text:
Sherlock Holmes
Sherlock Holmes (phát âm tiếng Việt: Sê-lốc Hôm[1]) là một nhân vật thám tử hư cấu vào cuối thế kỉ 19 và đầu thế kỉ 20, xuất hiện lần đầu trong tác phẩm của nhà văn Arthur Conan Doyle xuất bản năm 1887. Ông là một thám tử tư ở Luân Đôn nổi tiếng nhờ trí thông minh, khả năng suy diễn logic và quan sát tinh tường trong khi phá những vụ án mà cảnh sát phải bó tay. Nhiều người cho rằng Sherlock Holmes là nhân vật thám tử hư cấu nổi tiếng nhất trong lịch sử văn học và là một trong những nhân vật văn học được biết đến nhiều nhất trên toàn thế giới.
Sherlock Holmes đã xuất hiện trong 4 tiểu thuyết và 56 truyện ngắn của nhà văn Conan Doyle. Hầu như tất cả các tác phẩm đều được viết dưới dạng ghi chép của bác sĩ John H. Watson, người bạn thân thiết và người ghi chép tiểu sử của Holmes, chỉ có 2 tác phẩm được viết dưới dạng ghi chép của chính Holmes và 2 tác phẩm khác dưới dạng ghi chép của người thứ ba. Hai tác phẩm đầu tiên trong số này, 2 tiểu thuyết ngắn, xuất hiện lần đầu tiên trên tờ Beeton's Christmas Annual năm 1887 và tờ Lippincott's Monthly Magazine năm 1890. Thám tử Holmes trở nên cực kì nổi tiếng khi loạt truyện ngắn của Doyle được xuất bản trên tạp chí The Strand Magazine năm 1891. Các tác phẩm được viết xoay quanh thời gian từ năm 1878 đến năm 1903 với vụ án cuối cùng vào năm 1914.
Nhân vật Sherlock Holmes còn được xuất hiện trong loạt tác phẩm trinh thám về Arsène Lupin của Maurice Leblanc[2]
Mục lục
Nhân vật[sửa | sửa mã nguồn]
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Theo như các tác phẩm của Conan Doyle, Holmes sinh năm 1854. Ông bắt đầu sống ở 221B phố Baker, Luân Đôn cùng bác sĩ Watson, bạn thân và người viết tiểu sử cho Holmes.
Holmes có một người anh trai, Mycroft Holmes, một viên chức chính phủ đã từng xuất hiện trong ba truyện The Adventure of the Greek Interpreter (Người thông ngôn Hy Lạp), The Adventure of the Final Problem (Vụ án cuối cùng) và The Adventure of the Bruce-Partington Plans (Kế hoạch của Bruce-Partington). Trong tập Người thông ngôn Hy Lạp, Sherlock Holmes cũng tiết lộ cho bác sĩ Watson biết bà nội của Holmes là em gái của họa sĩ người Pháp nổi tiếng Claude Joseph Vernet.
Phụ giúp Holmes điều tra, ngoài bác sĩ Watson, còn có đám trẻ con ở phố Baker. Những nhân viên cảnh sát thường làm việc với Holmes trong các vụ án là thanh tra Lestrade, thanh tra Gregson, thanh tra Stanley Hopkins và thanh tra Jones thuộc Scotland Yard. Ngoài ra còn có thanh tra Francois Le Villard của cảnh sát Pháp.
Kẻ thủ không đội trời chung của Sherlock Holmes là giáo sư James Moriarty (người được mệnh danh "Napoléon của tội ác"), hai người đã đụng độ và cùng rơi xuống thác nước Reichenbach. Conan Doyle đã dự định dùng cái kết này cho tập Điệp vụ cuối cùng để kết thúc chuỗi tác phẩm về Sherlock Holmes của ông, nhưng độc giả đã gửi vô số thư tới Doyle buộc ông phải trở lại sáng tác tiếp tiểu thuyết The Hound of the Baskervilles (Con chó săn của dòng họ Baskervilles), tuy nhiên vụ án trong tác phẩm này xảy ra trước khi Holmes gặp Moriarty. Holmes thực sự trở lại trong truyện The Adventure of the Empty House (Bí mật ngôi nhà trống), trong đó Conan Doyle giải thích rằng chỉ có Moriarty rơi khỏi vách đá còn Holmes thì chỉ giả chết để tiếp tục điều tra về tổ chức của Moriarty. Nhân vật Moriarty được cho là lấy từ hình ảnh của tên tội phạm người Mỹ gốc Đức Adam Worth.
Tính cách và thói quen[sửa | sửa mã nguồn]
Là một thám tử có phương pháp điều tra rất khoa học nhưng trong cuộc sống riêng Holmes lại rất bừa bộn, theo như ghi chép của bác sĩ Watson, Holmes vứt bừa bãi mọi thứ ra phòng từ ghi chép vụ án đến sản phẩm của những phản ứng hóa học mà ông đã thực hiện. Holmes cũng có một thói quen xấu đó là sử dụng cocaine và morphine. Ngoài ra ông cũng là người nghiện thuốc lá nặng và nổi tiếng với hình ảnh vừa suy luận về vụ án vừa ngậm tẩu thuốc.
Trong các tác phẩm, Holmes luôn tỏ ra là một người lạnh lùng và thờ ơ với mọi thứ không liên quan đến vụ án. Trong khi điều tra, ông luôn giữ chuỗi suy luận của mình mà chỉ nói ra những kết luận hoặc những nhận xét khó hiểu, chỉ sau khi vụ án đã được phá Holmes mới tiết lộ tất cả những lập luận dẫn tới việc phá án. Holmes cũng là người rất can đảm, ông luôn bình thản xem xét hiện trường các vụ án tàn bạo và kinh khủng, ông không cho phép những điều mê tín dị đoan (như trong tiểu thuyết Con chó săn của dòng họ Baskervilles) hay những tình huống kỳ dị làm mình khiếp sợ.
Tuy có vẻ là người cô độc, lạnh lùng và vô cảm, Holmes thực ra lại rất giỏi trong việc nhận xét về cảm xúc của người đối diện, ông có thể xoa dịu và làm an lòng những khách hàng đang gặp khủng hoảng về tâm lý. Holmes cũng chơi rất thân với bác sĩ Watson và có lẽ cũng từng có tình cảm với một người phụ nữ, đó là bà Irene Adler trong truyện ngắn A Scandal in Bohemia (Vụ tai tiếng xứ Bohemia).
Hiểu biết và kỹ năng[sửa | sửa mã nguồn]
Ngay trong tác phẩm đầu tiên, A Study in Scarlet (Chiếc nhẫn tình cờ), bác sĩ Watson đã liệt kê theo suy đoán của ông những hiểu biết và kỹ năng mà Holmes có:
- Hiểu biết về văn học: Không.
- Hiểu biết về thiên văn: Không.
- Hiểu biết về chính trị: Yếu.
- Hiểu biết về thực vật: Lộn xộn. Am hiểu thuốc phiện và các loại chất độc nói chung. Hoàn toàn không biết gì về nghề làm vườn.
- Hiểu biết về địa chất: Có những hiểu biết thực tế, nhưng hạn chế. Thoạt nhìn có thể phân biệt được ngay các loại đất khác nhau.
- Hiểu biết về hóa học: Sâu sắc.
- Hiểu biết về giải phẫu: Chính xác nhưng không có hệ thống.
- Hiểu biết về các tin tức giật gân: Rất tốt. Ông tỏ ra biết mọi chi tiết của mọi sự kiện khủng khiếp đã từng xảy ra trong vòng một thế kỷ.
- Trình độ violin: Bậc thầy.
- Chuyên gia đấu kiếm, quyền Anh và đánh gậy.
- Vận dụng thành thạo luật pháp Anh.
Trong các tác phẩm tiếp theo, có thể thấy danh sách trên là không chính xác, ví dụ bác sĩ Watson cho rằng Holmes ít hiểu biết về chính trị đương thời, nhưng trong truyện ngắn Vụ tai tiếng xứ Bohemia thám tử đã ngay lập tức nhận ra địa vị thật của người giả làm Công tước von Kramm.(Việc Holmes nhận ra địa vị thật của khách hàng là nhờ suy luận vào bức thư và phong thái cũng như cách ăn mặc của nhà vua chứ không phải bằng kiến thức chính trị).
Ngoài ra Holmes nghiên cứu rất sâu những môn cần thiết cho việc phá án. Ông rất giỏi trong việc giải các loại mật mã. Ông cũng là bậc thầy về cải trang, Holmes có thể biến thành một thủy thủ như trong The Sign of Four (Dấu hiệu bộ tứ), người nghiện thuốc phiện trong The Man with the Twisted Lip (Người đàn ông môi trề), hay một linh mục già trong Vụ án cuối cùng. Với một chiếc kính lúp, Holmes có thể suy đoán nhân dạng của thủ phạm từ những dấu vết để lại như vết chân, vết giày dép, vết bánh xe và tàn thuốc (Holmes có thể phân biệt hầu hết các loại thuốc được hút chỉ từ tàn thuốc để lại).
Hơn nữa, độc giả còn được biết, Sherlock Holmes là người gan dạ, và đặc biệt là rất khỏe mạnh. Ông luôn dám đối mặt với những hiểm nguy, tự mình khám phá các bí ẩn chết người mà không mảy may nao núng. Trong một tập "Dải băng lốm đốm", Sherlock Holmes đã tỏ ra không e dè gì trước một gã đô con đến dọa nạt và bẻ cong thanh cời than vốn rất cứng trong văn phòng của Holmes. Nhưng ông vẫn tươi cười, và sau khi vị khách đi khỏi, ông dễ dàng "vuốt" thẳng lại thanh cời than.
Suy luận kiểu Holmes[sửa | sửa mã nguồn]
Trong tập Chiếc nhẫn tình cờ, Holmes có viết một tiểu luận theo đó "Từ một giọt nước, một người suy luận logic có thể nêu được khả năng đó là một giọt nước Đại Tây Dương hay một giọt nước từ thác Niagara". Những vụ án do Holmes điều tra thường bắt đầu với việc ông thể hiện khả năng suy luận tuyệt vời của mình như đoán ra thân thế và nghề nghiệp của khách hàng mà không cần hỏi thông tin từ họ.
Phương pháp suy luận của Holmes thường là đi từ những chứng cứ quan sát được đến ý nghĩa của những chứng cứ đó, tức là "Nếu có A thì có B". Ví dụ trong truyện ngắn Vụ tai tiếng xứ Bohemia, sau khi nhìn thấy Watson, Holmes suy luận được rằng ông này mới bị ướt sũng và có một cô hầu gái vụng về và bất cẩn nhất trên đời, ông giải thích cho lập luận của mình như sau:
- Phía bên trong lớp da chiếc giày bên trái của bác sĩ Watson có sáu vết xước gần như song song. Rõ ràng là những vết xước đó gây ra do một người bất cẩn khi chà xát xung quanh mép gót giày để lau bùn.
- Người lau giày cho bác sĩ chỉ có thể là người hầu gái của ông.
- Người lau bùn mà để lại những vết xước như vậy hẳn phải là người bất cẩn và vụng về.
- Đôi giày có nhiều bùn đến mức phải lau như vậy chỉ có thể là người mang nó vừa phải đi trong thời tiết giá lạnh và ẩm ướt.
Ở đây "A" là những vết xước nhìn thấy trên đôi giày của bác sĩ Watson, còn "B" là việc ông này bị ướt và người hầu gái bất cẩn.
Sự thành công trong suy luận của Holmes cũng còn do ông có phương pháp nghiên cứu hiện trường vụ án rất khoa học và cẩn thận, và do ông rất am hiểu những lĩnh vực liên quan như pháp y hay chất độc. Theo Holmes, những kết luận logic của ông thực ra là "đơn giản" và "hiển nhiên". Điều quan trọng trong những suy luận của Holmes là phải triệt tiêu được càng nhiều khả năng xảy ra càng tốt. Bác sĩ Watson đôi khi cũng thử áp dụng phương pháp này nhưng ông thường sai trong hầu hết các trường hợp.
when you have eliminated the impossible whatever remains, however improbable, must be the truth (Sau khi đã loại bỏ những gì không thể thì cái còn lại, dù vô lý đến đâu, cũng vẫn là sự thật).
Cho đến năm 2007, các tổ chức an ninh MI5 và tình báo MI6 của Anh vẫn dạy phương pháp suy luận này cho nhân viên của họ[3].
Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm của Conan Doyle[sửa | sửa mã nguồn]
- Tiểu thuyết
- Chiếc nhẫn tình cờ (A Study in Scarlet, 1887)
- Truy Tìm Dấu Bộ Tứ (The Sign of the Four, 1890) (bản dịch khác: Dấu bộ tứ)
- Con chó săn của dòng họ Baskervilles (The Hound of the Baskervilles, 1901)
- Thung lũng khủng khiếp (The Valley of Fear, 1915)
- Truyện ngắn
Các truyện ngắn xuất hiện thường kỳ trên các báo và tạp chí, sau đó đã được tổng hợp trong 5 tập truyện ngắn:
- Những cuộc phiêu lưu của Sherlock Holmes, bao gồm các truyện xuất bản năm 1891–1892 trên tờ The Strand
- Những hồi ức về Sherlock Holmes, bao gồm các truyện xuất bản năm 1892–1893 trên tờ The Strand
- Sherlock Holmes trở lại, bao gồm các truyện xuất bản năm 1903–1904 trên tờ The Strand
- Cung đàn sau cuối (His Last Bow), bao gồm các truyện xuất bản năm 1908–1913 và 1917
- Hồ sơ của Sherlock Holmes, bao gồm các truyện xuất bản năm 1921–1927
Tác phẩm khác[sửa | sửa mã nguồn]
Do Sherlock Holmes đã trở nên rất nổi tiếng với độc giả thế giới, đã có rất nhiều vở kịch và bộ phim được sáng tác dựa trên những tác phẩm của Conan Doyle về Holmes, về mặt này có thể so sánh Holmes với những nhân vật hư cấu nổi tiếng khác như Hamlet hay Dracula.
