markdown:
Xin giới thiệu bài viết “Khoa học, Đại học, và Lí tưởng tuổi trẻ” của anh Ts Nguyễn Xuân Xanh. Thật ra, đây là một bài nói chuyện trước giảng viên và sinh viên ĐH Hoa Sen nhân ngày khai giảng niên học mới (5/10/2012) vừa qua. Một trong những câu hỏi anh Xanh dằn dặt suy nghĩ là tại sao phương Tây phát triển khoa học và công nghệ (KHCN) tốt hơn phương Đông (Á châu và Trung Đông), trong khi phương Đông đã từng đi trước phương Tây về KHCN. Cố nhiên, có nhiều cách trả lời, tuỳ theo góc độ nhìn và quan điểm cá nhân. Đọc bài này các bạn sẽ tự tìm cho mình một vài câu trả lời. Tôi thì dằn dặt với câu hỏi tại sao KHCN nước ta không phát triển bằng mấy nước trong vùng, dù trước 1975 họ chẳng hơn, có thể còn kém hơn, chúng ta. Nghĩ đi nghĩ lại tôi thấy con người và văn hoá là yếu tố quan trọng. Có lẽ quan điểm này chịu ảnh hưởng từ “Sự điêu tàn của văn hoá” của La Thành mấy năm trước đây. N.V.T.
Nguyễn Xuân Xanh
Nội dung:
Mở đầu/ Khoa học/ Lịch sử khoa học/ Đại học/ Đại học Humboldt/ Ai 'trị vì' thế giới?/ Khoa học vào phương Đông/ Lý tưởng tuổi trẻ.
Các bạn sinh viên, các giảng viên và anh chị quý mến,
Tôi xin được bắt đầu buổi nói chuyện hôm nay với những vần thơ như thế của nhà thơ Ba tư Rumi thế kỷ thứ 13, người có ảnh hưởng lớn đến văn học Hồi giáo, những vần thơ như muốn nhắc nhở và đánh thức lại sự to lớn, giàu có vốn tiềm tàng trong mỗi con người chúng ta. Chúng ta cần lắm những lời nhắc nhở như thế trong thời đại tù mù những giá trị này.
Cái gì có thể giúp các bạn trẻ tạo nên đôi cánh? Đại học là một con đường, tuy chắc không phải con đường duy nhất, là nơi các bạn đang bước vào và theo đuổi việc học. Đại học có thể đem lại những giá trị nào? Charles William Eliot, chủ tịch của đại học Harvard, người biến Harvard từ một trường college tỉnh lẻ lên thành một đại học nghiên cứu ưu việt, trong một bài diễn văn năm 1876 (mừng chủ tịch đầu tiên Daniel C. Gilman của đại học Johns Hopkins) có phát biểu những lời sau đây về những giá trị mà đại học có thể mang lại cho các bạn:
“Sự vĩ đại đích thực của một quốc gia không nằm ở lãnh thổ, thu nhập, dân số, thương mại, hoa màu hay hàng chế biến, mà chính ở các giá trị tinh thần và phi vật chất; ở sự tinh khiết, sự dũng cảm và tính chính trực của dân tộc đó, ở thi ca, văn chương, khoa học và nghệ thuật mà dân tộc đó đã tạo ra, ở giá trị đạo đức của lịch sử và đời sống của họ. Đối với quốc gia, cũng như cá nhân, không có gì khác hơn là sự ưu việt đạo đức mới là bất biến và vĩnh cửu có lợi. Các đại học, được dìu dắt khôn ngoan, lưu trữ vốn trí thức của giống nòi, và trở thành những nguồn suối của sức mạnh tinh thần và đạo đức. Ở đây các bước chân trẻ, tránh xa những lối mòn bẩn thỉu của ham muốn thấp kém và tham vọng trần tục, có thể bước đi trong những dấu chân của những người quá cố lừng lẫy – những nhà thơ, nghệ sĩ, triết gia và chính khách của quá khứ; ở đây những mái đầu tươi rói có thể thám hiểm những vùng đất mới và tăng trưởng vốn tri thức lên; ở đây chốc chốc những con người vĩ đại có thể được đào tạo thành các nhà lãnh đạo dân tộc; ở đây ánh sáng soi sáng của thiên tài chốc chốc loé lên để làm hoan hỉ nhân loại; trên hết, ở đây nhiều thế hệ của thanh niên có thể học lấy sự chính trực. (Charles W. Eliot, 1876)
Thời điểm bài nói chuyện của Eliot chưa lâu lắm. Nó nằm trong giai đoạn phát triển đỉnh cao của đại học châu Âu, đang lan truyền và tạo sự chuyển biến có tính chất cách mạng đến Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ và dần dần đến khắp thế giới.
Các bạn sinh viên, các anh chị quý mến,
Ngày 4 tháng 7 vừa qua thế giới nhận được tin ‘hoả tốc’, rằng trung tâm nghiên cứu hạt nhân CERN ở biên giới Thuỵ Sĩ và Pháp cuối cùng đã tìm ra hạt Higgs. Cuộc săn lùng gần nửa thế kỷ đã thành công. Với cơ chế hạt Higgs, các hạt cơ bản tạo ra vật chất trở nên có khối lượng. Bạn hãy tưởng tượng, vũ trụ là cánh đồng bùn bất tận, và bạn đi trong đó. Bạn sẽ thấy có sức nặng dưới chân. Đó chính là bạn đã có khối lượng từ sự tương tác của bạn với cánh đồng bùn. Không có hạt Higgs, không có thế giới, trái đất, và cả chúng ta.
Các bạn còn nhớ: Cách đây hơn hơn 3 thế kỷ, Newton đã đề ra hai khái niệm quan trọng: khối lượng và lực hấp dẫn, mà không lý giải được chúng là gì và từ đâu mà có. Phải đợi đến năm 1915, tức sau hơn 200 năm, Einstein mới giải mã được lực hấp dẫn bằng thuyết tương đối rộng của mình, điều đó đã đem lại cho ông vinh quang tột đỉnh. Giờ đây khái niệm khối lượng cũng được giải mã luôn.
Đó là câu chuyện thời sự.
Nhưng khoa học không phải khám phá những định luật tận cùng của vũ trụ chỉ để hiểu biết thuần tuý về lý thuyết, mà có những đóng góp rất quyết định vào sự thay đổi căn bản bộ mặt xã hội thế giới. Không có các cuộc cách mạng khoa học, cùng với các cuộc cách mạng công nghiệp là những người anh em sinh đôi, khó hình dung được cuộc sống ngày nay của chúng ta với những phúc lợi và tiện nghi như iPhone, iPad, xe hơi có hệ thống định vị GPS…
Các bạn hãy nghe nhà khoa học C. P. Snow, tác giả của quyển sách Hai nền văn hoá phát biểu:
Cuộc cách mạng khoa học là con đường duy nhất mà trên đó đa số con người có thể đạt đến những phúc lợi cơ bản (cuộc sống lâu, đầy đủ thực phẩm, con cái lành mạnh), những phúc lợi mà chúng ta nhận lấy một cách đương nhiên, nhưng lại là những phúc lợi trong thực tế chỉ được mang lại cho chúng ta chỉ vì cách đây không lâu chúng ta đã có cuộc cách mạng khoa học. Phần lớn con người đã hối hả lao vào cuộc cách mạng đó như cơ hội cho phép họ.
Các bạn đã biết khoa học hình thành từ bao giờ và tiến hoá ra sao? Đây là một chương rất thú vị của lịch sử khoa học để chúng ta biết vì sao và từ đâu chúng ta có cơ hội đứng đây hôm nay, đang sống trong thời đại này với rất nhiều tiện nghi tuyệt vời như chúng ta thấy. Chúng ta thử điểm lại vài nét chính.
Khoa học mà chúng ta hôm nay học, được các sử gia xem bắt nguồn từ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên với các nhà khoa học đầu tiên như Thales, Anaximander, Anaximanes của thành phố Miletos, Hy Lạp cổ. Ý tưởng vĩ đại của họ là thế giới có thể được hiểu bằng lý trí của con người, chỉ cần có óc tò mò, quan sát và không mê tín. Thế giới theo họ không phải là chỗ tụ tập của thần linh để tuỳ tiện hoạt động và điều khiển, mà thế giới vận hành theo một cơ chế phức tạp với những định luật vĩnh cửu nội tại như một cosmos. Những người Babylon, Ai Cập biết nhiều về qui luật của các quỹ đạo tinh tú và hiện tượng nhật thực, nguyệt thực, nhưng họ chỉ tin đó là những sự huyền bí tôn giáo và không quan tâm tìm những lời giải thích bằng khoa học. Thời kỳ Thales được gọi là thời Khai minh Ionia, với văn hoá khai phóng và khoa học phát triển mạnh mẽ, chế độ chính trị thông thoáng, xuất phát từ vùng có địa danh Ionia phía Đông Hy Lạp, ngày nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ.
Các bạn nhớ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên cũng là thế kỷ chào đời của Phật Thích Ca, Lão Tử và Khổng Tử ở phương Đông. Đó là một sự trùng hợp rất thú vị.
Nhưng rồi khoa học phải chia tay dòng suối hoạt động trí thức vào thế kỷ thứ 3 TCN sau khi nó đã đi vào trung tâm sinh hoạt văn hoá của Hy Lạp, để rồi, sau Plato, Aristote dần dần nhường chỗ cho những quan tâm về đạo đức, tôn giáo và siêu hình. Đến thế kỷ thứ 6 SCN, hoàng đế Justinian của Đế chế Byzantin (La Mã phía Đông, thủ đô Constantinople, nay Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ) đóng cửa các trường triết học Athen vì những gì được dạy ở đó không phù hợp với tinh thần của Kitô giáo. Năm trước, nhà triết học La Mã quan trọng cuối cùng Boethius cũng bị xử tử (Quyển sách nổi tiếng của ông để lại: Sự an ủi của triết học, Consolation of Philophy, năm 524). Hai sự kiện trên kết thúc giai đoạn phát triển tri thức cổ đại. Học thuật Hy Lạp không còn được chú ý. Châu Âu bước vào giai đoạn lịch sử gọi là “Thời kỳ đen tối” (Dark Ages).
Mãi ngót 2.000 năm sau, tức thế kỷ thứ 17, khoa học mới bừng sáng lại, với Galilei, Kepler, Descartes và Newton. Thế kỷ 17 là khúc quanh quan trọng của nhân loại đánh dấu thời đại khoa học và tư duy con người được cởi trói khỏi các sợi dây trói buộc thời Trung cổ. Trước đó, như khúc dạo đầu, năm 1543 Copernicus đã xuất bản quyển sách “Về sự chuyển động quay của các thiên thể”, gọi tắt Chuyển động quay, cho rằng mặt trời mới là trung tâm và trái đất mới quay xung quanh nó, không phải ngược lại. Ông chỉ dám phổ biến quan điểm đó trước khi ông mất, vì sợ quyền lực nhà thờ. Vũ trụ, cosmos, là một phần quan trọng trong đức tin của Công giáo La Mã. Ai muốn thay đổi trật tự của nó không tránh khỏi bị trừng phạt.
Nhưng nửa thế kỷ sau quyển sách Chuyển động quay của Copernicus, Galilei, như một Columbus trên trời, dám tranh đấu quyết liệt cho thuyết Copernicus sau khi ông nhìn thấy chứng cứ trên trời qua viễn vọng kính tự tạo. Ông là người đầu tiên biết dùng viễn vọng kính để khám phá bầu trời, và là người nhìn thấy nhiều nhất, do đó cũng bức xúc nhất. Cuộc đấu tranh kéo dài 24 năm rất gian truân, với cao điểm là tác phẩm nổi tiếng Dialogue, Đối thoại, được xuất bản năm 1632, để rồi kết thúc ngay sau đó bằng bản án lịch sử của nhà thờ bắt ông thề bỏ tín điều và ông đã bị quản thúc cho đến chết. Trong tuyệt vọng, vào những năm cuối đời, ông còn kịp viết thêm tác phẩm lớn Discorci (Nghị luận và Chứng minh toán học về Hai khoa học mới thuộc Cơ học và các Chuyển động), làm nền tảng của ngành vật lý hiện đại.
Galilei là một con người vĩ đại, đa tài đặc biệt. Những tác phẩm khoa học của ông đều là những án văn tuyệt tác có tính chất khai sáng tại bước ngoặc lịch sử của khoa học thế kỷ 17. Galilei tiếp nối tại Pisa, Padua, là những nơi ông đã từng hoạt động lâu năm, những gì Thales đã bắt đầu 2.000 năm trước tại Miletos.
Ngay sau bản án, các quyển sách bị cấm của ông Dialogue và Discorsi, được phổ biến mạnh mẽ ở nước ngoài, truyền đi cảm hứng cho cộng đồng khoa học châu Âu và tín hiệu của sự bứt phá. Isaac Newton là một trong những người đã đọc chúng ở tuổi thanh niên. Khoa học bừng lên phát triển như sau cơn ngủ đông 2.000 năm tại các quốc gia phía bắc dãy núi Alps, đặc biệt tại Hà Lan, Anh, Pháp, Đức. Trung tâm học thuật, từ Hy Lạp chuyển qua Ý, giờ đây chuyển lên phía Bắc châu Âu. Cả 200 năm sau bản án Galilei, buồn thay nước Ý ‘không dám’ có nhân tài đáng kể nữa.
Năm 1687, nghĩa là 45 năm sau ngày mất của Galilei, tác phẩm vĩ đại Các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên, gọi tắt là Principia của Newton ra đời, phát triển và khái quát hoá những khám phá của Galilei và Kepler thành khoa học hiện đại có giá trị phổ quát với sự chứng minh chặt chẽ toán học, mở ra một thời kỳ mới của khoa học không thể đảo ngược.
Khoa học hiện đại, cái mà chúng ta học ngày nay hình thành khá đầy đủ hình dạng vào thế kỷ 17, khi hai dòng thác “âm dương” hội tụ: đó là khoa học lý thuyết, episteme, và kỹ thuật ứng dụng, techne. Người thực hiện sự kết nối, tổng hợp của hai dòng thác này chính là Galilei, con người của cả lý thuyết lẫn thực hành.
Đặc điểm của xã hội phương Tây là không ngừng chuyển động. Các lực lượng sản xuất phát triển liên tục từ các thế kỷ 8,9 đến 15, 16 của thời Phục Hưng. Một lực lượng nghệ nhân, thủ công, tính toán, xây dựng đông đảo xuất hiện. Họ đều là những nghệ nhân đa năng, những người thực hành rất giỏi, tuy không được đào tạo qua trường lớp về lý thuyết. Hình tượng cao nhất của những con người đa năng đó là Leonardo da Vinci (1452-1519), một tài năng kiệt xuất.
Trong khi đó, khoa học dưới dạng kinh viện cũng không ngừng phát triển trong các đại học. Khoa học, triết học, y khoa, toán học của Hy Lạp cổ đại và Ả rập, thông qua cuộc dịch thuật vĩ đại thế kỷ 12 và 13, vẫn được tiếp tục phát triển trong đại học, tuy có phần bị che khuất bởi tấm vải giáo điều được tạo ra sai lầm từ triết học Aristote và kinh thánh. Nhưng sự kỳ diệu cuối cùng đã đến: sự hợp nhất của lý thuyết và thực hành, của hình ảnh học giả và người thợ thủ công để cho ra đời khoa học hiện đại. “Khoa học nối kết lý thuyết và thí nghiệm bắt đầu thật sự với công việc của Galilei” như Einstein & Infeld nói.
Joseph Needham, nhà Trung Hoa học lớn của thế kỷ 20 đặt câu hỏi tại sao hai dòng thác đó lại hội tụ tại phương Tây mà không phải tại phương Đông? Có nhiều cách lý giải. Joseph Needham tự trả lời một cách:
“Mối quan tâm đến tự nhiên không đủ, thí nghiệm có kiểm soát không đủ, phép qui nạp, thực nghiệm không đủ, sự tiên đoán nhật thực nguyệt thực và tính toán lịch không đủ - tất cả những điều đó người Trung Hoa đã có; rõ ràng chỉ một nền văn hoá trọng thương (mercantile) mới có năng lực thực hiện được những gì mà một nền văn minh nông nghiệp quan liêu không làm được, tức là hợp nhất được những ngành trước đó bị chia cắt của toán học và nhận thức tự nhiên.”
Trước thế kỷ 16 các nền văn minh lớn của thế giới xem như gần gũi nhau, nhưng từ thế kỷ 17 trở đi châu Âu đã bứt đi một cách không đảo ngược được. Lịch sử đã phân kỳ với các hệ quả ghê gớm cho nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Đại học mà các bạn đang theo học có tiền thân từ khoảng cuối thế kỷ 11 và 12 thời Trung cổ, gọi là universitas, tại cái nôi châu Âu. Sự ra đời của đại học Bologna, Paris, Oxford và Cambridge chấm dứt đêm dài của thời kỳ đen tối. Đó là sự chuyển động của học thuật ra khỏi tu viện để thâm nhập vào xã hội. Các tu sĩ tin rằng nó sẽ phát triển tốt hơn, rộng rãi hơn, phục vụ xã hội nhiều hơn. Học thuật bắt đầu lan toả xuyên quốc gia và phát triển mạnh.
Đại học Trung cổ đánh dấu sự ra đời của một tầng lớp trí thức độc lập, không lệ thuộc vào bộ máy quyền lực và bổng lộc, muốn có vai trò tích cực trong xã hội như những tác nhân, kẻ sáng tạo, không giống nhiều nền văn hoá khác mà ở đó sự sáng tạo đã bị trao về bộ máy cầm quyền hay cho thần linh, tôn giáo, con người không có vai trò gì đáng kể trong cuộc khám phá vĩ đại của nhân loại. Lịch sử của châu Âu là lịch sử của sự khẳng định con người, cá nhân với dấu ấn mạnh mẽ của nó, từ suối nguồn của văn minh Hy Lạp: “Các dân tộc khác làm ra thần thánh, vua chúa và ma quỷ. Chỉ có dân tộc Hy Lạp làm ra con người” (W. Jaeger), đặt con người vào vị trí trung tâm.
Nói đến đại học Trung cổ không thể không nói đến cuộc dịch thuật vĩ đại cùng thời kỳ để chuyển ngữ sang tiếng La tinh những tác phẩm kinh điển của các học giả Hy Lạp như Aristote, Euclid, Hippocrates, Galen, Ptolemy và của một số học giả Ả rập như Alhazen (Quang học), al-Khawarizmi (Đại số). Cuộc dịch thuật này ảnh hưởng quyết định đến đời sống trí thức châu Âu trong việc hình thành một thế giới quan đầy tính lý tính, lô gích, khoa học xem thế giới là một cỗ máy được tổ chức tinh vi nhưng có thể hiểu được, từ các hành tinh đến con người, động vật, vật chất vô sinh, thể hiện tiếp truyền thống của Khai minh Ionia.
Tại Trung Hoa, cùng lúc, phong trào học thuật sống dậy cũng vào thế kỷ 12, với chủ nghĩa Tân-Khổng giáo, Chu Hy, người tiêu chuẩn hoá các bộ sách Tứ thư, Ngũ kinh dùng cho các kỳ thi hoàng gia chọn nhân tài phục vụ bộ máy nhà nước và tồn tại cho đến thế kỷ 20. Nhưng nền học thuật Trung Hoa thiếu các hạt giống khoa học, triết học của Hy Lạp và phương Tây. Khổng giáo không quan tâm đến khoa học, chỉ quan tâm đến đạo đức và nhân văn.
Cuối thế kỷ 15, châu Âu hầu hết được bao phủ bởi một mạng lưới đại học đáng kể, ước tính có khoảng trên 80 đại học mà phần lớn vẫn còn tồn tại hôm nay. Anh quốc, ngoài Oxford, Cambridge có thêm các đại học Glasgow, St. Andrew, Aberdeen. Bắc Âu có Kopenhagen, Uppsala. Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha có rất nhiều đại học. Trong thời gian 1350-1500 có khoảng 750.000 người đã ghi danh, một con số rất ấn tượng trong thời bấy giờ.
