markdown:
5. Phần thứ tư:
Xét xử vụ án hình sự
Phần thứ tư - xét
xử vụ án hình sự được thiết kế thành 03 chương.
- Chương XX:
Những quy định chung, gồm 18 Điều, từ Điều 250 đến Điều 267.
- Chương XXI: Xét
xử sơ thẩm, gồm 62 điều, từ Điều 268 đến Điều 329; được thiết kế thành 06
mục:
+ Mục I: Thẩm
quyền của Tòa án các cấp.
+ Mục II: Chuẩn
bị xét xử.
+ Mục III: Quy
định chung về thủ tục tố tụng tại phiên tòa.
+ Mục IV: Thủ tục
bắt đầu phiên tòa.
+ Mục V: Tranh
tụng tại phiên tòa.
+ Mục VI: Nghị án
và tuyên án.
- Chương XXI: Xét
xử phúc thẩm gồm …điều; từ Điều …đến Điều …; được thiết kế thành 02 mục:
+ Mục I: Tính
chất của xét xử phúc thẩm và quyền kháng cáo, kháng nghị.
+ Mục II: Thủ tục
xét xử phúc thẩm.
Phần thứ tư là
một phần quan trọng của BLTTHS, thể hiện rõ tư tưởng chỉ đạo của cải cách tư
pháp: Tòa án là trung tâm, xét xử là trọng tâm; đồng thời cũng thể hiện việc thể
chế hóa nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm và việc bảo đảm Tòa án
thực hiện quyền tư pháp trong xét xử của Hiến pháp năm 2013. Vì vậy, phần này có
nhiều sửa đổi, bổ sung rất quan trọng so với quy định của BLTTHS năm 2003.
5.1 Chương XX:
Những quy định chung
5.1.1. Xét xử
trực tiếp, bằng lời nói và liên tục (Điều 250)
- Việc xét xử
được tiến hành bằng lời nói.
Hội đồng xét xử
phải trực tiếp xác định những tình tiết của vụ án bằng cách hỏi, nghe
ý kiến của bị cáo, bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ, người làm
chứng, người giám định, người khác tham gia phiên tòa được Tòa án triệu tập; xem
xét, kiểm tra các tài liệu, chứng cứ đã thu thập; công bố biên bản, tài liệu và
tiến hành hoạt động tố tụng khác để kiểm tra chứng cứ; nghe ý kiến của Kiểm sát
viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương
sự.
- Việc xét xử
được tiến hành liên tục, trừ thời gian nghỉ và thời gian tạm ngừng phiên tòa.
Những quy định
tại khoản 1 thể hiện nguyên tắc xét xử công khai, nguyên tắc tiếng nói và chữ
viết dùng trong tố tụng và mô hình tố tụng hình sự Việt Nam là thẩm vấn và tranh
tụng. Đây cũng là những nhiệm vụ quan trọng mà Hội đồng xét xử phải thực hiện
tại phiên tòa mà không được cắt xén hoặc bổ sung thêm các vấn đề khác không liên
quan đến vụ án.
Việc xét xử được
tiến hành liên tục tức là không ngắt quãng và phải tuân thủ theo đúng trình tự
xét xử mà Bộ luật này quy định. Thời gian nghỉ xét xử là thời gian nghỉ buổi
trưa, nghỉ hết ngày làm việc, nghỉ thứ bảy, chủ nhật, nghỉ ngày lễ hoặc những
ngày mà Nhà nước cho phép nghỉ làm việc, trong đó có cả những ngày nghỉ bù.
5.1.2. Tạm
ngừng phiên tòa (Điều 251)
- Việc xét xử có
thể tạm ngừng khi thuộc một trong các trường hợp:
a) Cần phải xác
minh, thu thập, bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật mà không thể thực
hiện ngay tại phiên tòa và có thể thực hiện trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày
tạm ngừng phiên tòa;
b) Do tình trạng
sức khỏe, sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà người có thẩm quyền
tiến hành tố tụng hoặc người tham gia tố tụng không thể tiếp tục tham gia
phiên tòa nhưng họ có thể tham gia lại phiên tòa trong thời gian 05 ngày, kể từ
ngày tạm ngừng phiên tòa;
c) Vắng mặt Thư
ký Tòa án tại phiên tòa.
- Việc tạm ngừng
phiên tòa phải được ghi vào biên bản phiên tòa và thông báo cho những người tham
gia tố tụng biết. Thời hạn tạm ngừng phiên tòa không quá 05 ngày kể từ ngày
quyết định tạm ngừng phiên tòa. Hết thời hạn tạm ngừng phiên tòa, việc xét xử
được tiếp tục. Trường hợp không thể tiếp tục xét xử vụ án thì phải hoãn phiên
tòa.
Tạm ngừng phiên
tòa là một quy định mới của BLTTHS để giải quyết những tình huống có thể xảy ra
tại phiên tòa. Đây là một quy định chỉ có ý nghĩa tương đối với các trường hợp
quy định tại điểm a và b Điều này vì việc xác minh, thu thập, bổ sung chứng cứ,
tài liệu, đồ vật hoặc khắc phục tình trạng sức khỏe hoặc các sự kiện bất khả
kháng, trở ngại khách quan cũng chỉ là dự kiến là 05 ngày. Nếu hết thời hạn này
mà vẫn không giải quyết được các căn cứ tạm ngừng phiên tòa, tức là không thể
tiếp tục việc xét xử vụ án thì Tòa án phải quyết định hoãn phiên tòa.
Việc tạm ngừng
phiên tòa phải thông báo cho những người tham gia tố tụng tại phiên tòa, tức là
không phải thông báo bằng văn bản. Tuy nhiên việc mở lại phiên tòa vào ngày nào,
có phải thông báo hoặc triệu tập lại hay không thì điều luật không quy định rõ
ràng. Trong thời hạn 05 ngày tạm ngừng phiên tòa nếu các căn cứ để tạm ngừng
phiên tòa được khắc phục sớm hơn, chẳng hạn sức khỏe đã hồi phục, đã bổ sung
được tài liệu, chứng cứ… thì cũng vẫn phải chờ hết 05 ngày tạm ngừng phiên tòa
vì Tòa án hoặc là đã thông báo tạm ngừng tại phiên tòa, hoặc là không kịp để
triệu tập nếu tiếp tục xét xử vụ án.
Đối với trường
hợp tạm ngừng phiên tòa vì Thư ký Tòa án vắng mặt tại phiên tòa thì điều luật
cũng không quy định cụ thể ai là người phải ghi vào biên bản phiên tòa. Có lẽ
trường hợp này chủ tọa phiên tòa hoặc một thành viên của HĐXX phải thực hiện
thay nhiệm vụ của Thư ký Tòa án.
5.1.3. Tòa xác
minh, thu thập, bổ sung chứng cứ (Điều 252)
Một số quy định
của điều luật này như: xem xét tại chỗ vật chứng không thể đưa đến phiên tòa,
xem xét tại chỗ nơi đã xảy ra tội phạm hoặc địa điểm khác có liên quan đến vụ
án, trưng cầu giám định, định giá tài sản, trưng cầu giám định bổ sung, giám
định lại, yêu cầu định giá lại tài sản là những hoạt động thuộc thẩm quyền của
Tòa án từ khi thụ lý hồ sơ vụ án mà BLTTHS năm 2003 đã quy định. Luật tổ chức
Tòa án nhân dân năm 2014 quy định sau khi thụ lý vụ án, Tòa án có quyền xác minh
thu thập, bổ sung chứng cứ. Điều 252 quy định lại các quyền này và có bổ sung
việc Tòa án tiếp nhận hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp chứng cứ,
tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án. Xét về bản chất thì đó cũng là các hoạt
động điều tra của Tòa án trước khi xét xử vụ án. Thông thường khi hồ sơ vụ án
cần phải điều tra, xác minh, thu thập, bổ sung thêm chứng cứ thì Tòa án nên trả
hồ sơ để VKStrực tiếp bổ sung hoặc VKStrả hồ sơ cho cơ quan điều tra xác minh.
Tòa án chỉ thực hiện việc xác minh, thu thập, bổ sung chứng cứ khi VKSkhông bổ
sung được theo yêu cầu của Tòa án, nghĩa là vụ án đã được trả để điều tra bổ
sung nhưng không thực hiện được. Tòa án tự mình tiến hành một số hoạt động điều
tra và khi đó trách nhiệm hoàn toàn thuộc về Tòa án. Tác giả cho rằng quy định
này chưa thật phù hợp bởi sự không tách bạch rõ ràng chức năng của các cơ quan
tiến hành tố tụng; vụ án hình sự có thể do cả Cơ quan điều tra, VKSvà Tòa án
tiến hành điều tra, xác minh, thu thập tài liệu chứng cứ. Và như vậy là đã có sự
chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan tiến hành tố tụng.
5.1.4. Thành phần
Hội đồng xét xử (Điều 254)
Quy định về thành
phần Hội đồng xét xử có một số sửa đổi, bổ sung như sau:
Một là:
Đối với vụ án có bị cáo bị đưa ra xét xử về tội mà BLHS có quy định mức cao nhất
của khung hình phạt là tù chung thân, tử hình thì Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm
hai Thẩm phán và ba Hội thẩm (Điều 185 BLTTHS năm 2003 chỉ quy định đối với vụ
án mà bị các bị đưa ra xét xử về tội theo khung hình phạt có mức cao nhất là tử
hình).
Hai là:
Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm chỉ gồm ba Thẩm phán mà không quy định như
quy định tại Điều 244 BLTTHS năm 2003 “ trong trường hợp cần thiết có thể thêm
hai Hội thẩm ”.
Quy định tại Điều
này có một số thiếu sót sau:
Đoạn 2 khoản 1
thiếu hẳn một cụm từ “bị đưa ra xét xử”. Đúng ra câu này phải viết là: “Đối với
vụ án có bị cáo bị đưa ra xét xử về tội…”
Quy định của
khoản 1 điều luật này không chính xác: “đối với vụ án có bị cáo về tội (bị đưa
ra xét xử về tội) mà BLHS quy định mức cao nhất của khung hình phạt là tù chung
thân, tử hình thì Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩm”.
Một tội phạm
có thể nhiều khung hình phạt, khung tăng nặng nhất dù thiết kế của điều
luật là khoản 1 hay khoản cuối có quy định mức hình phạt tù chung thân, tử hình
thì vẫn có khung hình phạt khác không quy định hai hình phạt nặng nhất này. Nếu
quy định như điều luật thì có thể hiểu là vụ án mà có bị cáo bị đưa ra xét xử về
tội có khung hình phạt tù chung thân, tử hình là Hội đồng xét xử phải có 05
người.
Lẽ ra, nhà làm
luật phải kế thừa quy định của Điều 185 BLTTHS năm 2003 quy định rõ và chính xác
là: “Đối với vụ án mà bị cáo bị đưa ra xét xử về tội theo khung hình phạt có mức
cao nhất là…”. Tức là chỉ trường hợp bị cáo bị đưa ra xét xử theo khung hình
phạt có mức hình phạt cao nhất là tử hình (nay là tù chung thân, tử hình) thì
Hội đồng xét xử mới gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩm.
5.1.5. Phòng xử
án (Điều 257)
Cách bố trí
chỗ ngồi của Viện kiểm sát, Thư ký Tòa án, người bào chữa, người bảo
vệ quyền lợi ích hợp pháp của người bị hại, đương sự như hiện nay
không bảo đảm tính công bằng và không thể hiện được nguyên tắc tranh tụng
trong xét xử dù đó chỉ là sự thể hiện về hình thức. Vấn đề này gây tranh cãi
nhiều năm và ngay cả khi xây dựng BLTTHS. Chúng tôi hy vọng rằng Chánh án Tòa án
nhân dân tối cao sẽ ban hành quy định chi tiết về vấn đề này để bảo đảm sự bình
đẳng giữa đại diện VKSthực hành quyền công tố tại Tòa án với luật sư, người bào
chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng khác.
Trong một bài viết đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân tối
cao “Một số ý kiến về Dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự” chúng tôi đã đề cập vấn
đề này và đề xuất mô hình vị trí ngồi của Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, Thư ký
Tòa án, Luật sư, người bảo chữa, người tham gia tố tụng và mong rằng đó là ý
kiến được TAND tối cao tham khảo.
5.1.6. Bản án
(Điều 260)
Điều luật này quy
định về địa vị và tính pháp lý của bản án. Chỉ có Tòa án mới được ra bản án nhân
danh nước CHXHCN Việt Nam. Bản án chỉ hợp pháp khi tất cả các thành viên của Hội
đồng xét xử ký.
Hình thức và nội
dung của bản án sơ thẩm phải tuân thủ quy định tại khoản 1 Điều này; hình
thức và nội dung của bản án phúc thẩm phải tuân thủ quy định tại khoản 2 Điều
này.
Theo quy định tại
điểm d khoản 1 Điều 367 BLTTHS năm 2015 “ thủ tục xem xét bản án tử hình
trước khi thi hành ” thì:
“d, Trong thời
hạn 07 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi
đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước”. Đây là quy định kế thừa quy định tại Điều
258 BLTTHS năm 2003. Tại Phụ lục 1 về Mẫu bản án hình sự sơ thẩm ban hành kèm
theo Nghị quyết số 04/2004/NQ-HĐTP ngày 05/11/2004 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC
hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ ba “xét xử sơ thẩm” của BLTTHS
năm 2003, có hướng dẫn ở điểm 27 “quyết định”: “- Quyền kháng cáo đối với bản
án”. Đối với bị cáo bị xử phạt tử hình thì cần ghi thêm: “nếu họ không kháng
cáo, thì họ có quyền làm đơn gửi Chủ tịch nước xin ân giảm án tử hình trong thời
hạn bảy ngày, kể từ ngày hết hạn kháng cáo”.
Mẫu bản án hình
sự phúc thẩm ban hành kèm theo Nghị quyết số 05/2005/NQ-HĐTP ngày
08/12/2005 hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ tư “xét xử phúc
thẩm” của BLTTHS năm 2003 không có hướng dẫn về quyền được xin ân giảm hình phạt
tử hình của người bị kết án.
Điều 260 BLTTHS
năm 2015 cũng không có quy định về quyền này của người bị kết án tử hình. Về mặt
lý thì bản án hình sự sơ thẩm và bản án hình sự phúc thẩm không phải tuyên quyền
này và Hội đồng xét xử chỉ phổ biến cho bị cáo biết sau khi đã tuyên án. Chúng
tôi cho rằng đây cũng là một thiếu sót trong quy định của điều luật. Việc người
bị kết án tử hình làm đơn xin ân giảm hình phạt tử hình chỉ xảy ra trong hai
trường hợp:
Một là: Bị
cáo không kháng cáo, không bị kháng cáo, không bị kháng nghị, bản án sơ thẩm có
hiệu lực pháp luật.
Hai là:
Vụ án có kháng cáo, kháng nghị và Tòa án cấp phúc thẩm áp dụng hình phạt tử hình
đối với người bị kết án (có thể là không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị giữ
nguyên hình phạt tử hình hoặc chấp nhận kháng cáo, kháng nghị để sửa bản án sơ
thẩm, phạt tử hình đối với bị cáo). Bản án phúc thẩm có hiệu lực ngay sau khi
tuyên án và người bị kết án tử hình được quyền làm đơn gửi Chủ tịch nước để xin
ân giảm hình phạt tử hình.
Đây là một quy
định hết sức quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền được sống của con người
mà pháp luật quy định cho người bị kết án tử hình. Chúng tôi cho rằng quyền này
của họ phải được ghi rõ, tuyên rõ trong bản án sơ thẩm hoặc phúc thẩm chứ không
thể chỉ phổ biến hay hướng dẫn giải thích sau khi tuyên án được và vấn đề này lẽ
ra phải được quy định rất cụ thể trong Điều 260 BLTTHS để tránh bị bỏ sót khi
soạn thảo bản án. Không thể thi hành hình phạt tử hình nếu người bị kết án không
được biết, chưa được thực hiện quyền làm đơn gửi Chủ tịch nước để xin ân giảm
hình phạt tử hình.
5.1.7. Kiến nghị
sửa chữa thiếu sót, vi phạm trong công tác quản lý (Điều 264)
“1. Cùng với việc
ra bản án, Tòa án ra kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng biện pháp cần
thiết để khắc phục nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm tại các cơ quan,
tổ chức đó. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị của Tòa án, cơ
quan, tổ chức nhận được kiến nghị của Tòa án, cơ quan, tổ chức nhận được kiến
nghị phải thông báo cho bằng văn bản cho Tòa án biết về những biện pháp được áp
dụng”.
Quy định của điều
luật này tương tự như quy định tại Điều 6 “Phát hiện và khắc phục nguyên nhân,
điều kiện phạm tội” của BLTTHS năm 2015. Tòa án cũng là một trong các cơ quan có
thẩm quyền tiến hành tố tụng và theo quy định tại Điều 6 thì trong thời hạn 15
ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị thì các cơ quan, tổ chức hữu quan phải trả
lời bằng văn bản về việc thực hiện yêu cầu, kiến nghị của cơ quan có thẩm quyền
tiến hành tố tụng. Điều 6 BLTTHS là quy định chung, lẽ ra Điều 264 cũng phải quy
định thời hạn trả lời (hoặc thông báo) của cơ quan, tổ chức hữu quan đối với
kiến nghị của Tòa án cũng phải trong thời hạn là 15 ngày chứ không được quy định
là 30 ngày vì không phù hợp với quy định chung của Điều 6.
5.2. Chương XXI
Xét xử sơ thẩm
5.2.1. Mục I:
Thẩm quyền của Tòa án các cấp.
- Thẩm
quyền xét xử của Tòa án (Điều 268)
Về cơ bản, thẩm
quyền xét xử của TAND cấp huyện, Tòa án quân sự khu vực, TAND cấp tỉnh, Tòa án
quân sự cấp quân khu được kế thừa quy định của Điều 170 BLTTHS năm 2003. Tuy
nhiên, BLTTHS năm 2015 có bổ sung quy định của TAND cấp huyện, Tòa án quân sự
khu vực không có thẩm quyền xét xử đối với “Các tội phạm được thực hiện ở ngoài
lãnh thổ nước CHXHCN Việt Nam”.
Thẩm quyền xét xử
của TAND cấp tỉnh và Tòa án quân sự cấp quân khu được quy định cụ thể là:
“2. TAND cấp tỉnh
và Tòa án quân sự cấp quân khu xét xử sơ thẩm những vụ án:
a) Vụ án hình sự
về các tôi phạm không thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án
quân sự khu vực;
b) Vụ án hình sự
có bị cáo, bị hại, đương sự ở nước ngoài hoặc tài sản có liên quan đến
vụ án ở nước ngoài.
c) Vụ án hình sự
thuộc thẩm quyền xét xử của TAND cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực nhưng có
nhiều tình tiết phức tạp khó đánh giá, thống nhất về tính chất vụ án hoặc liên
quan đến nhiều cấp, nhiều ngành; vụ án mà bị cáo là Thẩm phán, Kiểm sát viên,
Điều tra viên, cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc
tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương, người có chức sắc trong
tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc ít người”.
Các quy định ở
điểm c khoản 2 là những trường hợp mà trước đây TAND cấp tỉnh, Tòa án quân sự
cấp quân khu lấy lên để xét xử mặc dù thuộc thẩm quyền của TAND cấp huyện và Tòa
án quân sự khu vực. Theo quy định mới này thì các vụ án quy định quy định tại
điểm c khoản 2 Điều này thuộc thẩm quyền xét xử của TAND cấp tỉnh, Tòa án quân
sự cấp quân khu mà không thuộc thẩm quyền của TAND cấp huyện và Tòa án quân sự
khu vực nữa. Vì vậy khi thụ lý vụ án, nếu xét thấy có các căn cứ quy định tại
điểm c khoản 2 Điều này thì TAND cấp huyện, Tòa án quân sự khu vực phải trả hồ
sơ vụ án cho VKS đã truy tố theo quy định tại khoản 1 Điều 274 của Bộ luật này.
Ngoài quy định về
thẩm quyền xét xử theo cấp Tòa án quy định tại Điều 268 nêu trên, BLTTHS
năm 2015 kế thừa các quy định của BLTTHS năm 2003 về thẩm quyền theo lãnh thổ
(Điều 269); thẩm quyền xét xử tội phạm xảy ra trên tàu bay, tàu biển của nước
CHXH Việt Nam đang hoạt động ngoài không phận hoặc ngoài lãnh hải của Việt Nam
(Điều 270); việc xét xử bị cáo phạm nhiều tội thuộc thẩm quyền của các Tòa án
khác cấp (Điều 271), BLTTHS quy định cụ thể về thẩm quyền xét xử của Tòa án quân
sự.
- Thẩm quyền xét
xử của Tòa án quân sự (Điều 272)
1. Tòa án quân sự
có thẩm quyền xét xử
a. Vụ án hình
sự mà bị cáo là quân nhân tại ngũ, công chức, công nhân, viên chức quốc
phòng, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện hoặc kiểm tra tình
trạng sẵn sàng chiến đấu; dân quân, tự vệ trong thời gian tập trung huấn luyện
hoặc phối thuộc với Quân đội nhân dân trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu, công
dân được điều động, trưng tập hoặc hợp đồng vào phục vụ trong Quân đội nhân dân;
b. Vụ án hình
sự mà bị cáo không thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản 1 Điều này liên
quan đến bí mật quân sự hoặc gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, danh
dự, nhân phẩm của quân nhân tại ngũ, công chức, công nhân, viên chức quốc phòng,
quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện hoặc kiểm tra tình trạng
sẵn sàng chiến đấu hoặc gây thiệt hại đến tài sản, danh dự, uy tín của Quân đội
nhân dân hoặc phạm tội trong doanh trại quân đội hoặc khu vực quân sự do Quân
đội nhân dân quản lý, bảo vệ.
2. Tòa án quân
sự có thẩm quyền xét xử tất cả các tội phạm xảy ra trong địa bàn thiết quân
luật.
- Việc xét xử bị
cáo phạm nhiều tội thuộc thẩm quyền của TAND và Tòa án quân sự (Điều 273)
Điều luật này
phân định rõ thẩm quyền xét xử của Tòa án trong trường hợp bị cáo phạm nhiều
tội, trong đó có tội thuộc thẩm quyền của TAND, có tội thuộc thẩm quyền của Tòa
án quân sự.
- Nếu có thể tách
được vụ án thì Tòa án quân sự xét xử những bị cáo và tội phạm thuộc
thẩm quyền của Tòa án quân sự, TAND xét xử những bị cáo và tội phạm thuộc thẩm
quyền xét xử của TAND.
- Nếu không tách
được vụ án thì Tòa án quân sự xét xử toàn bộ vụ án.
- Chuyển vụ án
trong giai đoạn xét xử (Điều 274)
Theo quy định tại
Điều 174 “chuyển vụ án” của BLTTHS năm 2003 thì khi thấy vụ án không thuộc thẩm
quyền của mình thì Tòa án chuyển vụ án cho Tòa án có thẩm quyền xét xử. Điều 274
BLTTHS năm 2015 quy định:
“1. Khi vụ án
không thuộc thẩm quyền xét xử của mình thì Tòa án trả hồ sơ vụ án cho VKS đã
truy tố để chuyển đến VKS có thẩm quyền truy tố”.
Nếu VKS xét thấy
vụ án vẫn thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án đã trả hồ sơ thì VKS chuyển lại hồ
sơ vụ án cho Tòa án kèm theo văn bản nêu rõ lý do; nếu Tòa án xét thấy vụ án vẫn
không thuộc thẩm quyền xét xử của mình thì việc giải quyết tranh chấp thẩm quyền
xét xử thực hiện theo Điều 275 của Bộ luật này. VKS phải thực hiện theo quyết
định của Tòa án có thẩm quyền.
5.2.2. Mục II.
Chuẩn bị xét xử
- Nhận
hồ sơ vụ án, bản cáo trạng và thụ lý vụ án (Điều 276) BLTTHS năm 2003 chưa quy
định cụ thể về việc nhận hồ sơ vụ án, bản cáo trạng và thụ lý vụ án nên việc
nhận hồ sơ vụ án thường nhầm lẫn với việc thụ lý vụ án mặc dù đây là hai hoạt
động khác nhau. Nhận hồ sơ vụ án do VKS chuyển giao là để Toà án kiểm tra xem
các tài liệu có trong hồ sơ vụ án có đầy đủ, có đúng so với bảng kê tài liệu của
hồ sơ vụ án hay không, bản cáo trạng đã được giao hợp pháp cho bị can, người đại
diện của bị can không. Nếu không đầy đủ hoặc không đúng (bảng kê là tài liệu A
nhưng hồ sơ lại là tại liệu B) thì Tòa án chưa nhận hồ sơ vụ án và yêu cầu VKS
bổ sung. Nếu đã đầy đủ thì Tòa án nhận hồ sơ vụ án và thụ lý ngay vụ án đó.
BLTTHS năm 2015 đã phân định rõ hai hoạt động này của Tòa án. BLTTHS cũng không
quy định cụ thể thời hạn nhận hồ sơ vì không thể quy định được khi có hồ sơ vụ
án đơn giản, ít bút lục Tòa án có thể kiểm tra nhanh, nhận và thụ lý ngay, nhưng
có hồ sơ vụ án quá nhiều bút lục, sắp xếp trong rất nhiều tập của hồ sơ thì Tòa
án cần phải có thời gian kiểm tra kỹ, thận trọng, tránh được những sai sót mà
sau khi nhận, thụ lý vụ án rồi mới phát hiện ra và phải trả hồ sơ cho VKS, vừa
mất thêm thời gian giao nhận lại, vừa kéo dài việc giải quyết vụ án.
Điều luật cũng bổ
sung quy định “Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày thụ lý vụ án, Chánh án Tòa án
phải phân công Thẩm phán chủ tọa phiên tòa giải quyết vụ án”. Đây là quy định
mới nhằm bảo đảm việc xét xử kịp thời, nhanh chóng vụ án trong thời hạn luật
định.
- Thời hạn chuẩn
bị xét xử ( Điều 277)
Trong thời hạn 30
ngày đối với tội ít nghiêm trọng, 45 ngày đối với tội phạm nghiêm trọng, 02
tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng, 03 tháng đối với tội phạm đặc biệt
nghiêm trọng kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải ra một
trong các quyết định:
a) Đưa vụ án ra
xét xử;
b)
Trả hồ sơ để điều tra bổ sung
c) Tạm đình
chỉ vụ án hoặc đình chỉ vụ án.
Đối với vụ án
phức tạp, Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn thời hạn xét xử nhưng không
quá 15 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và không quá
30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Việc gia hạn
thời hạn xét xử phải thông báo ngay cho VKS cùng cấp.
Trường hợp Tòa án
thụ lý lại vụ án sau khi đã trả hồ sơ để diều tra bổ sung thì trong thời hạn 15
ngày kể từ ngày nhận lại (đúng ra là ngày thụ lý lại vì nhận không phải là thụ
lý theo quy định tại Điều 276 của Bộ luật này), Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải
ra quyết định đưa vụ án ra xét xử. Trường hợp phục hồi vụ án thì thời hạn chuẩn
bị xét xử theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này kể từ ngày Tòa án ra quyết
định phục hồi vụ án. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có quyết định đưa vụ án
ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa. Nếu có lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại
khách quan thì Tòa án có thể mở phiên tòa tron thời hạn 30 ngày.
- Áp dụng, thay
đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế (Điều 278 và Điều
347)
Điều 177 và Điều
243 của BLTTHS năm 2003 quy định sau khi nhận hồ sơ vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm và
Tòa án cấp phúc thẩm đều phải xem xét áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn
chặn, biện pháp cưỡng chế. Điều luật cũng quy định thời hạn tạm giam để chuẩn bị
xét xử không được quá thời hạn chuẩn bị xét xử. Thời hạn chuẩn bị xét xử lại
được tính kể từ khi Tòa án thụ lý vụ án. Quy định này là một vướng mắc vì nhận
hồ sơ vụ án khác với thụ lý hồ sơ vụ án. BLTTHS năm 2015 đã sửa đổi về nhận hồ
sơ, bản cáo trạng và thụ lý vụ án nên quy định về áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện
pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế cũng được sửa đổi cho phù hợp. Đó là:
“Sau khi thụ lý
vụ án, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa quyết định việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ
biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; trừ việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ
biện pháp tạm giam do Chánh án, Phó Chánh án Tòa án quyết định”.
Trong quá trình
xây dựng BLTTHS, có một số ý kiến cho rằng cần mở rộng thẩm quyền, quyền hạn cho
Thẩm phán khi quyết định việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm giam vì
Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền cùng với Hội đồng xét xử xử phạt đến tử
hình và việc Thẩm phán phải báo cáo, đề xuất với Chánh án, Phó Chánh án để áp
dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm giam nhiều khi chỉ là hình thức. Tuy nhiên,
những ý kiến này không được chấp nhận vì biện pháp tạm giam là biện pháp ngăn
chặn nghiêm khắc, ảnh hưởng trực tiếp đến bị cáo khi hạn chế quyền tự do của họ
nên cần hết sức thận trọng, cần phải có sự kiểm tra của Chánh án hoặc Phó Chánh
án Tòa án hoặc phải thông qua quyết định của Hội đồng xét xử.
- Giải quyết yêu
cầu, đề nghị trước khi mở phiên tòa ( Điều 279)
Chuẩn bị xét xử
là giai đoạn rất quan trọng để bảo đảm cho phiên tòa có kết quả tốt. Trong giai
đoạn này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải giải quyết những yêu cầu, đề nghị của
Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng về việc cung cấp, bổ sung chứng cứ, triệu
tập người làm chứng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố
tụng khác đến phiên tòa.
Giải quyết đề
nghị của bị cáo, người đại diện của bị cáo, người bào chữa về việc thay
đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; đề nghị của Kiểm sát viên,
người tham gia tố tụng về việc xét xử theo thủ tục rút gọn, xử công khai hoặc xử
kín.
