text:
Trong các hình thái tín ngưỡng dân gian, thờ cúng tổ tiên là một loại hình tín ngưỡng cổ truyền mang tính phổ quát của người Việt Nam. Là người Việt Nam thì " mọi người đều thờ cúng tổ tiên, mọi người đều thờ ông bà”.
Thờ cúng tổ tiên đã trở thành một tập tục truyền thống, có vị trí hết sức đặc biệt trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam, là một trong các thành tố tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên rất giản dị: tin rằng tổ tiên mình là thiêng liêng, họ đi vào cõi vĩnh hằng nhưng vẫn sống cạnh con cháu, họ phù hộ cho con cháu khi gặp tai ách, khó khăn; vui mừng khi con cháu gặp may mắn, khuyến khích cho con cháu khi gặp điều lành và cũng quở trách con cháu khi làm những điều tội lỗi...
Ở nước ta, thờ cúng tổ tiên không chỉ là tín ngưỡng phổ biến ở người Việt - tộc người đa số - mà còn lưu giữ ở một vài tộc người khác như người Mường, người Thái... Trải qua bao thăng trầm, biến cố của lịch sử, trong khi nhiều tôn giáo, tín ngưỡng dân gian khác đã phải chịu cảnh long đong, bị kết tội “mê tín dị đoan” nhưng tín ngưỡng thờ tổ tiên đã và vẫn chiếm được vị trí thiêng liêng trong đời sống tinh thần của người Việt. Ý thức “con người có tổ, có tông” được bảo tồn trong cõi tâm linh và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, dù họ sống trên tổ quốc mình hay lưu vong nơi xứ người. Đặc biệt đây là hình thức tín ngưỡng được các thể chế chính trị (Nhà nước) từ xưa đến nay trân trọng thừa nhận, dù rằng với những mức độ khác nhau. Cùng với tiến trình lịch sử của dân tộc, nó là sự bồi lắng, kết tụ những giá trị đạo đức quý báu của con người Việt
. Nam
1. Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên xuất hiện từ khi nào? Cho đến nay có khá nhiều các giả thuyết, nó được hình thành vào thời Bắc thuộc, cùng với những ảnh hưởng của văn hóa Hán. Nhưng một số vấn đề được trao đổi: liệu thời điểm ra đời có thể sớm hơn không, mối quan hệ giữa yếu tố bản địa và yếu tố du nhập trong việc hình thành tín ngưỡng này diễn ra như thế nào? chúng ta hãy tìm hiểu từ nền tảng văn hóa - xã hội của cộng đồng cư dân Việt.
Cơ sở quan trọng đầu tiên cho việc hình thành bất cứ tôn giáo tín ngưỡng nào cũng là quan niệm tâm linh của con người về thế giới. Cũng như nhiều dân tộc khác, người Việt xuất phát từ nhận thức “vạn vật hữu linh” - mọi vật đều có linh hồn, và bắt đầu từ giới tự nhiên xung quanh mình. Vì thế, loại thần cổ sơ nhất được người ta sùng là các nhiên thần, đặc biệt là thần cây, thần núi, thần sông.... Bằng cách huyền thoại hóa, các vị nhiên thần đã được mang khuôn mặt của con người (hiền hậu hay dữ tợn), tâm lý của con người (vui mừng hay giận giữ). Có thể nói việc nhân hóa các thần tự nhiên đã tạo ra một bước chuyển cho việc hình thành hệ thống nhân hóa. Đây cũng chính là giai đoạn con người bắt đầu khám phá về bản thân mình. Đến một thời điểm nào đó, mối quan hệ giữa cái hữu hình và cái vô hình, nhất là cái sống và cái chết đã làm con người bận tâm. Vẫn với quan niệm vật linh kể trên, họ tin rằng trong mỗi con người đều có phần “hồn” và “vía”.
Không có ý thức cao siêu về thiên đàng hay địa ngục của Kitô giáo hay thuyết luân hồi chuyển kiếp đầu thai của đạo Phật, trong nhận thức dân gian, thể xác và linh hồn vừa gắn bó, vừa tách biệt. Chúng gắn bó khi sống và tách biệt khi chết, thể xác đã hòa vào cát bụi nhưng phần hồn vẫn tồn tại chuyển sang sống ở một thế giới khác. Cõi âm ấy cũng có mọi nhu cầu như cuộc sống dương gian. Theo quan niệm dân gian, chết cũng là một dạng “sống”trong một môi trường khác.
Người ta cho rằng nếu người chết không được cung cấp đầy đủ sẽ trở thành “ma đói” lang thang, quấy nhiễu người sống. Các am chúng sinh lập ở cuối làng, hay lễ Vu lan (rằm tháng bẩy) dành cho “thập chúng sinh” là những biểu hiện mong muốn chia sẻ, an ủi những linh hồn bơ vơ, thiếu đói không có người cúng tế. Một hiện tượng khá bí ẩn nhưng rất được con người tin tưởng, đó là âm phủ, người chết phù trợ cho người sống
Mối quan hệ giữa những người sống và những người chết cùng chung huyết thống lại càng gắn bó hơn. Trong vòng hai, ba đời thì đó còn là những kỷ niệm rất cụ thể và sâu sắc. Ông bà, cha mẹ dù qua đời nhưng vẫn luôn hiện diện trong tâm tưởng của con cháu, và con cháu luôn cảm thấy trách nhiệm cả về vật chất lẫn tinh thần đối với họ. Niềm tin vào cái chết chẳng qua là một cuộc trở về gặp tổ tiên, ông bà và tổ tiên có thể sẽ dõi theo, phù hộ độ trì cho con cháu, đã là cơ sở hình thành tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.
Ở Việt Nam, mặc dù tất cả các tộc người đều có quan niệm tổ tiên và một số tộc người có những hình thức tôn thờ ở những mức độ khác nhau, theo nhiều nhà nghiên cứu, các hình thức này, hoặc tục cúng người chết trong tang lễ, cung cấp vật dụng khi chôn người chết, thờ một vài năm, hay lễ bỏ mả... không đồng nhất với hình thức thờ cúng tổ tiên truyền thống của người Việt (thờ cúng nối tiếp, lâu dài). Vì vậy, những nét tương đồng của hình thức tín ngưỡng này chỉ nhận thấy rõ nhất ở một vài nước Đông Nam Á, đặc biệt là Trung Quốc.
Xã hội cổ truyền của người Việt cũng có những cơ sở kinh tế nhất định cho việc hình thành và duy trì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Trước hết đó là nền kinh tế tiểu nông tự cung tự cấp. Đây chính là môi trường thuận lợi cho sự xuất hiện tín ngưỡng đa thần. Xét về phương diện kinh tế, làng xã Việt
đã gần như một đơn vị độc lập và tương tự như thế, là tế bào của nó - hộ gia đình nhỏ. Đây là nhân tố quan trọng gắn bó các thành viên của gia đình cùng một thế hệ và giữa các thế hệ. Mở rộng ra, các gia đình cư trú quần tụ theo họ, và nhiều họ tập hợp thành làng. Trước làng, con người không tồn tại với tư cách cá nhân mà dưới danh nghĩa gia đình dòng họ - những đơn vị huyết thống. Có thể nói nền kinh tế tiểu nông ấy là mảnh đất thuận lợi cho việc củng cố và phát triển ý thức dân tộc cũng như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở làng xã. Nam
Trong khía cạnh kinh tế có một điểm quan trọng tạo nên nét khác biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt
và Trung Hoa. Do đặc trưng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, gió mùa nên Việt Nam sản xuất lúa nước theo truyền thống tiểu canh kết hợp với nuôi gia súc. Vì vậy sản xuất không đòi hỏi tập trung nhân công theo quy mô lớn như ở nơi sản xuất lúa mỳ khô, công cụ xản xuất cũng nhỏ, gọn, nhẹ, mọi thành viên trong gia đình từ phụ nữ, trẻ em đều sử dụng dễ dàng. Kết hợp tất yếu của quy trình này khiến người Việt gắn bó với gia đình, thường là gia đình hạt nhân chặt hơn với dòng họ. Hầu như gia đình nào cũng có bàn thờ tổ tiên (dù thờ chính hay thờ vọng) nhưng không phải dòng họ nào cũng có từ đường. Nam
Hình thức tổ chức xã hội cũng là một yếu tố quan trọng cho việc hình thành tín ngưỡng. Ở giai đoạn thị tộc phụ quyền, người đàn ông bắt đầu nắm giữ quyền hành quản lý gia đình do họ đã có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế, vợ và con cái họ tuyệt đối phục tùng và tôn trọng cái uy quyền đã được xác lập ấy, không chỉ khi họ còn sống mà cả khi họ đã qua đời. Những đứa con mang họ cha đã kế tiếp ý thức về uy quyền, và phải chăng các nghi thức ma chay, cúng tế tổ tiên cũng chính là “hình thức phản ánh hoang đường quyền hành gia trưởng trong một gia đình”.
Như vậy, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ra đời và duy trì trong những điều kiện lịch sử - xã hội nhất định. Từ hình thức liên minh cộng đồng nguyên thủy đến hình thức liên kết gia đình sơ khai theo trục huyết thống nam đã là một chặng đường lịch sử khá dài. Theo con đường “ chung tộc danh về phía bố”, các gia đình nhỏ liên kết lại với nhau thành họ. Đây là loại đơn vị ngoại hôn vì các thành viên trong họ liên kết với nhau bằng sợi dây huyết thống và cùng chung một vị thủy tổ.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở người Việt đã hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở quan niệm tâm linh và một nền tảng kinh tế xã hội tư tưởng khá bền vững. Có thể nói những yếu tố tâm linh có tính bản địa và mộc mạc đã được thể chế hóa, hợp pháp hóa nhờ hệ tư tưởng Nho giáo và sự ủng hộ của các vương triều. Chính vì vậy, tín ngưỡng này đã được bảo tồn qua suốt tiến trình lịch sử nhiều biến động.
2. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là gì?
Tín ngưỡng của tục thờ cúng tổ tiên là quan niệm về sự tồn tại của linh hồn và mối liên hệ giữa người đã chết và người sống (cùng chung huyết thống) bằng con đường hồn về chứng kiến, theo dõi hành vi của con cháu, quở trách hoặc phù hộ cuộc sống của họ. Trong tín ngưỡng này đạo lý là nội dung nổi trội.
Đạo lý uống nước nhớ nguồn, một mặt con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc sinh thành, lúc họ đã chết cũng như khi còn sống. Mặt khác, nó cũng thể hiện trách nhiệm liên tục và lâu dài của con cháu đối với nhu cầu của tổ tiên. Trách nhiệm được biểu hiện không chỉ trong các hành vi sống (giữ gìn danh dự và tiếp tục truyền thống của gia đình, dòng họ, đất nước) mà còn ở trong các hành vi cúng tế cụ thể. Một học giả nước ngoài khi nghiên cứu về tín ngưỡng này ở nước ta đã nhận xét: “Các thành viên trong gia đình kính dâng các đồ cúng lễ là tuyệt đối cần thiết để cho linh hồn tổ tiên có được sự yên nghỉ thanh thản ở thế giới bên kia”.
Ở đây cũng cần nhắc tới đặc trưng “duy tình” hơn “duy lý” của người Việt. Mặc dù nhiều dân tộc phương Đông có tâm lý ứng xử duy tình, nhưng ở người Việt, thái độ này biểu hiện rất rộng và thể hiện rất sâu sắc ( không chỉ đối với người đang sống mà cả với những người sắp chào đời hoặc đã chết). Người ta luôn luôn chịu sự chi phối của quan niệm vừa mong được nhận “phúc ấm của tổ tiên”, “sống vì mồ mả, ai sống vì bát cơm”, vừa lo trách nhiệm để phúc lộc cho con cháu “phúc đức tại mẫu”, “đời cha ăn mặn đời con khát nước”. Khi cúng lễ tổ tiên, một mặt con người hướng về quá khứ, định hướng cho hiện tại (giáo dục truyền thống gia đình, đạo lý làm người cho con cháu) và mặt khác đã chuẩn bị cho tương lai. Đường dây thế hệ mà cũng là đường dây đạo lý sẽ luôn liên tục nối tiếp, phát triển.
Thờ cúng tổ tiên còn là hình thái tín ngưỡng có ý nghĩa lớn về mặt tổ chức cộng đồng trong xã hội truyền thống. Sống trong xã hội, xét theo cả trục dọc và trục ngang, con người không thể sống biệt lập, đơn độc. Theo trục dọc phụ hệ, thờ cúng tổ tiên là sự nối tiếp liên tục các thế hệ: ông bà - cha mẹ - bản thân. Mỗi con người phải có trách nhiệm thờ phụng bốn đời trước: cao, tằng, tổ, khảo (kỵ, cụ, ông, bố) và họ cũng tin rằng sẽ được con cháu bốn đời kế tiếp cúng giỗ. Theo trục ngang, thờ cúng tổ tiên đã gắn bó con người trong mối liên kết dòng họ: họ cha, họ mẹ, họ vợ (hoặc chồng). Với tư cách một tập thể - gồm cả người đang sống và người đã chết gắn bó với nhau về huyết thống và thờ chung một thủy tổ, dòng họ có sức mạnh đảm bảo giá trị tinh thần cho mỗi thành viên của nó trong làng xã
Vai trò tổ chức liên kết cộng đồng của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên còn rõ hơn khi ta xem xét vấn đề thờ quốc tổ. Cả cộng đồng cư dân Việt Nam được củng cố bởi niềm tin chung một cội nguồn “đồng bào”, đều là “con Lạc cháu Hồng”. Và đó cũng chính là sức mạnh giúp cho dân tộc ta vững vàng trước mọi sự đe dọa của giặc ngoại xâm “các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước”.(Hồ Chủ Tịch). Suốt từ thế kỷ XV, XVI đến nay, khi Hùng Vương được coi là quốc tổ, ý thức này đã đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống tâm linh của dân tộc.
Thờ 18 vị Vua Hùng theo tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên có nội dung bình dị và giàu tính thực tiễn, không cực đoan như nhiều tôn giáo khác. Bởi thế nó dễ dàng được thế tục hóa trở thành nếp sống, phong tục, bám rễ sâu trong tiềm thức của mỗi người. Bằng việc thờ cúng tổ tiên, thế hệ trước nêu gương cho thế hệ sau không chỉ vì trách nhiệm đối với các bậc sinh thành mà còn để giáo dục dạy dỗ con cháu lưu truyền nòi giống. Giáo sư Đào Duy Anh cho rằng: “tế tự tổ tiên là lấy sự duy trì chủng tộc làm mục đích”. Trong khi tế lễ, lời khấn vái của họ cũng thật giản dị, rất thực tiễn: lời cầu xin che chở, phù trợ cho cuộc sống hàng ngày của họ được bình yên, suôn sẻ. Không biết sự cầu xin ấy hiệu quả như thế nào, nhưng trước hết, con người cảm thấy thanh thản về mặt tâm linh, điểm tựa tinh thần quan trọng cho cuộc sống. Trong sự thờ cúng này đã thực sự nảy sinh mối quan hệ hai chiều: người chết cần đến sự cúng lễ của người sống để có thể yên ổn ở thế giới bên kia, không thành “ma đói” lang thang, còn người sống chỉ có thể an bình, thanh thản khi được che chở, phù trợ một cách bí ẩn của người chết. Linh hồn các bậc tiền bối luôn luôn bên cạnh con cháu, mách bảo cho họ và giúp đỡ họ có một cuộc sống tốt đẹp thuận hòa. Với những mong muốn bình dị và niềm tin nguyên thủy chất phát, thờ tổ tiên được coi là thứ tín ngưỡng “vừa tầm” với mọi lớp người cả về mặt nội dung đạo lý và nghi thức thực hiện. Do đó, khả năng phổ biến trong không gian và thời gian của tín ngưỡng này cũng là một điều dễ hiểu.
Các tôn giáo ngoại lai, để tồn tại được ở Việt
, đã buộc phải dung hòa với thứ tín ngưỡng bản địa cắm rễ sâu trong tâm thức người Việt – thờ cúng tổ tiên. Còn các tôn giáo xuất hiện nội sinh trong nước như Cao Đài, Hòa Hảo ở miền Nam cũng đã biết dựa trên cơ sở của đạo thờ cúng ông bà. Không chỉ các tôn giáo, mà ngay cả trong các tín ngưỡng dân gian khác như tín ngưỡng thờ thành hoàng, thờ Mẫu…, ta cũng thấy dấu vết tác động của tín ngưỡng thờ tổ tiên ở sự biết ơn cội nguồn, biết ơn các đấng sinh thành. Bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ thần, người dân Việt thờ Mẫu (thờ mẹ) với mong muốn kéo vị thần này gần với tín ngưỡng gia tộc, từ đó có mối đồng cảm gắn bó như giữa người mẹ luôn che chở với đàn con của mình. Nam
Có thể nói, thờ cúng tổ tiên là một tín ngưỡng dân gian của dân tộc có nguồn gốc từ xa xưa và mang đạo lý nhân ái uống nước nhớ nguồn trong tiến trình lịch sử, nó đã được các hệ tư tưởng tôn giáo khác bổ sung hoàn chỉnh để thể chế hóa thành một thứ đạo: Đạo tổ tiên - Đạo Ông Bà.
3. Nghi thức thờ cúng tổ tiên
Tổ tiên theo quan niệm của người Việt
, trước hết là những người cùng huyết thống, như cha, mẹ, ông, bà, cụ, kỵ v.v... là người đã sinh ra mình. Tổ tiên cũng là những người có công tạo dựng nên cuộc sống hiện tại như các vị "Thành hoàng làng" các "Nghệ tổ". Không chỉ thế, tổ tiên còn là những người có công bảo vệ làng xóm, quê hương, đất nước khỏi nạn ngoại xâm như Trần Hưng Đạo đã thành "Cha" được tổ chức cúng, giỗ vào tháng 8 âm lịch hàng năm. "Tháng 8 giỗ cha" ở rất nhiều nơi trong cộng đồng người Việt. Ngay cả "Thành hoàng" của nhiều làng cũng không phải là người đã có công tạo dựng nên làng, mà có khi là người có công, có đức với nước được các cụ xa xưa tôn thờ làm "thành hoàng". Tổ tiên trong tín ngưỡng của người Việt Nam còn là "Mẹ Âu Cơ", còn là "Vua Hùng", là người sinh ra các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam. Nam