Nhưng khi cuộc cách mạng khoa học thế kỷ 17 diễn ra thì đại học chưa phải là cái nôi của khoa học, một sự “trớ trêu” của lịch sử! Khoa học mới, nảy mầm từ thực nghiệm, được tiến hành dưới dự bảo trợ của các mạnh thường quân, hay của các đại danh tại các lãnh địa, nhưng không diễn ra trong khuôn viên đại học. Vì sao? Bởi vì đại học lúc bấy giờ còn bị chiếm lĩnh bởi tinh thần kinh viện giáo điều và xem thường thực nghiệm (experiment). Muốn cho khoa học tiến vào đại học, châu Âu phải cần có một cuộc cách mạng tiếp nối. Đó là cuộc cách mạng của đại học Đức theo tinh thần của Wilhelm von Humboldt vào đầu thế kỷ 19.
Nếu với sự ra đời của đại học Trung cổ, học thuật được thể chế hoá, tạo ra cái nhà của minh triết thì 6 thế kỷ sau, với sự ra đời của đại học Đức theo tinh thần Humboldt, khoa học được thể chế hoá rộng rãi ở một cấp bậc cao. Thể chế hoá học thuật là đặc thù của châu Âu, mà các nền văn minh khác, như Islam hay Trung Hoa, tuy từng có những tiến bộ lớn hơn, nhưng lại không có.
Đại học Berlin, tức Đại học Humboldt sau này, được thành lập năm 1810, có thể được tóm tắt như sau: «Đó là một thể chế trong đó những người giảng dạy và người đi học qui tụ lại như những người nghiên cứu bình đẳng trong sự thống nhất của nghiên cứu và giảng dạy để truy tìm khoa học thuần túy trong sự cô đơn và tự do, và qua quá trình này đạt tới sự hoàn thiện về tinh thần và đạo đức.» (Werry) Hai cột trụ chính của các nguyên lý là nghiên cứu và tự do hàn lâm, bao hàm tự do dạy và tự do học. Khoa học trở thành hình thức của cuộc sống, triết lý sống (Wissenschaft als Lebensform) và là nòng cốt của giáo dục (Bildung durch Wissenschaft).
Với Wilhelm von Humboldt, đại học trở thành đại học của khoa học, văn hóa, của sự tự rèn luyện toàn diện nhân cách con người, do đó có mang tính đạo đức, nhân văn và là hạt giống trí tuệ của quốc gia. Đại học sẽ làm cho con người thành những chủ thể nhân văn, và thông qua họ, làm cho bộ máy nhà nước nhân văn và khai sáng. Đại học Berlin, cùng với cuộc cải cách giáo dục phổ thông của Humboldt, mang sứ mệnh làm chuyển đổi cả một nhà nước cũ kỹ vừa bị quân đội của Napoleon đánh sập thành một nhà nước hiện đại để vực dậy đất nước, “lấy sức mạnh tinh thần để bù đắp những mất mát vật chất”. Humboldt là người đã nhìn thấy xa các yêu cầu tối thượng của cuộc canh tân đất nước, và Đại học Humboldt chính là đại học trồng người, và là nguồn nguyên khí quốc gia cho mục tiêu đó.
Đại học Berlin ra đời không phải từ ý tưởng của giới quản lý giáo dục, hay chính trị, mà từ những ý tưởng của giới văn chương và triết học duy tâm Đức. Một sự liên minh giữa triết học, khoa học và văn hoá diễn ra. Nhà triết học cũng là nhà khoa học và văn hoá. Nhà văn hoá cũng là nhà triết học và khoa học. Nhà khoa học cũng là nhà triết học và văn hoá. Tinh thần triết học và nhân văn này vẫn tiếp tục tồn tại lâu dài ở những nhà khoa học sau khi khoa học tự nhiên thực nghiệm đã thắng thế.
Đại học Humboldt đã khơi đúng mạch tri thức của thời đại tích tụ từ thời Kepler, Galilei, Descartes và Newton, và dần dần trở thành bà mẹ, alma mater, của đại học hiện đại thế giới. Bên kia bờ Đại tây dương, dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của đại học Đức, nước Mỹ tiến hành cuộc cách mạng giáo dục đại học trong những năm của nửa sau thế kỷ 19, với những con người đã từng học tại các đại học Đức. Khoa học bước vào giai đoạn phát triển rực rỡ và vũ bão trên toàn thế giới.
Chúng ta vừa điểm qua lịch sử hình thành của khoa học và đại học. Thế kỷ giữa 19 và 20 là thế kỷ thế giới biến đổi sâu xa và cơ bản nhất, hơn bất kỳ thế kỷ nào trước đó. Tất cả những biến đổi đó, như Stephen Hawking nhận xét, “không phải do những học thuyết chính trị hay kinh tế mới nào, mà do những sự phát triển kỹ thuật bão táp được tạo điều kiện bởi những tiến bộ trong nghiên cứu cơ bản” gây ra.
Các cuộc cách mạng khoa học không ngừng rút ngắn khoảng đường tác động vào đời sống kinh tế, ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp hơn. Những quốc gia phát triển đi tìm sự phồn vinh của mình từ những tiến bộ khoa học kỹ thuật cao cấp cho nên đầu tư rất lớn vào đó, vào chính sách giáo dục toàn dân, truyền bá khoa học đại chúng, xây dựng cơ sở hạ tầng tri thức, đại học, thư viện, cơ sở nghiên cứu, con người. Đây là một cuộc chạy đua mạnh mẽ toàn cầu. Xã hội cũng như kinh tế đều lấy tri thức làm gốc.
Tôi xin mượn những lời sau đây của nhà toán học và triết học Anh nửa đầu thế kỷ 20 Alfred North Whitehead nói về ảnh hưởng của khoa học trong lịch sử nhân loại. Ông viết:
Những người chinh phục vĩ đại, từ Alexander đến Caesar, và từ Caesar đến Napoleon, ảnh hưởng sâu sắc cuộc sống của các thế hệ sau. Nhưng tổng hiệu quả của ảnh hưởng này rút lại trở thành tầm thường nếu so sánh với toàn bộ sự biến đổi của thói quen và tâm tính con người gây ra dài hạn bởi một chuỗi dài những con người của tư duy từ Thales đến ngày hôm nay, những người xét về cá nhân không có quyền lực gì, nhưng tối hậu lại chính là những người trị vì thế giới.
Còn phương Đông thì sao? Văn minh của Đông và Tây đã khá sớm mang đậm những nét đặc thù của sự phân kỳ (divergence, chia tay) Hai lối tư duy trong học thuật của Đông Tây hình thành cùng thời kỳ, giai đoạn Hy Lạp hoá (Hellenistic) ở phương Tây, và giai đoạn nhà Hán ở phương Đông, khoảng hai thế kỷ trước và sau Công Nguyên nhưng rất khác nhau (hai giai đoạn đều bắt đầu bằng chữ H !). Một bên cái học chuộng triết học, biện chứng, y khoa, các khoa học toán như số học, hình học, thiên văn, tĩnh học; một bên sự học Khổng giáo được nâng lên thành giá trị cao nhất, y khoa và toán học chiếm hàng thứ yếu. Trong khi cái học của phương Tây mang đậm tính chất hùng biện và lô gích, phân tích và tranh luận để tìm cái mới, thì cái học của Trung Hoa đậm nét của sự học tư liệu, từ chương, trả bài, theo chính thống. Có lẽ khẩu hiệu của Plato trước hàn lâm viện ông “Ai không thành thạo hình học thì đừng vào đây” minh hoạ tinh thần học thuật đượm nét khoa học cao độ của học thuật phương Tây. Cũng chưa ở đâu trên thế giới xuất hiện một loạt đông đảo các nhà khoa học trí thức như ở Hy Lạp: Thales, Pythagoras, Zeno, Democritos, Hippocrates, Plato, Aristote, Euclid, Aristarchos, Archimedes, Ptolemy và còn nhiều người nữa. Galilei đã từng xem Archimedes là thầy của mình, và ngược lại ông cũng được xem là một Archimedes của thời cận đại.
Chúng ta cần nhìn vào phản ứng của hai quốc gia Trung Hoa và Nhật Bản để thấy sự khác biệt cơ bản khi khoa học truyền bá vào. Khoa học phương Tây được truyền vào Trung Hoa khá sớm, từ thế kỷ 17, theo chân các cha Dòng Tên. Nhưng vua quan Trung Hoa nhất định không muốn chấp nhận sự ưu việt của khoa học phương Tây, mà chỉ muốn tự hào về sự ưu việt của di sản văn hoá đồ sộ mình. Họ dùng âm dương, ngũ hành, kinh dịch để lý giải mọi việc trên đời, từ khoa học, y học đến đời sống, tương lai, vận mệnh con người và xã hội. Họ tìm cách qui chiếu tất cả khoa học hiện đại phương Tây về khoa học cổ truyền Trung Hoa, và cho rằng khoa học phương Tây đã có gốc rễ trong di sản khoa học Trung Hoa rồi. Họ chỉ xem phương Tây có công nghệ, kỹ thuật hữu dụng thôi, điều đó họ cần học để làm lịch, chế tạo súng đạn và tàu chiến, và chỉ thế thôi. Khẩu hiệu "Trung học vi thể, Tây học vi dụng" (Sự học Trung Hoa phục vụ cái căn bản, Sự nghiên cứu phương Tây phục vụ cái hữu dụng) của Trương Chi Đông (Zhang Zhidong), 1898, diễn tả thái độ nói trên. Cuối thế kỷ 18, đầu 19, vua Càn Long cũng từ chối bang giao thương mại với phương Tây, thực tế họ cũng đang xuất khẩu nhiều hàng hoá sang phương Tây. Nhưng họ không biết rằng Anh quốc lúc đó, với sức mạnh vô địch của cuộc cách mạng công nghiệp thế kỷ 18, đang làm bá chủ trên biển và đang trở thành một ‘đế chế mặt trời không bao giờ lặn”. Trung Hoa thật sự đang chết lâm sàng mà không hay.
Còn Nhật Bản thì sao? Họ tự hào là con cháu của nữ thần mặt trời, không bao giờ tha thứ cho kẻ lạ mặt đặt chân lên đất nước họ. Khoa học phương Tây cũng được truyền vào đất nước này khá sớm. Chỉ vài năm sau khi Copernicus xuất bản tác phẩm Chuyển động quay ở châu Âu thì những vị truyền giáo phương Tây cũng đã có mặt ở Nhật Bản mang theo những kiến thức khoa học và y khoa. Nhưng Nhật Bản đã đóng cửa, đuổi hết họ, cũng như Việt Nam, để bảo vệ truyền thống văn hoá của mình, nhưng vẫn còn chừa một cửa ngõ thông thương và thông tin tại cảng Nagasaki với quốc gia duy nhất là Hà Lan để nghe ngóng tình hình thế giới.
Mãi cho đến năm 1853 khi những chiếc tàu đen của Commodore Perry bắn vào Tokyo để buộc mở cửa thông thương thì giai cấp cầm quyền Nhật Bản là giai cấp samurai tỉnh ngộ. Họ nhanh chóng mở cửa và cải cách toàn diện: chính trị, kinh tế, thương mại, khoa học, giáo dục và quân sự. Họ đi tìm khai sáng ở phương Tây. Họ thuê cả mấy ngàn chuyên gia nước ngoài về làm việc tại Nhật Bản để tư vấn họ, rất khẩn trương để khỏi bị phương Tây nuốt chửng. Và chỉ khoảng 30 năm sau Minh Trị Duy Tân 1868, họ đã chiến thắng vang dội nhà Thanh trong cuộc chiến tranh Nhật-Thanh 1894-95. Mười năm sau, họ đánh thắng luôn quân đội Nga hoàng. Các samurai đã liên tiếp quật ngã những người khổng lồ, cho thấy sức mạnh vô địch của cuộc cải cách theo mô hình phương Tây. Họ có thể tự hào là dân tộc đầu tiên đã mang ánh sáng khoa học và văn minh phương Tây về châu Á.
Vì sao Nhật Bản thành công thần tốc như thế? Hãy nhìn vào văn hoá đọc sách của họ. Họ là một dân tộc cực kỳ năng động và tò mò. Những cuốn sách, như Bàn về tự do, Tự-lo, bán ở phương Tây vài trăm ngàn bản, khi được dịch sang tiếng Nhật thời Minh Trị Duy Tân bán lên cả triệu bản; hay như những quyển sách được biên soạn của nhà khai sáng Fukuzawa Yukichi. Người Nhật mê cuồng đọc sách thời mở cửa. Tại sao? Nhật Bản cũng là quốc gia theo Khổng giáo như Việt Nam và Hàn Quốc. Nhưng nhìn sâu hơn, họ là dân tộc có văn hoá đọc và giáo dục đã phát triển mạnh mẽ ngay trong thời đóng cửa Tokugawa 1600-1868. Cuối thời này, Nhật Bản là quốc gia đầy ắp sách vở và trường học. Một đánh giá thô ước tính rằng vào thời điểm Minh Trị, 40-50% tất cả con trai Nhật, và 15% con gái Nhật đều có qua trường lớp ngoài gia đình. (Việt Nam lúc đó còn mù chữ phổ biến) Điều này gợi ra rằng mức độ biết chữ của Nhật Bản lớn hơn tất cả những quốc gia phương Tây có cùng sự phát triển kinh tế. Một người Pháp viết năm 1877 rằng “giáo dục sơ cấp ở Nhật Bản đã đạt đến mức độ làm cho chúng ta xấu hổ…Không có làng nào mà không có trường học, hầu như không có người nào không biết đọc…”
Trong hơn hai thế kỷ rưỡi đóng cửa được canh gác chặt chẽ, trí thức Nhật đã làm nên một cuộc dịch thuật khoa học vĩ đại từ sách vở Hà Lan để hiểu cuộc cách mạng khoa học, công nghệ diễn ra ở châu Âu. Cuộc dịch thuật khó nhọc và không kém phần nguy hiểm, đôi khi phải trả giá bằng tính mạng, nhưng trí thức Nhật đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao cả của mình đối với quốc gia, rằng họ không thể yêu nước trong sự vô minh. Cuộc dịch thuật này góp phần thay đổi hệ hình tư duy truyền thống của Nhật Bản nhanh chóng trong thời Minh Trị. Đọc sách là việc làm của lòng yêu nước, nhất là của giới tinh hoa cầm quyền samurai, không phải chỉ để thưởng ngoạn, mà để khai minh, khai trí và để khai sinh một thời đại mới cho đất nước. Đọc sách là thuộc tính của một dân tộc văn hoá có ý thức. Họ không sợ học của kẻ thù, chỉ sợ ngu muội vì không học. Một ngàn năm trước họ đã học Trung Hoa. Một ngàn năm sau họ học phương Tây. Họ không sợ mất mặt. Và họ đã thành công. Cả thế giới kính nể.
Chúng ta, những người Việt Nam, có một món nợ rất lớn đối với lịch sử: đó là thiếu ý thức và hiểu biết đầy đủ về sức mạnh của khoa học, công nghệ, của giáo dục, và các thể chế cần thiết trong việc xây dựng một đất nước phú cường. Vì thế tôi càng đánh giá cao việc trường Đại học Hoa Sen năm nay có lẽ lần đầu tiên tại Việt Nam có một giáo trình Lịch sử tư duy khoa học thế giới, do thầy Hoàng Anh Tuấn Kiệt phụ trách. Tôi xin nhiệt liệt giới thiệu các bạn trẻ.
Các bạn sinh viên và anh chị quý mến,
Chúng ta vừa làm một cuộc hành trình về lịch sử của khoa học, đại học và của ý nghĩa chúng. Sau cùng, tôi xin mượn mấy lời tâm huyết sau đây của Abraham Lincoln trong bài diễn thuyết trước học sinh trường trung học Springfield bang Illinois năm 1838, để nói với các bạn trẻ như những lời kết cho buổi nói chuyện hôm nay. Abraham Lincoln nói, những cánh đồng vinh quang của quá khứ đã được thu hoạch và sử dụng rồi, nhưng những người thu hoạch mới chắc chắn sẽ xuất hiện, do đó họ phải tìm cho mình một cánh đồng mới và gieo trồng lấy. Họ có thể tìm lấy vinh quang bằng cách hỗ trợ và gìn giữ một lâu đài được xây nên bởi người khác chăng? Chắc không. Có nhiều người đầy đủ tài giỏi để thực hiện những nhiệm vụ của mình nhưng không khao khát gì xa hơn mấy chiếc ghế trong Quốc hội, hay trong chính phủ. Nhưng những người đó không thuộc về dòng sư tử, hay họ đại bàng. Sao, các bạn nghĩ những vị trí đó sẽ thoả mãn một Alexander, một Ceasar, hay Napoleon chăng? Không bao giờ. Thiên tài cao ngất xem thường lối mòn đã đi. Họ tìm những vùng đất chưa bao giờ khai phá. Họ không tìm sự khác biệt trong việc thêm bớt một hai chi tiết ở những tượng đài của sự nổi tiếng được dựng lên trong ký ức của những người khác. Họ từ chối cho rằng phục vụ một người chủ là đủ vinh quang. Họ ghét bước theo dấu chân của bất cứ ai khác, dù nổi tiếng đến đâu. Họ khao khát cháy bỏng sự khác biệt.
Những trang lịch sử oai hùng rồi đây cũng sẽ đi qua, phai nhạt trong ký ức. Chúng là tiền đồn của sức mạnh, nhưng cái mà một kẻ thù xâm lược không làm được, thì trọng pháo của thời gian có thể làm được: đó là sự im bặt. Đó là một cánh rừng của những cây sồi, nhưng trận cuồng phong không gì cưỡng lại được tràn qua, chỉ để lại đó đây những thân cây trợ trụi không còn màu xanh của sự sống, chẳng còn một bóng mát, chỉ còn thì thầm trong vài cơn gió nhẹ, chiến đấu với những cành nhánh đã bị què quặt, và chỉ chờ vài trận bảo lớn nữa để chìm đi vĩnh viễn.
Chúng là những cột trụ của lâu đài độc lập, tự do, Abraham Lincoln nói tiếp. Chúng đang bị vỡ đi, toà lâu đài sẽ có nguy cơ sụp đổ, trừ khi chúng ta, những kẻ hậu sinh, cung cấp những cột trụ mới, nhưng lấy từ đâu?, - từ những tảng đá rắn chắt của lý trí tỉnh táo. Sự cuồng nhiệt (passion) đã giúp chúng ta một thời, nhưng có thể nguy hiểm trong tương lai. Lý tính (reason), lý tính tỉnh táo, được suy tính và không cuồng nhiệt, sẽ cung cấp cho chúng ta các chất liệu cho sự hỗ trợ và bảo vệ tương lai. Hãy để các chất liệu ấy hun đúc thành trí khôn đầy đủ và đạo lý trong sáng trước tình yêu và sự kính trọng những quyền lợi tối thượng của tổ quốc. Chúng ta không cho phép các đôi chân thù địch giẫm lên hay báng bổ chỗ an nghỉ thiêng liêng của những anh hùng liệt sĩ dân tộc, hay đánh thức họ dậy.
Các bạn trẻ thân mến, đó là những lời của Abraham Lincoln về Hoa Kỳ mà tôi đã kết lại cho chúng ta, những người Việt Nam hôm nay. Ông viết những dòng hùng hồn trên về lý tưởng tuổi trẻ lúc chỉ mới 28 tuổi, không lớn hơn các bạn hôm nay bao nhiêu. Tuyệt vời và truyền cảm mạnh mẽ phải không? Thực tế, Abraham Lincoln đã sống đúng với những gì ông đã viết, và ông là một cột trụ không lay chuyển được của lịch sử Hoa Kỳ.
Các bạn sinh viên trẻ quý mến, các bạn hãy chứng tỏ rằng tương lai đất nước này thuộc về các bạn, rằng các bạn sẽ cung cấp cho đất nước này mỗi người mỗi cách những cột trụ vững chắc mới để chống đỡ, thì đất nước mới được vững bền!
Xin chúc các bạn trẻ hãy gìn giữ lý tưởng cho đường xa. Không phải “lấy ngắn nuôi dài” như người ta thường nói về cách làm ăn của những người nghèo, điều đó thông cảm, mà ngược lại “lấy dài, lấy lý tưởng vô hạn của các bạn, để nuôi dưỡng các bước chân hữu hạn trên đường xa” của những người giàu, rất giàu lý tưởng, để chúng ta trở lại những ý tưởng cao cả ban đầu của nhà thơ Rumi!
