/24JAPA.html?ei=5007&en=53c7315175389e69&ex=1374379200&partner=USERLAND&pagewanted=all&position=)" [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times)" ( [2003-07-24](/w/index.php?title=2003-07-24&action=edit&redlink=1)). Truy cập [2007-02-21](/w/index.php?title=2007-02-21&action=edit&redlink=1). **Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (15 tháng 9 năm 2006).** [^](#cite_ref-64) [“International Religious Freedom Report 2006”](http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71342.htm). U.S. Department of State. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2007. **Shinsen-kokugojiten (新選国語辞典),** [^](#cite_ref-65) [Kyōsuke Kindaichi](/w/index.php?title=Ky%C5%8Dsuke_Kindaichi&action=edit&redlink=1), [Shogakukan](/wiki/Shogakukan), 2001, [ISBN 4-09-501407-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4095014075) **言語学大辞典セレクション：日本列島の言語 (** [^](#cite_ref-66) *Selection from the Encyclopædia of Linguistics: The Languages of the Japanese Archipelago*). "琉球列島の言語" ( *The Languages of the Ryukyu Islands*). 三省堂 1997 [^](#cite_ref-67) [“15 families keep ancient language alive in Japan”](http://web.archive.org/web/20030427150759/http://www.un.org/works/culture/japan_story.html). [UN](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c). [Bản gốc](http://www.un.org/works/culture/japan_story.html)lưu trữ ngày 27 tháng 4 năm 2003. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. **Lucien Ellington (1 tháng 9 năm 2005).** [^](#cite_ref-68) [“Japan Digest: Japanese Education”](http://web.archive.org/web/20060427225148/http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html). Đại học Indiana. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2006. [^](#cite_ref-69) [“A History of Manga”](http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html). NMP International. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. **Leonard Herman, Jer Horwitz, Steve Kent, and Skyler Miller.** [^](#cite_ref-70) [“The History of Video Games”](http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html). [Gamespot](/wiki/GameSpot). Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007. **Japanese Culture, The Concise** [^](#cite_ref-71) [Columbia Encyclopedia](/w/index.php?title=Columbia_Encyclopedia&action=edit&redlink=1), 1983 edition, © [Columbia University Press](/w/index.php?title=Columbia_University_Press&action=edit&redlink=1) [ISBN 0-380-63396-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0380633965) [^](#cite_ref-72) [“J-Pop History”](http://observer.guardian.co.uk/omm/story/0,,1550807,00.html). [The Observer](/w/index.php?title=The_Observer&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007. **Kelly, Bill. (1998). "Japan's Empty Orchestras: Echoes of Japanese culture in the performance of karaoke",** [^](#cite_ref-73) *The Worlds of Japanese Popular Culture: Gender, Shifting Boundaries and Global Cultures*, p. 76. Cambridge University Press. [^](#cite_ref-74) [“Asian Studies Conference, Japan (2000)”](http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm). Meiji Gakuin University. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007.
- ^
**a** **ă** **â** [“Windows on Asia—Literature: Antiquity to Middle Ages: Recent Past”](http://www.isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html). Michigan State University, Office of International Studies and Programs. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. **Mục từ "Japanese Literature" trong từ điển bách khoa** [^](#cite_ref-76) *Encarta Premium DVD 2006*, bản trên đĩa DVD, Copyright Microsoft Co 2005 (tiếng Anh). **N. I. Konrat,** [^](#cite_ref-77) *Văn học Nhật Bản từ cổ đến cận đại*, Trịnh Bá Đĩnh dịch, NXB Đà Nẵng, ĐN.1999. Trang 5 bài *Khái lược văn học Nhật Bản*. **Đề dẫn trong cuốn** [^](#cite_ref-78) *Nhật Bản văn học toàn sử*, 6 tập, nhiều tác giả (tiếng Nhật), trang 15 đến 24 [^](#cite_ref-WHHoryuji_79-0) [“Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/en/list/660). Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007. **June Kinoshita, Nicholas Palevsky (1998).** [^](#cite_ref-GW2JPN_80-0) [“Gateway to Japan, "A Japanese Prince and his temple"”](http://books.google.com/books?vid=ISBN477002018X&id=D7_MSioiABQC&pg=PA47&lpg=PA47&dq=horyu+ji&sig=rCzslyeVelQqIdoGPlEuJDDhxzU). Kodansha International. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007. [^](#cite_ref-81) [“The Origin of the Gusuku, UNESCO World Heritage”](http://www.wonder-okinawa.jp/002/002/e_index.html). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-82) [“Himeji-jo, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=661). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-83) [“Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome), UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/en/list/775). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-84) [“World Heritage Historic Monuments of Ancient Kyoto, UNESCO World Heritage”](http://www.city.kyoto.jp/bunshi/bunkazai/sekaiisan-e.htm). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-85) [“Historic Villages of Shirakawa-go and Gokayama, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=734). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-86) [“Itsukushima Shinto Shrine, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/en/list/776). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-yomiuri_87-0) *The Yomiuri Shimbun*, "Iwami picked as World Heritage site" June 2007 [^](#cite_ref-88) [“Sacred Sites and Pilgrimage Routes in the Kii Mountain Range, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=1142). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-89) [“Shirakami-Sanchi, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/en/list/663). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-90) [“Shiretoko National Park, UNESCO World Heritage”](http://www.biodic.go.jp/english/jpark/np/siretoko_e.html). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-91) [“Shrines and Temples of Nikko, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/en/list/913). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-92) [“Yakushima, UNESCO World Heritage”](http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=662). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-93) [“Sumo: East and West”](http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html). [PBS](/wiki/PBS). Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-94) [“Culture and Daily Life”](http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports). Embassy of Japan in the UK. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2007. **Nagata, Yoichi and Holway, John B. (1995). “Japanese Baseball”. Trong Pete Palmer.** [^](#cite_ref-95) *Total Baseball*. New York: Viking Press. tr. 547. [^](#cite_ref-96) [“Soccer as a Popular Sport: Putting Down Roots in Japan”](http://www.tjf.or.jp/takarabako/PDF/TB09_JCN.pdf)( **Fred Varcoe.** [^](#cite_ref-97) [“Japanese Golf Gets Friendly”](http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp). [Metropolis](/w/index.php?title=Metropolis_(English_magazine_in_Japan)&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007. **Len Clarke.** [^](#cite_ref-98) [“Japanese Omnibus: Sports”](http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp). [Metropolis](/w/index.php?title=Metropolis_(English_magazine_in_Japan)&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=36) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=36)]
|
|![]()
[Nhật Bản](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Japan?uselang=vi) [Đại Sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam](http://www.vn.emb-japan.go.jp/index_v.html) [Văn phòng Thủ Tướng Nhật Bản](http://www.kantei.go.jp/) [Vietnavi tại Nhật Bản](http://www.vietnavi.com/) [Giới thiệu Nhật Bản](http://www.japan-guide.com/) [Văn hóa Nhật Bản](http://samurai.edu.vn/van-hoa-nhat-ban-30/) [Hội Thanh niên Sinh viên Việt Nam tại Nhật Bản - VYSA](http://www.vysajp.org/) [Nghiên Cứu Nhật Bản và Đông Bắc Á](http://www.ncnb.org.vn/)
|
|
|
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1053 hit (1), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate