text:
Đông Java
Đông Java (tiếng Indonesia: Jawa Timur) là một tỉnh của Indonesia ở phía Đông của đảo Java và cũng bao gồm các đảo lân cận là Madura và Bawean. Trung tâm hành chính của tỉnh này nằm ở Surabaya, thành phố lớn thứ 2 ở Indonesia và là một trung tâm công nghiệp và cảng lớn.
Các vương quốc cổ xưa Kediri và Singhasari từng tồn tại ở khu vực gần Malang ngày nay. Đế quốc Majapahit có trung tâm quốc gia đặt tại Trowulan, Mojokerto East Java. Vùng Jawa Timur còn là một phần của vương quốc Mataram lúc quốc gia này ở thời điểm hoàng kim của mình.
Jawa Timur bao gồm 9 thành phố gồm Batu, Blitar, Kediri, Madiun, Malang, Mojokerto, Pasuruan, Probolinggo, Surabaya và 29 huyện

markdown:
# Đông Java
|
|
|
|![ IndonesiaEastJava.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/IndonesiaEastJava.png/300px-IndonesiaEastJava.png)
![ IndonesiaEastJava.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/IndonesiaEastJava.png/300px-IndonesiaEastJava.png)
**Tỉnh lỵ** [Surabaya](/wiki/Surabaya) **Tỉnh trưởng** [Imam Utomo](/w/index.php?title=Imam_Utomo&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các dân tộc** [người Java](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Java)(79%), [người Madura](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Madura&action=edit&redlink=1)(18%), [người Tengger](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tengger&action=edit&redlink=1), [người Osing](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Osing&action=edit&redlink=1), [người Bali](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Bali&action=edit&redlink=1), [người Indonesia gốc Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Indonesia_g%E1%BB%91c_Hoa) [Tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) [Đạo Hồi](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_H%E1%BB%93i)(96,3%), [Đạo Kitô](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Kit%C3%B4)(2,6%), [Đạo Hindu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Hindu)(0,6%), [Đạo Phật](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt)(0,4%), cũng có tín ngưỡng [Kejawen](/w/index.php?title=Kejawen&action=edit&redlink=1) [Ngôn ngữ](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) [tiếng Java](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Java), [tiếng Madura](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Madura&action=edit&redlink=1), [tiếng Indonesia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Indonesia) [Múi giờ](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian_t%E1%BA%A1i_Indonesia) [WIB](/w/index.php?title=Time_in_Indonesia&action=edit&redlink=1)( [UTC+7](/wiki/UTC%2B7)) **Trang Web** [[1]](http://www.jatim.go.id/) **Đông Java** ( [tiếng Indonesia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Indonesia): **Jawa Timur**) là một [tỉnh của Indonesia](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Indonesia) ở [phía Đông](/wiki/Ph%C3%ADa_%C4%90%C3%B4ng) của đảo [Java](/wiki/Java_(%C4%91%E1%BA%A3o)) và cũng bao gồm các đảo lân cận là [Madura](/wiki/Madura) và [Bawean](/w/index.php?title=Bawean&action=edit&redlink=1). Trung tâm hành chính của tỉnh này nằm ở [Surabaya](/wiki/Surabaya), thành phố lớn thứ 2 ở [Indonesia](/wiki/Indonesia) và là một trung tâm công nghiệp và cảng lớn.
Các vương quốc cổ xưa
[Kediri](/wiki/Kediri) và [Singhasari](/wiki/Singhasari) từng tồn tại ở khu vực gần Malang ngày nay. [Đế quốc Majapahit](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Majapahit) có trung tâm quốc gia đặt tại Trowulan, Mojokerto East Java. Vùng Jawa Timur còn là một phần của vương quốc Mataram lúc quốc gia này ở thời điểm hoàng kim của mình.
Jawa Timur bao gồm 9
[thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BB%A7a_Indonesia) gồm [Batu](/w/index.php?title=Batu&action=edit&redlink=1), [Blitar](/w/index.php?title=Blitar&action=edit&redlink=1), [Kediri](/w/index.php?title=Kediri,_Jawa_Timur&action=edit&redlink=1), [Madiun](/w/index.php?title=Madiun&action=edit&redlink=1), [Malang](/wiki/Malang), [Mojokerto](/w/index.php?title=Mojokerto&action=edit&redlink=1), [Pasuruan](/w/index.php?title=Pasuruan&action=edit&redlink=1), [Probolinggo](/w/index.php?title=Probolinggo&action=edit&redlink=1), [Surabaya](/wiki/Surabaya) và 29 [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_Indonesia)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Java&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Java&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1068 miss, cp1054 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Cacbon
Cacbon (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp carbone /kaʁbɔn/),[9] còn được viết là các-bon,[9] là nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn có ký hiệu là C và số nguyên tử bằng 6, nguyên tử khối bằng 12. Là một nguyên tố phi kim có hóa trị 4 phổ biến, cacbon có nhiều dạng thù hình khác nhau, phổ biến nhất là 4 dạng thù hình gồm cacbon vô định hình, graphit, kim cương và Q-carbon
Các sợi cacbon là tương tự như cacbon thủy tinh. Dưới các xử lý đặc biệt (kéo giãn các sợi hữu cơ và cacbon hóa) nó có khả năng sắp xếp các mặt tinh thể cacbon theo hướng của sợi. Vuông góc với trục của sợi không có các mặt tinh thể cacbon. Kết quả là các sợi có độ bền đặc biệt cao hơn cả thép.