Xin cám ơn tất cả các bạn.
TP Hồ Chí Minh, 5 tháng 10 năm 2012
Nguyễn Xuân Xanh
**Khoa học, Đại học và Lý tưởng tuổi trẻ**
Nguyễn Xuân Xanh
*Bạn đã sinh ra với tiềm năng.* *Bạn đã sinh ra với tư chất tốt và lòng tin.* *Bạn đã sinh ra với các lý tưởng và những giấc mơ.* *Bạn đã sinh ra với sự vĩ đại. Bạn đã sinh ra với đôi cánh.* *Bạn sinh ra không phải để bò, nên đừng làm thế.* *Bạn có cánh. Hãy học sử dụng chúng và bay.* *Rumi*
Nội dung:
Mở đầu/ Khoa học/ Lịch sử khoa học/ Đại học/ Đại học Humboldt/ Ai 'trị vì' thế giới?/ Khoa học vào phương Đông/ Lý tưởng tuổi trẻ.
**Mở đầu**
Các bạn sinh viên, các giảng viên và anh chị quý mến,
Tôi xin được bắt đầu buổi nói chuyện hôm nay với những vần thơ như thế của nhà thơ Ba tư Rumi thế kỷ thứ 13, người có ảnh hưởng lớn đến văn học Hồi giáo, những vần thơ như muốn nhắc nhở và đánh thức lại sự to lớn, giàu có vốn tiềm tàng trong mỗi con người chúng ta. Chúng ta cần lắm những lời nhắc nhở như thế trong thời đại tù mù những giá trị này.
Cái gì có thể giúp các bạn trẻ tạo nên đôi cánh? Đại học là một con đường, tuy chắc không phải con đường duy nhất, là nơi các bạn đang bước vào và theo đuổi việc học. Đại học có thể đem lại những giá trị nào? Charles William Eliot, chủ tịch của đại học Harvard, người biến Harvard từ một trường college tỉnh lẻ lên thành một đại học nghiên cứu ưu việt, trong một bài diễn văn năm 1876 (mừng chủ tịch đầu tiên Daniel C. Gilman của đại học Johns Hopkins) có phát biểu những lời sau đây về những giá trị mà đại học có thể mang lại cho các bạn:
“Sự vĩ đại đích thực của một quốc gia không nằm ở lãnh thổ, thu nhập, dân số, thương mại, hoa màu hay hàng chế biến, mà chính ở các giá trị tinh thần và phi vật chất; ở sự tinh khiết, sự dũng cảm và tính chính trực của dân tộc đó, ở thi ca, văn chương, khoa học và nghệ thuật mà dân tộc đó đã tạo ra, ở giá trị đạo đức của lịch sử và đời sống của họ. Đối với quốc gia, cũng như cá nhân, không có gì khác hơn là sự ưu việt đạo đức mới là bất biến và vĩnh cửu có lợi. Các đại học, được dìu dắt khôn ngoan, lưu trữ vốn trí thức của giống nòi, và trở thành những nguồn suối của sức mạnh tinh thần và đạo đức. Ở đây các bước chân trẻ, tránh xa những lối mòn bẩn thỉu của ham muốn thấp kém và tham vọng trần tục, có thể bước đi trong những dấu chân của những người quá cố lừng lẫy – những nhà thơ, nghệ sĩ, triết gia và chính khách của quá khứ; ở đây những mái đầu tươi rói có thể thám hiểm những vùng đất mới và tăng trưởng vốn tri thức lên; ở đây chốc chốc những con người vĩ đại có thể được đào tạo thành các nhà lãnh đạo dân tộc; ở đây ánh sáng soi sáng của thiên tài chốc chốc loé lên để làm hoan hỉ nhân loại; trên hết, ở đây nhiều thế hệ của thanh niên có thể học lấy sự chính trực. (Charles W. Eliot, 1876)
Thời điểm bài nói chuyện của Eliot chưa lâu lắm. Nó nằm trong giai đoạn phát triển đỉnh cao của đại học châu Âu, đang lan truyền và tạo sự chuyển biến có tính chất cách mạng đến Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ và dần dần đến khắp thế giới.
**Khoa học**
Các bạn sinh viên, các anh chị quý mến,
Ngày 4 tháng 7 vừa qua thế giới nhận được tin ‘hoả tốc’, rằng trung tâm nghiên cứu hạt nhân CERN ở biên giới Thuỵ Sĩ và Pháp cuối cùng đã tìm ra hạt Higgs. Cuộc săn lùng gần nửa thế kỷ đã thành công. Với cơ chế hạt Higgs, các hạt cơ bản tạo ra vật chất trở nên có khối lượng. Bạn hãy tưởng tượng, vũ trụ là cánh đồng bùn bất tận, và bạn đi trong đó. Bạn sẽ thấy có sức nặng dưới chân. Đó chính là bạn đã có khối lượng từ sự tương tác của bạn với cánh đồng bùn. Không có hạt Higgs, không có thế giới, trái đất, và cả chúng ta.
Các bạn còn nhớ: Cách đây hơn hơn 3 thế kỷ, Newton đã đề ra hai khái niệm quan trọng: khối lượng và lực hấp dẫn, mà không lý giải được chúng là gì và từ đâu mà có. Phải đợi đến năm 1915, tức sau hơn 200 năm, Einstein mới giải mã được lực hấp dẫn bằng thuyết tương đối rộng của mình, điều đó đã đem lại cho ông vinh quang tột đỉnh. Giờ đây khái niệm khối lượng cũng được giải mã luôn.
Đó là câu chuyện thời sự.
Nhưng khoa học không phải khám phá những định luật tận cùng của vũ trụ chỉ để hiểu biết thuần tuý về lý thuyết, mà có những đóng góp rất quyết định vào sự thay đổi căn bản bộ mặt xã hội thế giới. Không có các cuộc cách mạng khoa học, cùng với các cuộc cách mạng công nghiệp là những người anh em sinh đôi, khó hình dung được cuộc sống ngày nay của chúng ta với những phúc lợi và tiện nghi như iPhone, iPad, xe hơi có hệ thống định vị GPS…
Các bạn hãy nghe nhà khoa học C. P. Snow, tác giả của quyển sách Hai nền văn hoá phát biểu:
Cuộc cách mạng khoa học là con đường duy nhất mà trên đó đa số con người có thể đạt đến những phúc lợi cơ bản (cuộc sống lâu, đầy đủ thực phẩm, con cái lành mạnh), những phúc lợi mà chúng ta nhận lấy một cách đương nhiên, nhưng lại là những phúc lợi trong thực tế chỉ được mang lại cho chúng ta chỉ vì cách đây không lâu chúng ta đã có cuộc cách mạng khoa học. Phần lớn con người đã hối hả lao vào cuộc cách mạng đó như cơ hội cho phép họ.
**Lịch sử Khoa học**
Các bạn đã biết khoa học hình thành từ bao giờ và tiến hoá ra sao? Đây là một chương rất thú vị của lịch sử khoa học để chúng ta biết vì sao và từ đâu chúng ta có cơ hội đứng đây hôm nay, đang sống trong thời đại này với rất nhiều tiện nghi tuyệt vời như chúng ta thấy. Chúng ta thử điểm lại vài nét chính.
Khoa học mà chúng ta hôm nay học, được các sử gia xem bắt nguồn từ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên với các nhà khoa học đầu tiên như Thales, Anaximander, Anaximanes của thành phố Miletos, Hy Lạp cổ. Ý tưởng vĩ đại của họ là thế giới có thể được hiểu bằng lý trí của con người, chỉ cần có óc tò mò, quan sát và không mê tín. Thế giới theo họ không phải là chỗ tụ tập của thần linh để tuỳ tiện hoạt động và điều khiển, mà thế giới vận hành theo một cơ chế phức tạp với những định luật vĩnh cửu nội tại như một cosmos. Những người Babylon, Ai Cập biết nhiều về qui luật của các quỹ đạo tinh tú và hiện tượng nhật thực, nguyệt thực, nhưng họ chỉ tin đó là những sự huyền bí tôn giáo và không quan tâm tìm những lời giải thích bằng khoa học. Thời kỳ Thales được gọi là thời Khai minh Ionia, với văn hoá khai phóng và khoa học phát triển mạnh mẽ, chế độ chính trị thông thoáng, xuất phát từ vùng có địa danh Ionia phía Đông Hy Lạp, ngày nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ.
Các bạn nhớ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên cũng là thế kỷ chào đời của Phật Thích Ca, Lão Tử và Khổng Tử ở phương Đông. Đó là một sự trùng hợp rất thú vị.
Nhưng rồi khoa học phải chia tay dòng suối hoạt động trí thức vào thế kỷ thứ 3 TCN sau khi nó đã đi vào trung tâm sinh hoạt văn hoá của Hy Lạp, để rồi, sau Plato, Aristote dần dần nhường chỗ cho những quan tâm về đạo đức, tôn giáo và siêu hình. Đến thế kỷ thứ 6 SCN, hoàng đế Justinian của Đế chế Byzantin (La Mã phía Đông, thủ đô Constantinople, nay Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ) đóng cửa các trường triết học Athen vì những gì được dạy ở đó không phù hợp với tinh thần của Kitô giáo. Năm trước, nhà triết học La Mã quan trọng cuối cùng Boethius cũng bị xử tử (Quyển sách nổi tiếng của ông để lại: Sự an ủi của triết học, Consolation of Philophy, năm 524). Hai sự kiện trên kết thúc giai đoạn phát triển tri thức cổ đại. Học thuật Hy Lạp không còn được chú ý. Châu Âu bước vào giai đoạn lịch sử gọi là “Thời kỳ đen tối” (Dark Ages).
Mãi ngót 2.000 năm sau, tức thế kỷ thứ 17, khoa học mới bừng sáng lại, với Galilei, Kepler, Descartes và Newton. Thế kỷ 17 là khúc quanh quan trọng của nhân loại đánh dấu thời đại khoa học và tư duy con người được cởi trói khỏi các sợi dây trói buộc thời Trung cổ. Trước đó, như khúc dạo đầu, năm 1543 Copernicus đã xuất bản quyển sách “Về sự chuyển động quay của các thiên thể”, gọi tắt Chuyển động quay, cho rằng mặt trời mới là trung tâm và trái đất mới quay xung quanh nó, không phải ngược lại. Ông chỉ dám phổ biến quan điểm đó trước khi ông mất, vì sợ quyền lực nhà thờ. Vũ trụ, cosmos, là một phần quan trọng trong đức tin của Công giáo La Mã. Ai muốn thay đổi trật tự của nó không tránh khỏi bị trừng phạt.
Nhưng nửa thế kỷ sau quyển sách Chuyển động quay của Copernicus, Galilei, như một Columbus trên trời, dám tranh đấu quyết liệt cho thuyết Copernicus sau khi ông nhìn thấy chứng cứ trên trời qua viễn vọng kính tự tạo. Ông là người đầu tiên biết dùng viễn vọng kính để khám phá bầu trời, và là người nhìn thấy nhiều nhất, do đó cũng bức xúc nhất. Cuộc đấu tranh kéo dài 24 năm rất gian truân, với cao điểm là tác phẩm nổi tiếng Dialogue, Đối thoại, được xuất bản năm 1632, để rồi kết thúc ngay sau đó bằng bản án lịch sử của nhà thờ bắt ông thề bỏ tín điều và ông đã bị quản thúc cho đến chết. Trong tuyệt vọng, vào những năm cuối đời, ông còn kịp viết thêm tác phẩm lớn Discorci (Nghị luận và Chứng minh toán học về Hai khoa học mới thuộc Cơ học và các Chuyển động), làm nền tảng của ngành vật lý hiện đại.
Galilei là một con người vĩ đại, đa tài đặc biệt. Những tác phẩm khoa học của ông đều là những án văn tuyệt tác có tính chất khai sáng tại bước ngoặc lịch sử của khoa học thế kỷ 17. Galilei tiếp nối tại Pisa, Padua, là những nơi ông đã từng hoạt động lâu năm, những gì Thales đã bắt đầu 2.000 năm trước tại Miletos.
Ngay sau bản án, các quyển sách bị cấm của ông Dialogue và Discorsi, được phổ biến mạnh mẽ ở nước ngoài, truyền đi cảm hứng cho cộng đồng khoa học châu Âu và tín hiệu của sự bứt phá. Isaac Newton là một trong những người đã đọc chúng ở tuổi thanh niên. Khoa học bừng lên phát triển như sau cơn ngủ đông 2.000 năm tại các quốc gia phía bắc dãy núi Alps, đặc biệt tại Hà Lan, Anh, Pháp, Đức. Trung tâm học thuật, từ Hy Lạp chuyển qua Ý, giờ đây chuyển lên phía Bắc châu Âu. Cả 200 năm sau bản án Galilei, buồn thay nước Ý ‘không dám’ có nhân tài đáng kể nữa.
Năm 1687, nghĩa là 45 năm sau ngày mất của Galilei, tác phẩm vĩ đại Các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên, gọi tắt là Principia của Newton ra đời, phát triển và khái quát hoá những khám phá của Galilei và Kepler thành khoa học hiện đại có giá trị phổ quát với sự chứng minh chặt chẽ toán học, mở ra một thời kỳ mới của khoa học không thể đảo ngược.
Khoa học hiện đại, cái mà chúng ta học ngày nay hình thành khá đầy đủ hình dạng vào thế kỷ 17, khi hai dòng thác “âm dương” hội tụ: đó là khoa học lý thuyết, episteme, và kỹ thuật ứng dụng, techne. Người thực hiện sự kết nối, tổng hợp của hai dòng thác này chính là Galilei, con người của cả lý thuyết lẫn thực hành.
Đặc điểm của xã hội phương Tây là không ngừng chuyển động. Các lực lượng sản xuất phát triển liên tục từ các thế kỷ 8,9 đến 15, 16 của thời Phục Hưng. Một lực lượng nghệ nhân, thủ công, tính toán, xây dựng đông đảo xuất hiện. Họ đều là những nghệ nhân đa năng, những người thực hành rất giỏi, tuy không được đào tạo qua trường lớp về lý thuyết. Hình tượng cao nhất của những con người đa năng đó là Leonardo da Vinci (1452-1519), một tài năng kiệt xuất.
Trong khi đó, khoa học dưới dạng kinh viện cũng không ngừng phát triển trong các đại học. Khoa học, triết học, y khoa, toán học của Hy Lạp cổ đại và Ả rập, thông qua cuộc dịch thuật vĩ đại thế kỷ 12 và 13, vẫn được tiếp tục phát triển trong đại học, tuy có phần bị che khuất bởi tấm vải giáo điều được tạo ra sai lầm từ triết học Aristote và kinh thánh. Nhưng sự kỳ diệu cuối cùng đã đến: sự hợp nhất của lý thuyết và thực hành, của hình ảnh học giả và người thợ thủ công để cho ra đời khoa học hiện đại. “Khoa học nối kết lý thuyết và thí nghiệm bắt đầu thật sự với công việc của Galilei” như Einstein & Infeld nói.
Joseph Needham, nhà Trung Hoa học lớn của thế kỷ 20 đặt câu hỏi tại sao hai dòng thác đó lại hội tụ tại phương Tây mà không phải tại phương Đông? Có nhiều cách lý giải. Joseph Needham tự trả lời một cách:
“Mối quan tâm đến tự nhiên không đủ, thí nghiệm có kiểm soát không đủ, phép qui nạp, thực nghiệm không đủ, sự tiên đoán nhật thực nguyệt thực và tính toán lịch không đủ - tất cả những điều đó người Trung Hoa đã có; rõ ràng chỉ một nền văn hoá trọng thương (mercantile) mới có năng lực thực hiện được những gì mà một nền văn minh nông nghiệp quan liêu không làm được, tức là hợp nhất được những ngành trước đó bị chia cắt của toán học và nhận thức tự nhiên.”
Trước thế kỷ 16 các nền văn minh lớn của thế giới xem như gần gũi nhau, nhưng từ thế kỷ 17 trở đi châu Âu đã bứt đi một cách không đảo ngược được. Lịch sử đã phân kỳ với các hệ quả ghê gớm cho nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
**Đại học**
Đại học mà các bạn đang theo học có tiền thân từ khoảng cuối thế kỷ 11 và 12 thời Trung cổ, gọi là universitas, tại cái nôi châu Âu. Sự ra đời của đại học Bologna, Paris, Oxford và Cambridge chấm dứt đêm dài của thời kỳ đen tối. Đó là sự chuyển động của học thuật ra khỏi tu viện để thâm nhập vào xã hội. Các tu sĩ tin rằng nó sẽ phát triển tốt hơn, rộng rãi hơn, phục vụ xã hội nhiều hơn. Học thuật bắt đầu lan toả xuyên quốc gia và phát triển mạnh.
Đại học Trung cổ đánh dấu sự ra đời của một tầng lớp trí thức độc lập, không lệ thuộc vào bộ máy quyền lực và bổng lộc, muốn có vai trò tích cực trong xã hội như những tác nhân, kẻ sáng tạo, không giống nhiều nền văn hoá khác mà ở đó sự sáng tạo đã bị trao về bộ máy cầm quyền hay cho thần linh, tôn giáo, con người không có vai trò gì đáng kể trong cuộc khám phá vĩ đại của nhân loại. Lịch sử của châu Âu là lịch sử của sự khẳng định con người, cá nhân với dấu ấn mạnh mẽ của nó, từ suối nguồn của văn minh Hy Lạp: “Các dân tộc khác làm ra thần thánh, vua chúa và ma quỷ. Chỉ có dân tộc Hy Lạp làm ra con người” (W. Jaeger), đặt con người vào vị trí trung tâm.
Nói đến đại học Trung cổ không thể không nói đến cuộc dịch thuật vĩ đại cùng thời kỳ để chuyển ngữ sang tiếng La tinh những tác phẩm kinh điển của các học giả Hy Lạp như Aristote, Euclid, Hippocrates, Galen, Ptolemy và của một số học giả Ả rập như Alhazen (Quang học), al-Khawarizmi (Đại số). Cuộc dịch thuật này ảnh hưởng quyết định đến đời sống trí thức châu Âu trong việc hình thành một thế giới quan đầy tính lý tính, lô gích, khoa học xem thế giới là một cỗ máy được tổ chức tinh vi nhưng có thể hiểu được, từ các hành tinh đến con người, động vật, vật chất vô sinh, thể hiện tiếp truyền thống của Khai minh Ionia.
Tại Trung Hoa, cùng lúc, phong trào học thuật sống dậy cũng vào thế kỷ 12, với chủ nghĩa Tân-Khổng giáo, Chu Hy, người tiêu chuẩn hoá các bộ sách Tứ thư, Ngũ kinh dùng cho các kỳ thi hoàng gia chọn nhân tài phục vụ bộ máy nhà nước và tồn tại cho đến thế kỷ 20. Nhưng nền học thuật Trung Hoa thiếu các hạt giống khoa học, triết học của Hy Lạp và phương Tây. Khổng giáo không quan tâm đến khoa học, chỉ quan tâm đến đạo đức và nhân văn.
Cuối thế kỷ 15, châu Âu hầu hết được bao phủ bởi một mạng lưới đại học đáng kể, ước tính có khoảng trên 80 đại học mà phần lớn vẫn còn tồn tại hôm nay. Anh quốc, ngoài Oxford, Cambridge có thêm các đại học Glasgow, St. Andrew, Aberdeen. Bắc Âu có Kopenhagen, Uppsala. Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha có rất nhiều đại học. Trong thời gian 1350-1500 có khoảng 750.000 người đã ghi danh, một con số rất ấn tượng trong thời bấy giờ.
Nhưng khi cuộc cách mạng khoa học thế kỷ 17 diễn ra thì đại học chưa phải là cái nôi của khoa học, một sự “trớ trêu” của lịch sử! Khoa học mới, nảy mầm từ thực nghiệm, được tiến hành dưới dự bảo trợ của các mạnh thường quân, hay của các đại danh tại các lãnh địa, nhưng không diễn ra trong khuôn viên đại học. Vì sao? Bởi vì đại học lúc bấy giờ còn bị chiếm lĩnh bởi tinh thần kinh viện giáo điều và xem thường thực nghiệm (experiment). Muốn cho khoa học tiến vào đại học, châu Âu phải cần có một cuộc cách mạng tiếp nối. Đó là cuộc cách mạng của đại học Đức theo tinh thần của Wilhelm von Humboldt vào đầu thế kỷ 19.
**Đại học Humboldt**
Nếu với sự ra đời của đại học Trung cổ, học thuật được thể chế hoá, tạo ra cái nhà của minh triết thì 6 thế kỷ sau, với sự ra đời của đại học Đức theo tinh thần Humboldt, khoa học được thể chế hoá rộng rãi ở một cấp bậc cao. Thể chế hoá học thuật là đặc thù của châu Âu, mà các nền văn minh khác, như Islam hay Trung Hoa, tuy từng có những tiến bộ lớn hơn, nhưng lại không có.
Đại học Berlin, tức Đại học Humboldt sau này, được thành lập năm 1810, có thể được tóm tắt như sau: «Đó là một thể chế trong đó những người giảng dạy và người đi học qui tụ lại như những người nghiên cứu bình đẳng trong sự thống nhất của nghiên cứu và giảng dạy để truy tìm khoa học thuần túy trong sự cô đơn và tự do, và qua quá trình này đạt tới sự hoàn thiện về tinh thần và đạo đức.» (Werry) Hai cột trụ chính của các nguyên lý là nghiên cứu và tự do hàn lâm, bao hàm tự do dạy và tự do học. Khoa học trở thành hình thức của cuộc sống, triết lý sống (Wissenschaft als Lebensform) và là nòng cốt của giáo dục (Bildung durch Wissenschaft).
Với Wilhelm von Humboldt, đại học trở thành đại học của khoa học, văn hóa, của sự tự rèn luyện toàn diện nhân cách con người, do đó có mang tính đạo đức, nhân văn và là hạt giống trí tuệ của quốc gia. Đại học sẽ làm cho con người thành những chủ thể nhân văn, và thông qua họ, làm cho bộ máy nhà nước nhân văn và khai sáng. Đại học Berlin, cùng với cuộc cải cách giáo dục phổ thông của Humboldt, mang sứ mệnh làm chuyển đổi cả một nhà nước cũ kỹ vừa bị quân đội của Napoleon đánh sập thành một nhà nước hiện đại để vực dậy đất nước, “lấy sức mạnh tinh thần để bù đắp những mất mát vật chất”. Humboldt là người đã nhìn thấy xa các yêu cầu tối thượng của cuộc canh tân đất nước, và Đại học Humboldt chính là đại học trồng người, và là nguồn nguyên khí quốc gia cho mục tiêu đó.
Đại học Berlin ra đời không phải từ ý tưởng của giới quản lý giáo dục, hay chính trị, mà từ những ý tưởng của giới văn chương và triết học duy tâm Đức. Một sự liên minh giữa triết học, khoa học và văn hoá diễn ra. Nhà triết học cũng là nhà khoa học và văn hoá. Nhà văn hoá cũng là nhà triết học và khoa học. Nhà khoa học cũng là nhà triết học và văn hoá. Tinh thần triết học và nhân văn này vẫn tiếp tục tồn tại lâu dài ở những nhà khoa học sau khi khoa học tự nhiên thực nghiệm đã thắng thế.
Đại học Humboldt đã khơi đúng mạch tri thức của thời đại tích tụ từ thời Kepler, Galilei, Descartes và Newton, và dần dần trở thành bà mẹ, alma mater, của đại học hiện đại thế giới. Bên kia bờ Đại tây dương, dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của đại học Đức, nước Mỹ tiến hành cuộc cách mạng giáo dục đại học trong những năm của nửa sau thế kỷ 19, với những con người đã từng học tại các đại học Đức. Khoa học bước vào giai đoạn phát triển rực rỡ và vũ bão trên toàn thế giới.
**Ai trị vì thế giới?**
Chúng ta vừa điểm qua lịch sử hình thành của khoa học và đại học. Thế kỷ giữa 19 và 20 là thế kỷ thế giới biến đổi sâu xa và cơ bản nhất, hơn bất kỳ thế kỷ nào trước đó. Tất cả những biến đổi đó, như Stephen Hawking nhận xét, “không phải do những học thuyết chính trị hay kinh tế mới nào, mà do những sự phát triển kỹ thuật bão táp được tạo điều kiện bởi những tiến bộ trong nghiên cứu cơ bản” gây ra.
Các cuộc cách mạng khoa học không ngừng rút ngắn khoảng đường tác động vào đời sống kinh tế, ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp hơn. Những quốc gia phát triển đi tìm sự phồn vinh của mình từ những tiến bộ khoa học kỹ thuật cao cấp cho nên đầu tư rất lớn vào đó, vào chính sách giáo dục toàn dân, truyền bá khoa học đại chúng, xây dựng cơ sở hạ tầng tri thức, đại học, thư viện, cơ sở nghiên cứu, con người. Đây là một cuộc chạy đua mạnh mẽ toàn cầu. Xã hội cũng như kinh tế đều lấy tri thức làm gốc.
Tôi xin mượn những lời sau đây của nhà toán học và triết học Anh nửa đầu thế kỷ 20 Alfred North Whitehead nói về ảnh hưởng của khoa học trong lịch sử nhân loại. Ông viết:
Những người chinh phục vĩ đại, từ Alexander đến Caesar, và từ Caesar đến Napoleon, ảnh hưởng sâu sắc cuộc sống của các thế hệ sau. Nhưng tổng hiệu quả của ảnh hưởng này rút lại trở thành tầm thường nếu so sánh với toàn bộ sự biến đổi của thói quen và tâm tính con người gây ra dài hạn bởi một chuỗi dài những con người của tư duy từ Thales đến ngày hôm nay, những người xét về cá nhân không có quyền lực gì, nhưng tối hậu lại chính là những người trị vì thế giới.
**Khoa học vào phương Đông**
Còn phương Đông thì sao? Văn minh của Đông và Tây đã khá sớm mang đậm những nét đặc thù của sự phân kỳ (divergence, chia tay) Hai lối tư duy trong học thuật của Đông Tây hình thành cùng thời kỳ, giai đoạn Hy Lạp hoá (Hellenistic) ở phương Tây, và giai đoạn nhà Hán ở phương Đông, khoảng hai thế kỷ trước và sau Công Nguyên nhưng rất khác nhau (hai giai đoạn đều bắt đầu bằng chữ H !). Một bên cái học chuộng triết học, biện chứng, y khoa, các khoa học toán như số học, hình học, thiên văn, tĩnh học; một bên sự học Khổng giáo được nâng lên thành giá trị cao nhất, y khoa và toán học chiếm hàng thứ yếu. Trong khi cái học của phương Tây mang đậm tính chất hùng biện và lô gích, phân tích và tranh luận để tìm cái mới, thì cái học của Trung Hoa đậm nét của sự học tư liệu, từ chương, trả bài, theo chính thống. Có lẽ khẩu hiệu của Plato trước hàn lâm viện ông “Ai không thành thạo hình học thì đừng vào đây” minh hoạ tinh thần học thuật đượm nét khoa học cao độ của học thuật phương Tây. Cũng chưa ở đâu trên thế giới xuất hiện một loạt đông đảo các nhà khoa học trí thức như ở Hy Lạp: Thales, Pythagoras, Zeno, Democritos, Hippocrates, Plato, Aristote, Euclid, Aristarchos, Archimedes, Ptolemy và còn nhiều người nữa. Galilei đã từng xem Archimedes là thầy của mình, và ngược lại ông cũng được xem là một Archimedes của thời cận đại.
Chúng ta cần nhìn vào phản ứng của hai quốc gia Trung Hoa và Nhật Bản để thấy sự khác biệt cơ bản khi khoa học truyền bá vào. Khoa học phương Tây được truyền vào Trung Hoa khá sớm, từ thế kỷ 17, theo chân các cha Dòng Tên. Nhưng vua quan Trung Hoa nhất định không muốn chấp nhận sự ưu việt của khoa học phương Tây, mà chỉ muốn tự hào về sự ưu việt của di sản văn hoá đồ sộ mình. Họ dùng âm dương, ngũ hành, kinh dịch để lý giải mọi việc trên đời, từ khoa học, y học đến đời sống, tương lai, vận mệnh con người và xã hội. Họ tìm cách qui chiếu tất cả khoa học hiện đại phương Tây về khoa học cổ truyền Trung Hoa, và cho rằng khoa học phương Tây đã có gốc rễ trong di sản khoa học Trung Hoa rồi. Họ chỉ xem phương Tây có công nghệ, kỹ thuật hữu dụng thôi, điều đó họ cần học để làm lịch, chế tạo súng đạn và tàu chiến, và chỉ thế thôi. Khẩu hiệu "Trung học vi thể, Tây học vi dụng" (Sự học Trung Hoa phục vụ cái căn bản, Sự nghiên cứu phương Tây phục vụ cái hữu dụng) của Trương Chi Đông (Zhang Zhidong), 1898, diễn tả thái độ nói trên. Cuối thế kỷ 18, đầu 19, vua Càn Long cũng từ chối bang giao thương mại với phương Tây, thực tế họ cũng đang xuất khẩu nhiều hàng hoá sang phương Tây. Nhưng họ không biết rằng Anh quốc lúc đó, với sức mạnh vô địch của cuộc cách mạng công nghiệp thế kỷ 18, đang làm bá chủ trên biển và đang trở thành một ‘đế chế mặt trời không bao giờ lặn”. Trung Hoa thật sự đang chết lâm sàng mà không hay.
Còn Nhật Bản thì sao? Họ tự hào là con cháu của nữ thần mặt trời, không bao giờ tha thứ cho kẻ lạ mặt đặt chân lên đất nước họ. Khoa học phương Tây cũng được truyền vào đất nước này khá sớm. Chỉ vài năm sau khi Copernicus xuất bản tác phẩm Chuyển động quay ở châu Âu thì những vị truyền giáo phương Tây cũng đã có mặt ở Nhật Bản mang theo những kiến thức khoa học và y khoa. Nhưng Nhật Bản đã đóng cửa, đuổi hết họ, cũng như Việt Nam, để bảo vệ truyền thống văn hoá của mình, nhưng vẫn còn chừa một cửa ngõ thông thương và thông tin tại cảng Nagasaki với quốc gia duy nhất là Hà Lan để nghe ngóng tình hình thế giới.
Mãi cho đến năm 1853 khi những chiếc tàu đen của Commodore Perry bắn vào Tokyo để buộc mở cửa thông thương thì giai cấp cầm quyền Nhật Bản là giai cấp samurai tỉnh ngộ. Họ nhanh chóng mở cửa và cải cách toàn diện: chính trị, kinh tế, thương mại, khoa học, giáo dục và quân sự. Họ đi tìm khai sáng ở phương Tây. Họ thuê cả mấy ngàn chuyên gia nước ngoài về làm việc tại Nhật Bản để tư vấn họ, rất khẩn trương để khỏi bị phương Tây nuốt chửng. Và chỉ khoảng 30 năm sau Minh Trị Duy Tân 1868, họ đã chiến thắng vang dội nhà Thanh trong cuộc chiến tranh Nhật-Thanh 1894-95. Mười năm sau, họ đánh thắng luôn quân đội Nga hoàng. Các samurai đã liên tiếp quật ngã những người khổng lồ, cho thấy sức mạnh vô địch của cuộc cải cách theo mô hình phương Tây. Họ có thể tự hào là dân tộc đầu tiên đã mang ánh sáng khoa học và văn minh phương Tây về châu Á.
Vì sao Nhật Bản thành công thần tốc như thế? Hãy nhìn vào văn hoá đọc sách của họ. Họ là một dân tộc cực kỳ năng động và tò mò. Những cuốn sách, như Bàn về tự do, Tự-lo, bán ở phương Tây vài trăm ngàn bản, khi được dịch sang tiếng Nhật thời Minh Trị Duy Tân bán lên cả triệu bản; hay như những quyển sách được biên soạn của nhà khai sáng Fukuzawa Yukichi. Người Nhật mê cuồng đọc sách thời mở cửa. Tại sao? Nhật Bản cũng là quốc gia theo Khổng giáo như Việt Nam và Hàn Quốc. Nhưng nhìn sâu hơn, họ là dân tộc có văn hoá đọc và giáo dục đã phát triển mạnh mẽ ngay trong thời đóng cửa Tokugawa 1600-1868. Cuối thời này, Nhật Bản là quốc gia đầy ắp sách vở và trường học. Một đánh giá thô ước tính rằng vào thời điểm Minh Trị, 40-50% tất cả con trai Nhật, và 15% con gái Nhật đều có qua trường lớp ngoài gia đình. (Việt Nam lúc đó còn mù chữ phổ biến) Điều này gợi ra rằng mức độ biết chữ của Nhật Bản lớn hơn tất cả những quốc gia phương Tây có cùng sự phát triển kinh tế. Một người Pháp viết năm 1877 rằng “giáo dục sơ cấp ở Nhật Bản đã đạt đến mức độ làm cho chúng ta xấu hổ…Không có làng nào mà không có trường học, hầu như không có người nào không biết đọc…”
Trong hơn hai thế kỷ rưỡi đóng cửa được canh gác chặt chẽ, trí thức Nhật đã làm nên một cuộc dịch thuật khoa học vĩ đại từ sách vở Hà Lan để hiểu cuộc cách mạng khoa học, công nghệ diễn ra ở châu Âu. Cuộc dịch thuật khó nhọc và không kém phần nguy hiểm, đôi khi phải trả giá bằng tính mạng, nhưng trí thức Nhật đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao cả của mình đối với quốc gia, rằng họ không thể yêu nước trong sự vô minh. Cuộc dịch thuật này góp phần thay đổi hệ hình tư duy truyền thống của Nhật Bản nhanh chóng trong thời Minh Trị. Đọc sách là việc làm của lòng yêu nước, nhất là của giới tinh hoa cầm quyền samurai, không phải chỉ để thưởng ngoạn, mà để khai minh, khai trí và để khai sinh một thời đại mới cho đất nước. Đọc sách là thuộc tính của một dân tộc văn hoá có ý thức. Họ không sợ học của kẻ thù, chỉ sợ ngu muội vì không học. Một ngàn năm trước họ đã học Trung Hoa. Một ngàn năm sau họ học phương Tây. Họ không sợ mất mặt. Và họ đã thành công. Cả thế giới kính nể.
Chúng ta, những người Việt Nam, có một món nợ rất lớn đối với lịch sử: đó là thiếu ý thức và hiểu biết đầy đủ về sức mạnh của khoa học, công nghệ, của giáo dục, và các thể chế cần thiết trong việc xây dựng một đất nước phú cường. Vì thế tôi càng đánh giá cao việc trường Đại học Hoa Sen năm nay có lẽ lần đầu tiên tại Việt Nam có một giáo trình Lịch sử tư duy khoa học thế giới, do thầy Hoàng Anh Tuấn Kiệt phụ trách. Tôi xin nhiệt liệt giới thiệu các bạn trẻ.
**Lý tưởng Tuổi trẻ**
Các bạn sinh viên và anh chị quý mến,
Chúng ta vừa làm một cuộc hành trình về lịch sử của khoa học, đại học và của ý nghĩa chúng. Sau cùng, tôi xin mượn mấy lời tâm huyết sau đây của Abraham Lincoln trong bài diễn thuyết trước học sinh trường trung học Springfield bang Illinois năm 1838, để nói với các bạn trẻ như những lời kết cho buổi nói chuyện hôm nay. Abraham Lincoln nói, những cánh đồng vinh quang của quá khứ đã được thu hoạch và sử dụng rồi, nhưng những người thu hoạch mới chắc chắn sẽ xuất hiện, do đó họ phải tìm cho mình một cánh đồng mới và gieo trồng lấy. Họ có thể tìm lấy vinh quang bằng cách hỗ trợ và gìn giữ một lâu đài được xây nên bởi người khác chăng? Chắc không. Có nhiều người đầy đủ tài giỏi để thực hiện những nhiệm vụ của mình nhưng không khao khát gì xa hơn mấy chiếc ghế trong Quốc hội, hay trong chính phủ. Nhưng những người đó không thuộc về dòng sư tử, hay họ đại bàng. Sao, các bạn nghĩ những vị trí đó sẽ thoả mãn một Alexander, một Ceasar, hay Napoleon chăng? Không bao giờ. Thiên tài cao ngất xem thường lối mòn đã đi. Họ tìm những vùng đất chưa bao giờ khai phá. Họ không tìm sự khác biệt trong việc thêm bớt một hai chi tiết ở những tượng đài của sự nổi tiếng được dựng lên trong ký ức của những người khác. Họ từ chối cho rằng phục vụ một người chủ là đủ vinh quang. Họ ghét bước theo dấu chân của bất cứ ai khác, dù nổi tiếng đến đâu. Họ khao khát cháy bỏng sự khác biệt.
Những trang lịch sử oai hùng rồi đây cũng sẽ đi qua, phai nhạt trong ký ức. Chúng là tiền đồn của sức mạnh, nhưng cái mà một kẻ thù xâm lược không làm được, thì trọng pháo của thời gian có thể làm được: đó là sự im bặt. Đó là một cánh rừng của những cây sồi, nhưng trận cuồng phong không gì cưỡng lại được tràn qua, chỉ để lại đó đây những thân cây trợ trụi không còn màu xanh của sự sống, chẳng còn một bóng mát, chỉ còn thì thầm trong vài cơn gió nhẹ, chiến đấu với những cành nhánh đã bị què quặt, và chỉ chờ vài trận bảo lớn nữa để chìm đi vĩnh viễn.
Chúng là những cột trụ của lâu đài độc lập, tự do, Abraham Lincoln nói tiếp. Chúng đang bị vỡ đi, toà lâu đài sẽ có nguy cơ sụp đổ, trừ khi chúng ta, những kẻ hậu sinh, cung cấp những cột trụ mới, nhưng lấy từ đâu?, - từ những tảng đá rắn chắt của lý trí tỉnh táo. Sự cuồng nhiệt (passion) đã giúp chúng ta một thời, nhưng có thể nguy hiểm trong tương lai. Lý tính (reason), lý tính tỉnh táo, được suy tính và không cuồng nhiệt, sẽ cung cấp cho chúng ta các chất liệu cho sự hỗ trợ và bảo vệ tương lai. Hãy để các chất liệu ấy hun đúc thành trí khôn đầy đủ và đạo lý trong sáng trước tình yêu và sự kính trọng những quyền lợi tối thượng của tổ quốc. Chúng ta không cho phép các đôi chân thù địch giẫm lên hay báng bổ chỗ an nghỉ thiêng liêng của những anh hùng liệt sĩ dân tộc, hay đánh thức họ dậy.
Các bạn trẻ thân mến, đó là những lời của Abraham Lincoln về Hoa Kỳ mà tôi đã kết lại cho chúng ta, những người Việt Nam hôm nay. Ông viết những dòng hùng hồn trên về lý tưởng tuổi trẻ lúc chỉ mới 28 tuổi, không lớn hơn các bạn hôm nay bao nhiêu. Tuyệt vời và truyền cảm mạnh mẽ phải không? Thực tế, Abraham Lincoln đã sống đúng với những gì ông đã viết, và ông là một cột trụ không lay chuyển được của lịch sử Hoa Kỳ.
Các bạn sinh viên trẻ quý mến, các bạn hãy chứng tỏ rằng tương lai đất nước này thuộc về các bạn, rằng các bạn sẽ cung cấp cho đất nước này mỗi người mỗi cách những cột trụ vững chắc mới để chống đỡ, thì đất nước mới được vững bền!
Xin chúc các bạn trẻ hãy gìn giữ lý tưởng cho đường xa. Không phải “lấy ngắn nuôi dài” như người ta thường nói về cách làm ăn của những người nghèo, điều đó thông cảm, mà ngược lại “lấy dài, lấy lý tưởng vô hạn của các bạn, để nuôi dưỡng các bước chân hữu hạn trên đường xa” của những người giàu, rất giàu lý tưởng, để chúng ta trở lại những ý tưởng cao cả ban đầu của nhà thơ Rumi!
Xin cám ơn tất cả các bạn.
TP Hồ Chí Minh, 5 tháng 10 năm 2012
Nguyễn Xuân Xanh