Sự biết ơn và tưởng nhớ công lao là thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" đối với tổ tiên.
Ảnh du khách đến dâng hương tại Đền Hùng
Thờ cúng tổ tiên là hình thức tín ngưỡng mà thông qua nghi lễ thờ cúng nhằm xác lập "mối liên hệ" giữa người sống với người chết, giữa người ở thế giới hiện tại và thế giới tâm linh. Là sự thể hiện quan niệm về nhân sinh của người Việt
: "sự tử như sự sinh, sự vong như sự tồn". Với người Việt Nam , chết chưa phải là hết, tổ tiên lúc nào cũng ở bên cạnh người sống, "như tại" trên bàn thờ mỗi gia đình, động viên, trợ giúp cho con cháu trong cuộc sống thường ngày. Nếu như tôn giáo thường tuyệt đối hóa đời sống tinh thần, hướng con người về thế giới siêu thoát, thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tuy có hướng con người về với quá khứ, song lại rất coi trọng hiện tại và tương lai. Nam
Đạo lý biết ơn và tiếp tục nối dõi truyền thống tổ tiên chỉ trở thành nội dung bên trong của tín ngưỡng khi đạo lý được bộc lộ thông qua các nghi thức có tính chất huyền bí, thiêng liêng. Các nghi thức thờ cúng tổ tiên ở nước ta tuy phần lớn phỏng theo nghi lễ Nho giáo, nhưng lại có những yếu tố rất gần gũi với Phật giáo hay Đạo giáo. Mặt khác với tính chất một tín ngưỡng dân dã, các hành vi lễ thức thường được thực hiện theo tâm thức dân gian và cũng không hoàn toàn thống nhất ở các gia đình, các địa phương.
Thời gian cúng giỗ là những ngày húy kỵ của tổ tiên, những ngày lễ, tết trong năm. Ngoài ra, việc cúng giỗ tổ tiên cũng được tổ chức vào những ngày trong gia đình có sự kiện quan trọng như lấy vợ, làm nhà, tậu trâu, thi cử, đi xa, nhà có người ốm đau... Thông qua nghi lễ thờ cúng, người Việt
gửi gắm tình cảm biết ơn đối với tổ tiên. "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây" và vì "Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn, nước có nguồn mới bể rộng sông sâu". Trong mỗi gia đình tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên dần dần trở thành đạo lý "uống nước nhớ nguồn", thành "đạo hiếu". Đạo hiếu là cái gốc của mỗi con người. Công cha, nghĩa mẹ như núi cao, nước nguồn cho nên phải hiếu thảo với cha, mẹ khi còn sống, thành kính, biết ơn, tiếc thương khi cha, mẹ khuất núi về với tổ tiên. Lòng hiếu thảo là giá trị đạo đức quý báu trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam . Nam
Thờ cúng tổ tiên trong gia đình và gia tộc
Mang đặc tính của cư dân nông nghiệp đa thần giáo, trong gia đình người ta thường thờ phụng nhiều vị thần. Bên cạnh việc thờ tổ tiên, thờ Phật, người ta còn thờ bà Cô, ông Mãnh (ông Hoàng) là những người thân thích, chết trẻ, hoặc chết vào giờ linh thiêng. Ở một số gia đình, vị trí bàn thờ được sắp xếp theo quy định, ví dụ thờ Thánh sư ở góc nhà, thờ Tiền chủ ở bàn thờ đặt ngoài sân, thờ bà Cô, ông Mãnh ở cạnh thấp hơn bàn thờ tổ tiên.... Trong các vị thần được thờ tại gia, thường không có vị thần nào được sắp xếp ngang hàng với tổ tiên. Thông thường ban thờ được đặt cao ở vị trí trang trọng nhất, gian chính giữa của nhà trên. Đây là điểm khác biệt với một số dân tộc khác ở Đông Á. Ở Hàn Quốc người ta chỉ lập bàn thờ và dán bài khi có việc cúng giỗ, ở Nhật Bản, vị trí trang trọng nhất trong nhà dành thờ Thần đạo (Shinto) còn ban thờ tổ tiên lại lập ở gian phụ.
Bàn thờ gia tiên được đặt ở vị trí trang trọng trong nhà
Việc bài trí bàn thờ gia tiên thường không giống nhau, điều này phụ thuộc vào quan niệm tâm linh và cả điều kiện kinh tế của gia chủ. Nhìn chung bàn thờ gia tiên nào cũng có một số đồ thờ chủ yếu sau: bài vị, bát hương, đĩa đèn, bình hoa, chén rượu, mâm đựng hoa quả…. Các gia đình bình dân, đồ thờ thường được làm bằng gỗ hoặc sành sứ, còn các gia đình giàu có thế nào cũng có đồ thờ tự bằng đồng. Bàn thờ gia tiên của ngành trưởng phức tạp hơn ngành thứ, của chi trưởng phức tạp hơn chi thứ, gia đình con thứ, con út chỉ thờ vọng nên bài trí bàn thờ cũng đơn giản hơn con trưởng.
Với trách nhiệm thờ phụng nhiều đời: cao, tằng, tổ, khảo, bàn thờ các gia đình chi trưởng, ngành trưởng có đặt các tấm thần chủ được làm bằng gỗ táo (với ý nghĩa cây táo sống nghìn năm) ghi rõ tên tuổi các vị tổ. Trên bàn thờ ở các từ đường dòng họ còn có bài vị Thủy tổ của họ, bài vị có sự chuyển dịch. Khi thờ cúng đến đời thứ năm thì thần chủ của đời này được đem chôn, vì thế mới có câu “Ngũ đại mai thần chủ”. Các thần chủ đời sau được chuyển lên bậc trên, và tấm thần chủ của ông mới nhất được thay vào vị trí “khảo”. Như vậy, các gia đình chi thứ, ngành thứ, các vị tổ đời thứ tư, thứ ba chỉ được thờ vọng, mà chủ yếu thờ hai đời gần nhất (ông bà, cha mẹ).
Việc thờ cúng tổ tiên tại gia đình thường được tiến hành quanh năm, xuất phát từ quan niệm dù đã khuất nhưng linh hồn họ vẫn luôn ở bên cạnh con cháu. Không chỉ cúng lễ trong các dịp quan trọng như tang ma, giỗ chạp, cưới xin…, không chỉ trong những ngày lễ tiết như Tết nguyên đán, Thanh minh, Hàn thực, Đoan ngọ…, các ngày Sóc(ngày mồng một), Vọng (ngày rằm) theo chu kỳ tuần trăng, mà các vị tổ tiên còn được con cháu kính cáo mọi chuyện vui buồn: sinh nở, ốm đau, thi cử, đỗ đạt, kiện cáo, bất hòa, dựng vợ gả chồng… Con cháu còn kính mời các vị về hưởng thụ hoa trái đầu mùa, lễ tạ tổ tiên khi có phúc, có lộc. Có thể nói trong tâm thức những người sống tổ tiên là bất tử. Người Việt dâng hương, làm lễ cúng tổ tiên để báo cáo và để cầu tổ tiên phù hộ, hay để tạ ơn khi công việc thành công. Bản chất việc thờ cúng tổ tiên của người Việt là từ niềm tin người sống cũng như người chết đều có sự liên hệ mật thiết và hỗ trợ nhau. Con cháu thì thăm hỏi, khấn cáo tiền nhân. Tổ tiên thì che chở, dẫn dắt hậu thế nên việc cúng giỗ là thực hiện mối giao lưu giữa cõi dương và cõi âm.
Đồ lễ trên bàn thờ cũng không quy định chặt chẽ lắm, tùy tâm nhưng điều cơ bản phải là những thứ thanh khiết và được dành riêng. Bàn thờ tổ tiên bao giờ cũng đặt ở trên cao, tại nơi trang trọng nhất trong nhà (gian giữa đối với nhà một tầng, tầng trên cùng đối với nhà tầng). Trên bàn thờ bày bát hương, chân đèn, bài vị hay hình ảnh người quá cố.Bàn thờ được coi là những dấu vết còn lại của tín ngưỡng thờ mặt trời và thần lửa. Chén nước trắng tinh khiết cũng được giải mã từ tục thờ thần nước xa xưa. Có thể một triết lý quen thuộc của phương Đông cũng đã xuất hiện ở đây: sự giao hòa âm dương. Bên cạnh chén nước, bình rượu (âm) cần đến sự có mặt của hương lửa (dương). Cũng như khi hóa vàng (đốt mã), người ta cho rằng phải đổ chén rượu hoặc nước lên đống tro thì người âm mới nhận được lễ. Theo quan niệm dân dã, nén hương là chiếc cầu nối giữa tổ tiên và con cháu, nó có khả năng chuyển tải lời thỉnh cầu của những người sống và chính mùi thơm thanh cao của hương, hoa đã tạo ra được sự giao hòa giữa người hai cõi.
Mâm ngũ quả và bánh trưng ngày tết thờ cúng tổ tiên (ảnh minh họa)
Sau khi cúng giỗ, gia đình thường dọn thức ăn vừa cúng xong để cùng ăn, coi như hưởng lộc của tiền nhân. Bạn bè thân thuộc cũng được mời đến dùng bữa, tức là đi ăn giỗ.
Lễ thức trong tang ma được coi là lễ thức quan trọng bậc nhất để đưa ông bà, cha mẹ vừa mất về gặp tổ tiên và gia nhập vào hàng các vị tổ tiên (những người vừa mới mất được lập bàn thờ riêng cho tới khi giỗ hết, cải táng sạch sẽ mới được phép thờ chung với tổ tiên. Sau lễ tang ma, lễ giỗ là nghi thức rất được chú trọng trong tâm lý người Việt.
Một biến thể của việc cúng giỗ là tục thờ "hậu" do nhà chùa hay đình làng đảm nhiệm. Trong trường hợp này người quá cố đã cúng tiền hay ruộng vào chùa hay đình để được hưởng lễ vật vào những ngày kỵ nhật.
Vì kính trọng tổ tiên, người Việt coi việc tang ma là trọng sự, gắn liền với việc thờ cúng tổ tiên.
Ngày giỗ (kỵ nhật) là ngày kỷ niệm ngày mất của người thân trong gia đình hàng năm thường được tính theo âm lịch (hay còn gọi là ngày ta). Trong các ngày giỗ có ba ngày chú ý nhất: tiểu tường (giỗ đầu), đại tường (giỗ hết), trừ phục (lễ cởi bỏ đồ tang). Các ngày giỗ thường kỳ trong các năm sau được coi là cát kỵ (giỗ lành).
Trước lễ Tiểu tường, nhiều gia đình còn làm lễ Tiên thường (cáo giỗ) nhằm xin phép Thổ công để linh hồn người đã mất trở về gia đình nhận giỗ. Đồ lễ cúng trong giỗ đầu và giỗ hết phải chuẩn bị rất chu đáo. Theo quy định xưa, vào ngày giỗ đầu, trang phục tang lễ mũ gậy, áo xô lại được con cháu mang ra mặc. Đồ mã được gửi cho người chết cũng theo quy định: ở lễ tiểu đường đó là “mã biếu” vì người chết phải sử dụng để biếu các ác thần mong tránh sự quấy nhiễu (dân gian quan niệm cõi âm như cõi trần), ở lễ Đại tường và lễ Trừ phục (một ngày tốt được chọn sau lễ Đại tường để đốt bỏ tang phục) đồ mã còn cần nhiều hơn: mọi vật dụng sinh hoạt cho người chết ( quần áo, giầy dép, xe cộ), thậm chí cả các hình nhân bằng giấy để xuống cõi âm phục vụ cho họ. Sau khi hóa (đốt) những đồ mã này, đổ một chén rượu lên đống tàn vàng để vật mã trở thành vật thật, tiền thật dưới cõi âm. Người ta còn hơ một chiếc đòn gánh, gậy trên ngọn lửa hóa vàng, hoặc dựng một cây mía bên cạnh với lời giải thích “để các cụ gánh vác về”.
Gia tộc cũng có những qui định tín ngưỡng cho việc thờ cúng Thủy tổ dòng họ. Mặc dù đã qua nhiều đời nhưng ngày giỗ họ vẫn được lưu truyền nhờ việc ghi chép gia phả. Trong ngày giỗ Thủy tổ, tất cả con cháu trưởng các chi, ngành, nhánh buộc phải có mặt. Các con cháu khác tùy vào hoàn cảnh mà mang đồ tới góp giỗ. Lễ giỗ Tổ được tổ chức chu đáo và duy trì đều đặn hàng năm.
Bên cạnh các nghi lễ cúng tế trong gia đình và gia tộc còn phải kể thêm vào hệ thống nghi thức tế lễ tổ tiên một hình thức Tảo mộ. Ngoài việc đắp thêm mộ trong ba ngày (sau khi người thân chết), các gia đình, dòng họ thường đi thăm mộ, cúng tế sửa sang mồ mả vào dịp Tết Thanh minh tháng ba. Việc cúng tế tại mộ thường diễn ra đơn giản hơn nhiều so với cúng tại nhà, nhưng trước khi cúng trước mộ người thân người ta phải khấn cáo xin phép thổ công. Thăm nom sang sửa mồ mả tổ tiên, một mặt là hình thức thể hiện lòng hiếu thảo của con cháu, mặt khác bởi quan niệm mồ mả vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của cả gia đình, gia tộc. Người Việt cho rằng, nếu vị trí đặt mồ mả không tốt, hướng không đúng thì con cháu làm ăn sẽ lụi bại, không thể nào phát triển được.
Lễ giỗ tổ Hùng vương
Nghi thức tế tự của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên gồm ba bộ phận, thứ nhất là tế tự tại gia đình, thứ hai tế tự tại làng xóm (chủ yếu là tín ngưỡng thờ Thành hoàng) và thứ ba tế tự quốc gia. Người Việt luôn tôn thờ công đức của cha ông, tộc họ, những người đã khuất cùng huyết thống, đồng thời tôn thờ tất cả những người có công với nước, với xóm làng, những anh hùng dân tộc, anh hùng văn hóa. Cũng trong hệ thống ấy, với người Việt Nam tự bao đời nay ngày giỗ tổ Hùng vương luôn được coi trọng, đó là sự tưởng nhớ, là sự trở về với cội nguồn của dân tộc. Từ truyền thuyết bào thai trăm trứng đến sự tích Hùng Vương, người Việt đã dựng lên cho ông Tổ của mình một lý lịch hoàn chỉnh, có cả ngày mất (kỵ). Theo Toan Ánh, “trước đây hàng năm tại đền vua Hùng ở làng Cổ tích, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, có tổ chức quốc tế và có đại diện của triều đình tới đứng chủ tế trong ngày giỗ. Dân chúng các nơi kéo về đền Hùng lễ tổ và ngay cả các tỉnh cũng có tế vọng vua Hùng”. Vì thế, đó là ngày giỗ quan trọng nhất của người Việt
: Nam
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba
Lễ giỗ tổ Hùng Vương tại Đền Hùng năm 2010
Mùng Mười tháng Ba hàng năm đã trở thành ngày giỗ của vua Hùng, thành ngày hội tụ con cháu khắp mọi miền đất nước hướng về đất Tổ. Có thể nói ngày giỗ tổ Hùng Vương là sự phát triển cao có tính chất trìu tượng hóa ý thức về cội nguồn, bắt rễ sâu xa tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở làng xã, trong gia đình và gia tộc. Triết lý cội nguồn trên phạm vi quốc gia ấy cũng đã đóng góp một phần quan trọng trong việc củng cố về mặt lý luận cho sự liên kết các quan hệ máu mủ thân tộc. Nhà và nước, nước và nhà, nước mất thì nhà tan, nước giàu thì dân mạnh. Chính vì thế tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam từ gia đình, dòng họ đến Tổ quốc đã không ngừng được giữ gìn bảo tồn qua các bước thăng trầm của lịch sử, bất chấp mọi mưu đồ, xâm lược đồng hóa của giặc ngoại xâm.
Trong các hệ thống tín ngưỡng tôn giáo bản địa của nước ta thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được coi là quan trọng bậc nhất. Ở đó ta thấy được niềm tin của con người vào một thế giới bên kia, nơi có một cuộc sống giống như thế giới mà chúng ta đang sống. Thông qua các nghi lễ thờ cúng con người mong muốn có được sự che trở, giúp đỡ của tổ tiên, lúc nào trong tâm tưởng họ tổ tiên cũng luôn theo sát. Chính niềm tin đó đã giúp họ sống tốt hơn, có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống, đồng thời cũng giúp mọi người xích lại gần nhau hơn. Mỗi dịp giỗ chạp là lúc những người trong gia đình dòng họ có điều kiện để gặp gỡ thăm hỏi nhau, tạo thêm sự thân thiết đoàn kết, gắn bó.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam trong quá trình hình thành, tồn tại của nó đã góp phần tạo ra những giá trị đạo đức truyền thống như lòng hiếu thảo, lòng nhân ái, tính cộng đồng, tính cần cù, sáng tạo, lòng hiếu học, lòng yêu nước. Vì thế tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên như đã khái quát trên có thể nói là vĩnh hằng cùng với sự tồn tại và phát triển của dân tộc. Hiếu với tổ tiên, ông, bà, cha, mẹ còn được nâng lên cao hơn, đẹp hơn, đó là "hiếu với dân, với nước". Trong đời sống xã hội hiện đại, đã có thời kỳ người ta nghĩ đơn giản rằng xã hội càng phát triển, khoa học kỹ thuật càng tiến bộ thì con người càng bớt đi niềm tin vào thế giới vô hình, con người sẽ sống tỉnh táo hơn, khoa học hơn. Có lẽ điều này chỉ đúng một phần, vì thế khi thế giới càng chia nhỏ rành mạch, con người càng mở rộng tầm nhìn thì những khoảng trống, những điều chưa thể giải thích càng lớn. Đó là điều bí ẩn của thế giới tâm linh, đặc biệt là mối liên hệ ràng buộc vô hình nào đó giữa những người cùng dòng máu. Vì thế càng ngày tín ngưỡng thờ cũng tổ tiên càng có vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của mỗi người Việt
, nó là một trong những nhân tố góp phần quan trọng để bảo tồn và duy trì văn hóa truyền thống. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một tập tục mang đậm nét văn hoá của người Việt. Nam
Tài liệu tham khảo
1. Trương Thìn, Nghi lễ thờ cúng tổ tiên đền chùa miếu phủ, Nxb Hà Nội
2. Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hóa Việt
, Nxb TP Hồ Chí Minh Nam
3. Linh mục Vũ Kim Chính, SJ Giáo sư Đại học Công giáo Phụ nhân, Đài loan, Ông bà tổ tiên

