markdown:
*DragonFable*
|DragonFable|
|Nhà phát triển||
|[RPG](/w/index.php?title=Computer_role-playing_game&action=edit&redlink=1)Turn-base. Game nhập vai, đánh theo lượt. [Single-player](/w/index.php?title=Single-player_game&action=edit&redlink=1) [Phân hạng](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_n%E1%BB%99i_dung_tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD) [Web browser](/w/index.php?title=Web_browser&action=edit&redlink=1)& [Adobe Flash Player](/wiki/Adobe_Flash_Player)8.0+ [Mouse](/wiki/Chu%E1%BB%99t_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)) * (thường được viết tắt là "DF") là một trò chơi nhập vai trực tuyến miễn phí được xây dựng dựa trên nền tảng webgame do hãng DragonFable* [Artix Entertainment](/w/index.php?title=Artix_Entertainment&action=edit&redlink=1)phát triển. Được phát hành vào tháng 7, năm 2005, trò chơi bước vào giai đoạn thử nghiệm vào ngày 21 tháng 11 và vào ngày 10 tháng 6, 2006, trò chơi được công bố chính thức. Trò chơi chạy trên [Adobe Flash](/wiki/Adobe_Flash). Dragon Fable được cập nhật mỗi tuần với sự giới thiệu các nhiệm vụ, quái vật và vũ khí mới.
Mỗi người chơi phải tạo một tài khoản và có thể có 3 nhân vật với người chơi miễn phí hoặc 6 nhân vật với người chơi có
[Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1) (người chơi trả tiền). Mỗi nhân vật có một lớp nhân vật cơ bản, một cấp độ có thể được nâng cao và stat có thể được rèn luyện. Trò chơi cho phép người chơi chiến đấu trong các trận đấu theo lượt, đối đầu với quái vật và kẻ hung ác để tăng [điểm kinh nghiệm](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_kinh_nghi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) (EXP - Experience Points), vàng (Golds) và thu thập các trang bị. Người chơi có thể sử dụng số vàng của nhân vật để mua các trang bị và thú nuôi để hỗ trợ trong trận đấu. Trong suốt những nhiệm vụ luôn luôn được mở rộng, Dragon Fable còn có các sự kiện đặc biệt tạm thời, như các lệ hội hoặc các trận chiến.
## Mục lục
## Cách chơi[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=1)]
Trong trò chơi, người chơi có thể đi lại xung quanh và khám phá một thế giới
[2D](/w/index.php?title=2D&action=edit&redlink=1). Trò chơi được cập nhật hàng tuần với các nhiệm vụ, vật phẩm và vùng đất mới. Người chơi còn có thể tương tác và kết hợp với các [NPCs](/w/index.php?title=NPCs&action=edit&redlink=1) (Non-player Character) ở các thành phố khác nhau. Họ giúp đỡ người chơi trong các trận đấu với các khả năng đặc biệt.
Người chơi còn có thể chiến đấu trong các trận đấu tay đôi
[PvP](/w/index.php?title=PvP&action=edit&redlink=1) (Player versus Player) ở một vùng đất trong trò chơi gọi là Aeris Battlespire. Trong các trận đấu này, trái ngược với tên của nó, người chơi không thực sự cạnh tranh với các người chơi khác. Thay vào đó, người chơi chiến đấu với các đối thủ được điều khiển bởi [AI](/wiki/Tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o) (trí thông minh nhân tạo], hay đơn giản hơn là "máy điều khiển"]. Hình dạng của họ (tên, ngoại hình và thông số) dựa trên hồ sơ được lưu của các nhân vật của người chơi khác trên máy chủ. Trò chơi có nhiều quái vật đặc biệt như [Drakath](/w/index.php?title=Drakath&action=edit&redlink=1), [Xan](/w/index.php?title=Xan&action=edit&redlink=1) [Sepulchure](/w/index.php?title=Sepulchure&action=edit&redlink=1),... Chúng có các địch thủ riêng biệt. Có rất nhiều nhiệm vụ bên lề mà người chơi có thể giúp đỡ các [NPCs](/w/index.php?title=NPCs&action=edit&redlink=1), thu thập [điểm kinh nghiệm](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_kinh_nghi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) hoặc tìm thấy các vật phẩm hiếm.
### Trận đấu[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=2)]
Các trận đấu trong DragonFable sử dụng hệ thống đánh theo lượt với lệnh cơ bản như "Attack". Và các lớp nhân vật có các tuyệt chiêu đặc trưng để hỗ trợ chủ động tấn công trong các trận đấu. Không có lệnh "Flee" (bỏ trốn), chỉ có lớp nhân vật đặc biệt là ChickenCow Lord mới có khả năng Flee, và kẻ địch cũng không thể bỏ chạy khi người chơi sử dụng các khả năng "trip", "root", "tangle" (chúng ngăn cản kẻ địch bỏ chạy).
Người chơi sẽ hạ được đối phương khi
[sinh lực](/w/index.php?title=Sinh_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) (HP - HealthPoint, thường được gọi là "máu") trước khi người chơi sẽ là người bị hạ trước. Một số quái vật có khả năng hồi phục sinh lực làm cho nó dai máu hơn. Người chơi còn có thể dùng bình thuốc (Potion, thường gọi là "bình thuốc") để phục hồi HP và MP (Mana Points), hoặc sử dụng một khả năng phòng thủ để tăng thêm 80% khả năng khóa đòn, khả năng đỡ đòn, khả năng đánh trượt của đối thủ (Block, Dodge, Parry). Một khả năng có thể có được trong các tuyệt chiêu giúp cho người chơi có khả năng làm đối thủ bất động (Stun, Freeze,..), tuy nhiên, một số đối thủ có khả năng chống lại đòn tấn công này.
### Nguyên tố[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=3)]
Trong trò chơi, mỗi quái vật, vũ khí và thú nuôi đều có một nguyên tố riêng. Có nhiều nguyên tố thông thường khác nhau bao gồm Lửa, Nước, Gió, Đá, Bóng tối, Anh sáng, Băng,... Các đối thủ hay quái vật đều có khả năng kháng/kị các nguyên tố, có nghĩa là chúng nhận được nhiều hơn hoặc ít hơn sát thương từ đòn tấn công của nguyên tố. Ví dụ, nếu người chơi tấn công một con Người sói (Werewolf), có khả năng giảm 200 sức phòng thủ với đòn tấn công có nguyên tố Bạc, bằng một vũ khí có nguyên tố Bạc, sát thương đối với Werewolf sẽ được tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên, nếu người chơi tấn công một Basilisk, có 200 sức phòng thủ với đòn tấn công có nguyên tố Đá, với một vũ khí có nguyên tố Đá, người chơi sẽ hồi phục một lượng máu cho Basilisk. Lưu ý, trong DragonFable, các nguyên tố không trái ngược nhau. Ví dụ, tấn công một đối thủ có sức phòng thủ cao với nguyên tố Lửa bằng một vũ khí có nguyên tố Băng, sẽ không tạo ra sức tấn công lớn hơn bình thường nếu đối thủ không có yếu tố nghịch Băng.
### Vũ khí[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=4)]
Mỗi vũ khí và thú nuôi đều có một nguyên tố và một sức tấn công riêng. Sức tấn công là sự phá hoại cơ bản mà vũ khí và thú nuôi có thể thực hiện. Chỉ số của người chơi có thể thay đổi điều này, mặc dù sự thay đổi sẽ không được hiển thị. Nguyên tố của vũ khí còn có thể ảnh hưởng đến sức tấn công của nó cho các đối thủ khác nhau. Vũ khí có thể được mua ở các cửa hàng vũ khí, hoặc đôi khi, có thể được tìm thấy sau khi hoàn thành các nhiệm vụ.
### Thú nuôi[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=5)]
Thú nuôi được sử dụng để tăng sức tấn công trong các trận đấu. Chúng có thể được mua ở cửa hàng thú nuôi, hoặc đôi khi, giành được như một phần thưởng sau các sự kiện. Tất cả các thú nuôi đều mang sức tấn công của nguyên tố giống như vũ khí. Thú nuôi có thể tấn công mạnh hơn nếu chỉ số Charisma của nhân vật được tăng lên. Cấp độ của thú nuôi không thể thay đổi, tương tự như đồng đội ngoại trừ chúng tự động tấn công kẻ địch cuối cùng mà nhân vật đã tấn công.
### Cấp độ[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=6)]
Sau khi tiêu diệt một quái vật, người chơi nhận được mốt số điểm kinh nghiệm. Nếu một người chơi tích lũy đủ điểm kinh nghiệm, họ sẽ tăng một cấp. Khi nhân vật tăng cấp độ, các khả năng sẽ được mở khóa để sử dụng trong các trận đấu. Với một lần tăng cấp độ, số điểm kinh nghiệm cần thiết để tăng lên cấp độ tiếp theo cũng sẽ tăng lên. Số điểm kinh nghiệm này có thể được tính theo công thức: nếu gọi cấp độ của nhân vật là x thì số điểm kinh nghiệm để tăng lên cấp độ tiếp theo là x²×100. Tuy nhiên, hầu hết quái vật cũng tăng cấp độ theo nhân vật. Vũ khí cũng có cấp độ và không thể được sử dụng cho đến khi nhân vật đạt đến ít nhất là bằng cấp độ của vũ khí (cũng như vậy với thú nuôi và các vật phẩm có thể trang bị). Giới hạn cấp độ hiện thời là 40. Những người chơi đã đạt đến giới hạn của cấp độ vẫn có thể nhận được điểm kinh nghiệm sau khi tiêu diệt quái vật nhưng sẽ không thể tiếp tục tăng cấp độ cho đến khi giới hạn cấp độ được tăng lên.
### Chỉ số[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=7)]
Với mỗi lần tăng cấp độ, người chơi nhận được 5 điểm chỉ số (Stat Points), được sử dụng để tăng các chỉ số của nhân vật. Số vàng mà người chơi phải trả cho mỗi điểm được tăng lên dựa trên cấp độ của nhân vật, cụ thể là 5 gold cho mỗi cấp (ví dụ, nhân vật có cấp độ 5 phải trả 25 gold cho mỗi điểm). Không có chỉ số nào có thể tăng lên quá cấp độ của nhân vật.
Để tăng chỉ số, người chơi phải gặp Sir Render ở Falconreach hoặc Captain Rolith ở Oaklore Keep. Người chơi còn có thể hủy bỏ mọi chỉ số đã được tăng với 1000 gold ở Falconreach. Nhưng sau đó, người chơi vẫn phải trả thêm vàng để tăng trở lại các chỉ số.
Các chỉ số bao gồm:
**Strength**(STR) - Ảnh hưởng đến sức mạnh của đòn tấn công trực tiếp (Melee Attack). **Intellegence**(INT) - Ảnh hưởng đến sức mạnh của đòn tấn công phép thuật (Magic Attack) đồng thời tăng 5 MP cho nhân vật với mỗi điểm). **Endurance**(END) - Tăng 5 HP cho nhân vật với mỗi điểm. **Dexterity**(DEX) - Ảnh hưởng đến sức mạnh của đòn tấn công từ xa (Range Attack). **Charisma**(CHA) - Ảnh hưởng đến sức mạnh của thú nuôi. **Luck**(LUK) - Ảnh hưởng đến các vòng quay (Roll). **Wish**(WIS) - Tăng 10 HP cho nhân vật với mỗi điểm.
## Các lớp Nhân vật[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=8)]
### Các lớp Nhân vật cơ bản[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=9)]
Khi một người chơi bắt đầu chơi DragonFable lần đầu tiên, họ phải tạo một nhân vật trước khi chơi. Người chơi còn có thể tạo các nhân vật khác từ mỗi ô có săn bắt cứ khi nào. Người chơi được lựa chọn tên, giới tính và môn phái cũng như ngoại hình cho nhân vật mà họ muốn. Tất cả môn phái cơ bản đều có 14 kĩ năng khác nhau có thể được mở khóa. Các kĩ năng này được mở khóa khi nhân vật đạt đến một cấp độ nhất định. Đây là các môn phái cơ bản:
**Warrior**- Một lớp nhân vật mạnh mẽ và cân bằng nhất trong 3 môn phái cơ bản. Warrior mặc một bộ giáp sắt, thường cầm kiếm, búa hoặc rìu. Họ cũng có thế cầm gậy hoặc dao găm nhưng sẽ không được hiệu quả khi sử dụng chúng. Ví dụ, một Warrior cầm một đôi dao găm sẽ đạt sức mạnh thấp hơn 20% so với một Rogue cũng cầm một đôi dao găm như vậy. Nhiều kĩ năng của họ tập trung vào các đòn đánh mạnh hoặc nhiều lần vào một đối thủ. **Mage**- Một lớp nhân vật mạnh về pháp thuật và cách chiến đấu của họ dựa trên các nguyên tố. Cách đánh này mang tính phòng thủ hơn so với Warrior khi họ có kĩ năng "Blind" (tăng khả năng đánh trượt cho đối thủ) cùng với kĩ năng làm đối thủ bất động. Họ mặc áo choàng, thường trang bị gậy và đũa phép. Khi được trang bị các loại vũ khí khác, họ đánh thay vì dùng phép thuật lên đối thủ. Mage có 4 kĩ năng tấn công dựa trên các nguyên tố, được mở khóa ở cấp 6: Lửa, Băng, Sét và Gió. Mage còn không phải chờ một số lượt nhất định trước khi họ có thể tấn công tất cả các đối thủ trong một lượt đánh. **Rogue**- Một lớp nhân vật nhanh nhẹn. Lớp nhân vật này mặc những bộ giáp nhẹ và cầm một đôi giao găm giống hệt nhau để tấn công đối thủ. Không giống như những môn phái khác, họ đánh 2 lần trong một lượt tấn công - một lần với mỗi chiếc dao găm, tuy nhiên, mỗi lần chỉ thực hiện được 60% sức tấn công của vũ khí. Khi cầm các loại vũ khí khác, Rogue chỉ đánh một lần. Họ còn có một kĩ năng cho phép mình đánh 4 lần trong một lượt tấn công.
### Các lớp nhân vật đặc biệt[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=10)]
Người chơi có thể nâng cấp nhân vật lên các môn phái bổ sung bằng cách mặc những bộ giáp thuộc về lớp nhân vật đó. Những bộ giáp này có thể được tìm được ở các nhiệm vụ, sự kiện, cửa hàng,.... Người chơi có thể chuyển đổi giữa các lớp nhân vật với nhau, hoặc trở về lớp nhân vật cơ bản ban đầu. Các kĩ năng của những môn phái nay được mở khoá bằng việc nâng cấp bộ giáp, thay vì nâng cấp độ của nhân vật.
Đây là danh sách những môn phái bổ sung:
**Các lớp nhân vật miễn phí**
Người chơi miễn phí khi sử dụng bộ giáp của các môn phái này chỉ sử dụng được 7 trong 14 kĩ năng.
-
**Pirate**- Bộ giáp của lớp nhân vật này có thể được tìm thấy ở Osprey Cove. Rhubarb sẽ là người hỗ trợ người chơi sở hữu lớp nhân vật này. Các kĩ năng của môn phái này được mở khi bạn tìm thấy Black Pearl ở các nhiệm vụ của Rhubarb rồi giao cho ông. **Ninja**- Bộ giáp của lớp nhân vật này có thể được tìm thấy ở Shadow of the Wind Village. Thyton là người luyện giáp. Các kĩ năng của môn phái này được mở khi bạn tìm thấy Wind Scroll ở các nhiệm vụ của Thyton rồi giao cho ông. **Ranger**- Bộ giáp của môn phái này có thể được tìm thấy ở The Sandsea. Zhoom là người luyện giáp. Môn phái này khác với các môn phái khác ở chỗ họ chỉ sử dụng một vũ khí là cung tên. Nhưng nó cũng sử dụng các chỉ số của nhân vật như các vũ khí khác. Các kĩ năng của môn phái này được mở khi bạn tìm thấy Acient Treasure ở các nhiệm vụ của Zhoom rồi giao cho anh. **DeathKnight**- Một môn phái hi sinh máu cho các đòn tấn công. Người chơi phải luyện đủ các kĩ năng của cả hai môn phái Paladin và Necromancer để mở khoá môn phái này. Mũ, áo choàng, kiếm, vòng cỏ và nhẫn của môn phái này có thể được tìm thấy ở nhiệm vụ đặc biệt DeathKnight của Artix. Bộ giáp DeathKnight được công bố vào tháng 12 năm 2007 để thử nghiệm. Tháng 4 năm 2008, một phiên bản khác của bộ giáp này được công bố. Phiên bản cuối cùng của bộ giáp đã được công bố đầy đủ trong trò chơi. **Paladin**- Môn phái mới nhất được công bố trong DragonFable. Nó mang sự kết hợp giữa ánh sáng và nguyên tố của vũ khí mà nhân vật sử dụng. Nó còn có một kĩ năng đặc biệt cho phép hồi phục cả HP và MP. Bộ giáp này đã qua giai đoạn thử nghiệm, Artix ở Necropolis là người luyện giáp. Các kĩ năng của môn phái này được mở khi bạn tìm thấy Undead Slayer Badge ở các nhiệm vụ của Artix rồi giao cho anh. **Necromancer**- Mặc dù môn phái này vẫn chưa sẵn sàng, nhưng nó đang sắp sửa được công bố. Nó sẽ có nhiều chiêu thức độc nhất vô nhị, bao gồm sức mạnh để điều khiển kẻ địch. Các đòn tấn công của môn phái này chắc chắn dựa trên nguyên tố Bóng tối.
-
**Các môn phái trả tiền** **Guardian**- Môn phái này chỉ sẵn sàng khi người chơi đã trả tiền cho Guardianship ở [AdventureQuest](/w/index.php?title=AdventureQuest&action=edit&redlink=1). Một số kĩ năng của Guardian không thể được sử dụng mà không có thanh kiếm của Guardian. Kĩ năng thứ 14, cho phép triệu hồi Guardian Dragon để trợ giúp bạn trong các trận đấu, đã được mở khoá vào ngày 6 tháng 6 năm 2008. Để trang bị hoặc tháo rời bộ giáp Guardian, bạn phải đến Falconreach Guardian Tower. **DragonLord**- Một môn phái mạnh mẽ có thể điều khiển được rồng. Nó chỉ dành cho những người chơi đã trả tiền cho [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1). Lady Celestia ở khu rừng của cô ấy là người luyện giáp. **Dread Pirate**- Một phiên bản mới của bộ giáp Pirate được công bố vào lễ kỉ niệm chiến thắng của Ninja trong cuộc chiến tranh giữa Pirate và Ninja. Người chơi mặc bộ giáp Pirate thông thường có thể đanh được bộ giáp này từ Thyton ở Falconreach. Bất cứ kĩ năng nào đã được mở khoá của bộ giáp Pirate cũng sẽ được mở khoá ở bộ giáp Dread Pirate. Môn phái này chỉ dành cho người chơi có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1). **DragonRider**- Đây không phải là một môn phái của nhân vật; thay vào đó, nó cho phép người chơi nâng cấp nhân vật để chiến đấu với rồng Titan (Titan Dragon) của họ. Nhân vật trông giống như đang mặc bộ giáp DragonLord khi đang cưỡi con rồng của họ. Môn phái này chỉ dành cho người chơi có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1)(có một số trường hợp ngoại lệ, chẳng hạn như ở nhiệm vụ để lấy kĩ năng cuối cùng của bộ giáp Guardian).
-
## Nghề nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=11)]
Các nghề nghiệp cho phép người chơi tạo ra những đồ vật nhất định. Mới chỉ có 2 nghề là Blacksmith và Alchemy được công bố, nhưng trong tương lai, nhiều nghề mới cũng sẽ được công bố.
**Blacksmith**- Cho phép người chơi tạo ra những vũ khí mạnh với một số vàng vừa phải. Năng cấp kĩ năng rèn (Blacksmithing) cho nhân vật cho phép người chơi tạo ra nhiều vũ khí mới với các nguyên liệu có thể được mua hoặc tìm thấy trong các nhiệm vụ. Kể từ cấp độ 10 trở đi, những vũ khí được làm ra chỉ có thể sử dụng bởi nhân vật có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1). Người nâng cấp kĩ năng rèn là Yulgar. **Alchemy**- Cho phép người chơi nâng cấp thuốc hồi phục HP (Health Potion). Nâng cấp kĩ năng này cho nhân vật sẽ làm cho một bình thuốc hồi phục nhiều HP hơn cho mỗi lần sử dụng (tăng 15 HP cho mỗi cấp). Kĩ năng giả kim thuật (alchemy) của một nhân vật chỉ được phép lớn hơn 1 cấp so với cấp độ của nhân vật (ví dụ, nhân vật có cấp độ 10 sẽ chỉ nâng cấp kĩ năng này lên cấp độ 11)> Người nâng cấp kĩ năng này là Reens.
## Rồng[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=12)]
Rồng trong DragonFable trải qua 3 giai đoạn: trứng, sơ sinh và Titan. Khi một người chơi có thể lấy được trứng rồng và làm nó nở ra một con rồng sơ sinh, chỉ có người chơi có
[DragonAmulet](/w/index.php?title=DragonAmulet&action=edit&redlink=1) mới có thể chuyển đổi rồng sơ sinh sang rồng Titan. Các nhiệm vụ để người chơi giành được trứng rồng được bắt đầu bằng cách gặp [NPC](/w/index.php?title=NPC&action=edit&redlink=1) Rolith. Tất cả các con rồng sơ sinh đều trông giống như nhau và có cùng một nguyên tố khi được sinh ra. Tất cả người chơi có thể lựa chọn nguyên tố cho con rồng của họ nhưng chỉ có người chơi giữ [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1) mới có thể thay đổi ngoại hình cho con rồng trưởng thành của họ. Trong trò chơi, rồng sơ sinh trú ngụ ở nhà của Lady Celestia ở Sunbreeze Grove. Người chơi có thể trang bị con rồng sơ sinh của họ như là một thú nuôi. Người chơi còn có thể cho con rồng của họ ăn một lần mỗi ngày, việc này cũng lằm tăng điểm kĩ năng của rồng. Người chơi phải cho rồng ăn trong 500 ngày mới có thể lấy được tất cả điểm kĩ năng, với người chơi có [Dragon Coin](/w/index.php?title=Dragon_Coin&action=edit&redlink=1) là 250 ngày và với người chơi có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1) là 100 ngày (bạn sẽ cần những vật phẩm hiếm từ các nhiệm vụ để làm điều này). Điểm kĩ năng được dùng vào một trong 5 kĩ năng khác nhau. Khi một kĩ năng đã có đủ điểm, một kĩ năng chiến đấu mới sẽ được mở khóa cho con rồng của bạn. Giống như bắt kì thú nuôi nào khác, người chơi không thể điều khiển các hành động của rồng trong trận đấu, nhưng với một chỉ số Charisma cao, con rồng sẽ sử dụng các kĩ năng của chúng thường xuyên hơn.
Các kĩ năng:
**Protection**- Con rồng hồi phục hoặc bảo vệ nhân vật. **Magic**- Con rồng sử dụng phép thuật dựa trên nguyên tố của mình. **Fighting**- Con rồng tấn công vật lí đối thủ, chẳng hạn như cắn. **Mischief**- Con rồng làm đối thủ yếu đi. **Assistance**- Con rồng tăng các chỉ số và khả năng của nhân vật lên.
### Rồng Titan[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=13)]
Theo những người tạo ra trò chơi, một con rồng cần đến 100 năm để đạt đến kích cỡ đầy đủ mà không có
[Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1). Người chơi có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1) có thể sử dụng ngay con rồng của họ ở dạng Titan (trưởng thành). Rồng Titan có thể được thay đổi hình dạng, rèn luyện và sử dụng vào việc chiến đấu ở Dragon Arena cũng như một số nhiệm vụ nhất định. Những nhiệm vụ này thường là ở cuối cùng của một số nhiệm vụ. Rồng Titan còn được sử dụng trong việc rèn luyện môn phái [DragonRider](/w/index.php?title=DragonRider&action=edit&redlink=1).
## Các sự kiện hàng năm[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=14)]
Các sự kiện hàng năm của DragonFable hầu hết trùng khớp với các ngày lễ trọng đại của người Mỹ. Đây là các sự kiện:
**Hero's Heart Day**- [Ngày lễ Valentine](/wiki/Ng%C3%A0y_Valentine) **April Fool's Day**- [Ngày Cá tháng Tư](/wiki/C%C3%A1_th%C3%A1ng_t%C6%B0) **Mogloween**- [Ngày lễ Halloween](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_Halloween&action=edit&redlink=1) **Thanksgiving**- [Ngày lễ tạ ơn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_t%E1%BA%A1_%C6%A1n&action=edit&redlink=1) **Frostval**- [Ngày lễ Giáng sinh](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_Gi%C3%A1ng_sinh&action=edit&redlink=1)
War cũng là một sự kiện trong DragonFable. Khi đó, tất cả người chơi phải "cùng nhau" hạ quái vật theo số lượng nhất định. Khi tất cả quái vật bị tiêu diệt, chiến đấu với Trùm (Boss). Khi hạ được trùm người chơi sẽ được Unlock shop ẩn. Trong hầu hết các cuộc chiến, người chơi đều chiến thắng. Có 2 cuộc chiến tranh xảy ra nửa năm một lần: mỗi sự kiện Frostval, với một đội quân quái vật Băng, và mỗi thứ Sáu ngày 13, với một đội quân xác chết sống lại (Undead).
## Cốt truyện[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=15)]
### Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=16)]
Trò chơi diễn ra ở một vùng đất
[trung cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95) gọi là "Lore", trước *AdventureQuest* khoảng 5 năm. Thành phố trung tâm là Falconreach, nơi hầu hết các sự kiện xảy ra. Nhưng các nhân vật bắt đầu cuộc phiêu lưu ở phía Tây Falconreach là Oaklore Keep, thành lũy của các Hiệp sĩ Pactagonal Table. Người chơi có thể di chuyển đến các thành phố khác bằng cách cưỡi Quái vật sư tử đầu chim (Gryphon), qua các cánh cổng hoặc đi bộ. Bên cạnh đó, DragonFable còn có một ngôi làng Cướp biển (Pirate), một ngôi làng Ninja và một ngôi làng mỏ. Khi rông là một phần cốt yếu của cốt truyện, chúng không phải là một loài vật thông thường ở Lore.
### Các thành phố[
[sửa](/w/index.php?title=DragonFable&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DragonFable&action=edit§ion=17)]
Trong DragonFable, các thành phố là nơi mà người chơi có thể tìm thấy các cửa hàng, nhận các nhiệm vụ nhất định cũng như gặp các
[NPC](/w/index.php?title=NPC&action=edit&redlink=1). Trong suốt các cuộc chiến tranh, các thành phố khac nhau bị tấn công. Có 11 thành phố đã được công bố: **Amityvale**- Một thành phố luôn sống dưới hoàng hôn, nơi mặt trăng luôn tròn. Đôi khi, thành phố này bị các đội quân Undead tấn công. Có một ngọn tháp Guardian ở gần đó, nơi một con quỷ hút máu trú ngụ. **Doomwood**- Vùng đất này được công bố vào ngày 19 tháng Bốn năm 2008. Nơi có thể đến được ở Doomwood là Necropolis, một thành phố ngầm dưới lòng đất. Nó sẽ giới thiệu một nhân vật mới, Noxus. Đây cũng là nơi để nâng cấp Cloak of Doom. **Falconreach**- Thành phố chính trong DragonFable. Nó đã từng bị [Xan](/w/index.php?title=Xan&action=edit&redlink=1)phá hủy, những đâng dần được xây dựng lại. Nó có một ngọn tháp Guardian, các cửa hàng và [NPC](/w/index.php?title=NPC&action=edit&redlink=1)để giao nhiệm vụ. **Frostvale**- Luôn có sẵn vào dịp giáng sinh, là nơi moglin trú ngụ **Lymcrest**- Một thành phố mỏ. Mê cung Lymcrest, một mê cung được mở rộng nhanh chóng với những lối đi đầy quái vật, có thể được tiếp cận từ Lymcrest. Douglass Digg là người duy nhất mà người chơi có thể trò chuyện ở đây. **Moonridge**- Một thành phố gần Doomwood đang bị Undead tấn công. Cho dù thành phố này vẫn chưa có sẵn. **Oaklore**- Thành phố đầu tiên mà người chơi được tiếp cận ở DragonFable. Nó nằm ở phía Tây Falconreach. Đây là nơi ở của các hiệp sĩ Pactagonal Table. **Osprey Cove**- Một hòn đảo cướp biển trên hòn đảo Sho Nuff. Ở đây có một số cửa hàng. Người chơi có thể gặp thuyền trưởng Rhubarb để trở thành một cướp biển và tiêu diệt kẻ thù duy nhất của cướp biển, ninja. **Sandsea**- Một vùng sa mạc nằm ở phía Bắc Falconreach. Ở đây có 2 [NPC](/w/index.php?title=NPC&action=edit&redlink=1): Zhoom, một Ranger và Sek-Duat XV, hoàng đế của Sandsea. Người chơi có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1)có thể mua các vũ khí yêu cầu [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1)từ Zhoom. **Shadow of the Wind Village**- Một thành phố Ninja trên hòn đảo Sho Nuff. Ở đây có 3 cửa hàng. Người chơi có thể gặp Thyton để trở thành một Ninja và tiêu diệt kẻ thù của họ, cáo quỷ Okuchi No Okami. **Willowshire**- Thành phố này đã bị phá hủy. Nó có một ngọn tháp Guardian và là ngôi nhà của Nature Orb. Người chơi có [Dragon Amulet](/w/index.php?title=Dragon_Amulet&action=edit&redlink=1)có thể chiến đấu với Gorgok, con rồng đã phá hủy Willowshire.

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1055 frontend hit (1)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
*Halgerda toliara*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Halgerda toliara
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Doridoidea](/w/index.php?title=Doridoidea&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Heterobranchia](/w/index.php?title=Heterobranchia&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Euthyneura](/w/index.php?title=Euthyneura&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Nudipleura](/w/index.php?title=Nudipleura&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Nudibranchia](/w/index.php?title=Nudibranch&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Euctenidiacea](/w/index.php?title=Euctenidiacea&action=edit&redlink=1) [Doridacea](/w/index.php?title=Doridacea&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Dorididae](/w/index.php?title=Dorididae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Halgerda](/wiki/Halgerda) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **H. toliara** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Halgerda toliara*
Fahey & Gosliner,1999
[[1]](#cite_note-1) * là một loài sên biển Halgerda toliara* [mang trần](/w/index.php?title=Nudibranchia&action=edit&redlink=1)thuộc nhánh [Doridacea](/w/index.php?title=Doridacea&action=edit&redlink=1), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)không vỏ sống ở biển trong họ [Dorididae](/w/index.php?title=Dorididae&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-Bouchet-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Halgerda_toliara&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Halgerda_toliara&action=edit§ion=1)] **Fahey & Gosliner (1999). Proc. California Acad. Sci. 51 (8) : 365-383** [^](#cite_ref-1) **Bouchet P. & Rocroi J.-P. (Ed.); Frýda J., Hausdorf B., Ponder W., Valdes A. & Warén A. 2005.** [^](#cite_ref-Bouchet_2-0) *Classification và nomenclator of gastropod families*. Malacologia: International Journal of Malacology, 47(1-2). ConchBooks: Hackenheim, Germany. [ISBN 3-925919-72-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3925919724). ISSN 0076-2997. 397 pp. [http://www.vliz.be/Vmdcdata/imis2/ref.php?refid=78278](http://www.vliz.be/Vmdcdata/imis2/ref.php?refid=78278)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Menandros I
|Menanderos I|
|Vua
| ![ MenandrosCoin.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/MenandrosCoin.jpg/272px-MenandrosCoin.jpg)
![ MenandrosCoin.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/MenandrosCoin.jpg/272px-MenandrosCoin.jpg)
Dòng chữ
[Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ
(BASILEOS SOTEROS MENANDROU)
dịch ra "Của Đức vua Menandros Cứu độ".
[Bảo tàng Anh](/wiki/B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Anh). [Antimachos II](/wiki/Antimachos_II) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Strato I](/wiki/Strato_I) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Strato I](/wiki/Strato_I) [Alexandria ở Caucasus](/w/index.php?title=Alexandria_%E1%BB%9F_Caucasus&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-eb-1) [Phù đồ](/wiki/Ph%C3%B9_%C4%91%E1%BB%93)trong [Vương quốc Ấn-Hy Lạp](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A4n-Hy_L%E1%BA%A1p) [Đạo Phật](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt) **Menandros I Soter** ( [tiếng Hy Lạp cổ đại](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i): Μένανδρος Α΄ ὁ Σωτήρ; *Ménandros A' ho Sōtḗr*, "Menandros I Vua cứu độ"; còn được biết đến là **Milinda** trong [tiếng Pali](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Pali) Ấn Độ, có thể được dịch ra tiếng Việt là **Mi Lan Đà** hay **Di Lan Đà**) là một vị vua người Hy Lạp của vương quốc Ấn-Hy Lạp (165/ /155 [2] TCN-130 TCN), người đã thiết lập nên một đế chế lớn ở [[2]](#cite_note-Bopearachchi-2) [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81)và là một người bảo trợ của [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o).
Menandros được sinh ra ở vùng Caucasus (Hindu Kush), và ban đầu là một vị vua của Bactria. Cuối cùng, ông đã thiết lập nên một đế chế ở
[tiểu lục địa Ấn Độ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) kéo dài từ thung lũng [sông Kabul](/wiki/S%C3%B4ng_Kabul) ở phía tây đến [sông Ravi](/wiki/S%C3%B4ng_Ravi) ở phía đông, và từ thung lũng [sông Swat](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Swat&action=edit&redlink=1) ở miền bắc đến [Arachosia](/wiki/Arachosia) (tỉnh [Helmand](/wiki/Helmand_(t%E1%BB%89nh))) phía nam. Các sử gia Ấn Độ cổ cho biết rằng, ông đã từng phát động những cuộc viễn chinh về phía nam tới vùng [Rajasthan](/wiki/Rajasthan) và những vùng xa về phía đông ở thung lũng [sông Hằng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%B1ng) như thành [Pataliputra](/w/index.php?title=Pataliputra&action=edit&redlink=1) ( [Patna](/wiki/Patna)). Nhà địa lý người Hy Lạp [Strabo](/wiki/Strabo) viết rằng ông "chinh phục nhiều bộ lạc hơn [Alexandros Đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF)." (mặc dù đây có thể chỉ là những bộ lạc nhỏ, và ông đã không chiếm được nhiều đất đai)
Số lượng lớn các đồng tiền của Menandros đã được khai quật, chứng nhận cho một giai đoạn hưng thịnh của vương quốc. Menandros cũng là một người bảo trợ của Phật giáo, và cuộc đối thoại của ông với
[tỳ-kheo](/wiki/T%E1%BB%B3_kheo) [Na Tiên](/wiki/Na_Ti%C3%AAn) được ghi nhận là một trong những tác phẩm Phật giáo quan trọng, bộ [Milinda Panha](/w/index.php?title=Milinda_Panha&action=edit&redlink=1) ("Di Lan Đà vấn đạo"). Sau khi ông qua đời năm 130 TCN, ông đã được kế vị bởi vợ [Agathokleia](/wiki/Agathokleia) trên cương vị nhiếp chính cho con trai [Strato I](/wiki/Strato_I). Truyền thống Phật giáo thuật lại rằng ông bàn giao lại vương quốc của mình cho con trai và lui về sống ẩn dật, tuy nhiên sử gia [Plutarchus](/wiki/Plutarchus) cho rằng ông đã chết trong doanh trại khi đang tiến hành một chiến dịch quân sự, và hài cốt của ông được chia đều cho các thành phố và được cất giữ trong các lăng mộ, rất có thể là những [phù đồ](/wiki/Ph%C3%B9_%C4%91%E1%BB%93), trên vương quốc của ông.
## Mục lục
## Sự bất đồng[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=1)]
Giữa các học giả có sự bất đồng đáng kể về triều vua Menandros.
Theo Smith thì ông sống vào giữa thế kỷ II trước Công Nguyên. H. C. Raychaudhuri thì đặt ông vào thế kỷ I TCN. Trong cuốn [3] *Milinda-panha*thì nói rằng *Parinibbanato pancavassasate atikkante*, có nghĩa là vua Milinda đã xuất hiện 500 năm sau khi đức [Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt)nhập diệt ( *parinirvana*). Do đó, nói ông cai trị vào thế kỉ I TCN có lẽ hợp lý, và điều này cũng được nhiều sự kiện khác nhau hậu thuẫn. [[3]](#cite_note-TGVMNL-3)
## Vua Ấn-Hy Lạp[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=2)]
Lãnh thổ của ông bao phủ những vùng đất phía đông của đế chế Hy Lạp ở Bactria (ngày nay là
[) và mở rộng đến Ấn Độ (khu vực mà nay là tỉnh ولایت بلخ hay tỉnh Bactria](/wiki/Balkh_(t%E1%BB%89nh)) [Khyber Pakhtunkhwa](/wiki/Khyber_Pakhtunkhwa), [Punjab](/wiki/Punjab_(Pakistan))ở Pakistan và [Punjab](/wiki/Punjab_(%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)), [Haryana](/wiki/Haryana)và các bộ phận của tiểu bang [Himachal Pradesh](/wiki/Himachal_Pradesh)và khu vực [Jammu](/wiki/Jammu)ở Ấn Độ).
Kinh đô của ông được cho là ở
[Sagala](/w/index.php?title=Sagala&action=edit&redlink=1) (Xá Kiệt), một thành phố giàu có ở miền Bắc Punjab (được cho là [Sialkot](/wiki/Sialkot) hiện đại), ngày nay thuộc Pakistan.
Ông là một trong số ít các vị vua xứ Bactria được nhắc đến bởi các sử Hy Lạp, trong đó
[Apollodorus của Artemita](/w/index.php?title=Apollodorus_c%E1%BB%A7a_Artemita&action=edit&redlink=1), trích dẫn bởi Strabo, người đã tuyên bố rằng người Hy Lạp từ Bactria đã chinh phục được nhiều bộ lạc hơn cả [Alexandros Đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF), và Menandros là một trong hai vị vua Bactria, cùng với [Demetrios](/wiki/Demetrios_I_c%E1%BB%A7a_Bactria), là những người mở rộng quyền lực của mình vào sâu Ấn Độ nhất:
Những người Hy Lạp đã gây ra cuộc nổi dậy ở Bactria đã trở nên hùng mạnh vì sự màu mỡ của đất nước mà họ đã trở thành những vị chủ nhân, không chỉ ở Ariana, mà còn ở Ấn Độ, như Apollodorus của Artemita nói: và các bộ lạc khác bị chinh phục bởi họ còn nhiều hơn bởi Alexandros-- đặc biệt bởi Menandros (ít nhất là nếu ông ta thực sự vượt qua
[Hypanis]về phía đông và tiến xa tới tận [Imaüs]), một số đã được cho là chinh phục bởi cá nhân ông và những người khác như bởi [Demetrios], con trai của [Euthydemos]vua của người Bactria; và họ đã chiếm hữu, không chỉ của Patalena, mà còn, trên phần còn lại của bờ biển, của những gì được gọi là vương quốc [Saraostus]và [Sigerdis]. Bằng cách ngắn gọn, Apollodorus nói rằng Bactriana là vật trang trí của Ariana;va, hơn thế nữa, họ mở rộng đế chế của họ thậm chí đến tận [Seres]và [Phryni].—Strabo, [Geographica] [[7]]
Strabo cũng cho thấy rằng những cuộc viễn chinh của người Hy Lạp còn xa tới tận kinh đô
[Pataliputra](/w/index.php?title=Pataliputra&action=edit&redlink=1) vốn ở đông bắc Ấn Độ (ngày nay là [Patna](/wiki/Patna)):
- "Những người đến sau Alexandros đã đi đến
[sông Hằng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%B1ng)và [Pataliputra](/w/index.php?title=Pataliputra&action=edit&redlink=1)" ( [Strabo](/wiki/Strabo), 15.698).
Các nguồn Ấn Độ khác nhau cũng mô tả các cuộc tấn công của người Hy Lạp vào
[Mathura](/w/index.php?title=Mathura,_Uttar_Pradesh&action=edit&redlink=1), [Panchala](/w/index.php?title=Panchala&action=edit&redlink=1), [Saketa](/w/index.php?title=Saketa&action=edit&redlink=1) và [Pataliputra](/w/index.php?title=Pataliputra&action=edit&redlink=1). Đặc biệt là những đề cập của [Patanjali](/w/index.php?title=Patanjali&action=edit&redlink=1) vào khoảng năm 150 TCN và [Yuga Purana](/w/index.php?title=Yuga_Purana&action=edit&redlink=1) về một cuộc xâm lược của ngoại bang, trong đó mô tả các sự kiện lịch sử Ấn Độ dưới hình thức của một lời tiên tri:
- "Sau khi đã chinh phục Saketa, đất nước của người Panchala và
[Mathuras](/w/index.php?title=Mathura,_Uttar_Pradesh&action=edit&redlink=1), những người [Yavana](/w/index.php?title=Yavana&action=edit&redlink=1)(Hy Lạp), độc ác và can đảm, sẽ chiếm được Kusumadhvaja. Nhũng tường thành bằng bùn tại [Pataliputra](/w/index.php?title=Pataliputra&action=edit&redlink=1)đã bị tiếp cận, tất cả các tỉnh sẽ rối loạn, không cần phải nghi ngờ. Cuối cùng, một trận chiến lớn sẽ diễn ra tiếp theo, cùng với các công cụ giống như cây (vũ khí đánh thành)." (Gargi-Samhita, Chương Yuga Purana, số 5).
Ở phía Tây, Menandros dường như đã đẩy lùi các cuộc xâm lược của kẻ cướp ngôi Hy Lạp-Bactria
[Eukratides](/wiki/Eucratides_I), và đuổi họ xa tới tận vùng [Paropamisadae](/w/index.php?title=Paropamisadae&action=edit&redlink=1), qua đó củng cố quyền lực của các vị vua Ấn-Hy Lạp ở phía bắc của tiểu lục địa Ấn Độ.
Di Lan Đà vấn đạo đã đưa ra một số cái nhìn thoáng qua các phương pháp quân sự của ông:
*"Có nước cừu địch nào lăm le xâm chiếm nước của Ðại vương không?* *-Có, dĩ nhiên.* *-Thế thì Ðại vương có chờ cho đến khi giặc quân đến công phá ngoài thành rồi mới lo rèn đúc binh khí, luyện tập binh mã, hay phải lo toan dự phòng các việc ấy từ trước?* *-Phải lo dự phòng từ trước.* *-Giặc chưa đến thì dự phòng làm gì?* *-Vì giặc đến bất thình lình.* *-Cũng thế, khổ đau đến với kiếp sống không thể nào lường trước được. Nếu không chuẩn bị thì không kịp thời đối phó."*
Menandros trị vì lâu dài và thành công. Một loạt những phát hiện của những đồng tiền mang hình ông là bằng chứng cho sự thịnh vượng và mở rộng của đế chế vào thời kỳ này: những đồng tiền của ông có số lượng nhiều nhất và phổ biến nhất trong số những đồng tiền của các vị vua Ấn-Hy Lạp đã được khai quật. Tuy nhiên, về ngày tháng chính xác về triều đại của ông, cũng như nguồn gốc của ông, thì vẫn còn còn rất mơ hồ. Một số sử gia cho rằng, Menandros hoặc là một cháu trai hoặc một cựu tướng của vua Hy Lạp-Bactria
[Demetrios I](/wiki/Demetrios_I_c%E1%BB%A7a_Bactria), nhưng khoảng cách thời gian tại vị của hai vị vua được cho là cách nhau ít nhất ba mươi năm. Ngoài ra, cũng có người cho rằng ông là con rể của [8] [Demetrios II](/wiki/Demetrios_II_c%E1%BB%A7a_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Người tiền nhiệm của Menandros tại Punjab dường như là vua [Apollodotos I](/wiki/Apollodotos_I).
Đế chế của Menandros còn tồn tại một cách phân mảnh cho đến khi vua Hy Lạp cuối cùng là
[Strato II](/wiki/Strato_II) biến mất vào khoảng năm 10 CN.
Cuốn
*Periplus biển Erythraei* tiếp tục chứng minh cho triều đại của Menandros và ảnh hưởng của Ấn-Hy Lạp ở Ấn Độ:
"Cho đến ngày nay những đồng đracma cổ đang hiện hành ở
[Barygaza], vốn đến từ đất nước này, đều mang dòng chữ trong mẫu tự Hy Lạp, và mang những hình vẽ của những người trị vì sau thời đại Alexandros, Apollodorus [ ] và Menandros." [sic]—Periplus, Chương 47 [[9]]
Menandros là vị vua Ấn-Hy Lạp đầu tiên ban hình đồng tiền mang hình Athena Alkidemos ("Athena, vị cứu tinh của bá tánh"), hình ảnh này có thể tham chiếu đến một bức tượng tương tự của Athena Alkidemos tại
[Pella](/wiki/Pella), kinh đô của [Macedonia](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Macedonia). Tiền mang phong cách này đều đã được sử dụng bởi hầu hết các vị vua Ấn-Hy Lạp sau đó.