Thẩm phán chủ tọa
phiên tòa chỉ giải quyết những yêu cầu, đề nghị thuộc thẩm quyền của mình.
Những đề nghị, yêu cầu không thuộc thẩm quyền thì phải báo cáo, đề xuất Chánh
án, Phó Chánh án giải quyết. Chẳng hạn như yêu cầu thay đổi thành viên Hội đồng
xét xử, Thư ký Tòa án, yêu cầu, đề nghị áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm
giam, bắt buộc chữa bệnh, áp dụng thủ tục rút gọn, xử lý vật chứng… Những yêu
cầu, đề nghị được chấp nhận hoặc không được chấp nhận đều phải thông báo cho
người có yêu cầu, đề nghị biết. Trường hợp không chấp nhận thì phải thông báo
bằng văn bản và nêu rõ lý do không chấp nhận yêu cầu, đề nghị.
- Trả hồ sơ
đề điều tra bổ sung (Điều 280)
+ Thẩm phán
chủ tọa phiên tòa quyết định trả hồ sơ cho VKS để điều tra bổ sung nếu có
các căn cứ quy định tại các điểm a,b,c và d khoản 1 Điều này. Ngoài các căn cứ
đó, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa còn có thể ra quyết định trả hồ sơ cho VKS nếu
xét thấy cần xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn tội danh mà VKStruy tố (Khoản 3
Điều 298 BLTTHS năm 2015). Lẽ ra khoản 1 Điều này phải có quy định dẫn chiếu
khoản 3 Điều 298 Bộ luật này thì bảo đảm chặt chẽ và chính xác, đầy đủ các
trường hợp mà Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có thể ra quyết định trả hồ sơ cho VKS
để điều tra bổ sung hoặc để thay đổi tội danh nặng hơn.
+ Khoản 2 Điều
này quy định “Trường hợp VKS phát hiện có căn cứ trả hồ sơ để điều tra bổ sung
thì VKS có văn bản đề nghị Tòa án trả hồ sơ”. Thực ra, đây là trường hợp VKS xin
rút hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung. Điều luật không quy định cụ thể việc giải
quyết đề nghị này của VKS. Hồ sơ vụ án đang thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa
án, chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của VKS thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Chúng tôi cho rằng nếu Tòa án xét thấy đề nghị của VKS không có căn cứ thì có
thể không chấp nhận và vẫn giải quyết vụ án theo thủ tục chung, không phải là cứ
có đề nghị của VKS thì Tòa án phải trả hồ sơ vụ án.
Điều luật cũng
không quy định trường hợp VKS phát hiện tội danh nặng hơn tội danh mà mình đã
truy tố thì đề nghị Tòa án trả hồ sơ, lẽ ra luật cũng nên có quy định này tương
tự như đề nghị Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì đầy đủ hơn, chặt chẽ
hơn.
+ Khoản 3 Điều
này quy định cụ thể: quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung phải ghi rõ những
vấn đề cần điều tra bổ sung (thiếu chứng cứ dùng để chứng minh, còn hành vi phạm
tội khác chưa truy tố, có đồng phạm khác hoặc có người khác phạm tội nhưng chưa
khởi tố, có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, tội danh nặng hơn) và gửi cho
VKS cùng hồ sơ vụ án trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra quyết định. Đây là
những quy định trong trường hợp Thẩm phán chủ tọa phiên tòa chủ động trả hồ sơ
vụ án. Trường hợp chấp nhận đề nghị trả hồ sơ của VKS thì Tòa án không cần phải
thực hiện quy định này.
Các vấn đề về
kết quả điều tra bổ sung dẫn tới việc đình chỉ vụ án quy định tại Điều
này, thực ra đã quy định tại Điều 246 “giải quyết yêu cầu điều tra bổ sung của
Tòa án” và chúng tôi đã nêu khi trình bày về điều luật này. Lẽ ra không cần quy
định lại vấn đề này trong Điều luật này. Đối với trường hợp VKS không bổ sung
được những vấn đề mà Tòa án yêu cầu và vẫn giữ nguyên quyết định truy tố thì Tòa
án tiến hành xét xử vụ án. Quy định này không thật chính xác vì nếu VKS không bổ
sung được những vấn đề mà Tòa án yêu cầu điều tra bổ sung thì cũng có thể là Tòa
án tiến hành xét xử vụ án hoặc Tòa án có thể tiến hành xác minh, thu thập tài
liệu, chứng cứ để giải quyết vụ án theo quy định tại khoản 6 Điều 252 của Bộ
luật này. Do đó, lẽ ra điều luật phải quy định là: “Trường hợp VKS không bổ sung
được những vấn đề mà Tòa án yêu cầu và vẫn giữ nguyên quyết định truy tố thì Tòa
án tiến hành xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ để giải quyết vụ án hoặc tiến
hành xét xử vụ án”.
- Phục hồi vụ án
(Điều 283)
Phục hồi vụ án
là trường hợp Thẩm phán xét thấy khi có lý do để hủy bỏ quyết định
tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ vụ án nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách
nhiệm hình sự. Thẩm phán đã ra quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ vụ án có
thẩm quyền ra quyết định phục hồi vụ án. Nếu Thẩm phán này không thể thực hiện
được (do chuyển công tác, do đã nghỉ hưu…) thì Chánh án Tòa án ra quyết định
phục hồi vụ án.
Khi phục hồi vụ
án, Tòa án giải quyết vụ án theo thủ tục chung do BLTTHS quy định.
- Yêu cầu VKS bổ
sung tài liệu, chứng cứ (Điều 284)
Đây là một quy
định mới BLTTHS, được Tòa án áp dụng trong trường hợp xét thấy cần bổ sung tài
liệu, chứng cứ cần thiết cho việc giải quyết vụ án nhưng không phải ra quyết
định trả hồ sơ cho VKS để điều tra bổ sung. Yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ
phải bằng văn bản và gửi cho VKS cùng cấp trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra
văn bản yêu cầu. VKS phải gửi cho Tòa án tài liệu, chứng cứ trong thời hạn 05
ngày. Nếu VKS không bổ sung được tài liệu, chứng cứ thì phải thông báo cho Tòa
án biết. Tòa án có thể xác minh, thu thập các tài liệu, chứng cứ đó hoặc tiến
hành xét xử vụ án (tương tự như việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung như đã nêu
tại Điều 280).
- VKS rút quyết
định truy tố ( Điều 285)
“Trước khi mở
phiên tòa, VKS có quyền rút quyết định truy tố nếu xét thấy có căn cứ quy định
tại Điều 157 Bộ luật này hoặc có căn cứ quy định tại các Điều 16, 29 và khoản 2
Điều 91 BLHS năm 2015 và đề nghị Tòa án đình chỉ vụ án”.
Quy định này theo
chúng tôi có những vấn đề cần phải làm rõ:
Một là:
Điều luật không quy định cụ thể trường hợp Tòa án chấp nhận hoặc không chấp nhận
đề nghị đình chỉ vụ án của VKS. Tòa án phải căn cứ vào quy định tại điểm b khoản
1 Điều 282 “Đình chỉ vụ án” của Bộ luật TTHS để ra quyết định đình chỉ vụ án.
Hai là:
Điều luật viện dẫn các căn cứ để VKS rút quyết định truy tố. Chúng tôi đồng tình
với trường hợp không có căn cứ khởi tố vụ án quy định tại Điều 157 BLTTHS năm
2015. Đối với trường hợp quy định tại Điều 16, Điều 29 và khoản 2 Điều 91 của
BLHS năm 2015 thì còn có những vướng mắc khi áp dụng vì những lý do sau đây:
+ Điều 29 BLHS
quy định các căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự. Điều 29 BLHS quy định đương
nhiên được miễn trách nhiệm hình sự (khoản 1) và có thể được miễn trách nhiệm
hình sự (khoản 2). Khi hồ sơ vụ án thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án và nếu xét
thấy có các căn cứ quy định tại Điều 29 BLHS thì Tòa án phải xét xử và tuyên
miễn trách nhiệm hình sự cho bị cáo chứ không phải là đình chỉ vụ án và tuyên bị
cáo không phạm tội. Miễn trách nhiệm hình sự hoàn toàn khác với đình chỉ vụ án.
Do vậy, điều luật quy định VKS rút quyết định truy tố, đề nghị Tòa án ra quyết
định đình chỉ vụ án là không đúng quy định của pháp luật. Tòa án không thể ra
quyết định đình chỉ vụ án trong trường hợp miễn trách nhiệm hình sự.
+ Điều 91 BLHS
quy định nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội theo khoản 2 như
sau:
“2. Người dưới 18
tuổi phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây và có nhiều tình tiết giảm
nhẹ, tự nguyện khắc phục phần lớn hậu quả, nếu không thuộc các trường hợp quy
định tại Điều 29 của Bộ luật này, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự và áp
dụng các biện pháp quy định tại Mục 2 Chương này:”… Tòa án cũng không thể ra
quyết định đình chỉ vụ án được vì người phạm tội dưới 18 tuổi chỉ có thể được
miễn trách nhiệm hình sự và bị Tòa án áp dụng các biện pháp quy định ở Mục 2
Chương XII (khiển trách, hòa giải tại cộng đồng, giáo dục tại xã, phường, thị
trấn)
Cơ quan điều tra,
VKS có thể ra quyết định đình chỉ vụ án khi có căn cứ tại Điều 16, Điều 29 và
khoản 2 Điều 91 BLHS không? Chúng tôi cho rằng chỉ có thể ra quyết định miễn
trách nhiệm hình sự chứ không thể là đình chỉ vụ án vì các điều luật này đều quy
định miễn trách nhiệm hình sự chứ không phải là đình chỉ vụ án. Nếu luật quy
định là miễn trách nhiệm hình sự thì phù hợp hơn.
- Giới hạn xét xử
(Điều 298)
Điều 196 BLTTHS
năm 2003 quy định giới hạn xét xử, theo đó Tòa án chỉ xét xử những bị cáo mà VKS
đã truy tố và Tòa án đã quyết định đưa ra xét xử. Tòa án chỉ xét xử những hành
vi theo tội danh mà VKS đã truy tố. Tòa án có thể xét xử bị cáo theo điều khoản
khác với điều khoản mà VKS truy tố trong cùng một điều luật hoặc về tội danh
khác bằng hoặc nhẹ hơn tội danh mà VKS đã truy tố. Tòa án không được xét xử về
tội danh nặng hơn tội danh mà VKS đã truy tố.
Quy định này
là một quy định gây nhiều tranh cãi trong rất nhiều năm qua, có nhiều ý kiến
không đồng tình và thực tiễn đã chứng minh rằng việc Tòa án không được xét
xử theo tội danh nặng hơn tội danh mà VKS truy tố đã làm cho công tác xét xử
thiếu khách quan, toàn diện và dẫn tới xét xử sai, do vi phạm nguyên tắc Hiến
định: Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Hiến pháp 2013,
Luật tổ chức TAND năm 2014 quy định Tòa án thực hiện quyền tư pháp, có quyền yêu
cầu VKS bổ sung tài liệu, chứng cứ, có quyền kiểm tra, xác minh, thu thập chứng
cứ, Tòa án có quyền phán quyết việc bị cáo phạm tội gì, dù đó là tội bằng, nhẹ
hơn hay nặng hơn tội danh mà VKS truy tố mà hoàn toàn không bị giới hạn hay lệ
thuộc vào việc truy tố của VKS.
Điều 298 BLTTHS
năm 2015 quy định:
“1. Tòa án xét xử
những bị cáo và những hành vi theo tội danh mà VKS truy tố và Tòa án đã quyết
định đưa vụ án ra xét xử.
2. Tòa án
có thể xét xử bị cáo theo khoản khác với khoản mà VKS đã truy tố trong
cùng một điều luật hoặc về một tội danh khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà VKS truy
tố.
3. Trường hợp xét
thấy cần xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn tội danh VKS truy tố thì Tòa án trả
hồ sơ yêu cầu VKS truy tố lại và thông báo rõ lý do cho bị cáo hoặc người đại
diện của bị cáo, người bào chữa biết; nếu VKS vẫn giữ tội danh đã truy tố thì
Tòa án có quyền xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn đó”.
Chúng tôi cho
rằng đây là một quy định mới, tháo gỡ vướng mắc trong xét xử của Tòa án và phù
hợp Hiến pháp cũng như tinh thần cải cách tư pháp, bảo đảm được nguyên tắc cơ
bản của pháp luật tố tụng hình sự: Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân
theo pháp luật. Tuy nhiên, khi xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn thì Tòa án
phải tuân thủ các quy định của khoản 3 Điều này. Đối với quy định Tòa án có thể
xét xử bị cáo theo khoản khác với khoản mà VKS đã truy tố (khoản 2 Điều này).
Nếu khoản mà Tòa án áp dụng để xét xử nhẹ hơn thì tương tự trường hợp xét xử
theo tội danh bằng hoặc nhẹ hơn, nhưng nếu khoản mà Tòa án áp dụng nặng hơn
khoản mà VKS truy tố thì giải quyết thế nào đối với trường hợp:
+ Khoản mà Tòa án
xét xử nặng hơn thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án. Tòa án có phải thông báo rõ
lý do cho bị cáo, người đại diện của bị cáo, người bào chữa không vì đây là
trường hợp bất lợi cho bị cáo. Điều luật không quy định về vấn đề này, nhưng
chúng tôi cho rằng để bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo thì Tòa án phải thông
báo cho họ biết lý do có thể bị xét xử theo khoản nặng hơn để bị cáo, người đại
diện hoặc luật sư, người bào chữa biết và chuẩn bị việc bào chữa.
+ Khoản mà Tòa án
xét xử nặng hơn không thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án thì Tòa án phải
trả hồ sơ VKS để thực hiện theo quy định tại Điều 274 của Bộ luật này.
5.2.3. Mục III.
Quy định chung về thủ tục tố tụng tại phiên tòa
- Sự có mặt của
những người tiến hành tố tụng (các Điều 288, 289)
Phiên tòa
chỉ được tiến hành khi có đủ thành viên Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án,
Kiểm sát viên. Trường hợp người tiến hành tố tụng vắng mặt mà không có người dự
khuyết để thay thế thì phải hoãn phiên tòa. Nếu vắng Thư ký Tòa án hoặc bị thay
đổi thì tạm ngừng phiên tòa nếu không có Thư ký Tòa án dự khuyết. Những người
tiến hành tố tụng, kể cả những người dự khuyết phải có mặt tại phiên tòa từ khi
bắt đầu đến khi kết thúc. Người tiến hành tố tụng dự khuyết không có mặt theo
dõi phiên tòa từ đầu đến khi được thay thế thì họ không được thay thế để tiến
hành tố tụng tại phiên tòa.
- Sự có mặt của
những người tham gia tố tụng (các Điều 290, 291, 292, 293, 294, 295)
BLTTHS năm 2015
quy định rất chặt chẽ sự có mặt của bị cáo, người bào chữa tại phiên tòa. Bị cáo
phải có mặt tại phiên tòa theo giấy triệu tập của Tòa án trong suốt thời
gian xét xử vụ án; nếu vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở
ngại khách quan thì bị áp giải, nếu vắng mặt có các lý do này thì phải hoãn
phiên tòa; nếu bị cáo bị tâm thần hoặc bị bệnh hiểm nghèo thì Hội đồng xét xử
tạm đình chỉ vụ án cho đến khi bị cáo khỏi bệnh; nếu bị cáo trốn thì Hội đồng
xét xử tạm đình chỉ vụ án và yêu cầu cơ quan điều tra truy nã bị cáo.
Người bào chữa
phải có mặt tại phiên tòa để bào chữa, nếu vắng mặt vì lý do bất khả kháng,
trở ngại khách quan thì Tòa án hoãn phiên tòa trừ trường hợp bị cáo đồng ý xét
xử vắng mặt người bào chữa. Nếu người bào chữa vắng mặt không có lý do nêu trên
và đã triệu tập hợp lệ lần thứ hai thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án.
Trường hợp chỉ
định người bào chữa theo khoản 1 Điều 76 BLTTHS mà người bào chữa vắng mặt
thì Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa, trừ trường hợp bị cáo hoặc người đại
diện của bị cáo đồng ý xét xử vắng mặt người bào chữa.
- Trong quá trình
xét xử, khi thấy cần thiết, Hội đồng xét xử có thể triệu tập Điều tra viên,
người có thẩm quyền tố tụng đã thụ lý, giải quyết vụ án và những người
khác đến phiên tòa để trình bày các vấn đề liên quan đến vụ án (Điều 296). Tuy
nhiên, Điều tra viên, người có thẩm quyền tố tụng đã thụ lý, giải quyết vụ án và
những người khác tham dự phiên tòa với tư cách gì thì luật không quy định vì họ
không phải là người tham gia tố tụng, cũng không còn là người tiến hành tố tụng
nữa.
- Hoãn phiên tòa
(Điều 297)
Tòa án (đúng ra
là Hội đồng xét xử) chỉ có thể ra quyết định hoãn phiên tòa khi có các căn
cứ quy định tại khoản 1 Điều này. Thời gian hoãn phiên tòa sơ thẩm không
được quá 30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa. Quyết định hoãn phiên
tòa phải được chủ tọa phiên tòa ký thay mặt Hội đồng xét xử. Chủ tọa vắng mặt
hoặc bị thay đổi thì Chánh án Tòa án ra quyết định hoãn phiên tòa. Quyết định
hoãn phiên tòa phải được thông báo ngay cho những người tham gia tố tụng có mặt
tại phiên tòa, gửi cho VKS cùng cấp và những người tham gia tố tụng vắng mặt tại
phiên tòa trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa.
- Việc ra bản án,
quyết định của Tòa án ( Điều 299)
“1. Bản án phải
được Hội đồng xét xử thảo luận và thông qua tại phòng nghị án.
2. Quyết định về
việc thay đổi thành viên Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, Thư ký Tòa án, người
giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật, tạm đình
chỉ, đình chỉ vụ án, hoãn phiên tòa, bắt tạm giam hoặc trả tự do cho bị cáo phải
được thảo luận, thông qua tại phòng nghị án và được lập thành văn bản.
3. Quyết định các
vấn đề khác được Hội đồng xét xử thảo luận và thông qua tại phòng xử án và
không phải lập văn bản nhưng phải được ghi vào biên bản phiên tòa.”
Trong thực tiễn
xét xử quyết định bắt tạm giam hoặc trả tự do cho bị cáo chỉ được Hội đồng
xét xử thảo luận và thông qua khi nghị án tại phòng nghị án. Các
quyết định này được ghi trong biên bản nghị án tức là đã được lập thành văn bản.
Do đó quyết định bắt tạm giam hoặc trả tự do cho bị cáo không cần thiết phải lập
thành văn bản khác nữa. Các quyết định khác phải lập thành văn bản vì đó không
phải là những trường hợp Hội đồng xét xử nghị án.
5.2.4 Mục IV.
Thủ tục bắt đầu phiên tòa
Về cơ bản, BLTTHS
năm 2015 kế thừa quy định của BLTTHS năm 2003 về các thủ tục bắt đầu phiên tòa
như chuẩn bị khai mạc phiên tòa, khai mạc phiên tòa, giải quyết đề
nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài
sản, người phiên dịch, người dịch thuật, giải quyết yêu cầu về triệu tập thêm
người tham gia tố tụng, đưa thêm tài liệu, vật chứng để xem xét tại phiên tòa,
giải quyết việc yêu cầu hoãn phiên tòa khi có người tham gia tố tụng vắng mặt
tại phiên tòa.
BLTTHS bổ sung
thêm quy định “Cam đoan của người phiên dịch, người dịch thuật, người giám định,
người định giá tài sản”. Chủ tọa phiên tòa phải yêu cầu những người này cam đoan
làm tròn nhiệm vụ của mình (Điều 303).
BLTTHS cũng bổ
sung quy định “Cam đoan của người làm chứng, cách ly người làm chứng”. Người làm
chứng phải cam đoan khai trung thực và chủ tọa phiên tòa có thể quyết định áp
dụng biện pháp cách ly người làm chứng nếu xét thấy lời khai của bị cáo và người
làm chứng có ảnh hưởng lẫn nhau.
Thực ra, những
quy định này không phải hoàn toàn mới vì đã quy định trong BLTTHS năm 2003 nhưng
không thành điều luật riêng biệt. Quy định thành điều luật riêng về vấn đề cam
đoan nhằm bảo đảm rõ ràng, minh bạch và khách quan cũng như khẳng định
trách nhiệm của những người tham gia tố tụng nêu trên.
5.2.5. Mục V.
Thủ tục tranh tụng tại phiên tòa
Trình tự xét hỏi
tại phiên tòa là một trong những biểu hiện rõ rệt nhất của mô hình thẩm
vấn của tố tụng hình sự. BLTTHS năm 2015 đã khẳng định mô hình thẩm vấn và tranh
tụng rõ rệt trong Mục V “Thủ tục tranh tụng tại phiên tòa”. Chủ tọa phiên tòa
điều hành việc hỏi và quyết định việc hỏi người nào trước, hỏi người nào sau.
Luật không quy định phải hỏi ai trước, hỏi ai sau. Việc quyết định hỏi ai trước,
ai sau tùy thuộc vào từng vụ án cụ thể do chủ tọa phiên tòa quyết định sao cho
việc xét hỏi có hiệu quả nhất.
Khi xét hỏi,
chủ tọa phiên tòa hỏi trước, Hội thẩm hỏi sau. Nếu Hội đồng xét xử gồm 05
người thì Thẩm phán là thành viên Hội đồng xét xử hỏi sau chủ tọa và trước
Hội thẩm. Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của đương sự thực hiện việc hỏi.
Điểm mới của quy
định này là những người tham gia tố tụng tại phiên tòa có quyền đề nghị chủ tọa
phiên tòa hỏi thêm về những tình tiết để làm sáng tỏ. Bị cáo có quyền đặt câu
hỏi với bị báo khác, bị hại, đương sự, người làm chứng, người đại diện của họ về
những vấn đề liên quan đến vụ án nếu được chủ tọa phiên tòa đồng ý (Các điều
307, 309, 210, 311). Trong quá trình xét hỏi Hội đồng xét xử có thể thực hiện
việc xem xét vật chứng, xem xét tại chỗ, nghe, xem nội dung được ghi âm hoặc ghi
hình có âm thanh, có thể nghe trình bày của đại diện cơ quan, tổ chức, có thể
hỏi người định giá tài sản, người giám định, yêu cầu Điều tra viên, Kiểm sát
viên, người khác có thẩm quyền tố tụng, người tham gia tố tụng trình bày ý kiến
để làm rõ những quyết định, hành vi tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy tố,
xét xử. Đây là một quy định mới của BLTTHS nhằm bảo đảm tính khách quan, trung
thực, đúng đắn trong hoạt động tiến hành tố tụng của các cơ quan tiến hành tố
tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, đồng thời cũng thể hiện rõ tính dân
chủ, nguyên tắc công bằng, bình đẳng trong xét xử.
- Trình tự phát
biểu khi tranh luận ( Điều 320).
Quy định của
BLTTHS về tranh luận tại phiên tòa là biểu hiện rõ rệt của mô hình tố tụng tranh
tụng và là sự khẳng định mô hình tố tụng hình sự Việt Nam là mô hình
tố tụng pha trộn (đan xen) của mô hình thẩm vấn và mô hình tranh tụng.
Về cơ bản, trình
tự tranh luận tại phiên tòa được kế thừa quy định của BLTTHS năm 2003 nhưng để
đảm bảo quyền tự bào chữa của bị cáo, điều luật này có sửa trình tự bào chữa:
“2. Bị cáo trình
bày lời bào chữa; người bào chữa trình bày lời bào chữa cho bị cáo; bị cáo,
người đại diện của bị cáo có quyền bổ sung ý kiến bào chữa”.
(BLTTHS năm 2003
quy định người bào chữa phát biểu lời trình bày bào chữa, bị cáo bổ sung
ý kiến bào chữa).
Điều luật này bổ
sung khoản 4 “Trường hợp vụ án được khởi tố theo yêu cầu của bị hại thì bị hại
hoặc người đại diện của họ trình bày, bổ sung ý kiến sau khi Kiểm sát viên trình
bày luận tội”.
- Tranh luận tại
phiên tòa (Điều 322)
BLTTHS năm 2015
không quy định việc đối đáp tại phiên tòa trong phần tranh luận thành một điều
riêng mà quy định trong điều luật này. Sau khi Kiểm sát viên phát biểu lời luận
tội theo quy định tại Điều 321 thì bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố
tụng khác có quyền trình bày ý kiến, đưa ra chứng cứ, tài liệu, các lập luận của
mình để đối đáp với Kiểm sát viên về tất cả những ý kiến luận tội của Kiểm sát
viên và có quyền đưa ra đề nghị của mình.
Kiểm sát viên
phải đưa ra chứng cứ, tại liệu và lập luận để đối đáp đến cùng từng ý kiến của
bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa. Chủ tọa phiên
tòa phải yêu cầu Kiểm sát viên phải đáp lại những ý kiến này nếu như Kiểm sát
viên chưa tranh luận.
Chủ tọa phiên tòa
không được hạn chế thời gian tranh luận, phải tạo điều kiện cho Kiểm sát viên,
bị cáo, người bào chữa, bị hại, người tham gia tố tụng khác tranh luận,
trình bày hết ý kiến nhưng có quyền cắt những ý kiến không liên quan đến vụ án
và ý kiến lặp lại.
Trong phần tranh
luận, Hội đồng xét xử không được đặt câu hỏi. Chủ tọa phiên tòa phải điều hành
phần tranh luận đúng trình tự luật định. Hội đồng xét xử phải lắng nghe, ghi
chép đầy đủ ý kiến của các bên tham gia tranh luận, các tài liệu, chứng cứ được
đưa ra để tranh luận, các lập luận của các bên để có cơ sở đánh giá khách quan,
toàn diện và xác định sự thật của vụ án. Có như vậy thì Hội đồng xét xử mới có
thể nhận định chấp nhận hay không chấp nhận ý kiến của Kiểm sát viên, người bào
chữa, bị cáo, bị hại, người tham gia tố tụng khác và đưa ra được lý do của việc
chấp nhận hoặc không chấp nhận trong quá trình thảo luận nghị án và thể hiện
trong bản án.
- Trở lại việc
xét hỏi
Mô hình tố tụng
hình sự của Việt Nam là mô hình pha trộn nhưng xét hỏi vẫn được coi là trọng tâm
của phiên tòa. Mọi vấn đề chưa được xét hỏi, chưa được thẩm tra tại phiên tòa
thì không được tranh luận, không được phán quyết trong bản án, quyết định của
Tòa án. Do đó, BLTTHS năm 2015 vẫn kế thừa quy định trở lại việc xét hỏi của
BLTTHS năm 2003 và vẫn được quy định tại các Điều 323, 324 điểm b khoản 6 Điều
326 của Bộ luật này. Trở lại việc xét hỏi được thực hiện (hoặc phải được thực
hiện) khi qua tranh luận mà thấy còn có tình tiết của vụ án chưa được xét hỏi,
chưa làm sáng tỏ; khi trong lời nói sau cùng bị cáo trình bày thêm tình tiết mới
có ý nghĩa quan trọng đối với vụ án và khi Hội đồng xét xử nghị án xét thấy còn
có tình tiết của vụ án chưa được xét hỏi, chưa được làm sáng tỏ.
Trở lại việc xét
hỏi là việc Hội đồng xét xử hỏi để làm rõ những vấn đề chưa được xét hỏi, những
vấn đề đã xét hỏi, đã làm rõ rồi thì không hỏi lại. Sau khi xét hỏi xong các vấn
đề cần làm sáng tỏ thì tiếp tục chuyển sang tranh luận. Trình tự tranh luận theo
quy định chung, nhưng chỉ tranh luận về các vấn đề trở lại xét hỏi, những vấn đề
đã tranh luận trước đó không tranh luận lại nữa.
Những quy định
nêu trên là sự thể hiện cụ thể của nguyên tắc xác định sự thật của vụ án (Điều
15), nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được đảm bảo (Điều 26), quy định về bản
án (Điều 260) và quy định về nghị án (Điều 326) của BLTTHS năm 2015.
- Xem xét việc
rút quyết định truy tố hoặc kết luận về tội nhẹ hơn tại phiên tòa (Điều
325)
“1. Khi Kiểm sát
viên rút một phần quyết định truy tố hoặc kết luận về tội nhẹ hơn thì Hội đồng
xét xử vẫn tiếp tục xét xử vụ án”.
Điểm c khoản 1
Điều 266 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của VKS khi thực hành quyền công tố
trong giai đoạn xét xử như sau:
“c. Luận tội,
tranh luận, rút một phần hoặc toàn bộ quyết định truy tố; kết luận về tội khác
bằng hoặc nhẹ hơn; phát biểu quan điểm của VKS về việc giải quyết vụ án tại
phiên tòa”.
Như vậy, Kiểm sát
viên có thể kết luận về tội khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà VKS truy tố. Theo quy
định của Điều này thì Kiểm sát viên chỉ được kết luận về tội nhẹ hơn và Tòa án
chỉ xem xét về kết luận này mà thôi. Quy định của hai điều luật rõ ràng là có
mâu thuẫn và chúng tôi cho rằng Điều 325 đã bỏ sót quyền kết luận về tội bằng
tội mà VKS truy tố. Giả sử, tại phiên tòa, Kiểm sát viên căn cứ điểm c khoản 1
Điều 266 Kết luận về tội bằng tội VKStruy tố thì Tòa án có xem xét không?
Theo quy định tại
Điều 298 BLTTHS thì Tòa án có quyền xét xử tội bằng hoặc nhẹ hơn tội mà
VKS đã truy tố. Vì vậy, chúng tôi cho rằng Tòa án có quyền xem xét kết luận của
Kiểm sát viên về tội bằng tội mà VKSđã truy tố, mặc dù Điều luật này thiếu sót
khi không quy định vấn đề này.