markdown:
**Trong các hình thái tín ngưỡng dân gian, thờ cúng tổ tiên là một loại hình tín ngưỡng cổ truyền mang tính phổ quát của người Việt Nam. Là người Việt Nam thì " mọi người đều thờ cúng tổ tiên, mọi người đều thờ ông bà”.**
Thờ cúng tổ tiên đã trở thành một tập tục truyền thống, có vị trí hết sức đặc biệt trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam, là một trong các thành tố tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên rất giản dị: tin rằng tổ tiên mình là thiêng liêng, họ đi vào cõi vĩnh hằng nhưng vẫn sống cạnh con cháu, họ phù hộ cho con cháu khi gặp tai ách, khó khăn; vui mừng khi con cháu gặp may mắn, khuyến khích cho con cháu khi gặp điều lành và cũng quở trách con cháu khi làm những điều tội lỗi...
Ở nước ta, thờ cúng tổ tiên không chỉ là tín ngưỡng phổ biến ở người Việt - tộc người đa số - mà còn lưu giữ ở một vài tộc người khác như người Mường, người Thái... Trải qua bao thăng trầm, biến cố của lịch sử, trong khi nhiều tôn giáo, tín ngưỡng dân gian khác đã phải chịu cảnh long đong, bị kết tội “mê tín dị đoan” nhưng tín ngưỡng thờ tổ tiên đã và vẫn chiếm được vị trí thiêng liêng trong đời sống tinh thần của người Việt. Ý thức “con người có tổ, có tông” được bảo tồn trong cõi tâm linh và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, dù họ sống trên tổ quốc mình hay lưu vong nơi xứ người. Đặc biệt đây là hình thức tín ngưỡng được các thể chế chính trị (Nhà nước) từ xưa đến nay trân trọng thừa nhận, dù rằng với những mức độ khác nhau. Cùng với tiến trình lịch sử của dân tộc, nó là sự bồi lắng, kết tụ những giá trị đạo đức quý báu của con người Việt
. Nam
1. Nguồn gốc của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên xuất hiện từ khi nào? Cho đến nay có khá nhiều các giả thuyết, nó được hình thành vào thời Bắc thuộc, cùng với những ảnh hưởng của văn hóa Hán. Nhưng một số vấn đề được trao đổi: liệu thời điểm ra đời có thể sớm hơn không, mối quan hệ giữa yếu tố bản địa và yếu tố du nhập trong việc hình thành tín ngưỡng này diễn ra như thế nào? chúng ta hãy tìm hiểu từ nền tảng văn hóa - xã hội của cộng đồng cư dân Việt.
Cơ sở quan trọng đầu tiên cho việc hình thành bất cứ tôn giáo tín ngưỡng nào cũng là quan niệm tâm linh của con người về thế giới. Cũng như nhiều dân tộc khác, người Việt xuất phát từ nhận thức “vạn vật hữu linh” - mọi vật đều có linh hồn, và bắt đầu từ giới tự nhiên xung quanh mình. Vì thế, loại thần cổ sơ nhất được người ta sùng là các nhiên thần, đặc biệt là thần cây, thần núi, thần sông.... Bằng cách huyền thoại hóa, các vị nhiên thần đã được mang khuôn mặt của con người (hiền hậu hay dữ tợn), tâm lý của con người (vui mừng hay giận giữ). Có thể nói việc nhân hóa các thần tự nhiên đã tạo ra một bước chuyển cho việc hình thành hệ thống nhân hóa. Đây cũng chính là giai đoạn con người bắt đầu khám phá về bản thân mình. Đến một thời điểm nào đó, mối quan hệ giữa cái hữu hình và cái vô hình, nhất là cái sống và cái chết đã làm con người bận tâm. Vẫn với quan niệm vật linh kể trên, họ tin rằng trong mỗi con người đều có phần “hồn” và “vía”.
Không có ý thức cao siêu về thiên đàng hay địa ngục của Kitô giáo hay thuyết luân hồi chuyển kiếp đầu thai của đạo Phật, trong nhận thức dân gian, thể xác và linh hồn vừa gắn bó, vừa tách biệt. Chúng gắn bó khi sống và tách biệt khi chết, thể xác đã hòa vào cát bụi nhưng phần hồn vẫn tồn tại chuyển sang sống ở một thế giới khác. Cõi âm ấy cũng có mọi nhu cầu như cuộc sống dương gian. Theo quan niệm dân gian, chết cũng là một dạng “sống”trong một môi trường khác.
Người ta cho rằng nếu người chết không được cung cấp đầy đủ sẽ trở thành “ma đói” lang thang, quấy nhiễu người sống. Các am chúng sinh lập ở cuối làng, hay lễ Vu lan (rằm tháng bẩy) dành cho “thập chúng sinh” là những biểu hiện mong muốn chia sẻ, an ủi những linh hồn bơ vơ, thiếu đói không có người cúng tế. Một hiện tượng khá bí ẩn nhưng rất được con người tin tưởng, đó là âm phủ, người chết phù trợ cho người sống
Mối quan hệ giữa những người sống và những người chết cùng chung huyết thống lại càng gắn bó hơn. Trong vòng hai, ba đời thì đó còn là những kỷ niệm rất cụ thể và sâu sắc. Ông bà, cha mẹ dù qua đời nhưng vẫn luôn hiện diện trong tâm tưởng của con cháu, và con cháu luôn cảm thấy trách nhiệm cả về vật chất lẫn tinh thần đối với họ. Niềm tin vào cái chết chẳng qua là một cuộc trở về gặp tổ tiên, ông bà và tổ tiên có thể sẽ dõi theo, phù hộ độ trì cho con cháu, đã là cơ sở hình thành tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.
Ở Việt Nam, mặc dù tất cả các tộc người đều có quan niệm tổ tiên và một số tộc người có những hình thức tôn thờ ở những mức độ khác nhau, theo nhiều nhà nghiên cứu, các hình thức này, hoặc tục cúng người chết trong tang lễ, cung cấp vật dụng khi chôn người chết, thờ một vài năm, hay lễ bỏ mả... không đồng nhất với hình thức thờ cúng tổ tiên truyền thống của người Việt (thờ cúng nối tiếp, lâu dài). Vì vậy, những nét tương đồng của hình thức tín ngưỡng này chỉ nhận thấy rõ nhất ở một vài nước Đông Nam Á, đặc biệt là Trung Quốc.
Xã hội cổ truyền của người Việt cũng có những cơ sở kinh tế nhất định cho việc hình thành và duy trì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Trước hết đó là nền kinh tế tiểu nông tự cung tự cấp. Đây chính là môi trường thuận lợi cho sự xuất hiện tín ngưỡng đa thần. Xét về phương diện kinh tế, làng xã Việt
đã gần như một đơn vị độc lập và tương tự như thế, là tế bào của nó - hộ gia đình nhỏ. Đây là nhân tố quan trọng gắn bó các thành viên của gia đình cùng một thế hệ và giữa các thế hệ. Mở rộng ra, các gia đình cư trú quần tụ theo họ, và nhiều họ tập hợp thành làng. Trước làng, con người không tồn tại với tư cách cá nhân mà dưới danh nghĩa gia đình dòng họ - những đơn vị huyết thống. Có thể nói nền kinh tế tiểu nông ấy là mảnh đất thuận lợi cho việc củng cố và phát triển ý thức dân tộc cũng như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở làng xã. Nam
Trong khía cạnh kinh tế có một điểm quan trọng tạo nên nét khác biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt
và Trung Hoa. Do đặc trưng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, gió mùa nên Việt Nam sản xuất lúa nước theo truyền thống tiểu canh kết hợp với nuôi gia súc. Vì vậy sản xuất không đòi hỏi tập trung nhân công theo quy mô lớn như ở nơi sản xuất lúa mỳ khô, công cụ xản xuất cũng nhỏ, gọn, nhẹ, mọi thành viên trong gia đình từ phụ nữ, trẻ em đều sử dụng dễ dàng. Kết hợp tất yếu của quy trình này khiến người Việt gắn bó với gia đình, thường là gia đình hạt nhân chặt hơn với dòng họ. Hầu như gia đình nào cũng có bàn thờ tổ tiên (dù thờ chính hay thờ vọng) nhưng không phải dòng họ nào cũng có từ đường. Nam
Hình thức tổ chức xã hội cũng là một yếu tố quan trọng cho việc hình thành tín ngưỡng. Ở giai đoạn thị tộc phụ quyền, người đàn ông bắt đầu nắm giữ quyền hành quản lý gia đình do họ đã có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế, vợ và con cái họ tuyệt đối phục tùng và tôn trọng cái uy quyền đã được xác lập ấy, không chỉ khi họ còn sống mà cả khi họ đã qua đời. Những đứa con mang họ cha đã kế tiếp ý thức về uy quyền, và phải chăng các nghi thức ma chay, cúng tế tổ tiên cũng chính là “hình thức phản ánh hoang đường quyền hành gia trưởng trong một gia đình”.
Như vậy, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ra đời và duy trì trong những điều kiện lịch sử - xã hội nhất định. Từ hình thức liên minh cộng đồng nguyên thủy đến hình thức liên kết gia đình sơ khai theo trục huyết thống nam đã là một chặng đường lịch sử khá dài. Theo con đường “ chung tộc danh về phía bố”, các gia đình nhỏ liên kết lại với nhau thành họ. Đây là loại đơn vị ngoại hôn vì các thành viên trong họ liên kết với nhau bằng sợi dây huyết thống và cùng chung một vị thủy tổ.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở người Việt đã hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở quan niệm tâm linh và một nền tảng kinh tế xã hội tư tưởng khá bền vững. Có thể nói những yếu tố tâm linh có tính bản địa và mộc mạc đã được thể chế hóa, hợp pháp hóa nhờ hệ tư tưởng Nho giáo và sự ủng hộ của các vương triều. Chính vì vậy, tín ngưỡng này đã được bảo tồn qua suốt tiến trình lịch sử nhiều biến động.
2. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là gì?
Tín ngưỡng của tục thờ cúng tổ tiên là quan niệm về sự tồn tại của linh hồn và mối liên hệ giữa người đã chết và người sống (cùng chung huyết thống) bằng con đường hồn về chứng kiến, theo dõi hành vi của con cháu, quở trách hoặc phù hộ cuộc sống của họ. Trong tín ngưỡng này đạo lý là nội dung nổi trội.
Đạo lý uống nước nhớ nguồn, một mặt con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc sinh thành, lúc họ đã chết cũng như khi còn sống. Mặt khác, nó cũng thể hiện trách nhiệm liên tục và lâu dài của con cháu đối với nhu cầu của tổ tiên. Trách nhiệm được biểu hiện không chỉ trong các hành vi sống (giữ gìn danh dự và tiếp tục truyền thống của gia đình, dòng họ, đất nước) mà còn ở trong các hành vi cúng tế cụ thể. Một học giả nước ngoài khi nghiên cứu về tín ngưỡng này ở nước ta đã nhận xét: “Các thành viên trong gia đình kính dâng các đồ cúng lễ là tuyệt đối cần thiết để cho linh hồn tổ tiên có được sự yên nghỉ thanh thản ở thế giới bên kia”.
Ở đây cũng cần nhắc tới đặc trưng “duy tình” hơn “duy lý” của người Việt. Mặc dù nhiều dân tộc phương Đông có tâm lý ứng xử duy tình, nhưng ở người Việt, thái độ này biểu hiện rất rộng và thể hiện rất sâu sắc ( không chỉ đối với người đang sống mà cả với những người sắp chào đời hoặc đã chết). Người ta luôn luôn chịu sự chi phối của quan niệm vừa mong được nhận “phúc ấm của tổ tiên”, “sống vì mồ mả, ai sống vì bát cơm”, vừa lo trách nhiệm để phúc lộc cho con cháu “phúc đức tại mẫu”, “đời cha ăn mặn đời con khát nước”. Khi cúng lễ tổ tiên, một mặt con người hướng về quá khứ, định hướng cho hiện tại (giáo dục truyền thống gia đình, đạo lý làm người cho con cháu) và mặt khác đã chuẩn bị cho tương lai. Đường dây thế hệ mà cũng là đường dây đạo lý sẽ luôn liên tục nối tiếp, phát triển.
Thờ cúng tổ tiên còn là hình thái tín ngưỡng có ý nghĩa lớn về mặt tổ chức cộng đồng trong xã hội truyền thống. Sống trong xã hội, xét theo cả trục dọc và trục ngang, con người không thể sống biệt lập, đơn độc. Theo trục dọc phụ hệ, thờ cúng tổ tiên là sự nối tiếp liên tục các thế hệ: ông bà - cha mẹ - bản thân. Mỗi con người phải có trách nhiệm thờ phụng bốn đời trước: cao, tằng, tổ, khảo (kỵ, cụ, ông, bố) và họ cũng tin rằng sẽ được con cháu bốn đời kế tiếp cúng giỗ. Theo trục ngang, thờ cúng tổ tiên đã gắn bó con người trong mối liên kết dòng họ: họ cha, họ mẹ, họ vợ (hoặc chồng). Với tư cách một tập thể - gồm cả người đang sống và người đã chết gắn bó với nhau về huyết thống và thờ chung một thủy tổ, dòng họ có sức mạnh đảm bảo giá trị tinh thần cho mỗi thành viên của nó trong làng xã
Vai trò tổ chức liên kết cộng đồng của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên còn rõ hơn khi ta xem xét vấn đề thờ quốc tổ. Cả cộng đồng cư dân Việt Nam được củng cố bởi niềm tin chung một cội nguồn “đồng bào”, đều là “con Lạc cháu Hồng”. Và đó cũng chính là sức mạnh giúp cho dân tộc ta vững vàng trước mọi sự đe dọa của giặc ngoại xâm “các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước”.(Hồ Chủ Tịch). Suốt từ thế kỷ XV, XVI đến nay, khi Hùng Vương được coi là quốc tổ, ý thức này đã đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống tâm linh của dân tộc.
![Nhấn đúp chuột để xem ảnh gốc ](http://btgcp.gov.vn/uploads/image/admin/image/20110106/tctt3.jpeg)
*Thờ 18 vị Vua Hùng theo tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt*
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên có nội dung bình dị và giàu tính thực tiễn, không cực đoan như nhiều tôn giáo khác. Bởi thế nó dễ dàng được thế tục hóa trở thành nếp sống, phong tục, bám rễ sâu trong tiềm thức của mỗi người. Bằng việc thờ cúng tổ tiên, thế hệ trước nêu gương cho thế hệ sau không chỉ vì trách nhiệm đối với các bậc sinh thành mà còn để giáo dục dạy dỗ con cháu lưu truyền nòi giống. Giáo sư Đào Duy Anh cho rằng: “tế tự tổ tiên là lấy sự duy trì chủng tộc làm mục đích”. Trong khi tế lễ, lời khấn vái của họ cũng thật giản dị, rất thực tiễn: lời cầu xin che chở, phù trợ cho cuộc sống hàng ngày của họ được bình yên, suôn sẻ. Không biết sự cầu xin ấy hiệu quả như thế nào, nhưng trước hết, con người cảm thấy thanh thản về mặt tâm linh, điểm tựa tinh thần quan trọng cho cuộc sống. Trong sự thờ cúng này đã thực sự nảy sinh mối quan hệ hai chiều: người chết cần đến sự cúng lễ của người sống để có thể yên ổn ở thế giới bên kia, không thành “ma đói” lang thang, còn người sống chỉ có thể an bình, thanh thản khi được che chở, phù trợ một cách bí ẩn của người chết. Linh hồn các bậc tiền bối luôn luôn bên cạnh con cháu, mách bảo cho họ và giúp đỡ họ có một cuộc sống tốt đẹp thuận hòa. Với những mong muốn bình dị và niềm tin nguyên thủy chất phát, thờ tổ tiên được coi là thứ tín ngưỡng “vừa tầm” với mọi lớp người cả về mặt nội dung đạo lý và nghi thức thực hiện. Do đó, khả năng phổ biến trong không gian và thời gian của tín ngưỡng này cũng là một điều dễ hiểu.
Các tôn giáo ngoại lai, để tồn tại được ở Việt
, đã buộc phải dung hòa với thứ tín ngưỡng bản địa cắm rễ sâu trong tâm thức người Việt – thờ cúng tổ tiên. Còn các tôn giáo xuất hiện nội sinh trong nước như Cao Đài, Hòa Hảo ở miền Nam cũng đã biết dựa trên cơ sở của đạo thờ cúng ông bà. Không chỉ các tôn giáo, mà ngay cả trong các tín ngưỡng dân gian khác như tín ngưỡng thờ thành hoàng, thờ Mẫu…, ta cũng thấy dấu vết tác động của tín ngưỡng thờ tổ tiên ở sự biết ơn cội nguồn, biết ơn các đấng sinh thành. Bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ thần, người dân Việt thờ Mẫu (thờ mẹ) với mong muốn kéo vị thần này gần với tín ngưỡng gia tộc, từ đó có mối đồng cảm gắn bó như giữa người mẹ luôn che chở với đàn con của mình. Nam
Có thể nói, thờ cúng tổ tiên là một tín ngưỡng dân gian của dân tộc có nguồn gốc từ xa xưa và mang đạo lý nhân ái uống nước nhớ nguồn trong tiến trình lịch sử, nó đã được các hệ tư tưởng tôn giáo khác bổ sung hoàn chỉnh để thể chế hóa thành một thứ đạo: Đạo tổ tiên - Đạo Ông Bà.
3. Nghi thức thờ cúng tổ tiên
Tổ tiên theo quan niệm của người Việt
, trước hết là những người cùng huyết thống, như cha, mẹ, ông, bà, cụ, kỵ v.v... là người đã sinh ra mình. Tổ tiên cũng là những người có công tạo dựng nên cuộc sống hiện tại như các vị "Thành hoàng làng" các "Nghệ tổ". Không chỉ thế, tổ tiên còn là những người có công bảo vệ làng xóm, quê hương, đất nước khỏi nạn ngoại xâm như Trần Hưng Đạo đã thành "Cha" được tổ chức cúng, giỗ vào tháng 8 âm lịch hàng năm. "Tháng 8 giỗ cha" ở rất nhiều nơi trong cộng đồng người Việt. Ngay cả "Thành hoàng" của nhiều làng cũng không phải là người đã có công tạo dựng nên làng, mà có khi là người có công, có đức với nước được các cụ xa xưa tôn thờ làm "thành hoàng". Tổ tiên trong tín ngưỡng của người Việt Nam còn là "Mẹ Âu Cơ", còn là "Vua Hùng", là người sinh ra các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam. Nam ![Nhấn đúp chuột để xem ảnh gốc ](http://btgcp.gov.vn/uploads/image/admin/image/20110106/tctt4.jpeg)