## Menandros và Phật giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=3)]
Dưới triều Menandros,
[Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) có một địa vị rất quan trọng. Một đoạn trong bộ Mahavamsa của xứ [Tích Lan](/wiki/Sri_Lanka) đã ghi: [[10]](#cite_note-TVHS-10)
Nhân có lễ đặt đá cho việc xây Đại Tháp tại Anuradhapura ở Sri-Lanka, một phái đoàn tăng già Hy-lạp (
[tiếng Pali]: Yona) gồm 30 ngàn người dẫn đầu bời đại sư Mahadhammarakkhita ( [Sanskrit]: Mahadharmaraksita) đã đến từ Alasandra—Mahavamsa - XXIX
### Bộ kinh Di Lan Đà vấn đạo[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=4)]
Theo truyền thống, Menandros quy y theo cửa Phật, như những gì được mô tả trong Di Lan Đà vấn đạo, một văn bản Phật giáo cổ điển bằng
[tiếng Pali](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Pali) (các văn bản [tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) gốc đã bị mất) về một cuộc đối thoại giữa Di Lan Đà và tỳ kheo [Na Tiên](/wiki/Na_Ti%C3%AAn). Na Tiên được mô tả là liên tục được bảo vệ bởi 500 vệ sĩ Hy Lạp ("Yonaka"), và hai cố vấn của ông được đặt tên Demetrius và Antiochus. Đây là loại thảo luận đã được biết đến Hy Lạp cổ đại như là một "sozo", điều quan trọng là Phật tử hiểu được bối cảnh văn hóa khi mà cuộc thảo luận này diễn ra.
Trong Di Lan Đà vấn đạo (Mi Tiên Vấn Ðáp), Menandros được giới thiệu như sau:
"Ông người gốc Hy-lạp, là một viên đại tướng lừng danh, vô địch, theo đoàn quân viễn chinh xâm lăng Ấn-độ. Sau khi đã đặt nền thống trị trên một đế quốc rộng lớn, viên thủ lĩnh bị giặc giết, ông lên kế vị làm vua, đóng đô tại Sàgala...Giữ yên bên ngoài, nhà vua lo việc bên trong, chăm lo đến cơm no áo ấm cho muôn dân. Kế hoạch phát triển đất nước, nhà vua chú trọng nông nghiệp, có chính sách khuyến nông đúng đắn và hữu hiệu. Các ngành nghề lao động, thủ công đều được tuyên truyền, vận động, cổ súy nâng cao. Không bao lâu sau, đất nước này sống đời thái bình và thịnh trị, giàu mạnh và hùng cường...Kinh thành của đức vua Mi-lan-đà hưởng phước cực kỳ sung sướng, được ví như Bắc-cu-lưu-châu hoặc như huê viên Alakam Manda ở cõi trời cũng không ngoa vậy. Về quốc độ thì như thế, còn về cá nhân thì ngài có sức học uyên thâm, tài cao chí lớn, lại là người rất đạo đức nên được quần chúng tôn sùng, ngưỡng mộ.(Mi Tiên Vấn Ðáp, Dịch bởi Hòa thượng Giới Nghiêm)
Về sau, ông truyền ngôi cho con trai, lui về ẩn dật:
" Và sau đó, thỏa thích trong sự khôn ngoan của vị tỳ kheo, ngài [Menandros] giao lại vương quốc cho con trai mình, đức vua Mi-lan-đà lặng lẽ rời bỏ hoàng cung, tìm đường xuất gia, sau đó sống đời không nhà cửa của một sa môn chân chính. Nhờ sự tinh cần, kiên trì tiến tu chỉ tịnh, quán minh; không bao lâu sau, ngài đắc giải thoát bảo cái trắng làm cho tỏ ngộ Niết-bàn, thành bậc A-la-hán vô sanh."
Người ta cho rằng bộ kinh "
[Di Lan Đà vấn đạo](/w/index.php?title=Di_Lan_%C4%90%C3%A0_v%E1%BA%A5n_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1)" ( *Milinda Panha*) đã được khẩu tập ít lâu sau khi quốc vương Menandros I qua đời. Thời gian ấy các vua kế vị là nữ hoàng [Agathocleia](/w/index.php?title=Agathocleia&action=edit&redlink=1) rồi vua [Strabo I Soter](/w/index.php?title=Strabo_I_Soter&action=edit&redlink=1) ở ngôi khoảng 40 năm nữa, trước khi xứ Bactria bị chia cắt thành nhiều vương quốc. [[10]](#cite_note-TVHS-10)
Nội dung của bộ kinh này nói về những câu đối đáp giữa vua Menandros I và tỳ kheo Nàgasena. Sau đó, bộ "Di Lan Đà vấn đạo" đã được kết tập ở vùng Bắc Ấn vào khoảng giữa
[thế kỷ I](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_I&action=edit&redlink=1). [[10]](#cite_note-TVHS-10)
Đặc điểm của bộ kinh này là được xem như một cuộc giao lưu đầu tiên giữa người Âu-Á, cũng như cuộc học đạo giữa một người phương Tây (vua
**Menandros**) với [văn hóa Hy Lạp](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) muốn học hỏi giáo pháp uyên áo của [đạo Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) phương Đông qua sự giải đáp của một vị tăng (tỳ kheo Nàgasena) ở thung lũng [sông Ấn](/wiki/S%C3%B4ng_%E1%BA%A4n). Qua đó Phật pháp được trình bày một cách thuyết phục và dễ nhớ. [[10]](#cite_note-TVHS-10)
Vốn là người dòng dõi Hy Lạp, quốc vương Menandros đã hỏi khá nhiều câu hỏi mà người phương Tây thường thắc mắc về những đề tài rất cấp thiết đại loại như
*"Nếu không có linh hồn thì cái gì sẽ tái sanh?"*, hoặc là *"Nếu không có cái ta thì ai đang trò chuyện với ngài"*, cho nên đối với những người Âu muốn tìm hiểu Phật pháp, bộ kinh "Di Lan Đà vấn đạo" rất gần gũi. [[10]](#cite_note-TVHS-10)
## Quân đội Ấn-Hy Lạp thời Menandros I[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=5)]
Trong Bộ kinh "Di Lan Đà Vấn đạo" có đoạn trích lời tâu của Tỳ kheo Na Tiên, nói lên cấu trúc quân sự của Vương quốc Ấn - Hy Lạp đời vua Menandros I:
[[11]](#cite_note-11)
Ví như đại vương dẫn bốn loại quân binh: bộ binh, tượng binh, mã binh, xa binh ra trận. Bốn loại binh ấy có tên gọi khác nhau, hình tướng, chức năng, công dụng khác nhau nhưng đều thành tựu chung một lợi ích, một mục đích: ấy là đem về vinh quang và chiến thắng cho đại vương!—Tỳ kheo Na Tiên, trích trong "Di Lan Đà vấn đạo
Ngoài ra, bộ kinh còn tái hiện cuộc đàm luận giữa nhà vua và Na Tiên, nêu ra đường lối quân sự đúng đắn của ông:
- -
*Trước đây, đại vương từng là một đại tướng lãnh bách chiến bách thắng, ngài đã từng chỉ huy bốn loại quân binh một cách thiện xảo, thiên tài, ngài đã từng chiến thắng những "trận địa chiến" rất lớn. Bần tăng xin được hỏi là đại vương thường thiết lập, bố trí "trận địa chiến" ấy ra sao?*
- -
*Không dấu gì đại đức, chuyện ấy đối với trẫm thì dễ dàng như mặc áo, ăn cơm vậy. Đầu tiên trẫm quan sát các thế núi, sông, rừng, sa mạc, đồng ruộng, thôn làng. Rồi dự định chỗ tấn, chỗ thoái, chỗ lập đồn lũy, chỗ hư binh, chỗ phục binh v.v.. sau đó, lập sa bàn, tập trận giả, rồi tập trận thật trên địa thế núi sông tương tự...; rồi còn chiến thuật, tâm lý... và nhiều lãnh vực chuyên môn khác nữa.*
- -
*Chừng đó là bần tăng hiểu rồi, tâu đại vương! Muốn chiến thắng, bách chiến bách thắng, đại vương phải thiết lập vững vàng trận địa, nơi thế đất này, thế núi kia... tất cả đều được chuẩn bị, dự phòng sẵn. Dường thế ấy, từ Giới lập trận thế, từ Giới lập chiến thuật, chiến lược; từ Giới lập sa bàn; từ Giới mà tiêu diệt đối phương... thì mười đội binh ma quân phiền não sẽ cởi giáo quy hàng. Nhờ Giới mà tín sẽ vững chắc không xao động. Nhờ Giới mà tấn không thối thất. Nhờ Giới mà niệm không buông lơi. Nhờ Giới mà định tâm thêm kiên cố. Nhờ Giới mà tuệ càng càng thêm sáng tỏ.*
## Các đồng tiền của Menandros I[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=6)]
Bộ sưu tập cổ vật của Mir Zakah gồm 521 đồng tiền dưới triều Menandros đã được công bố gần đây cho thấy nội thương phát triển thịnh vượng trong triều đại lâu dài của Menandros.
Nhiều đồng tiền đã được khai quật ở [10] [Afghanistan](/wiki/Afghanistan)đến Trung Ấn đều có khắc hình Menandros qua nhiều thời kì, từ lúc trẻ đến già cùng với bánh xe pháp. Những đồng tiền khắc chân dung của ông mang dòng chữ "Vua cứu độ Menandros" bằng chữ Hy Lạp *Basileos Sothros Menandroy*ở một mặt, còn mặt kia thì mang dòng chữ "Maharajasa Dharmika Menandrasa" ( *Đức vua vĩ đại Menandros truyền bá Phật giáo) bằng chữ* [Prakrit](/w/index.php?title=Prakrit&action=edit&redlink=1)và [Kharoshthi](/w/index.php?title=Kharoshthi&action=edit&redlink=1). [[10]](#cite_note-TVHS-10)
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=7)]
Theo văn học truyền thống của
[Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) thì sau khi hỏi đạo với ngài [Na-tiên](/w/index.php?title=Na-ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1), ông đã truyền ngôi cho con và lui về ẩn ở tăng viện, hay nói cách khác xuất gia, tu học và chứng thánh quả của [A-la-hán](/wiki/A-la-h%C3%A1n). [[12]](#cite_note-12)
Tuy nhiên, theo sử gia
[Plutarch](/wiki/Plutarchus) thì Menandros [qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) ở một lều nhỏ trên chiến trường, trong một cuộc viễn chinh tái chiếm Bactria bất thành vào khoảng năm 130 TCN. Plutarch xem ông là ví dụ về một vị quốc vương được lòng dân, khác với tên bạo chúa đáng ghét [Dionysius](/w/index.php?title=Dionysius_I_c%E1%BB%A7a_Syracuse&action=edit&redlink=1). Cụ thể hơn, Plutarch (Praec. reip. ger. 28, 6) đã viết về vua Menandros như sau: [[10]](#cite_note-TVHS-10)
|“||
||”|
|
|
—Plutarch
Sau khi vua Menandros qua đời, vương quốc của ông bị chia cắt.