Sách Kỷ lục Guinness đã thống kê Holmes là nhân vật điện ảnh xuất hiện nhiều nhất, với sự diễn xuất của 70 nam diễn viên khác nhau trong trên 200 bộ phim.
Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Sherlock Holmes được độc giả hâm mộ tới mức đã có rất nhiều hội những người hâm mộ ông được thành lập, hội đầu tiên được thành lập năm 1934 ở Mỹ, sau đó là ở Anh và Đan Mạch. Năm 1990 người ta đã mở Bảo tàng Sherlock Holmes ở phố Baker, đây là bảo tàng cho một nhân vật hư cấu đầu tiên được mở trên thế giới.
Sự nổi tiếng của Sherlock Holmes đã làm nhiều người lầm tưởng rằng những tác phẩm của Conan Doyle là mở đầu cho dòng văn học trinh thám. Thực ra thì tính cách của Holmes và phương pháp điều tra của ông đã được Doyle lấy cảm hứng từ hai nhân vật thám tử C. Auguste Dupin và Monsieur Lecoq trong các tác phẩm của Edgar Allan Poe và Émile Gaboriau. Sau Holmes, rất nhiều nhân vật thám tử trong văn học cũng có phương pháp nghiên cứu tương tự ông hoặc là trích dẫn những câu nói của Holmes trong quá trình điều tra của mình. Nhân vật truyện tranh Shinichi Kudo trong bộ truyện Thám tử lừng danh Conan thường xuyên trích dẫn những câu nói của Holmes và thậm chí còn lấy tên giả theo tên của Conan Doyle (Edogawa Conan).
Điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2009 vừa ra mắt bộ phim điện ảnh "Sherlock Holmes" với sự tham gia của 2 tài tử Jude Law và Robert Downey Jr. Trong phim, Robert Downey đóng vai thám tử Sherlock Holmes và Jude Law vai bác sĩ Watson. Bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm của Athur Donan Doyle. Đạo diễn lừng danh Guy Ritchie chịu trách nhiệm chỉnh sửa khâu kịch bản và đạo diễn.Đầu tiên phải kể đến tạo hình của nhân vật bác sĩ John Watson. Người bạn thân đồng thời là cộng sự đắc lực Sherlock Holmes vốn được biết đến với một vẻ bề ngoài tròn trịa, thấp béo và không có dáng dấp... "anh hùng" lắm. Tuy nhiên, Guy Richie lại không muốn như thế. Đạo diễn này muốn cặp đôi Sherlock Holmes - John Watson phải có một sự tương đồng nhất định, cả về tài năng và ngoại hình. Chính vì thế, anh chàng "Don Juan" của Hollywood, Jude Law, đã được mời vào vai diễn này. Dáng vẻ lãng tử, khuôn mặt điển trai của Jude Law chắc chắn sẽ mang đến cho các khán giả một hình ảnh John Watson hoàn toàn mới.
Năm 2010, các nhà làm phim Mark Gatiss và Steven Moffat đã cho ra đời series phim truyền hình của BBC: Sherlock. Một Sherlock Holmes của thế kỉ 21. Khác với phiên bản Mĩ, phiên bản Anh mang những nét rất riêng và độc đáo. Sherlock của nước Anh là một nhân vật độc nhất vô nhị, là sự hòa trộn giữa con người Sherlock Holmes trong nguyên bản của Conan Doyle với hơi thở thời đại của thế kỉ 21. Cùng với một kịch bản thông minh và tinh tế, chẳng có gì lạ khi Sherlock (BBC) với sự hóa thân của Benedict Cumberbatch (vai Sherlock Holmes), Martin Freeman (Bác sĩ John Watson) lại vô cùng thành công và được đón nhận.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
http://meokinhvuong.blogspot.com/2011/01/nguon-goc-ten-goi-sherlock-holmes.html

markdown:
# Sherlock Holmes
[Sherlock Holmes (định hướng)](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1).
|Sherlock Holmes|
|
|![]()
Sherlock Holmes (Sidney Paget, 1904)
[Ngài](/wiki/Ng%C3%A0i) [Arthur Conan Doyle](/wiki/Arthur_Conan_Doyle) [Suy diễn logic](/wiki/Suy_di%E1%BB%85n_logic) [Mycroft Holmes](/w/index.php?title=Mycroft_Holmes&action=edit&redlink=1)(anh trai) **Sherlock Holmes** (phát âm tiếng Việt: **Sê-lốc Hôm** ) là một nhân vật [1] [thám tử](/wiki/Th%C3%A1m_t%E1%BB%AD)hư cấu vào cuối thế kỉ 19 và đầu thế kỉ 20, xuất hiện lần đầu trong tác phẩm của nhà văn [Arthur Conan Doyle](/wiki/Arthur_Conan_Doyle)xuất bản năm [1887](/wiki/1887). Ông là một thám tử tư ở [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n)nổi tiếng nhờ trí thông minh, khả năng [suy diễn logic](/wiki/Suy_di%E1%BB%85n_logic)và quan sát tinh tường trong khi phá những vụ án mà cảnh sát phải bó tay. Nhiều người cho rằng Sherlock Holmes là nhân vật thám tử hư cấu nổi tiếng nhất trong lịch sử [văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc)và là một trong những nhân vật văn học được biết đến nhiều nhất trên toàn thế giới.
Sherlock Holmes đã xuất hiện trong 4
[tiểu thuyết](/wiki/Ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt) và 56 [truyện ngắn](/wiki/Truy%E1%BB%87n_ng%E1%BA%AFn) của nhà văn Conan Doyle. Hầu như tất cả các tác phẩm đều được viết dưới dạng ghi chép của bác sĩ [John H. Watson](/wiki/John_H._Watson), người bạn thân thiết và người ghi chép tiểu sử của Holmes, chỉ có 2 tác phẩm được viết dưới dạng ghi chép của chính Holmes và 2 tác phẩm khác dưới dạng ghi chép của người thứ ba. Hai tác phẩm đầu tiên trong số này, 2 tiểu thuyết ngắn, xuất hiện lần đầu tiên trên tờ *Beeton's Christmas Annual* năm [1887](/wiki/1887) và tờ *Lippincott's Monthly Magazine* năm [1890](/wiki/1890). Thám tử Holmes trở nên cực kì nổi tiếng khi loạt truyện ngắn của Doyle được xuất bản trên tạp chí *The Strand Magazine* năm [1891](/wiki/1891). Các tác phẩm được viết xoay quanh thời gian từ năm [1878](/wiki/1878) đến năm [1903](/wiki/1903) với vụ án cuối cùng vào năm [1914](/wiki/1914).
Nhân vật Sherlock Holmes còn được xuất hiện trong loạt tác phẩm trinh thám về
[Arsène Lupin](/wiki/Ars%C3%A8ne_Lupin) của [Maurice Leblanc](/wiki/Maurice_Leblanc) [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Nhân vật[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=1)]
### Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=2)]
Theo như các tác phẩm của Conan Doyle, Holmes sinh năm 1854. Ông bắt đầu sống ở
[221B phố Baker](/w/index.php?title=221B_ph%E1%BB%91_Baker&action=edit&redlink=1), Luân Đôn cùng bác sĩ Watson, bạn thân và người viết tiểu sử cho Holmes.
Holmes có một người anh trai, Mycroft Holmes, một viên chức chính phủ đã từng xuất hiện trong ba truyện
* (Người thông ngôn Hy Lạp), The Adventure of the Greek Interpreter* *(Vụ án cuối cùng) và* [The Adventure of the Final Problem](/w/index.php?title=The_Adventure_of_the_Final_Problem&action=edit&redlink=1) *(Kế hoạch của Bruce-Partington). Trong tập* [The Adventure of the Bruce-Partington Plans](/w/index.php?title=The_Adventure_of_the_Bruce-Partington_Plans&action=edit&redlink=1) *Người thông ngôn Hy Lạp*, Sherlock Holmes cũng tiết lộ cho bác sĩ Watson biết bà nội của Holmes là em gái của họa sĩ người Pháp nổi tiếng [Claude Joseph Vernet](/w/index.php?title=Claude_Joseph_Vernet&action=edit&redlink=1).
Phụ giúp Holmes điều tra, ngoài bác sĩ Watson, còn có đám trẻ con ở phố Baker. Những nhân viên cảnh sát thường làm việc với Holmes trong các vụ án là thanh tra Lestrade, thanh tra Gregson, thanh tra Stanley Hopkins và thanh tra Jones thuộc
[Scotland Yard](/wiki/Scotland_Yard). Ngoài ra còn có thanh tra Francois Le Villard của cảnh sát Pháp.
Kẻ thủ không đội trời chung của Sherlock Holmes là giáo sư
[James Moriarty](/wiki/James_Moriarty) (người được mệnh danh "Napoléon của tội ác"), hai người đã đụng độ và cùng rơi xuống thác nước Reichenbach. Conan Doyle đã dự định dùng cái kết này cho tập *Điệp vụ cuối cùng* để kết thúc chuỗi tác phẩm về Sherlock Holmes của ông, nhưng độc giả đã gửi vô số thư tới Doyle buộc ông phải trở lại sáng tác tiếp tiểu thuyết * (Con chó săn của dòng họ Baskervilles), tuy nhiên vụ án trong tác phẩm này xảy ra trước khi Holmes gặp Moriarty. Holmes thực sự trở lại trong truyện The Hound of the Baskervilles* *(Bí mật ngôi nhà trống), trong đó Conan Doyle giải thích rằng chỉ có Moriarty rơi khỏi vách đá còn Holmes thì chỉ giả chết để tiếp tục điều tra về tổ chức của Moriarty. Nhân vật Moriarty được cho là lấy từ hình ảnh của tên tội phạm người* [The Adventure of the Empty House](/w/index.php?title=The_Adventure_of_the_Empty_House&action=edit&redlink=1) [Mỹ gốc Đức](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%A9c) [Adam Worth](/wiki/Adam_Worth).
### Tính cách và thói quen[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=3)]
Là một thám tử có phương pháp điều tra rất khoa học nhưng trong cuộc sống riêng Holmes lại rất bừa bộn, theo như ghi chép của bác sĩ Watson, Holmes vứt bừa bãi mọi thứ ra phòng từ ghi chép vụ án đến sản phẩm của những phản ứng hóa học mà ông đã thực hiện. Holmes cũng có một thói quen xấu đó là sử dụng
[cocaine](/wiki/Cocain) và [morphine](/wiki/Morphine). Ngoài ra ông cũng là người nghiện [thuốc lá](/wiki/Thu%E1%BB%91c_l%C3%A1) nặng và nổi tiếng với hình ảnh vừa suy luận về vụ án vừa ngậm [tẩu thuốc](/w/index.php?title=T%E1%BA%A9u_thu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1).
Trong các tác phẩm, Holmes luôn tỏ ra là một người lạnh lùng và thờ ơ với mọi thứ không liên quan đến vụ án. Trong khi điều tra, ông luôn giữ chuỗi suy luận của mình mà chỉ nói ra những kết luận hoặc những nhận xét khó hiểu, chỉ sau khi vụ án đã được phá Holmes mới tiết lộ tất cả những lập luận dẫn tới việc phá án. Holmes cũng là người rất can đảm, ông luôn bình thản xem xét hiện trường các vụ án tàn bạo và kinh khủng, ông không cho phép những điều mê tín dị đoan (như trong tiểu thuyết
*Con chó săn của dòng họ Baskervilles*) hay những tình huống kỳ dị làm mình khiếp sợ.
Tuy có vẻ là người cô độc, lạnh lùng và vô cảm, Holmes thực ra lại rất giỏi trong việc nhận xét về cảm xúc của người đối diện, ông có thể xoa dịu và làm an lòng những khách hàng đang gặp khủng hoảng về tâm lý. Holmes cũng chơi rất thân với bác sĩ Watson và có lẽ cũng từng có tình cảm với một người phụ nữ, đó là bà
[Irene Adler](/w/index.php?title=Irene_Adler&action=edit&redlink=1) trong truyện ngắn * (Vụ tai tiếng xứ Bohemia). A Scandal in Bohemia*
### Hiểu biết và kỹ năng[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=4)]
Ngay trong tác phẩm đầu tiên,
* (Chiếc nhẫn tình cờ), bác sĩ Watson đã liệt kê theo suy đoán của ông những hiểu biết và kỹ năng mà Holmes có: A Study in Scarlet*
- Hiểu biết về
[văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc): Không.
- Hiểu biết về
[thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc): Không.
- Hiểu biết về
[chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B): Yếu.
- Hiểu biết về
[thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt): Lộn xộn. Am hiểu [thuốc phiện](/wiki/Thu%E1%BB%91c_phi%E1%BB%87n)và các loại [chất độc](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_%C4%91%E1%BB%99c)nói chung. Hoàn toàn không biết gì về nghề làm vườn.
- Hiểu biết về
[địa chất](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%8Dc): Có những hiểu biết thực tế, nhưng hạn chế. Thoạt nhìn có thể phân biệt được ngay các loại đất khác nhau.
- Hiểu biết về
[hóa học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc): Sâu sắc.
- Hiểu biết về
[giải phẫu](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu_h%E1%BB%8Dc): Chính xác nhưng không có hệ thống.
- Hiểu biết về các tin tức giật gân: Rất tốt. Ông tỏ ra biết mọi chi tiết của mọi sự kiện khủng khiếp đã từng xảy ra trong vòng một thế kỷ.
- Trình độ
[violin](/wiki/V%C4%A9_c%E1%BA%A7m): Bậc thầy.
- Chuyên gia
[đấu kiếm](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5u_ki%E1%BA%BFm), [quyền Anh](/wiki/Quy%E1%BB%81n_Anh)và [đánh gậy](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1nh_g%E1%BA%ADy&action=edit&redlink=1).