*Sự biết ơn và tưởng nhớ công lao là thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" đối với tổ tiên.* *Ảnh du khách đến dâng hương tại Đền Hùng*
Thờ cúng tổ tiên là hình thức tín ngưỡng mà thông qua nghi lễ thờ cúng nhằm xác lập "mối liên hệ" giữa người sống với người chết, giữa người ở thế giới hiện tại và thế giới tâm linh. Là sự thể hiện quan niệm về nhân sinh của người Việt
: "sự tử như sự sinh, sự vong như sự tồn". Với người Việt Nam , chết chưa phải là hết, tổ tiên lúc nào cũng ở bên cạnh người sống, "như tại" trên bàn thờ mỗi gia đình, động viên, trợ giúp cho con cháu trong cuộc sống thường ngày. Nếu như tôn giáo thường tuyệt đối hóa đời sống tinh thần, hướng con người về thế giới siêu thoát, thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tuy có hướng con người về với quá khứ, song lại rất coi trọng hiện tại và tương lai. Nam
Đạo lý biết ơn và tiếp tục nối dõi truyền thống tổ tiên chỉ trở thành nội dung bên trong của tín ngưỡng khi đạo lý được bộc lộ thông qua các nghi thức có tính chất huyền bí, thiêng liêng. Các nghi thức thờ cúng tổ tiên ở nước ta tuy phần lớn phỏng theo nghi lễ Nho giáo, nhưng lại có những yếu tố rất gần gũi với Phật giáo hay Đạo giáo. Mặt khác với tính chất một tín ngưỡng dân dã, các hành vi lễ thức thường được thực hiện theo tâm thức dân gian và cũng không hoàn toàn thống nhất ở các gia đình, các địa phương.
Thời gian cúng giỗ là những ngày húy kỵ của tổ tiên, những ngày lễ, tết trong năm. Ngoài ra, việc cúng giỗ tổ tiên cũng được tổ chức vào những ngày trong gia đình có sự kiện quan trọng như lấy vợ, làm nhà, tậu trâu, thi cử, đi xa, nhà có người ốm đau... Thông qua nghi lễ thờ cúng, người Việt
gửi gắm tình cảm biết ơn đối với tổ tiên. "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây" và vì "Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn, nước có nguồn mới bể rộng sông sâu". Trong mỗi gia đình tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên dần dần trở thành đạo lý "uống nước nhớ nguồn", thành "đạo hiếu". Đạo hiếu là cái gốc của mỗi con người. Công cha, nghĩa mẹ như núi cao, nước nguồn cho nên phải hiếu thảo với cha, mẹ khi còn sống, thành kính, biết ơn, tiếc thương khi cha, mẹ khuất núi về với tổ tiên. Lòng hiếu thảo là giá trị đạo đức quý báu trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam . Nam *Thờ cúng tổ tiên trong gia đình và gia tộc*
Mang đặc tính của cư dân nông nghiệp đa thần giáo, trong gia đình người ta thường thờ phụng nhiều vị thần. Bên cạnh việc thờ tổ tiên, thờ Phật, người ta còn thờ bà Cô, ông Mãnh (ông Hoàng) là những người thân thích, chết trẻ, hoặc chết vào giờ linh thiêng. Ở một số gia đình, vị trí bàn thờ được sắp xếp theo quy định, ví dụ thờ Thánh sư ở góc nhà, thờ Tiền chủ ở bàn thờ đặt ngoài sân, thờ bà Cô, ông Mãnh ở cạnh thấp hơn bàn thờ tổ tiên.... Trong các vị thần được thờ tại gia, thường không có vị thần nào được sắp xếp ngang hàng với tổ tiên. Thông thường ban thờ được đặt cao ở vị trí trang trọng nhất, gian chính giữa của nhà trên. Đây là điểm khác biệt với một số dân tộc khác ở Đông Á. Ở Hàn Quốc người ta chỉ lập bàn thờ và dán bài khi có việc cúng giỗ, ở Nhật Bản, vị trí trang trọng nhất trong nhà dành thờ Thần đạo (Shinto) còn ban thờ tổ tiên lại lập ở gian phụ.
![Nhấn đúp chuột để xem ảnh gốc ](http://btgcp.gov.vn/uploads/image/admin/image/20110106/tctt5.jpeg)
*Bàn thờ gia tiên được đặt ở vị trí trang trọng trong nhà*
Việc bài trí bàn thờ gia tiên thường không giống nhau, điều này phụ thuộc vào quan niệm tâm linh và cả điều kiện kinh tế của gia chủ. Nhìn chung bàn thờ gia tiên nào cũng có một số đồ thờ chủ yếu sau: bài vị, bát hương, đĩa đèn, bình hoa, chén rượu, mâm đựng hoa quả…. Các gia đình bình dân, đồ thờ thường được làm bằng gỗ hoặc sành sứ, còn các gia đình giàu có thế nào cũng có đồ thờ tự bằng đồng. Bàn thờ gia tiên của ngành trưởng phức tạp hơn ngành thứ, của chi trưởng phức tạp hơn chi thứ, gia đình con thứ, con út chỉ thờ vọng nên bài trí bàn thờ cũng đơn giản hơn con trưởng.
Với trách nhiệm thờ phụng nhiều đời: cao, tằng, tổ, khảo, bàn thờ các gia đình chi trưởng, ngành trưởng có đặt các tấm thần chủ được làm bằng gỗ táo (với ý nghĩa cây táo sống nghìn năm) ghi rõ tên tuổi các vị tổ. Trên bàn thờ ở các từ đường dòng họ còn có bài vị Thủy tổ của họ, bài vị có sự chuyển dịch. Khi thờ cúng đến đời thứ năm thì thần chủ của đời này được đem chôn, vì thế mới có câu “Ngũ đại mai thần chủ”. Các thần chủ đời sau được chuyển lên bậc trên, và tấm thần chủ của ông mới nhất được thay vào vị trí “khảo”. Như vậy, các gia đình chi thứ, ngành thứ, các vị tổ đời thứ tư, thứ ba chỉ được thờ vọng, mà chủ yếu thờ hai đời gần nhất (ông bà, cha mẹ).
Việc thờ cúng tổ tiên tại gia đình thường được tiến hành quanh năm, xuất phát từ quan niệm dù đã khuất nhưng linh hồn họ vẫn luôn ở bên cạnh con cháu. Không chỉ cúng lễ trong các dịp quan trọng như tang ma, giỗ chạp, cưới xin…, không chỉ trong những ngày lễ tiết như Tết nguyên đán, Thanh minh, Hàn thực, Đoan ngọ…, các ngày Sóc(ngày mồng một), Vọng (ngày rằm) theo chu kỳ tuần trăng, mà các vị tổ tiên còn được con cháu kính cáo mọi chuyện vui buồn: sinh nở, ốm đau, thi cử, đỗ đạt, kiện cáo, bất hòa, dựng vợ gả chồng… Con cháu còn kính mời các vị về hưởng thụ hoa trái đầu mùa, lễ tạ tổ tiên khi có phúc, có lộc. Có thể nói trong tâm thức những người sống tổ tiên là bất tử. Người Việt dâng hương, làm lễ cúng tổ tiên để báo cáo và để cầu tổ tiên phù hộ, hay để tạ ơn khi công việc thành công. Bản chất việc thờ cúng tổ tiên của người Việt là từ niềm tin người sống cũng như người chết đều có sự liên hệ mật thiết và hỗ trợ nhau. Con cháu thì thăm hỏi, khấn cáo tiền nhân. Tổ tiên thì che chở, dẫn dắt hậu thế nên việc cúng giỗ là thực hiện mối giao lưu giữa cõi dương và cõi âm.
Đồ lễ trên bàn thờ cũng không quy định chặt chẽ lắm, tùy tâm nhưng điều cơ bản phải là những thứ thanh khiết và được dành riêng. Bàn thờ tổ tiên bao giờ cũng đặt ở trên cao, tại nơi trang trọng nhất trong nhà (gian giữa đối với nhà một tầng, tầng trên cùng đối với nhà tầng). Trên bàn thờ bày bát hương, chân đèn, bài vị hay hình ảnh người quá cố.Bàn thờ được coi là những dấu vết còn lại của tín ngưỡng thờ mặt trời và thần lửa. Chén nước trắng tinh khiết cũng được giải mã từ tục thờ thần nước xa xưa. Có thể một triết lý quen thuộc của phương Đông cũng đã xuất hiện ở đây: sự giao hòa âm dương. Bên cạnh chén nước, bình rượu (âm) cần đến sự có mặt của hương lửa (dương). Cũng như khi hóa vàng (đốt mã), người ta cho rằng phải đổ chén rượu hoặc nước lên đống tro thì người âm mới nhận được lễ. Theo quan niệm dân dã, nén hương là chiếc cầu nối giữa tổ tiên và con cháu, nó có khả năng chuyển tải lời thỉnh cầu của những người sống và chính mùi thơm thanh cao của hương, hoa đã tạo ra được sự giao hòa giữa người hai cõi.
![Nhấn đúp chuột để xem ảnh gốc ](http://btgcp.gov.vn/uploads/image/admin/image/20110106/tctt6.jpeg)
*Mâm ngũ quả và bánh trưng ngày tết thờ cúng tổ tiên (ảnh minh họa)*
Sau khi cúng giỗ, gia đình thường dọn thức ăn vừa cúng xong để cùng ăn, coi như hưởng lộc của tiền nhân. Bạn bè thân thuộc cũng được mời đến dùng bữa, tức là đi ăn giỗ.
Lễ thức trong tang ma được coi là lễ thức quan trọng bậc nhất để đưa ông bà, cha mẹ vừa mất về gặp tổ tiên và gia nhập vào hàng các vị tổ tiên (những người vừa mới mất được lập bàn thờ riêng cho tới khi giỗ hết, cải táng sạch sẽ mới được phép thờ chung với tổ tiên. Sau lễ tang ma, lễ giỗ là nghi thức rất được chú trọng trong tâm lý người Việt.
Một biến thể của việc cúng giỗ là tục thờ "hậu" do nhà
[chùa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9a)hay [đình](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%ACnh)làng đảm nhiệm. Trong trường hợp này người quá cố đã cúng tiền hay ruộng vào chùa hay đình để được hưởng lễ vật vào những ngày kỵ nhật.
Vì kính trọng tổ tiên, người Việt coi việc tang ma là trọng sự, gắn liền với việc thờ cúng tổ tiên.
Ngày giỗ (kỵ nhật) là ngày kỷ niệm ngày mất của người thân trong gia đình hàng năm thường được tính theo âm lịch (hay còn gọi là ngày ta). Trong các ngày giỗ có ba ngày chú ý nhất: tiểu tường (giỗ đầu), đại tường (giỗ hết), trừ phục (lễ cởi bỏ đồ tang). Các ngày giỗ thường kỳ trong các năm sau được coi là cát kỵ (giỗ lành).
Trước lễ Tiểu tường, nhiều gia đình còn làm lễ Tiên thường (cáo giỗ) nhằm xin phép Thổ công để linh hồn người đã mất trở về gia đình nhận giỗ. Đồ lễ cúng trong giỗ đầu và giỗ hết phải chuẩn bị rất chu đáo. Theo quy định xưa, vào ngày giỗ đầu, trang phục tang lễ mũ gậy, áo xô lại được con cháu mang ra mặc. Đồ mã được gửi cho người chết cũng theo quy định: ở lễ tiểu đường đó là “mã biếu” vì người chết phải sử dụng để biếu các ác thần mong tránh sự quấy nhiễu (dân gian quan niệm cõi âm như cõi trần), ở lễ Đại tường và lễ Trừ phục (một ngày tốt được chọn sau lễ Đại tường để đốt bỏ tang phục) đồ mã còn cần nhiều hơn: mọi vật dụng sinh hoạt cho người chết ( quần áo, giầy dép, xe cộ), thậm chí cả các hình nhân bằng giấy để xuống cõi âm phục vụ cho họ. Sau khi hóa (đốt) những đồ mã này, đổ một chén rượu lên đống tàn vàng để vật mã trở thành vật thật, tiền thật dưới cõi âm. Người ta còn hơ một chiếc đòn gánh, gậy trên ngọn lửa hóa vàng, hoặc dựng một cây mía bên cạnh với lời giải thích “để các cụ gánh vác về”.
Gia tộc cũng có những qui định tín ngưỡng cho việc thờ cúng Thủy tổ dòng họ. Mặc dù đã qua nhiều đời nhưng ngày giỗ họ vẫn được lưu truyền nhờ việc ghi chép gia phả. Trong ngày giỗ Thủy tổ, tất cả con cháu trưởng các chi, ngành, nhánh buộc phải có mặt. Các con cháu khác tùy vào hoàn cảnh mà mang đồ tới góp giỗ. Lễ giỗ Tổ được tổ chức chu đáo và duy trì đều đặn hàng năm.
Bên cạnh các nghi lễ cúng tế trong gia đình và gia tộc còn phải kể thêm vào hệ thống nghi thức tế lễ tổ tiên một hình thức Tảo mộ. Ngoài việc đắp thêm mộ trong ba ngày (sau khi người thân chết), các gia đình, dòng họ thường đi thăm mộ, cúng tế sửa sang mồ mả vào dịp Tết Thanh minh tháng ba. Việc cúng tế tại mộ thường diễn ra đơn giản hơn nhiều so với cúng tại nhà, nhưng trước khi cúng trước mộ người thân người ta phải khấn cáo xin phép thổ công. Thăm nom sang sửa mồ mả tổ tiên, một mặt là hình thức thể hiện lòng hiếu thảo của con cháu, mặt khác bởi quan niệm mồ mả vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của cả gia đình, gia tộc. Người Việt cho rằng, nếu vị trí đặt mồ mả không tốt, hướng không đúng thì con cháu làm ăn sẽ lụi bại, không thể nào phát triển được.
*Lễ giỗ tổ Hùng vương*
Nghi thức tế tự của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên gồm ba bộ phận, thứ nhất là tế tự tại gia đình, thứ hai tế tự tại làng xóm (chủ yếu là tín ngưỡng thờ Thành hoàng) và thứ ba tế tự quốc gia. Người Việt luôn tôn thờ công đức của cha ông, tộc họ, những người đã khuất cùng huyết thống, đồng thời tôn thờ tất cả những người có công với nước, với xóm làng, những anh hùng dân tộc, anh hùng văn hóa. Cũng trong hệ thống ấy, với người Việt Nam tự bao đời nay ngày giỗ tổ Hùng vương luôn được coi trọng, đó là sự tưởng nhớ, là sự trở về với cội nguồn của dân tộc. Từ truyền thuyết bào thai trăm trứng đến sự tích Hùng Vương, người Việt đã dựng lên cho ông Tổ của mình một lý lịch hoàn chỉnh, có cả ngày mất (kỵ). Theo Toan Ánh, “trước đây hàng năm tại đền vua Hùng ở làng Cổ tích, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, có tổ chức quốc tế và có đại diện của triều đình tới đứng chủ tế trong ngày giỗ. Dân chúng các nơi kéo về đền Hùng lễ tổ và ngay cả các tỉnh cũng có tế vọng vua Hùng”. Vì thế, đó là ngày giỗ quan trọng nhất của người Việt
: Nam
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba
![Nhấn đúp chuột để xem ảnh gốc ](http://btgcp.gov.vn/uploads/image/admin/image/20110106/tctt7.jpeg)
*Lễ giỗ tổ Hùng Vương tại Đền Hùng năm 2010*
Mùng Mười tháng Ba hàng năm đã trở thành ngày giỗ của vua Hùng, thành ngày hội tụ con cháu khắp mọi miền đất nước hướng về đất Tổ. Có thể nói ngày giỗ tổ Hùng Vương là sự phát triển cao có tính chất trìu tượng hóa ý thức về cội nguồn, bắt rễ sâu xa tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở làng xã, trong gia đình và gia tộc. Triết lý cội nguồn trên phạm vi quốc gia ấy cũng đã đóng góp một phần quan trọng trong việc củng cố về mặt lý luận cho sự liên kết các quan hệ máu mủ thân tộc. Nhà và nước, nước và nhà, nước mất thì nhà tan, nước giàu thì dân mạnh. Chính vì thế tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam từ gia đình, dòng họ đến Tổ quốc đã không ngừng được giữ gìn bảo tồn qua các bước thăng trầm của lịch sử, bất chấp mọi mưu đồ, xâm lược đồng hóa của giặc ngoại xâm.
Trong các hệ thống tín ngưỡng tôn giáo bản địa của nước ta thì tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được coi là quan trọng bậc nhất. Ở đó ta thấy được niềm tin của con người vào một thế giới bên kia, nơi có một cuộc sống giống như thế giới mà chúng ta đang sống. Thông qua các nghi lễ thờ cúng con người mong muốn có được sự che trở, giúp đỡ của tổ tiên, lúc nào trong tâm tưởng họ tổ tiên cũng luôn theo sát. Chính niềm tin đó đã giúp họ sống tốt hơn, có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống, đồng thời cũng giúp mọi người xích lại gần nhau hơn. Mỗi dịp giỗ chạp là lúc những người trong gia đình dòng họ có điều kiện để gặp gỡ thăm hỏi nhau, tạo thêm sự thân thiết đoàn kết, gắn bó.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam trong quá trình hình thành, tồn tại của nó đã góp phần tạo ra những giá trị đạo đức truyền thống như lòng hiếu thảo, lòng nhân ái, tính cộng đồng, tính cần cù, sáng tạo, lòng hiếu học, lòng yêu nước. Vì thế tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên như đã khái quát trên có thể nói là vĩnh hằng cùng với sự tồn tại và phát triển của dân tộc. Hiếu với tổ tiên, ông, bà, cha, mẹ còn được nâng lên cao hơn, đẹp hơn, đó là "hiếu với dân, với nước". Trong đời sống xã hội hiện đại, đã có thời kỳ người ta nghĩ đơn giản rằng xã hội càng phát triển, khoa học kỹ thuật càng tiến bộ thì con người càng bớt đi niềm tin vào thế giới vô hình, con người sẽ sống tỉnh táo hơn, khoa học hơn. Có lẽ điều này chỉ đúng một phần, vì thế khi thế giới càng chia nhỏ rành mạch, con người càng mở rộng tầm nhìn thì những khoảng trống, những điều chưa thể giải thích càng lớn. Đó là điều bí ẩn của thế giới tâm linh, đặc biệt là mối liên hệ ràng buộc vô hình nào đó giữa những người cùng dòng máu. Vì thế càng ngày tín ngưỡng thờ cũng tổ tiên càng có vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của mỗi người Việt
, nó là một trong những nhân tố góp phần quan trọng để bảo tồn và duy trì văn hóa truyền thống. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một tập tục mang đậm nét văn hoá của người Việt. Nam **Tài liệu tham khảo**
1. Trương Thìn, Nghi lễ thờ cúng tổ tiên đền chùa miếu phủ, Nxb Hà Nội
2. Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hóa Việt
, Nxb TP Hồ Chí Minh Nam
3. Linh mục Vũ Kim Chính, SJ Giáo sư Đại học Công giáo Phụ nhân, Đài loan, Ông bà tổ tiên