markdown:
## Mới đây, tờ Straits Time (Singapore) đã bình chọn top 10 VĐV nam hấp dẫn nhất kì SEA Games 28 và Mạc Hồng Quân – hot boy tuyển U23 là một trong hai VĐV Việt Nam có vinh dự góp mặt. Nhưng niềm vui nho nhỏ dành cho chàng tiền đạo Việt kiều ấy có lẽ không đủ để khỏa lấp nỗi buồn mà anh mang nặng trong mình, về một kì đại hội kém may mắn...
[Lịch thi đấu Seagame 28 mới nhất hôm nay](http://m.24h.com.vn/lich-thi-dau-sea-games-28-c691.html) [Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 28](http://m.24h.com.vn/the-thao/bang-tong-sap-huy-chuong-sea-games-28-c101a712287.html) **Video 4 bàn thắng của Mạc Hồng Quân ở SEA Games 28(bản quyền video thuộc VTV):** **Người Việt cô đơn giữa trời Việt…**
Trong một bài phỏng vấn cách đây vài năm,
**Mạc Hồng Quân** đã cười xòa trước một câu hỏi từ phóng viên: “Có người nhận xét bạn rất Việt Nam?” và đáp lại với đại ý thế này: “Thú thực là tôi thấy khá khó hiểu khi được nhiều người mới quen khen là nói tiếng Việt giỏi. Có thể họ nghĩ rằng tôi là Việt kiều, sống ở Séc từ bé nên không nói được tiếng Việt.
Thực tế thì năm 8 tuổi tôi mới sang Séc và gia đình tôi vẫn dùng tiếng Việt hàng ngày. Không chỉ chuyện ngôn ngữ mà những thói quen, cách ăn uống của gia đình tôi vẫn được giữ như khi còn sống tại Việt Nam”.
Câu chuyện nhỏ ấy để thấy rằng, Mạc Hồng Quân – một người trưởng thành trong môi trường Tây phương, được đào tạo tại một CLB danh tiếng ở châu Âu luôn khao khát cái cảm giác là một người Việt đích thực. Đang đứng trước bước ngoặt cuộc đời (Hertha Berlin mời thử việc), anh vẫn một mực quay lưng để trở về Việt Nam.
Mạc Hồng Quân đã trải kì SEA Games cuối cùng với nhiều nỗi buồn
Kể từ ngày ấy, cầu thủ gốc Hải Dương đối mặt với vô vàn khó khăn trong việc tìm chỗ đứng trong môi trường
[bóng đá Việt Nam](http://m.24h.com.vn/bong-da-viet-nam-c182.html), từ cấp CLB, ĐTQG và giờ là U23 với đỉnh điểm thất bại ở kì SEA Games 28 vừa qua. Anh chơi tuyệt hay suốt giai đoạn vòng bảng, [HLV Miura](http://m.24h.com.vn/hlv-miura-p365c48.html) coi anh như “át chủ bài”, thậm chí sẵn sàng để cậu học trò dưỡng sức ở nhiều trận thủ tục.
Nhưng những gì Hồng Quân làm được khiến nhiều người thất vọng với 4 bàn thắng, trong đó tới 2 quả phạt đền.
[U23 Việt Nam](http://m.24h.com.vn/u23-viet-nam-c48e3423.html) dừng bước đầy cay đắng trước U23 Myanmar ở vòng bán kết, trận đấu mà Quân thành kẻ “tội đồ” với 5 pha bỏ lỡ mười mươi.
Không ngoa khi nói, thất bại của U23 Việt Nam ở kì SEA Games lần này có “đóng góp” không nhỏ của Mạc Hồng Quân. Từ vị thế xứng đáng được nhận, anh đang phải gánh vác thất bại bóng đá nước nhà.
**… và những nỗi niềm rất “Tây”**
Những năm tháng sống bên trời Tây làm nên một chàng trai Mạc Hồng Quân rất “thoáng”. Anh có thói quen chia sẻ lên trang Facebook cá nhân mọi cảm xúc, hình ảnh về cuộc sống thường ngày, khác xa với sự kín đáo từ những đồng đội “thuần Việt”. Nhờ vậy, NHM lẫn truyền thông chẳng phải đau đầu ngẫm ngợi xem anh chàng nghĩ gì. Chuyện Mạc Hồng Quân yêu đương, “bắt cặp” với nhiều cô nàng hệt như mấy ngôi sao bóng đá châu Âu cũng hay bị đào xới.
Nhưng chính vì vậy mà
*Mạc Hồng Quân* rất dễ dàng bộc lộ cảm xúc ngay cả trên sân cỏ. Khi U23 Việt Nam thất bại đầy cay đắng trước U23 Myanmar, trận đấu Quân thành kẻ “tội đồ” với 5 pha bỏ lỡ mười mươi, khi ghi bàn thắng dễ trên chấm phạt đền trong cuộc đối đầu với U23 Indonesia, anh đều khóc ngon lành.
Mạc Hồng Quân vẫn sẽ cho NHM nước nhà thấy mình đang cười hay khóc
Nhiều người không khỏi ấn tượng với khoảnh khắc sau trận bán kết, Mạc Hồng Quân đổ gục trên bờ vai cô bạn gái xinh đẹp. Sau cùng, họ không ngần ngại trao cho nhau nụ hôn ngọt ngào.
Nói Mạc Hồng Quân khoe mẽ cũng được, nói anh cởi mở cũng chẳng sai. Dù thế nào đi chăng nữa, chàng cầu thủ sinh năm 92 ấy vẫn sẽ làm vậy, vẫn sẽ khóc, vẫn sẽ cười, vẫn sẽ ôm, hôn bạn gái và để tất cả chúng ta thấy. Anh - người Việt xa xứ luôn một lòng hướng về quê hương - khát khao chia sẻ để NHM hiểu và gần gũi mình hơn sau những thời khắc khó khăn.
Xin được trích dẫn lại câu nói của Mạc Hồng Quân: “Ngày hôm nay tôi sai, nhưng ngày mai tôi sẽ đứng dậy và chiến đấu vì Việt Nam". Thật vậy, ngày hôm nay Quân đã thất bại ở trận đánh lớn SEA Games, nhưng trong trong tương lai gần, anh vẫn đang cống hiến hết mình cho một “cuộc chiến” khác: cuộc chiến lấy lại niềm tin từ NHM nước nhà.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Cache: QuickCache v24h-version - file