- Vận dụng thành thạo
[luật pháp Anh](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p_Anh&action=edit&redlink=1).
Trong các tác phẩm tiếp theo, có thể thấy danh sách trên là không chính xác, ví dụ bác sĩ Watson cho rằng Holmes ít hiểu biết về chính trị đương thời, nhưng trong truyện ngắn
*Vụ tai tiếng xứ Bohemia* thám tử đã ngay lập tức nhận ra địa vị thật của người giả làm Công tước von Kramm.(Việc Holmes nhận ra địa vị thật của khách hàng là nhờ suy luận vào bức thư và phong thái cũng như cách ăn mặc của nhà vua chứ không phải bằng kiến thức chính trị).
Ngoài ra Holmes nghiên cứu rất sâu những môn cần thiết cho việc phá án. Ông rất giỏi trong việc giải các loại
[mật mã](/wiki/M%E1%BA%ADt_m%C3%A3_h%E1%BB%8Dc). Ông cũng là bậc thầy về cải trang, Holmes có thể biến thành một thủy thủ như trong * (Dấu hiệu bộ tứ), người nghiện thuốc phiện trong The Sign of Four* *(Người đàn ông môi trề), hay một* [The Man with the Twisted Lip](/w/index.php?title=The_Man_with_the_Twisted_Lip&action=edit&redlink=1) [linh mục](/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c)già trong *Vụ án cuối cùng*. Với một chiếc [kính lúp](/wiki/K%C3%ADnh_l%C3%BAp), Holmes có thể suy đoán nhân dạng của thủ phạm từ những dấu vết để lại như vết chân, vết giày dép, vết bánh xe và tàn thuốc (Holmes có thể phân biệt hầu hết các loại thuốc được hút chỉ từ tàn thuốc để lại).
Hơn nữa, độc giả còn được biết, Sherlock Holmes là người gan dạ, và đặc biệt là rất khỏe mạnh. Ông luôn dám đối mặt với những hiểm nguy, tự mình khám phá các bí ẩn chết người mà không mảy may nao núng. Trong một tập "Dải băng lốm đốm", Sherlock Holmes đã tỏ ra không e dè gì trước một gã đô con đến dọa nạt và bẻ cong thanh cời than vốn rất cứng trong văn phòng của Holmes. Nhưng ông vẫn tươi cười, và sau khi vị khách đi khỏi, ông dễ dàng "vuốt" thẳng lại thanh cời than.
### Suy luận kiểu Holmes[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=5)]
Trong tập
*Chiếc nhẫn tình cờ*, Holmes có viết một tiểu luận theo đó "Từ một giọt nước, một người suy luận logic có thể nêu được khả năng đó là một giọt nước [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) hay một giọt nước từ [thác Niagara](/wiki/Th%C3%A1c_Niagara)". Những vụ án do Holmes điều tra thường bắt đầu với việc ông thể hiện khả năng suy luận tuyệt vời của mình như đoán ra thân thế và nghề nghiệp của khách hàng mà không cần hỏi thông tin từ họ.
Phương pháp suy luận của Holmes thường là đi từ những chứng cứ quan sát được đến ý nghĩa của những chứng cứ đó, tức là "Nếu có A thì có B". Ví dụ trong truyện ngắn
*Vụ tai tiếng xứ Bohemia*, sau khi nhìn thấy Watson, Holmes suy luận được rằng ông này mới bị ướt sũng và có một cô hầu gái vụng về và bất cẩn nhất trên đời, ông giải thích cho lập luận của mình như sau:
- Phía bên trong lớp da chiếc giày bên trái của bác sĩ Watson có sáu vết xước gần như song song. Rõ ràng là những vết xước đó gây ra do một người bất cẩn khi chà xát xung quanh mép gót giày để lau bùn.
- Người lau giày cho bác sĩ chỉ có thể là người hầu gái của ông.
- Người lau bùn mà để lại những vết xước như vậy hẳn phải là người bất cẩn và vụng về.
- Đôi giày có nhiều bùn đến mức phải lau như vậy chỉ có thể là người mang nó vừa phải đi trong thời tiết giá lạnh và ẩm ướt.
Ở đây "A" là những vết xước nhìn thấy trên đôi giày của bác sĩ Watson, còn "B" là việc ông này bị ướt và người hầu gái bất cẩn.
Sự thành công trong suy luận của Holmes cũng còn do ông có phương pháp nghiên cứu hiện trường vụ án rất khoa học và cẩn thận, và do ông rất am hiểu những lĩnh vực liên quan như pháp y hay chất độc. Theo Holmes, những kết luận logic của ông thực ra là "đơn giản" và "hiển nhiên". Điều quan trọng trong những suy luận của Holmes là phải triệt tiêu được càng nhiều khả năng xảy ra càng tốt. Bác sĩ Watson đôi khi cũng thử áp dụng phương pháp này nhưng ông thường sai trong hầu hết các trường hợp.
when you have eliminated the impossible whatever remains, however improbable, must be the truth(Sau khi đã loại bỏ những gì không thể thì cái còn lại, dù vô lý đến đâu, cũng vẫn là sự thật).
Cho đến năm 2007, các tổ chức an ninh
[MI5](/wiki/MI5) và tình báo [MI6](/wiki/MI6) của Anh vẫn dạy phương pháp suy luận này cho nhân viên của họ . [3]
## Tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=6)]
### Tác phẩm của Conan Doyle[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=7)]
- Tiểu thuyết
[Chiếc nhẫn tình cờ](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFc_nh%E1%BA%ABn_t%C3%ACnh_c%E1%BB%9D&action=edit&redlink=1)( *A Study in Scarlet*, 1887)
- Truy Tìm Dấu Bộ Tứ (
*The Sign of the Four*, 1890) (bản dịch khác: *Dấu bộ tứ*) [Con chó săn của dòng họ Baskervilles](/w/index.php?title=Con_ch%C3%B3_s%C4%83n_c%E1%BB%A7a_d%C3%B2ng_h%E1%BB%8D_Baskervilles&action=edit&redlink=1)( *The Hound of the Baskervilles*, 1901) [Thung lũng khủng khiếp](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_kh%E1%BB%A7ng_khi%E1%BA%BFp&action=edit&redlink=1)( *The Valley of Fear*, 1915)
- Truyện ngắn
Các truyện ngắn xuất hiện thường kỳ trên các báo và tạp chí, sau đó đã được tổng hợp trong 5 tập truyện ngắn:
*Những cuộc phiêu lưu của Sherlock Holmes*, bao gồm các truyện xuất bản năm 1891–1892 trên tờ *The Strand* *Những hồi ức về Sherlock Holmes*, bao gồm các truyện xuất bản năm 1892–1893 trên tờ *The Strand* *Sherlock Holmes trở lại*, bao gồm các truyện xuất bản năm 1903–1904 trên tờ *The Strand* *Cung đàn sau cuối*( *His Last Bow*), bao gồm các truyện xuất bản năm 1908–1913 và 1917 *Hồ sơ của Sherlock Holmes*, bao gồm các truyện xuất bản năm 1921–1927
### Tác phẩm khác[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=8)]
Do Sherlock Holmes đã trở nên rất nổi tiếng với độc giả thế giới, đã có rất nhiều vở kịch và bộ phim được sáng tác dựa trên những tác phẩm của Conan Doyle về Holmes, về mặt này có thể so sánh Holmes với những nhân vật hư cấu nổi tiếng khác như
* hay Hamlet* *.* [Dracula](/wiki/Dracula) [Sách Kỷ lục Guinness](/wiki/S%C3%A1ch_K%E1%BB%B7_l%E1%BB%A5c_Guinness) đã thống kê Holmes là nhân vật điện ảnh xuất hiện nhiều nhất, với sự diễn xuất của 70 nam diễn viên khác nhau trong trên 200 bộ phim.
## Ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=9)]
Sherlock Holmes được độc giả hâm mộ tới mức đã có rất nhiều hội những người hâm mộ ông được thành lập, hội đầu tiên được thành lập năm 1934 ở Mỹ, sau đó là ở Anh và Đan Mạch. Năm 1990 người ta đã mở Bảo tàng Sherlock Holmes ở phố Baker, đây là bảo tàng cho một nhân vật hư cấu đầu tiên được mở trên thế giới.
Sự nổi tiếng của Sherlock Holmes đã làm nhiều người lầm tưởng rằng những tác phẩm của Conan Doyle là mở đầu cho dòng văn học
[trinh thám](/w/index.php?title=Trinh_th%C3%A1m&action=edit&redlink=1). Thực ra thì tính cách của Holmes và phương pháp điều tra của ông đã được Doyle lấy cảm hứng từ hai nhân vật thám tử [C. Auguste Dupin](/w/index.php?title=C._Auguste_Dupin&action=edit&redlink=1) và [Monsieur Lecoq](/w/index.php?title=Monsieur_Lecoq&action=edit&redlink=1) trong các tác phẩm của [Edgar Allan Poe](/wiki/Edgar_Allan_Poe) và [Émile Gaboriau](/w/index.php?title=%C3%89mile_Gaboriau&action=edit&redlink=1). Sau Holmes, rất nhiều nhân vật thám tử trong văn học cũng có phương pháp nghiên cứu tương tự ông hoặc là trích dẫn những câu nói của Holmes trong quá trình điều tra của mình. Nhân vật truyện tranh [Shinichi Kudo](/wiki/Kudo_Shinichi) trong bộ truyện * thường xuyên trích dẫn những câu nói của Holmes và thậm chí còn lấy tên giả theo tên của Conan Doyle (Edogawa Conan). Thám tử lừng danh Conan*
## Điện ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=10)]
|
|![]()
|
|Nội dung và quan điểm của bài hoặc đoạn này có thể thể hiện một .
Xin
Năm 2009 vừa ra mắt bộ phim điện ảnh "Sherlock Holmes" với sự tham gia của 2 tài tử Jude Law và Robert Downey Jr. Trong phim, Robert Downey đóng vai thám tử Sherlock Holmes và Jude Law vai bác sĩ Watson. Bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm của Athur Donan Doyle. Đạo diễn lừng danh Guy Ritchie chịu trách nhiệm chỉnh sửa khâu kịch bản và đạo diễn.Đầu tiên phải kể đến tạo hình của nhân vật bác sĩ John Watson. Người bạn thân đồng thời là cộng sự đắc lực Sherlock Holmes vốn được biết đến với một vẻ bề ngoài tròn trịa, thấp béo và không có dáng dấp... "anh hùng" lắm. Tuy nhiên, Guy Richie lại không muốn như thế. Đạo diễn này muốn cặp đôi Sherlock Holmes - John Watson phải có một sự tương đồng nhất định, cả về tài năng và ngoại hình. Chính vì thế, anh chàng "Don Juan" của Hollywood, Jude Law, đã được mời vào vai diễn này. Dáng vẻ lãng tử, khuôn mặt điển trai của Jude Law chắc chắn sẽ mang đến cho các khán giả một hình ảnh John Watson hoàn toàn mới.
Năm 2010, các nhà làm phim Mark Gatiss và Steven Moffat đã cho ra đời series phim truyền hình của BBC: Sherlock. Một Sherlock Holmes của thế kỉ 21. Khác với phiên bản Mĩ, phiên bản Anh mang những nét rất riêng và độc đáo. Sherlock của nước Anh là một nhân vật độc nhất vô nhị, là sự hòa trộn giữa con người Sherlock Holmes trong nguyên bản của Conan Doyle với hơi thở thời đại của thế kỉ 21. Cùng với một kịch bản thông minh và tinh tế, chẳng có gì lạ khi Sherlock (BBC) với sự hóa thân của Benedict Cumberbatch (vai Sherlock Holmes), Martin Freeman (Bác sĩ John Watson) lại vô cùng thành công và được đón nhận.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=11)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=12)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sherlock_Holmes&action=edit§ion=13)]
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
| có văn bản gốc Anh ngữ liên quan với bài:
|
|![]()
|
| Anh ngữ sưu tập danh ngôn về:
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[http://meokinhvuong.blogspot.com/2011/01/nguon-goc-ten-goi-sherlock-holmes.html](http://Nguồn%20gốc%20tên%20gọi%20Sherlock%20Holmes)

X-Cache: cp1052 hit (2), cp1054 frontend miss (0)


text:
Thông liên thất
Thông liên thất (tiếng Anh: ventricular septal defect, thường được viết tắt là VSD) là một khiếm khuyết của vách liên thất, tức là vách ngăn giữa hai buồng tâm thất của tim. Vách liên thất là một cấu trúc phức tạp gồm: phần cơ, phần màng, phần phễu, phần buồng nhận. Thông thường khi trẻ sinh ra, vách này không có lỗ thông vì vậy không cho phép máu của hai tâm thất hòa trộn với nhau. Trong vách liên thất là nơi có phần đầu quan trọng của hệ thống thần kinh dẫn truyền xung động từ nhĩ đến các phần cơ thất.
Thông liên thất là bệnh tim bẩm sinh thường gặp nhất trong tất cả các bệnh tim bẩm sinh chiếm 15%-20% tất cả các bệnh tim bẩm sinh, đó là chưa kể đến các thông liên thất trong các bệnh tim bẩm sinh có tím phức tạp.[1]
Mục lục
Dịch tễ học và Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]
TLT là một trong những bệnh tim bẩm sinh thường gập nhất. TLT có thể gặp ở 30-60% tất cả trẻ sơ sinh có bệnh tim bẩm sinh hoặc khoảng 2-6 trẻ trên 1000 lần sinh. Trong quá trình hình thành tim của phôi thai, đầu tiên tim có dạng một ống rỗng, sau đó bắt đầu hình thành các buồng tim và vách tim. Nếu có bất thường nào đó xảy ra trong quá trình này thì vách liên thất được tạo ra không toàn vẹn, tạo nên một lỗ trên vách liên thất. Hiện nay còn có nhiều tranh cãi về việc có phải tất cả các lỗ thông này đều là những bất thường thực sự hay không hay có một số lỗ thông này là hiện tượng bình thường vì có một tỉ lệ lớn các lỗ TLT phần cơ bè đều tự đóng lại trong quá trình phát triển của trẻ.[2] Các nghiên cứu tiền cứu cho thấy tỉ lệ TLT phần cơ bè chiếm từ 2 đến 5 trẻ trên 100 lần sinh có thể tự đóng sớm sau sinh ở 80-90% trường hợp.[3][4]
Các TLT bẩm sinh thường đi kèm với các bệnh lý khác như hội chứng Down.[5]
Một lỗ TLT cũng có thể xuất hiện sau nhồi máu cơ tim một vài ngày [6] do vách liên thất bị thủng cơ học trước khi sẹo nhồi máu hình thành.