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0


text: NHỮNG MẪU GIÀY ITALY CAO CẤP CHO MÙA THU ĐÔNG 2015 - Như vậy là mùa Hè oi ả nóng bức đã dần qua, những cơn mưa rào bất chợp cũng không còn nữa để đón chào một mùa Thu mát mẻ với những cơn gió hiu hiu hay những đêm trăng rằm sáng chói. Kể từ đó phong cách thời trang cũng thay đổi theo, hãy cũng Giày Thông Minh điểm qua một số mẫu giày italy cao cấp thích hợp với mùa Thu - Đông đáng chú ý nhé! Đầu tiên là những mẫu giày nam italy sang trọng và lịch lãm: - Đây là những mẫu giày có thể coi là vật bất li thân đối với cánh mày râu nơi công sở hay những dịp quan trọng. Hiện nay có rất nhiều mẫu giày công sở italy nhưng xuất sứ hay chất lượng thì khó có thể kiểm chứng được ngoài ra còn phải hợp với gu thời trang và phải tạo nên phong cách rất riêng theo cách của bạn. Những mẫu giày italy cao cấp đến từ SMART SHOES sẽ mang đến cho bạn sự lựa chọn tối ưu nhất. - Đối với những mẫu màu đen là những mẫu giày truyền thống không kén trang phục vì có thể kết hợp được nhiều loại trang phục khác nhau như quần âu, kaki hay những chiếc quần jean kết hợp với áo sơ mi hay những bộ veston sang trọng. Sang trọng và lịch lãm cùng phong cách thời trang Italy. Giày itay cao cấp ST53 -Ngoài những đôi giày màu đen truyền thống bạn nên trang bị cho mình một vài mẫu giày nâu để làm đa dạng thêm phong cách thời trang của bạn. Tuy nhiên để kết hợp giày màu nâu với quần màu gì thì có thể nhiều bạn chưa biết. Mình sẽ đưa ra cho các công thức phối đồ với giày nâu như sau: + Quần màu xanh và giày nâu hoặc đen. + Quần màu xám và giày nâu hoặc đen. + Quần màu nâu và giày màu nâu. + Quần màu đen và giày màu đen. Mẫu giày italy cao cấp ST71 - Giày moka nam: - Ngoài những mẫu giày nam công sở lịch sự thì bạn nên chọn thêm những mẫu giày moka trẻ trung năng động để đi chơi, thăm bạn bè hay dạo phố đều rất tuyệt vời. Năm 2015 hay nhiều năm sau thì những mẫu giày lười này vẫn là một trong những mẫu giày hot nhất bởi sự tiện dụng nhẹ nhàng mà nó mang lại. Mẫu giày moka nam ST519 trẻ trung và năng động. > Xem thêm: giày da italy - Các mẫu giày thì muôn vàn muôn vẻ và để chọn được một mẫu giày ưng ý thì không phải là một điều dễ dàng, chúc các bạn sẽ chọn được các mẫu giày đẹp nhất phong cách nhất để thêm vào bộ sưu tập thời trang Thu Đông của mình.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: public, max-age=120

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close


text:
Nếu trước kia mọi người có xu hướng chọn những bộ nội thất cầu kỳ, sang trọng để thể hiện nét đặc trưng cho ngôi nhà thì ngày nay cái mà mọi người hướng đến là những thiết kế nhẹ nhàng, đơn giản nhưng vẫn tạo nên sự tinh tế ...Read More »
Một vài mẫu giường ngủ các nước trên thế giới
Có những thiết kế giường ngủ hiện đại rất đẹp mà khi nhìn vào thì rất phong cách. Khi sở hữu chúng về thì bạn có thể hoàn toàn cảm nhận được hơi hướng hiện đại mà chúng đem vào căn phòng của bạn. Có rất nhiều kiểu giường ngủ ...Read More »
Thiết kế giường ngủ thông minh phù hợp không gian nhà bạn
Một căn phòng ngủ đẹp không đơn giản là phòng ngủ chỉ với những thiết kế nội thất đẹp mà quan trọng chính là đem lại cho bạn những cảm giác thoải mái khi bước vào căn phòng. Với những ngôi nhà nhỏ thì kích thước căn phòng ngủ cũng ...Read More »
Một số lưu ý cho bạn khi chọn giường ngủ
Lựa chọn cho mình một chiếc giường thật vừa ý để tạo cho căn phòng bạn điểm nhấn cũng như sự thoải mái cho gia đình của bạn khi sử dụng. Nhưng với những phòng ngủ khác nhau thì sẽ có những kích thước cũng như thiết kế khác nhau, ...Read More »
Giường ngủ gỗ công nghiệp Veneer Lim LA091
Mô tả sản phẩm: – Chất liệu: + Cốt gỗ: giường ngủ gỗ tự nhiên ghép thanh + Bề mặt: gỗ Veneer Lim – Kích thước: 150 x 120 cm – Màu sắc: Màu nâu đen – Công nghệ sản xuất: + Giường được thiết kế theo phong cách hiện ...Read More »
Chọn giường ngủ sang trọng cho căn phòng của bạn
Biến căn phòng ngủ của bạn từ một gian phòng nhỏ thành một căn phòng hiện đại và sang trọng hơn với những mẫu giường ngủ hiện đại. Với những căn phòng ngủ hiện đại thì chiếc giường ngủ là một đồ nội thất không thể thiếu được. Những chiếc ...Read More »
Bí quyết cho bạn chọn chiếc giường ngủ ưng ý
Màu sắc của giường ngủ mà bạn nên chọn cho gia đình của mình thì không nên quá màu mè hay chói so với màu tường nhà bạn, với trẻ nhỏ thì không nên chọn màu giường quá nổi và với người già thì không nên chọn màu giường quá ...Read More »
Hãy quan tâm tới chiếc giường ngủ của bạn
Có thể đặt một cây xanh gần giường ngủ để tạo không gian xanh trong phòng ngủ nhưng bạn nên nhớ một điều rằng vào khi tối thì bạn nên mang cây xanh đó ra nếu không sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn rất nhiều. Có bao giờ ...Read More »
Thế nào là một chiếc giường ngủ tốt?
Để đánh giá một chiếc giường ngủ là tốt hay không tốt, phù hợp hay không thì ta cần xét đến nhiều yếu tố. Chiếc giường ngủ công chúa dù có những điểm nổi bật nhưng trong đó còn một vài điểm chưa được tối ưu cho lắm. Điểm cộng ...Read More »
Giường ngủ đẹp cho công chúa của bạn
Với một cô bé công chúa thì chiếc giường ngủ này sẽ là món quà tuyệt vời dành cho đứa bé gái bé bỏng của bạn. Không chỉ là thiết kế cho những người lớn mà chiếc giường này có thể tùy chọn kích thước vì thế bạn không phải ...Read More »