Connection: close

Pragma: no-cache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=Utf-8


markdown:
## Kết quả cuộc giải cứu heo tổng lực: Tổng đàn heo vẫn cung vượt xa cầu, và trên thị trường xuất hiện thêm nhiều gia cầm và nông sản khác cần được vào cuộc.
[Hội ND Hải Phòng giúp nông dân bán hàng trăm con lợn](http://m.24h.com.vn/thi-truong-tieu-dung/hoi-nd-hai-phong-giup-nong-dan-ban-hang-tram-con-lon-c52a875116.html) [Hà Tĩnh: Giải cứu lợn chưa xong… đến lúa mất trắng vì nhiễm bệnh!](http://m.24h.com.vn/thi-truong-tieu-dung/ha-tinh-giai-cuu-lon-chua-xong-den-lua-mat-trang-vi-nhiem-benh-c52a873974.html) **Ăn heo nhiều thì khỏi ăn gà vịt**
Phó tổng giám đốc công ty chăn nuôi lớn ở Đồng Nai, nhắn tin: “Bây giờ giá sản phẩm gia cầm lại thê thảm luôn. Ở Hà Nội, giá gà trắng tại trại còn 17.000 đồng/kg, vịt còn 19.000 đồng, trứng gà 900 – 1.000 đồng/quả. Người chăn nuôi lại thua lỗ quá nặng rồi... Trao đổi thêm qua điện thoại, ông bảo lỗi tại… con heo. Do con heo được cả xã hội lao vào giải cứu nên con gia cầm ít được quan tâm, ít người mua, vậy là cung vượt cầu, giá giảm.
Việc giải cứu không thấm vào đâu so với tổng đàn heo 1,7 triệu con mà Đồng Nai vừa công bố.
Thoạt nghe, có vẻ vô lý vì lẽ con heo và con gia cầm có phân khúc tiêu thụ riêng, ai thích heo ăn heo, ai thích gà ăn gà, chứ sao mà chỉ qua một đêm có thể từ bỏ sở thích mình được. Vậy mà, thực tế thì, chiến dịch giải cứu heo huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc, khiến nhiều người mủi lòng đi mua thịt heo về giải cứu thiệt. Và cũng vậy là, bữa ăn cũng bớt đi con gà, con vịt, cái trứng.
Bằng chứng là tại TP.HCM, trước đây, mỗi ngày chỉ tiêu thụ trung bình khoảng trên dưới 10.000 con heo thì hai tuần gần đây, lượng heo tiêu thụ tăng vọt lên 15.000, 17.000. Lò giết mổ An Hạ, ở Củ Chi trước đây mỗi đêm giết mổ tối đa 4.000 con heo cung cấp thị trường thành phố, thì hơn nửa tháng qua cũng tăng lên xấp xỉ 6.000 con. Dù vậy, cũng chưa thể nào giải quyết được lượng heo dư thừa, mà chỉ khổ cho con gà, con vịt bị vạ.
So với sản phẩm gia cầm, việc thịt heo giảm giá đã kích thích tiêu thụ mặt hàng này lên đáng kể. Trước đây, vì thịt heo cao giá nên các bếp ăn phải sử dụng thịt gia cầm, có giá trung bình 20.000 – 30.000 đồng/kg tuỳ thời điểm, nhưng nay, họ có thể lấy thịt heo sỉ ở chợ đầu mối nông sản có giá tương tự. So với thịt gia cầm, thịt heo vẫn ngon hơn nên việc các bếp ăn không mặn mà với sản phẩm gia cầm là có lý.
Một số nơi như Đồng Nai còn kêu gọi tổ chức giết mổ, bán thịt heo trực tiếp vào các khu công nghiệp với giá rẻ hơn thị trường 30 – 40%, càng khiến cho gia cầm bị… bỏ rơi. Ở các vùng nông thôn, thịt heo còn rẻ hơn nữa, nhiều gia đình chung tiền mua heo về làm thịt, chia nhau ăn cả tuần, cả tháng nên thịt gà, thịt vịt, trứng gia cầm vô tình trở thành nạn nhân thừa mứa giống như heo.
**Con heo có thực sự được giải cứu?**
Câu trả lời là không. Thời gian qua, so với lực cầu tiêu thụ tăng thêm được dăm mười phần trăm, hoàn toàn không có ý nghĩa nhiều để giải cứu đàn heo vốn đang dư thừa quá nhiều hiện nay. Điều nguy hiểm là cùng với các thông tin nơi này, chỗ kia, cơ quan này, tổ chức nọ có cách giải cứu thịt heo thì trên các diễn đàn mạng, thông tin trên báo đài cũng đưa giá heo tăng trở lại.
Phải nói ngay rằng, đây là những thông tin không chính xác vì thực tế, giá heo hơi trên cả nước vẫn không được cải thiện là mấy so với trước đây. Thời gian qua, giá heo hơi chỉ dao động từ 17.000 – 25.000 đồng/kg, chứ hoàn toàn không tăng lên 30.000 đồng như thông tin lan tràn trên mặt báo. Người chăn nuôi, trên khắp cả nước vẫn khốn đốn với đàn heo, và đang vô vọng tìm đầu ra.
Qua theo dõi, nơi phát đi các thông tin heo hơi tăng giá chủ yếu đến từ Bộ Nông nghiệp và Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai. Riêng Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, thời gian qua đã trực tiếp mua heo của hội viên với giá cao hơn thị trường, sau đó giết mổ và mở cửa hàng bán lẻ tới tay người dùng với giá rẻ hơn thị trường 30 – 40% là cách làm hay, đã thu hút được sự quan tâm của người dùng.
Tuy nhiên, việc hiệp hội này liên tục công bố việc làm của mình góp phần giúp giá heo trên địa bàn tăng là không có cơ sở, không chính xác, vì thực tế là giá heo tại Đồng Nai vẫn ở mức rất thấp. Do đó, người chăn nuôi cần nhận thức rằng, hiệp hội này chỉ bắt heo ở một số trang trại, số này không đáng là bao so với tổng đàn 1,7 triệu con mà Đồng Nai vừa công bố mới đây.
|
|
Trên diễn đàn Làm giàu từ chăn nuôi lợn (mới đổi tên từ Hội chăn nuôi lợn, có gần 30.000 thành viên trên khắp cả nước), một thành viên có nick Phạm Ái Linh than: “Có phải là giải cứu không?”. Theo Phạm Ái Linh, có sáu bất cập sau:
1. Kêu gọi bộ ban ngành chung tay: hiệu quả thực tế không cao, vì chẳng tiêu thụ thêm được bao nhiêu, nhưng dân thấy tuyên truyền vậy, như được cứu đến nơi rồi, bèn găm hàng, đợi giá, hệ quả là thêm lỗ, thêm gánh nặng cám, thuốc.
2. Tuyên truyền Trung Quốc đã mở cửa mua lại, thương lái Trung Quốc đã quay lại mua hàng…; nhưng thực tế không phải như vậy. Dân thì tạm ngừng bán, giá đẩy lên được một chút, dù không nhiều, sau đó lại giảm, người nuôi thêm gánh nặng, thêm lỗ.
3. Nói rằng là trong 1 – 2 tháng vừa qua, heo tồn đã giảm đáng kể, trong 1 – 2 tháng tới, sẽ cân bằng cung cầu, 3 – 4 tháng tới, lại khan heo, giá lại tăng… Thực tế là heo vẫn còn rất nhiều, từ giờ đến cuối năm nếu chỉ tiêu thụ nội địa không thì vẫn không hết. Ai mà nghe theo, cố vay thêm tiền để cầm cự thì càng lún sâu vào khủng hoảng.
4. Tuyên truyền là giá nơi này đã tăng 2.000 – 3.000đ/kg, nơi kia lên 28.000 – 30.000đ/kg... trong khi thực tế thị trường vẫn chỉ loanh quanh 20.000 – 22.000/kg, điều này làm cho bà con cực kỳ hoang mang, vì thấy nơi này, nơi kia tăng cao quá, trong khi vùng mình, gọi chẳng có ma nào nó bắt cho!?
5. Gốc rễ vấn đề hiện nay là cung vượt cầu rất nhiều, các biện pháp hô hào, hành chính, tâm lý… đều không có hiệu quả, mà lại làm sai lệch bản chất, thông tin thị trường; càng làm cho khó khăn thêm kéo dài, vết thương dai dẳng, sống không ra sống, chết không ra chết. Tuyên truyền sai sẽ làm hại người chăn nuôi, chứ không phải là giúp đỡ.
6. Thế nên, cần tuyên truyền đúng bản chất, để người chăn nuôi không mơ mộng nữa, không lạc quan tếu, mạnh dạn cắt lỗ, bán non, giảm đàn (quan trọng là giảm đàn nái). Thậm chí nghỉ chăn nuôi một thời gian để cân bằng cung cầu. Đó mới là biện pháp căn cơ, gốc rễ.