Sinh lý bệnh[sửa | sửa mã nguồn]
Khi tâm thất co, hay còn gọi là thì tâm thu, một lượng máu từ thất trái đi qua lỗ TLT sang thất phải sau đó lên phổi và theo các tĩnh mạch phổi quay trở lại nhĩ trái rồi xuống thất trái. Quá trình này tạo nên hai hệ quả. Thứ nhất, lượng máu tuần hoàn luẩn quản này gây nên một tình trạng quá tải thể tích thất trái. Thứ hai, do thất trái bình thường có áp lực tâm thu (~120 mmHg) cao hơn rất nhiều so với thất phải (~20 mmHg) nên thất phải sẽ bị tăng tải áp lực và thể tích thất phải. Chính áp lực và thể tích tăng lên của thất phải sẽ dần dần gây nên những biến đổi của hệ thống tiểu động mạch phổi gây nên tăng áp động mạch phổi ban đầu chỉ là phản ứng có thể hồi phục nhưng dần dần trở nên cố định và không thể đảo ngược được.
Trong trường hợp trầm trọng và tiến triển lâu ngày, áp lực động mạch phổi có thể tăng cao đến mức ngang bằng hoặc vượt hơn cả áp lực hệ thống. Khi áp lực thất phải cao hơn bên thất trái thì luồng máu qua lỗ TLT bị đảo ngược, tức là máu đi từ thất phải sang thất trái. Máu thất phải có độ bão hòa ôxy thấp hơn máu bên thất trái do đó luồng máu đảo ngược này sẽ gây nên biểu hiện tím trên lâm sàng.[7]
Những ảnh hưởng huyết động học của TLT càng thấy rõ ở những bệnh nhân có lỗ thông lớn. Những bệnh nhân này có thể biểu hiện khó thở, ăn uống kém, chậm tăng trưởng và phát triển cũng như dễ mắc nhiễm trùng phổi nặng. Những trẻ có lỗ thông nhỏ không ảnh hưởng huyết động có thể không có triệu chứng lâm sàng. Có bốn thể giải phẫu của lỗ LTL là: TLT phần (quanh) màng, TLT phần phễu, TLT phần buồng nhận và TLT phần cơ bè.[8]
Dấu hiệu và Triệu chứng[sửa | sửa mã nguồn]
Thông liên thất thường không gây nên triệu chứng lâm sàng lúc mới sinh. Biểu hiện lâm sàng của TLT thường chỉ biểu hiện vài tuần sau sinh khi áp lực động mạch phổi hạ xuống.
Triệu chứng[sửa | sửa mã nguồn]
Thông liên thất là một khiếm khuyết bẩm sinh không gây tím, được xếp vào nhóm tim bẩm sinh có luồng shunt trái-phải.
Dấu hiệu[sửa | sửa mã nguồn]
- Tiếng thổi toàn tâm thu (phụ thuộc vào kích thước của lỗ thông) +/- rung miu tâm thu (do luồng máu xoáy đi qua lỗ thông liên thất). Tiếng tim bình thường. TLT kích thước lớn có thể gây tim to làm biến dạng lồng ngực, mỏm tim đập rộng và lệch khỏi vị trí bình thường. Nhũ nhi có TLT lỗ lớn sẽ chậm lớn, hay vã mồ hôi và thở nhanh cũng như có thể ăn uống khó.[9]
NGUYÊN NHÂN: Nguyên nhân của TLT có thể là do quá trình tạo quai tim không hoàn chỉnh xuất hiện vào khoảng ngày thứ 24-28 của quá trình phát triển phôi. Bất thường gene NKX2.5 có thể gây nên bất thường phát triển này.
Chẩn đoán[sửa | sửa mã nguồn]
Thông liên thất (TLT) có thể phát hiện được trên lâm sàng nhờ nghe tim. Một cách kinh điển, một TLT có thể gây nên tiếng thổi toàn tâm thu bệnh lý. Tuy nhiên nghe tim chỉ có thể giúp phát hiện TLT chứ không thể chẩn đoán xác định một cách chắc chắn. Tiếng thổi nghe được trong TLT phụ thuộc vào dòng máu bất thường đi từ thất trái qua lỗ thông rồi đến thất phải. Nếu chênh áp giữa hai thất không lớn (trường hợp lỗ thông quá lớn hoặc trong trường hợp tăng áp phổi nặng gây cân bằng áp lực giữa hai buồng thất) thì tiếng thổi này có thể rất nhỏ hoặc không nghe được. X-quang và điện tim là những phương tiện cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán tuy nhiên không giúp chẩn đoán xác định chắc chắn. Một phương tiện chẩn đoán TLT được sử dụng rộng rãi trên lâm sàng là siêu âm-Doppler tim. Tuy nhiên để đánh giá ảnh hưởng của TLT lên hệ thống mạch máu phổi như tăng áp phổi thì phương pháp tốt nhất là thông tim chẩn đoán.
Điều trị[sửa | sửa mã nguồn]
Khi trẻ không có biểu hiện lâm sàng thì không cần phải điều trị đặc hiệu. Các phương pháp điều trị có thể là điều trị nội khoa, thông tim can thiệp hoặc phẫu thuật tim hở có hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể.
TLT ở nhũ nhi có thể được điều trị nội khoa với các thuốc glycoside trợ tims (ví dụ: digoxin 10-20mcg/kg/ngày), lợi tiểu quai (ví dụ: furosemide 1–3 mg/kg/ngày) và các thuốc ức chế men chuyển (ví dụ: captopril 0.5–2 mg/kg/ngày).
Các trường hợp cần phải can thiệp điều trị bao gồm:
1. Suy tim không đáp ứng với điều trị nội khoa
2. Thông liên thất có kèm hẹp phổi
3. Thông liên thất lỗ lớn gây tăng áp động mạch phổi
4. Thông liên thất kèm hở van động mạch chủ
Đối với phương pháp điều trị bằng phẫu thuật thì trẻ cần được gây mê toàn thân, mở xương ức, chạy tuần hoàn ngoài cơ thể.
Thông tim can thiệp đóng lỗ TLT là một phương pháp ít xâm nhập hơn vì không cần mở ngực, mở tim và có thể thực hiện trong lúc tim vẫn đập tuy nhiên chỉ có thể chỉ định được trong một số trường hợp mà thôi. Đóng lỗ thông liên thất bằng thông tim can thiệp hoặc phẫu thuật tim hở đều có thể có nguy cơ gây tổn thương hệ thống dẫn truyền trong tim và gây nên blốc nhĩ thất ở các mức độ khác nhau.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Thông liên nhĩ
- Tứ chứng Fallot
- Kênh nhĩ thất
- Cung lượng tim
- Bệnh tim bẩm sinh
- Tiếng tim
- Tăng áp động mạch phổi
Hình ảnh bổ sung[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Myung K. Park. Ventricular Septal Defect. Pediatric Cardiology for Practitioners, 5th ed. 2008 Mosby.
- ^ Meberg, A và đồng nghiệp (1994). “Increasing incidence of ventricular septal defects caused by improved detection rate”. Acta Pædiatrica 83: 653–657. doi:10.1111/j.1651-2227.1994.tb13102.x.
- ^ Hiraishi S, Agata Y, Nowatari M, Oguchi K, et al. Incidence and natural course of trabecular ventricular septal defect: Two-dimensional echocardiography and color Doppler flow image study. J Pediatr 1992;120:409-15.
- ^ Roguin N, Du ZD, Barak M, Nasser N, Hershkowitz S, Milgram E. High prevalence of muscular ventricular septal defect in neonates. J Am Coll Cardiol 1995 November 15;26(6):1545-8
- ^ Wells, GL; Barker, SE; Finley, SC; Colvin, EV; Finley, WH (1994). “Congenital heart disease in infants with Down's syndrome.”. Southern medical journal 87 (7): 724–7. PMID 8023205.
- ^ Bruckheimer E. Ventricular septal defect. Medical Encyclopedia - MedlinePlus.org, URL: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001099.htm. Truy cập on ngày 5 tháng 12 năm 2005.
- ^ Kumar & Clark 2009
- ^ “Medscape: Medscape Access”. Truy cập 30 tháng 9 năm 2015.
- ^ Cameron P. et al: Textbook of Paediatric Emergency Medicine. p116-117 [Elsevier, 2006]

markdown:
# Thông liên thất
|Thông liên thất|
|
|Phân loại và tư liệu bên ngoài
|
|![]()
[siêu âm-Doppler tim](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_%C3%A2m-Doppler_tim&action=edit&redlink=1)một lỗ thông liên thất phần cơ có kích thước nhỏ.. [ICD](/wiki/ICD)- [10](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_ICD-10&action=edit&redlink=1) [Q21.0](http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2015/en#/Q21.0) [ICD](/wiki/ICD)- [9](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_ICD-9&action=edit&redlink=1) [745.4](http://www.icd9data.com/getICD9Code.ashx?icd9=745.4) [DiseasesDB](/wiki/Diseases_Database) [13808](http://www.diseasesdatabase.com/ddb13808.htm) [eMedicine](/wiki/EMedicine) [med/3517](http://www.emedicine.com/med/topic3517.htm) [MeSH](/w/index.php?title=Medical_Subject_Headings&action=edit&redlink=1) [C14.240.400.560.540](//www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2015/MB_cgi?mode=&term=Ventricular+Septal+Defects&field=entry#TreeC14.240.400.560.540) **Thông liên thất** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *ventricular septal defect*, thường được viết tắt là **VSD**) là một khiếm khuyết của vách liên thất, tức là vách ngăn giữa hai buồng tâm thất của [tim](/wiki/Tim). Vách liên thất là một cấu trúc phức tạp gồm: phần cơ, phần màng, phần phễu, phần buồng nhận. Thông thường khi trẻ sinh ra, vách này không có lỗ thông vì vậy không cho phép máu của hai tâm thất hòa trộn với nhau. Trong vách liên thất là nơi có phần đầu quan trọng của hệ thống thần kinh dẫn truyền xung động từ nhĩ đến các phần cơ thất.
Thông liên thất là bệnh tim bẩm sinh thường gặp nhất trong tất cả các bệnh tim bẩm sinh chiếm 15%-20% tất cả các bệnh tim bẩm sinh, đó là chưa kể đến các thông liên thất trong các bệnh tim bẩm sinh có tím phức tạp.
[[1]](#cite_note-1)
## Mục lục
## Dịch tễ học và Nguyên nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=1)]
TLT là một trong những
[bệnh tim bẩm sinh](/wiki/B%E1%BB%87nh_tim_b%E1%BA%A9m_sinh) thường gập nhất. TLT có thể gặp ở 30-60% tất cả trẻ sơ sinh có bệnh tim bẩm sinh hoặc khoảng 2-6 trẻ trên 1000 lần sinh. Trong quá trình hình thành tim của phôi thai, đầu tiên tim có dạng một ống rỗng, sau đó bắt đầu hình thành các buồng tim và vách tim. Nếu có bất thường nào đó xảy ra trong quá trình này thì vách liên thất được tạo ra không toàn vẹn, tạo nên một lỗ trên vách liên thất. Hiện nay còn có nhiều tranh cãi về việc có phải tất cả các lỗ thông này đều là những bất thường thực sự hay không hay có một số lỗ thông này là hiện tượng bình thường vì có một tỉ lệ lớn các lỗ TLT phần cơ bè đều tự đóng lại trong quá trình phát triển của trẻ. Các nghiên cứu tiền cứu cho thấy tỉ lệ TLT phần cơ bè chiếm từ 2 đến 5 trẻ trên 100 lần sinh có thể tự đóng sớm sau sinh ở 80-90% trường hợp. [2] [[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4)
Các TLT bẩm sinh thường đi kèm với các bệnh lý khác như
[hội chứng Down](/wiki/H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A9ng_Down). [[5]](#cite_note-5)
Một lỗ TLT cũng có thể xuất hiện sau
[nhồi máu cơ tim](/wiki/Nh%E1%BB%93i_m%C3%A1u_c%C6%A1_tim) một vài ngày do vách liên thất bị thủng cơ học trước khi sẹo nhồi máu hình thành. [6]
## Sinh lý bệnh[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=2)]
Khi tâm thất co, hay còn gọi là thì tâm thu, một lượng máu từ thất trái đi qua lỗ TLT sang thất phải sau đó lên
[phổi](/wiki/Ph%E1%BB%95i) và theo các tĩnh mạch phổi quay trở lại nhĩ trái rồi xuống thất trái. Quá trình này tạo nên hai hệ quả. Thứ nhất, lượng máu tuần hoàn luẩn quản này gây nên một tình trạng quá tải thể tích thất trái. Thứ hai, do thất trái bình thường có áp lực tâm thu (~120 mmHg) cao hơn rất nhiều so với thất phải (~20 mmHg) nên thất phải sẽ bị tăng tải áp lực và thể tích thất phải. Chính áp lực và thể tích tăng lên của thất phải sẽ dần dần gây nên những biến đổi của hệ thống [tiểu động mạch](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_%C4%91%E1%BB%99ng_m%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1) phổi gây nên [tăng áp động mạch phổi](/w/index.php?title=T%C4%83ng_%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%99ng_m%E1%BA%A1ch_ph%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1) ban đầu chỉ là phản ứng có thể hồi phục nhưng dần dần trở nên cố định và không thể đảo ngược được.
Trong trường hợp trầm trọng và tiến triển lâu ngày, áp lực động mạch phổi có thể tăng cao đến mức ngang bằng hoặc vượt hơn cả áp lực hệ thống. Khi áp lực thất phải cao hơn bên thất trái thì luồng máu qua lỗ TLT bị đảo ngược, tức là máu đi từ thất phải sang thất trái. Máu thất phải có độ bão hòa
[ôxy](/wiki/%C3%94xy) thấp hơn máu bên thất trái do đó luồng máu đảo ngược này sẽ gây nên biểu hiện tím trên lâm sàng. [[7]](#cite_note-7)
Những ảnh hưởng
[huyết động học](/w/index.php?title=Huy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%99ng_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) của TLT càng thấy rõ ở những [bệnh nhân](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) có lỗ thông lớn. Những [bệnh nhân](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) này có thể biểu hiện khó thở, ăn uống kém, chậm [tăng trưởng](/w/index.php?title=T%C4%83ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) và [phát triển](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) cũng như dễ mắc [nhiễm trùng](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) phổi nặng. Những trẻ có lỗ thông nhỏ không ảnh hưởng huyết động có thể không có triệu chứng lâm sàng. Có bốn thể giải phẫu của lỗ LTL là: TLT phần (quanh) màng, TLT phần phễu, TLT phần buồng nhận và TLT phần cơ bè. [[8]](#cite_note-8)
## Dấu hiệu và Triệu chứng[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=3)]
Thông liên thất thường không gây nên
[triệu chứng](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1) lâm sàng lúc mới sinh. Biểu hiện lâm sàng của TLT thường chỉ biểu hiện vài tuần sau sinh khi [áp lực động mạch phổi](/w/index.php?title=%C3%81p_l%E1%BB%B1c_%C4%91%E1%BB%99ng_m%E1%BA%A1ch_ph%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1) hạ xuống.
### Triệu chứng[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=4)]
Thông liên thất là một khiếm khuyết bẩm sinh không gây tím, được xếp vào nhóm tim bẩm sinh có luồng shunt trái-phải.
### Dấu hiệu[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=5)]
- Tiếng thổi toàn tâm thu (phụ thuộc vào kích thước của lỗ thông) +/- rung miu tâm thu (do luồng máu xoáy đi qua lỗ thông liên thất). Tiếng tim bình thường. TLT kích thước lớn có thể gây tim to làm biến dạng lồng ngực, mỏm tim đập rộng và lệch khỏi vị trí bình thường. Nhũ nhi có TLT lỗ lớn sẽ chậm lớn, hay vã mồ hôi và thở nhanh cũng như có thể ăn uống khó.
[[9]](#cite_note-9)
NGUYÊN NHÂN: Nguyên nhân của TLT có thể là do quá trình tạo quai tim không hoàn chỉnh xuất hiện vào khoảng ngày thứ 24-28 của quá trình phát triển phôi. Bất thường gene NKX2.5 có thể gây nên bất thường phát triển này.
## Chẩn đoán[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=6)]
Thông liên thất (TLT) có thể phát hiện được trên lâm sàng nhờ nghe tim. Một cách kinh điển, một TLT có thể gây nên tiếng thổi toàn tâm thu bệnh lý. Tuy nhiên nghe tim chỉ có thể giúp phát hiện TLT chứ không thể chẩn đoán xác định một cách chắc chắn. Tiếng thổi nghe được trong TLT phụ thuộc vào dòng máu bất thường đi từ thất trái qua lỗ thông rồi đến thất phải. Nếu chênh áp giữa hai thất không lớn (trường hợp lỗ thông quá lớn hoặc trong trường hợp tăng áp phổi nặng gây cân bằng áp lực giữa hai buồng thất) thì tiếng thổi này có thể rất nhỏ hoặc không nghe được.
[X-quang](/wiki/Tia_X) và [điện tim](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_tim&action=edit&redlink=1) là những phương tiện cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán tuy nhiên không giúp chẩn đoán xác định chắc chắn. Một phương tiện chẩn đoán TLT được sử dụng rộng rãi trên lâm sàng là [siêu âm-Doppler tim](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_%C3%A2m-Doppler_tim&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên để đánh giá ảnh hưởng của TLT lên hệ thống mạch máu [phổi](/wiki/Ph%E1%BB%95i) như tăng áp phổi thì phương pháp tốt nhất là [thông tim](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_tim&action=edit&redlink=1) chẩn đoán.
## Điều trị[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=7)]
Khi trẻ không có biểu hiện lâm sàng thì không cần phải điều trị đặc hiệu. Các phương pháp điều trị có thể là điều trị nội khoa, thông tim can thiệp hoặc phẫu thuật tim hở có hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể.
TLT ở nhũ nhi có thể được điều trị
[nội khoa](/wiki/N%E1%BB%99i_khoa) với các thuốc [glycoside trợ tims](/w/index.php?title=Glycoside_tr%E1%BB%A3_tim&action=edit&redlink=1) (ví dụ: [digoxin](/wiki/Digoxin) 10-20mcg/kg/ngày), [lợi tiểu](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3i_ti%E1%BB%83u&action=edit&redlink=1) quai (ví dụ: [furosemide](/w/index.php?title=Furosemide&action=edit&redlink=1) 1–3 mg/kg/ngày) và các [thuốc ức chế men chuyển](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_men_chuy%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) (ví dụ: [captopril](/w/index.php?title=Captopril&action=edit&redlink=1) 0.5–2 mg/kg/ngày).
Các trường hợp cần phải can thiệp điều trị bao gồm:
1.
[Suy tim](/wiki/Suy_tim) không đáp ứng với điều trị nội khoa
2. Thông liên thất có kèm hẹp phổi
3. Thông liên thất lỗ lớn gây
[tăng áp động mạch phổi](/w/index.php?title=T%C4%83ng_%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%99ng_m%E1%BA%A1ch_ph%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1)
4. Thông liên thất kèm
[hở van động mạch chủ](/w/index.php?title=H%E1%BB%9F_van_%C4%91%E1%BB%99ng_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)
Đối với phương pháp điều trị bằng phẫu thuật thì trẻ cần được gây mê toàn thân, mở xương ức, chạy tuần hoàn ngoài cơ thể.
[Thông tim can thiệp](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_tim_can_thi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) đóng lỗ TLT là một phương pháp ít xâm nhập hơn vì không cần mở ngực, mở tim và có thể thực hiện trong lúc tim vẫn đập tuy nhiên chỉ có thể chỉ định được trong một số trường hợp mà thôi. Đóng lỗ thông liên thất bằng [thông tim can thiệp](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_tim_can_thi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) hoặc [phẫu thuật tim hở](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ABu_thu%E1%BA%ADt_tim_h%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1) đều có thể có nguy cơ gây tổn thương hệ thống dẫn truyền trong tim và gây nên [blốc nhĩ thất](/w/index.php?title=Bl%E1%BB%91c_nh%C4%A9_th%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) ở các mức độ khác nhau.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=8)] [Thông liên nhĩ](/wiki/Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_nh%C4%A9) [Tứ chứng Fallot](/wiki/T%E1%BB%A9_ch%E1%BB%A9ng_Fallot) [Kênh nhĩ thất](/w/index.php?title=K%C3%AAnh_nh%C4%A9_th%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) [Cung lượng tim](/w/index.php?title=Cung_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_tim&action=edit&redlink=1) [Bệnh tim bẩm sinh](/wiki/B%E1%BB%87nh_tim_b%E1%BA%A9m_sinh) [Tiếng tim](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_tim&action=edit&redlink=1) [Tăng áp động mạch phổi](/w/index.php?title=T%C4%83ng_%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%99ng_m%E1%BA%A1ch_ph%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1)
## Hình ảnh bổ sung[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=9)]
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_li%C3%AAn_th%E1%BA%A5t&action=edit§ion=10)] **Myung K. Park. Ventricular Septal Defect. Pediatric Cardiology for Practitioners, 5th ed. 2008 Mosby.** [^](#cite_ref-1) **Meberg, A và đồng nghiệp (1994). “Increasing incidence of ventricular septal defects caused by improved detection rate”.** [^](#cite_ref-2) *Acta Pædiatrica* **83**: 653–657. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1651-2227.1994.tb13102.x](//dx.doi.org/10.1111%2Fj.1651-2227.1994.tb13102.x). **Hiraishi S, Agata Y, Nowatari M, Oguchi K, et al. Incidence and natural course of trabecular ventricular septal defect: Two-dimensional echocardiography and color Doppler flow image study.** [^](#cite_ref-3) *J Pediatr*1992;120:409-15. **Roguin N, Du ZD, Barak M, Nasser N, Hershkowitz S, Milgram E. High prevalence of muscular ventricular septal defect in neonates.** [^](#cite_ref-4) *J Am Coll Cardiol*1995 November 15;26(6):1545-8 **Wells, GL; Barker, SE; Finley, SC; Colvin, EV; Finley, WH (1994). “Congenital heart disease in infants with Down's syndrome.”.** [^](#cite_ref-5) *Southern medical journal* **87**(7): 724–7. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [8023205](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8023205). **Bruckheimer E. Ventricular septal defect. Medical Encyclopedia - MedlinePlus.org, URL:** [^](#cite_ref-6) [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001099.htm](http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001099.htm). Truy cập on ngày 5 tháng 12 năm 2005. **Kumar & Clark 2009** [^](#cite_ref-7) [^](#cite_ref-8) [“Medscape: Medscape Access”](http://emedicine.medscape.com/article/162692-overview). Truy cập 30 tháng 9 năm 2015. **Cameron P. et al: Textbook of Paediatric Emergency Medicine. p116-117 [Elsevier, 2006]** [^](#cite_ref-9)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Trợ giúp
Thể loại:Phim lấy bối cảnh năm 1938
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1930
:
1930
-
1931
-
1932
-
1933
-
1934
-
1935
-
1936
-
1937
-
1938
-
1939
Phim
lấy bối cảnh năm
1938
.
Bài chính thể loại:
Phim lấy bối cảnh năm 1938
Các trang trong thể loại “Phim lấy bối cảnh năm 1938”
Thể loại này gồm trang sau.
S
Sắc, Giới (phim)
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Phim_lấy_bối_cảnh_năm_1938&oldid=16216713
”
Thể loại
:
1938 trong các tác phẩm giả tưởng
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1930
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
فارسی
Português
Svenska
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 12:07 ngày 5 tháng 5 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Phim lấy bối cảnh năm 1938
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|: |
|1938- *Bài chính thể loại:* [Phim lấy bối cảnh năm 1938](/w/index.php?title=Phim_l%E1%BA%A5y_b%E1%BB%91i_c%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1938&action=edit&redlink=1)
## Các trang trong thể loại “Phim lấy bối cảnh năm 1938”
Thể loại này gồm trang sau.
|
|: |
|1938-
Thể loại này gồm trang sau.

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Tiêu chuẩn Leibniz
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tiêu chuẩn Leibniz cho chuỗi đan dấu được mang tên của nhà toán học, triết học, khoa học và lô gíc học người Đức Gottfried Willhelm Leibniz (1646-1716). Tiêu chuẩn chỉ ra điều kiện cho một chuỗi hội tụ. Đây là một cách thử để biết về tính hội tụ của một chuỗi đan dấu.
Phát biểu[sửa | sửa mã nguồn]
Một chuỗi đan dấu thì hội tụ nếu giá trị tuyệt đối của số hạng tổng quát giảm đều về 0.
Thí dụ[sửa | sửa mã nguồn]
là chuỗi hội tụ vì
là giảm đều về 0 khi gía trị của n tiến ra vô cùng.

markdown:
# Tiêu chuẩn Leibniz
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Tiêu chuẩn Leibniz** cho [chuỗi đan dấu](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%97i_%C4%91an_d%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1) được mang tên của nhà toán học, triết học, khoa học và lô gíc học người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Gottfried Willhelm Leibniz](/w/index.php?title=Gottfried_Willhelm_Leibniz&action=edit&redlink=1) ( [1646](/wiki/1646)- [1716](/wiki/1716)). Tiêu chuẩn chỉ ra điều kiện cho một chuỗi hội tụ. Đây là một cách thử để biết về tính hội tụ của một chuỗi đan dấu.
## Phát biểu[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_Leibniz&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_Leibniz&action=edit§ion=1)] *Một chuỗi đan dấu thì hội tụ nếu giá trị tuyệt đối của số hạng tổng quát giảm đều về 0.*
## Thí dụ[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_Leibniz&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_Leibniz&action=edit§ion=2)]
là chuỗi hội tụ vì
là giảm đều về 0 khi gía trị của n tiến ra vô cùng.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Vương quốc Medang
Vương quốc Medang, hay còn có tên gọi khác Sanjaya (gọi theo tên vương triều cai trị), Mataram (gọi theo tên kinh đô), là một nhà nước từng tồn tại ở Trung Java, sau đó là ở Đông Java và Bali từ khoảng thế kỷ 8 đến thế kỷ 10. Đây là nhà nước theo đạo Phật và đạo Hindu. Theo các nhà nghiên cứu lịch sử của Indonesia thì nhà nước này tên là Medang và Mataram là kinh đô đầu tiên và lâu nhất của nó.
Mục lục
Hình thành[sửa | sửa mã nguồn]
Bia ký Canggal, tìm thấy ở làng Canggal phía tây nam thị trấn Megalang, khắc năm 732 bằng tiếng Phạn ghi lại rằng sau khi vua Sanna qua đời, xứ Yawadwipa của ông bị chia cắt và hỗn loạn. Cháu, con người em gái của ông, là Sri Sanjaya lên kế vị và đã thống nhất trở lại đất nước, đem lại hòa bình và thịnh vượng.[1]
Còn Carita Parahyangan, một cuốn sách được đời sau viết, thì kể rằng vua Sanna bị vua xứ Galuh là Purbasora đánh bại và phải chạy lên núi Merapi. Kế vị Sanna là Sri Sanjaya đã giải phóng được đất nước, cai trị toàn đảo Java và Bali. Sri Sanjaya còn chiến đấu với các vua của Srivijaya.