markdown:
Nếu trước kia mọi người có xu hướng chọn những bộ nội thất cầu kỳ, sang trọng để thể hiện nét đặc trưng cho ngôi nhà thì ngày nay cái mà mọi người hướng đến là những thiết kế nhẹ nhàng, đơn giản nhưng vẫn tạo nên sự tinh tế ...
[Read More »](http://giuongngugodep.net/mau-tu-quan-ao-go-cong-nghiep-2016/)
Nếu trước kia mọi người có xu hướng chọn những bộ nội thất cầu kỳ, sang trọng để thể hiện nét đặc trưng cho ngôi nhà thì ngày nay cái mà mọi người hướng đến là những thiết kế nhẹ nhàng, đơn giản nhưng vẫn tạo nên sự tinh tế ...
Có những thiết kế giường ngủ hiện đại rất đẹp mà khi nhìn vào thì rất phong cách. Khi sở hữu chúng về thì bạn có thể hoàn toàn cảm nhận được hơi hướng hiện đại mà chúng đem vào căn phòng của bạn. Có rất nhiều kiểu giường ngủ ...
Một căn phòng ngủ đẹp không đơn giản là phòng ngủ chỉ với những thiết kế nội thất đẹp mà quan trọng chính là đem lại cho bạn những cảm giác thoải mái khi bước vào căn phòng. Với những ngôi nhà nhỏ thì kích thước căn phòng ngủ cũng ...
Lựa chọn cho mình một chiếc giường thật vừa ý để tạo cho căn phòng bạn điểm nhấn cũng như sự thoải mái cho gia đình của bạn khi sử dụng. Nhưng với những phòng ngủ khác nhau thì sẽ có những kích thước cũng như thiết kế khác nhau, ...
Mô tả sản phẩm: – Chất liệu: + Cốt gỗ: giường ngủ gỗ tự nhiên ghép thanh + Bề mặt: gỗ Veneer Lim – Kích thước: 150 x 120 cm – Màu sắc: Màu nâu đen – Công nghệ sản xuất: + Giường được thiết kế theo phong cách hiện ...
Biến căn phòng ngủ của bạn từ một gian phòng nhỏ thành một căn phòng hiện đại và sang trọng hơn với những mẫu giường ngủ hiện đại. Với những căn phòng ngủ hiện đại thì chiếc giường ngủ là một đồ nội thất không thể thiếu được. Những chiếc ...
Màu sắc của giường ngủ mà bạn nên chọn cho gia đình của mình thì không nên quá màu mè hay chói so với màu tường nhà bạn, với trẻ nhỏ thì không nên chọn màu giường quá nổi và với người già thì không nên chọn màu giường quá ...
Có thể đặt một cây xanh gần giường ngủ để tạo không gian xanh trong phòng ngủ nhưng bạn nên nhớ một điều rằng vào khi tối thì bạn nên mang cây xanh đó ra nếu không sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn rất nhiều. Có bao giờ ...
Để đánh giá một chiếc giường ngủ là tốt hay không tốt, phù hợp hay không thì ta cần xét đến nhiều yếu tố. Chiếc giường ngủ công chúa dù có những điểm nổi bật nhưng trong đó còn một vài điểm chưa được tối ưu cho lắm. Điểm cộng ...
Với một cô bé công chúa thì chiếc giường ngủ này sẽ là món quà tuyệt vời dành cho đứa bé gái bé bỏng của bạn. Không chỉ là thiết kế cho những người lớn mà chiếc giường này có thể tùy chọn kích thước vì thế bạn không phải ...

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Kami to Sengoku Seitokai
Nội dung:Ngay khi vừa chuyển đến trường mới, Katsuragi Musashi,đã gặp rắc rối và đã được ” nữ thần” của trường là Kagura Mami ( Hội phó Hội Học Sinh) giải cứu, và Kagura Mami đã yêu cầu Musashi trở thành ứng viên trở thành Hội trưởng Hội Học sinh của trường…. Vậy bí mật của ngôi trường này là gì, bí mật của tất cả chuyện này là như thế nào???? Quá khứ của Katsuragi và Kagura đã dần dần đc hé mở….. Trình photoshop còi + vốn tiếng Anh có hạn có gì anh em bỏ qua. Có chapter mới anh em gửi tin nhắn tới [email protected] nhé
Chương
Ngày
11/07/2017
11/07/2017
11/07/2017
11/07/2017
11/07/2017
11/07/2017
11/07/2017
11/07/2017
01/09/2016
01/09/2016
01/09/2016
01/09/2016
01/09/2016
01/09/2016
01/09/2016
19/08/2016
19/08/2016
19/08/2016
19/08/2016
13/08/2016
13/08/2016
13/08/2016
06/08/2016
06/08/2016
06/08/2016
06/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
05/08/2016
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
15/10/2015
Truyện hay
1
Hanamaru YouchienChap 102
2
The Transformers: Robots...Chap 5
Top truyện hot
Xem thêm

markdown:
Trang chủ
Danh mục
Mới cập nhật
Truyện hoàn thành
Danh sách truyện
18+
Action
Adult
Anime
Adventure
Comedy
Comic
Cooking
Doraemon
Doujinshi
Drama
Ecchi
Fantasy
Game
Gender Bender
Harem
Historical
Horror
Josei
Live action
Magic
Manga
Manhua
Manhwa
Martial Arts
Mature
Mecha
Mystery
One shot
Psychological
Romance
School Life
Sci-fi
Seinen
Shoujo
Shoujo Ai
Shounen
Shounen Ai
Slice of life
Smut
Soft Yaoi
Soft Yuri
Sport
Supernatural
Tragedy
Trap
Truyện Màu
VNComic
Webtoons
Quốc Gia
Truyện tranh Trung Quốc
Truyện tranh Hàn Quốc
Truyện tranh Nhật Bản
Truyện tranh Việt Nam
Ủng hộ
Trang chủ
Danh mục
Mới cập nhật
Truyện hoàn thành
Danh sách truyện
18+
Action
Adult
Anime
Adventure
Comedy
Comic
Cooking
Doraemon
Doujinshi
Drama
Ecchi
Fantasy
Game
Gender Bender
Harem
Historical
Horror
Josei
Live action
Magic
Manga
Manhua
Manhwa
Martial Arts
Mature
Mecha
Mystery
One shot
Psychological
Romance
School Life
Sci-fi
Seinen
Shoujo
Shoujo Ai
Shounen
Shounen Ai
Slice of life
Smut
Soft Yaoi
Soft Yuri
Sport
Supernatural
Tragedy
Trap
Truyện Màu
VNComic
Webtoons
Quốc Gia
Truyện tranh Trung Quốc
Truyện tranh Hàn Quốc
Truyện tranh Nhật Bản
Truyện tranh Việt Nam
Ủng hộ
Menu
Đóng [X]
Kami to Sengoku Seitokai
0.0
Đánh giá:
0 ratings
Tác giả:
Akahori Satoru
,
Takada Ryousuke
Thể loại:
Action
,
Romance
,
Shounen
,
Supernatural
Số chương:
46
Lượt xem:
3.578
Trạng thái:
Đang cập nhật
Nguồn:
[GS3-Group]-truongton.net
Chia sẻ:
Follow:
Follow now
Chương đầu
Chương cuối
Ds.Chương
Nội dung:
Ngay khi vừa chuyển đến trường mới, Katsuragi Musashi,đã gặp rắc rối và đã được ” nữ thần” của trường là Kagura Mami ( Hội phó Hội Học Sinh) giải cứu, và Kagura Mami đã yêu cầu Musashi trở thành ứng viên trở thành Hội trưởng Hội Học sinh của trường…. Vậy bí mật của ngôi trường này là gì, bí mật của tất cả chuyện này là như thế nào???? Quá khứ của Katsuragi và Kagura đã dần dần đc hé mở….. Trình photoshop còi + vốn tiếng Anh có hạn có gì anh em bỏ qua. Có chapter mới anh em gửi tin nhắn tới
[email protected]
Chương
Ngày
Kami to Sengoku Seitokai Chap 46
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 45
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 44
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 43
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 42
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 41
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 40
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 39
11/07/2017
Kami to Sengoku Seitokai Chap 38
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 37
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 36
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 35
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 34
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 33
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 32
01/09/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 31
19/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 30
19/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 29
19/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 28
19/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 27
13/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 26
13/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 25
13/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 24
06/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 23
06/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 22
06/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 21
06/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 20
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 19
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 18
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 17
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 16
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 15
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 14
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 13
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 12
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 11
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 10
05/08/2016
Kami to Sengoku Seitokai Chap 9
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 8
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 7
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 6
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 5
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 4
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 3
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 2
15/10/2015
Kami to Sengoku Seitokai Chap 1
15/10/2015
Truyện hay
1
Hanamaru Youchien
Chap 102
1
Hanamaru Youchien
Yuto
Anime
,
Comedy
Chap 102
2
The Transformers: Robots...
Chap 5
2
The Transformers: Robots in Disguise
Đang cập nhật
Action
,
Supernatural
Chap 5
3
Hoken No Sensei
Chap 5
3
Hoken No Sensei
Tanimura Marika
Comedy
,
Ecchi
Chap 5
4
Kako To Nise...
Chap 15
4
Kako To Nise Tantei
Horror
,
Mystery
Chap 15
5
Thăng Long Đạo
chap 41
5
Thăng Long Đạo
Đang cập nhật
Action
,
Adventure
chap 41
6
Hachinan tte, Sore...
Chap 2
6
Hachinan tte, Sore wa nai Deshou!
Kusumoto Hiroki
Action
,
Adventure
Chap 2
7
Gamaran
chap 186
7
Gamaran
Nakamaru Yousuke
Action
,
Historical
chap 186
8
One Piece (Màu)
chap 181
8
One Piece (Màu)
Eiichiro ODA
Action
,
Adventure
chap 181
9
Area no Kishi
chap 133
9
Area no Kishi
IGANO Hiroaki
,
TSUKIYAMA Kaya
Comedy
,
Drama
chap 133
10
Boku wa Mari...
Chap 80
10
Boku wa Mari no Naka -...
OSHIMI Shuzo
Drama
,
Ecchi
Chap 80
Xem thêm
Top truyện hot
1
Brawling Go!
Chap 93
1
Brawling Go!
Worin
18+
,
Comedy
Chap 93
2
Thuần Tình Nha...
Chap 274
2
Thuần Tình Nha Đầu Hoả Lạt...
Đang cập nhật
Comedy
,
Manhua
Chap 274
3
Vương Gia !...
chap 164
3
Vương Gia ! Ngươi Thật Bỉ...
Đang cập nhật
Comedy
,
Historical
chap 164
4
H-Campus
Chap 45
4
H-Campus
Ddasoom
,
Putaro
18+
,
Adult
Chap 45
5
SStudy
Chap 83
5
SStudy
Edge Edge
,
Husky guy
18+
,
Adult
Chap 83
6
Nise Koi -...
Chapters: 239
6
Nise Koi - Tình Yêu Giả...
Komi Naoshi
Comedy
,
Drama
Chapters: 239
7
Hoàng Phi Hồng...
Chap 128
7
Hoàng Phi Hồng - Cậu bé...
Takeshi Maekawa
Action
,
Adventure
Chap 128
8
Household Affairs
Chap 79
8
Household Affairs
Boy Beochyeo
,
VultureBoy
18+
,
Adult
Chap 79
Xem thêm

WARC-Truncated: length

Server: cloudflare-nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Powered-By: VPSSIM

X-Content-Type-Options: nosniff

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding


text: Logo Home Dạy nấu ăn Món ngon cuối tuần Món ngon dễ làm Món ngon mỗi ngày Trường dạy nấu ăn Trang chủ » Món ngon cuối tuần » Nguồn: món ngon mỗi ngày Các tin liên quan 5 stars - based on 99999 reviews 235 pham van hai Hồ Chí Minh, VN 10000 01686696440 http://hocnauan.ngonmoingay.org/152-1235-cach-lam-mon-banh-hoi-an-kem-heo-quay.html Hours: Mon-Sat 7am - 5:30pm Categories: hoc nau an,Dạy nấu ăn,món ngon mỗi ngày Free 100% Quảng cáo ở đây Tin tài trợ Cách làm nem chua ngon vô cùng đơn giản Cách nấu nha đam đường phèn Hướng dẫn cách nấu chè hạt sen Bí quyết chế biến món cá ngon không bị tanh Cách trộn mắm tôm trộn đu đủ giòn ngon tuyệt vời Cách làm món gà hấp hành ngon bổ rẻ Elsewhere GitHub Twitter Facebook ===================

Content-Type: text/html

Cache-Control: max-age=0, private, no-store, no-cache, must-revalidate

X-Cache: HIT from Backend


text:
Chương trình Tiền du học - Khối Pháp ngữ dành cho những sinh viên có nhu cầu đi du học bậc Đại học tại các nước nói tiếng Pháp
Khoa Đào tạo Quốc tế
Trường ĐH GTVT, Số 3, Cầu Giấy, Láng Thượng, Đống Đa, Hà Nội
Nhà B7 – Hotline: +84919759229, Điện thoại 04.38347320 máy lẻ 102, 103, 104, 105, 106, 107;
Fax: 04.32115759
Email: ined@utc.edu.vn

Server: Apache/2.4.7 (Unix) OpenSSL/1.0.1f PHP/5.5.9 mod_perl/2.0.8-dev Perl/v5.16.3

X-Drupal-Cache: MISS

Cache-Control: no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Language: vi

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Set-Cookie: SESS8dc5870ffd8742e3977a1a759cfcf432=ecp_y2cO3jW1fa37lgdNq_en7dbE3p7JC7dF6uzMW_E; expires=Sat, 09-Sep-2017 11:37:14 GMT; Max-Age=2000000; path=/; domain=.ined.utc.edu.vn; HttpOnly


text:
CÁC SẢN PHẨM NỔI BẬT TỪ IONIA
- Máy 9 Điện Cực
- Máy 7 Điện Cực
- Máy 5 Điện Cực
- Tất Cả
ĐẶT LỊCH TƯ VẤN
Đặt lịch hẹn với chuyên gia IONIA để được tư vấn và nhận tài liệu miễn phí.
HOTLINE: 0981 760 240 - Hoặc : 0946 755 145
Đặt lịch hẹn với chuyên gia IONIA để được tư vấn và nhận tài liệu miễn phí.
HOTLINE: 0981 760 240 - Hoặc : 0946 755 145

markdown:
## CÁC SẢN PHẨM NỔI BẬT TỪ IONIA
- Máy 9 Điện Cực
- Máy 7 Điện Cực
- Máy 5 Điện Cực
- Tất Cả
![](/wp-content/uploads/2017/06/bang-so-sanh-tong-hop.png)
![ Liên hệ chúng tôi để được tư vấn](/wp-content/themes/ionia/images/girl4.png)
## ĐẶT LỊCH TƯ VẤN
Đặt lịch hẹn với chuyên gia IONIA để được tư vấn và nhận tài liệu miễn phí.
HOTLINE: 0981 760 240 - Hoặc : 0946 755 145
[Nước Ion Kiềm & Lợi Ích Sức Khỏe](/nuoc-ion-kiem-cac-loi-ich-suc-khoe) [Tại Sao Chọn Mua Máy Lọc Nước Ionia](/tai-sao-nen-mua-may-loc-nuoc-hang-ionia)