Cacbon tồn tại đa số trong mọi sự sống hữu cơ và nó là nền tảng của hóa hữu cơ. Phi kim này còn có thuộc tính hóa học đáng chú ý là có khả năng tự liên kết với nó và liên kết với một loạt các nguyên tố khác, tạo ra gần 10 triệu hợp chất đã biết. Khi liên kết với ôxy nó tạo ra cacbon điôxít là rất thiết yếu đối với sự sinh trưởng của thực vật. Khi liên kết với hiđrô, nó tạo ra một loạt các hợp chất gọi là các hiđrôcacbon là rất quan trọng đối với công nghiệp trong dạng của các nhiên liệu hóa thạch. Khi liên kết với cả ôxy và hiđrô nó có thể tạo ra rất nhiều nhóm các hợp chất bao gồm các axít béo, là cần thiết cho sự sống, và este, tạo ra hương vị của nhiều loại hoa quả.
Đồng vị cacbon-14 được sử dụng trong xác định tuổi tuyệt đối cho các mẫu vật nguồn gốc sinh vật theo phương pháp định tuổi bằng đồng vị cacbon, được ứng dụng trong khảo cổ học và nghiên cứu địa chất kỷ Đệ Tứ.
Mục lục
- 1 Các thuộc tính đặc trưng
- 2 Ứng dụng
- 3 Lịch sử
- 4 Sản xuất
- 5 Các hợp chất
- 6 Cảnh báo
- 7 Điều chế
- 8 Xem thêm
- 9 Chú thích
Các thuộc tính đặc trưng[sửa | sửa mã nguồn]
Carbon là nguyên tố đáng chú ý vì nhiều lý do. Các dạng khác nhau của nó bao gồm một trong những chất mềm nhất (graphit) và hai trong những chất cứng nhất (graphene và kim cương, hay fullerene -hợp chất rất cứng có thể nói là cứng nhất của carbon và các hợp chất khác) cũng như là chất bán dẫn tốt nhất, hơn cả silic (graphene). Ngoài ra, nó có ái lực lớn để tạo ra liên kết với các nguyên tử nhỏ khác, bao gồm cả các nguyên tử cacbon khác, và kích thước nhỏ của nó làm cho nó có khả năng tạo ra liên kết phức tạp. Vì các thuộc tính này, cacbon được biết đến như là nguyên tố có thể tạo ra cỡ 10 triệu loại hợp chất khác nhau, chiếm phần lớn trong các hợp chất hóa học.[10] Các hợp chất của cacbon tạo ra nền tảng cho mọi loại hình sự sống trên Trái Đất và chu trình cacbon-nitơ dự trữ và tái cung cấp một số năng lượng được sản sinh từ Mặt Trời và các ngôi sao.
Cacbon cũng có điểm thăng hoa cao nhất trong tất cả các nguyên tố. Trong điều kiện áp suất khí quyển nó không có điểm nóng chảy vì điểm ba trạng thái của nó ở tại 10,8 ± 0,2 MPa và 4.600 ± 300 K (~4.330 °C hay 7.820 °F),[2][3] do đó nhiệt độ thăng hoa của nó trong trường hợp này vào khoảng 3.900 K.[11][12]
Các thù hình[sửa | sửa mã nguồn]
Các thù hình của cacbon là khác nhau về cấu trúc mạng nguyên tử mà các nguyên tử tinh khiết có thể tạo ra. Ba dạng được biết nhiều nhất là cacbon vô định hình, graphit và kim cương. Một số thù hình kỳ dị khác cũng đã được tạo ra hay phát hiện ra, bao gồm các fullerene, cacbon ống nano, lonsdaleit và q-cacbon. Muội đèn bao gồm các bề mặt dạng graphit nhỏ. Các bề mặt này phân bổ ngẫu nhiên, vì thế cấu trúc tổng thể là đẳng hướng. Cacbon thủy tinh là đẳng hướng và có tỷ lệ độ xốp cao. Không giống như graphit thông thường, các lớp graphit không xếp lên nhau giống như các trang sách, mà chúng có sự sắp xếp ngẫu nhiên.
Ở dạng vô định hình, cacbon chủ yếu có cấu trúc tinh thể của graphit nhưng không liên kết lại trong dạng tinh thể lớn. Trái lại, chúng chủ yếu nằm ở dạng bột và là thành phần chính của than, muội, bồ hóng, nhọ nồi và than hoạt tính.
Ở áp suất bình thường cacbon có dạng của graphit, trong đó mỗi nguyên tử liên kết với 3 nguyên tử khác trong mặt phẳng tạo ra các vòng lục giác, giống như các vòng trong các hiđrôcacbon thơm. Có hai dạng của graphit đã biết, là alpha (lục giác) và beta (rhombohedral), cả hai có các thuộc tính vật lý giống nhau, ngoại trừ về cấu trúc tinh thể. Các loại graphit có nguồn gốc tự nhiên có thể chứa tới 30% dạng beta, trong khi graphit tổng hợp chỉ có dạng alpha. Dạng alpha có thể chuyển thành dạng beta thông qua xử lý cơ học và dạng beta chuyển ngược thành dạng alpha khi bị nung nóng trên 1000 °C.
Vì sự phi tập trung hóa của các đám mây pi, graphit có tính dẫn điện. Vật liệu vì thế là mềm và các lớp, thường xuyên bị tách ra bởi các nguyên tử khác, được giữ cùng nhau chỉ bằng các lực van der Waals, vì thế chúng dễ dàng trượt trên nhau.
Ở áp suất cực kỳ cao các nguyên tử cacbon tạo thành thù hình gọi là kim cương, trong đó mỗi nguyên tử được liên kết với 4 nguyên tử khác. Kim cương có cấu trúc lập phương như silic và gecmani và vì độ bền của các liên kết cacbon-cacbon, cùng với chất đẳng điện nitrua bo (BN) là những chất cứng nhất trong việc chống lại sự mài mòn. Sự chuyển hóa thành graphit ở nhiệt độ phòng là rất chậm và khong thể nhận thấy. Dưới các điều kiện khác, cacbon kết tinh như là Lonsdaleit, một dạng giống như kim cương nhưng có cấu trúc lục giác.
Các fulleren có cấu trúc giống như graphit, nhưng thay vì có cấu trúc lục giác thuần túy, chúng có thể chứa 5 (hay 7) nguyên tử cacbon, nó uốn cong các lớp thành các dạng hình cầu, elip hay hình trụ. Các thuộc tính của các fulleren vẫn chưa được phân tích đầy đủ. Tất cả các tên gọi của các fulleren lấy theo tên gọi của Buckminster Fuller, nhà phát triển của kiến trúc mái vòm, nó bắt chước cấu trúc của các "buckyball".
Sự phổ biến[sửa | sửa mã nguồn]
Cacbon là nguyên tố phổ biến thứ 4 trong vũ trụ về khối lượng sau hydro, heli, và ôxy. Cacbon có rất nhiều trong Mặt Trời, các ngôi sao, sao chổi và bầu khí quyển của phần lớn các hành tinh. Một số thiên thạch chứa các kim cương vi tinh thể, loại được hình thành khi hệ Mặt Trời vẫn còn là một đĩa tiền hành tinh. Các kim cương vi tinh thể này có thể đã được tạo ra bằng áp lực rất mạnh và nhiệt độ cao tại những nơi mà thiên thạch đó va chạm.[13]
Có khoảng 10 triệu hợp chất khác nhau của cacbon mà khoa học đã biết và hàng nghìn trong số đó là tối quan trọng cho các quá trình của sự sống và cho các phản ứng trên cơ sở hữu cơ rất quan trọng về kinh tế. Trong tổ hợp với các nguyên tố khác, cacbon được tìm thấy trong bầu khí quyển Trái Đất và hòa tan trong mọi thực thể có chứa nước. Với một lượng nhỏ hơn của canxi, magiê và sắt, nó tạo ra thành phần chủ yếu của một lượng rất lớn đá cacbonat (đá vôi, đôlômit, đá cẩm thạch v.v.). Khi tổ hợp với hiđrô, cacbon tạo thành than, dầu mỏ và khí tự nhiên, còn được gọi là các hiđrôcacbon.
Graphit được tìm thấy với một số lượng lớn ở các bang New York và Texas (Mỹ); Nga; México; Greenland và Ấn Độ.
Kim cương tự nhiên có trong khoáng chất kimberlit tìm thấy trong các "cổ" hay "ống" núi lửa cổ đại. Phần lớn các mỏ kim cương nằm ở châu Phi, chủ yếu là Nam Phi, Namibia, Botswana, Cộng hòa Congo và Sierra Leone. Cũng có các mỏ ở Arkansas, Canada, vùng Bắc cực nước Nga, Brasil và ở miền bắc và tây nước Úc.
Chu trình cacbon[sửa | sửa mã nguồn]
Bài chính: Chu trình cacbon
Trong những điều kiện của Trái Đất, sự chuyển hóa từ một đồng vị sang một đồng vị khác là rất hiếm. Vì thế, đối với các mục đích thực tiễn, khối lượng của cacbon trên Trái Đất có thể coi là một hằng số. Vì vậy các quá trình sử dụng cacbon phải thu nhận nó từ một nơi nào đó và giải phóng nó ở một nơi nào khác. Chu trình mà cacbon luân chuyển trong môi trường được gọi là chu trình cacbon. Ví dụ, thực vật lấy cacbon điôxít từ môi trường và sử dụng nó để tạo ra khối lượng sinh học. Một số trong khối lượng sinh học này được động vật ăn, ở đó một phần chúng cuối cùng lại được thải ra dưới dạng cacbon điôxít. Chu trình cacbon trong thực tế phức tạp hơn nhiều so với ví dụ nhỏ này; ví dụ, một phần cacbon điôxít bị hòa tan trong nước biển; các động thực vật chết có thể trở thành đá trầm tích v.v.
Đồng vị[sửa | sửa mã nguồn]
Cacbon có 2 đồng vị ổn định, có nguồn gốc tự nhiên: cacbon-12, hay 12C, (98,89%) và cacbon-13, hay 13C, (1,11%),[14] Năm 1961, Liên đoàn Quốc tế về Hoá học Thuần túy và Ứng dụng (IUPAC) đã chấp nhận đồng vị cacbon-12 làm cơ sở để đo khối lượng nguyên tử.[15]
Một đồng vị không ổn định, cũng có nguồn gốc tự nhiên là đồng vị phóng xạ cacbon-14 hay 14C. Đồng vị 14C phát sinh do sự tương tác của neutron 1n trong bức xạ vũ trụ với nitơ 14N trong khí quyển. Nó được thực vật hấp thụ bằng quá trình quang hợp như với mọi đồng vị carbon khác, và lan truyền vào mọi cơ thể sống theo chuỗi thức ăn. Khi sinh vật chết chúng lắng đọng trong các tầng đất, đặc biệt trong than bùn và các vật liệu hữu cơ khác.[16] Đồng vị này phân rã bằng cách phát xạ hạt β− có năng lượng 0,158 MeV. Do chu kỳ bán rã có 5730 năm, 14C hầu như không có mặt trong các đá cổ,[17] Sự phong phú của 14C trong khí quyển và trong các cơ thể sống là một hằng số, nhưng chúng sẽ giảm sau khi sinh vật đó chết đi, và tỷ số đồng vị 14C/12C nói lên quãng thời gian chết của chúng. Nguyên tắc này được sử dụng trong phương pháp định tuổi bằng đồng vị cacbon cho mẫu vật, được Willard Libby phát minh năm 1949, và nay được sử dụng rộng rãi để xác định tuổi của các mẫu vật chứa cacbon với giới hạn lên đến khoảng 60.000 năm[18][19] và được ứng dụng chủ yếu trong khảo cổ học.
Tỷ số đồng vị 13C/12C trong trầm tích cổ được sử dụng để nghiên cứu cổ khí hậu (Paleoclimate). Nó dựa trên hiện tượng thực vật thực hiện quang hợp với 12C dễ hơn. Do đó những sinh vật phù du ở biển như benthic foraminifera khi phát triển mạnh thì làm lệch tỷ số đồng vị. Nếu các tầng nước đại dương không bị đối lưu pha trộn, thì sự lệch tỷ số này xảy ra trong thời gian dài, và dấu hiệu này được lưu giữ trong các tầng trầm tích biển. (Lynch-Stieglitz et al., 1995)[20]
Tổng số đồng vị carbon là 15, từ 8C đến 22C, trong đó 12 đồng vị là nhân tạo. Đồng vị có tuổi ngắn nhất là 8C, nó phân rã theo bức xạ proton và phân rã alpha, có chu kỳ bán rã là 1,98739x10−21 s[21]. Đồng vị kích thích 19C thể hiện tính chất của một hạt nhân halo, tức là bán kính của nó có thể lớn hơn đáng kể so với bán kính dự đoán nếu hạt nhân nguyên tử là một khối hình cầu có tỷ trọng không đổi.[22]
Hình thành trong các ngôi sao[sửa | sửa mã nguồn]
Cacbon đã không được tạo ra trong Vụ Nổ Lớn vì thiếu các yếu tố cần thiết cho sự va chạm ba của các hạt alpha (hạt nhân heli) để sản xuất nó. Vũ trụ đầu tiên được mở rộng ra và bị làm nguội quá nhanh để điều này có thể xảy ra. Tuy nhiên, nó được sản xuất trong tâm của các ngôi sao trong nhánh ngang, ở đó các ngôi sao chuyển hóa nhân heli thành cacbon bằng các cách thức của quy trình ba-alpha. Nó cũng đã được tạo ra trong các trạng thái nguyên tử phức tạp.
Chu trình cacbon[sửa | sửa mã nguồn]
Trong các điều kiện trên Trái Đất, sự chuyển biến từ một nguyên tố này thành một nguyên tố khác là rất hiếm. Dù vậy, hàm lượng cacbon trên Trái Đất là không đổi. Do đó, các quá trình sử dụng cacbon phải tiêu thụ nó ở một nơi và thải ra ở một nơi khác. Những cách mà cacbon di chuyển trong môi trường tạo thành một chu trình gọi là chu trình cacbon. Một phần của sinh khối này được độn vật tiêu thụ, trong khi một lượng cacbon được động vật thảy ra ở dạng cacbon đi-ô-xít. Chu trình cacbon được xem là phức tạp hơn vòng tuần hoàn ngắn này; ví dụ như cacbon điôxít bị hòa tan trong các đại dương; thực vật chất hoặc xác động vật có thể hình thành nên dầu mỏ hoặc than, nếu đốt chúng sẽ thải ra cacbon.[23][24]
Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Cacbon là các thành phần thiết yếu cho mọi sự sống đã biết, và không có nó thì sự sống mà chúng ta đã biết không thể tồn tại (Xem Sự sống phi cacbon). Việc sử dụng kinh tế chủ yếu của cacbon là trong dạng các hiđrôcacbon, chủ yếu là các nhiên liệu hóa thạch như than, khí mêtan và dầu mỏ (xăng dầu). Dầu mỏ được sử dụng trong công nghiệp hóa dầu để sản xuất ra các sản phẩm như xăng và dầu hỏa, thông qua các quy trình chưng cất trong lọc dầu. Dầu mỏ cũng là nguồn nguyên liệu cho nhiều chất hữu cơ tổng hợp khác, rất nhiều trong số chúng gọi chung là các chất dẻo (plastic).
Các ứng dụng khác[sửa | sửa mã nguồn]
- Đồng vị Cacbon-14 được phát hiện vào ngày 27 tháng 2 năm 1940 và được sử dụng trong định tuổi bằng đồng vị phóng xạ.
- Một số các thiết bị phát hiện sử dụng một lượng nhỏ đồng vị phóng xạ của cacbon làm nguồn bức xạ ion hóa (Phần lớn các thiết bị như thế sử dụng đồng vị của Americi)
- Graphit kết hợp với đất sét để tạo ra 'chì' sử dụng trong các loại bút chì.
- Kim cương được sử dụng vào mục đích trang sức hay trong các mũi khoan và các ứng dụng khác đòi hỏi độ cứng cao của nó.
- Cacbon được thêm vào quặng sắt để sản xuất gang và thép.
- Cacbon dưới dạng than chì được sử dụng như là các thanh điều tiết nơtron trong các lò phản ứng hạt nhân.
- Graphit cacbon trong dạng bột, bánh được sử dụng như là than để đun nấu, bột màu trong mỹ thuật và các sử dụng khác.
- Than hoạt tính được sử dụng trong y tế trong dạng bột hay viên thuốc để hấp thụ các chất độc từ hệ thống tiêu hóa hay trong các thiết bị thở.
Các thuộc tính hóa học và cấu trúc của các fulleren, trong dạng các cacbon ống nano, có ứng dụng đầy hứa hẹn trong các lĩnh vực mới phát sinh của công nghệ nano.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Ít ai nghĩ sợi carbon (Carbon fiber – CF) được sáng chế vào năm 1879 bởi Thomas Edison và được coi là loại sợi tổng hợp cổ nhất của loài người, lại có giá trị lớn lao đến thế đối với sự phát triển khoa học kỹ thuật hiện đại. Ban đầu, nhà phát minh này đã sử dụng sợi carbon làm dây tóc của bóng đèn. Mặc dù lúc đó sợi sợi carbon không giống như sợi carbon ngày nay, nhưng chúng lại có sức chịu đựng đáng kể với nhiệt độ, điều này khiến cho sợi carbon trở thành ý tưởng không tồi cho các loại sợi dẫn điện.
Edison chế tạo sợi carbon dựa trên chất xenluloza gồm có cotton hoặc tre, hoàn toàn không giống như sợi carbon ngày nay làm từ dầu mỏ. Sự carbon hóa được tiến hành từ việc đốt cháy các sợi tre ở nhiệt độ cao trong môi trường tiêu chuẩn dưới sự kiểm soát chặt chẽ. Thomas Edison đã mất 40 giờ đốt cháy liên tục vật chất trên nhằm loại bỏ oxy, nitơ, hydro và chỉ giữ lại carbon để tạo ra những sợi carbon đầu tiên trên thế giới. Phương pháp chế tạo trên được gọi là “nhiệt phân” và vẫn được dùng trong thời đại ngày nay. Kết quả là những sợi tre được “carbon hóa” có khả năng chịu lửa và nhiệt độ cao – điều kiện cần thiết cho sự cháy sáng của dây tóc bóng đèn.