markdown:
## Tuy các nhà khoa học đã rất cố gắng nhưng vẫn không thể tìm thấy một sinh vật sống ngoài trái đất. Vậy vấn đề là gì?
[7 khả năng về khu "giam người ngoài hành tinh" ở Mỹ](http://m.24h.com.vn/the-gioi/7-kha-nang-ve-khu-giam-nguoi-ngoai-hanh-tinh-o-my-c415a779989.html) [Phát hiện thành phố "ngoài hành tinh" nhờ Google Earth?](http://m.24h.com.vn/tin-tuc-quoc-te/phat-hien-thanh-pho-ngoai-hanh-tinh-nho-google-earth-c415a806717.html)
Một nghiên cứu sắp công bố trên tạp chí Journal of Cosmology và Astroparticle cho rằng con người đang đi sai hướng. Người ngoài hành tinh có thể sống trên những ngôi sao yếu và nhỏ hơn nhiều, chứ không phải những hành tinh lớn tương tự trái đất. Nếu mở rộng tìm kiếm ra ngoài các khu vực không giống như hệ mặt trời thì cơ hội sẽ cao hơn.
Tác giả bài viết, Evi Loeb từ ĐH Harvard giải thích: "Người ta thường định nghĩa sự sống theo đúng cái cách duy nhất mà họ biết. Nên họ cho rằng chỉ có nơi nào có mặt trời mới có sự sống".
Theo giả thuyết này, người ngoài hành tinh có thể ở đâu đó trên những ngôi sao có khối lượng thấp. Chúng ít sáng và nhiệt độ thấp hơn so với mặt trời, nhưng vẫn tạo điều kiện cho nước dưới dạng lỏng tồn tại. Chúng không chỉ phổ biến hơn các loại hành tinh như mặt trời mà còn có tuổi thọ gấp 1.000 lần.
Vì vậy, Loeb cho rằng sự sống xuất hiện trên những ngôi sao đó chứ không phải là một hành tinh có quỹ đạo quay quanh như Trái đất. "Nếu mở rộng tìm kiếm, thì xác suất tìm thấy người ngoài hình tinh cao hơn cả nghìn lần", ông nói.
Proxima Centauri, ngôi sao khối lượng thấp cách trái đất 4 năm ánh sáng
Tuy nhiên, loài người đang quay quanh Mặt trời, một ngôi sao khá mới trong vũ trụ. Có khả năng rằng các sao lâu năm này ẩn chứa điều gì đó làm ức chế sự sống, kể cả trong những vùng hoàn toàn thuận lợi.
Điều đó đem lại một lời giải thích hấp dẫn hơn, đó là chúng ta đang tìm kiếm quá sớm khi dạng sống chưa bắt đầu ở một hành tinh nào đó. Nói cách khác, con người đơn độc trong vũ trụ và thời điểm mà sự sống bùng nổ trong vũ trụ chưa diễn ra mà phải chờ nhiều năm nữa.
Riêng Loeb cho rằng lời giải đáp sẽ xuất hiện nếu đi đúng hướng trong vài thập kỷ nữa, bằng cách tìm kiếm chỉ dấu sinh học trên các ngôi sao khối lượng thấp trên.
Con người hiện là dạng sống duy nhất nhưng không phải là đặc biệt nhất, vì xét cho cùng chúng ta vẫn đang xuất hiện quá sớm và chưa đủ khả năng "ba đầu sáu tay" để theo dõi và tìm kiếm sự khởi đầu của một giống loài mới.


markdown:
## Trong một diễn biến bất ngờ, sáng nay, TAND huyện Bình Chánh, TP.HCM đã ra quyết định trả hồ sơ, đề nghị điều tra bổ sung vụ án kinh doanh trái phép của ông chủ quán phở Xin Chào.
[Chậm đăng ký kinh doanh, chủ quán phở sắp hầu tòa](http://m.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/cham-dang-ky-kinh-doanh-chu-quan-pho-sap-hau-toa-c46a784553.html) [Bí thư Thăng chỉ đạo làm rõ vụ chủ quán phở bị khởi tố](http://m.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/bi-thu-thang-chi-dao-lam-ro-vu-chu-quan-pho-bi-khoi-to-c46a784788.html)
Ông Nguyễn Văn Tấn bị cơ quan điều tra khởi tố về tội kinh doanh trái phép
Sáng 21.4, TAND huyện Bình Chánh đã ra quyết định trả hồ sơ cho Viện KSND cùng cấp yêu cầu điều tra bổ sung vụ khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ông Nguyễn Văn Tấn (50 tuổi, ngụ quận Bình Tân), chủ quán phở Xin Chào về tội kinh doanh trái phép.
Trước đó, vụ án đã được TAND huyện Bình Chánh phân công thẩm phán thụ lý và lên lịch xét xử vào ngày 28.4.
Cũng trong sáng nay, Công an TP.HCM đã tổ chức thông tin về vụ việc. Thiếu tướng Phan Anh Minh – Phó giám đốc Công an TP.HCM cho biết Công an huyện Bình Chánh khởi tố vụ án là có căn cứ. Tuy nhiên theo ông Minh, vấn đề này Công an huyện Bình Chánh đã quá nóng vội.
“Tôi sẽ làm việc về sự vội vàng của Công an Bình Chánh. Nhưng như tôi nhấn mạnh là cơ sở này nằm đối diện trụ sở Công an huyện.Bình Chánh nên mọi hoạt động của quán, công an đều nắm được. Nếu công an không xử lý, tôi hoặc nhiều người khác sẽ hỏi vì sao vi phạm công khai như thế mà các anh không xử lý được”, ông Minh nói.
Người đứng đầu Cơ quan điều tra Công an TP HCM cho rằng: “Vụ án này chỉ nhỏ xíu như móng tay. Tôi rất bứt rứt khi nghiên cứu hồ sơ vụ án. Tuy nhiên, do vụ án này VKS đã ra cáo trạng truy tố, công an không còn quyền can thiệp. Chúng tôi tôn trọng quyết định rút hay giữ cáo trạng của VKS huyện Bình Chánh hay phán quyết của tòa án địa phương này”.
Ông Minh chia sẻ, vụ việc của quán phở Xin Chào chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng, chưa có ai bị ngộ độc. Phía công an sẽ tiếp tục phối hợp tham vấn với Viện kiểm sát tìm ra giải pháp phù hợp. Ông Minh tin rằng vấn đề của quán phở này sẽ có một cái kết có hậu.
Thiếu tướng Minh nói: “Tôi mong muốn sự việc này dù đến đâu thì ông Tấn hoặc bất cứ ai cũng được tạo điều kiện để kinh doanh nếu hoạt động đúng pháp luật”.
Thiếu tướng Phan Anh Minh tin rằng vấn đề ông Tấn sẽ có một cái kết có hậu.
Theo hồ sơ vụ án, ngày 8.8.2015, ông Nguyễn Văn Tấn (SN 1966, thường trú tại P.Bình Trị Đông B, Q.Bình Tân, TP.HCM) khai trương quán để bán cà phê, ăn sáng và ăn trưa đối diện với trụ sở Công an huyện Bình Chánh nhưng không có giấy phép kinh doanh. Do đó, Công an huyện Bình Chánh đã tới kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính hoạt động kinh doanh mà không có chứng nhận đăng ký kinh doanh theo quy định.
Ông Tấn bị phạt 17 triệu đồng. Bởi vì ngoài vi phạm không có giấy phép kinh doanh, quyết định xử phạt của Công an huyện Bình Chánh còn bổ sung thêm bốn vi phạm khác mà biên bản đã lập không hề nhắc tới, trong đó có vi phạm thiếu giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm.
Sau khi có được giấy phép kinh doanh vào ngày 19.8.2015, ông Tấn tiếp tục đi đăng ký giấy chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm. Trong lúc đang chờ cấp giấy, Công an huyện Bình Chánh lại tiếp tục kiểm tra và phạt ông Tấn hai hành vi liên quan tới vệ sinh an toàn thực phẩm.
Cho rằng ông Tấn đã tái phạm hành vi vi phạm, Công an huyện Bình Chánh quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ông Tấn.
Ngày 11.3.2016, Viện Kiểm sát nhân dân huyện Bình Chánh ban hành cáo trạng truy tố ông Nguyễn Văn Tấn về hành vi kinh doanh trái phép
Chia sẻ với phóng viên, ông Tấn cho biết từ khi có quyết định khởi tố vụ án, cuộc sống gia đình ông đảo lộn. Mẹ già ngoài 80 tuổi của ông nghe con sắp bị đi tù đã đổ bệnh nằm một chỗ.
|
|
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vừa đề nghị Chủ tịch UBND TP.HCM đề nghị các cơ quan chức năng dừng ngay việc khởi tố vụ án hình sự chủ quán phở - cà phê “Xin Chào”, đồng thời làm rõ trách nhiệm liên quan.


markdown:
## Chào mừng quý vị đến với WEBSITE-Bùi Văn Tiến-thpt Buôn Ma Thuột.
Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy
**hoặc** [đăng ký thành viên tại đây](#) [xem phim hướng dẫn tại đây](http://daotao.violet.vn/Data/Library/1/Index.html)
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.
[Gốc](/)> [Phong thủy và sức khỏe](/entry/list/cat_id/2725479)> [Nhà cửa](/entry/list/cat_id/2725485)>
## Vườn trong nhà cao tầng
|
|
|
|
[Bùi Văn Tiến](/user/show/id/4187)@ 16:16 30/06/2010
Số lượt xem: 279
Số lượt thích: 0 người