Server: Vinahost

Cache-Control: no-cache, no-store, max-age=0


text:
Kể từ những năm 1970, một đài phát thanh bí ẩn của Nga liên tục phát ra tiếng rè rè chèn cùng với mật mã và những con số.
Đài phát thanh này, được biết đến với tên gọi "The Buzzer" hoặc "MDZhB", thường xuất hiện giữa vùng đầm lầy của Nga gần TP St. Petersburg.
Tuy nhiên, hoạt động của Buzzer và danh tính của người phát sóng nó vẫn là một bí ẩn với nhiều suy đoán có liên quan đến quân đội Nga và cả người ngoài hành tinh.
Buzzer là một đài phát thanh sóng ngắn có nguồn gốc không rõ ràng, được nghe thấy lần đầu tiên vào cuối năm 1970 và thu âm lần đầu vào năm 1982. Mặc dù tiếng ồn của Buzzer đã thay đổi chút ít qua nhiều năm nhưng nó luôn phát ra những tiếng rè đều đặn, đôi lúc bị chen vào bằng một giọng nói như đang phát đi một thông điệp.
Buzzer vẫn thường xuất hiện ở tần số 4625 kHZ và có thể được dò từ bất kỳ đâu trên thế giới. Nguồn phát thanh dường như xuất hiện từ một vùng đầm lầy gần TP St. Petersburg nhưng không ai biết gì về người phát sóng của Buzzer.
Mặc dù chưa bao giờ thừa nhận nhưng quân đội Nga được cho là đơn vị sở hữu đài phát thanh này. Và một loạt những giả thuyết về mục đích sử dụng Buzzer cũng được đưa ra, trong đó bao gồm cả liên lạc với người ngoài hành tinh và các gián điệp quân sự.
Tần số của Buzzer có thể được phát hiện tại bất kỳ đâu trên thế giới. (Ảnh: Websdr.ewi).
Một giả thuyết khác cho rằng Buzzer chính là một loại "công tắc an toàn". Nếu giả thuyết này đúng, trong trường hợp Nga bị tấn công hạt nhân, đài phát thanh MDZhB sẽ ngừng phát tiếng rè và khởi động một cuộc phản công tự động.
Mặc dù các giả thuyết này chưa được chứng minh nhưng tiếng rè vẫn để lộ ra rất nhiều manh mối. Tín hiệu này thuộc loại "sóng ngắn", hoạt động ở tần số tương đối thấp so với tín hiệu radio và điện thoại. Tần số này cho phép việc phát thanh bao quát được cả vùng diện tích lớn. Vì vậy, đối với một mạng lưới quân sự hoặc gián điệp toàn cầu, đài vô tuyến này có thể truyền đi các thông điệp.
MDZhB còn được cho là dùng để phát hiện khoảng cách của tên lửa. Tuy nhiên, giáo sư David Stupples, một chuyên gia về tình báo điện tử tại trường ĐH City (Anh), lại cho rằng giả thuyết này không có cơ sở vì sóng để phát hiện tên lửa sẽ nghe giống như tiếng còi báo động của xe hơi.
Vì vậy, giả thuyết được tin tưởng nhất chính là Buzzer là sự kết hợp của 2 điều. Thứ nhất, tiếng rè phát ra liên tục chỉ đơn giản là một loại đánh dấu ngăn người khác sử dụng đài phát thanh này. Thứ hai, Nga có thể sử dụng Buzzer trong trường hợp xảy ra khủng hoảng, ví dụ như chỉ đạo mạng lưới gián điệp và lực lượng quân sự chờ đợi tại một số khu vực nhất định.
Gần đây, tính năng này đã được thử nghiệm bởi bà Maris Goldmanis, một người đam mê đài radio và thường xuyên lắng nghe Buzzer. Trả lời phỏng vấn đài BBC, bà Goldmanis nói: "Vào năm 2013, họ đã phát ra một thông điệp đặc biệt "Ban hành lệnh 135". Đây được cho là một loại thông điệp thử nghiệm để kêu gọi sẵn sàng chiến đấu".
Mặc dù có hàng loạt giả thuyết được đưa ra nhưng có một điều vẫn mãi là bí ẩn: Không ai hiểu được thông điệp của Buzzer hay cách giải mã. Vì vậy, trong khi nguồn gốc, vị trí và lịch sử của đài phát thanh này khá rối rắm, mục đích thật sự của nó vẫn chưa được hé lộ.
Theo dõi cộng đồng KhoaHoc.tv trên facebook

markdown:
**Kể từ những năm 1970, một đài phát thanh bí ẩn của Nga liên tục phát ra tiếng rè rè chèn cùng với mật mã và những con số.**
Đài phát thanh này, được biết đến với tên gọi
*hoặc "The Buzzer" *
Tuy nhiên, hoạt động của Buzzer và danh tính của người phát sóng nó vẫn là một bí ẩn với nhiều suy đoán có liên quan đến quân đội Nga và cả người ngoài hành tinh.
Buzzer là một
**đài phát thanh sóng ngắn** có nguồn gốc không rõ ràng, được nghe thấy lần đầu tiên vào cuối năm 1970 và thu âm lần đầu vào năm 1982. Mặc dù tiếng ồn của Buzzer đã thay đổi chút ít qua nhiều năm nhưng nó luôn phát ra những tiếng rè đều đặn, đôi lúc bị chen vào bằng một giọng nói như đang phát đi một thông điệp.
Buzzer vẫn thường xuất hiện ở tần số 4625 kHZ và có thể được dò từ bất kỳ đâu trên thế giới. Nguồn phát thanh dường như xuất hiện từ một vùng đầm lầy gần TP St. Petersburg nhưng không ai biết gì về người phát sóng của Buzzer.
Mặc dù chưa bao giờ thừa nhận nhưng quân đội Nga được cho là đơn vị sở hữu đài phát thanh này. Và một loạt những giả thuyết về mục đích sử dụng Buzzer cũng được đưa ra, trong đó bao gồm cả liên lạc với người ngoài hành tinh và các gián điệp quân sự.
Tần số của Buzzer có thể được phát hiện tại bất kỳ đâu trên thế giới. (Ảnh: Websdr.ewi).
Một giả thuyết khác cho rằng Buzzer chính là một loại
*"công tắc an toàn".* Nếu giả thuyết này đúng, trong trường hợp Nga bị tấn công hạt nhân, đài phát thanh MDZhB sẽ ngừng phát tiếng rè và khởi động một cuộc phản công tự động.
Mặc dù các giả thuyết này chưa được chứng minh nhưng tiếng rè vẫn để lộ ra rất nhiều manh mối. Tín hiệu này thuộc loại
**, hoạt động ở tần số tương đối thấp so với tín hiệu radio và điện thoại. Tần số này cho phép việc phát thanh bao quát được cả vùng diện tích lớn. Vì vậy, đối với một mạng lưới quân sự hoặc gián điệp toàn cầu, đài vô tuyến này có thể truyền đi các thông điệp. "sóng ngắn"**
MDZhB còn được cho là dùng để phát hiện khoảng cách của tên lửa. Tuy nhiên, giáo sư David Stupples, một chuyên gia về tình báo điện tử tại trường ĐH City (Anh), lại cho rằng giả thuyết này không có cơ sở vì sóng để phát hiện tên lửa sẽ nghe giống như tiếng còi báo động của xe hơi.
Vì vậy, giả thuyết được tin tưởng nhất chính là Buzzer là sự kết hợp của 2 điều.
**Thứ nhất,** tiếng rè phát ra liên tục chỉ đơn giản là một loại đánh dấu ngăn người khác sử dụng đài phát thanh này. **Thứ hai**, Nga có thể sử dụng Buzzer trong trường hợp xảy ra khủng hoảng, ví dụ như chỉ đạo mạng lưới gián điệp và lực lượng quân sự chờ đợi tại một số khu vực nhất định.
Gần đây, tính năng này đã được thử nghiệm bởi bà Maris Goldmanis, một người đam mê đài radio và thường xuyên lắng nghe Buzzer. Trả lời phỏng vấn đài BBC, bà Goldmanis nói:
*"Vào năm 2013, họ đã phát ra một thông điệp đặc biệt "Ban hành lệnh 135". Đây được cho là một loại thông điệp thử nghiệm để kêu gọi sẵn sàng chiến đấu".*
Mặc dù có hàng loạt giả thuyết được đưa ra nhưng có một điều vẫn mãi là bí ẩn: Không ai hiểu được thông điệp của Buzzer hay cách giải mã. Vì vậy, trong khi nguồn gốc, vị trí và lịch sử của đài phát thanh này khá rối rắm, mục đích thật sự của nó vẫn chưa được hé lộ.
[Theo dõi cộng đồng KhoaHoc.tv trên facebook](https://www.facebook.com/khoahoc.tivi)

Cache-Control: private, max-age=907


text:
( ¯`·.º-:¦:- Vietnamese Kikyou Fan Community -:¦:-º.·´¯)
Welcome To Vietnamese Kikyou Fan Community
Trang Chính
Home
Tìm kiếm
Tìm kiếm
Display results as :
Số bài
Chủ đề
Advanced Search
Đăng ký
Đăng Nhập
( ¯`·.º-:¦:- Vietnamese Kikyou Fan Community -:¦:-º.·´¯)
::
Giao lưu
::
Chợ phiên
Share
|
Bạn thường online vào lúc nào?
Tác giả
Thông điệp
Chuối
Hijiri-sama
▌Mảnh ngọc
:
2161
▌Location
:
The other side of midnight
▌Thanks
:
116
▌Registration date
:
14/09/2007
Tiêu đề: Bạn thường online vào lúc nào?
Thu Aug 13, 2009 1:31 pm
Đấy, đúng như tên topic
Mà nói chính xác hơn vào bạn lên forum mình vào lúc nào
Topic này rất là quan trọng đối với sự sống còn của cái chatbox các bạn nhé, nên trả lời trung thực cấm khai man
Tớ thì có lẽ là sáng hay onl, tầm 10, 11h trưa ấy, còn tối thì không biết được, tuỳ hôm thôi
Mà bây h còn onl thường xuyên chứ vài ngày nữa chắc 2, 3 hôm onl 1 lần
Rubi Moon
FC's Friend
▌Mảnh ngọc
:
591
▌Age
:
23
▌Location
:
Clamp in Wonder Land
▌Thanks
:
5
▌Registration date
:
31/01/2008
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 14, 2009 4:08 am
Ah, thường thì tớ Onl không có phải để chat mà để lượn qua mấy cái FC
- Nếu là trong hè: Onl buổi sáng, thường alf vào khoảng 9h-11h
- Nếu là vào năm học: thường chỉ Onl 1 tuền/ 1 lần, vào lúc chiều ( vì ko còn có thời gian rảnh nào khác).
Yên tâm là lúc nào Rubi Onl thì vào Tsubasa FC và Kikyou FC là chuyện đương nhiên
meomeokiki
~♥~4EVER ONE LOV3~♥~
▌Mảnh ngọc
:
268
▌Age
:
18
▌Location
:
K bk nữa...bụi đời
▌Thanks
:
3
▌Registration date
:
08/05/2009
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 14, 2009 6:21 am
chatbox hỉ?okie,mình hay onl (hè) Sáng:tà tà khoảng từ 11h đến 3g.Chiều:4h đến 11h30
còn vô học thì bữa lên bữa ko
phapsucau
Moderators
▌Mảnh ngọc
:
849
▌Age
:
24
▌Thanks
:
22
▌Registration date
:
28/10/2007
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 14, 2009 6:54 am
tớ onl chiều, lúc đi học về tầm 6h00. Mà có khi tối lượn qua xem có gì hay hay ko cho đỡ chan. tớ chỉ onl một vài ngày trong tuần, có thể onl cả tuần. VI dụ như tuần này tớ đc nghỉ :))
long-forgotten soul
UƞcuЯaβLΞD ☆ ARΛSHICK
▌Mảnh ngọc
:
1073
▌Age
:
24
▌Location
:
Nhà Bão ♥ SNL
▌Thanks
:
26
▌Registration date
:
14/09/2007
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 14, 2009 1:46 pm
summer is over
hôm nay là ~ ngày cuối cùng onl freely thế này
rảnh là onl àh, có lẽ từ bây sẽ onl tối hoặc sáng thôi, trưa đi học.
zonzonzon
K.I.K.Y.O
▌Mảnh ngọc
:
148
▌Age
:
22
▌Thanks
:
7
▌Registration date
:
23/05/2009
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 14, 2009 5:42 pm
rảnh thì on, thường là tối tớ on thôi
nói thật tớ chưa bao giờ gặp ai trong chatbox
Yuuko_Sama
♥ Forever Five - DBSK ♥
▌Mảnh ngọc
:
617
▌Age
:
19
▌Location
:
tức chết :|
▌Thanks
:
12
▌Registration date
:
13/01/2008
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Sun Aug 16, 2009 4:36 am
sáng, tối, chiều
Ngày nào cũng onl
Nhưng mà thứ hai đy học òy, ko onl nữa, chủ nhật thau, t7 đy học
Mẹt
hoa_cat_cạnh_9x
K.I
▌Mảnh ngọc
:
16
▌Age
:
21
▌Location
:
Vịt con xấu xí
▌Thanks
:
0
▌Registration date
:
15/07/2009
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Sat Aug 22, 2009 9:54 am
Um, e hay onl vào bủi chìu, gần như chìu nào cũng onl nhưg vào năm học thì giàm bớt tí chút còn đi học
library210
K.I.K.Y.O.U
▌Mảnh ngọc
:
337
▌Age
:
23
▌Location
:
Hành tinh R.E.A.C.H
▌Thanks
:
18
▌Registration date
:
03/06/2009
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Sun Sep 06, 2009 5:28 am
Rảnh thì online,nói chung là thấy thích thì mình vào 4rum
phapsu_Kikyou_kut3
Moderators
▌Mảnh ngọc
:
394
▌Age
:
20
▌Thanks
:
11
▌Registration date
:
23/10/2008
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 06, 2010 2:30 am
-Hè onl 24/24
nói đùa thôi, nếu có việc thì 24/24, còn bt thì 6 tiềng 1 ngày ^^
-Trong năm thì 2 tiếng, onl chiều
Inu-kyo
K.I.K.Y.O.U
▌Mảnh ngọc
:
362
▌Age
:
22
▌Thanks
:
1
▌Registration date
:
24/07/2010
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 06, 2010 3:50 am
Hè thì sướng rồi :trưa từ 2h đến 5h30 , còn tối thì 9h đến 12h
( đốt tiền )
Bây h phải đi học thì khi nào rảnh tay thì mới on đk ( khổ )
nmttak
Giải Nhất "Viết về Kikyou"
▌Mảnh ngọc
:
407
▌Age
:
25
▌Location
:
Hà Nội
▌Thanks
:
8
▌Registration date
:
27/05/2010
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 06, 2010 7:19 am
lung ta lung tung, nhưng chủ yếu là chiều, hè thì được onl tối T"T sắp đi học rồi, không biết có được onl tối nữa không, đây là nỗi khổ của đứa con ở gia đình mà net trả tiền theo dung lượng T"T
Chuối
Hijiri-sama
▌Mảnh ngọc
:
2161
▌Location
:
The other side of midnight
▌Thanks
:
116
▌Registration date
:
14/09/2007
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 06, 2010 9:30 am
Hè thì lúc nào cũg onl hết :))
Vào năm thì chắc lúc nào cũg onl như hè cơ mà onl di độg là chủ yếu, đọc bài thấy j` đặc biệt thì post.
Nói thế thôi chứ đâu lại vào đấy, lại dính vào mac như thườg ấy mà
phapsu_Kikyou_kut3
Moderators
▌Mảnh ngọc
:
394
▌Age
:
20
▌Thanks
:
11
▌Registration date
:
23/10/2008
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 06, 2010 11:51 am
ss chuối onl = dt là chủ yếu á, sướng thế :((
Đt của e lên mạng như ji` í T__T
Mà bây h chưa vào năm hok đã phải hok bao nhiêu r`, vào năm thì có mà...
Chuối
Hijiri-sama
▌Mảnh ngọc
:
2161
▌Location
:
The other side of midnight
▌Thanks
:
116
▌Registration date
:
14/09/2007
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Fri Aug 06, 2010 12:00 pm
chị dùg wifi hoặc 3G nên onl thoải mái em ạ. bây h còn thích onl đt hơn là onl mac ấy, căn bản là tiện hơn, dùg mac nằm ra giườg vẫn thấy nó cồg kềnh, lúc đi ngủ lại phải bê lên bàn trog khi đt thì onl xong vứt luôn cạnh mình cũg chẳg sao
bệnh lười :))
onl mac chỉ để post bài trên forum, design thôi. bây h xem phim cũg đt rồi =;
phapsu_Kikyou_kut3
Moderators
▌Mảnh ngọc
:
394
▌Age
:
20
▌Thanks
:
11
▌Registration date
:
23/10/2008
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Sat Aug 07, 2010 2:10 am
Của chị 3G cơ ạ ==''
Sướng thế :((, e chỉ đc 2 G thôi, mà chậm lắm chị ạ, màn hình trắng xoá, mà 3G tốn tiền lắm T__T
Chuối
Hijiri-sama
▌Mảnh ngọc
:
2161
▌Location
:
The other side of midnight
▌Thanks
:
116
▌Registration date
:
14/09/2007
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Sat Aug 07, 2010 2:20 am
3Gs mà :)) cơ mà onl chủ yếu = wifi ấy, ở nhà dùg wifi mà ra đườg thì cafe wifi nốt, có mỗi đến trườg muốn wifi phải ra đồi Thế Kỉ bắt :-<
Cơ mà k hiểu sao ngày trc vẫn post bài trên forum bt mà bây h lại ko đk :((
Sponsored content
Tiêu đề: Re: Bạn thường online vào lúc nào?
Bạn thường online vào lúc nào?
Trang
1
trong tổng số
1
trang
Permissions in this forum:
Bạn
không có quyền
trả lời bài viết
( ¯`·.º-:¦:- Vietnamese Kikyou Fan Community -:¦:-º.·´¯)
::
Giao lưu
::
Chợ phiên
( ¯`·.º-:¦:- Vietnamese Kikyou Fan Community -:¦:-º.·´¯)
::
Giao lưu
::
Chợ phiên