Về sau, đến tận những năm 1950 khả năng kéo giãn của sợi carbon mới được khám phá. Người đầu tiên được cho là tạo ra sợi carbon ngày nay có tên là Rayon. Ngày nay, sợi carbon hiện đại được sản xuất bởi một vật liệu có tên là polyacrylonitrile (PAN), đây cũng là nguyên liệu được sử dụng để sản xuất hầu hết khối lượng sợi carbon hiện tại.
Sản xuất[sửa | sửa mã nguồn]
Than chì[sửa | sửa mã nguồn]
Các mỏ than chì tự nhiên có giá trị thương mại xuất hiện nhiều nơi trên thế giới, nhưng các nguồn quan trọng nhất có giá trị kinh tế tập trung ở Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Bắc Hàn. Các mỏ than chì có nguồn gốc biến chất, được tìm thấy cùng với thạch anh, mica và feldspar trong các đá phiến, gneiss và cát kết và đá vôi bị biến chất ở dạng thấu kính hoặc mạch, đôi khi có bề dày một mét hoặc lớn hơn. Các mỏ than chì ở Borrowdale, Cumberland, Anh đầu tiên có kích thước và độ tinh khiết (cho đến thế kỷ 19) đủ để làm các cây bút chì bằng cách đơn giản là cưa chúng thành các que và lấp vỏ gỗ vào. Ngày nay, các mỏ than chì nhỏ hơn được khai thác bằng cách nghiền đá gốc và dùng phương pháp tuyển nổi để lấy than chì nhẹ hơn nổi trên mặt.[25]
Có ba loại than chì tự nhiên gồm: vô định hình, than chì lớp, và mạch. Than chì vô định hình có chất lượng thấp và phổ biến nhất. Khác với khoa học, trong công nghiệp "vô định hình" ở đây đê cập đến kích thước tinh thể rất nhỏ thay vì không có một cấu trúc tinh thể rõ ràng. Dạng vô định hình được sử dụng cho các sản phẩm than chì có giá trị thấp và là than chì có giá thấp nhất. Một lượng lớn các mỏ than chì vô định hình được phát hiện ở Trung Quốc, châu Âu, Mexico và Hoa Kỳ. Than chì Flake ít phổ biến hơn và có chất lượng cao hơn dạng vô định hình; nó có mặt ở dạng các tấm tách biệt được kết tinh trong đá biến chất. Than chì Flake có thể đắt gấp 4 lần dạng vô định hình. Flake chất lượng tốt có thể được xử lý thành than chì có thể giãn nở được dùng cho nhiều mục đích khác nhau như chất chống cháy. Các mỏ quan trọng nhất của dạng này được tìm thấy ở Áo, Brazil, Canada, Trung Quốc, Đức và Madagascar. Than chì dạng mạch là hiếm nhất, có giá trị nhất, và là loại than chì tự nhiên có chất lượng cao nhất. Nó xuất hiện ở các dạng mạch dọch theo các nơi tiếp xúc với đá xâm nhập, và loại thương mại được khai thác chỉ có tại Sri Lanka.[25]
Theo USGS, sản lượng than chì tự nhiên trên thế giới là 1,1 triệu tấn năm 2010, trong đó Trung Quốc là 800.00 tấn, Ấn Độ 130.000 tấn, Brazil 76.000 tấn, Bắc Hàn 30.000 tấn và Canada 25.000 tấn. Than chì không có nguồn gốc tự nhiên đã được khai thác ở Hoa Kỳ, nhưng 118.000 tấn than chì tổng hợp có giá trị khoảng 998 triệu USD đã được sản xuất năm 2009.[25]
Kim cương[sửa | sửa mã nguồn]
Các hợp chất[sửa | sửa mã nguồn]
Hợp chất vô cơ[sửa | sửa mã nguồn]
Các hợp chất chứa cacbon phổ biến liên quan đến các khoáng vật hoặc không chứa hydro hoặc flo được xem là một nhóm các hợp chất vô cơ riêng biệt; tuy nhiên định nghĩa này là không cứng nhắc. Ôxít nổi tiếng nhất của cacbon là cacbon điôxít, CO2. Nó là thành phần nhỏ của Khí quyển Trái Đất[26], được sử dụng và sản sinh ra bởi các thực thể sống, và nó có mặt ở mọi nơi. Trong nước nó tạo thành một lượng nhỏ axít cacbonic, H2CO3, nhưng giống như phần lớn các hợp chất với nhiều liên kết của các đơn nguyên tử ôxy trên một nguyên tử cacbon duy nhất là không bền.[27] Thông qua trung gian này, các ion cacbonat ổn định hơn được tạo ra. Một số khoáng chất quan trọng là các cacbonat, nổi tiếng nhất là canxít. Cacbon đisulfua, CS2, là tương tự.