Đối với trường
hợp Kiểm sát viên rút toàn bộ truy tố thì trước khi nghị án Hội đồng xét xử yêu
cầu những người tham gia phiên tòa trình bày ý kiến về việc rút quyết định truy
tố đó. Hội đồng xét xử giải quyết vấn đề này theo quy định tại khoản 4 Điều 326
về Nghị án.
5.2.6. Mục VI.
Nghị án và tuyên án
- Nghị án (Điều
326)
Nghị án là một
hoạt động tố tụng mà chỉ có Hội đồng xét xử mới là chủ thể duy nhất thực hiện.
Chỉ Thẩm phán, Hội thẩm là thành viên của Hội đồng xét xử mới có quyền
nghị án. Việc nghị án phải được tiến hành tại phòng nghị án. Khi Hội đồng
xét xử nghị án thì không ai được quyền tham dự, kể cả Chánh án Tòa án và cũng
không ai được quyền can thiệp vào việc nghị án. Thẩm phán, Hội thẩm độc lập và
chỉ tuân theo pháp luật khi nghị án để đưa ra các phán quyết về vụ án. Chủ tọa
phiên tòa chủ trì việc nghị án, có trách nhiệm đưa từng vấn đề của vụ án phải
giải quyết để Hội đồng xét xử thảo luận, quyết định. Chủ tọa phiên tòa có thể
phân công một thành viên của Hội đồng xét xử hoặc tự mình ghi biên bản nghị án.
Tất cả các vấn đề phải giải quyết đều phải thảo luận và biểu quyết theo đa số.
Khi thảo luận và biểu quyết, Hội thẩm phát biểu và biểu quyết trước, Thẩm phán
là thành viên Hội đồng xét xử biểu quyết sau và Thẩm phán là chủ tọa phiên tòa
phát biểu, biểu quyết cuối cùng (đối với trường hợp Hội đồng xét xử gồm 02 Thẩm
phán và 03 Hội thẩm). Nếu Hội đồng xét xử gồm 01 Thẩm phán và 02 Hội thẩm thì
Hội thẩm phát biểu, biểu quyết trước, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phát biểu và
biểu quyết sau.
Trong trường hợp
không có ý kiến đa số thì chủ tọa phiên tòa phải cho thảo luận lại vấn đề
đó và biểu quyết lại để lấy ý kiến đa số. Người có ý kiến thiểu số có quyền
trình bày ý kiến của mình bằng văn bản và được lưu trong hồ sơ vụ án.
Trong thực tiễn
cũng có thể xảy ra trường hợp sau khi thảo luận, biểu quyết nhiều lần nhưng
không có ý kiến đa số, tức là không thể tuyên án được. Trường hợp này Tòa án
cũng không thể hoãn phiên tòa, tạm ngừng phiên tòa vì cả hai quyết định này đều
không có căn cứ theo quy định của pháp luật. Mặc dù đây là trường hợp rất hãn
hữu nhưng không có nghĩa là không xảy ra và khi xảy ra thì Luật lại không quy
định thủ tục giải quyết thế nào.
Nếu gặp trường
hợp “khó xử” này, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa nên cân nhắc xem ý kiến nào hợp
lý hơn, đúng hơn (dù là chưa hẳn là đúng) thì biểu quyết theo ý kiến đó để
có ý kiến đa số và quyết định theo đa số. Sau khi tuyên án, nếu thấy việc xét xử
không đúng thì báo cáo Chánh án Tòa án để kiến nghị nhằm giải quyết vụ án đúng
pháp luật.
Việc nghị án
chỉ được căn cứ vào những chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên
tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện chứng cứ của vụ án, ý kiến của Kiểm
sát viên, bị cáo, người bào chữa, người tham gia tố tụng khác.
Xem xét tài liệu,
chứng cứ tức là đánh giá chứng cứ, tài liệu đã được thu thập trong quá
trình điều tra hoặc được xuất trình tại phiên tòa. Trước hết chứng cứ tài liệu
đó có hợp pháp không, có được dùng để chứng minh trong vụ án không, tính trung
thực của chứng cứ, tài liệu, đó là một vấn đề rất quan trọng đặt ra khi nghị án.
Đánh giá sai, sử dụng sai chứng cứ, tài liệu thì chắc chắn sẽ xét xử sai.
Theo chúng tôi,
ngoài các vấn đề xác định có hay không có căn cứ kết tội bị cáo,
điểm, khoản, điều của BLHS được áp dụng (kể cả trường hợp có tội và không
có tội); vấn đề hình phạt, biện pháp tư pháp áp dụng đối với bị cáo, trách nhiệm
bồi thường thiệt hại, vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, án phí, xử lý vật
chứng…(Các vấn đề quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e, g khoản 3 Điều này),
thì một số vấn đề quan trọng khác mà điều luật chưa đề cập đến nhưng trong thực
tiễn xét xử, khi nghị án Hội đồng xét xử vẫn phải và buộc phải thảo luận và
quyết định; đó là:
- Có sự việc phạm
tội xảy ra hay không (có hành vi phạm tội xảy ra hay không) thời gian, địa điểm
xảy ra sự việc phạm tội. Nếu không có sự việc phạm tội xảy ra, không có hành vi
phạm tội xảy ra thì không có vụ án và đó là căn cứ để Tòa án đình chỉ vụ án và
tuyên bị cáo không phạm tội.
- Hành vi của
bị cáo bị VKS truy tố có cấu thành tội phạm không? Nếu không cấu thành tội phạm
thì Tòa án phải đình chỉ vụ án, tuyên bị cáo không phạm tội.
- Nếu có sự việc
phạm tội xảy ra, có hành vi phạm tội xảy ra thì ai là người tạo ra sự việc phạm
tội và thực hiện hành vi phạm tội. Hành vi phạm tội đó vi phạm điểm, khoản, điều
nào của BLHS. Tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội đó
như thế nào. Có tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự không, nhân
thân của bị cáo.
- Nếu không
có căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt thì Hội đồng xét
xử thảo luận về hình phạt, biểu quyết về hình phạt; thảo luận và biểu quyết về
biện pháp chấp hành hình phạt nếu Hội đồng xét xử quyết định hình phạt tù (có
cho bị cáo được hưởng án treo hay không).
- Hội đồng xét
xử thảo luận, quyết định về hình phạt bổ sung nếu như điều luật có quy
định về hình phạt bổ sung; thảo luận, quyết định về việc có áp dụng hay không áp
dụng các biện pháp tư pháp; bắt tạm giam hoặc trả tự do cho bị cáo… Đó là những
vấn đề quan trọng nếu không nói là rất cơ bản mà Hội đồng xét xử phải thực hiện
khi nghị án. Đáng tiếc là khoản 3 của Điều 326 “Nghị án” lại bỏ sót nhiều vấn đề
rất cơ bản của Tố tụng hình sự trong nghị án.
5.2.7. Một số quy
định của BLTTHS năm 2015 để bảo đảm Tòa án thực hiện quyền tư pháp
Tòa án thực hiện
quyền tư pháp là một quy định của Hiến pháp năm 2013. Để bảo đảm quyền xét xử và
thực hiện quyền tư pháp của Tòa án, BLTTHS năm 2015 đã có một số bổ sung như
sau:
Thứ nhất:
Tòa án có quyền xác minh, thu thập chứng cứ, bổ sung chứng cứ, yêu cầu VKS bổ
sung chứng cứ (Điều 252, Điều 284).
Thứ hai:
Để cụ thể hóa quy định của Luật tổ chức TAND năm 2014 về Tòa án có quyền kiến
nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý văn bản pháp luật trái Hiến pháp,
luật, Nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc
hội, BLTTHS năm 2015 bổ sung Điều 265: Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xét xử,
xử lý văn bản pháp luật.
“Trong quá trình
xét xử vụ án hình sự, Tòa án phát hiện và kiến nghị các cơ quan có thẩm
quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ văn bản pháp luật trái với Hiến pháp,
Luật, Nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc
hội để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Việc xem xét, trả
lời Tòa án về kết quả xử lý văn bản pháp luật bị kiến nghị được thực hiện theo
quy định của pháp luật”.
Thứ ba:
BLTTHS bổ sung các quy định cụ thể về thẩm quyền của Tòa án trong việc xem xét,
kết luận về tính hợp pháp của các quyết định, hành vi tố tụng của Điều tra viên,
Kiểm sát viên, Luật sư trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử; xem xét, kết
luận tính hợp pháp của các chứng cứ, tài liệu do cơ quan điều tra, Điều tra
viên, Viện kiểm sát, Kiểm sát viên thu thập hoặc do Luật sư, bị can, bị cáo và
những người tham gia tố tụng khác cung cấp (điểm b, g khoản 3 Điều 326); bổ sung
quy định tại Điều 317 “Điều tra viên, kiểm sát viên, người khác có thẩm quyền
tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng trình bày ý kiến”. Theo đó, khi xét
thấy cần thiết, Hội đồng xét xử tự mình hoặc theo đề nghị của người tham gia tố
tụng yêu cầu Điều tra viên, Kiểm sát viên, người khác có thẩm quyền tiến hành tố
tụng, người tham gia tố tụng trình bày ý kiến để làm rõ những quyết định, hành
vi tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử. Quy định này cũng liên
quan đến quy định trong quá trình xét xử, khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét
xử có thể triệu tập Điều tra viên, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đã thụ
lý, giải quyết vụ án và những người khác đến phiên tòa để trình bày các vấn đề
liên quan đến vụ án (Điều 296).
Người có thẩm
quyền tiến hành tố tụng đã thụ lý, giải quyết vụ án là người nào? Chúng tôi kiểm
tra quy định về cán bộ điều tra của cơ quan điều tra (Điều 38) và quy định về
kiểm tra viên (Điều 43) thì những người này không phải là người đã thụ lý, giải
quyết vụ án vì họ không có thẩm quyền. Quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và trách
nhiệm của cấp trưởng, cấp phó, cán bộ điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ
tiến hành một số hoạt động điều tra của Bộ đội Biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm,
lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư (Điều 39) hoặc các cơ quan khác của Công an
nhân dân, Quân đội nhân dân (Điều 40) cũng không thấy quy định về người có thẩm
quyền tiến hành tố tụng đã thụ lý, giải quyết vụ án. Cấp trưởng, cấp phó của các
cơ quan này không phải là người đã thụ lý, giải quyết vụ án vì họ là người trực
tiếp chỉ đạo hoạt động thụ lý, giải quyết chứ không phải là người thụ lý, giải
quyết. Cán bộ điều tra trong các cơ quan này cũng chỉ có quyền lập hồ sơ, hỏi
cung, lấy lời khai, tiến hành khám nghiệm hiện trường, thi hành lệnh khám xét,
thu giữ, bảo quản vật chứng, tài liệu… Luật cũng không quy định quyền giải quyết
vụ án hay thụ lý vụ án vụ thể. Quy định không rõ ràng này sẽ rất khó khăn khi
Tòa án (Hội đồng xét xử) cần thiết triệu tập đến phiên tòa. Nếu suy luận thì Tòa
án có thể triệu tập cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, cán bộ điều tra của cơ quan
được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đến phiên tòa vì những
người này là những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
5.3. Chương XXII:
Xét xử phúc thẩm
5.3.1. Mục I.
Tính chất của xét xử phúc thẩm và quyền kháng cáo, kháng nghị
- Tính chất của
xét xử phúc thẩm (Điều 330)
“1. Xét xử phúc
thẩm là việc Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại vụ án hoặc xét lại quyết định
sơ thẩm mà bản án, quyết định sơ thẩm đối với vụ án đó chưa có hiệu lực pháp
luật bị kháng cáo hoặc kháng nghị.
2. Quyết định
sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị là quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình
chỉ vụ án, quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo,
quyết định đình chỉ đối với bị can, bị cáo và quyết định khác của Tòa án theo
quy định của Bộ luật này”.
Như vậy, chỉ phát
sinh trình tự, thủ tục tố tụng xét xử phúc thẩm khi bản án, quyết định sơ thẩm
bị kháng cáo hoặc kháng nghị hay nói cách khác đó là hiệu lực của kháng cáo,
kháng nghị.
Khoản 2 của điều
luật đã quy định sai đối với việc kháng cáo, kháng nghị “Quyết định tạm đình chỉ
vụ án đối với bị can”, “Quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can”. Hai quyết
định này là của VKS chứ không phải là của Tòa án. VKS không thể tự kháng nghị
quyết định của mình mà chỉ có thể kháng nghị quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ
vụ án của Tòa án. Những người tham gia tố tụng cũng không thể kháng cáo, quyết
định của VKS mà chỉ có quyền kháng cáo quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình
chỉ vụ án của Tòa án. Đây là sự nhầm lẫn trong điều luật này.
- Người có quyền
kháng cáo (Điều 331)
Về cơ bản, BLTTHS
năm 2015 kế thừa quy định về người có quyền kháng cáo của Điều 231
BLTTHS năm 2003, nhưng có một số bổ sung và sửa đổi như sau:
Một là:
Bổ sung khoản 5:
“5.
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người dưới 18
tuổi hoặc người có ngược điểm về tâm thần hoặc thể chất có quyền kháng cáo phần
bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của người mà mình
bảo vệ”.
Quy
định này rõ ràng không đúng với trường hợp người bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của người bị hại vì nó trái với quy định tại khoản 1 của Điều này
là “1. Bị cáo, bị hại, người đại diện của họ có quyền kháng cáo bản án hoặc
quyết định sơ thẩm”. Người bị hại thuộc đối tượng quy định ở khoản 5 nêu trên có
quyền kháng cáo toàn bộ bản án chứ không phải chỉ có quyền kháng cáo về phần bản
án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi của họ. Người bảo vệ quyền và lợi
ích của họ cũng có, phải có quyền kháng cáo toàn bộ bản án, quyết định. Quy định
tại khoản 5 của Điều này chỉ đúng với người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
những người tham gia tố tụng khác, đương sự khác trong vụ án.
Hai là:
Sửa thuật ngữ “người chưa thành niên” thành “người dưới 18 tuổi”; sửa “phần lý
do bản án sơ thẩm tuyên là họ không có tội” thành “về các căn cứ mà bản án sơ
thẩm đã xác định là họ không có tội” (khoản 6 Điều này).
- Thủ
tục kháng cáo (Điều 332)
Nhằm
tạo điều kiện thuận lợi và bảo đảm cho những người tham gia tố tụng thực hiện
quyền kháng cáo, BLTTHS năm 2015 đã có sửa đổi bổ sung về thủ tục kháng cáo.
Thay vì người kháng cáo chỉ được trình bày trực tiếp với Tòa án đã xét xử sơ
thẩm, khoản 1 Điều 332 quy định: “Người kháng cáo có thể trình bày trực tiếp với
Tòa án đã xét xử sơ thẩm hoặc Tòa án cấp phúc thẩm về việc kháng cáo. Tòa án
phải lập biên bản về việc kháng cáo theo quy định tại Điều 133 của Bộ luật này.
Tòa án
cấp phúc thẩm đã lập biên bản về việc kháng cáo hoặc nhận được đơn kháng cáo
thì phải gửi biên bản hoặc đơn kháng cáo cho Tòa án cấp sơ thẩm để thực hiện
theo quy định chung”.
- Thời
hạn kháng cáo (Điều 333)
+ Thời
hạn kháng cáo là 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Đối với bị cáo, đương sự vắng mặt
tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc
bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.
+ Thời
hạn kháng cáo đối với quyết định sơ thẩm là 07 ngày kể từ ngày người
có quyền kháng cáo nhận được quyết định.
+ Ngày
kháng cáo được xác định theo quy định tại khoản 3 của Điều này.
- Thủ
tục tiếp nhận và xử lý kháng cáo (Điều 334)
Tòa án
phải vào sổ nhận đơn kháng cáo, kiểm tra tính hợp lệ của đơn kháng cáo. Nếu
kháng cáo hợp lệ thì Tòa án cấp sơ thẩm thông báo về việc kháng cáo theo quy
định tại Điều 338 của Bộ luật này.
Nếu
kháng cáo hợp lệ nhưng nội dung kháng cáo chưa rõ thì Tòa án cấp sơ thẩm
phải thông báo ngay cho người kháng cáo để làm rõ. Nếu kháng cáo đúng quy định
nhưng quá thời hạn kháng cáo thì Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu người kháng cáo
trình bày lý do, xuất trình chứng cứ, tài liệu, đồ vật (nếu có) để chứng minh lý
do nộp đơn kháng cáo quá hạn là chính đáng. Luật không quy định trường hợp người
kháng cáo không nộp đơn kháng cáo mà trực tiếp đến trình bày với Tòa án khi đã
hết thời hạn kháng cáo. Chúng tôi cho rằng trường hợp này Tòa án (sơ thẩm hoặc
phúc thẩm) vẫn phải lập biên bản về việc kháng cáo quá hạn và thực hiện như
trường hợp nộp đơn kháng cáo quá hạn vì nộp đơn kháng cáo và trình bày trực tiếp
về kháng cáo cũng vẫn là kháng cáo và Tòa án phải có trách nhiệm tiếp nhận kháng
cáo dù trong thời hạn hay đã hết thời hạn kháng cáo.
Nếu
người làm đơn kháng cáo không có quyền kháng cáo thì trong thời hạn 03 ngày
kể từ ngày nhận đơn, Tòa án trả lại đơn và thông báo bằng văn bản cho
người làm đơn, VKScùng cấp và nêu rõ lý do của việc trả lại đơn. Người kháng cáo
bị Tòa án trả lại đơn có quyền khiếu nại trong thời hạn 07 ngày kể từ nhận được
thông báo. Việc giải quyết khiếu nại được thực hiện theo quy định tại Chương
XXXIII của Bộ này.
Đây là
một quy định mới nhằm bảo đảm quyền kháng cáo của người kháng cáo đúng quy định
của pháp luật. Mặc dù khoản 1 của Điều này quy định Tòa án phải kiểm tra tính
hợp lệ của đơn kháng cáo theo quy định của Bộ luật này nhưng trong Bộ luật lại
không có điều luật nào quy định về tính hợp lệ của kháng cáo. Một kháng cáo được
coi là hợp lệ phải thỏa mãn các điều kiện sau đây:
+ Người
kháng cáo có quyền kháng cáo
+ Nội
dung kháng cáo không vượt quá quyền kháng cáo
+ Kháng
cáo trong thời hạn luật định.
- Kháng
cáo quá hạn (Điều 335)
Kháng
cáo quá hạn có thể được Hội đồng xét kháng cáo quá hạn chấp nhận nếu có lý do
bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà người kháng cáo không thể thực hiện
được việc kháng cáo trong thời hạn luật định.
Trong
thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được đơn kháng cáo quá hạn, Tòa án cấp sơ thẩm
phải gửi đơn kháng cáo quá hạn, bản tường trình của người kháng cáo quá hạn về
lý do kháng cáo quá hạn và các chứng cứ, tài liệu, đồ vật (nếu có) cho Tòa án
cấp phúc thẩm. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đơn kháng cáo quá hạn, Tòa
án cấp phúc thẩm thành lập Hội đồng gồm 03 Thẩm phán để xem xét kháng cáo quá
hạn. Hội đồng xét kháng cáo quá hạn có quyền chấp nhận hoặc không chấp nhận
kháng cáo quá hạn. Quyết định của Hội đồng xét kháng cáo quá hạn được gửi cho
người kháng cáo quá hạn, Tòa án cấp sơ thẩm và VKS cùng cấp với Tòa án cấp phúc
thẩm.
Nếu
Tòa án cấp phúc thẩm nhận kháng cáo quá hạn thì sau khi nhận được quyết định của
Tòa án cấp phúc thẩm, Tòa án cấp sơ thẩm phải thực hiện các thủ tục thông
báo kháng cáo và gửi hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp phúc thẩm để xem xử.
- Kháng
nghị của VKS (Điều 336 và 337)
VKS
cùng cấp có quyền kháng nghị bản án sơ thẩm trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày
tuyên án và kháng nghị quyết định sơ thẩm trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày Tòa
án ra quyết định.
VKS cấp
trên trực tiếp có quyền kháng nghị bản án sơ thẩm trong thời hạn 30 ngày kể từ
ngày Tòa án tuyên án và kháng nghị quyết định sơ thẩm trong thời hạn 15 ngày kể
từ ngày Tòa án ra quyết định.
Luật
không quy định trường hợp kháng nghị quá hạn của VKS và nếu có việc này xảy ra
thì kháng nghị của VKS có được coi là hợp lệ hay không và nếu đúng là như vậy
thì thật khó giải thích về sự công bằng và bình đẳng trong tố tụng hình sự.
- Hậu
quả của việc kháng cáo, kháng nghị (Điều 339)
Bản án,
quyết định bị kháng cáo toàn bộ thì chưa có hiệu lực pháp luật và chưa
được thi hành, trừ trường hợp quy định tại Điều 363 của Bộ luật này. Phần bản
án, quyết định của Tòa án có kháng cáo, bị kháng cáo, kháng nghị cũng chưa được
đưa ra thi hành trừ trường hợp quy định tại Điều 363 của Bộ luật này (bị cáo
đang bị tạm giam mà Tòa án cấp sơ thẩm quyết định đình chỉ vụ án, tuyên bị cáo
không có tội, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, phạt tù nhưng cho hưởng
án treo, hình phạt không phải hình phạt tù, hình phạt tù bằng hoặc ngắn hơn thời
hạn đã tạm giam. Tòa án trả tự do ngay cho bị cáo).
Như vậy, phần bản án, quyết định không bị kháng cáo, kháng nghị
có hiệu lực pháp luật và được đưa ra thi hành (Điều 343)
- Thay
đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị (Điều 342)
Trước
khi bắt đầu phiên tòa hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng cáo, VKS đã ra
quyết định kháng nghị có quyền thay đổi, bổ sung kháng cáo, kháng nghị, nhưng
không được làm xấu hơn tình trạng của bị cáo. Người kháng cáo có quyền rút một
phần kháng cáo hoặc toàn bộ kháng cáo. VKS đã ra quyết định kháng nghị hoặc VKS
cấp trên trực tiếp có quyền rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị.
Việc
thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị trước khi mở phiên tòa phải
lập thành văn bản và phải gửi cho Tòa án cấp phúc thẩm. Tòa án cấp phúc
thẩm phải thông báo cho Viện kiểm sát, bị cáo và người có liên quan đến kháng
cáo, kháng nghị biết về việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị. Việc
thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị tại phiên tòa được ghi vào biên bản
phiên tòa.
Nếu
việc rút một phần kháng cáo hoặc một phần kháng nghị tại phiên tòa mà phần rút
kháng cáo, kháng nghị đó không liên quan đến việc giải quyết kháng cáo, kháng
nghị khác thì Hội đồng xét xử nhận định và quyết định đình chỉ xét xử phần rút
kháng cáo, kháng nghị đó trong bản án phúc thẩm.
Riêng
về phần thông báo việc bổ sung, thay đổi, rút kháng nghị của VKS trước khi mở
phiên tòa, chúng tôi cho rằng Luật quy định Tòa án cấp phúc thẩm cũng phải thông
báo cho VKS là không phù hợp và không cần thiết vì VKS là người bổ sung, thay
thế, rút kháng nghị và phải lập văn bản gửi Tòa án cấp phúc thẩm, Tòa án cấp
phúc thẩm lại phải thông báo trở lại cho VKS là không hợp lý. Trường hợp này Tòa
án chỉ thông báo cho những người có liên quan đến kháng cáo, kháng nghị của Viện
kiểm sát. Tòa án cấp phúc thẩm cũng chỉ phải thông báo cho VKS về việc bổ sung,
thay thế, rút kháng cáo mới đúng.
5.3.2.
Mục II: Thủ tục xét xử phúc thẩm
- Tòa
án có thẩm quyền xét xử phúc thẩm (Điều 344)
Luật
tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 quy định về thẩm quyền của 04 cấp Tòa án.
Để phù hợp với quy định này BLTTHS năm 2015 quy định:
+
Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án, quyết định
của Tòa án nhân dân cấp huyện bị kháng cáo, kháng nghị.
+
Tòa án nhân dân cấp cao có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án, quyết định của
Tòa án nhân dân cấp tỉnh thuộc phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ bị kháng cáo,
kháng nghị.
+
Tòa án quan sự cấp quân khi có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án,
quyết định của Tòa án quân sự khu vực bị kháng cáo, kháng nghị.
+
Tòa án quân sự trung ương có thẩm quyền xét xử phúc thẩm bản án,
quyết định của Tòa án quân sự cấp quân khu bị kháng cáo, kháng nghị.
- Đình
chỉ xét xử phúc thẩm (Điều 348)
Tòa án
cấp phúc thẩm đình chỉ việc xét xử phúc thẩm khi người kháng cáo rút toàn bộ
kháng cáo, VKS rút toàn bộ kháng nghị. Việc đình chỉ xét xử phúc thẩm trước khi
mở phiên tòa do Thẩm phán chủ tọa phiên tòa quyết định, tại phiên tòa do Hội
đồng xét xử quyết định. Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Tòa án
cấp phúc thẩm ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm.
Theo
quy định tại khoản 2 Điều 155 BLTTHS năm 2015 thì trường hợp người đã yêu cầu
khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ việc
rút yêu cầu khởi tố trái ý muốn của họ, do bị ép buộc, cưỡng bức.
Nếu tại
Tòa án cấp phúc thẩm, người có yêu cầu khởi tố (có thể kháng cáo hoặc
không kháng cáo, có thể vụ án bị kháng nghị) nhưng do họ rút yêu cầu khởi
tố vụ án thì Tòa án cấp phúc thẩm không thể ra quyết định đình chỉ xét xử phúc
thẩm vì bản án sơ thẩm sẽ có hiệu lực pháp luật. Trường hợp này, Tòa án cấp phúc
thẩm vẫn phải hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án. Tuy nhiên, theo quy định tại
Điều 359 thì đây lại không phải là căn cứ để Tòa án cấp phúc thẩm hủy án và đình
chỉ vụ án. Rõ ràng, khi sửa đổi khoản 2 Điều 155 BLTTHS, nhà làm Luật đã chú ý
bổ sung khoản 8 của Điều 157 nhưng lại quên không bổ sung vào Điều 359 BLTTHS.
Vậy khi
gặp trường hợp này, Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết thế nào? Có được căn
cứ vào khoản 8 Điều 157 để hủy bản án sơ thẩm, đình chỉ vụ án không? Đây là vấn
đề cần phải hoặc là đính chính hoặc là có hướng dẫn cụ thể để áp dụng thống nhất
và đúng pháp luật.
- Thẩm
quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm (Điều 355)
Thẩm
quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm được kế thừa
quy định của BLTTHS năm 2003 và chỉ bổ sung thẩm quyền “Đình chỉ việc xét xử
phúc thẩm” vào quy định của Điều này. Thực ra quy định đình chỉ việc xét xử phúc
thẩm đã được BLTTHS năm 2003 quy định tại Điều 238 “Bổ sung, thay đổi, rút kháng
cáo, kháng nghị”.
- Sửa
bản án sơ thẩm (Điều 357)
Điều
luật bổ sung quy định:
“1. Khi
có căn cứ xác định bản án sơ thẩm đã tuyên không đúng với tính chất, mức độ, hậu
quả của hành vi phạm tội, nhân thân của bị cáo hoặc có tình tiết mới thì Hội
đồng xét xử phúc thẩm có quyền sửa bản án sơ thẩm như sau:…”
Điều
luật bổ sung quy định này không chính xác, không đầy đủ, chỗ thừa, chỗ lại
thiếu. Cụ thể là:
+
Tòa án cấp sơ thẩm quyết định hình phạt phải căn cứ vào quy định tại Điều
50 của BLHS năm 2015, tức là chỉ căn cứ vào “quy định của Bộ luật này, cân nhắc
tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người
phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự” Tòa án cấp
phúc thẩm phải có căn cứ bản án sơ thẩm đã quyết định hình phạt không đúng quy
định của Điều 50 BLHS hoặc có các tình tiết mới phát sinh trong quá trình xét xử
phúc thẩm thì mới được thực hiện quyền sửa bản án.
+ Điều
50 BLHS không đúng hậu quả của hành vi phạm tội vì hậu quả của hành vi
phạm tội là thước đo quan trọng để đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi phạm
tội. Quy định thêm về hậu quả của hành vi phạm tội là thừa và không đúng lý luận
về tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.
Về cơ bản, các quy định về quyền sửa bản án sơ thẩm của Tòa án cấp phúc thẩm
được kế thừa quy định của BLTTHS 2003 nhưng có sửa điểm e khoản 1:
“e) Giữ
nguyên hoặc giảm mức hình phạt tù và cho hưởng án treo”. Sửa đổi này sẽ khắc
phục được trường hợp Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng hình phạt tù quá nghiêm khắc,
không tương xứng với hành vi phạm tội của bị cáo, không cần thiết phải áp dụng
hình phạt tù hoặc có nhiều tình tiết giảm nhẹ mới tại phiên tòa phúc thẩm, có
căn cứ để Tòa án cấp phúc thẩm cho hưởng án treo nhưng Tòa án cấp phúc thẩm vẫn
giữ nguyên hình phạt tù và chỉ sửa về biện pháp chấp hành hình phạt.
Khoản 2
của Điều này bổ sung quy định tại điểm d “Không cho bị cáo hưởng án
treo” để giải quyết vướng mắc về việc Tòa án cấp phúc thẩm sửa hình phạt
từ phạt tù cho hưởng án treo sang phạt tù (không cho hưởng án treo).
Khoản 2
quy định “Nếu có căn cứ thì Hội đồng xét xử vẫn có thể giảm hình phạt, áp
dụng điều, khoản của Bộ luật hình sự về tội nhẹ hơn, chuyển sang hình phạt khác
thuộc loại nhẹ hơn, giữ nguyên mức hình phạt tù và cho hưởng án treo, giảm
mức bồi thường thiệt hại”.