Sri Sanjaya là người sáng lập Medang và vương triều Sanjaya. Triều Sanjaya nắm vương quyền của Mataram đến năm 928. Các vua triều Sanjaya xưng là majahara (Đại Đế).
Có một thuyết cho rằng, kình địch với Medang là Sailendra ở Trung Java. Sailendra sau đó đã trở thành bá chủ ở Trung và Đông Java; còn Medang trở thành chư hầu. Quan hệ bá chủ - chư hầu giữa Sailendra và Medang có thể được củng cố bằng con đường hôn nhân. Vua Sailendra là Samaratungga đã gả con gái mình là Pramodhawardhani cho vua Pikatan của Medang. Tuy nhiên, chính Pakita là người đã đánh bại Balaputra, vua của Sailendra, chấm dứt sự tồn tại của Sailendra.[2] Học giả Colin Brown, tác giả cuốn A Short History of Indonesia, có lẽ cũng cho rằng vưong quốc Sailendra chính là vương quốc Medang khi ông cho rằng đỉnh cao trong nghệ thuật xây dựng của Medang chính là ngôi đền Borobudur.[3]
Trong khi đó, các nhà nghiên cứu lịch sử của Indonesia thì cho rằng không có chuyện hai dòng họ cai trị hai nước lớn trong cùng thời điểm ở cùng Trung Java. Theo họ, chỉ có một dòng họ cai trị ở Trung Java. Sri Sanjaya theo đạo Hindu Shiva, nhưng con của ông là Panangkaran đã cải đạo và theo Phật giáo Đại thừa và nhiều đời vua tiếp sau cũng theo Phật giáo Đại thừa. Từ thời Pikatan, các đấng cai trị Java lại trở lại theo đạo Hindu Shiva. Giai đoạn các vua theo Phật giáo, Medang chính là Sailendra.[4]
Trong phần lớn thời gian, các vua Medang đóng đô ở Mataram, một nơi nào đó trong đồng bằng Prambanan, gần Yogyakarta và Prambanan ngày nay. Tuy nhiên, thời vua Rakai Pikatan, kinh đô ở Mamrati. Sau đó, đến thời vua Balitung, kinh đô dời đến Poh Pitu. Hiện các nhà nghiên cứu vẫn không rõ Mamrati và Poh Pitu chính xác là đâu, chỉ biết là ở đồng bằng Kedu, có thể thuộc phạm vi của các huyện Magelang hoặc Temanggung. Đến thời vua Wawa, kinh đô lại dời về Mataram.
Chuyển về phía Đông[sửa | sửa mã nguồn]
Khoảng năm 929, vua Mpu Sindok đã dời trung tâm quyền lực của vương quốc từ Trung Java về Đông Java. Vị vua này là người sáng lập triều Isyana. Các nhà nghiên cứu lịch sử không chắc chắn vì sao lại có sự di chuyển này. Một giả thuyết có thể là vì núi lửa Gunung Merapi hoạt động. Dấu tích của việc này còn tìm thấy ở một vài ngôi đền như Sambisari, Morangan, Kedulan, và Pustakasala bị vùi dưới nham thạch của Merapi. Một giả thuyết khác là do bị Srivijaya tấn công. Thung lũng sông Brantas có một vị trí địa lý quan trọng trong kiểm soát thương mại hàng hải về hướng đông và trong buôn bán gia vị-hương liệu. Đây có thể là động cơ tấn công của Srivijaya.
Vua Sindok đã cho dời đô về Tamwlang rồi tiếp tục dời về Watugaluh. Các nhà nghiên cứu lịch sử cho đó nay là các khu vực Tambelang và Megaluh gần Jombang ngày nay ở Đông Java. Vua tiếp theo là Dharmawangsa lại cho dời đô về Wwatan, nay là Wotan gần Madiun. Dharmawangsa cũng chính là người đã ra lệnh biên dịch Mahabharata sang tiếng Java cổ vào năm 996.
Diệt vong[sửa | sửa mã nguồn]
Cuối thế kỷ 10, Medang và Srivijaya kình địch với nhau. Nguyên nhân có thể là vì lý do kiểm soát con đường thương mại hàng hải như đề cập ở trên, hoặc là vì Balaputra muốn giành lại Trung Java. Như đề cập ở trên, Balaputra là vua Sailendra (và cũng có thể là vua Mataram theo đạo Phật nếu các sử gia Indonesia đúng). Có giả thuyết rằng mẹ ông là công chúa Srivijaya. Giữa Srivijaya và Sailendra có quan hệ đồng minh thân thiết được củng cố bằng quan hệ hôn nhân. Khi bị Pikatan đánh bại, Balaputra phải chạy sang Srivijaya rồi được chọn làm người kế vị vua ở đó. Khi thành majahara của Srivijaya, ông có thể muốn quay lại chiến đấu giành lại Trung Java.
Năm 990, vua Dharmawangsa tấn công Srivijaya bằng đường biển, nhưng không chiếm được kinh đô Palembang. Cuộc tấn công của Dharmawangsa đã khiến vua của Srivijaya khi đó là Chulamaniwarmadewa phải cầu viện nhà Tống. Năm 1006, Srivijaya đẩy lui được quân Medang. Và để trả thù, quân Srivijaya đã trợ giúp vua Wurawari của Lwaram nổi dậy, tấn công và tàn phá hoàng cung Medang. Dharmawangsa và nhiều thành viên hoàng tộc bị giết. Vương quốc medang sụp đổ.
Tổ chức nhà nước[sửa | sửa mã nguồn]
Dựa theo thông tin từ các đoàn sứ thần, tư liệu của Trung Quốc đã cho biết: Họ dựng những thành luỹ bằng gỗ, và ngay cả những toà nhà lớn cũng lợp bằng lá cọ. Họ có giường bằng ngà và chiếu bằng nam tre. Xứ sở đó sản xuất ra đồi mồi, vàng, bạc, sừng tê giác và ngà voi,...
Đất nước được quản lý bởi 32 vị thượng thư và một quan tể tướng đứng đầu là Taskakanhiong.
Cũng theo tư liệu từ Trung Quốc - Tân Đường thư, đoàn sứ thần đầu tiên của vương triều mới Sanjaya được cử tới Trung Quốc vào năm 860.
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Xã hội Java cổ phân tầng phức tạp, cộng với sự tinh tế trong nghệ thuật và văn hóa, được chứng minh bằng hàng loạt cảnh khác nhau ở các phù điêu chạm khắc trên các ngôi đền có niên đại từ thời vương quốc Medang. Vương quốc này đã để lại một số ngôi đền và di tích. Các ngôi đền Hindu Prambanan tráng lệ ở vùng lân cận Yogyakarta được xây dựng dưới thời vua Pikatan và Balitung cai trị là ví dụ rõ ràng của nền nghệ thuật và kiến trúc cổ đại Mataram Medang.
Tổ hợp đền đồ sộ thờ ba vị thần tối cao của đạo Hindu là Shiva, Brahma, Vishnu. Đây là ngôi đền Hindu lớn nhất từng được xây dựng tại Indonesia, bằng chứng về sự giàu có và thành tựu to lớn về văn hóa của vương quốc. Các ngôi đền Hindu khác có niên đại thời Vương quốc Medang gồm Sambisari, Gebang, Barong, Ijo, và đền Morangan.
Trong thời gian từ thế kỷ 9 đến giữa thế kỷ 10 ở vương quốc Medang, nền văn hóa, nghệ thuật và văn học, phát triển rực rỡ. Văn học Medang phát triển chủ yếu chủ yếu nhờ biên dịch các kinh điển của đạo Hindu, đạo Phật, song nó còn có tác dụng truyền tải và giúp tiếp nhận những tư tưởng đạo Hindu và đạo Phật. Các bức phù điêu minh họa sử thi Ramayana của đạo Hindu đã được khắc trên những bức tường của ngôi đền Prambanan. Chính trong thời gian này, Kakawin Ramayana, một phiên bản bằng tiếng Java cổ của Ramayana đã được sáng tác. Tác phẩm Kakawin Ramayana này, cũng được gọi là Yogesvara Ramayana, có lẽ là sáng tác của Yogesvara, một quan lại trong triều đình của Medang vào khoảng thế kỷ 9. Tác phẩm bao gồm 2.774 khổ thơ theo phong cách manipravala, một hỗn hợp của tiếng Phạn và ngôn ngữ văn xuôi tiếng Java cổ xưa. Phiên bản có ảnh hưởng nhất của Ramayana là Ravanavadham của Bhatti, thường được gọi là Bhattikavya. Đây là phiên bản Ramayana bằng tiếng Java cổ khác nguyên mẫu Hindu khá nhiều.
Chiếc bình Wonoboyo bằng vàng được phát hiện vào năm 1990, cho thấy sự thịnh vượng về kinh tế và trình độ cao về nghệ thuật và văn hóa cũng như khiếu thẩm mỹ sâu sắc của của vương quốc Medang. Hiện vật này cho thấy năng lực thủ công tinh xảo, khiếu thẩm mỹ và kỹ thuật của thợ kim hoàn Java cổ xưa. Trên bề mặt của các đồng tiền vàng được chạm chữ "ta", viết rút gọn của "tail" hay "tahil" một đơn vị tiền tệ ở Java cổ. Người ta đoán chiếc bình được chế tác vào thời vua Balitung (899-911).[5] Báu vật này là của một quý tộc hoặc một gia đình dòng dõi hoàng tộc.[6]
Tên của vương quốc Medang được nhắc đến trong bia ký bằng đồng Laguna có niên đại 822 Saka (tức năm 900), phát hiện ra tại Manila, Philippines. Việc phát hiện bia ký viết bằng chữ Kawi và một loại tiếng Mã Lai cổ xen lẫn rất nhiều từ vay mượn từ tiếng Phạn và cùng với một vài yếu tố ngôn ngữ không phải Mã Lai mà không rõ là tiếng Java cổ hay tiếng Tagalog cổ, cho thấy người dân hoặc quan lại của vương quốc Medang đã tiến hành các hoạt động ngoại thương và ngoại giao với những quốc gia hay lãnh thổ khác trong khu vực xa tới tận Philippines, và từng tồn tại sự liên hệ giữa các vương quốc cổ ở Indonesia và Philippines.
Các majahara của Medang[sửa | sửa mã nguồn]
- Sanjaya (732—760)
- Panangkaran (760—780)
- Warak (800—819)
- Garung (819—838)
- Pikatan (838—850)
- Kayuwangi (850—898)
- Balitung (898—910), cũng có thể chính là Balaputradewa, majahara của Srivijaya
- Daksa (910—919)
- Tulodong (919—924)
- Wawa (924—929)
- Mpu Sindok (929—947)
- Sri Isyana Tunggawijaya (947—985)
- Dharmawangsa (985—1006)
Xung đột với vương quốc Srivijaya[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 992, sau khi lên ngôi vua Dharmavamca đã bắt đầu một chính sách hiếu chiến với quốc gia láng giềng là Srivijaya ở đảo Sumatra, đội quân của Medang đã vượt biển tấn công và tàn phá thủ đô Palembang của Srivijaya, tiếp đó là các cuộc xung đột lẻ tẻ thường xuyên giữa hai nước. Tới năm 1006, sau khi đã hồi phục lại, vương quốc Srivijaya đã quyết định mở cuộc tấn công sang đảo Java trả thù lại, cuộc chiến tranh năm 1006-1007 đã để lại hậu quả nghiêm trọng cho Medang, thủ đô ở Java bị thất thủ, triều đình chuyển đô về miền đông sang đảo Bali, vương quốc Medang bị tan rã và sụp đổ
Các tiểu quốc kế thừa[sửa | sửa mã nguồn]
Sau cuộc chiến 1006-1007 với Srivijaya, vương quốc Mataram sụp đổ, tới năm 1019 một hậu duệ của vương triều Sanjaya là Airlanga xưng vương hiệu Rake Halu Sri Lokevara Dharmavamca ở đảo Bali, được sự giúp đỡ của các quý tộc cũ cùng với sự suy yếu của Srivijaya ông đã lần lượt chinh phục các lực lượng cát cứ sau sự sụp đổ của Mataram, tới năm 1037 ông đã hoàn thành việc khôi phục lại phần lớn lãnh thổ cũ của Mataram
Năm 1049, Airlanga chết, trước khi mất ông đã chia vương quốc của mình thành hai vương quốc nhỏ hơn là Jangala và Panjalu cho hai người con trai của ông với hai bà vợ khác nhau, với vương quốc Jangala nằm ở miền đông và Panjalu ở phía tây
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Cổ sử các vương quốc Ấn Độ hoá ở Viễn Đông, Geogre Coedes, NXB Thế Giới 2008
- ^ Drs. R. Soekmono, (1973, 5th reprint edition in 1988). Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2, 2nd ed. Yogyakarta: Penerbit Kanisius. tr. 40. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ De Casparis (1956) và Hall (1985), tr. 111.
- ^ Colin Brown (2003), A Short History of Indonesia, Allen & Unwin, ISBN 1-86508-838-2, page. 18.
- ^ Poerbatjaraka (1958), tr. 254-264.
- ^ “Warisan Saragi Diah Bunga”. Majalah Tempo. Ngày 3 tháng 11 năm 1990. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2010.