Các ôxít khác là cacbon mônôxít, CO và cacbon subôxít không phổ biến lắm, C3O2. Cacbon mônôxít được tạo ra do sự cháy không hết, và nó là chất khí không màu, không mùi. Các phân tử đều có liên kết ba và là phân cực thật sự, kết quả là chúng có xu hướng liên kết vĩnh cửu với các phân tử hemoglobin, vì thế khí này là một khí rất độc.[28][29] Xyanua, CN-, có cấu trúc tương tự và có các tính chất rất giống với các ion halua; nitrua xyanogen, (CN)2, là tương tự. Ví dụ, nó có thể tạo thành phân tử cyanogen nitrit (CN)2), tương tự như halua 2 nguyên tử. Cá ôxít không phổ biến khác như cacbon suboxit (C3O2),[30] dicacbon monoxit không bền (C2O),[31][32] cacbon trioxit (CO3),[33][34] cyclopentanepenton (C5O5)[35] cyclohexanehexon (C6O6),[35] và mellitic anhydrit (C12O9).
Khi phản ứng với các kim loại như tungsten, cacbon tạo thành các carbua (C4–), hoặc acetylua (C2−2) từ đó tạo ra các hợp kim có nhiệt độ nóng chảy cao. các anion này cũng kết hợp với metan và acetylen, cả hai đều là các axít rất yếu. Với độ âm điện 2,5,[36] cacbon tạo nên các liên kết cộng hóa trị. Một vài cacbua có các ô mạng cộng hóa trị, giống như Cacborunđum (SiC), có cấu trúc tương tự kim cương.
Hợp chất với kim loại[sửa | sửa mã nguồn]
Với các kim loại mạnh cacbon tạo ra hoặc là các cacbua, C-, hoặc các axetylua, C22-; các ion này có liên quan với mêtan và axetylen, cả hai đều là các axít rất yếu. Trên tất cả, với độ điện âm 2,55, cacbon có xu hướng tạo ra các liên kết cộng hóa trị. Một số cacbua là các lưới cộng hóa trị, giống như cacborundum, SiC, là chất giống với kim cương.
Mạch cacbon[sửa | sửa mã nguồn]
Các hiđrôcacbon là một mạch của các nguyên tử cacbon, được bão hòa bởi các nguyên tử hiđrô. Các loại xăng dầu có mạch cacbon ngắn. Các chất béo có mạch cacbon dài hơn, và các loại sáp có mạch cacbon cực dài.
Cảnh báo[sửa | sửa mã nguồn]
Cacbon tương đối an toàn. Tuy nhiên, việc hít thở vào một lượng khói lớn chứa thuần túy bồ hóng có thể gây nguy hiểm. Cacbon có thể bắt lửa ở nhiệt độ cao và cháy rất mãnh liệt (như trong Vụ cháy Windscale).
Có nhiều hợp chất của cacbon là những chất độc chết người như các (xyanua, CN-), hay cacbon mônôxít, CO và một số các chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp khác.
Điều chế[sửa | sửa mã nguồn]
Cách để điều chế cacbon là dùng kim loại mạnh là nhôm hoặc ma-giê để khử một hợp chất oxit cacbon bất kì thành cacbon. Ví dụ:
- 2Al + 3CO → Al2O3 + 3C
- 2Mg + CO2 → 2MgO + C
Sau đó cho hỗn hợp vào một dung dịch axit (không có tính ôxi hóa mạnh) như HCl, H2SO4 loãng để hòa tan Al2O3 hoặc MgO, còn lại cacbon không tan, ta lọc cacbon ra khỏi dung dịch. Ngoài ra có thể điều chế cacbon theo các phương trình sau nhưng hiệu suất không cao do khí hiđro rất dễ bay lên:
- CO + H2 ↔ C + H2O (Nhiệt độ khoảng 1050 độ C)
- CO + 3H2 → CH4↑ + H2O (Chất xúc tác: Niken, 250 độ C)
- CO2 + 4H2 → CH4↑ + 2H2O (Xúc tác, nhiệt độ cao, áp suất cao)
- CH4 → C + 2H2↑ (Nhiệt độ trên 1000 độ C)[cần dẫn nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Lide, D. R. biên tập (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (ấn bản 86). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
- ^ a ă Haaland, D (1976). “Graphite-liquid-vapor triple point pressure and the density of liquid carbon”. Carbon 14: 357. doi:10.1016/0008-6223(76)90010-5.
- ^ a ă Savvatimskiy, A (2005). “Measurements of the melting point of graphite and the properties of liquid carbon (a review for 1963–2003)”. Carbon 43: 1115. doi:10.1016/j.carbon.2004.12.027.
- ^ “Fourier Transform Spectroscopy of the System of CP” (PDF). Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007.
- ^ “Fourier Transform Spectroscopy of the Electronic Transition of the Jet-Cooled CCI Free Radical” (PDF). Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007.