Lẽ ra
quy định này cũng phải sửa như quy định tại điểm e Khoản 1 Điều này
là “Giữ nguyên hoặc giảm mức hình phạt tù và cho hưởng án treo” thì vừa tháo
gỡ được vướng mắc thong thực tiễn áp dụng pháp luật, vừa đảm bảo tính nhất quán
ngay trong cùng một điều luật.
- Hủy
bản án sơ thẩm để điều tra lại hoặc xét xử lại (Điều 358)
Bản án
sơ thẩm bị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy để điều tra lại khi:
+
Có căn cứ cho rằng cấp sơ thẩm bỏ lọt tội phạm, người phạm tội hoặc để
khởi tố, điều tra về tội nặng hơn tội đã tuyên trong bản án sơ thẩm.
+
Việc điều tra ở cấp sơ thẩm không đầy đủ mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung
được.
+ Có vi
phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy tố. Bản án
sơ thẩm bị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy để xét xử lại ở cấp sơ thẩm với
thành phần Hội đồng xét xử khác khi thuộc một trong các trường hợp:
+
Hội đồng xét xử sơ thẩm không đúng thành phần mà Bộ luật này quy định.
+ Có vi
phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong giai đoạn xét xử sơ thẩm.
+ Người
được Tòa án cấp sơ thẩm tuyên không có tội nhưng có căn cứ cho rằng người
đó đã phạm tội.
+ Miễn
trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt hoặc áp dụng biện pháp tư pháp đối với
bị cáo không có căn cứ.
+
Bản án sơ thẩm có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật nhưng không
thuộc trường hợp Hội đồng xét xử phúc thẩm sửa bản án theo quy định tại Điều 357
của Bộ luật này.
Nguyễn Quang Lộc – Nguyên Thẩm phán TAND tối cao
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Địa chỉ : 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Điện thoại: 04.39363528 - Fax : 04.39393335.
Email: banbientap@toaan.gov.vn, tatc@toaan.gov.vn.
Quyền Trưởng Ban biên tập: Phạm Quốc Hưng - Chánh Văn phòng - TANDTC.
Giấy phép cung cấp thông tin trên internet số 184/GP-TTÐT của Bộ thông tin và Truyền thông.
Ghi rõ nguồn Cổng thông tin điện tử TANDTC (www.toaan.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.
Bản quyền thuộc Trung tâm tin học Tòa án nhân dân tối cao

Connection: Close


text:
Dù đã có thời điểm dẫn bàn trước, nhưng một lần nữa ở giải năm nay, đội tuyển nữ Việt Nam lại thua ngược trong trận cầu mang tính knock-out. Lần này đội thua U20 Australia 3-4 ở trận tranh hạng ba.
Được đánh giá cao hơn U20 Australia trước giờ bóng lăn, nhưng đội tuyển nữ Việt Nam lại khởi đầu không tốt trong trận đấu này. Ngay phút 4, chúng ta đã bị chọc thưởng lưới. Đấy là tình huống mà Ann Ferguson tung cú sút xa chuẩn xác từ khoảng cách 17m, hạ gục thủ môn Kiều Trinh, ghi bàn giúp đội bóng nữ xứ Chuột Túi vượt lên dẫn 1-0.
Sau bàn thua có phần bất ngờ, đội tuyển nữ Việt Nam gia tăng sức ép lên phần sân của đối phương, và chúng ta có bàn gỡ hòa chưa đầy 5 phút sau đó. Phút 9, trong một tình huống không rõ ràng, Nguyễn Thị Nguyệt bên phía Việt Nam không thể tranh chấp tay đôi tốt với trung vệ cao lớn của U20 Australia, trước khi bị ngã trong khu vực 16m50 của đối thủ. Tuy vậy, trọng tài Boonprasit (Thái Lan) vẫn chỉ tay vào chấm phạt đền.
Từ khoảng cách 11m, Minh Nguyệt sút thắng thủ môn thủ môn Micah của đội khách, ghi bàn san bằng tỷ số 1-1 cho đội tuyển nữ Việt Nam.
Đến phút 23, đội chủ nhà có cơ hội cực kỳ thuận lợi để vượt lên dẫn trước, nhưng Nguyễn Thị Liễu lại đệm bóng hụt, dù đứng ngay trong khu vực 5m50 của đối phương.
Dù đã có lúc dẫn trước... (ảnh: Trọng Vũ)
Tuy nhiên, đoàn quân của HLV Takashi cũng không phải đợi quá lâu để có bàn nâng tỷ số. Phút 30, hậu vệ Australia chuyền bóng thẳng vào chân Nguyễn Thị Nguyệt của đội chủ nhà, để Nguyễn Thị Nguyệt chuyền bóng cho Minh Nguyệt hạ thủ thành Micah trong pha đối mặt, nâng tỷ số lên 2-1 cho đội tuyển nữ Việt Nam.
Những tưởng việc dẫn trước sẽ giúp cho các cô gái thi đấu tốt hơn trong hiệp 2, nhưng một lần nữa chúng ta lại không… “thuộc bài”, khi để thua 2 bàn thua khá chóng vánh ngay đầu hiệp 2.
... nhưng đội tuyển nữ Việt Nam vẫn không thể vượt qua U20 Australia (ảnh: Trọng Vũ)
Phút 55, nhận đường chuyền dài từ phần sân nhà, Megan bên phía U20 Australia bứt tốc độ vượt qua trung vệ đội tuyển Việt Nam, hạ thủ môn Kiều Trinh trong pha đối mặt, gỡ hòa 2-2 cho đội bóng nữ đến từ xứ Chuột Túi.
Chưa hết, ở phút 73, hậu vệ đội chủ nhà kèm người không sát, để Peatrice Goad ung dung đệm bóng cận thành, nâng tỷ số lên 3-2 cho U20 Australia.
Dù Tuyết Dung có pha đánh đầu cận thành, gỡ hòa 3-3 ở phút 84, nhưng đội tuyển nữ Việt Nam vẫn không thể đưa trận đấu vào loạt sút luân lưu, bởi ở phút bù giờ thứ 2, hàng thủ chủ nhà lại một lần nữa để “sổng” Megan, tạo điều kiện cho cầu thủ này sút bóng từ khoảng 10m, ấn định chiến thắng 4-3 cho đội bóng nữ xứ Chuột Túi.
Thua trong trận tranh hạng 3, đoàn quân của HLV Takashi trắng tay ở giải đấu mà họ đặt quyết tâm lấy lại ngôi hậu Đông Nam Á.
Trọng Vũ
(Nguồn: Dân trí)
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
© Báo điện tử Tổ Quốc được thành lập ngày 01/9/2006
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
Giấy phép hoạt động Báo điện tử số 220/GP-BTTTT do
Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 29/04/2016 (cấp mới)
Tổng Biên tập: NGUYỄN THANH LIÊM
Toà soạn: Số 20 ngõ 2, phố Hoa Lư, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Điện thoại: 043 9745846/47 (máy lẻ 402) /043 9742817
Văn phòng TP HCM: Lầu 3, tòa nhà Vụ Công tác phía Nam, VP Quốc hội
Số 54 - 56 Nguyễn Văn Trỗi, P.15, Quận Phú Nhuận, TP HCM
Điện thoại: 083.7270808
E-mail : toasoan@toquoc.gov.vn
Liên hệ quảng cáo : Hotline: 0968933869

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=wUn3GiWN6pJhzKcXZG826KC6B2EnZhWZz2_-Ly4DuPD1S7C23KDbmGhu5EuIyPGHuzIJh2o6wwDhBPbu95dSygTBeLgNpl7EcYGaThoGA60rq7Ji5xhcXy7N_N0YAFm30reb2QyLhx8fX_RsJiYhRA2; domain=toquoc.vn; expires=Sun, 04-Jun-2017 01:54:15 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from cache13


text:
Thang đo : 0-100 bar, 0-160bar, 0-250bar,...
Kết nối : ren
Tín hiệu ra : 4-20mA, 0-10V, công nghệ 2 dây .
Website: www.vn-tech.com.vn
Hàng luôn có sẵn trong kho . Hàng nhập khẩu trực tiếp từ Đức
Contact : 0978.79.55.66 or 090.414.8763 - Mr Hòa
Mail : hoa.vntech@gmail.com

Cache-Control: public, max-age=360

Connection: close


text:
Ngẫu nhiên được một viên có thể tùy ý xuyên qua tiểu thuyết thế giới Long Vương Giới chỉ, khó chịu học sinh cấp ba Cổ Lý Ngọc liền như vậy mở ra đắc ý nhân sinh.
Rong ruổi Đại Mạc, vung kiếm Giang Nam, Anh Hùng vì là hữu, mỹ nhân làm bạn, người không hung mãnh uổng thiếu niên.
Quách Tương buồn phiền, Trình Anh u buồn, Thần Điêu thế giới đã không còn hiểu ra Dương Quá ngộ chung thân tiếc nuối; Tĩnh Dung truyền nhân, thơ ngũ tuyệt xếp thứ tự, Hoa Sơn đỉnh cao nhất có thêm một vị đeo kiếm thiếu niên.
Quang minh đỉnh thí thân thủ lùi sáu đại phái, Vô Lượng Sơn tìm bí kíp ngộ Mộc Uyển Thanh. Món ăn dân dã chiếm được phanh luộc vị thiên nùng, Tiếu Ngạo Giang Hồ chín kiếm hỏi vấn đỉnh?
Phóng ngựa thủy hử tam quốc, đàm tiếu dụng binh, kết giao Anh Hùng hảo hán; mộng du hồng lâu cảnh Huyễn, tăng xóa bản án, Kim Lăng mười hai sai Vận Mệnh thay đổi.
500 năm trước, dưới gốc cây bồ đề, bảy mươi hai biến. Năm trăm năm sau, Đại Thánh trở về, thiên ngoại Phi Tiên.

WARC-Truncated: length

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) OpenSSL/1.0.1e-fips PHP/7.0.16

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Hiện menu
doc truyen
Danh sách
Truyện mới cập nhật
Truyện Hot
Truyện Full
Thể loại
Tiên Hiệp
Kiếm Hiệp
Ngôn Tình
Đô Thị
Quan Trường
Võng Du
Khoa Huyễn
Huyền Huyễn
Dị Giới
Dị Năng
Quân Sự
Lịch Sử
Xuyên Không
Trọng Sinh
Trinh Thám
Thám Hiểm
Linh Dị
Sắc
Ngược
Sủng
Cung Đấu
Nữ Cường
Gia Đấu
Đông Phương
Đam Mỹ
Bách Hợp
Hài Hước
Điền Văn
Cổ Đại
Mạt Thế
Truyện Teen
Tiểu Thuyết Phương Tây
Nữ Phụ
Light Novel
Văn học Việt Nam
Đoản Văn
Khác
Tùy chỉnh
Màu nền
Xám nhạt
Xanh nhạt
Vàng nhạt
Màu sepia
Xanh đậm
Vàng đậm
Vàng ố
Màu trắng
Hạt sạn
Màu tối
Font chữ
Palatino Linotype
Bookerly
Minion
Segoe UI
Roboto
Roboto Condensed
Patrick Hand
Noticia Text
Times New Roman
Verdana
Tahoma
Arial
Size chữ
16
18
20
22
24
26
28
30
32
34
36
38
40
Chiều cao dòng
100%
120%
140%
160%
180%
200%
Full khung
Có
Không
Không cách đoạn
Có
Không
Truyện
Cấm Em Rời Xa Anh Nửa Bước!
Chương 73
Cấm Em Rời Xa Anh Nửa Bước!
Chương
73
Chương
trước
Chương
tiếp
Cả ngày hôm đó Khoa không được đến gặp An nữa, cậu chỉ gọi điện thoại để tạm biệtAn rồi lên máy bay thôi.
Dặn dò có, an ủi có, động viên có, Khoa cố gắng giúp An mạnh mẽ hơn để không bỏ cuộc vào lúc này.
Không hiểu sao lần này Khoa đi An lại cảm thấy bất an đến thế, thôi thì cứ mặc kệ giao phó cho số phận vậy, chuyện gì đến ắt sẽ đến mà thôi.
…
Ở lại em nhé, ngày mai anh sẽ về
Anh chỉ mang nỗi nhớ em thêm xa
Mang đợi chờ, thêm dài ngắn
Anh chỉ thêm kỉ niệm là những chuyến đi
Rồi có lúc em sẽ khóc tựa vai gió, tựa bóng anh ngập ngừng trôi
Vì anh biết vắng anh phố quen rất buồn
Vắng anh em vắng một bờ vai..
Anh đâu muốn xa con phố ta đã yêu
Nơi ấy hẹn hò đôi ta chuyện trò
Nơi ấy đã từng đón đưa em từng chiều tới trường
Anh đâu muốn xa bóng dáng anh yêu thương
Đôi vai hao gầy mỏng manh tâm hồn
Anh hứa sẽ về với em như lời hứa anh từng
Xin em hãy chờ anh về.
…
Buổi chiều, đang đi lang thang một mình trên đường thì Đức xuất hiện, vẫn chỉ là mấy câu xả giao bình thường không hơn không kém.
-Dạo này thấy tâm trạng em không được tốt, có chuyện gì sao?
Đức quan tâm hỏi han nhưng An chỉ lắc đầu không nói, có những chuyện thêm một người biết cũng chẳng giải quyết được gì.
-Anh đưa em đến một nơi.
Nói xong Đức chở An đi đến chân một cây cầu bên ngoài thành phố, đứng ở đây có thể tận hưởng từng cơn gió mát lạnh thổi vào người. Tránh xa cái thành phố chật chội chỉ toàn khói bụi và tiếng còi xe, nơi đây như là thiên đường của những người yêu thích bình yên tĩnh lặng.
-Thoải mái hơn chút nào không?
An khẽ gật đầu. Ánh mặt trời chiếu rọi lên khuôn mặt thanh thoát của An khiến cô thêm xinh đẹp, bất giác Đức có cảm giác muốn chạm vào cô gái này biết bao.
-Cậu ấy ở xa lắm, khoảng cách sẽ làm cho tình yêu phai nhạt, em không nghĩ vậy sao?
Quay sang nhìn Đức, An khẽ cười nhạt. Tại sao ngay cả Đức cũng nghĩ như thế trong khi cô thật sự đang rất cần một lời động viên để đủ sức bước tiếp.
Có thật tình yêu sẽ phai nhạt theo thời gian hay không, hay là nó sẽ trở nên mãnh liệt hơn vì khoảng cách?
Nếu Khoa ở đây, cậu sẽ rất dứt khoát mà khẳng định “Cho dù thời gian có thay đổi tất cả nhưng chắc chắn tình yêu của hai đứa mình sẽ không bao giờ thay đổi”.
Nhưng bây giờ Khoa đang ở một nơi xa xôi, làm sao biết cảm giác chông chênh của An như lúc này chứ,
-Anh cũng nghĩ vậy sao? Nếu như tình yêu đối với ai cũng mong manh như vậy thì có lẽ sẽ chẳng ai đủ can đảm mà yêu đâu.