- ^ "Indonesian Gold" Treasures from the National Museum Jakarta, grafico-qld.com, accessed July 2010

markdown:
# Vương quốc Medang
|Bài viết này nằm trong chủ đề
|
|
|![]()
[Niên biểu lịch sử Indonesia](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_bi%E1%BB%83u_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia&action=edit&redlink=1) [Thời tiền sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia#Th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3_.C4.91.E1.BA.A7u) **Những nhà nước đầu tiên** [Tarumanagara](/wiki/Tarumanagara)(358–669) [Sunda](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sunda)(669-1579) [Sailendra](/wiki/Sailendra)(giữa thế kỷ 8 - giữa thế kỷ 9) [Srivijaya](/wiki/Srivijaya)(cuối thế kỷ 7 - 13) **Medang**(giữa thế kỷ 8 – thế kỷ 10) [Kediri](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Kediri)(1049–1221) [Singhasari](/wiki/Singhasari)(1222–1292) [Majapahit](/wiki/Majapahit)(1293–1500) **Các nhà nước Hồi giáo** [Sự phát triển của Hồi giáo](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_c%E1%BB%A7a_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_%E1%BB%9F_Indonesia_(1200_-_1600)&action=edit&redlink=1)(1200–1600) [Hồi quốc Malacca](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Malacca&action=edit&redlink=1)(1400–1511) [Hồi quốc Demak](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Demak&action=edit&redlink=1)(1475–1518) [Hồi quốc Aceh](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Aceh&action=edit&redlink=1)(1496–1903) [Hồi quốc Banten](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Banten&action=edit&redlink=1)(1526–1813) [Hồi quốc Mataram](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Mataram&action=edit&redlink=1)(thế kỷ 16 - 18) **Thời kỳ thuộc địa** [Bồ Đào Nha](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha_x%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c_Indonesia_(1512_-_1850)&action=edit&redlink=1)(1512–1850) [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan_%E1%BB%9F_Indonesia&action=edit&redlink=1)(1602–1800) [Đông Ấn Hà Lan](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan)(1800–1942) **Indonesia trỗi dậy** [National awakening](/w/index.php?title=Indonesian_National_Awakening&action=edit&redlink=1)(1899–1942) [Thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_chi%E1%BA%BFm_%C4%91%C3%B3ng_Indonesia&action=edit&redlink=1)(1942–45) [Tuyên ngôn Độc lập](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_ng%C3%B4n_%C4%90%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_c%E1%BB%A7a_Indonesia&action=edit&redlink=1)(1945) [Cách mạng dân tộc](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Indonesia)(1945–1950) **Thời kỳ độc lập** [Dân chủ tự do](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1950-1957)&action=edit&redlink=1)(1950–1957) ["Dân chủ kỷ luật"](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1957-1965)&action=edit&redlink=1)(1957–1965) [Quá độ tới "Trật tự Mới"](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1965%E2%80%931966)&action=edit&redlink=1)(1965–1966) ["Trật tự Mới"](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1966%E2%80%931998)&action=edit&redlink=1)(1966–1998) [Thời kỳ "](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_h%E1%BA%ADu_Surhato)&action=edit&redlink=1)(1998–nay) *Reformasi*" [Sửa](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia&action=edit) [Hồi quốc Mataram](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Mataram&action=edit&redlink=1). **Vương quốc Medang**, hay còn có tên gọi khác **Sanjaya** (gọi theo tên vương triều cai trị), **Mataram** (gọi theo tên kinh đô), là một nhà nước từng tồn tại ở [Trung Java](/wiki/Trung_Java), sau đó là ở [Đông Java](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Java) và [Bali](/wiki/Bali) từ khoảng thế kỷ 8 đến thế kỷ 10. Đây là nhà nước theo [đạo Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) và [đạo Hindu](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o). Theo các nhà nghiên cứu lịch sử của Indonesia thì nhà nước này tên là Medang và Mataram là kinh đô đầu tiên và lâu nhất của nó.
## Mục lục
## Hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=1)] [Bia ký Canggal](/w/index.php?title=Bia_k%C3%BD_Canggal&action=edit&redlink=1), tìm thấy ở làng Canggal phía tây nam thị trấn [Megalang](/w/index.php?title=Megalang&action=edit&redlink=1), khắc năm [732](/wiki/732) bằng [tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) ghi lại rằng sau khi vua [Sanna](/w/index.php?title=Sanna&action=edit&redlink=1) qua đời, xứ Yawadwipa của ông bị chia cắt và hỗn loạn. Cháu, con người em gái của ông, là [Sri Sanjaya](/w/index.php?title=Sri_Sanjaya&action=edit&redlink=1) lên kế vị và đã thống nhất trở lại đất nước, đem lại hòa bình và thịnh vượng. [[1]](#cite_note-1)
Còn
[Carita Parahyangan](/w/index.php?title=Carita_Parahyangan&action=edit&redlink=1), một cuốn sách được đời sau viết, thì kể rằng vua Sanna bị vua xứ Galuh là Purbasora đánh bại và phải chạy lên [núi Merapi](/wiki/N%C3%BAi_Merapi). Kế vị Sanna là Sri Sanjaya đã giải phóng được đất nước, cai trị toàn đảo Java và Bali. Sri Sanjaya còn chiến đấu với các vua của [Srivijaya](/wiki/Srivijaya).
Sri Sanjaya là người sáng lập Medang và
[vương triều Sanjaya](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_Sanjaya&action=edit&redlink=1). Triều Sanjaya nắm vương quyền của Mataram đến năm [928](/wiki/928). Các vua triều Sanjaya xưng là * (Đại Đế). majahara*
Có một thuyết cho rằng, kình địch với Medang là
[Sailendra](/wiki/Sailendra) ở [Trung Java](/wiki/Trung_Java). Sailendra sau đó đã trở thành bá chủ ở Trung và [Đông Java](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Java); còn Medang trở thành [chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u). Quan hệ bá chủ - chư hầu giữa Sailendra và Medang có thể được củng cố bằng con đường hôn nhân. Vua Sailendra là [Samaratungga](/w/index.php?title=Samaratungga&action=edit&redlink=1) đã gả con gái mình là Pramodhawardhani cho vua [Pikatan](/w/index.php?title=Pikatan&action=edit&redlink=1) của Medang. Tuy nhiên, chính Pakita là người đã đánh bại [Balaputra](/w/index.php?title=Balaputra&action=edit&redlink=1), vua của Sailendra, chấm dứt sự tồn tại của Sailendra. Học giả Colin Brown, tác giả cuốn A Short History of Indonesia, có lẽ cũng cho rằng vưong quốc Sailendra chính là vương quốc Medang khi ông cho rằng đỉnh cao trong nghệ thuật xây dựng của Medang chính là ngôi đền [2] [Borobudur](/wiki/Borobudur). [[3]](#cite_note-3)
Trong khi đó, các nhà nghiên cứu lịch sử của Indonesia thì cho rằng không có chuyện hai dòng họ cai trị hai nước lớn trong cùng thời điểm ở cùng Trung Java. Theo họ, chỉ có một dòng họ cai trị ở Trung Java. Sri Sanjaya theo đạo Hindu Shiva, nhưng con của ông là Panangkaran đã cải đạo và theo Phật giáo Đại thừa và nhiều đời vua tiếp sau cũng theo Phật giáo Đại thừa. Từ thời Pikatan, các đấng cai trị Java lại trở lại theo đạo Hindu Shiva. Giai đoạn các vua theo Phật giáo, Medang chính là Sailendra.
[[4]](#cite_note-4)
Trong phần lớn thời gian, các vua Medang đóng đô ở Mataram, một nơi nào đó trong
[đồng bằng Prambanan](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Prambanan&action=edit&redlink=1), gần [Yogyakarta](/wiki/Yogyakarta) và [Prambanan](/wiki/Prambanan) ngày nay. Tuy nhiên, thời vua Rakai Pikatan, kinh đô ở Mamrati. Sau đó, đến thời vua Balitung, kinh đô dời đến Poh Pitu. Hiện các nhà nghiên cứu vẫn không rõ Mamrati và Poh Pitu chính xác là đâu, chỉ biết là ở [đồng bằng Kedu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Kedu&action=edit&redlink=1), có thể thuộc phạm vi của các huyện [Magelang](/wiki/Magelang) hoặc [Temanggung](/w/index.php?title=Temanggung&action=edit&redlink=1). Đến thời vua Wawa, kinh đô lại dời về Mataram.
## Chuyển về phía Đông[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=2)]
Khoảng năm 929, vua
[Mpu Sindok](/w/index.php?title=Mpu_Sindok&action=edit&redlink=1) đã dời trung tâm quyền lực của vương quốc từ Trung Java về [Đông Java](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Java). Vị vua này là người sáng lập [triều Isyana](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Isyana&action=edit&redlink=1). Các nhà nghiên cứu lịch sử không chắc chắn vì sao lại có sự di chuyển này. Một giả thuyết có thể là vì núi lửa [Gunung Merapi](/w/index.php?title=Gunung_Merapi&action=edit&redlink=1) hoạt động. Dấu tích của việc này còn tìm thấy ở một vài ngôi đền như Sambisari, Morangan, Kedulan, và Pustakasala bị vùi dưới nham thạch của Merapi. Một giả thuyết khác là do bị Srivijaya tấn công. Thung lũng sông [Brantas](/w/index.php?title=Brantas&action=edit&redlink=1) có một vị trí địa lý quan trọng trong kiểm soát thương mại hàng hải về hướng đông và trong buôn bán gia vị-hương liệu. Đây có thể là động cơ tấn công của Srivijaya.
Vua Sindok đã cho dời đô về Tamwlang rồi tiếp tục dời về Watugaluh. Các nhà nghiên cứu lịch sử cho đó nay là các khu vực Tambelang và Megaluh gần
[Jombang](/w/index.php?title=Jombang&action=edit&redlink=1) ngày nay ở Đông Java. Vua tiếp theo là [Dharmawangsa](/w/index.php?title=Dharmawangsa&action=edit&redlink=1) lại cho dời đô về Wwatan, nay là Wotan gần [Madiun](/w/index.php?title=Madiun&action=edit&redlink=1). Dharmawangsa cũng chính là người đã ra lệnh biên dịch [Mahabharata](/wiki/Mahabharata) sang [tiếng Java cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Java_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) vào năm 996.
## Diệt vong[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=3)]
Cuối thế kỷ 10, Medang và Srivijaya kình địch với nhau. Nguyên nhân có thể là vì lý do kiểm soát con đường thương mại hàng hải như đề cập ở trên, hoặc là vì Balaputra muốn giành lại Trung Java. Như đề cập ở trên, Balaputra là vua Sailendra (và cũng có thể là vua Mataram theo đạo Phật nếu các sử gia Indonesia đúng). Có giả thuyết rằng mẹ ông là công chúa Srivijaya. Giữa Srivijaya và Sailendra có quan hệ đồng minh thân thiết được củng cố bằng quan hệ hôn nhân. Khi bị Pikatan đánh bại, Balaputra phải chạy sang Srivijaya rồi được chọn làm người kế vị vua ở đó. Khi thành majahara của Srivijaya, ông có thể muốn quay lại chiến đấu giành lại Trung Java.
Năm 990, vua Dharmawangsa tấn công Srivijaya bằng đường biển, nhưng không chiếm được kinh đô Palembang. Cuộc tấn công của Dharmawangsa đã khiến vua của Srivijaya khi đó là Chulamaniwarmadewa phải cầu viện
[nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng). Năm 1006, Srivijaya đẩy lui được quân Medang. Và để trả thù, quân Srivijaya đã trợ giúp vua Wurawari của Lwaram nổi dậy, tấn công và tàn phá hoàng cung Medang. Dharmawangsa và nhiều thành viên hoàng tộc bị giết. Vương quốc medang sụp đổ.
## Tổ chức nhà nước[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=4)]
Dựa theo thông tin từ các đoàn sứ thần, tư liệu của Trung Quốc đã cho biết:
*Họ dựng những thành luỹ bằng gỗ, và ngay cả những toà nhà lớn cũng lợp bằng lá cọ. Họ có giường bằng ngà và chiếu bằng nam tre. Xứ sở đó sản xuất ra đồi mồi, vàng, bạc, sừng tê giác và ngà voi,...*
Đất nước được quản lý bởi 32 vị thượng thư và một quan tể tướng đứng đầu là Taskakanhiong.
Cũng theo tư liệu từ Trung Quốc -
*Tân Đường thư*, đoàn sứ thần đầu tiên của vương triều mới Sanjaya được cử tới Trung Quốc vào năm 860.
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=5)] [Xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) Java cổ phân tầng phức tạp, cộng với sự tinh tế trong [nghệ thuật](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt) và [văn hóa](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a), được chứng minh bằng hàng loạt cảnh khác nhau ở các [phù điêu](/w/index.php?title=Ph%C3%B9_%C4%91i%C3%AAu&action=edit&redlink=1) chạm khắc trên các ngôi đền có niên đại từ thời vương quốc Medang. Vương quốc này đã để lại một số ngôi đền và di tích. Các ngôi đền [Hindu](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o) Prambanan tráng lệ ở vùng lân cận [Yogyakarta](/wiki/Yogyakarta) được xây dựng dưới thời vua Pikatan và Balitung cai trị là ví dụ rõ ràng của nền nghệ thuật và [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc) cổ đại Mataram Medang.
Tổ hợp đền đồ sộ thờ ba vị thần tối cao của đạo Hindu là
[Shiva](/wiki/Shiva), [Brahma](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Thi%C3%AAn), [Vishnu](/wiki/Vishnu). Đây là ngôi đền Hindu lớn nhất từng được xây dựng tại Indonesia, bằng chứng về sự giàu có và thành tựu to lớn về văn hóa của vương quốc. Các ngôi đền Hindu khác có niên đại thời Vương quốc Medang gồm Sambisari, Gebang, Barong, Ijo, và đền Morangan.
Trong thời gian từ thế kỷ 9 đến giữa thế kỷ 10 ở vương quốc Medang, nền văn hóa, nghệ thuật và văn học, phát triển rực rỡ. Văn học Medang phát triển chủ yếu chủ yếu nhờ
[biên dịch](/wiki/Tr%C3%ACnh_bi%C3%AAn_d%E1%BB%8Bch) các kinh điển của đạo Hindu, đạo Phật, song nó còn có tác dụng truyền tải và giúp tiếp nhận những tư tưởng đạo Hindu và đạo Phật. Các bức phù điêu minh họa [sử thi](/wiki/S%E1%BB%AD_thi) [Ramayana](/wiki/Ramayana) của đạo Hindu đã được khắc trên những bức tường của ngôi đền Prambanan. Chính trong thời gian này, [Kakawin](/w/index.php?title=Kakawin&action=edit&redlink=1) Ramayana, một phiên bản bằng tiếng Java cổ của Ramayana đã được sáng tác. Tác phẩm Kakawin Ramayana này, cũng được gọi là Yogesvara Ramayana, có lẽ là sáng tác của Yogesvara, một quan lại trong triều đình của Medang vào khoảng thế kỷ 9. Tác phẩm bao gồm 2.774 khổ thơ theo phong cách manipravala, một hỗn hợp của tiếng Phạn và ngôn ngữ văn xuôi tiếng Java cổ xưa. Phiên bản có ảnh hưởng nhất của Ramayana là [Ravanavadham](/w/index.php?title=Ravanavadham&action=edit&redlink=1) của Bhatti, thường được gọi là Bhattikavya. Đây là phiên bản Ramayana bằng tiếng Java cổ khác nguyên mẫu Hindu khá nhiều. [Chiếc bình Wonoboyo](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFc_b%C3%ACnh_Wonoboyo&action=edit&redlink=1) bằng [vàng](/wiki/V%C3%A0ng) được phát hiện vào năm 1990, cho thấy sự thịnh vượng về [kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF) và trình độ cao về nghệ thuật và văn hóa cũng như khiếu thẩm mỹ sâu sắc của của vương quốc Medang. Hiện vật này cho thấy năng lực thủ công tinh xảo, khiếu thẩm mỹ và kỹ thuật của [thợ kim hoàn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A3_kim_ho%C3%A0n&action=edit&redlink=1) Java cổ xưa. Trên bề mặt của các đồng tiền vàng được chạm chữ " *ta*", viết rút gọn của " *tail*" hay " [tahil](/w/index.php?title=Tahil&action=edit&redlink=1)" một [đơn vị tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) ở Java cổ. Người ta đoán chiếc bình được chế tác vào thời vua Balitung (899-911). Báu vật này là của một quý tộc hoặc một gia đình dòng dõi hoàng tộc. [5] [[6]](#cite_note-graf-6)
Tên của vương quốc Medang được nhắc đến trong
[bia ký bằng đồng Laguna](/w/index.php?title=Bia_k%C3%BD_b%E1%BA%B1ng_%C4%91%E1%BB%93ng_Laguna&action=edit&redlink=1) có niên đại 822 Saka (tức năm 900), phát hiện ra tại [Manila](/wiki/Manila), [Philippines](/wiki/Philippines). Việc phát hiện bia ký viết bằng chữ Kawi và một loại tiếng Mã Lai cổ xen lẫn rất nhiều từ vay mượn từ [tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) và cùng với một vài yếu tố ngôn ngữ không phải Mã Lai mà không rõ là tiếng Java cổ hay [tiếng Tagalog cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Tagalog_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), cho thấy người dân hoặc quan lại của vương quốc Medang đã tiến hành các hoạt động [ngoại thương](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) và [ngoại giao](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_giao) với những quốc gia hay lãnh thổ khác trong khu vực xa tới tận Philippines, và từng tồn tại sự liên hệ giữa các vương quốc cổ ở Indonesia và Philippines.
## Các majahara của Medang[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=6)] [Sanjaya](/w/index.php?title=Sri_Sanjaya&action=edit&redlink=1)(732—760) [Panangkaran](/w/index.php?title=Panangkaran&action=edit&redlink=1)(760—780) [Warak](/w/index.php?title=Warak&action=edit&redlink=1)(800—819) [Garung](/w/index.php?title=Garung&action=edit&redlink=1)(819—838) [Pikatan](/w/index.php?title=Pikatan&action=edit&redlink=1)(838—850) [Kayuwangi](/w/index.php?title=Kayuwangi&action=edit&redlink=1)(850—898) [Balitung](/w/index.php?title=Balitung&action=edit&redlink=1)(898—910), cũng có thể chính là [Balaputradewa](/w/index.php?title=Balaputradewa&action=edit&redlink=1), *majahara*của Srivijaya [Daksa](/w/index.php?title=Daksa&action=edit&redlink=1)(910—919) [Tulodong](/w/index.php?title=Tulodong&action=edit&redlink=1)(919—924) [Wawa](/w/index.php?title=Wawa_c%E1%BB%A7a_Mataram&action=edit&redlink=1)(924—929) [Mpu Sindok](/w/index.php?title=Mpu_Sindok&action=edit&redlink=1)(929—947) [Sri Isyana Tunggawijaya](/w/index.php?title=Sri_Isyana_Tunggawijaya&action=edit&redlink=1)(947—985) [Dharmawangsa](/w/index.php?title=Dharmawangsa&action=edit&redlink=1)(985—1006)
## Xung đột với vương quốc Srivijaya[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=7)]
Năm 992, sau khi lên ngôi vua Dharmavamca đã bắt đầu một chính sách hiếu chiến với quốc gia láng giềng là
[Srivijaya](/wiki/Srivijaya) ở đảo [Sumatra](/wiki/Sumatra), đội quân của Medang đã vượt biển tấn công và tàn phá thủ đô [Palembang](/wiki/Palembang) của Srivijaya, tiếp đó là các cuộc xung đột lẻ tẻ thường xuyên giữa hai nước. Tới năm 1006, sau khi đã hồi phục lại, vương quốc Srivijaya đã quyết định mở cuộc tấn công sang đảo [Java](/wiki/Java) trả thù lại, cuộc chiến tranh năm 1006-1007 đã để lại hậu quả nghiêm trọng cho Medang, thủ đô ở Java bị thất thủ, triều đình chuyển đô về miền đông sang đảo [Bali](/wiki/Bali), vương quốc Medang bị tan rã và sụp đổ
## Các tiểu quốc kế thừa[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=8)]
Sau cuộc chiến 1006-1007 với Srivijaya, vương quốc Mataram sụp đổ, tới năm 1019 một hậu duệ của vương triều Sanjaya là Airlanga xưng vương hiệu Rake Halu Sri Lokevara Dharmavamca ở đảo Bali, được sự giúp đỡ của các quý tộc cũ cùng với sự suy yếu của Srivijaya ông đã lần lượt chinh phục các lực lượng cát cứ sau sự sụp đổ của Mataram, tới năm 1037 ông đã hoàn thành việc khôi phục lại phần lớn lãnh thổ cũ của Mataram
Năm 1049, Airlanga chết, trước khi mất ông đã chia vương quốc của mình thành hai vương quốc nhỏ hơn là Jangala và Panjalu cho hai người con trai của ông với hai bà vợ khác nhau, với vương quốc Jangala nằm ở miền đông và Panjalu ở phía tây
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=9)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang&action=edit§ion=10)]
- Cổ sử các vương quốc Ấn Độ hoá ở Viễn Đông,
*Geogre Coedes, NXB Thế Giới 2008* **Drs. R. Soekmono, (1973, 5th reprint edition in 1988). Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2** [^](#cite_ref-1) *, 2nd ed*. Yogyakarta: Penerbit Kanisius. tr. 40. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **De Casparis (1956) và Hall (1985), tr. 111.** [^](#cite_ref-2) **Colin Brown (2003),** [^](#cite_ref-3) *A Short History of Indonesia*, Allen & Unwin, [ISBN 1-86508-838-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1865088382), page. 18. **Poerbatjaraka (1958), tr. 254-264.** [^](#cite_ref-4) [^](#cite_ref-tempo_5-0) [“Warisan Saragi Diah Bunga”](http://majalah.tempointeraktif.com/id/arsip/1990/11/03/ILT/mbm.19901103.ILT19845.id.html). Majalah Tempo. Ngày 3 tháng 11 năm 1990. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2010. [^](#cite_ref-graf_6-0) ["Indonesian Gold" Treasures from the National Museum Jakarta](http://www.grafico-qld.com/exhibition/i_gold.htm), grafico-qld.com, accessed July 2010
|
|
|600-1500 (thời kỳ Ấn Độ giáo-Phật giáo)
|Vương quốc Medang • |Sau 1500 (thời kỳ
|

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
& dịch vụ MBS
Dịch vụ
Chứng khoán
24/11/2015 5:49 PM
24/11/2015 10:02 AM
23/11/2015 10:50 AM
Dịch vụ
Chứng khoán
24/11/2015 5:49 PM
24/11/2015 10:02 AM
23/11/2015 10:50 AM
Tòa nhà MB
Số 3 Liễu Giai, Quận Ba Đình, Hà Nội
Tel: + 84 4 3726 2600
Fax: + 84 4 3726 2601
Tầng 5, Tòa nhà Thăng Long
98A Ngụy Như Kon Tum,
Quận Thanh Xuân, Hà Nội
Tel: + 84 4 7305 7386
Fax: + 84 4 3569 0257
Tầng 5, Tòa nhà 14C Lý Nam Đế,
Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Tel: +84 4 3733 7671
Fax: +84 4 3733 7890
Tầng 3, Tòa nhà EVN,
số 7B Trần Hưng Đạo,
Quận Hồng Bàng, TP. Hải Phòng
Tel: +84 31 382 1886
Fax: +84 31 374 7739
Quảng Ninh, Hải Dương, Ninh Bình, Bắc Ninh, Nghệ An, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai, An Giang, Cần Thơ…
Tầng 5, Tòa nhà Sunny Tower,
259 Trần Hưng Đạo,
Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 3920 3388
Fax: +84 8 3838 5181
150 Nguyễn Công Trứ,
Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 7305 7386
Fax: +84 8 3914 0938
Số 3 Nguyễn Oanh, Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 3989 4425
Fax: +84 8 3989 4428
Tòa nhà MB
Số 3 Liễu Giai, Quận Ba Đình, Hà Nội
Tel: + 84 4 3726 2600
Fax: + 84 4 3726 2601
Tầng 5, Tòa nhà Thăng Long
98A Ngụy Như Kon Tum,
Quận Thanh Xuân, Hà Nội
Tel: + 84 4 7305 7386
Fax: + 84 4 3569 0257
Tầng 5, Tòa nhà 14C Lý Nam Đế,
Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Tel: +84 4 3733 7671
Fax: +84 4 3733 7890
Quảng Ninh, Hải Dương, Ninh Bình, Bắc Ninh, Nghệ An, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai, An Giang, Cần Thơ…
Tầng 3, Tòa nhà EVN,
số 7B Trần Hưng Đạo,
Quận Hồng Bàng, TP. Hải Phòng
Tel: +84 31 382 1886
Fax: +84 31 374 7739
Tầng 5, Tòa nhà Sunny Tower,
259 Trần Hưng Đạo,
Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 3920 3388
Fax: +84 8 3838 5181
150 Nguyễn Công Trứ,
Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 7305 7386
Fax: +84 8 3914 0938
Số 3 Nguyễn Oanh, Quận Gò Vấp,
TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 3989 4425
Fax: +84 8 3989 4428
Tòa nhà MB
Số 3 Liễu Giai, Quận Ba Đình, Hà Nội
Tel: + 84 4 3726 2600
Fax: + 84 4 3726 2601
Tầng 5, Tòa nhà Thăng Long
98A Ngụy Như Kon Tum,
Quận Thanh Xuân, Hà Nội
Hỗ trợ trực tuyến
Yahoo: mbs.hotrotructuyen
Gtalk: mbs.hotrotructuyen
Skype: mbs.hotrotructuyen
Email: etrading.support@mbs.com.vn
Hotline: 1900 9088
Tầng 5, Tòa nhà Thăng Long
98A Ngụy Như Kon Tum,
Quận Thanh Xuân, Hà Nội
Tel: + 84 4 7305 7386
Fax: + 84 4 3569 0257
Tầng 5, Tòa nhà 14C Lý Nam Đế,
Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Tel: +84 4 3733 7671
Fax: +84 4 3733 7890
Tầng 3, Tòa nhà EVN,
số 7B Trần Hưng Đạo,
Quận Hồng Bàng, TP. Hải Phòng
Tel: +84 31 382 1886
Fax: +84 31 374 7739
150 Nguyễn Công Trứ,
Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 7305 7386
Fax: +84 8 3914 0938
Số 3 Nguyễn Oanh, Quận Gò Vấp,
TP. Hồ Chí Minh
Tel: +84 8 3989 4425
Fax: +84 8 3989 4428
Quảng Ninh, Hải Dương, Ninh Bình, Bắc Ninh, Nghệ An, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai, An Giang, Cần Thơ…

markdown:
& dịch vụ MBS
![ Dịch vụ Chứng khoán](/uploads/images/dich-vu/640x349/3.jpg)
Dịch vụ
Chứng khoán
![ Dịch vụ Ngân hàng Đầu tư](/uploads/images/640x349/nhdt.jpg)
![ Hot news](/Assets/images/img/stock-thumbnail.jpg)
[Thông báo bổ sung mã BFC vào danh mục M-Credit](/vi/goc-truyen-thong/tin-tuc-mbs/thong-bao-bo-sung-ma-bfc-vao-danh-muc-m-credit) [Báo cáo NAV quỹ ENF ngày 19/11/2015](/vi/goc-truyen-thong/tin-tuc-mbs/bao-cao-nav-quy-enf-ngay-19-11-2015)
24/11/2015 5:49 PM
[Báo cáo NAV quỹ MBBF ngày 18/11/2015](/vi/goc-truyen-thong/tin-tuc-mbs/bao-cao-nav-quy-mbbf-ngay-18-11-2015)
24/11/2015 10:02 AM
[Báo cáo NAV quỹ MBVF ngày 19/11/2015](/vi/goc-truyen-thong/tin-tuc-mbs/bao-cao-nav-quy-mbvf-ngay-19-11-2015)
23/11/2015 10:50 AM

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8