[[10]](#cite_note-TVHS-10)
## Danh tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=8)]
Ông là một trong số ít vị vua
[Bactria](/wiki/Bactria) được các học giả Hy-La đề cập đến, trong số họ có [Appollodorus của Artemita](/w/index.php?title=Appollodorus_c%E1%BB%A7a_Artemita&action=edit&redlink=1). Nhà sử học [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) [Trogus Pompeius](/w/index.php?title=Trogus_Pompeius&action=edit&redlink=1) đã đề cập đến các vua Appolotus và Menandros I trong bộ sử khá dày của ông ta. Ngoài ra, hai nhà sử học nổi tiếng người Hy Lạp là [Strabo](/wiki/Strabo) và [Plutarch](/wiki/Plutarchus) cũng viết khá nhiều về công đức của vua Menandros, cho thấy ông không chỉ nổi danh ở [Tiểu Á](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81) và vùng Tây Bắc Ấn mà còn được đề cập trong thế giới [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) và [La Mã cổ đại](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i). [[10]](#cite_note-TVHS-10)
Theo Strabo (XI. 516), Menandros còn chinh phạt được nhiều bộ lạc hơn cả
[Alexandros Đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) trước kia, khi ông vượt dãy Hipanis về phía đông để tiến đến Isamus. Ông còn chiếm xứ [Patalene](/w/index.php?title=Patalene&action=edit&redlink=1) ở đầu lưu vực [sông Ấn](/wiki/S%C3%B4ng_%E1%BA%A4n), đến bờ biển Saraostes, và bành trướng đến Seres ( [Trung Hoa](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c)) và [Phryni](/w/index.php?title=Phryni&action=edit&redlink=1) . Menandros và [10] [Demetrios I](/wiki/Demetrios_I_c%E1%BB%A7a_Bactria)là hai vị vua Bactria đã mở rộng quyền lực của mình xa nhất tới Ấn Độ. [[13]](#cite_note-13) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Ptolemy_Asia_detail.jpg/250px-Ptolemy_Asia_detail.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Ptolemy_Asia_detail.jpg/250px-Ptolemy_Asia_detail.jpg)
[bản đồ của Ptolemy](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%93_c%E1%BB%A7a_Ptolemy&action=edit&redlink=1). Các "Menander Mons" ở giữa tấm bản đồ, ở phía đông [tiểu lục địa Ấn Độ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), bên phải above [bán đảo Mã Lai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_M%C3%A3_Lai).
### Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=9)]
Vào thời hậu cổ đại, từ khoảng trước thế kỷ I, từ "Menander Mons", hay "các ngọn núi của Menander", đã trở thành tên gọi của một dãy núi ở miền viễn đông của tiểu lục địa Ấn Độ, tức
[Các ngọn đồi Naga](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%E1%BB%8Dn_%C4%91%E1%BB%93i_Naga&action=edit&redlink=1) và [Arakan](/w/index.php?title=Arakan&action=edit&redlink=1) ngày nay, được đề cập trong [bản đồ thế giới Ptolemaeus](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%93_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Ptolemaeus&action=edit&redlink=1) của nhà địa lý học [Ptolemaeus](/wiki/Claudius_Ptolemaeus) ở thế kỉ I.
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=10)] [^](#cite_ref-eb_1-0) [“Menander”](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/374659/Menander). *.* [Encyclopædia Britannica Online](/w/index.php?title=Encyclop%C3%A6dia_Britannica_Online&action=edit&redlink=1) [Encyclopædia Britannica, Inc.](/w/index.php?title=Encyclop%C3%A6dia_Britannica,_Inc.&action=edit&redlink=1)Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2012.
- ^
**a** [Bopearachchi (1998) and (1991), respectively. The first date is estimated by Osmund](#cite_ref-Bopearachchi_2-1) **ă** [Bopearachchi](/w/index.php?title=Bopearachchi&action=edit&redlink=1)and R. C. Senior, the other Boperachchi
- ^
**a** **ă** [Tôn giáo & văn minh nhân loại: 2500 Phật giáo](/wiki/Menandros_I#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u_tham_kh.E1.BA.A3o) **Davies, Cuthbert Collin (1959).** [^](#cite_ref-4) *An Historical Atlas of the Indian Peninsula*. Oxford University Press. **Narain, A.K. (1976).** [^](#cite_ref-5) *The Coin Types of the Indo-Greek Kings*. Ares. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-89005-109-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-89005-109-7). **Hans Erich Stier, Georg Westermann Verlag, Ernst Kirsten, and Ekkehard Aner.** [^](#cite_ref-6) *Grosser Atlas zur Weltgeschichte: Vorzeit. Altertum. Mittelalter. Neuzeit.*Westermann, 1978, [ISBN 3-14-100919-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3141009198). [^](#cite_ref-7) [Bản mẫu:Gr icon](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Gr_icon&action=edit&redlink=1)Strabo (1877). “11.11.1”. Trong Meineke, A. [(bằng tiếng Greek). Leipzig: Teubner.](http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Strab.+11.11.1&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0197) *Geographica*
Jones, H. L. biên tập (1924). “11.11.1”.
[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Strab.+11.11.1&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198](http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Strab.+11.11.1&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198).
|tựa đề=trống hay bị thiếu (
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#citation_missing_title)) Jones, H. L. biên tập (1903). “11.11.1”. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239%3Abook%3D11%3Achapter%3D11%3Asection%3D1](http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239%3Abook%3D11%3Achapter%3D11%3Asection%3D1).
|tựa đề=trống hay bị thiếu (
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#citation_missing_title)) Tại Perseus Project. **Cao Hữu Ðính (1970),** [^](#cite_ref-8) *Kinh Na Tiên Tỳ Kheo*, tr. 6 [^](#cite_ref-sourcebook_9-0) [Full text, Schoff's 1912 translation](http://www.fordham.edu/halsall/ancient/periplus.html)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** [Những hộ pháp vương Phật giáo](/wiki/Menandros_I#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u_tham_kh.E1.BA.A3o) [^](#cite_ref-11) [Mi Tiên vấn đáp, II. NỘI DUNG MI-TIÊN VẤN ĐÁP](http://www.budsas.org/uni/u-kinh-mitien/mitien-01.htm) [^](#cite_ref-12) [Giác Dũng, Đức Phật là bậc Nhất thiết trí - tu viện Quảng Đức](http://www.quangduc.com/VuLan/2009/09ducphat.html#_ftn10) [^](#cite_ref-13) [Strabo, Geography](http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Strab.+11.11.1), nguyên văn bằng [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): " *The Greeks who caused Bactria to revolt grew so powerful on account of the fertility of the country that they became masters, not only of Ariana, but also of India, as Apollodorus of Artemita says: and more tribes were subdued by them than by Alexander-- by Menander in particular (at least if he actually crossed the*" [Hypanis](/w/index.php?title=Hypanis&action=edit&redlink=1)towards the east and advanced as far as [Imaüs](/w/index.php?title=Ima%C3%BCs&action=edit&redlink=1)), for some were subdued by him personally and others by [Demetrius I](/wiki/Demetrios_I_c%E1%BB%A7a_Bactria), the son of [Euthydemus](/w/index.php?title=Euthydemus&action=edit&redlink=1)the king of Bactrians; and they took possession, not only of [Patalena](/w/index.php?title=Patalena&action=edit&redlink=1), but also, on the rest of the coast, of what is called the kingdom of [Saraostus](/w/index.php?title=Saraostus&action=edit&redlink=1)and [Sigerdis](/w/index.php?title=Sigerdis&action=edit&redlink=1). In short, Apollodorus says that Bactriana is the ornament of Ariana as a whole; and, more than that, they extended their empire even as far as the [Seres](/w/index.php?title=Seres&action=edit&redlink=1)and the [Phryni](/w/index.php?title=Phryni&action=edit&redlink=1).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=11)]
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=12)]
- "Monnaies Gréco-Bactriennes et Indo-Grecques, Catalogue Raisonné", Osmund Bopearachchi, 1991, Bibliothèque Nationale de France,
[ISBN 2-7177-1825-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/2717718257) [Trần Trúc-Lâm-Những hộ pháp vương của Phật-giáo trong lịch sử Ấn-Độ, Nhà xuất bản Phương Đông 2007](http://www.thuvienhoasen.org/nhunghophapvuongphatgiao-03.htm) [Tôn giáo & văn minh nhân loại: 2500 năm Phật giáo, Gs. P. V. Bapat chủ biên, Người dịch: Nguyễn Đức Tư - Hữu Song. Chương VIX: Một số tín đồ Phật giáo nổi tiếng sau A-dục vương](http://www.quangduc.com/lichsu/85phatgiao2500-09.html)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Menandros_I&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Menandros_I&action=edit§ion=13)]
|Tiền nhiệm:
||
| (
155/150-130 TCN
|Kế nhiệm:
|(Ở (Ở
|
|

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Quận Swain, Bắc Carolina
|
|Quận Swain, North Carolina
|
|Bản đồ
|
|![]()
Vị trí trong tiểu bang
[North Carolina](/wiki/North_Carolina) ![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang North Carolina](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Map_of_USA_NC.svg/200px-Map_of_USA_NC.svg.png)
![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang North Carolina](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Map_of_USA_NC.svg/200px-Map_of_USA_NC.svg.png)
Vị trí của tiểu bang North Carolina trong
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) **Thống kê** [Quận lỵ](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_l%E1%BB%B5) [Bryson](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Bryson,_B%E1%BA%AFc_Carolina) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
- Tổng cộng
- Đất
- Nước
541
[mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)(1.401 [km²](/wiki/Km%C2%B2))
528 mi² (1.368 km²)
13 mi² (34 km²), 2,32%
[Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
- (
[2000](/wiki/2000))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
12.968
23/mi² (9/km²)
**Website:** [www.swaincounty.org](http://www.swaincounty.org) **Quận Swain** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) nằm ở [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Bắc Carolina](/wiki/B%E1%BA%AFc_Carolina). Tại thời điểm năm 2000, quận có dân số 12.968 người. Quận lỵ đóng ở [Bryson](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Bryson,_B%E1%BA%AFc_Carolina) . 6 [Sông Nantahala](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nantahala&action=edit&redlink=1) chảy qua quận. Quận được lập năm 1871 từ các khu vực thuộc [quận Jackson](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Jackson,_B%E1%BA%AFc_Carolina) và [quận Macon](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Macon,_B%E1%BA%AFc_Carolina). Quận đã được đặt tên theo [David L. Swain](/w/index.php?title=David_L._Swain&action=edit&redlink=1), [thống đốc Bắc Carolina](/w/index.php?title=Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) giai đọan 1832 đến 1835.
## Mục lục
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=1)]
Theo
[Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có tổng diện tích 541 [square miles](/w/index.php?title=Square_mile&action=edit&redlink=1) (1.400 [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)), trong đó, 528 dặm Anh vuông (1.368 km²) là diện tích đất và 13 dặm Anh vuông (32 km²) trong tổng diện tích (2.32%) là diện tích mặt nước.