markdown:
|( ¯`·.º-:¦:- Vietnamese Kikyou Fan Community -:¦:-º.·´¯)|
|
|Welcome To Vietnamese Kikyou Fan Community ![]()
|
|
![]()
|
|
![]()
![]()
FC's Friend
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
chatbox hỉ?okie,mình hay onl (hè) Sáng:tà tà khoảng từ 11h đến 3g.Chiều:4h đến 11h30
còn vô học thì bữa lên bữa ko
![]()
![]()
![]()
![]()
tớ onl chiều, lúc đi học về tầm 6h00. Mà có khi tối lượn qua xem có gì hay hay ko cho đỡ chan. tớ chỉ onl một vài ngày trong tuần, có thể onl cả tuần. VI dụ như tuần này tớ đc nghỉ :))
![]()
![]()
![]()
summer is over
![]()
hôm nay là ~ ngày cuối cùng onl freely thế này
![]()
![]()
![]()
![]()
rảnh thì on, thường là tối tớ on thôi
nói thật tớ chưa bao giờ gặp ai trong chatbox
![]()
![]()
![]()
sáng, tối, chiều
Ngày nào cũng onl
Nhưng mà thứ hai đy học òy, ko onl nữa, chủ nhật thau, t7 đy học
Mẹt
![]()
![]()
![]()
Um, e hay onl vào bủi chìu, gần như chìu nào cũng onl nhưg vào năm học thì giàm bớt tí chút còn đi học
![]()
![]()
![]()
Rảnh thì online,nói chung là thấy thích thì mình vào 4rum
![]()
![]()
![]()
-Hè onl 24/24
![]()
-Trong năm thì 2 tiếng, onl chiều
![]()
![]()
![]()
Hè thì sướng rồi :trưa từ 2h đến 5h30 , còn tối thì 9h đến 12h
( đốt tiền )
Bây h phải đi học thì khi nào rảnh tay thì mới on đk ( khổ )
![]()
![]()
![]()
lung ta lung tung, nhưng chủ yếu là chiều, hè thì được onl tối T"T sắp đi học rồi, không biết có được onl tối nữa không, đây là nỗi khổ của đứa con ở gia đình mà net trả tiền theo dung lượng T"T
![]()
![]()
![]()
Hè thì lúc nào cũg onl hết :))
Vào năm thì chắc lúc nào cũg onl như hè cơ mà onl di độg là chủ yếu, đọc bài thấy j` đặc biệt thì post.
Nói thế thôi chứ đâu lại vào đấy, lại dính vào mac như thườg ấy mà
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
ss chuối onl = dt là chủ yếu á, sướng thế :((
Đt của e lên mạng như ji` í T__T
Mà bây h chưa vào năm hok đã phải hok bao nhiêu r`, vào năm thì có mà...
![]()
![]()
![]()
chị dùg wifi hoặc 3G nên onl thoải mái em ạ. bây h còn thích onl đt hơn là onl mac ấy, căn bản là tiện hơn, dùg mac nằm ra giườg vẫn thấy nó cồg kềnh, lúc đi ngủ lại phải bê lên bàn trog khi đt thì onl xong vứt luôn cạnh mình cũg chẳg sao
![]()
onl mac chỉ để post bài trên forum, design thôi. bây h xem phim cũg đt rồi =;
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Của chị 3G cơ ạ ==''
Sướng thế :((, e chỉ đc 2 G thôi, mà chậm lắm chị ạ, màn hình trắng xoá, mà 3G tốn tiền lắm T__T
![]()
![]()
![]()
3Gs mà :)) cơ mà onl chủ yếu = wifi ấy, ở nhà dùg wifi mà ra đườg thì cafe wifi nốt, có mỗi đến trườg muốn wifi phải ra đồi Thế Kỉ bắt :-<
Cơ mà k hiểu sao ngày trc vẫn post bài trên forum bt mà bây h lại ko đk :((
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
## Bạn thường online vào lúc nào?
![]()
| ©
[phpBB](https://www.forumvi.com/phpbb) | [Free forum support](http://help.forumotion.com/) | [Liên hệ](/contact) | [Report an abuse](/abuse?page=%2Ft470-topic&report=1) | [Have a free blog with Sosblogs](http://www.sosblogs.com/vi/)

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent


text:
http://www.athletic-club.net/
Sân vận động:
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Pháp
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Thế Giới
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha

markdown:
http://www.athletic-club.net/
Sân vận động:
|05/08||Liverpool||3 - 1||Athletic Bilbao|
|04/08||Athletic Bilbao||3 - 0||Dinamo Bucuresti|
|28/07||Dinamo Bucuresti||1 - 1||Athletic Bilbao|
|23/07||Athletic Bilbao||1 - 2||Valladolid|
|22/07||Club Brugge||0 - 2||Athletic Bilbao|
|18/07||Fenerbahce||0 - 0||Athletic Bilbao|
|16/07||Sion||2 - 0||Athletic Bilbao|
|13/07||Basel||3 - 2||Athletic Bilbao|
|21/05||Atletico Madrid||3 - 1||Athletic Bilbao|
|15/05||Athletic Bilbao||1 - 1||Leganes|
|18/08||Panathinaikos||vs||Athletic Bilbao|
|20/08||Athletic Bilbao||vs||Getafe|
|25/08||Athletic Bilbao||vs||Panathinaikos|
|27/08||Eibar||vs||Athletic Bilbao|
|10/09||Athletic Bilbao||vs||Girona|
|17/09||Las Palmas||vs||Athletic Bilbao|
|20/09||Athletic Bilbao||vs||Atletico Madrid|
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Pháp
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Thế Giới
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
|Thứ 7, ngày 19/08|
|01h15||Leganes||
|
vs
|Alaves|
|03h15||Valencia||
|
vs
|Las Palmas|
|23h15||Celta Vigo||
|
vs
|Real Sociedad|
|C.Nhật, ngày 20/08|
|01h15||Girona||
|
vs
|Atletico Madrid|
|03h15||Sevilla||
|
vs
|Espanyol|
|23h15||Athletic Bilbao||
|
vs
|Getafe|
|Thứ 2, ngày 21/08|
|01h15||Barcelona||
|
vs
|Real Betis|
|03h15||Deportivo||
|
vs
|Real Madrid|
|Thứ 3, ngày 22/08|
|01h15||Levante||
|
vs
|Villarreal|
|03h00||Malaga||
|
vs
|Eibar|

X-UA-Device: bot

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: MISS

X-Powered-By: Nguyen Van Duy - tuner


text:
Tu hành chân chính là tự mình cất bước. Thiên đàng không phải nơi mà ta có thể mua vé đến, cũng không thể mong dâng cúng vài thứ mà được các vị thần linh che chở. Giải thoát chỉ đến với sự tinh tấn riêng của từng người . Khi hiểu như thế ta cần lập tức lên đường không chậm trễ. Hãy lấy niềm tin làm bạn đồng hành, tận[...]
Hồi hướng công đức phước báu có khả năng chuyển hung hóa cát trong tức thời, là phương pháp cấp cứu hiệu quả cao, tăng trưởng công đức phước báu cũng như thực tập phát triển lòng bi! Nay thấy phương pháp hồi hướng này quả thực có công năng hiệu dụng, tôi xin chia sẻ đôi điều như trên, mong Quý đạo hữu có thêm chút lợi[...]
VẤN: Con ăn chay trường đã hơn hai mươi năm và sức khỏe rất tốt. Tuy nhiên gần đây con bị một chứng bệnh và phải điều trị phẫu thuật nên người khá yếu. Thêm vào đó con còn bị thêm chứng bệnh viêm xoang chữa trị khá nhiều thuốc tây y không hết. Từ khi ở trong bệnh viện cho đến khi ra viện, các bác sĩ bảo với con là muốn[...]
Cách đây hơn 100 năm, một “ông Tây” đã chọn Việt Nam làm quê hương thứ hai. Hơn 50 năm gắn bó với nước Việt, ông đã miệt mài cống hiến để phục vụ cho khoa học và nhân loại. Trong lịch sử Việt Nam, chưa có “ông Tây” nào lúc qua đời lại được nhân dân bái vọng, rước linh vị vào thờ trong nhiều ngôi chùa ở Nam Trung[...]
Trang nhà không giữ bản quyền. Mọi hình thức sao chép đều được hoan nghênh.
Thư từ, bài vở đóng góp xin gửi về email:linhsonphatgiaocom@gmail.com

Cache-Control: private

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


text:
Trang chủ
Lịch thi đấu
Kết quả
Giải đấu
VÔ ĐỊCH CÁC CLB
VĐQG Đức
VĐQG Italia
VĐQG TBN
VĐQG Pháp
VĐQG Hà Lan
VĐQG Thổ Nhĩ Kỳ
VĐQG Nga
Vòng loại EURO
Xem thêm
GIẢI ĐẤU QUỐC TẾ
World Cup 2018-VL Châu Âu
World Cup 2018-VL Châu Á
Vòng loại EURO
VĐQG Italia
VĐQG TBN
VĐQG Pháp
VĐQG Nga
VĐQG BĐN
Xem thêm
Đội bóng
CÂU LẠC BỘ
Real Madrid
Barcelona
Arsenal
Manchester United
Tottenham
Real Madrid
Barcelona
Arsenal
Manchester United
Tottenham
Xem tất cả
ĐỘI TUYỂN QUỐC GIA
Anh
Đức
Italia
Pháp
Việt Nam
Đức
Italia
Pháp
Xem tất cả
XEM THÊM
World Cup 2018-VL Châu Âu
World Cup 2018-VL Châu Á
Xem thêm
Tin tức
Video
Giải đấu chính
Giải Vô địch Quốc gia
Giải CLB Quốc tế
Giải Đội tuyển Quốc gia
Trang chủ
Lịch-Kết quả
Video
Bạn đọc viết
Mùa giải:
2017/2018
2016/2017
2016
2015
2014
2013/2014
2012/2013
2011/2012
2010/2011
2009/2010
2008/2009
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2004/2005
2003/2004
2002/2003
2001/2002
2000/2001
1999/2000
Primera División - 2016/2017
Lịch thi đấu
Bảng xếp hạng
Thống kê
Argentina
Primera División
2016/2017
Prim B Nacional
Copa Argentina
Super Cup
‹‹Trước
|
Sau››
Vòng đấu:
Vòng 1
Vòng 2
Vòng 3
Vòng 4
Vòng 5
Vòng 6
Vòng 7
Vòng 8
Vòng 9
Vòng 10
Vòng 11
Vòng 12
Vòng 13
Vòng 14
Vòng 15
Vòng 16
Vòng 17
Vòng 18
Vòng 19
Vòng 20
Vòng 21
Vòng 22
Vòng 23
Vòng 24
Vòng 25
Vòng 26
Vòng 27
Vòng 28
Vòng 29
Vòng 30
FT
Independiente
1 - 1
Lanús
(0 : 3/4)
FT
Talleres Córdoba
1 - 1
San Lorenzo
(1/4 : 0)
FT
Estudiantes
1 - 0
Quilmes
(0 : 1 3/4)
FT
Newell's Old Boys
0 - 2
Godoy Cruz
(0 : 1/2)
FT
Aldosivi
0 - 3
Olimpo
(0 : 1/4)
FT
Huracán
0 - 0
Belgrano
(0 : 1/2)
FT
Vélez Sarsfield
0 - 0
Temperley
(0 : 0)
FT
Arsenal
2 - 1
Tigre
(0 : 1/4)
FT
Patronato
1 - 1
Atlético Tucumán
(0 : 1/4)
FT
Colón
0 - 0
River Plate
(1/4 : 0)
Chọn ngày
Hôm nay »
BẢNG XẾP HẠNG
Ngoại hạng Anh
VĐQG Đức
VĐQG Italia
VĐQG Pháp
VĐQG TBN
V-League
1
Chelsea
38
52
93
2
Tottenham
38
60
86
3
Man City
38
41
78
4
Liverpool
38
36
76
5
Arsenal
38
33
75
6
Man United
38
25
69
7
Everton
38
18
61
8
Southampton
38
-7
46
9
Bournemouth
38
-12
46
10
West Bromwich
38
-8
45
11
West Ham
38
-17
45
12
Leicester City
38
-15
44
13
Stoke City
38
-15
44
14
Crystal Palace
38
-13
41
15
Swansea City
38
-25
41
16
Burnley
38
-16
40
17
Watford
38
-28
40
18
Hull City
38
-43
34
19
Middlesbrough
38
-26
28
20
Sunderland
38
-40
24
Xem thêm »
1
Bayern Munich
34
67
82
2
RB Leipzig
34
27
67
3
Dortmund
34
32
64
4
Hoffenheim
34
27
62
5
Cologne
34
9
49
6
Hertha
34
-4
49
7
Freiburg
34
-18
48
8
Werder Bremen
34
-3
45
9
M'gladbach
34
-4
45
10
Schalke 04
34
5
43
11
Frankfurt
34
-7
42
12
Leverkusen
34
-2
41
13
Augsburg
34
-16
38
14
Hamburg
34
-28
38
15
Mainz
34
-11
37
16
Wolfsburg
34
-18
37
17
Ingolstadt
34
-21
32
18
Darmstadt
34
-35
25
Xem thêm »
1
Juventus
38
50
91
2
Roma
38
52
87
3
Napoli
38
55
86
4
Atalanta
38
21
72
5
Lazio
38
23
70
6
Milan
38
12
63
7
Internazionale
38
23
62
8
Fiorentina
38
6
60
9
Torino
38
5
53
10
Sassuolo
38
-1
49
11
Sampdoria
38
-6
48
12
Cagliari
38
-21
47
13
Udinese
38
-9
45
14
Chievo
38
-18
43
15
Bologna
38
-18
41
16
Genoa
38
-26
36
17
Crotone
38
-24
34
18
Empoli
38
-32
32
19
Palermo
38
-44
26
20
Pescara
38
-48
15
Xem thêm »
1
Monaco
38
76
95
2
PSG
38
56
87
3
Nice
38
27
78
4
Lyon
38
29
67
5
Marseille
38
16
62
6
Bordeaux
38
10
59
7
Nantes
38
-14
51
8
S-E'tienne
38
-1
50
9
Rennes
38
-6
50
10
Guingamp
38
-7
50
11
Lille
38
-7
46
12
Angers
38
-9
46
13
Toulouse
38
-4
44
14
Metz
38
-33
43
15
Montpellier
38
-18
39
16
Dijon
38
-12
37
17
Caen
38
-29
37
18
Lorient
38
-26
36
19
Nancy
38
-23
35
20
Bastia
38
-25
34
Xem thêm »
1
Real Madrid
38
65
93
2
Barcelona
38
79
90
3
Atlético Madrid
38
43
78
4
Sevilla
38
20
72
5
Villarreal
38
23
67
6
Sociedad
38
6
64
7
Bilbao
38
10
63
8
Espanyol
38
-1
56
9
Deportivo Alavés
38
-2
55
10
Eibar
38
5
54
11
Málaga
38
-6
46
12
Valencia
38
-9
46
13
Celta Vigo
38
-16
45
14
Las Palmas
38
-21
39
15
Real Betis
38
-23
39
16
Deportivo
38
-18
36
17
Leganés
38
-19
35
18
Sporting Gijón
38
-30
31
19
Osasuna
38
-54
22
20
Granada
38
-52
20
Xem thêm »
1
Hà Nội FC
26
17
50
2
Hải Phòng
26
15
50
3
Đà Nẵng
26
16
49
4
Than Quảng Ninh
26
8
44
5
Quảng Nam
26
12
42
6
FLC Thanh Hóa
26
9
42
7
Sài Gòn FC
26
2
36
8
Khánh Hoà
26
4
36
9
Sông Lam Nghệ An
26
-2
34
10
Bình Dương
26
2
34
11
Cần Thơ
26
1
34
12
Hoàng Anh Gia Lai
26
-11
30
13
Long An
26
-28
19
14
Đồng Tháp
26
-45
8
Xem thêm »