-Em yêu cậu ấy lắm sao?
-Nếu không yêu anh ấy nhiều như vậy chắc em sớm đã buông tay rồi.
Đức nhìn cô gái bên cạnh, môi mỉm cười nhưng đôi mắt lại chất chứa một nỗi buồn vô tận. Cô mỏng manh lắm, tưởng tượng chỉ cần một cơn gió nhẹ cũng đủ bay đi nhưng bên trong lại kiên cường đến kỳ lạ. Thật lòng đôi khi anh không muốn tiếp tục công việc này nữa nhưng bản thân hình như lại thích cô thật rồi.
-Thái An, em hạnh phúc chứ?
-Tất nhiên rồi, nếu anh có mục đích để sống, có niềm tin để chờ đợi và có một người để yêu thương thì chắc sẽ hạnh phúc, đúng không?
Bây giờ thì Đức cũng đã hiểu vì sao chàng trai kia lại yêu An đến như thế, cho dù người khác có làm cách này cách kia cũng không thể thay đổi được tình yêu của cậu.
An cũng vậy, trải qua một thời gian tiếp cận, theo đuổi nhưng rõ ràng cô vẫn chẳng đặt anh trên mức tình bạn thông thường. Nếu là một người khác không có người yêu bên cạnh lại chịu áp lực từ nhiều phía như vậy chắc chẳng thể nào từ chối một con người ưu tú như anh. Nhưng An lại khác, trong tim cô chỉ có một người và luôn hướng về một nơi mà thôi.
Anh thật sự ngưỡng mộ tình yêu của hai người này lắm.
-Nếu sau này có bất cứ chuyện gì cứ đến tìm anh nhé.
-Cảm ơn anh.
Cuộc trò chuyện chỉ dừng lại ở mức đó nhưng hậu quả về sau lại không lường trước được, An vẫn chẳng mảy may nghi ngờ điều gì bởi cô không biết lòng người lại khó lường như vậy.
…
Thời gian trôi qua, cả An và Khoa đã chững chạc hơn, không còn mơ mộng như tình yêu của cái tuổi mới lớn nữa, có lẽ do khoảng cách đã làm tim người ta chai sạn hơn hay vì khó khăn trước mắt khiến cả hai nản lòng.
Khoa vẫn đều đặn trò chuyện khích lệ làm An cũng cảm thấy vơi đi phần nào bất an đang hiện hữu.
-Chỉ còn một năm rưỡi nữa thôi, em nhớ phải chờ anh về nhé.
-Em có thể chờ bao lâu cũng được, miễn sao anh trở về là được rồi.
Một mơ ước nhỏ nhoi nhưng không biết có thể thành hiện thực được hay không, nhưng cô vẫn cứ chờ dẫu đôi lúc tưởng chừng như rất mong manh không bền vững.
Thỉnh thoảng có thời gian, An đến thăm Thái, kể cho Thái nghe những chuyện đang xảy ra bên ngoài phòng giam và về chuyện của Khoa. Anh không nói gì nhiều, chỉ khích lệ vài câu nhưng lại có thể tiếp thêm sức mạnh cho An.
-Tình yêu mà, đôi lúc có khó khăn mới nhận ra đối phương quan trọng với mình thế nào. Hãy nghĩ về những kỷ niệm đẹp của hai đứa và cố gắng đeo đuổi hạnh phúc của mình. Hãy nhớ rằng cho dù em có quyết định như thế nào đi chăng nữa thì anh vẫn sẽ ủng hộ em.
Thái vẫn thế, vẫn là một người anh tốt trong mắt An. Lời nói của anh có một ma lực giúp An thêm tin vào cuộc sống, vào những điều tưởng chừng như chưa hề tồn tại.
Trên đường trở về nhà, An khẽ vu vơ hát bài hát Khoa thường hay hát cho cô nghe.
“Anh đâu muốn xa bóng dáng anh yêu thương, đôi vai hao gầy mỏng manh tâm hồn.
Anh hứa sẽ về với em như lời hứa anh từng
Xin em hãy chờ anh về…”
Cô nhớ lại câu hỏi của Đức, cô có đang thật sự hạnh phúc không? Ngay cả bản thân mình cô cũng chẳng thể trả lời được. Lắm lúc nghĩ về Khoa, nghĩ về những kỷ niệm đẹp của hai đứa cô thật sự rất hạnh phúc, nhưng khi nghĩ về tương lai phía trước, về sự khó khăn mà bản thân phải đối diện cô bỗng thấy dũng khí trong người không còn nữa.
Gia đình, bạn bè, tình yêu, hình như tất cả mọi thứ đều không giống như cô mong ước.
Gia đình tan vỡ, cha mẹ ly dị, chị gái bị bệnh tâm thần, càng ngẫm nghĩ An càng cảm thấy mình hoàn toàn không xứng đáng với Khoa, sẽ chẳng có gia đình nào lại chấp nhận một cô gái quá khứ chẳng mấy tốt đẹp, tương lai lại chẳng có gì tươi sáng.
An cảm thấy thật sự rất chua chát, khi còn nhỏ cô đã từng ước mơ rất nhiều, cũng chẳng bao giờ nghĩ đến sau này mọi thứ có thể xáo trộn nhiều như vậy. Hóa ra hạnh phúc vốn dĩ lại là thứ khó sở hữu, khó cầm nắm đến thế, vậy mà bấy lâu nay cô ngây thơ nghi rằng chỉ cần tình yêu đủ lớn thì hạnh phúc sẽ tự tìm về.
Cô đã sai vì quá thiêng liêng hóa tình yêu, có lẽ trải nghiệm lần này sẽ giúp cô trưởng thành hơn.
Chương
trước
Chương
tiếp
Báo lỗi chương
Bình luận
Bạn có thể dùng phím mũi tên để lùi/sang chương. Các phím WASD cũng có chức năng tương tự như các phím mũi tên.
Truyện Full
-
Đọc truyện
online,
đọc truyện
chữ,
truyện hay
. Website luôn cập nhật những bộ
truyện mới
thuộc các thể loại đặc sắc như
truyện tiên hiệp
,
truyện kiếm hiệp
, hay
truyện ngôn tình
một cách nhanh nhất. Hỗ trợ mọi thiết bị như di động và máy tính bảng.
Contact
-
ToS
-
Sitemap
ma thien ky
tien nghich
thieu gia ac ma dung hon toi
truyen dam my
chua te chi vuong
tam sinh tam the thap ly dao hoa
linh vu thien ha
quan khi
dai thieu gia em lay cau
doc ton tam gioi
quan thuat
quan sach
quan bang
tru tien
lac hong ky

Cache-Control: max-age=3600, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Accept-Ranges: bytes


text: Một ông già mặc đồ ngủ mở cửa căn hộ của mình. Ông ta nghi ngại đưa mắt nhìn ra chiếu nghỉ cầu thang và trông thấy tôi quỳ gối tại đó. Tôi đau như hoạn, đau đến mức phải cắn môi để khỏi gào lên, nhưng dù vậy tôi vẫn trấn an ông ta. Để ông già hiểu rằng tôi không phải là một mối đe dọa ghê sớm đối với trật tự xã hội, tôi đã kính cẩn nghiêng mình chào ông ta. Tôi, Benny, gã Thất Bại Cấp Quốc gia. Ông già đóng cửa đánh sầm một tiếng, tôi còn nghe thấy tiếng ông ta xoay chìa khóa mấy vòng và cài chốt xích an toàn. Chắc ông ta nghĩ tôi là thành viên của một giáo phải quái gở nào đó đang lên đồng cầu nguyện tại cầu thang trước khi thu thập môn đệ. Lạy trời!Bạn đã bao giờ thử lái xe với một chân cứng đơ, chân còn lại phải đảm trách cả côn lẫn thắng cùng lúc hay chưa? Chiếc xe của tôi nhấp nhổm hệt như một con thỏ phi trên ruộng khoai vậy.Nhưng như thế càng tốt, vì suốt cả ngày hôm sau, cái chân đau không cho phép tôi nghĩ đến chuyện khác. Đau đến thế cơ mà. Nói chứ nếu suy nghĩ lan man có khi bộ óc tôi chập mạch mất thôi. Désirée. Những cảm xúc cũ khiến lòng dạ tôi tan nát. May là Anita đã ngủ lúc tôi về đến nhà, và cẫn còn say giấc nồng khi tôi khập khiễng lê bước ra ngoài chuồng bò vào sáng hôm sau. Thậm chí tôi còn tránh nhìn vào những cuộn len và que đan của Anita nằm trên băng ghế trong nhà bếp khi ngồi uống cà phê. Cốc cà phê hòa ra pha vội bằng nước nóng trong vòi, để tôi có thể biến ra khỏi nhà thật nhanh mà không phải nhìn vào ánh mắt của cô ấy.Sau đó là màn vắt sữa với cái chân thẳng đuỗn. Đầu gối tôi nóng rần rật và sưng to như một quả bóng ném. Khập khiễn chán, tôi trông thấy cái ghế đẩu vắt sữa một chân có gắn lò xo mà người ta hay buộc vào thắt lưng. Do đã lâu không dùng đến nó, tôi quên mất cách giữ thăng bằng và ngã lăn xuống rãnh nước thải, một lần nữa bị đập cùi chỏ đau điếng. Nằm sõng soài trong nước bẩn, tôi cười như thằng dở hơi, tự rủa đáng đời cái thằng tôi ngu ngốc. Tôi còn nghĩ nếu kể lại chuyện này cho Désirée nghe thì cô ấy buồn cười lắm. Tôi gần như xấu hổ vì đã vui như thế.Chỉ có điều là, tôi không thể kể được, Hiện tại đây không phải là thời điểm thích hợp để tán gẫu và pha trò. Thứ nhất, chỉ nội việc quay vào nhà buổi tối đã đủ khiến tôi mất hết hồn vía. Tôi phải nói dối Anita. Cô ấy đã chuẩn bị món xúc xích xông khói nấu với khoai tây và thì là cho bữa tối, món khoái khẩu của tôi. Tôi nhận thấy quyển catalogue đồ trang sức của thương hiệu Guldfynd được đặt trên băng ghế, mở ngay mục nhẫn cưới. Nếu đây mà là tình cờ thì tôi đi đầu xuống đất, nhưng tôi cứ vờ như không thấy gì cả. Nhận ra ánh mắt đầy thắc mắc của Anita, tôi bịa ra chuyện mình bị trượt chân trong vựa cỏ khô và ngã đập đầu gối, sẵn dịp thêm thắt tí gay gấn để kiếm cớ kêu ca. Thằng đần trong tôi tìm cách gỡ gạc sau sai lầm mà lại. Nhưng nó vẫn thành công như mọi lần. Máu y tá trong người Anita đã thắng thế, cô kiểm tra cái đầu gối của tôi một cách thành thạo trước khi băng bó và tuyên bố tôi chỉ bị bong gân nhẹ.Bằng giọng nghẹn ngào, tôi lí nhí bảo Anita là Berggren ở làng bên nhờ điền giúp một mẫu đơn, trước khi tập tễnh bước ra ô tô. Phóng xe như ma đuổi về hướng thành phố được một lúc thì tôi nhớ ra nhà Berggren nằm ở hướng ngược lại. Nếu Anita mà nhìn qua cửa sổ lúc tôi lên đường thì chắc chắn tôi sẽ không thoát được màn tra hỏi khi quay về.Mặc kệ vậy. Quan trọng nhất là đi được ra khỏi nhà. Tôi là người đàn ông đang thực hiện một sứ mệnh cao cả kia mà. Một người hùng đem năng lực phi phàm của mình đến giúp một nàng Tôm bé nhỏ! Tôi chỉ thiếu mỗi chiếc áo choàng và bộ đồ bó sát. Cùng với cái lôgô trên ngực... vẽ hình một chú tinh trùng to tướng, chẳng hạn?Tôi tự hỏi liệu có nên nghĩ theo hướng mình là đối tượng bị lợi dụng hay không. Như thế không phải lạm dụng tình dục hay sao, việc bắt một anh người yêu cũ phục vụ mình chỉ vì muốn có con bằng mọi giá ấy? Đáng lẽ tôi nên vênh váo đáp lại rằng cô ấy chỉ việc tìm đến ngân hàng tinh trùng mới phải.Nhưng thôi, dù sao tôi cũng biết đây là một việc mà mình không thể không làm, cho dù có phải nhảy lò cò đến tận thành phố. Và tình yêu trẻ con cũng không phải là một suy nghĩ nhất thời của Désirée. Điều duy nhất khiến tôi không hát vang bài Hosanna trong xe hơi là bởi một mối ngờ vực rất nhức nhối, rằng cô ấy chỉ mong mỏi có một đứa bé lẵng nhẵng bám đuôi, chứ nào phải tôi. Đương nhiên tôi đã nhốt toàn bộ sự nghi ngờ của mình dưới giếng sâu và đậy nắp thật kín. Có lẽ tôi sẽ không cần phải giải thích gì với Anita. Ai mà biết được, biết đâu tôi đã tiếp xúc với khối kryptonite xanh lá cây và bị nó tiêu diệt sạch sẽ các chú tinh trùng thì sao? Hoặc là tôi bị nhiễm chất diệt cỏ, diệt chuột trong nông trại? Trong trường hợp đó, liệu tôi còn có ích gì cho Désirée?Sau khi làm xong chuyện phải làm, Désirée khóc lóc và bảo là không muốn chúng tôi gặp lại nhau nữa, vì cô ấy lại bắt đầu thấy nhớ tôi. Lại bắt đầu thấy nhớ? Tôi á? Tôi lúng túng đến nỗi chỉ nói được mỗi hai chữ “Thế à”, trước khi quay về nhà với một cái đầu nhức như búa bổ. Nhưng tối hôm sau tôi vẫn mò đến. Chúng tôi đã thỏa thuận làm ba lần. Nếu cô ấy không chịu, tôi sẽ hỏi cô ấy có ý gì khi nói ra mấy chữ “lại bắt đầu thấy nhớ”.Nhưng lần này thì cô ấy không có nhà. Chẳng biết sao nữa, nhưng Désirée không mở cửa. Chương trướcChương tiếp Báo lỗi chương Bình luậnBạn có thể dùng phím mũi tên để lùi/sang chương. Các phím WASD cũng có chức năng tương tự như các phím mũi tên.Truyện Full - Đọc truyện online, đọc truyện chữ, truyện hay. Website luôn cập nhật những bộ truyện mới thuộc các thể loại đặc sắc như truyện tiên hiệp, truyện kiếm hiệp, hay truyện ngôn tình một cách nhanh nhất. Hỗ trợ mọi thiết bị như di động và máy tính bảng.Contact - ToS - Sitemap ma thien ky tien nghich thieu gia ac ma dung hon toi truyen dam my chua te chi vuong tam sinh tam the thap ly dao hoa linh vu thien ha quan khi dai thieu gia em lay cau doc ton tam gioi quan thuat quan sach quan bang tru tien lac hong ky