## Các ý kiến mới nhất

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
[Vé máy bay giá rẻ đi Sài Gòn tháng 8](http://vemaybaynamphuong.com/ve-may-bay-gia-re/ve-may-bay-gia-re-di-sai-gon-thang-8.html)
Vé máy bay giá rẻ đi Sài Gòn tháng 8. Sài Gòn là một trong những thành phố phát triển bậc nhất nước ta. Nổi tiếng là chốn hoa lệ vô vàn chốn “ăn chơi”, Sài Gòn là nơi tập hợp rất nhiền quán xá từ hạng sang, đến hạng trung và đến cả nơi vỉa hè nhộn nhịp và náo nhiệt. Từ những món ăn ngon đến những hoạt động đường phố đa dạng, nơi đây không hề thiếu bất kì thứ gì. Nhưng có lẽ, để có một chuyến đi ý nghĩa và “lành mạnh” thì đường sách Nguyễn Văn Bình là điểm đến mà bạn và người thân yêu không nên bỏ lỡ trong dịp hè này. Đường sách là một loại hình kinh doanh không hề mới mẻ với người Hà Nội, song với những người miền Trung và người miền Nam thì đây là một hoạt động du lịch “tri thức” vô cùng lạ, thú vị và nhận được rất nhiều phản hồi tích cực từ khách du lịch và người bản địa.
Nếu bạn đang băn khoăn không biết lựa chọn nơi đâu cho một kì nghỉ hè “lành mạnh” thì Sài Gòn với đường sách Nguyễn Văn Bình chắc chắn là sự lựa chọn vô cùng hoàn hảo đấy. Chỉ với 390.000 đồng cho một lượt bay vào tháng 8 này, bạn đã hoàn toàn có thể đắm chìm vào bầu không khí “tri thức” rất hoành tráng ở Sài Gòn. Vô vàn những quyển sách hay, vô vàn những cuốn quyện hấp dẫn đang chờ đợi bạn đấy. Không chỉ thế, nếu bạn quyết tâm săn cho mình những chiếc vé với giá hấp dẫn hơn nữa thì cơ hội của bạn vẫn còn. Nếu có thẻ visa hoặc đăng kí internet banking thì những chuyến bay giá “0 đồng” của Vietjet vẫn luôn đợi bạn ở những khung “giờ vàng khuyến mãi”. Nếu muốn biết thêm thông tin chi tiết thì bạn hãy truy cập website
[ hoặc liên hệ trực tiếp với chúng tôi ngay nhé! Vé máy bay Nam Phương](http://vemaybaynamphuong.com)
## Những nét hấp dẫn và cuốn hút ở đường sách Nguyễn Văn Bình
Đường sách Nguyễn Văn Bình chính thức đưa vào hoạt động từ 15h ngày 09/01 năm 2016, đến nay vừa hơn một năm nhưng đã thu hút rất đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan và tìm hiểu. Con đường sách nhỏ xinh dài chỉ hơn 100 mét nhưng tọa lạc ngay vị trí trung tâm thành phố Hồ Chí Minh, cạnh ngay nhà thờ Đức Bà Quận 1 nên có rất nhiều độc giả tập trung ghé thăm mỗi ngày. Dù khai trương chưa lâu nhưng con đường sách xinh đẹp này đã trở thành một nét văn hóa vô cùng đặc trưng của người miền Sài Gòn nói riêng và người Việt Nam nói chung. “Đường sách” được xây dựng và đi vào hoạt động như một điều thi vị, tôn vinh văn hóa đọc sách bằng những hoạt động vô cùng hữu ích mang tính tri thức cao.
*Một góc đường sách Nguyễn Văn Bình*
Không hề quá khi nói rằng lúc đến đây, bạn sẽ vô cùng mãn nhãn với khung cảnh những nhà sách xinh xắn được sắp xếp rất ngay ngắn và trang trí khá cầu kì. Ngay từ cái “hẹn” lần đầu tiên, du khách đã phải quyến luyến rồi yêu yêu nhớ nhớ thương thương những dãy sách nhỏ xinh được bày biện rất ấn tượng dưới những ánh đèn lung linh mờ ảo. Sắc màu rực rỡ hòa cùng dòng người nườm nượp qua lại khiến Nguyễn Văn Bình càng thêm phần ấn tượng và trở nên độc đáo trong mắt du khách. Chính những dòng người đến thăm đường sách đã một phần chứng tỏ văn hóa đọc sách của giới trẻ vẫn đang được phát triển rất mạnh mẽ. Thì ra giới trẻ ngày nay không chỉ đơn thuần chỉ biết đọc những trang báo mạng “lá cải”, những trang ebook hay các website truyện miễn phí cho người dùng internet hiện nay, giới trẻ vẫn còn rất quan tâm đến những thông tin trên những trang giấy, nhiều đọc giả vẫn mê mẩn ngửi mùi thơm từ những trang truyện, trang thơ, trang sách hay tạp chí…
*Con đường tấp nập những bạn trẻ đến giao lưu và học hỏi*
Đường sách Nguyễn Văn Bình là điểm bán sách của những nhà xuất bản vô cùng lớn như NXB Kim Đồng, NXB Giáo dục… và các công ty truyền thông nổi tiếng trong nước như Phương Nam, Nhã Nam, Thái Hà… cùng rất nhiều tác giả và cây bút tài năng. Tất cả đề góp một phần công sức bé nhỏ vào việc hình thành nên một con đường sách đa dạng, phong phú và đầy ý nghĩa như hiện nay.
*Không gian thoáng đãng dưới bóng cây xanh*
Từng gian hàng đều mang một dấu ấn thương hiệu riêng và phong cách bài trí vô cùng khác lạ để thu hút du khách. Mặc dù Nguyễn Văn Bình không phải là con đường sách đầu tiên như Đinh Lễ ở Hà Nội, nhưng đây lại là đường sách phức hợp của rất nhiều loại sách đầu tiên ở Việt Nam. Tới đây, du khách sẽ được thoải mái được tham quan và tìm hiểu tất cả các loại sách, tự do đọc và mua sắm giữa không gian thoáng đãng của trung tâm thành phố Hồ Chí Minh.
Đặc biệt khi tới đây, bạn sẽ vô cùng bất ngờ vì đường sách không đơn giản chỉ là con đường chuyên bán sách như tưởng tưởng. Sách ở nơi đây được phân bổ vào những khu vực hoàn toàn khác nhau: gian hàng sách, bán báo, tạp chí, khu bán vật lưu niệm, nơi trao đổi sách cũ hay khu triển lãm sách theo chủ đề của từng tháng… Không chỉ có thế, tại đây còn có khu vực dành riêng cho trẻ em, có những gian cà phê trong và ngoài trời để bạn có thể thư giãn, vừa nhâm nhi một tách cà phê, vừa ngấu nghiến những quyển sách hay và những khu hoạt động ngoài trời với những trò chơi vô cùng lí thú và bổ ích.
*Những quán cà phê phục vụ nhu cầu đọc*
Vào cuối tuần, dường như khách ở đường sách Nguyễn Văn Bình trở nên đông đúc hơn. Người ta đến đây để tìm những quyến sách hay, thậm chí là để “săn” những quyển sách quý. Ngoài ra khi đến đây bạn hoàn toàn có thể giao lưu với những người có cùng sở thích với bạn về những tác giả và bạn yêu mến, những tác phẩm mới hay và hấp dẫn, thậm chí có thể tìm thấy “người ấy” và tha hồ check-in sống ảo rồi đấy!
## Đặt vé máy bay đi Sài Gòn giá rẻ?
Nếu bạn không có thời gian hay không có nhiều kinh nghiệm trong việc săn những tấm vé máy bay khuyến mãi, vé máy bay giá rẻ thì có thể liên hệ đến đại lý Vé máy bay Nam Phương, với đội ngũ booker chuyên nghiệp chúng tôi luôn sẵn lòng giúp bạn trong việc săn những tấm vé máy bay khuyến mãi, vé máy bay giá rẻ nhằm đem đến cho quý khách một chuyến du lịch tuyệt vời, tiết kiệm và đầy ý nghĩa. Ngoài ra khi liên hệ với đại lý Vé máy bay Nam Phương, bạn sẽ nhận được nhiều thông tin có giá trị trong việc tìm chuyến bay, đặt giữ chỗ cũng như nhiều thông tin khuyến mãi khác luôn được cập nhật liên tục tới khách hàng. Chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của bạn luôn là điều mà chúng tôi hướng tới.
**Marketing VMB Nam Phương Team** **Công ty TNHH VMB Nam Phương** **377/12 Bạch Đằng, Q. Bình Thạnh, TP.HCM**

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Set-Cookie: hotel_cart_cookie=deleted; expires=Wed, 17-Aug-2016 03:36:51 GMT; path=/

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Hotline 028.35 162 234
Thứ 2 - Thứ 7 (8H-17H00)
|
|Kỹ thuật
|
|Kinh doanh
|
|Kinh doanh
|
|![]()

Server: Apache

Connection: Upgrade, close

Content-Type: text/html


markdown:
Đặc điểm chung
- Bàn phím cảm ứng, mật khẩu và thẻ cảm ứng.
- Đóng mở tự động hoặc đóng mở bằng tay.
- Người dùng có thể lựa chọn khóa riêng và nút bấm mở cửa
- Thiết lập nhạc chờ
- Đèn LED hiển thị trạng thái
- Có khả năng sử dụng PIN 9V ngoài
- Có cảnh báo khi sắp hết PIN
- Cảnh báo trộm khi cửa bị mở trái phép
- Hệ thống khóa có 3 cấp độ: Owner, Master, User


markdown:
VietNamTeamBuilding [VNTB] - Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch), trên mâm cỗ thờ cúng tổ tiên của người Tày ở Bình Liêu không thể thiếu món bánh gio. Để có món bánh gio thơm ngon không hề đơn giản nhưng từ bao đời nay, người Tày ở Bình Liêu vẫn giữ được phong tục tốt đẹp Bà Chu Thị Tào, ở thôn Nà kẻ, xã Tình Húc gói bánh gio để dùng trong dịp Tết Đoan ngọ 2016Mỗi địa phương và dân tộc đều có những đặc trưng văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo. Ở Bình Liêu, bánh chưng thường được người Tày gói để cúng giỗ tổ tiên vào các dịp Tết. Nhưng mỗi dịp Tết, bánh chưng lại mang một hương vị riêng biệt. Vào Tết Nguyên đán, nhân bánh thường là lá cơm lông với thịt hay nhân đỗ xanh với thịt. Còn vào ngày Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch), bánh chưng lại mang một hương vị độc đáo riêng, bởi bánh mùa này không có nhân, mà gạo dùng để gói bánh được ngâm từ nước tro nên gọi là bánh gio (theo tiếng Tày bánh gio có nghĩa là “kèm đắng”).Đối với dân tộc Tày trên địa bàn huyện Bình Liêu, bánh gio là món không thể thiếu trong mâm cỗ cúng tổ tiên vào ngày Tết Đoan ngọ. Bánh gio được làm từ những nguyên liệu đơn giản, sẵn có như: gạo nếp, lá bông chít, các loại cây mọc ở bờ suối hoặc trên núi, theo tiếng Tày gọi là “mạy tắp tắng”, “mạy tặp xèn” hay “mạy cạy”,… “Để hoàn thành một mẻ bánh gio thơm, ngon, người làm phải tốn rất nhiều công sức. Bên cạnh việc phải chọn loại gạo nếp chuẩn, còn phải đãi sạch, không sạn, không lẫn gạo tẻ; phải đi xuống suối hoặc lên rừng chặt cây, phơi khô, đốt thành tro để nguội, sau đó, lấy tro đấy hòa cùng với nước để lắng lại rồi chắt lấy nước trong, đun sôi để nguội và dùng nước này ngâm gạo nếp đã đãi sạch khoảng một tiếng rồi vớt ra, để ráo, rồi gói bánh. Để có được độ vàng, không bị nồng, tỷ lệ nước tro ngâm gạo gói bánh phải hài hòa,” bà Tô Thị Liên ở thôn Bản Ngày, xã Vô Ngại, huyện Bình Liêu chia sẻ.Cũng như gia đình bà Tô Thị Liên, bà Chu Thị Tào, thôn Nà Kẻ, xã Tình Húc, huyện Bình Liêu cũng đang tất bật chuẩn bị các nguyên liệu như lá bông chít, chắt nước tro,…để gói bánh cho gia đình. Bà Chu Thị Tào cho biết: “Mỗi năm người Tày chúng tôi làm loại bánh gio này 1 lần vào ngày Tết Đoan ngọ (diệt sâu bọ), ngoài để thờ cúng tổ tiên, chúng tôi còn muốn giáo dục con cháu nhớ đến phong tục gói bánh truyền thống của dân tộc mình”.Bánh gói xong thường được luộc từ 10 đến 12 tiếng để đảm bảo độ dẻo, mềm. Bánh được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, nên có vị thanh mát, thơm dẻo, dễ tiêu hóa và không dễ bị thiu như những loại bánh có nhân. Khi luộc chín bánh có màu vàng nâu trông rất bắt mắt, hấp dẫn, thường được ăn kèm với đường hoặc mật ong.Trước mọi biến đổi của cuộc sống, người Tày Bình Liêu vẫn giữ được cách làm truyền thống của món bánh gio – món ăn dân giã mang đậm vị thanh mát của nếp, nồng nồng của gio và lá bông chít quyện lẫn vào nhau ====================================== CÔNG TY CỔ PHẦN VIỆT NAM TEAM BUILDING Địa chỉ: 56 Nguyễn Văn Công, P.3, Q.Gò Vấp, TPHCM. Điện thoại: 1900 6601 Hỗ trợ khẩn cấp gọi 01286.247.247 Email: info@vietnamteambuilding.net Website: www.vietnamteambuilding.net, www.vietnamteambuilding.edu.vn Đại diện các tỉnh thành: * 74/4/18 Bạch Đằng, P.2, Q.Tân Bình, TPHCM - Điện thoại: (08)73006601 * 612A Hoàng Hoa Thám, P.Bưởi, Q.Tây Hồ, TP Hà Nội - Điện thoại: (04)73006601 - (04)35202366. * 546 Tôn Đản, P.Hòa Phát, Q.Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng - Điện thoại: (0511)7306601 Chuyên: Công ty chuyên tổ chức team building. Cho thuê dụng cụ trò chơi team building.Cho thuê cây phao hơi teambuilding Tổ chức tiệc tất niên - Year end party.Chuyên tổ chức tiệc tất niên tại tphcm Du lịch teambuilding nước ngoàiChuyên tổ chức Hội nghị hội thảo. Thiết kế và bán kịch bản team building: sáng tạo - độc đáo
Xu hướng du lịch 2009: Bùng nổ du lịch MICE
Vietnamdulich - Lễ hội Lam Kinh 2013
Nhiều đặc sắc ở Festival đua ghe Ngo
Ba danh thắng ở Sa Pa được đề cử kỷ lục Việt Nam
Đắm mình trong không gian cổ xưa của làng cổ Phước Lộc Thọ
Khu Du lịch Pháo đài Thần công - Nơi giao hòa trời đất
Đổi mới ở Thủy Biều (Huế) thu hút du khách
Xẻo Quýt - tiến bước cùng lịch sử
Về Hưng Yên khám phá cụm di tích đền Đa Hòa - đền Dạ Trạch - cửa Hàm Tử - Bãi Sậy
Khách quốc tế đến Việt Nam tháng 8 và 8 tháng năm 2013
Chuẩn bị phát hành hộ chiếu điện tử Việt Nam
Team Building Đà Nẵng
Team Building Nha Trang
Team Building Hội An
Thú vị với phần mềm đọc nội dung văn bản bằng tiếng Việt
Luật sư Mỹ chống 'đường lưỡi bò'
Khai mạc Tuần lễ vàng Du lịch Di sản Huế
Team Building Quảng Ngãi
Những Mẹo Hay Giúp Giải Rượu Trong Ngày Tết
Team Building Đà Lạt
Team Building Phan Thiết
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Hà Nội
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại TPHCM
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Đồng Nai
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Vũng Tàu
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Đà Lạt
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Nha Trang
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Đà Nẵng
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Huế
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Quảng Bình
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Quảng Trị
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Hà Tĩnh
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Nghệ An
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Thanh Hóa
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Nam Định
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Vĩnh Phúc
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Thái Nguyên
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Hải Dương
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Quảng Ninh
Công Ty Tổ Chức Team Building Tại Hải Phòng

Cache-Control: private


markdown:
![Bị mất việc nếu... mua iPhone 7 một số công ty tại Trung Quốc đã phát hành một cảnh báo đến nhân viên của mình rằng họ sẽ bị sa thải nếu mua iPhone 7 hoặc iPhone 7 Plus.](http://image.viettimes.vn/650x450/Uploaded/Xuanmai/2016_10_10/30295469-01bignnvl_EKOD.jpg)
Đây không phải là một lời đe dọa suông. Các công ty đã tiến hành đưa ra cảnh báo chính thức bằng văn bản đối với người mua iPhone. Một bức thư do công ty Nanyang Yongkang Medicine gửi đến
[ nhân viên](http://viettimes.vn/tags/IG5ow6JuIHZpw6pu/nhan-vien.html) của mình và đăng tải bởi BBC, và được Weibo xác nhận về tính xác thực cho biết các nhân viên không nên mua iPhone mới của Apple, gồm [ iPhone 7](http://viettimes.vn/tags/IGlwaG9uZSA3/iphone-7.html) và 7 Plus.
Cảnh báo nói rằng: “Nếu bạn phá vỡ quy tắc này, chỉ cần đến thẳng văn phòng và nộp đơn xin từ chức”.
Phát ngôn viên của Nanyang Yongkang Medicine cho biết với BBC, lệnh cấm mua iPhone 7 được đưa ra cho nhân viên của mình là vì công ty này muốn các nhân viên ‘tập trung vào gia đình thay vì các mặt hàng xa xỉ’.
Nhưng đó không phải là điều tồi tệ nhất. Báo cáo từ China.org nói rằng bệnh viện Fuling Xinjiuzhou Gynecology đã ban hành cảnh báo với nội dung diễn đạt mạnh mẽ hơn cho nhân viên của mình, rằng “Văn phòng hành chính của bệnh viện đã quyết định không cho phép bất kỳ nhân viên mua iPhone 7 hoặc 7 Plus. Bất cứ ai được xác định là mua một trong những thiết bị này sẽ bị loại bỏ danh sách ứng cử viên giải thưởng hàng năm về các thành tích xuất sắc. Và những người không đủ lương tháng để mua iPhone 7 nhưng vẫn mua một chiếc sẽ được yêu cầu phải từ chức”.
Theo
*Thanh Niên*

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=NCMEQhVchLQhAXxueJJWZQvNzTJQcJO_alja3KLxajQK6EuG5OamDYySwU4hIAaHL1c5NPDY7UPVzs1R5dozYerUurbrFhD3ZCOIT9VruGeqezTGmKpoWPtjObIFy-lnBGXKLMZl1uEXYFfR9jb7uA2; domain=viettimes.vn; expires=Wed, 25-Oct-2017 14:09:17 GMT; path=/; HttpOnly

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

X-Cache: MISS from cache13