### Các quận giáp ranh[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=2)] [Quận Sevier, Tennessee](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Sevier,_Tennessee)- Bắc [Quận Haywood, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Haywood,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Đông [Quận Jackson, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Jackson,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Đông nam [Quận Macon, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Macon,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Nam [Quận Graham, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Graham,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Tây nam [Quận Blount, Tennessee](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Blount,_Tennessee)- Tây bắc
### Các khu bảo tồn quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=3)] [Blue Ridge Parkway](/w/index.php?title=Blue_Ridge_Parkway&action=edit&redlink=1)(một phần) [Vườn quốc gia Great Smoky Mountains](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Great_Smoky_Mountains)(một phần) [Nantahala National Forest](/w/index.php?title=Nantahala_National_Forest&action=edit&redlink=1)(một phần)
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=4)]
Theo cuộc
[điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) tiến hành năm 2 [2000](/wiki/2000), quận này có dân số 12.968 người, 5.137 hộ, và 3.631 gia đình sinh sống trong quận này. [Mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)là 25 người trên mỗi [dặm Anh vuông](/w/index.php?title=D%E1%BA%B7m_Anh_vu%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)(9/km²). Đã có 7.105 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 14 trên mỗi dặm Anh vuông (5/km²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 66,33% [người da trắng](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 1,70% [người da đen](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1)hoặc [người Mỹ gốc Phi](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 29,03% [người thổ dân châu Mỹ](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 0,15% [người gốc châu Á](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 0,01% [người các đảo Thái Bình Dương](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 0,49% từ [các chủng tộc khác](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), và 2,28% từ hai hay nhiều chủng tộc. 1,47% dân số là [người Hispanic](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1)hoặc [người Latin](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1)thuộc bất cứ chủng tộc nào. 16,3% là ngưới Mỹ, 8,0% [người Ireland](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ireland), 7,6% [Scots-Irish](/w/index.php?title=Scotch-Irish_American&action=edit&redlink=1), 6,9% [Người Đức](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%90%E1%BB%A9c)và 6,6% [English](/w/index.php?title=English_people&action=edit&redlink=1)theo kết quả [điều tra dân số năm 2000](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_n%C4%83m_2000_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1). 95,2% nói [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), 2,9% nói [Cherokee](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Cherokee&action=edit&redlink=1)và 1,3% nói [tiếng Tây Nha](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Nha&action=edit&redlink=1)làm ngôn ngữ thứ nhất.
Có 5.137 hộ trong đó có 30,00% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 52,30% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 13,90% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 29,30% là không gia đình. 25,80% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 11,10% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Quy mô trung bình của hộ là 2,44 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,91,
Phân bố độ tuổi của cư dân sinh sống trong huyện là 24,30% dưới độ tuổi 18, 8,30% từ 18 đến 24, 26,70% từ 25 đến 44, 25,40% từ 45 đến 64, và 15,30% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Độ tuổi trung bình là 39 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 94,60 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 91,20 nam giới.
Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $28.608, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $33.786, Nam giới có thu nhập bình quân $26.570 so với mức thu nhập $20.722 đối với nữ giới.
[Thu nhập bình quân đầu người](/wiki/Thu_nh%E1%BA%ADp_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) của quận là $14.647, Khoảng 13,30% gia đình và 18,30% dân số sống dưới [ngưỡng nghèo](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_ngh%C3%A8o), bao gồm 25,60% những người có độ tuổi 18 và 19,10% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.
## Các thành phố và thị trấn[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=5)]
### Các thị trấn[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=6)]
Quận được chia thành 3 thị trấn: Charleston, Forney Creek, Nantahala.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=7)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Swain,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
|

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Sông Magdalena
|Magdalena|
|Sông|
|
|
Vùng châu thổ sông Magdalena
|
|Nguồn gốc tên: Nhân vật trong kinh thánh
|Quốc gia||
|**Các chi lưu** [Sông Negro](/w/index.php?title=Rio_Negro_(s%C3%B4ng_Magdalena)&action=edit&redlink=1), Sông Carare, Sông Sogamoso, Sông Cesar [Neiva](/wiki/Neiva), [Girardot](/w/index.php?title=Girardot,_Cundinamarca&action=edit&redlink=1), [Honda](/wiki/Honda,_Tolima), [La Dorada](/w/index.php?title=La_Dorada,_Caldas&action=edit&redlink=1), [Puerto Boyacá](/w/index.php?title=Puerto_Boyac%C3%A1,_Boyac%C3%A1&action=edit&redlink=1), [Puerto Berrío](/wiki/Puerto_Berr%C3%ADo), [Barrancabermeja](/wiki/Barrancabermeja), [Santa Cruz de Mompox](/wiki/Santa_Cruz_de_Mompox), [Magangué](/wiki/Magangu%C3%A9), [Barranquilla](/wiki/Barranquilla) [[1]](#cite_note-1) [Khối núi Colombia](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%91i_n%C3%BAi_Colombia&action=edit&redlink=1), [Colombia](/wiki/Colombia) [m](/wiki/M%C3%A9t)(12.090 [ft](/wiki/Foot)) [1°56′3″B 76°36′29″T / 1,93417°B 76,60806°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%B4ng_Magdalena¶ms=1_56_3_N_76_36_29_W_type:sông_region:CO) [Biển Caribe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Caribe) [Baranquilla](/w/index.php?title=Baranquilla&action=edit&redlink=1), [Colombia](/wiki/Colombia) [m](/wiki/M%C3%A9t)(0 [ft](/wiki/Foot)) [11°7′0″B 74°51′0″T / 11,11667°B 74,85°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%B4ng_Magdalena¶ms=11_7_0_N_74_51_0_W_type:sông_region:CO) [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t)(949 [mi](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh)) [[2]](#cite_note-SIAC-2) [Km²](/wiki/Km%C2%B2)(99.397 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) [Calamar, Bolívar](/wiki/Calamar,_Bol%C3%ADvar) [m³](/wiki/M%C2%B3)/ [s](/wiki/Gi%C3%A2y)(254.300 [ft³](/wiki/Ft%C2%B3)/ [s](/wiki/Gi%C3%A2y)) [[3]](#cite_note-urlgeotest.tamu.edu-3) [m³](/wiki/M%C2%B3)/ [s](/wiki/Gi%C3%A2y)(423.800 [ft³](/wiki/Ft%C2%B3)/ [s](/wiki/Gi%C3%A2y)) [m³](/wiki/M%C2%B3)/ [s](/wiki/Gi%C3%A2y)(70.600 [ft³](/wiki/Ft%C2%B3)/ [s](/wiki/Gi%C3%A2y)) **Sông Magdalena** ( [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha): *Río Magdalena*) là dòng sông chính của [4] [Colombia](/wiki/Colombia), chảy theo hướng bắc với chiều dài 1.528 kilômét (949 mi) qua nửa phía tây của đất nước. Sông mang tên của nhân vật trong kinh thánh là [Mary Magdalene](/wiki/Maria_Madalena). Phần lớn khu vực hạ lưu của sông có khả năng thông hành, mặc dù có các dải cát chuyển dịch tại cửa sông ở vùng châu thổ, xa đến [Honda](/wiki/Honda,_Tolima). Sông chảy qua thung lũng sông Magdalena.
Diện tích lưu vực của sông là 27,3 triệu
[ha](/wiki/Hecta), chiếm 24% diện tích đất nước và khoảng 66% dân số Colombia sống tại đây. 86% tổng sản phẩm quốc nội của Colombia cũng xuất phát từ đây. [[5]](#cite_note-urlNUESTRO_RIO-5)
## Dòng chảy[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&action=edit§ion=1)]
Khởi nguồn của sông là ở phía nam của đất nước, nơi dãy núi
[Cordillera Central](/w/index.php?title=Cordillera_Central_(Colombia)&action=edit&redlink=1) và [Cordillera Oriental](/wiki/Cordillera_Oriental_(Colombia)) bị phân tách thuộc tỉnh [Huila](/w/index.php?title=Huila_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1). Dòng sông sau đó chảy về phía đông rồi phía bắc trong một thung lũng lớn giữa hai dãy núi. Sông chảy tới vùng đồng bằng ven biển và đổi hướng tây, kéo dài khoảng 100 km rồi lại đổi lại hướng bắc, đổ ra [biển Caribe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Caribe) tại thành phố [Barranquilla](/wiki/Barranquilla) ở khu vực được gọi là [Bocas de Ceniza](/w/index.php?title=Bocas_de_Ceniza&action=edit&redlink=1).
## Sinh vật học[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&action=edit§ion=2)]
Sông Magdalena River đi qua một loạt các hệ sinh thái, như
[páramo](/wiki/P%C3%A1ramo) tại đầu nguồn của sông, rừng khô tại phần thượng du của thung lũng sông, rừng mưa ở trung du, đầm lầy và đất ngập nước tại vùng hạ du. [[6]](#cite_note-urlMagdalena_Valley_dry_forests-6) [Cá sấu đeo kính](/wiki/C%C3%A1_s%E1%BA%A5u_%C4%91eo_k%C3%ADnh), [kỳ nhông](/wiki/K%E1%BB%B3_nh%C3%B4ng), [bồ nông](/wiki/B%E1%BB%93_n%C3%B4ng) và [cá da trơn](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_da_tr%C6%A1n) khá phong phú trong các hệ sinh thái này nhưng các loài khác như [Prochilodus magdalenae](/wiki/Prochilodus_magdalenae), [cá sấu](/wiki/C%C3%A1_s%E1%BA%A5u) và [rùa chân đỏ](/w/index.php?title=R%C3%B9a_ch%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1) đang đừng bên bờ tuyệt chủng. Ngoài ra, một nguy cơ với các hệ sinh thái này là sự xâm lấn của [7] [hà mã](/wiki/H%C3%A0_m%C3%A3). Vốn do [Pablo Escobar](/wiki/Pablo_Escobar)nhập khẩu, những con hà mã này đã sống hoang dã sau khi ông qua đời, và từ đó phát triển từ [Hacienda Napoles](/w/index.php?title=Hacienda_Napoles&action=edit&redlink=1)ra các khu vực lân cận của sông Magdalena.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&action=edit§ion=3)]
Do vị trí nằm ở phía bắc của
[Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), sông Magdalena từ [thời kỳ tiền Colombo](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_ti%E1%BB%81n_Colombo) đã là một tuyến đường hướng đến vùng nội địa của khu vực nay là Colombia và [Ecuador](/wiki/Ecuador). [Người Carib](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Carib) có thể đã đến, cũng như các nền văn hóa khác từ [Trung Mỹ](/wiki/Trung_M%E1%BB%B9).
Tương tự như vậy, các
[conquistador](/wiki/Conquistador) người Tây Ban Nha đã đến khu vực mà nay là Colombia từ thế kỷ 16 và sử dụng dòng sông để đến vùng nội địa hoang dã và núi non sau khi [Rodrigo de Bastidas](/w/index.php?title=Rodrigo_de_Bastidas&action=edit&redlink=1) khám phá và đặt tên cho sông vào ngày 1 tháng 4, 1501. Trong thời gian thực dân Tây Ban Nha, sông chỉ là tuyến giao thông giữa [Bogotá](/wiki/Bogot%C3%A1) với cảng bên bờ Caribe là [Cartagena de Indias](/wiki/Cartagena,_Colombia) và do đó là với châu Âu.
Năm 1825,
[Quốc hội Colombia](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Colombia&action=edit&redlink=1) đã quyết định nhượng quyền thiết lập ngành tàu thủy hơi nước trên sông Magdalena cho Juan Bernardo Elbers, nhưng công ty của ông đã đóng cửa sớm sau đó. Năm 1845, các tàu hơi nước thường xuyên đi lại trên sông [8] cho đến 1961, khichieescs tàu hơi nức cuối cùng ngừng hoạt động. [[9]](#cite_note-banrepcultural-9) [[8]](#cite_note-xcafe.co-8)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&action=edit§ion=4)]
-
Thành phố
[Honda](/wiki/Honda,_Tolima)trên sông Magdalena
-
Sông Magdalena gần
[Barranquilla](/wiki/Barranquilla)
-
"
*",* [San bản](/w/index.php?title=San_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)trên Magdalena [bản khắc axit](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_kh%E1%BA%AFc_axit&action=edit&redlink=1)khoảng năm 1860 của [Ramón Torres Méndez](/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Torres_M%C3%A9ndez&action=edit&redlink=1).