- ^ “Carbon: Binary compounds”. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007.
- ^ a ă â b c Properties of diamond, Ioffe Institute Database
- ^ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
- ^ a ă Đặng Thái Minh, “Dictionnaire vietnamien - français. Les mots vietnamiens d’origine française”, Synergies Pays riverains du Mékong, n° spécial, năm 2011. ISSN: 2107-6758. Trang 78.
- ^ Chemistry Operations (ngày 15 tháng 12 năm 2003). “Carbon”. Los Alamos National Laboratory. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2008.
- ^ Greenville Whittaker, A. (1978). “The controversial carbon solid−liquid−vapour triple point”. Nature 276 (5689): 695–696. Bibcode:1978Natur.276..695W. doi:10.1038/276695a0.
- ^ Zazula, J. M. (1997). “On Graphite Transformations at High Temperature and Pressure Induced by Absorption of the LHC Beam” (PDF). CERN. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2009.
- ^ Mark, Kathleen (1987). Meteorite Craters. University of Arizona Press. ISBN 0-8165-0902-6.
- ^ “Carbon – Naturally occurring isotopes”. WebElements Periodic Table. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2008.
- ^ “Official SI Unit definitions”. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2007.
- ^ Brown, Tom (ngày 1 tháng 3 năm 2006). “Carbon Goes Full Circle in the Amazon”. Lawrence Livermore National Laboratory. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2007.
- ^ Bowman, S. (1990). Interpreting the past: Radiocarbon dating. British Museum Press. ISBN 0-7141-2047-2. Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(trợ giúp)
- ^ Libby, W. F. (1952). Radiocarbon dating. Chicago University Press and references therein.
- ^ Westgren, A. (1960). “The Nobel Prize in Chemistry 1960”. Nobel Foundation. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2007.
- ^ Lynch-Stieglitz et al. Past Ocean Dynamics
- ^ “Use query for carbon-8”. barwinski.net. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2007.
- ^ Watson, A. (1999). “Beaming Into the Dark Corners of the Nuclear Kitchen”. Science 286 (5437): 28–31. doi:10.1126/science.286.5437.28.
- ^ Falkowski, P.; Scholes, RJ; Boyle, E; Canadell, J; Canfield, D; Elser, J; Gruber, N; Hibbard, K; Högberg, P (2000). “The Global Carbon Cycle: A Test of Our Knowledge of Earth as a System”. Science 290 (5490): 291–296. Bibcode:2000Sci...290..291F. PMID 11030643. doi:10.1126/science.290.5490.291.
- ^ Smith, T. M.; Cramer, W. P.; Dixon, R. K.; Leemans, R.; Neilson, R. P.; Solomon, A. M. (1993). “The global terrestrial carbon cycle”. Water, Air, & Soil Pollution 70: 19–37. doi:10.1007/BF01104986.
- ^ a ă â USGS Minerals Yearbook: Graphite, 2009 and Graphite: Mineral Commodity Summaries 2011
- ^ Levine, Joel S.; Augustsson, Tommy R.; Natarajan, Murali (1982). “The prebiological paleoatmosphere: stability and composition”. Origins of Life and Evolution of Biospheres 12 (3): 245–259. Bibcode:1982OrLi...12..245L. doi:10.1007/BF00926894.
- ^ Loerting, T. và đồng nghiệp (2001). “On the Surprising Kinetic Stability of Carbonic Acid”. Angew. Chem. Int. Ed. 39 (5): 891–895. PMID 10760883. doi:10.1002/(SICI)1521-3773(20000303)39:5<891::AID-ANIE891>3.0.CO;2-E.
- ^ Haldane J. (1895). “The action of carbonic oxide on man”. Journal of Physiology 18 (5–6): 430–462. PMC 1514663. PMID 16992272.
- ^ Gorman, D.; Drewry, A.; Huang, Y. L.; Sames, C. (2003). “The clinical toxicology of carbon monoxide”. Toxicology 187 (1): 25–38. PMID 12679050. doi:10.1016/S0300-483X(03)00005-2.
- ^ “Compounds of carbon: carbon suboxide”. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2007.
- ^ Bayes, K. (1961). “Photolysis of Carbon Suboxide”. Journal of the American Chemical Society 83 (17): 3712–3713. doi:10.1021/ja01478a033.
- ^ Anderson D. J.; Rosenfeld, R. N. (1991). “Photodissociation of Carbon Suboxide”. Journal of Chemical Physics 94 (12): 7852–7867. Bibcode:1991JChPh..94.7857A. doi:10.1063/1.460121.
- ^ Sabin, J. R.; Kim, H. (1971). “A theoretical study of the structure and properties of carbon trioxide”. Chemical Physics Letters 11 (5): 593–597. Bibcode:1971CPL....11..593S. doi:10.1016/0009-2614(71)87010-0.
- ^ Moll N. G., