text:
Lịch sử châu Á
Lịch sử châu Á có thể coi như một tập hợp lịch sử của nhiều vùng ven biển tách biệt, Đông Á, Nam Á, và Trung Đông được liên kết lại với nhau bởi thảo nguyên Âu Á - vùng đất rộng lớn nằm giữa.
Vùng ven biển là nơi xuất hiện những nền văn minh cổ nhất được biết tới trên thế giới, cả ba vùng đó đều phát triển nền văn minh cổ tại những đồng bằng châu thổ phì nhiêu ven sông. Các nền văn minh Lưỡng Hà, châu thổ sông Ấn Độ, và Trung Quốc cùng có nhiều điểm tương đồng và có thể đã có trao đổi về kỹ thuật và tư tưởng với nhau như toán học và bánh xe. Các thứ khác như chữ viết có lẽ đã phát triển độc lập tại mỗi vùng. Các thành phố, quốc gia và sau đó là các đế chế đã phát triển ở những vùng đất thấp đó.
Các vùng thảo nguyên từ lâu đã được cư trú bởi những bộ tộc du mục, và từ trung tâm thảo nguyên, họ có thể tiến tới tất cả các vùng thuộc lục địa Châu Á. Cuộc mở rộng sớm nhất từ vùng thảo nguyên là của người Ấn-Âu (Indo-European), họ mở rộng vùng ngôn ngữ của mình tới Trung Đông, Ấn Độ và vùng của người Thổ Hỏa La (Tocharians) ở biên giới Trung Quốc. Vùng phía bắc lục địa, chiếm phần lớn khu vực Siberia, cũng là nơi mà các bộ lạc du mục không thể tới được vì mật độ dày đặc của các cánh rừng và các lãnh nguyên. Những vùng đó có dân cư thưa thớt.
Trung tâm và vùng ngoại biên được ngăn cách bởi các vùng núi và sa mạc. Caucasus, Himalaya, sa mạc Karakum, và sa mạc Gobi tạo nên những rào chắn ngăn bước những bộ tộc du mục trên lưng ngựa và khiến họ gặp nhiều khó khăn khi vượt qua. Tuy các thành phố có tiến bộ hơn về mặt kỹ thuật và văn hoá, họ lại không thể ngăn chặn nổi cuộc tấn công quân sự của các bộ lạc trên lưng ngựa. Tuy nhiên, những vùng đất thấp không có đủ những vùng đồng cỏ để cung cấp cho một lực lượng kỵ sỹ lớn. Vì thế các bộ lạc du mục, những người đã chinh phục được Trung Quốc, Ấn Độ và Trung Đông, nhanh chóng bị buộc phải thích nghi với các xã hội địa phương.
Mục lục
Lịch sử theo từng quốc gia[sửa | sửa mã nguồn]
Lịch sử Trung Đông[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử Lưỡng Hà
- Lịch sử Ba Tư
- Lịch sử Cận Đông
- Lịch sử Ả Rập Saudi
- Lịch sử Anatolia
Lịch sử Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử Ấn Độ
- Lịch sử Pakistan
- Lịch sử Bengal
- Lịch sử Bhutan
- Lịch sử Nepal
- Lịch sử Sri Lanka
- Lịch sử Tây Tạng
Lịch sử Đông Á[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử Trung Quốc
- Lịch sử Nhật Bản
- Lịch sử Triều Tiên
Lịch sử Trung Á[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử Afghanistan
- Lịch sử Kazakhstan
- Lịch sử Kyrgyzstan
- Lịch sử Mông Cổ
- Lịch sử Uzbekistan
- Lịch sử Turkmenistan
Lịch sử Đông Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử Campuchia
- Lịch sử Indonesia
- Lịch sử Lào
- Lịch sử Malaysia
- Lịch sử Myanma
- Lịch sử Philippines
- Lịch sử Singapore
- Lịch sử Thái Lan
- Lịch sử Việt Nam

markdown:
# Lịch sử châu Á
**Lịch sử châu Á** có thể coi như một tập hợp lịch sử của nhiều vùng ven biển tách biệt, [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81), [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81), và [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng) được liên kết lại với nhau bởi [thảo nguyên](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_c%E1%BB%8F) Âu Á - vùng đất rộng lớn nằm giữa.
Vùng ven biển là nơi xuất hiện những nền văn minh cổ nhất được biết tới trên thế giới, cả ba vùng đó đều phát triển nền văn minh cổ tại những đồng bằng châu thổ phì nhiêu ven sông. Các nền văn minh
[Lưỡng Hà](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0), [châu thổ sông Ấn Độ](/wiki/V%C4%83n_minh_l%C6%B0u_v%E1%BB%B1c_s%C3%B4ng_%E1%BA%A4n), và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) cùng có nhiều điểm tương đồng và có thể đã có trao đổi về kỹ thuật và tư tưởng với nhau như toán học và bánh xe. Các thứ khác như chữ viết có lẽ đã phát triển độc lập tại mỗi vùng. Các thành phố, quốc gia và sau đó là các đế chế đã phát triển ở những vùng đất thấp đó.
Các vùng thảo nguyên từ lâu đã được cư trú bởi những bộ tộc du mục, và từ trung tâm thảo nguyên, họ có thể tiến tới tất cả các vùng thuộc lục địa Châu Á. Cuộc mở rộng sớm nhất từ vùng thảo nguyên là của người
[Ấn-Âu](/w/index.php?title=%E1%BA%A4n-%C3%82u&action=edit&redlink=1) ( *Indo-European*), họ mở rộng vùng ngôn ngữ của mình tới Trung Đông, Ấn Độ và vùng của người [Thổ Hỏa La](/w/index.php?title=Th%E1%BB%95_H%E1%BB%8Fa_La&action=edit&redlink=1) ( *Tocharians*) ở biên giới Trung Quốc. Vùng phía bắc lục địa, chiếm phần lớn khu vực [Siberia](/wiki/Xibia), cũng là nơi mà các bộ lạc du mục không thể tới được vì mật độ dày đặc của các cánh rừng và các [lãnh nguyên](/wiki/%C4%90%C3%A0i_nguy%C3%AAn). Những vùng đó có dân cư thưa thớt.
Trung tâm và vùng ngoại biên được ngăn cách bởi các vùng núi và sa mạc.
[Caucasus](/wiki/Kavkaz), [Himalaya](/wiki/Himalaya), [sa mạc Karakum](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c_Karakum), và [sa mạc Gobi](/wiki/Sa_m%E1%BA%A1c_Gobi) tạo nên những rào chắn ngăn bước những bộ tộc du mục trên lưng ngựa và khiến họ gặp nhiều khó khăn khi vượt qua. Tuy các thành phố có tiến bộ hơn về mặt kỹ thuật và văn hoá, họ lại không thể ngăn chặn nổi cuộc tấn công quân sự của các bộ lạc trên lưng ngựa. Tuy nhiên, những vùng đất thấp không có đủ những vùng đồng cỏ để cung cấp cho một lực lượng kỵ sỹ lớn. Vì thế các bộ lạc du mục, những người đã chinh phục được Trung Quốc, Ấn Độ và Trung Đông, nhanh chóng bị buộc phải thích nghi với các xã hội địa phương.
## Mục lục
## Lịch sử theo từng quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=1)]
[Lịch sử Trung Đông](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_%C4%90%C3%B4ng)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=2)] [Lịch sử Lưỡng Hà](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Ba Tư](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ba_T%C6%B0) [Lịch sử Cận Đông](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_C%E1%BA%ADn_%C4%90%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Ả Rập Saudi](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Anatolia](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Anatolia&action=edit&redlink=1)
[Lịch sử Nam Á](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Nam_%C3%81&action=edit&redlink=1)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=3)] [Lịch sử Ấn Độ](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Lịch sử Pakistan](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Pakistan&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Bengal](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Bengal&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Bhutan](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Bhutan&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Nepal](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Nepal&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Sri Lanka](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Sri_Lanka&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Tây Tạng](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng)
[Lịch sử Đông Á](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%90%C3%B4ng_%C3%81&action=edit&redlink=1)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=4)] [Lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Lịch sử Nhật Bản](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Lịch sử Triều Tiên](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)
[Lịch sử Trung Á](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_%C3%81&action=edit&redlink=1)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=5)] [Lịch sử Afghanistan](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Afghanistan&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Kazakhstan](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Kazakhstan) [Lịch sử Kyrgyzstan](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Kyrgyzstan&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Mông Cổ](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) [Lịch sử Uzbekistan](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Uzbekistan&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Turkmenistan](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Turkmenistan&action=edit&redlink=1)
[Lịch sử Đông Nam Á](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=6)] [Lịch sử Campuchia](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Campuchia) [Lịch sử Indonesia](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia) [Lịch sử Lào](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_L%C3%A0o) [Lịch sử Malaysia](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Malaysia) [Lịch sử Myanma](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Myanma) [Lịch sử Philippines](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Philippines) [Lịch sử Singapore](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Singapore) [Lịch sử Thái Lan](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Th%C3%A1i_Lan) [Lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam)
### Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=7)]
|
|
được công nhận
|Lãnh thổ
|
và vùng tự trị
|
|[Văn hóa châu Á](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit&redlink=1)| [Kinh tế châu Á](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C3%81)| [Địa lý châu Á](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_ch%C3%A2u_%C3%81)| **Lịch sử châu Á**| [Chính trị châu Á](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit&redlink=1)
|
|[Lịch sử châu Phi](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_Phi&action=edit&redlink=1)| [Lịch sử châu Mỹ](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)| [Lịch sử châu Nam Cực](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1)| **Lịch sử châu Á**| [Lịch sử châu Úc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%9Ac)| [Lịch sử châu Âu](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%82u)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 hit (2), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Lapeyrouse, Puy-de-Dôme
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 46°13′30″B 2°52′23″Đ / 46,225°B 2,87305555556°Đ
Lapeyrouse là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne miền trung nước Pháp.
Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]
Sông Bouble tạo nên gianh giới phía Đông của xã.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 8 janvier 2008
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Lapeyrouse, Puy-de-Dôme
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [46°13′30″B 2°52′23″Đ / 46,225°B 2,87305555556°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Lapeyrouse%2C_Puy-de-D%C3%B4me¶ms=46.225_N_2.87305555556_E_region:FR-63_type:city(587))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Auvergne](/wiki/Auvergne) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Puy-de-Dôme](/wiki/Puy-de-D%C3%B4me) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Riom](/wiki/Riom_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Montaigut](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Montaigut&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Jean Michel](/w/index.php?title=Jean_Michel_(homme_politique)&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-1)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 490 m/1.610 ft)
1 2(13,95 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(41 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [63187](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=63187-COM)/ [63700](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Lapeyrouse** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Puy-de-Dôme](/wiki/Puy-de-D%C3%B4me) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Auvergne](/wiki/Auvergne) miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Địa hình[
[sửa](/w/index.php?title=Lapeyrouse,_Puy-de-D%C3%B4me&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lapeyrouse,_Puy-de-D%C3%B4me&action=edit§ion=1)]
Sông
[Bouble](/w/index.php?title=Bouble&action=edit&redlink=1) tạo nên gianh giới phía Đông của xã.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lapeyrouse,_Puy-de-D%C3%B4me&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lapeyrouse,_Puy-de-D%C3%B4me&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lapeyrouse,_Puy-de-D%C3%B4me&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lapeyrouse,_Puy-de-D%C3%B4me&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) [Site de la préfecture du Puy-de-Dôme](http://www.puy-de-dome.pref.gouv.fr/citoyen/Maires_112008.pdf), consulté le 8 janvier 2008 *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Ploceus golandi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ploceus golandi là một loài chim trong họ Ploceidae.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Ploceus golandi*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Ploceus golandi
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Ploceidae](/wiki/H%E1%BB%8D_R%E1%BB%93ng_r%E1%BB%99c) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ploceus](/wiki/Ploceus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. golandi** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ploceus golandi* * là một loài Ploceus golandi* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Ploceidae](/wiki/H%E1%BB%8D_R%E1%BB%93ng_r%E1%BB%99c). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ploceus_golandi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ploceus_golandi&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
Suwałki
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Suwałki là một thị trấn thuộc huyện Suwałki, tỉnh Podlaskie ở đông-bắc Ba Lan. Thị trấn có diện tích 66 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 69527 người và mật độ 1061 người/km².[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Area and Population in the Territorial Profile in 2011. 10 tháng 8 năm 2011. ISSN 1505-5507. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2012.

markdown:
# Suwałki
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Suwałki|
|
|
|
|![]()
**Hiệu kỳ** ![ Hiệu huy của Suwałki](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/POL_Suwa%C5%82ki_COA.svg/100px-POL_Suwa%C5%82ki_COA.svg.png)
![ Hiệu huy của Suwałki](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/POL_Suwa%C5%82ki_COA.svg/100px-POL_Suwa%C5%82ki_COA.svg.png)
**Hiệu huy** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Flag_of_Poland.svg/22px-Flag_of_Poland.svg.png)
[Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) [Tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Ba_Lan) [Podlaskie](/wiki/Podlaskie) [Huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Ba_Lan#C.E1.BA.A5p_huy.E1.BB.87n) [Suwałki](/w/index.php?title=Suwa%C5%82ki_(huy%E1%BB%87n)&action=edit&redlink=1) 2(25 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(2,750/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [Q180379](//www.wikidata.org/wiki/Q180379)[*], [Chernyakhovsk](/wiki/Chernyakhovsk), [Q205271](//www.wikidata.org/wiki/Q205271)[*], [Waren, Mecklenburgische Seenplatte](/wiki/Waren,_Mecklenburgische_Seenplatte) **Suwałki** là một thị trấn thuộc huyện [Suwałki](/w/index.php?title=Suwa%C5%82ki_(huy%E1%BB%87n)&action=edit&redlink=1), tỉnh [Podlaskie](/wiki/Podlaskie) ở đông-bắc [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan). Thị trấn có diện tích 66 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 69527 người và mật độ 1061 người/km². [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Suwa%C5%82ki&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Suwa%C5%82ki&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [. 10 tháng 8 năm 2011.](http://www.stat.gov.pl/gus/5840_908_ENG_HTML.htm) *Area and Population in the Territorial Profile in 2011* [ISSN](/wiki/ISSN) [1505-5507](//www.worldcat.org/issn/1505-5507). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Thiên Cầm (chòm sao)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Chòm sao Thiên Cầm, (tiếng La Tinh: Lyra) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh cây đàn lia. Chòm sao này có diện tích 286 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 52 trong danh sách các chòm sao theo diện tích. Chòm sao Thiên Cầm nằm kề các chòm sao Thiên Long, Vũ Tiên, Hồ Ly, Thiên Nga.
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Thiên thể[sửa | sửa mã nguồn]
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao Vega, một trong những sao sáng nhất
- Sao biến đổi R Lyr
- Sao biến đổi che khuất β Lyr
- Tinh vân hành tinh M 57
- Cụm sao cầu M 56

markdown:
# Thiên Cầm (chòm sao)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Chòm sao|
|
|![]()
[Sở hữu cách](/wiki/S%E1%BB%9F_h%E1%BB%AFu_c%C3%A1ch) [Xích kinh](/wiki/X%C3%ADch_kinh) [Xích vĩ](/wiki/X%C3%ADch_v%C4%A9) [Diện tích](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_ch%C3%B2m_sao_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [độ vuông](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_vu%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)( [52](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_ch%C3%B2m_sao_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)) [Mưa sao băng](/wiki/M%C6%B0a_sao_b%C4%83ng)
Lyrids
June Lyrids
các chòm sao
Nhìn thấy rõ nhất lúc 21:00 (9 giờ tối) vào tháng 8.
[Chòm sao](/wiki/Ch%C3%B2m_sao) **Thiên Cầm**, (tiếng [La Tinh](/wiki/Latinh): *) là một trong 48 chòm sao Lyra* [Ptolemy](/wiki/Claudius_Ptolemaeus)và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh cây đàn lia. Chòm sao này có diện tích 286 [độ vuông](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_vu%C3%B4ng&action=edit&redlink=1), nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 52 trong [danh sách các chòm sao theo diện tích](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_ch%C3%B2m_sao_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch). Chòm sao Thiên Cầm nằm kề các chòm sao [Thiên Long](/wiki/Thi%C3%AAn_Long), [Vũ Tiên](/wiki/V%C5%A9_Ti%C3%AAn_(ch%C3%B2m_sao)), [Hồ Ly](/wiki/H%E1%BB%93_Ly), [Thiên Nga](/wiki/Thi%C3%AAn_Nga_(ch%C3%B2m_sao)).
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&action=edit§ion=1)]
## Thiên thể[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&action=edit§ion=2)]
Các thiên thể đáng quan tâm
[Sao](/wiki/Sao) [Vega](/wiki/Sao_Ch%E1%BB%A9c_N%E1%BB%AF), một trong những sao sáng nhất [Sao biến đổi](/wiki/Sao_bi%E1%BA%BFn_quang)R Lyr [Sao biến đổi che khuất](/w/index.php?title=Sao_bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_che_khu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)β Lyr [Tinh vân hành tinh](/wiki/Tinh_v%C3%A2n_h%C3%A0nh_tinh)M 57 [Cụm sao cầu](/wiki/C%E1%BB%A5m_sao_c%E1%BA%A7u)M 56
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_C%E1%BA%A7m_(ch%C3%B2m_sao)&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Trimurti
Trimurti hay Tam thần Ấn giáo là ba vị thần tối cao trong Ấn Độ giáo bao gồm Brahma là đấng tạo hóa, Vishnu là đấng bảo hộ, còn Shiva là đấng hủy diệt.[1][2] Cả ba tạo thành bộ tam thần Trimurti[3], thường được gọi là "Brahma-Vishnu-Maheshwara." Họ là những dạng khác nhau của một người được gọi là Đấng Tối cao hay Svayam Thế Tôn / Thần Krishna / Parabrahman.
Tiến hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Giai đoạn lịch sử Puranic cho thấy sự trỗi dậy của tôn giáo sau Vệ đà và sự tiến hóa của những gì RC Majumdar gọi là "tổng hợp Ấn Độ giáo".[4]
Giai đoạn này không có tính đồng nhất, và bao gồm Bà La Môn giáo chính thống trong các hình thức tàn dư của truyền thống đức tin Vệ đà cũ, cùng với các tôn giáo phái khác nhau, đặc biệt là Shaivism, Vaishnavism, và Shaktism nằm trong các tôn giáo chính thống nhưng vẫn hình thành các đặc điểm khác biệt.[5] Một trong những đặc điểm quan trọng của giai đoạn này là một tinh thần hòa hợp giữa tôn giáo chính thống và các hình thức giáo phái khác.[6] Về tinh thần hòa hợp của các tôn giáo, RC Majumdar nói rằng:
Biểu hiện đáng chú ý nhất của nó được tìm thấy trong quan niệm thần học của Trimurti, tức là, các biểu hiện của Thiên Chúa tối cao trong ba hình thức của Brahmā, Viṣṇu và Śiva... Tuy nhiên, nỗ lực đó không thể được coi là một thành công lớn, vì Brahmā không bao giờ đạt được một uy thế tương đương với Śiva hoặc Viṣṇu, và các giáo phái khác nhau thường coi các thần trong Trimurti là ba biểu hiện của thần đặc thù riêng của họ, mà họ coi là Brahman hoặc Đấng tuyệt đối.[7]
Brahma[sửa | sửa mã nguồn]
Thần Brahma (Phạm Thiên) theo thần thoại Hindu là người sáng tạo và lèo lái vũ trụ. Brahma là cha của các thần và của loài người. Trong ý tưởng xưa của người Ấn Độ, thần này cùng với các thần Vishnu, Shiva hợp thành bộ ba gọi là Trimurti. Vishnu và Shiva là hai thế lực đối nghịch nhau, còn Brahma là một thế lực cân bằng.
Brahma còn là một sự nhân hóa của Brahman (Đại ngã). Ban đầu từ này được dùng để chỉ quyền năng thiêng liêng trong một buổi lễ hiến tế, nhưng sau đó nó được dùng để chỉ quyền năng được gọi là "Tuyệt đối" đằng sau mọi sự sáng tạo.
Trong khi thiền quán, thần Brahma đã tạo ra tất cả mọi yếu tố vật chất của vũ trụ và các khái niệm giúp cho loài người hiểu được các yếu tố đó. Cứ mỗi ngày, trong cuộc đời Brahma, vũ trụ lại một lần được sáng tạo, rồi lại bị hút đi mỗi đêm. Trong mỗi chu kỳ này có bốn giai đoạn nối tiếp, hay Yuga, bắt đầu bằng Krita Yuga, hay giai đoạn vàng son và kết thúc với Kali Yuga, tức là giai đoạn đầy xung đột và tuyệt vọng.
Theo một câu truyện thần thoại, Brahma tạo ra nữ thần Satarupa kiều diễm từ chính cơ thể mình. Nàng ta đáng yêu đến nỗi Brahma không ngớt đăm đăm nhìn nàng và mỗi khi nàng nhích qua một bên để tránh cái nhìn của ông thì Brahma lại mọc ra thêm một cái đầu mới để có thể tiếp tục nhìn nàng. Cuối cùng Brahma vượt qua sự e lệ của nàng và cầu hôn với Satarupa. Họ lui về sống một nơi bí mật trong 100 năm thiên giới, cuối cùng thì Manu, con người đầu tiên đã được sinh ra.
Một thần thoại khác về sự sáng thế nói rằng vào lúc khởi nguyên, vũ trụ chìm trong bóng tối. Sau cùng một hạt giống bồng bềnh trên mặt biển vũ trụ đã tạo nên một cái trứng đẹp đẽ, sáng ngời. Theo các tư liệu thiêng liêng có tên là "Luật Manu" thì "Đấng tối cao nằm trong trứng suốt một năm rồi tự dùng sức mình để tách cái trứng ra làm đôi"." Ngài dùng một nửa để làm nên bầu trời hay thiên cung còn nửa kia thì tạo ra quả đất hay thế giới vật chất, ngài xếp vào giữa hai phân nửa quả trứng này nào là không khí, nào là tám hướng chính và trú xử muôn đời của nước". Từ nơi chính mình ngài lấy ra phần Hồn, trong đó hàm chứa cái thực thể và phi thực thể, rồi từ Hồn mà sinh ra sự ý niệm về bản ngã vốn là sự ý thức về bản thể của mình và là điều quan trọng nhất. Cái trứng cuối cùng để lộ ra thần Brahma, vị thần này tự tách mình ra làm hai người, một nam một nữ. Sau đó, hai thực thể này tạo ta toàn bộ thần còn lại của thế gian. Một lời kể khác về truyện thần thoại này nói rằng thần Brahma đã từ quả trứng mà ra dưới dạng một thực thể nguyên thủy mang tên là Purusha. Thực thể này có 1000 chân, 1000 tay, 1000 mắt, 1000 mặt và 1000 đầu. Để cho vũ trụ xuất hiện, thần đã tự lấy thân mình làm vật hiến tế. Từ cửa miệng ngài sinh ra loài người và thần linh, từ hố nách sinh ra bốn mùa, từ chân sinh ra đất và từ mắt ngài sinh ra mặt Trời.
Thần Brahma đôi khi cũng có tên là Narayana, hay "Người từ dưới nước hiện lên". Trong hình thức này, thần được xem như đang nằm trên một chiếc lá nổi trên mặt nước nguyên thủy, miệng ngậm ngón chân - biểu tượng của sự trường cửu.
Việc thờ cúng Brahma có lẽ đã đạt đến đỉnh điểm vào các thế kỷ đầu tiên của thiên niên kỷ thứ nhất sau CN. Tuy nhiên, thần này thường được xem là ít quan trọng hơn các thần Vishnu và Shiva. Ngày nay chỉ có duy nhất một đền thờ dành cho thần này trên toàn cõi Ấn Độ.
Sự mất đi tính chất tối cao của thần Brahma được giải thích trong một câu truyện thần thoại nói về nguồn gốc của thần Shiva. Theo truyện này, một ngày kia Brahma và Vishnu đang tranh luận xem ai trong họ là người có quyền năng nhất. Cuộc cãi cọ đang hồi sôi nổi nhất thì từ dưới đại dương của vũ trụ trồi lên một lingam (sinh thực khí nam) - vật biểu trưng có hình dương vật của thần Shiva - thật lớn, xung quanh là một vòng lửa, khi Brahma và Vishnu đang xem xét cái lingam thì nó nổ tung ra. Hai thần này nhìn thấy trong ấy là vị thần Shiva sáng tạo tối cao và họ phải tuân phục quyền uy của thần này.
Thần Brahma thường được thể hiện với bốn đầu và bốn tay, mỗi tay cầm một cuốn kinh Vệ Đà, thánh điển của người Ấn Độ cổ đại. Các vật biểu trưng khác của thần gồm một chai đựng nước sông Hằng và một vòng hoa hồng. Thần cưỡi trên một con ngỗng hay con thiên nga có tên Hamsa. Vợ của Brahma là người đẹp Sarasvati, nữ thần của học vấn và là thần đỡ đầu của nghệ thuật, khoa học và ngôn từ.
Vishnu[sửa | sửa mã nguồn]
Thần Vishnu là một trong các vị thần quan trọng nhất của đạo Hindu và là vị thần được thờ cúng rộng rãi nhất. Vishnu cùng với Shiva và Brahma tạo nên bộ ba các vị thần lớn, gọi là Tam vị. Là thần bảo vệ vũ trụ, Vishnu là vị thần uy phong đôi khi dữ tợn. Nhưng nói chung ông là vị thần tử tế và ít gây khiếp sợ hơn thần Shiva nhiều. Những người thờ thần Vishnu, gọi là những "Vaishnava", xem ông là vị thần tối cao. Một trong vô số những tính ngữ của ông là "Thần tối cao". Brahma khái niệm về sự "Tuyệt đối" hay "Thực thể tối cao" của người Hindu, đôi khi được mô tả là Vishnu. Theo một truyền thuyết, một hoa sen từ lỗ rốn thần Vishnu mọc ra trên một cuống dài do Vayu, vị thần gió đầy sức mạnh nắm giữ. Ngồi giữa hoa sen ấy là Brahman, vị thần bắt đầu công việc sáng tạo liền sau đó.
Chức năng chính của Vishnu là đảm bảo sự chiến thắng của điều thiện đối với cái ác. Trong thánh ca cổ Rig-Veda của người Hindu, Vishnu chỉ là một vị thần nhỏ. Có vẻ như ông xuất thân là một vị thần mặt trời và trong hiện thân mặt trời, ông có thể bước ngang qua vũ trụ chỉ trong ba bước, một cử chỉ có lẽ để biểu trưng cho việc đo đạc vũ trụ của thần, để biến nơi này thành chỗ ở cho các vị thần và cho con người. Về sau Vishnu dần dần được gắn với các nhân vật khác, gồm một con cá, rồi một chú lùn, sự liên kết này làm nảy sinh khái niệm về các hóa thân hay Avatar của thần Vishnu. Vishnu hiện ra dưới các lốt khác nhau để đánh dẹp loài quỷ và phục hồi trật tự thiêng liêng mỗi khi các vị thần bị đe dọa. Hai hóa thân quan trọng nhất của Vishnu là người anh hùng Râm và vị thần Krishna. Trong đạo Hindu, Đức Phật Thích-ca Mâu-ni cũng được xem là một hóa thân của vị thần vĩ đại này.
Trong hóa thân làm con cá Matsya, Vishnu đã cứu Manu, con người đầu tiên, thoát khỏi một trận lụt lớn. Truyện kể rằng Manu tìm thấy một con cá nhỏ, con cá năn nỉ anh ta cứu nó khỏi bị một con cá lớn ăn thịt. Manu đem con cá về nhà nuôi trong vại nước. Chẳng bao lâu, con cá trở nên quá lớn đối với cái vại, chàng đem bỏ nó xuống ao. Nhưng Matsya rồi cũng trở nên quá lớn với cái ao nên Manu phải trả nó về biển. Khi Manu thả con cá xuống nước, Matsya quay lại báo cho chàng biết là sắp có một trận lụt lớn, nhấn chìm cả thế giới. Nó khuyên chàng đóng một chiếc thuyền. Khi trận lụt xảy ra, Manu đã tá túc trên chiếc thuyền của mình. Chiếc thuyền bị sóng to gió lớn vùi dập, Matsya lại hiện lên, lần này là con cá khổng lồ. Matsya dắt chiếc thuyền đi trong suốt nhiều năm cho đến khi tới núi Hemavat, đỉnh ngọn núi này chưa bị nước ngập. Manu buộc thuyền vào núi để còn cho hết lụt. Matsya khi ấy nói rõ rằng mình thực ra là thần Vishnu và ông đã cứu Manu để cho thế giới này lại có người ở.
Trong hóa thân làm chú lùn Vamana, Vishnu đã cứu cả thế giới khỏi tay quỷ Bali. Chú lùn xin quỷ Bali cho chú một miếng đất chỉ vừa ba bước của chú thôi. Ngay khi quỷ Bali vừa đồng ý thỉnh cầu của mình, chú lùn Vamana liền biến thành một gã khổng lồ. Chỉ với hai bước, gã đã bước qua toàn thế giới, rồi giao lại cho các vị thần. Sau đó, gã lại gặp con quỷ đòi bước tiếp bước thứ ba như đã hứa. Không còn gì để giao nữa, quỷ Bali bèn lấy cái đầu của nó để thay thế. Thấy quỷ có hành động trung thực, thần Vishnu bèn ban cho nó quyền cai trị âm cung.
Trong khoảng thời gian giữa các đợt sáng tạo của thần Brahma, người ta nói rằng thần Vishnu nằm ngủ trong biển vũ trụ, trên mình con rắn nhiều đầu Ananta hay Sesha. Trong lúc ngủ, Vishnu từ từ biến thành một hóa thân khác sẽ xuất hiện trong chu kỳ sáng tạo sau đó.
Vishnu thường được mô tả như một chàng trai tuấn tú, màu xanh cam và có bốn tay. Các vật biểu trưng của thần gồm một cây thùy liên quan với sức mạnh kiến thức, một vỏ ốc tù liên quan với nguồn gốc sự sống, một bánh xe liên quan với các quyền năng sáng tạo và hủy diệt, hoa sen liên quan với mặt trời, với cây đời sống từ lỗ rốn thần Vishnu mọc ra - vật cưỡi của thần là con chim huyền thoại Garuda.
Thần Vishnu cũng được xem như cây cột vũ trụ chống đỡ bầu trời. Vợ ông là Lakshmi, nữ thần của sự giàu có và may mắn.
Shiva[sửa | sửa mã nguồn]
Thần Shiva là một trong các vị thần chính của Ấn giáo. Thần này được cho là xuất thân từ Rudra, một vị thần nhỏ được thấy trong Rig- Veda, bộ tập hợp thánh ca xưa của người Aryan có niên đại từ năm 1500 đến 900 trước CN. Dường như tầm vóc của vị thần này đã lớn dần lên sau khi hấp thụ một số tinh chất của một vị thần phì nhiêu ngày cưa đôi lúc được gọi là "tiền Shiva". Các hiện thân của thần này, ngồi trong tư thế một Yogi và có liên quan với súc vật, cây cối, được cho là do ảnh hưởng của nền văn hóa sông Ấn vốn có niên đại từ trước năm 1500 trước CN.
Shiva có thể là vị thần tử tế và che chở nhưng cũng là vị thần đáng sợ, có mặt ở các chiến trường và giàn hỏa táng. Ông cũng được thể hiện cổ đeo một vòng đầu lâu. Là thần sáng tạo, Shiva cũng là vị thần thời gian do đó là vị thần hủy diệt, Shiva là vị thần của sự phì nhiêu, sinh sản nhưng ông cũng là một tu sĩ khổ hạnh đã chế ngự được các dục vọng của mình để sống trên ngọn Kailasa của dãy Himalaya, đắm chìm trong thiền định để duy trì sự tồn tại của thế giới.
Mặc dù Shiva đem lại chết chóc nhưng thần này cũng chinh phục cái chết cùng bệnh tật và được cầu khấn mỗi khi chữa bệnh. Đôi khi thần được mô tả như một con người nửa đàn ông, nửa đàn bà. Các phẩm chất và thuộc tính mâu thuẫn được thấy trong vị thần này để biểu trưng cho một vị thần mà ở trong ông mọi sự đối kháng đều được hòa giải. Cả đến cả cái tên của ông, vốn có nghĩa là "Điềm lành" cũng nhằm mục đích hòa giải và làm dịu đi khía cạnh hắc ám trong tính cách đã khiến ông phải mang cái tên "kẻ hủy diệt". Dưới dạng Nataraja, Shiva là "vua vũ điệu" và thường được miêu tả trong điệu bộ này. Ông nhảy múa để sáng tạo ra thế giới, nhưng mỗi khi ông mỏi mệt rơi vào bất động thì vũ trụ lại trở nên hỗn loạn, do đó theo sau giai đoạn sáng tạo là sự hủy diệt. Một tích truyện thần thoại về Shiva dưới dạng Nataraja liên quan đến 10.000 Rishi hay nhà tiên tri. Shiva đến thăm các Rishi chỉ nguyền rủa Shiva và khi nguyền rủa không hiệu quả, họ bèn thả ra một con hổ dữ để xé xác Shiva. Vị thần vĩ đại dễ dàng dùng móng tay lột lấy tấm da con cọp và choàng lên cổ mình làm tấm khăn choàng. Các Rishi lại làm một con rắn độc tấn công Shiva và vị thần này chỉ đeo nó lên cổ mình như một vòng hoa. Cuối cùng, họ cho một gã lùn hung tợn vác gậy tày ra tấn công vị thần, Shiva đáp lại bằng cách đặt chân lên gã lùn mà nhảy múa. Các Rishi sững sờ đứng nhìn vũ điệu tuyệt vời. Cả các cung trời cũng mở ra để cho chư thần có thể nhìn thấy vũ điệu lạ lùng. Cuối cùng các Rishi không thể cưỡng lại nổi trước thần Shiva đang nhảy múa và họ cùng phủ phục dưới chân ngài. Vật bầu trời chính của thần Shiva là "lingam", một khối đá có hình bộ phận sinh dục nam. Một truyện thần thoại kể rằng thần Shiva đến thăm một rừng thông, tại đó có một số hiền nhân đang tu thiền. Các hiền nhân này không nhận ra Shiva mà tưởng đây là một anh chàng đến ve vãn vợ mình nên họ làm cho dương vật của Shiva mất đi. Tức thời, thế giới chìm trong tăm tối và các hiền nhân cũng không còn nam tính nữa. Cuối cùng họ phải cúng lễ vật cho thần Shiva và thế giới trở lại bình thường.
Shiva thường được thể hiện với bốn cánh tay và một con mắt thứ ba, con mắt nội quán, ở giữa trán. Ông thường đeo một con rắn trên cổ làm chiếc vòng, một con nữa ở ngang hông và nhiều con quấn quanh cánh tay. Ông cũng có khi được mô tả mình lấm đầy tro để tượng trưng cho sự tu hành khổ hạnh của ông, cổ họng ông có tên là Nilakantha, hay "cổ họng xanh" do vai trò quan trọng của ông trong công việc khuấy đảo đại dương. Theo một chuyển kể dân gian, trong cuộc khuấy đảo này, các vị thần đã dùng con rắn lớn là Vasuki làm sợi dây thừng xoay tròn ngọn núi Mandara và khuấy đảo đại dương vũ trụ để tạo ra nước cam lộ, thứ thuốc trường sinh bất tử. Tuy nhiên con rắn quá mệt nên cuối cùng đã phun nọc độc ra, đe dọa tiêu diệt cả muôn loài. Shiva bèn đến tiếp cứu, ông dùng miệng mình hút hết nọc độc của con rắn, cho nên cổ họng ông bị thâm tím. Shiva là cha của vị thần đầu voi Ganesha và của chiến thần Karttikeya. Vật cưỡi của ông là con bò mộng Nandi. Vợ ông hay Shakti (năng lượng nữ) của ông có tên là Parvati trong hình thái dịu dàng của bà. Các hình thái khác của bà này là Uma duyên dáng, Bhairavi hung tợn, Ambika tạo sinh, Sati hiền thục, Gauri sáng chói, Kali hắc nương, Durga bí hiểm.
Một truyền thuyết kể lại chuyện Shiva có thêm con mắt thứ ba là do một đùa nghịch ngợm của Parvati. Trong lúc Shiva đang tham thiền trên ngọn Kailasa, Parvati rón rén đến đằng sau ông đưa tay bịt mắt ông lại. Tức thì mặt trời mất sáng và mọi sinh vật đều run rẩy sợ hãi. Đột nhiên con mắt thứ ba nóng cháy hiện ra trên trán Shiva, xua tan bóng tối. Lửa từ con mắt ấy vọt ra chiếu sáng chói chang toàn cõi Hymalaya. Parvati bàng hoàng sửng sốt. Sau đó, Shiva tội nghiệp cho sự đau khổ của nàng nên đã phục hồi lại vẻ đẹp của các ngọn núi như cũ.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ For quotation defining the trimurti see Matchett, Freda. "The Purāṇas", in: Flood (2003), p. 139.
- ^ For the Trimurti system having Brahma as the creator, Vishnu as the maintainer or preserver, and Shiva as the transformer or destroyer see: Zimmer (1972) p. 124.
- ^ For the term "Great Trinity" in relation to the Trimurti see: Jansen, p. 83.
- ^ For dating of Puranic period as c. CE 300-1200 and quotation, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 47.
- ^ For characterization as non-homogeneous and including multiple traditions, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.
- ^ For harmony between orthodox and sectarian groups, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.
- ^ For quotation see: see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.
Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Basham, A. L. (1954). The Wonder That Was India: A Survey of the Culture of the Indian Sub-Continent Before The Coming of the Muslims. New York: Grove Press, Inc.,.
- Courtright, Paul B. (1985). Gaṇeśa: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-505742-2.
- Flood, Gavin (1996). An Introduction to Hinduism. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43878-0.
- Flood, Gavin (Editor) (2003). The Blackwell Companion to Hinduism. Malden, MA: Blackwell Publishing Ltd. ISBN 1-4051-3251-5.
- Grimes, John A. (1995). Ganapati: Song of the Self. SUNY Series in Religious Studies. Albany: State University of New York Press. ISBN 0-7914-2440-5.
- Jansen, Eva Rudy (2003). The Book of Hindu Imagery. Havelte, Holland: Binkey Kok Publications BV. ISBN 90-74597-07-6. Eighth printing; First published 1993.
- Radhakrishnan, Sarvepalli (Editorial Chairman) (1956). The Cultural Heritage of India. Calcutta: The Ramakrishna Mission Institute of Culture. Second edition, four volumes, revised and enlarged, 1956 (volume IV).
- Winternitz, Maurice (1972). History of Indian Literature. New Delhi: Oriental Books Reprint Corporation. Second revised reprint edition. Two volumes. First published 1927 by the University of Calcutta.
- Zimmer, Heinrich (1972). Myths and Symbols in Indian Art and Civilization. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-01778-6.

markdown:
# Trimurti
|Bộ ba thần tối cao Trimurti|
|
|![]()
[Devanagari](/wiki/Devanagari) [Tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) **Trimurti** hay * là ba vị thần tối cao trong Ấn Độ giáo bao gồm Tam thần Ấn giáo* [Brahma](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Thi%C3%AAn)là đấng tạo hóa, [Vishnu](/wiki/Vishnu)là đấng bảo hộ, còn [Shiva](/wiki/Shiva)là đấng hủy diệt. [[1]](#cite_note-1) Cả ba tạo thành bộ tam thần Trimurti [[2]](#cite_note-2) , thường được gọi là "Brahma-Vishnu-Maheshwara." Họ là những dạng khác nhau của một người được gọi là Đấng Tối cao hay Svayam Thế Tôn / Thần Krishna / Parabrahman. [[3]](#cite_note-3)
## Tiến hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Trimurti&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trimurti&action=edit§ion=1)]
Giai đoạn lịch sử Puranic cho thấy sự trỗi dậy của tôn giáo sau Vệ đà và sự tiến hóa của những gì RC Majumdar gọi là "tổng hợp Ấn Độ giáo".
[[4]](#cite_note-4)
Giai đoạn này không có tính đồng nhất, và bao gồm Bà La Môn giáo chính thống trong các hình thức tàn dư của truyền thống đức tin Vệ đà cũ, cùng với các tôn giáo phái khác nhau, đặc biệt là
[Shaivism](/w/index.php?title=Shaivism&action=edit&redlink=1), [Vaishnavism](/w/index.php?title=Vaishnavism&action=edit&redlink=1), và [Shaktism](/w/index.php?title=Shaktism&action=edit&redlink=1) nằm trong các tôn giáo chính thống nhưng vẫn hình thành các đặc điểm khác biệt. Một trong những đặc điểm quan trọng của giai đoạn này là một tinh thần hòa hợp giữa tôn giáo chính thống và các hình thức giáo phái khác. [5] Về tinh thần hòa hợp của các tôn giáo, RC Majumdar nói rằng: [[6]](#cite_note-6)
Biểu hiện đáng chú ý nhất của nó được tìm thấy trong quan niệm thần học của Trimurti, tức là, các biểu hiện của Thiên Chúa tối cao trong ba hình thức của Brahmā, Viṣṇu và Śiva... Tuy nhiên, nỗ lực đó không thể được coi là một thành công lớn, vì Brahmā không bao giờ đạt được một uy thế tương đương với Śiva hoặc Viṣṇu, và các giáo phái khác nhau thường coi các thần trong Trimurti là ba biểu hiện của thần đặc thù riêng của họ, mà họ coi là Brahman hoặc Đấng tuyệt đối.
[[7]]
## Brahma[
[sửa](/w/index.php?title=Trimurti&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trimurti&action=edit§ion=2)] **Thần Brahma (Phạm Thiên)** theo thần thoại Hindu là người sáng tạo và lèo lái [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5). Brahma là cha của các thần và của loài người. Trong ý tưởng xưa của người [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), thần này cùng với các thần Vishnu, Shiva hợp thành bộ ba gọi là Trimurti. [Vishnu](/wiki/Vishnu) và [Shiva](/wiki/Shiva) là hai thế lực đối nghịch nhau, còn Brahma là một thế lực cân bằng.
Brahma còn là một sự nhân hóa của Brahman (Đại ngã). Ban đầu từ này được dùng để chỉ quyền năng thiêng liêng trong một buổi lễ hiến tế, nhưng sau đó nó được dùng để chỉ quyền năng được gọi là "Tuyệt đối" đằng sau mọi sự sáng tạo.
Trong khi
[thiền quán](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%81n_qu%C3%A1n&action=edit&redlink=1), thần Brahma đã tạo ra tất cả mọi yếu tố [vật chất](/wiki/V%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) của [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5) và các khái niệm giúp cho [loài người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) hiểu được các yếu tố đó. Cứ mỗi ngày, trong cuộc đời Brahma, vũ trụ lại một lần được sáng tạo, rồi lại bị hút đi mỗi [đêm](/wiki/%C4%90%C3%AAm). Trong mỗi chu kỳ này có bốn giai đoạn nối tiếp, hay [Yuga](/w/index.php?title=Yuga&action=edit&redlink=1), bắt đầu bằng [Krita Yuga](/w/index.php?title=Krita_Yuga&action=edit&redlink=1), hay giai đoạn vàng son và kết thúc với [Kali Yuga](/w/index.php?title=Kali_Yuga&action=edit&redlink=1), tức là giai đoạn đầy xung đột và tuyệt vọng.
Theo một câu truyện thần thoại, Brahma tạo ra nữ thần
[Satarupa](/wiki/Satarupa) kiều diễm từ chính cơ thể mình. Nàng ta đáng yêu đến nỗi Brahma không ngớt đăm đăm nhìn nàng và mỗi khi nàng nhích qua một bên để tránh cái nhìn của ông thì Brahma lại mọc ra thêm một cái đầu mới để có thể tiếp tục nhìn nàng. Cuối cùng Brahma vượt qua sự e lệ của nàng và cầu hôn với Satarupa. Họ lui về sống một nơi bí mật trong 100 năm thiên giới, cuối cùng thì [Manu](/w/index.php?title=Manu&action=edit&redlink=1), con người đầu tiên đã được sinh ra.
Một thần thoại khác về sự sáng thế nói rằng vào lúc khởi nguyên, vũ trụ chìm trong bóng tối. Sau cùng một hạt giống bồng bềnh trên mặt biển vũ trụ đã tạo nên một cái trứng đẹp đẽ, sáng ngời. Theo các tư liệu thiêng liêng có tên là "Luật Manu" thì "Đấng tối cao nằm trong trứng suốt một năm rồi tự dùng sức mình để tách cái trứng ra làm đôi"." Ngài dùng một nửa để làm nên bầu trời hay thiên cung còn nửa kia thì tạo ra quả đất hay thế giới vật chất, ngài xếp vào giữa hai phân nửa quả trứng này nào là
[không khí](/wiki/Kh%C3%B4ng_kh%C3%AD), nào là tám hướng chính và trú xử muôn đời của nước". Từ nơi chính mình ngài lấy ra phần [Hồn](/wiki/H%E1%BB%93n), trong đó hàm chứa cái thực thể và phi thực thể, rồi từ Hồn mà sinh ra sự ý niệm về bản ngã vốn là sự ý thức về bản thể của mình và là điều quan trọng nhất. Cái trứng cuối cùng để lộ ra thần Brahma, vị thần này tự tách mình ra làm hai người, một nam một nữ. Sau đó, hai thực thể này tạo ta toàn bộ thần còn lại của thế gian. Một lời kể khác về truyện thần thoại này nói rằng thần Brahma đã từ quả trứng mà ra dưới dạng một thực thể nguyên thủy mang tên là [Purusha](/w/index.php?title=Purusha&action=edit&redlink=1). Thực thể này có 1000 [chân](/wiki/Ch%C3%A2n), 1000 [tay](/wiki/Tay), 1000 [mắt](/wiki/M%E1%BA%AFt), 1000 [mặt](/wiki/M%E1%BA%B7t) và 1000 [đầu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u). Để cho vũ trụ xuất hiện, thần đã tự lấy thân mình làm vật hiến tế. Từ cửa miệng ngài sinh ra loài người và thần linh, từ hố nách sinh ra bốn mùa, từ chân sinh ra đất và từ mắt ngài sinh ra [mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di).
Thần Brahma đôi khi cũng có tên là
[Narayana](/w/index.php?title=Narayana&action=edit&redlink=1), hay "Người từ dưới nước hiện lên". Trong hình thức này, thần được xem như đang nằm trên một chiếc lá nổi trên mặt nước nguyên thủy, miệng ngậm ngón chân - biểu tượng của sự trường cửu.
Việc thờ cúng Brahma có lẽ đã đạt đến đỉnh điểm vào các thế kỷ đầu tiên của thiên niên kỷ thứ nhất sau CN. Tuy nhiên, thần này thường được xem là ít quan trọng hơn các thần Vishnu và Shiva. Ngày nay chỉ có duy nhất một đền thờ dành cho thần này trên toàn cõi Ấn Độ.
Sự mất đi tính chất tối cao của thần Brahma được giải thích trong một câu truyện thần thoại nói về nguồn gốc của thần Shiva. Theo truyện này, một ngày kia Brahma và Vishnu đang tranh luận xem ai trong họ là người có quyền năng nhất. Cuộc cãi cọ đang hồi sôi nổi nhất thì từ dưới đại dương của vũ trụ trồi lên một
[lingam](/wiki/Lingam) (sinh thực khí [nam](/wiki/Nam)) - vật biểu trưng có hình [dương vật](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_v%E1%BA%ADt) của thần Shiva - thật lớn, xung quanh là một vòng lửa, khi Brahma và Vishnu đang xem xét cái lingam thì nó nổ tung ra. Hai thần này nhìn thấy trong ấy là vị thần Shiva sáng tạo tối cao và họ phải tuân phục quyền uy của thần này.
Thần Brahma thường được thể hiện với bốn đầu và bốn tay, mỗi tay cầm một cuốn kinh Vệ Đà, thánh điển của người Ấn Độ cổ đại. Các vật biểu trưng khác của thần gồm một chai đựng nước
[sông Hằng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%B1ng) và một vòng [hoa hồng](/wiki/Hoa_h%E1%BB%93ng). Thần cưỡi trên một con [ngỗng](/wiki/Ng%E1%BB%97ng) hay con [thiên nga](/wiki/Thi%C3%AAn_nga) có tên [Hamsa](/w/index.php?title=Hamsa&action=edit&redlink=1). Vợ của Brahma là người đẹp [Sarasvati](/w/index.php?title=Sarasvati&action=edit&redlink=1), nữ thần của học vấn và là thần đỡ đầu của nghệ thuật, khoa học và ngôn từ.
## Vishnu[
[sửa](/w/index.php?title=Trimurti&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trimurti&action=edit§ion=3)] **Thần Vishnu** là một trong các vị thần quan trọng nhất của đạo Hindu và là vị thần được thờ cúng rộng rãi nhất. Vishnu cùng với Shiva và Brahma tạo nên bộ ba các vị thần lớn, gọi là Tam vị. Là thần bảo vệ vũ trụ, Vishnu là vị thần uy phong đôi khi dữ tợn. Nhưng nói chung ông là vị thần tử tế và ít gây khiếp sợ hơn thần Shiva nhiều. Những người thờ thần Vishnu, gọi là những "Vaishnava", xem ông là vị thần tối cao. Một trong vô số những tính ngữ của ông là "Thần tối cao". Brahma khái niệm về sự "Tuyệt đối" hay "Thực thể tối cao" của người Hindu, đôi khi được mô tả là Vishnu. Theo một truyền thuyết, một hoa sen từ lỗ [rốn](/wiki/R%E1%BB%91n) thần Vishnu mọc ra trên một cuống dài do [Vayu](/w/index.php?title=Vayu&action=edit&redlink=1), vị thần gió đầy sức mạnh nắm giữ. Ngồi giữa hoa sen ấy là Brahman, vị thần bắt đầu công việc sáng tạo liền sau đó.
Chức năng chính của Vishnu là đảm bảo sự chiến thắng của điều
[thiện](/w/index.php?title=Thi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) đối với cái [ác](/w/index.php?title=%C3%81c&action=edit&redlink=1). Trong thánh ca cổ [Rig-Veda](/w/index.php?title=Rig-Veda&action=edit&redlink=1) của người [Hindu](/wiki/Hindu), Vishnu chỉ là một vị thần nhỏ. Có vẻ như ông xuất thân là một vị thần mặt trời và trong hiện thân mặt trời, ông có thể bước ngang qua vũ trụ chỉ trong ba bước, một cử chỉ có lẽ để biểu trưng cho việc đo đạc vũ trụ của thần, để biến nơi này thành chỗ ở cho các vị thần và cho con người. Về sau Vishnu dần dần được gắn với các nhân vật khác, gồm một con [cá](/wiki/C%C3%A1), rồi một chú lùn, sự liên kết này làm nảy sinh khái niệm về các hóa thân hay [Avatar](/w/index.php?title=Avatar&action=edit&redlink=1) của thần Vishnu. Vishnu hiện ra dưới các lốt khác nhau để đánh dẹp loài [quỷ](/wiki/Qu%E1%BB%B7) và phục hồi trật tự thiêng liêng mỗi khi các vị thần bị đe dọa. Hai hóa thân quan trọng nhất của Vishnu là người anh hùng [Râm](/w/index.php?title=R%C3%A2m&action=edit&redlink=1) và vị thần [Krishna](/wiki/Krishna). Trong đạo Hindu, Đức Phật [Thích-ca Mâu-ni](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m) cũng được xem là một hóa thân của vị thần vĩ đại này.
Trong hóa thân làm con cá
[Matsya](/w/index.php?title=Matsya&action=edit&redlink=1), Vishnu đã cứu [Manu](/w/index.php?title=Manu&action=edit&redlink=1), con người đầu tiên, thoát khỏi một trận lụt lớn. Truyện kể rằng Manu tìm thấy một con cá nhỏ, con cá năn nỉ anh ta cứu nó khỏi bị một con cá lớn ăn thịt. Manu đem con cá về nhà nuôi trong [vại](/w/index.php?title=V%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) nước. Chẳng bao lâu, con cá trở nên quá lớn đối với cái vại, chàng đem bỏ nó xuống [ao](/wiki/Ao). Nhưng Matsya rồi cũng trở nên quá lớn với cái ao nên Manu phải trả nó về [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n). Khi Manu thả con cá xuống [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc), Matsya quay lại báo cho chàng biết là sắp có một trận [lụt](/wiki/L%E1%BB%A5t) lớn, nhấn chìm cả [thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). Nó khuyên chàng đóng một chiếc [thuyền](/wiki/Thuy%E1%BB%81n). Khi trận lụt xảy ra, Manu đã tá túc trên chiếc thuyền của mình. Chiếc thuyền bị sóng to gió lớn vùi dập, Matsya lại hiện lên, lần này là con cá khổng lồ. Matsya dắt chiếc thuyền đi trong suốt nhiều năm cho đến khi tới núi [Hemavat](/w/index.php?title=Hemavat&action=edit&redlink=1), đỉnh ngọn núi này chưa bị nước ngập. Manu buộc thuyền vào núi để còn cho hết lụt. Matsya khi ấy nói rõ rằng mình thực ra là thần Vishnu và ông đã cứu Manu để cho thế giới này lại có người ở.
Trong hóa thân làm
[chú lùn](/w/index.php?title=Ch%C3%BA_l%C3%B9n&action=edit&redlink=1) [Vamana](/w/index.php?title=Vamana&action=edit&redlink=1), Vishnu đã cứu cả thế giới khỏi tay quỷ [Bali](/wiki/Bali). Chú lùn xin quỷ Bali cho chú một miếng đất chỉ vừa ba bước của chú thôi. Ngay khi quỷ Bali vừa đồng ý thỉnh cầu của mình, chú lùn Vamana liền biến thành một gã khổng lồ. Chỉ với hai bước, gã đã bước qua toàn thế giới, rồi giao lại cho các vị thần. Sau đó, gã lại gặp con quỷ đòi bước tiếp bước thứ ba như đã hứa. Không còn gì để giao nữa, quỷ Bali bèn lấy cái [đầu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u) của nó để thay thế. Thấy quỷ có hành động trung thực, thần Vishnu bèn ban cho nó quyền cai trị [âm cung](/w/index.php?title=%C3%82m_cung&action=edit&redlink=1).
Trong khoảng thời gian giữa các đợt sáng tạo của thần Brahma, người ta nói rằng thần Vishnu nằm ngủ trong
[biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n) [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5), trên mình con [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn) nhiều [đầu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u) [Ananta](/w/index.php?title=Ananta&action=edit&redlink=1) hay [Sesha](/w/index.php?title=Sesha&action=edit&redlink=1). Trong lúc [ngủ](/wiki/Ng%E1%BB%A7), Vishnu từ từ biến thành một hóa thân khác sẽ xuất hiện trong chu kỳ sáng tạo sau đó.
Vishnu thường được mô tả như một chàng
[trai](/wiki/Trai) tuấn tú, màu xanh cam và có bốn [tay](/wiki/Tay). Các vật biểu trưng của thần gồm một [cây thùy](/w/index.php?title=C%C3%A2y_th%C3%B9y&action=edit&redlink=1) liên quan với sức mạnh kiến thức, một [vỏ](/wiki/V%E1%BB%8F) [ốc](/wiki/%E1%BB%90c) tù liên quan với nguồn gốc sự sống, một [bánh xe](/wiki/B%C3%A1nh_xe) liên quan với các quyền năng sáng tạo và hủy diệt, [hoa sen](/wiki/Hoa_sen) liên quan với [mặt trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BB%9Di), với cây đời sống từ lỗ [rốn](/wiki/R%E1%BB%91n) thần Vishnu mọc ra - vật cưỡi của thần là con chim huyền thoại [Garuda](/wiki/Garuda).
Thần Vishnu cũng được xem như cây cột vũ trụ chống đỡ
[bầu trời](/wiki/B%E1%BA%A7u_tr%E1%BB%9Di). Vợ ông là [Lakshmi](/wiki/Lakshmi), nữ thần của sự giàu có và may mắn.
|
|![]()
|
|Bài hoặc đoạn này cần được
Xin hãy giúp
## Shiva[
[sửa](/w/index.php?title=Trimurti&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trimurti&action=edit§ion=4)] **Thần Shiva** là một trong các vị thần chính của [Ấn giáo](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o). Thần này được cho là xuất thân từ [Rudra](/w/index.php?title=Rudra&action=edit&redlink=1), một vị thần nhỏ được thấy trong [Rig- Veda](/w/index.php?title=Rig-_Veda&action=edit&redlink=1), bộ tập hợp thánh ca xưa của người [Aryan](/w/index.php?title=Aryan&action=edit&redlink=1) có niên đại từ năm 1500 đến 900 trước CN. Dường như tầm vóc của vị thần này đã lớn dần lên sau khi hấp thụ một số tinh chất của một vị thần phì nhiêu ngày cưa đôi lúc được gọi là "tiền Shiva". Các hiện thân của thần này, ngồi trong tư thế một [Yogi](/wiki/Yogi) và có liên quan với [súc vật](/w/index.php?title=S%C3%BAc_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), [cây cối](/w/index.php?title=C%C3%A2y_c%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1), được cho là do ảnh hưởng của nền [văn hóa sông Ấn](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_s%C3%B4ng_%E1%BA%A4n&action=edit&redlink=1) vốn có niên đại từ trước năm 1500 [trước CN](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_CN&action=edit&redlink=1).
Shiva có thể là vị thần tử tế và che chở nhưng cũng là vị thần đáng sợ, có mặt ở các chiến trường và giàn
[hỏa táng](/wiki/H%E1%BB%8Fa_t%C3%A1ng). Ông cũng được thể hiện cổ đeo một vòng [đầu lâu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u_l%C3%A2u). Là thần sáng tạo, Shiva cũng là vị thần thời gian do đó là vị thần hủy diệt, Shiva là vị thần của sự phì nhiêu, [sinh sản](/wiki/Sinh_s%E1%BA%A3n) nhưng ông cũng là một [tu sĩ](/wiki/Tu_s%C4%A9) khổ hạnh đã chế ngự được các [dục vọng](/w/index.php?title=D%E1%BB%A5c_v%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1) của mình để sống trên ngọn [Kailasa](/w/index.php?title=Kailasa&action=edit&redlink=1) của dãy [Himalaya](/wiki/Himalaya), đắm chìm trong thiền định để duy trì sự tồn tại của thế giới.
Mặc dù Shiva đem lại chết chóc nhưng thần này cũng chinh phục cái chết cùng bệnh tật và được cầu khấn mỗi khi chữa bệnh. Đôi khi thần được mô tả như một con người nửa
[đàn ông](/wiki/%C4%90%C3%A0n_%C3%B4ng), nửa [đàn bà](/wiki/%C4%90%C3%A0n_b%C3%A0). Các phẩm chất và thuộc tính mâu thuẫn được thấy trong vị thần này để biểu trưng cho một vị thần mà ở trong ông mọi sự đối kháng đều được hòa giải. Cả đến cả cái tên của ông, vốn có nghĩa là "Điềm lành" cũng nhằm mục đích hòa giải và làm dịu đi khía cạnh hắc ám trong tính cách đã khiến ông phải mang cái tên "kẻ hủy diệt". Dưới dạng [Nataraja](/w/index.php?title=Nataraja&action=edit&redlink=1), Shiva là "vua vũ điệu" và thường được miêu tả trong điệu bộ này. Ông nhảy múa để sáng tạo ra thế giới, nhưng mỗi khi ông mỏi mệt rơi vào bất động thì vũ trụ lại trở nên hỗn loạn, do đó theo sau giai đoạn sáng tạo là sự hủy diệt. Một tích truyện thần thoại về Shiva dưới dạng Nataraja liên quan đến 10.000 [Rishi](/w/index.php?title=Rishi&action=edit&redlink=1) hay nhà tiên tri. Shiva đến thăm các Rishi chỉ nguyền rủa Shiva và khi nguyền rủa không hiệu quả, họ bèn thả ra một con [hổ](/wiki/H%E1%BB%95) dữ để xé xác Shiva. Vị thần vĩ đại dễ dàng dùng móng tay lột lấy tấm [da](/wiki/Da) con cọp và choàng lên [cổ](/wiki/C%E1%BB%95) mình làm tấm [khăn choàng](/w/index.php?title=Kh%C4%83n_cho%C3%A0ng&action=edit&redlink=1). Các Rishi lại làm một con [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn) độc tấn công Shiva và vị thần này chỉ đeo nó lên cổ mình như một vòng [hoa](/wiki/Hoa). Cuối cùng, họ cho một gã lùn hung tợn vác [gậy tày](/w/index.php?title=G%E1%BA%ADy_t%C3%A0y&action=edit&redlink=1) ra tấn công vị thần, Shiva đáp lại bằng cách đặt [chân](/wiki/Ch%C3%A2n) lên gã lùn mà nhảy múa. Các Rishi sững sờ đứng nhìn vũ điệu tuyệt vời. Cả các cung trời cũng mở ra để cho chư thần có thể nhìn thấy vũ điệu lạ lùng. Cuối cùng các Rishi không thể cưỡng lại nổi trước thần Shiva đang nhảy múa và họ cùng phủ phục dưới chân ngài. Vật bầu trời chính của thần Shiva là " [lingam](/wiki/Lingam)", một khối đá có hình [bộ phận sinh dục nam](/wiki/H%E1%BB%87_sinh_d%E1%BB%A5c_nam). Một truyện [thần thoại](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i) kể rằng thần Shiva đến thăm một rừng [thông](/wiki/Th%C3%B4ng), tại đó có một số hiền nhân đang tu thiền. Các hiền nhân này không nhận ra Shiva mà tưởng đây là một anh chàng đến ve vãn vợ mình nên họ làm cho [dương vật](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_v%E1%BA%ADt) của Shiva mất đi. Tức thời, thế giới chìm trong tăm tối và các hiền nhân cũng không còn nam tính nữa. Cuối cùng họ phải cúng lễ vật cho thần Shiva và thế giới trở lại bình thường.
Shiva thường được thể hiện với bốn
[cánh tay](/wiki/C%C3%A1nh_tay) và một [con mắt thứ ba](/wiki/Con_m%E1%BA%AFt_th%E1%BB%A9_ba), con mắt nội quán, ở giữa trán. Ông thường đeo một con [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn) trên cổ làm chiếc vòng, một con nữa ở ngang hông và nhiều con quấn quanh cánh tay. Ông cũng có khi được mô tả mình lấm đầy [tro](/w/index.php?title=Tro&action=edit&redlink=1) để tượng trưng cho sự tu hành khổ hạnh của ông, [cổ họng](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1) ông có tên là [Nilakantha](/w/index.php?title=Nilakantha&action=edit&redlink=1), hay "cổ họng xanh" do vai trò quan trọng của ông trong công việc khuấy đảo [đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng). Theo một chuyển kể dân gian, trong cuộc khuấy đảo này, các vị thần đã dùng con rắn lớn là [Vasuki](/w/index.php?title=Vasuki&action=edit&redlink=1) làm sợi dây thừng xoay tròn ngọn núi [Mandara](/w/index.php?title=Mandara&action=edit&redlink=1) và khuấy đảo đại dương vũ trụ để tạo ra nước cam lộ, thứ thuốc trường sinh bất tử. Tuy nhiên con rắn quá mệt nên cuối cùng đã phun nọc độc ra, đe dọa tiêu diệt cả muôn loài. Shiva bèn đến tiếp cứu, ông dùng miệng mình hút hết nọc độc của con rắn, cho nên cổ họng ông bị thâm tím. Shiva là cha của vị thần đầu [voi](/wiki/Voi) [Ganesha](/wiki/Ganesha) và của chiến thần [Karttikeya](/w/index.php?title=Karttikeya&action=edit&redlink=1). Vật cưỡi của ông là con [bò](/wiki/B%C3%B2) mộng [Nandi](/w/index.php?title=Nandi&action=edit&redlink=1). Vợ ông hay [Shakti](/w/index.php?title=Shakti&action=edit&redlink=1) (năng lượng nữ) của ông có tên là [Parvati](/wiki/Parvati) trong hình thái dịu dàng của bà. Các hình thái khác của bà này là [Uma](/w/index.php?title=Uma&action=edit&redlink=1) duyên dáng, [Bhairavi](/w/index.php?title=Bhairavi&action=edit&redlink=1) hung tợn, [Ambika](/w/index.php?title=Ambika&action=edit&redlink=1) tạo sinh, [Sati](/w/index.php?title=Sati&action=edit&redlink=1) hiền thục, [Gauri](/w/index.php?title=Gauri&action=edit&redlink=1) sáng chói, [Kali](/wiki/Kali) hắc nương, [Durga](/w/index.php?title=Durga&action=edit&redlink=1) bí hiểm.
Một truyền thuyết kể lại chuyện Shiva có thêm con mắt thứ ba là do một đùa nghịch ngợm của
[Parvati](/wiki/Parvati). Trong lúc Shiva đang tham thiền trên ngọn [Kailasa](/w/index.php?title=Kailasa&action=edit&redlink=1), Parvati rón rén đến đằng sau ông đưa tay bịt mắt ông lại. Tức thì [mặt trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BB%9Di) mất sáng và mọi sinh vật đều run rẩy sợ hãi. Đột nhiên con mắt thứ ba nóng cháy hiện ra trên trán Shiva, xua tan bóng tối. Lửa từ con mắt ấy vọt ra chiếu sáng chói chang toàn cõi [Hymalaya](/wiki/Himalaya). Parvati bàng hoàng sửng sốt. Sau đó, Shiva tội nghiệp cho sự đau khổ của nàng nên đã phục hồi lại vẻ đẹp của các ngọn [núi](/wiki/N%C3%BAi) như cũ.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Trimurti&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trimurti&action=edit§ion=5)] **For quotation defining the trimurti see Matchett, Freda. "The Purāṇas", in: Flood (2003), p. 139.** [^](#cite_ref-1) **For the Trimurti system having** [^](#cite_ref-2) [Brahma](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Thi%C3%AAn)as the creator, [Vishnu](/wiki/Vishnu)as the maintainer or preserver, and [Shiva](/wiki/Shiva)as the transformer or destroyer see: Zimmer (1972) p. 124. **For the term "Great Trinity" in relation to the Trimurti see: Jansen, p. 83.** [^](#cite_ref-3) **For dating of Puranic period as c. CE 300-1200 and quotation, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 47.** [^](#cite_ref-4) **For characterization as non-homogeneous and including multiple traditions, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.** [^](#cite_ref-5) **For harmony between orthodox and sectarian groups, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.** [^](#cite_ref-6) **For quotation see: see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.** [^](#cite_ref-7)
## Sách tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Trimurti&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trimurti&action=edit§ion=6)]
- Basham, A. L. (1954).
*The Wonder That Was India: A Survey of the Culture of the Indian Sub-Continent Before The Coming of the Muslims*. New York: Grove Press, Inc.,.
- Courtright, Paul B. (1985).
*Gaṇeśa: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings*. New York: Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-505742-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-505742-2).
- Flood, Gavin (1996).
*An Introduction to Hinduism*. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-43878-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-43878-0).
- Flood, Gavin (Editor) (2003).
*The Blackwell Companion to Hinduism*. Malden, MA: Blackwell Publishing Ltd. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-4051-3251-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-4051-3251-5).
- Grimes, John A. (1995).
*Ganapati: Song of the Self*. SUNY Series in Religious Studies. Albany: State University of New York Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7914-2440-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7914-2440-5).
- Jansen, Eva Rudy (2003).
*The Book of Hindu Imagery*. Havelte, Holland: Binkey Kok Publications BV. [ISBN](/wiki/ISBN) [90-74597-07-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/90-74597-07-6). Eighth printing; First published 1993. [Radhakrishnan, Sarvepalli (Editorial Chairman)](/w/index.php?title=Sarvepalli_Radhakrishnan&action=edit&redlink=1)(1956). *The Cultural Heritage of India*. Calcutta: The Ramakrishna Mission Institute of Culture. Second edition, four volumes, revised and enlarged, 1956 (volume IV).
- Winternitz, Maurice (1972).
*History of Indian Literature*. New Delhi: Oriental Books Reprint Corporation. Second revised reprint edition. Two volumes. First published 1927 by the University of Calcutta.
- Zimmer, Heinrich (1972).
*Myths and Symbols in Indian Art and Civilization*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-691-01778-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-691-01778-6).
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1054 frontend hit (1)


text:
семя
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Nga[sửa]
Chuyển tự[sửa]
Xem Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga.
Danh từ[sửa]
семя gt
- Giống, hạt giống.
- семена для посева — hạt giống để gieo trồng
- перен. — mầm mống, căn nguyên, nguồn gốc
- семя раздора — mầm mống của mối bất hòa, nguôn gốc của su xích mích, căn nguyên của mối hiềm khích
- физиол — tinh khí, tinh dịch, tinh, khí
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# семя
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **с емя** gt [Giống](/wiki/gi%E1%BB%91ng), [hạt giống](/w/index.php?title=h%E1%BA%A1t_gi%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1). *семен*— hạt giống để gieo trồng __а__для пос __е__ва *перен.*— mầm mống, căn nguyên, nguồn gốc *— mầm mống của mối bất hòa, nguôn gốc của su xích mích, căn nguyên của mối hiềm khích* **с**разд __е__мя __о__ра *физиол*— tinh khí, tinh dịch, tinh, khí
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
quaint
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Tính từ[sửa]
quaint /ˈkweɪnt/
- Có vẻ cổ cổ là lạ; nhìn hay hay là lạ.
- a quaint old village — một làng cổ trông là lạ
- a quaint dress — một cái áo nhìn hay hay là lạ
- quaint customs — phong tục lạ
- Kỳ quặc.
- quaint methods — phương pháp kỳ quặc
- (Từ cổ,nghĩa cổ) Có duyên, xinh đẹp.
- my quaint Ariel — nàng A-ri-en xinh đẹp của tôi (Sếch-xpia)
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# quaint
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **quaint** [/ˈkweɪnt/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Có vẻ](/wiki/c%C3%B3_v%E1%BA%BB) [cổ](/wiki/c%E1%BB%95) [cổ](/wiki/c%E1%BB%95) [là lạ](/w/index.php?title=l%C3%A0_l%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1); [nhìn](/wiki/nh%C3%ACn) [hay hay](/w/index.php?title=hay_hay&action=edit&redlink=1) [là lạ](/w/index.php?title=l%C3%A0_l%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1). *a*— một làng cổ trông là lạ **quaint**old village *a*— một cái áo nhìn hay hay là lạ **quaint**dress *— phong tục lạ* **quaint**customs
-
[Kỳ quặc](/wiki/k%E1%BB%B3_qu%E1%BA%B7c). *— phương pháp kỳ quặc* **quaint**methods
-
- (
*Từ cổ,nghĩa cổ*) [Có duyên](/wiki/c%C3%B3_duy%C3%AAn), [xinh đẹp](/wiki/xinh_%C4%91%E1%BA%B9p). *my*— nàng A-ri-en xinh đẹp của tôi (Sếch-xpia) **quaint**Ariel
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Viết theo tâm sự của một cô dâu Việt Nam nhân một chuyến đi Đài Bắc.
Có lúc trăng soi dạng lưỡi liềm, nhọn như dao, không khắc vào tim mà lòng vẫn nhói đau. Cũng có lúc trăng chênh chếch như giọt nước mắt khổng lồ thổn thức giữa bầu trời hiu quạnh đen tuyền màu u uẩn. Bao tiếng gió miên man rầm rì giữa hàng cây lá vẫn không làm trăng tươi. Trăng ủ rũ, trăng tư lự, trăng ngẩn ngơ buồn, trăng soi rọi tâm tư lũ con gái chúng tôi.
Tôi nằm bên chồng, nghe tiếng ngáy đều của anh mà thấy lẻ loi, cô độc vô cùng. Chợt thấy thương má, thương mình. Má đã bao nhiêu năm nằm một mình, hẳn má thấy lạnh lẽo, cô đơn trong đêm về tịch mịch. Nhưng còn tôi, hơi thở của chồng xoắn xít quanh đây mà sao sương đêm vẫn hoang lạnh?
Tôi phải tập yêu chồng tôi, vị cứu tinh cho đời sống chật vật của gia đình tôi. Điều này trên lý thuyết cũng không khó lắm. Nhưng trong trái tim ngoan cố của tôi, cho đến bây giờ sự biết ơn vẫn còn rõ nét hơn nỗi rạo rực yêu thương.
Tôi như hàng vạn người con gái Việt Nam về quê hương chồng Đài Bắc này để tìm một lối thoát cho cuộc sống vô vọng đã đeo đuổi chúng tôi ngay từ thuở lọt lòng. Quê mẹ nghèo quá, bàn tay mẹ gầy guộc quá, vì thế dù lòng mẹ có thật bao la cũng không giữ được lũ con gái chúng tôi ở lại vùng đất quê hương.
Tôi ra đời sau thời chinh chiến. Nhưng má luôn đăm chiêu thở dài, hòa bình đã về nhưng sao đất nước lại đìu hiu tiêu điều hơn lúc nào hết. Ánh mắt má ngày càng da diết nỗi sầu muộn. Sau ngày thống nhất là ngày hận thù được thăng hoa, ba phải đi vào tù cải tạo. Má là cô giáo một trường tiểu học. Đất nước thanh bình, ai cũng nghèo, người ta cần gạo cơm chứ đâu cần chữ nghĩa nữa. Má như một kẻ thua trận, gồng gánh đưa lũ con về quê ngoại. Má giã từ Sài Gòn nhốn nháo, giã từ dĩ vãng, giã từ cuộc sống an bình ngày xưa. Má tảo tần nuôi con, nuôi chồng. Rồi ba cũng về sau những tháng ngày lao tù học làm người của xã hội chủ nghĩa. Rồi tôi ra đời. Và rồi ba lại ra đi kiếm tìm tự do trên những con tàu chơi vơi. Ba đi tìm tương lai cho cả gia đình, nhưng ba đã không bao giờ trở lại. Ba đã yên nghỉ trong lòng đại dương. Đã không còn phiền não, không còn trầm tư trong đôi mắt ôn nhu ngày nào. Chỉ thương cho Ba, ra đi trước khi được về thăm quê nội ở bên kia bờ Bến Hải. (Tôi đã được nghe chuyện kể về một dòng sông nhỏ nhưng đã có một thời là lằn ranh ngăn cách lãnh thổ độc tài phía Bắc và vùng đất tự do phương Nam). Ba ghé nhân gian ngắn ngủi nhưng để lại nỗi đau dài cho người cô phụ. Nụ cười hiếm hoi trên môi má đã tắt lịm từ ngày ba vĩnh viễn ra đi. Má vượt qua nỗi chết của tâm hồn, gắng gượng sống cho đàn con.
Má tôi vẫn mặc cảm, sợ lũ con thất học, cho nên vẫn cố gắng dạy chúng tôi học. Tựa như trong thời buổi gạo châu, củi quế, má bất lực không tìm được thức ăn đưa vào miệng mồm nên để bù lại má ra sức nhồi chữ nghĩa vào đầu chị em tôi. Bây giờ đôi khi nghĩ lại tôi vẫn thầm trách má làm những việc tào lao. Chút vốn liếng sách vở đã không đem được sự no ấm cho gia đình chúng tôi, có chăng chỉ rọi sáng tâm tư khắc khoải, nỗi hoài nghi trong một xứ sở đã thống nhất thanh bình. Nỗi bâng khuâng ngày càng lan tỏa, và cái nghèo túng như những mạng lưới chằng chịt, dù đã vùng vẫy chúng tôi vẫn không tài nào thoát khỏi sự bủa vây của túng quẫn, nhọc nhằn. Chị em tôi bó gối nhìn nhau, nhìn má ngày càng võ vàng vì những cơn bệnh trầm kha không phương tiện chữa trị. Để rồi một ngày, tôi vùng mình đứng dậy, đốt hết những giấc mơ vốn dĩ rất đơn giản đến tội nghiệp của mình, nhắm mắt, khép lòng đi tìm tương lai trong những nơi chốn lạ lùng. Ở đó chúng tôi đã hết là người, đơn thuần là những món hàng, quên hết kiêu hãnh ngượng ngùng, tôi đứng trơ khoe bày tấm thân thể ngà ngọc, danh từ má gọi yêu thương ngày nhỏ. Tại nơi chốn bát nháo đó, nơi mà ranh giới người và vật đã thật mờ nhạt, tôi gặp chồng tôi.
Chồng tôi thoát chết sau một cơn cháy lúc còn bé. Tai nạn này đã để lại những vết tích không xoá được trên gương mặt nhăn nhúm của anh làm cho anh có vẻ dữ dằn, hung tợn.
Cũng may là còn đôi mắt lấp lánh tình người, đôi mắt thật đôn hậu tương phản với nét cau có gây nên bởi những vết sẹo phỏng năm xưa. Cũng may là ngày đầu gặp gỡ, giữa chốn chợ người, anh đã không sờ soạng, nắn bóp tôi cho tôi quên đi cái mặc cảm mình là món hàng biết khóc, biết nói, biết đau, biết tủi.
Mãi sau này tôi mới biết tại sao chồng tôi đã chọn ngay tôi gìữa bao nhiêu cô gái khác. Tôi đã biết tại sao anh đã chọn tôi mà không cần vạch mắt, căng miệng tôi ra khám xét như những người đàn ông khác. Tôi không đẹp nhưng tôi có cái may mắn nhang nhác giống cô láng giềng mà anh thầm yêu trộm nhớ ngày xưa. Sau này anh tâm sự, ngay khi chạm mặt tôi lần đầu anh đã giật mình tưởng được tao ngộ cùng cố nhân. Tất nhiên cố nhân đã thật xa ngoài tầm tay với của anh. Tất nhiên, người con gái ngày xưa đã chẳng bao giờ đoái hoài đến cậu thanh niên tật nguyền, dị dạng. Và bây giờ chồng tôi tìm niềm an ủi bên tôi. Đã bao nhiêu lần, tôi vẫn cám ơn thượng đế về sự trùng hợp huyền diệu này. Nó đã cho tôi cơm ăn, áo mặc, tiền thuốc men cho má và một mái gia đình với một người chồng dù dị hình, xấu xí, dù không đồng ngôn ngữ, không đồng quá khứ, dù gia đình chồng nhìn tôi bằng những ánh mắt lãnh đạm, đôi khi rõ nét miệt khinh. Mà có sao đâu những cuộc hôn nhân lệch lạc, má vẫn nói nghĩa vợ chồng bền chặt hơn tình yêu lãng mạn, mong rằng tôi và chồng tôi vẫn sóng bước đồng hành để trong đời sống của tôi không phải chỉ có những mất mát. Tôi nhớ ơn chồng nhưng chưa yêu anh được. Cho đến bây giờ mỗi lần ân ái, tôi vẫn phải nhắm nghiền mắt để che dấu nỗi e dè, ngại ngùng khi khuôn mặt nứt nẻ những vết thẹo dọc ngang của anh thật cận kề. Có lẻ vì chưa yêu nên tôi chẳng hề ghen tuông với người trong mộng của chồng. Hay khi người ta đã quá nghèo khổ, quá cơ cực, quá tuyệt vọng thì điều chúng ta băn khoăn nhất không phải là những yêu ghét giận hờn. Vả lại, ở xứ sở này, trong hoàn cảnh chúng tôi, cứ hãy ngu ngơ như cỏ cây, và phẳng lì như phiến đá để tâm hồn được an tịnh hơn là để những suy tư chao động cho lòng thêm chất ngất những niềm đau.
Tuy nhiên cái nghèo đói quá độ cũng có những khuyết điểm của nó. Cái nghèo đã như màn đêm dày dặc chôn kín giấc mơ tươi đẹp thời con gái. Những cánh đóm lập loè trên cánh đồng chết không có đủ sức để thắp sáng những giấc mơ đầu đời. Và những ngọn gió èo uột đã không chở nổi những suy tư của chúng tôi ra khỏi tầm hạn cơm gạo đói no. Hình như vì thế tôi đã đánh mất thói quen mơ mộng, có lẽ như thế lại hay.
Có những buổi chiều ra chợ, tôi thoáng gặp những đồng hương. Những cô gái thất thểu, mỏi mệt lạc lõng giữa rừng người. Tim tôi luôn nao nao nỗi xúc cảm, không phải vì đôi khi phát giác ra những vết tím bầm trên mí mắt vành môi của một hai chị bạn mà là nét đặc thù của nhân dáng Việt Nam trên thành phố Đài Bắc này; những chiếc bóng xiêu xiêu chịu đựng, những ánh mắt thảng thốt, hoang mang và buồn vô tận. Tôi tưởng tượng trong vô vàn cảnh vật, tôi khó mà lẫn lộn được những hình hài tang thương và lẻ loi đó. Các chị nhìn tôi ước ao thèm muốn: chị may mắn, một chồng một vợ. Còn tụi tui không hơn một món hàng hết qua tay người này lại đến tay người khác. Riết rồi không còn biết ai mới thật là chồng…Hay là: kiếp trước tui ở ác, nên bây giờ phải chịu nghiệp quả. Mà thật, tôi đã quá may mắn, tôi không bị đánh đập, không bị chuyền tay từ người đàn ông này qua người đàn ông khác. Nhưng tim tôi vẫn khắc khoải, hồn tôi vẫn cô đơn, tâm tư tôi vẫn chia sẻ niềm tủi nhục của những chị bạn. Có nơi nào trên trái đất tuổi đôi mươi đồng nghĩa với những đường cùng ngõ hẹp như ở quê hương tôi? Tất cả chúng tôi đều ôm ấp một niềm đau, chúng tôi đã không bao giờ có tuổi thanh xuân. Hạnh phúc là một từ trừu tượng, tương lai đồng nghĩa với bấp bênh, vực bẫy. Có ai hiểu những khuấy động trong tâm hồn đã chịu nhiều thương tổn của lũ con gái chúng tôi mà xót xa tội nghiệp?? Chúng tôi thường đọc thấy những nét rẻ khinh trong mắt người bản xứ, tôi thường phân vân tự hỏi mình đã làm gì nên tội ngoài cái tội dám mơ ước thoát cảnh khốn cùng. Chỉ mong sao những người cùng tiếng nói đừng khinh miệt những cánh chim phiêu bạt đáng thương của lũ chúng tôi.
Có những chiều nhìn từng đàn chim bay về cuối trời, đôi khi nghe tiếng cánh vỗ chấp chới hai tiếng “về đâu”, “về đâu”; tim tôi rưng rưng khóc. Ở quê nhà tôi cũng nghe tiếng chim kêu trong nắng chiều chập choạng nhưng không thê lương như ở quê chồng. Về đâu, biết đâu mà về. Chúng tôi đã nhận nơi này làm quê hương nhưng tại nơi này biết bao nhiêu thân phận đàn bà Việt Nam đã bị vùi dập. Còn quê nhà tuy không xa tít mịt mờ nhưng như đã khép lối. Tôi nhớ hoài những ngày tuổi nhỏ, bên thân cầu, nhìn đám lục bình lênh đênh giữa dòng sông, lòng cứ thầm hỏi những cánh hoa tim tím này sẽ trôi về đâu. Bây giờ, bâng khuâng nhớ lại những cánh lục bình ngày xưa, tôi chợt ngậm ngùi, số phận mình đã như đám lục bình nổi trôi. Ôi những mảnh đời trôi giạt giữa dòng đời vô tình, biết sẽ ra sao ngày mai.
Thật ra tôi vẫn còn quyến luyến quê hương mình. Một quê hương đã không biết nuôi dưỡng, bảo vệ những người con gái yếu đuối, đa cảm. Để trong đêm về trên thành phố Đài Bắc, có bao tiếng khóc Việt Nam, tỉ tê nức nở, khóc cho mình, cho những giấc mơ sớm bị tàn lụi. Lỗi về ai, trách nhiệm về ai? Trên đất nước với ngọn cờ máu, không ai có can đảm nhận.Và từng đàn thiếu nữ tựa những thiêu thân vẫn cứ ào ạt ra đi như nước tràn thác lũ. Có bao nhiêu thiêu thân đã cháy rụi trong ngọn lửa hững hờ, và có bao nhiêu người được sự may mắn tình cờ như tôi.
Dẫu nhiều cay đắng, dẫu lắm oan khiên, quê hương ta đó, làm sao quên được.
Đến một ngày, tôi không có tháng, người uể oải, chếnh choáng với những cơn nôn mửa bất chợt. Rồi giật mình, mình sắp có con. Tôi nhớ mãi cái cảm giác ngất ngây trước những diệu kỳ của đời sống. Lần đầu tiên trong đời, lạc lõng nơi thành phố này, trong tôi có sự kết tạo, có nỗi chờ mong và một tình cảm tuy đang manh nha nhưng đã thật dạt dào, mãnh liệt. Đêm đã thôi âm u trầm mặc, ngày đã bớt lê thê muộn phiền. Tiếng khóc chào đời của con chưa rơi xuống trần, nhưng ước mơ hạnh phúc đã vội vã vươn cao. Ôi cái sinh linh nhỏ bé đang nhỏ từng giọt hồi sinh nhiệm mầu trên tâm hồn héo úa của tôi. Ngọn lửa đã được khơi dậy từ những tàn tro. Tôi đã sống dậy từ bao nỗi chết. Trong tôi bao phác họa muôn màu về một ngày mai khi đứa con bé nhỏ của tôi bước những bước thơ ngây vào đời. Tôi lại bắt đầu nuôi dưỡng những giấc mơ. Rồi từng ngày tháng trôi đi trong háo hức lẫn băn khoăn tư lự. Con chưa mở mắt, nhưng tim đã ấp ủ bao lời tâm sự của má. Quê hương Việt Nam ngàn trùng xa mà những điệu hò ru con đã rất nồng nàn quanh đây. Con sẽ được nuôi dưỡng bằng dòng sữa mẹ, bằng trái tim tha thiết tình hoài hương. Ước ao sao con sẽ yêu thương quê ngoại như má luôn trân trọng nơi chốn má chào đời.
Nếu một ngày nào, theo bước của ba, con về quê ngoại tìm người bạn đời. Con hãy nhìn bằng mắt và bằng tim. Đừng sử dụng đôi tay mà gây vỡ vụn những trái tim mảnh khảnh, nhỏ nhít, đáng thương. Tội lắm cho người con gái. Con có biết sau những nụ cười gần như vô cảm là những tiếng nỉ non, thút thít đến não nề, ai oán. Con có hay sau những thân thể toàn vẹn là những tâm hồn tơi tả với những đắn đo, sợ hãi, tủi hờn bởi quá nhiều giông bão chung quanh.
Má ao ước, một ngày con lớn khôn, má để dành được tiền, ta về quê thăm ngoại. Về quê má, con sẽ hỏi tại sao quê ngoại nghèo quá, sao quê ngoại tiêu điều, buồn bã quá. Sao những người quê ngoại mang đôi mắt xa xăm, u hoài, như mắt của má. Má cũng như con đã không bao giờ biết đến một thời trên quê ngoại, mùa giáp hạt cũng là mùa nụ cười nở trên môi mọi người. Tiếng sáo diều dập dìu trên khắp nẻo quê hương, tiếng cười đùa trẻ thơ đã gảy nên những tấu khúc tuyệt vời của làng quê năm cũ, những năm quê ta chưa có ngọn cờ đỏ. Ta có sẽ bao giờ nghe được giọng hò trong thanh trên những cánh đồng thênh thang trĩu nặng bông lúa vàng của những ngày đất nước thật sự thanh bình. Ngày ấy có những thanh niên thiếu nữ sẽ để giấc mơ đầu đời, giấc mộng tình yêu bay bổng vươn cao qua gió ngàn, mênh mang trải trên những cánh đồng bát ngát để thấy tình mình cũng đơm hoa như những cánh đồng ngập lúa. Ôi những giấc mơ no ấm, an hòa bao giờ ta sẽ có…
Lời ngoại kể về quê hương êm đềm của ngày xưa cũ như một chuyện cổ tích. Nhưng má vẫn nuôi niềm mơ ước về một ngày mai quê ta hết nghèo đói cho những người đàn bà Việt Nam không phải thân cò lặn lội đường xa, làm dâu xứ lạ với những ê chề như những người trong thế hệ sinh sau ngày chiến thắng của phương Bắc.
Má sẽ đặt tên con là Sinh, sự Hồi Sinh của niềm hy vọng tưởng đã lụn tắt sau bao gió bão. Má sẽ dạy cho con làm người Việt Nam thật sự, những người sanh ra từ bên này biển Thái Bình với tâm tư chất chứa hồn Quốc Toản, Bắc, Giang. Qua bao đói no thăng trầm, qua bao hệ lụy thử thách, xa quê hương, hướng về quê mẹ, má chợt thấy mình chín chắn trưởng thành, lòng yêu mến quê cha đất tổ trỗi dậy thắm thiết. Hơn bao giờ hết má thấy mình thật gắn bó với quê nhà lận đận.
Việt Nam, Việt Nam, quê hương xa xôi quá, còn có bao giờ nhớ đến chúng tôi ? Xin một ngày quê tôi thật sự an bình để những người con Việt Nam có thể trở về nơi đất mẹ. Ngày ấy những giấc mơ sẽ thật sự được trổi mầm, cho trái tim Việt Nam được xanh một màu hy vọng, cho con người Việt Nam được kết sáng những giấc mơ kiêu hãnh. Ngày ấy đêm Đài Bắc sẽ thôi không còn tiếng khóc của những thiếu nữ lạc loài. Ngày ấy chúng tôi thôi hết kiếp luân lưu nhục nhằn.
Xin một ngày, giấc mơ trở thành hiện thực!

markdown:
**Viết theo tâm sự của một cô dâu Việt Nam nhân một chuyến đi Đài Bắc.**
Có lúc trăng soi dạng lưỡi liềm, nhọn như dao, không khắc vào tim mà lòng vẫn nhói đau. Cũng có lúc trăng chênh chếch như giọt nước mắt khổng lồ thổn thức giữa bầu trời hiu quạnh đen tuyền màu u uẩn. Bao tiếng gió miên man rầm rì giữa hàng cây lá vẫn không làm trăng tươi. Trăng ủ rũ, trăng tư lự, trăng ngẩn ngơ buồn, trăng soi rọi tâm tư lũ con gái chúng tôi.
Tôi nằm bên chồng, nghe tiếng ngáy đều của anh mà thấy lẻ loi, cô độc vô cùng. Chợt thấy thương má, thương mình. Má đã bao nhiêu năm nằm một mình, hẳn má thấy lạnh lẽo, cô đơn trong đêm về tịch mịch. Nhưng còn tôi, hơi thở của chồng xoắn xít quanh đây mà sao sương đêm vẫn hoang lạnh?
Tôi phải tập yêu chồng tôi, vị cứu tinh cho đời sống chật vật của gia đình tôi. Điều này trên lý thuyết cũng không khó lắm. Nhưng trong trái tim ngoan cố của tôi, cho đến bây giờ sự biết ơn vẫn còn rõ nét hơn nỗi rạo rực yêu thương.
Tôi như hàng vạn người con gái Việt Nam về quê hương chồng Đài Bắc này để tìm một lối thoát cho cuộc sống vô vọng đã đeo đuổi chúng tôi ngay từ thuở lọt lòng. Quê mẹ nghèo quá, bàn tay mẹ gầy guộc quá, vì thế dù lòng mẹ có thật bao la cũng không giữ được lũ con gái chúng tôi ở lại vùng đất quê hương.
Tôi ra đời sau thời chinh chiến. Nhưng má luôn đăm chiêu thở dài, hòa bình đã về nhưng sao đất nước lại đìu hiu tiêu điều hơn lúc nào hết. Ánh mắt má ngày càng da diết nỗi sầu muộn. Sau ngày thống nhất là ngày hận thù được thăng hoa, ba phải đi vào tù cải tạo. Má là cô giáo một trường tiểu học. Đất nước thanh bình, ai cũng nghèo, người ta cần gạo cơm chứ đâu cần chữ nghĩa nữa. Má như một kẻ thua trận, gồng gánh đưa lũ con về quê ngoại. Má giã từ Sài Gòn nhốn nháo, giã từ dĩ vãng, giã từ cuộc sống an bình ngày xưa. Má tảo tần nuôi con, nuôi chồng. Rồi ba cũng về sau những tháng ngày lao tù học làm người của xã hội chủ nghĩa. Rồi tôi ra đời. Và rồi ba lại ra đi kiếm tìm tự do trên những con tàu chơi vơi. Ba đi tìm tương lai cho cả gia đình, nhưng ba đã không bao giờ trở lại. Ba đã yên nghỉ trong lòng đại dương. Đã không còn phiền não, không còn trầm tư trong đôi mắt ôn nhu ngày nào. Chỉ thương cho Ba, ra đi trước khi được về thăm quê nội ở bên kia bờ Bến Hải. (Tôi đã được nghe chuyện kể về một dòng sông nhỏ nhưng đã có một thời là lằn ranh ngăn cách lãnh thổ độc tài phía Bắc và vùng đất tự do phương Nam). Ba ghé nhân gian ngắn ngủi nhưng để lại nỗi đau dài cho người cô phụ. Nụ cười hiếm hoi trên môi má đã tắt lịm từ ngày ba vĩnh viễn ra đi. Má vượt qua nỗi chết của tâm hồn, gắng gượng sống cho đàn con.
Má tôi vẫn mặc cảm, sợ lũ con thất học, cho nên vẫn cố gắng dạy chúng tôi học. Tựa như trong thời buổi gạo châu, củi quế, má bất lực không tìm được thức ăn đưa vào miệng mồm nên để bù lại má ra sức nhồi chữ nghĩa vào đầu chị em tôi. Bây giờ đôi khi nghĩ lại tôi vẫn thầm trách má làm những việc tào lao. Chút vốn liếng sách vở đã không đem được sự no ấm cho gia đình chúng tôi, có chăng chỉ rọi sáng tâm tư khắc khoải, nỗi hoài nghi trong một xứ sở đã thống nhất thanh bình. Nỗi bâng khuâng ngày càng lan tỏa, và cái nghèo túng như những mạng lưới chằng chịt, dù đã vùng vẫy chúng tôi vẫn không tài nào thoát khỏi sự bủa vây của túng quẫn, nhọc nhằn. Chị em tôi bó gối nhìn nhau, nhìn má ngày càng võ vàng vì những cơn bệnh trầm kha không phương tiện chữa trị. Để rồi một ngày, tôi vùng mình đứng dậy, đốt hết những giấc mơ vốn dĩ rất đơn giản đến tội nghiệp của mình, nhắm mắt, khép lòng đi tìm tương lai trong những nơi chốn lạ lùng. Ở đó chúng tôi đã hết là người, đơn thuần là những món hàng, quên hết kiêu hãnh ngượng ngùng, tôi đứng trơ khoe bày tấm thân thể ngà ngọc, danh từ má gọi yêu thương ngày nhỏ. Tại nơi chốn bát nháo đó, nơi mà ranh giới người và vật đã thật mờ nhạt, tôi gặp chồng tôi.
Chồng tôi thoát chết sau một cơn cháy lúc còn bé. Tai nạn này đã để lại những vết tích không xoá được trên gương mặt nhăn nhúm của anh làm cho anh có vẻ dữ dằn, hung tợn.
Cũng may là còn đôi mắt lấp lánh tình người, đôi mắt thật đôn hậu tương phản với nét cau có gây nên bởi những vết sẹo phỏng năm xưa. Cũng may là ngày đầu gặp gỡ, giữa chốn chợ người, anh đã không sờ soạng, nắn bóp tôi cho tôi quên đi cái mặc cảm mình là món hàng biết khóc, biết nói, biết đau, biết tủi.
Mãi sau này tôi mới biết tại sao chồng tôi đã chọn ngay tôi gìữa bao nhiêu cô gái khác. Tôi đã biết tại sao anh đã chọn tôi mà không cần vạch mắt, căng miệng tôi ra khám xét như những người đàn ông khác. Tôi không đẹp nhưng tôi có cái may mắn nhang nhác giống cô láng giềng mà anh thầm yêu trộm nhớ ngày xưa. Sau này anh tâm sự, ngay khi chạm mặt tôi lần đầu anh đã giật mình tưởng được tao ngộ cùng cố nhân. Tất nhiên cố nhân đã thật xa ngoài tầm tay với của anh. Tất nhiên, người con gái ngày xưa đã chẳng bao giờ đoái hoài đến cậu thanh niên tật nguyền, dị dạng. Và bây giờ chồng tôi tìm niềm an ủi bên tôi. Đã bao nhiêu lần, tôi vẫn cám ơn thượng đế về sự trùng hợp huyền diệu này. Nó đã cho tôi cơm ăn, áo mặc, tiền thuốc men cho má và một mái gia đình với một người chồng dù dị hình, xấu xí, dù không đồng ngôn ngữ, không đồng quá khứ, dù gia đình chồng nhìn tôi bằng những ánh mắt lãnh đạm, đôi khi rõ nét miệt khinh. Mà có sao đâu những cuộc hôn nhân lệch lạc, má vẫn nói nghĩa vợ chồng bền chặt hơn tình yêu lãng mạn, mong rằng tôi và chồng tôi vẫn sóng bước đồng hành để trong đời sống của tôi không phải chỉ có những mất mát. Tôi nhớ ơn chồng nhưng chưa yêu anh được. Cho đến bây giờ mỗi lần ân ái, tôi vẫn phải nhắm nghiền mắt để che dấu nỗi e dè, ngại ngùng khi khuôn mặt nứt nẻ những vết thẹo dọc ngang của anh thật cận kề. Có lẻ vì chưa yêu nên tôi chẳng hề ghen tuông với người trong mộng của chồng. Hay khi người ta đã quá nghèo khổ, quá cơ cực, quá tuyệt vọng thì điều chúng ta băn khoăn nhất không phải là những yêu ghét giận hờn. Vả lại, ở xứ sở này, trong hoàn cảnh chúng tôi, cứ hãy ngu ngơ như cỏ cây, và phẳng lì như phiến đá để tâm hồn được an tịnh hơn là để những suy tư chao động cho lòng thêm chất ngất những niềm đau.
Tuy nhiên cái nghèo đói quá độ cũng có những khuyết điểm của nó. Cái nghèo đã như màn đêm dày dặc chôn kín giấc mơ tươi đẹp thời con gái. Những cánh đóm lập loè trên cánh đồng chết không có đủ sức để thắp sáng những giấc mơ đầu đời. Và những ngọn gió èo uột đã không chở nổi những suy tư của chúng tôi ra khỏi tầm hạn cơm gạo đói no. Hình như vì thế tôi đã đánh mất thói quen mơ mộng, có lẽ như thế lại hay.
Có những buổi chiều ra chợ, tôi thoáng gặp những đồng hương. Những cô gái thất thểu, mỏi mệt lạc lõng giữa rừng người. Tim tôi luôn nao nao nỗi xúc cảm, không phải vì đôi khi phát giác ra những vết tím bầm trên mí mắt vành môi của một hai chị bạn mà là nét đặc thù của nhân dáng Việt Nam trên thành phố Đài Bắc này; những chiếc bóng xiêu xiêu chịu đựng, những ánh mắt thảng thốt, hoang mang và buồn vô tận. Tôi tưởng tượng trong vô vàn cảnh vật, tôi khó mà lẫn lộn được những hình hài tang thương và lẻ loi đó. Các chị nhìn tôi ước ao thèm muốn: chị may mắn, một chồng một vợ. Còn tụi tui không hơn một món hàng hết qua tay người này lại đến tay người khác. Riết rồi không còn biết ai mới thật là chồng…Hay là: kiếp trước tui ở ác, nên bây giờ phải chịu nghiệp quả. Mà thật, tôi đã quá may mắn, tôi không bị đánh đập, không bị chuyền tay từ người đàn ông này qua người đàn ông khác. Nhưng tim tôi vẫn khắc khoải, hồn tôi vẫn cô đơn, tâm tư tôi vẫn chia sẻ niềm tủi nhục của những chị bạn. Có nơi nào trên trái đất tuổi đôi mươi đồng nghĩa với những đường cùng ngõ hẹp như ở quê hương tôi? Tất cả chúng tôi đều ôm ấp một niềm đau, chúng tôi đã không bao giờ có tuổi thanh xuân. Hạnh phúc là một từ trừu tượng, tương lai đồng nghĩa với bấp bênh, vực bẫy. Có ai hiểu những khuấy động trong tâm hồn đã chịu nhiều thương tổn của lũ con gái chúng tôi mà xót xa tội nghiệp?? Chúng tôi thường đọc thấy những nét rẻ khinh trong mắt người bản xứ, tôi thường phân vân tự hỏi mình đã làm gì nên tội ngoài cái tội dám mơ ước thoát cảnh khốn cùng. Chỉ mong sao những người cùng tiếng nói đừng khinh miệt những cánh chim phiêu bạt đáng thương của lũ chúng tôi.
Có những chiều nhìn từng đàn chim bay về cuối trời, đôi khi nghe tiếng cánh vỗ chấp chới hai tiếng “về đâu”, “về đâu”; tim tôi rưng rưng khóc. Ở quê nhà tôi cũng nghe tiếng chim kêu trong nắng chiều chập choạng nhưng không thê lương như ở quê chồng. Về đâu, biết đâu mà về. Chúng tôi đã nhận nơi này làm quê hương nhưng tại nơi này biết bao nhiêu thân phận đàn bà Việt Nam đã bị vùi dập. Còn quê nhà tuy không xa tít mịt mờ nhưng như đã khép lối. Tôi nhớ hoài những ngày tuổi nhỏ, bên thân cầu, nhìn đám lục bình lênh đênh giữa dòng sông, lòng cứ thầm hỏi những cánh hoa tim tím này sẽ trôi về đâu. Bây giờ, bâng khuâng nhớ lại những cánh lục bình ngày xưa, tôi chợt ngậm ngùi, số phận mình đã như đám lục bình nổi trôi. Ôi những mảnh đời trôi giạt giữa dòng đời vô tình, biết sẽ ra sao ngày mai.
Thật ra tôi vẫn còn quyến luyến quê hương mình. Một quê hương đã không biết nuôi dưỡng, bảo vệ những người con gái yếu đuối, đa cảm. Để trong đêm về trên thành phố Đài Bắc, có bao tiếng khóc Việt Nam, tỉ tê nức nở, khóc cho mình, cho những giấc mơ sớm bị tàn lụi. Lỗi về ai, trách nhiệm về ai? Trên đất nước với ngọn cờ máu, không ai có can đảm nhận.Và từng đàn thiếu nữ tựa những thiêu thân vẫn cứ ào ạt ra đi như nước tràn thác lũ. Có bao nhiêu thiêu thân đã cháy rụi trong ngọn lửa hững hờ, và có bao nhiêu người được sự may mắn tình cờ như tôi.
**Dẫu nhiều cay đắng, dẫu lắm oan khiên, quê hương ta đó, làm sao quên được.**
Đến một ngày, tôi không có tháng, người uể oải, chếnh choáng với những cơn nôn mửa bất chợt. Rồi giật mình, mình sắp có con. Tôi nhớ mãi cái cảm giác ngất ngây trước những diệu kỳ của đời sống. Lần đầu tiên trong đời, lạc lõng nơi thành phố này, trong tôi có sự kết tạo, có nỗi chờ mong và một tình cảm tuy đang manh nha nhưng đã thật dạt dào, mãnh liệt. Đêm đã thôi âm u trầm mặc, ngày đã bớt lê thê muộn phiền. Tiếng khóc chào đời của con chưa rơi xuống trần, nhưng ước mơ hạnh phúc đã vội vã vươn cao. Ôi cái sinh linh nhỏ bé đang nhỏ từng giọt hồi sinh nhiệm mầu trên tâm hồn héo úa của tôi. Ngọn lửa đã được khơi dậy từ những tàn tro. Tôi đã sống dậy từ bao nỗi chết. Trong tôi bao phác họa muôn màu về một ngày mai khi đứa con bé nhỏ của tôi bước những bước thơ ngây vào đời. Tôi lại bắt đầu nuôi dưỡng những giấc mơ. Rồi từng ngày tháng trôi đi trong háo hức lẫn băn khoăn tư lự. Con chưa mở mắt, nhưng tim đã ấp ủ bao lời tâm sự của má. Quê hương Việt Nam ngàn trùng xa mà những điệu hò ru con đã rất nồng nàn quanh đây. Con sẽ được nuôi dưỡng bằng dòng sữa mẹ, bằng trái tim tha thiết tình hoài hương. Ước ao sao con sẽ yêu thương quê ngoại như má luôn trân trọng nơi chốn má chào đời.
Nếu một ngày nào, theo bước của ba, con về quê ngoại tìm người bạn đời. Con hãy nhìn bằng mắt và bằng tim. Đừng sử dụng đôi tay mà gây vỡ vụn những trái tim mảnh khảnh, nhỏ nhít, đáng thương. Tội lắm cho người con gái. Con có biết sau những nụ cười gần như vô cảm là những tiếng nỉ non, thút thít đến não nề, ai oán. Con có hay sau những thân thể toàn vẹn là những tâm hồn tơi tả với những đắn đo, sợ hãi, tủi hờn bởi quá nhiều giông bão chung quanh.
Má ao ước, một ngày con lớn khôn, má để dành được tiền, ta về quê thăm ngoại. Về quê má, con sẽ hỏi tại sao quê ngoại nghèo quá, sao quê ngoại tiêu điều, buồn bã quá. Sao những người quê ngoại mang đôi mắt xa xăm, u hoài, như mắt của má. Má cũng như con đã không bao giờ biết đến một thời trên quê ngoại, mùa giáp hạt cũng là mùa nụ cười nở trên môi mọi người. Tiếng sáo diều dập dìu trên khắp nẻo quê hương, tiếng cười đùa trẻ thơ đã gảy nên những tấu khúc tuyệt vời của làng quê năm cũ, những năm quê ta chưa có ngọn cờ đỏ. Ta có sẽ bao giờ nghe được giọng hò trong thanh trên những cánh đồng thênh thang trĩu nặng bông lúa vàng của những ngày đất nước thật sự thanh bình. Ngày ấy có những thanh niên thiếu nữ sẽ để giấc mơ đầu đời, giấc mộng tình yêu bay bổng vươn cao qua gió ngàn, mênh mang trải trên những cánh đồng bát ngát để thấy tình mình cũng đơm hoa như những cánh đồng ngập lúa. Ôi những giấc mơ no ấm, an hòa bao giờ ta sẽ có…
Lời ngoại kể về quê hương êm đềm của ngày xưa cũ như một chuyện cổ tích. Nhưng má vẫn nuôi niềm mơ ước về một ngày mai quê ta hết nghèo đói cho những người đàn bà Việt Nam không phải thân cò lặn lội đường xa, làm dâu xứ lạ với những ê chề như những người trong thế hệ sinh sau ngày chiến thắng của phương Bắc.
Má sẽ đặt tên con là Sinh, sự Hồi Sinh của niềm hy vọng tưởng đã lụn tắt sau bao gió bão. Má sẽ dạy cho con làm người Việt Nam thật sự, những người sanh ra từ bên này biển Thái Bình với tâm tư chất chứa hồn Quốc Toản, Bắc, Giang. Qua bao đói no thăng trầm, qua bao hệ lụy thử thách, xa quê hương, hướng về quê mẹ, má chợt thấy mình chín chắn trưởng thành, lòng yêu mến quê cha đất tổ trỗi dậy thắm thiết. Hơn bao giờ hết má thấy mình thật gắn bó với quê nhà lận đận.
Việt Nam, Việt Nam, quê hương xa xôi quá, còn có bao giờ nhớ đến chúng tôi ? Xin một ngày quê tôi thật sự an bình để những người con Việt Nam có thể trở về nơi đất mẹ. Ngày ấy những giấc mơ sẽ thật sự được trổi mầm, cho trái tim Việt Nam được xanh một màu hy vọng, cho con người Việt Nam được kết sáng những giấc mơ kiêu hãnh. Ngày ấy đêm Đài Bắc sẽ thôi không còn tiếng khóc của những thiếu nữ lạc loài. Ngày ấy chúng tôi thôi hết kiếp luân lưu nhục nhằn.
**Xin một ngày, giấc mơ trở thành hiện thực!**

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Cache-Control: max-age=0, no-cache

X-XSS-Protection: 1; mode=block