-
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Magdalena&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-1)
[Hoàn thành chú thích này](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_DOI/10.1016.2Fj.jhydrol.2005.05.002&preload=Bản_mẫu:Chú_thích_DOI/preload&editintro=Bản_mẫu:Chú_thích_DOI/editintro&action=edit) [^](#cite_ref-SIAC_2-0) [“Sistema de informacion Ambiental de Colombia - SIAC”](http://www.siac.gov.co/contenido/contenido_imprimir.aspx?conID=413&catID=320)(bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2011. [^](#cite_ref-urlgeotest.tamu.edu_3-0) [“Chapter 14”](http://geotest.tamu.edu/userfiles/167/210.pdf)(PDF). *The Pacific and Caribbean Rivers of Colombia: Water Discharge, Sediment Transport and Dissolved Loads*. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2011. [^](#cite_ref-4) [“Polinizaciones: Las Abejas y las Garzas / The Bees and Storks”](http://polinizaciones.blogspot.com/2008/02/las-abejas-y-las-garzas-bees-and-storks.html). Polinizaciones.blogspot.com. Jueves 7 de febrero de 2008. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-urlNUESTRO_RIO_5-0) [“NUESTRO RIO”](http://fs03eja1.cormagdalena.com.co/nuevaweb/conozcanos/rio.htm)(bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2011. [^](#cite_ref-urlMagdalena_Valley_dry_forests_6-0) [“Magdalena Valley dry forests”](http://www.eoearth.org/article/Magdalena_Valley_dry_forests). Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2011. [^](#cite_ref-urlfs03eja1.cormagdalena.com.co_7-0) [“CUIDEMOS NUESTRO RÍO MAGDALENA”](http://fs03eja1.cormagdalena.com.co/nuevaweb/pagina%20ni%C3%B1os/CUIDEMOS%20NUESTRO%20RIO%20MAGDALENA.pdf)(PDF) (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [“Navegación a Vapor en Colombia | xcafe.co”](http://xcafe.co/blog/2010/05/26/navegacion-a-vapor-en-colombia/)(bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2011. **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “xcafe.co” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Alfred Hettner.** [^](#cite_ref-banrepcultural_9-0) [“En el río Magdalena.”](http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/viaand/viaand6.htm). *Viajes por los Andes colombianos: (1882-1884)*(bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2011.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Tiết Nhân Quý
|Bài viết này cần thêm
|**Tiết Lễ** ( *薛禮*, 613－683），tự **Nhân Quý** ( *仁貴*, còn đọc là **Nhơn Quý**), là một danh tướng thời [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), phục vụ qua 2 triều vua [Đường Thái Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng) và [Đường Cao Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Cao_T%C3%B4ng). Ông được phong soái trong cả hai thời kì chinh Đông và một thời gian của thời kì chinh Tây cùng [Tiết Đinh San](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_%C4%90inh_San&action=edit&redlink=1). Ông được biết đến nhiều bởi hình tượng nhân vật tiêu biểu trong văn hoá phim ảnh và kinh kịch [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Ông đồng thời là nền tảng cho Tiết Gia Quân và tất cả nhân tài nhằm giữ vững hoà bình cho Trung Quốc cổ đại.
## Mục lục
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&action=edit§ion=1)]
Tiết Nhân Quý là người Giáng Châu, Long Môn (nay thuộc
[Hà Tân](/wiki/H%C3%A0_T%C3%A2n,_V%E1%BA%ADn_Th%C3%A0nh), [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), xuất thân trong một gia đình thế tộc ở [Hà Đông](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), thuộc dòng dõi tướng lĩnh thời [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y) là Tiết An Đô. Tằng tổ phụ của Tiết Nhân Quý là Tiết Vinh, cũng làm quan thời [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y) đến chức Thái thú, Đô đốc, được phong Trừng Thành Huyện công. Tổ phụ là Tiết Diễn, làm Trung đại phu thời [Bắc Chu](/wiki/B%E1%BA%AFc_Chu), cha là Tiết Quỹ, làm quan cho [nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y).
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&action=edit§ion=2)]
Thời trẻ Tiết Nhân Quý sống nghèo khổ, làm nghề nông. Vợ là Liễu thị, dân gian thường gọi là Liễu Kim Hoa, Liễu Ngân Hoàn, Liễu Anh Hoàn hoặc Liễu Nghênh Xuân.
Sách
[Tân Đường thư](/wiki/T%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0), mục "Tể tướng thế hệ biểu" chép: *"Tiết Nhân Quý tên Lễ, Đại tổng quản đạo Tùng Mạc"*. [Tư Mã Quang](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Quang) trong [Tư trị thông giám](/wiki/T%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) viết: *"Nhân Quý, cháu 6 đời của An Đô, nguyên tên Lễ，người ta quen gọi theo tên tự"*.
Năm Trinh Quán thứ 19 (645), Đường Thái tông hạ lệnh viễn chinh
[Cao Câu Ly](/wiki/Cao_C%C3%A2u_Ly). Tướng quân [Trương Sĩ Quý](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_S%C4%A9_Qu%C3%BD&action=edit&redlink=1) chiêu mộ binh sĩ, bấy giờ Tiết Nhân Quý mới ứng mộ tòng quân. Tại thành An Thị (nay thuộc [Hải Thành](/wiki/H%E1%BA%A3i_Th%C3%A0nh,_An_S%C6%A1n), [Liêu Ninh](/wiki/Li%C3%AAu_Ninh), có biểu hiện xuất sắc trong chiến đấu, được Đường Thái tông thăng làm Du Kích Tướng quân, ban cho ngựa 2 con, lụa 40 cuộn.
Năm Hiển Khánh thứ 3 (658), Tiết Nhân Quý phò trợ cho Doanh Châu Đô đốc kiêm Đông Di Đô hộ Trình Danh Chấn, tại thành Quý Đoan (nay thuộc lưu vực Hồn Hà,
[Liêu Ninh](/wiki/Li%C3%AAu_Ninh)), công phá quân [Cao Câu Ly](/wiki/Cao_C%C3%A2u_Ly), sau đó dẫn quân quay lại Hắc Sơn đánh bại quân [Khiết Đan](/wiki/Khi%E1%BA%BFt_%C4%90an), được phong Tả Vũ vệ Tướng quân.
Năm 662, Tiết Nhân Quý được phái đi Tây chinh
[Hồi Hột](/wiki/H%E1%BB%93i_C%E1%BB%91t), nổi tiếng với giai thoại *"Tam tiễn định Thiên San"*. Sau chuyển sang chinh phục bộ tộc [Thiết Lặc](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_L%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1).
Năm Càn Phong nguyên niên (666), Đường Cao tông phái Tiết Nhân Quý dẫn binh đánh
[Cao Câu Ly](/wiki/Cao_C%C3%A2u_Ly) báo thù vụ [Bàng Đồng Thiện](/w/index.php?title=B%C3%A0ng_%C4%90%E1%BB%93ng_Thi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), [Cao Khản](/w/index.php?title=Cao_Kh%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) sang [Cao Câu Ly](/wiki/Cao_C%C3%A2u_Ly) đòi cống nạp, bị [Cao Câu Ly](/wiki/Cao_C%C3%A2u_Ly) tập kích. Khi ban sư, Tiết Nhân Quý được phong Hữu Uy vệ Đại tướng quân.
Năm 670，Đường Cao tông phong Tiết Nhân Quý làm Hành quân Đại tổng quản, dẫn 5 vạn binh mã hộ tống quốc vương
[Thổ Cốc Hồn](/wiki/Th%E1%BB%95_D%E1%BB%A5c_H%E1%BB%93n) đánh quân [Thổ Phồn](/wiki/Th%E1%BB%95_Ph%E1%BB%93n) để phục quốc. Trong trận [Đại Phi Xuyên](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Phi_Xuy%C3%AAn&action=edit&redlink=1), giao chiến với 20 vạn quân Thổ Phồn bị đại bại phải lui quân. Sau đó, được phong làm Tổng quản đạo Kê Lâm, hiệp trợ tàn quân [Bách Tế](/wiki/B%C3%A1ch_T%E1%BA%BF), cùng quân [Tân La](/wiki/T%C3%A2n_La) tác chiến, sau bị biếm làm [Thứ sử](/wiki/Th%E1%BB%A9_s%E1%BB%AD) Tượng Châu.
Năm Khai Diệu nguyên niên (681), xuất nhậm làm Trưởng sử Qua Châu. Không lâu sau, thụ chức Hữu Lĩnh quân vệ Tướng quân, kiểm giáo
[Đại Châu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_(huy%E1%BB%87n)) Đô đốc. Năm Vĩnh Thuần nguyên niên （682) đánh bại quân [Đột Quyết](/wiki/H%C3%A3n_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%99t_Quy%E1%BA%BFt) xâm nhập.
Năm Vĩnh Thuần thứ 2 （683), lâm bệnh qua đời, thọ 70 tuổi, được triều đình truy tặng
*"Tả Kiêu vệ Đại tướng quân U Châu Đô đốc"*.
## Hình tượng trong tiểu thuyết dân gian[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&action=edit§ion=3)]
Tiết Nhân Quý được lưu truyền trong nhiều giai thoại dân gian, được biết nhiều qua tạp kịch "Tiết Nhân Quý áo gấm về quê", hay tiểu thuyết
[Tiết Nhân Quý chinh Đông](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD_chinh_%C4%90%C3%B4ng&action=edit&redlink=1), [Đường Tiết gia phủ truyện](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ti%E1%BA%BFt_gia_ph%E1%BB%A7_truy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1). Hình tượng Tiết Nhân Quý mặc bạch giáp tay cầm thiên hỏa kích và cưỡi ngựa trắng là hình tượng theo Tiết Nhân Quý và người đời theo suốt cuộc đời viễn chinh giúp triều Đường đi đến thái bình trong nhiều thập kỉ.
Con trưởng Tiết Nhân Quý là Tiết Nột, tự Thận Ngôn, nối nghiệp cha làm đại tướng nhà Đường, thời
[Đường Huyền tông](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Huy%E1%BB%81n_t%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) từng đại phá [Đột Quyết](/wiki/H%C3%A3n_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%99t_Quy%E1%BA%BFt), được nối tước cha làm Bình Dương Quận công. Sách [Tân Đường thư](/wiki/T%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0) chép: *tính trầm dũng khiêm tốn，giỏi dùng binh, gặp đại địch càng mạnh mẽ*. Tiết Nột chính là nguyên mẫu của nhân vật [Tiết Đinh San](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_%C4%90inh_San&action=edit&redlink=1) trong [Tùy Đường diễn nghĩa](/w/index.php?title=T%C3%B9y_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_di%E1%BB%85n_ngh%C4%A9a&action=edit&redlink=1).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&action=edit§ion=4)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_Nh%C3%A2n_Qu%C3%BD&action=edit§ion=5)] *,* [Đường thư](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0) [quyển 83](http://www.sidneyluo.net/a/a16/083.htm). *,* [Tân Đường thư](/wiki/T%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0) [quyển 111](http://www.sidneyluo.net/a/a17/111.htm). *, quyển* [Tư trị thông giám](/wiki/T%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [198](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7198), [199](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7199), [200](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7200), [201](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7201), [203](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7203).

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1055 frontend miss (0)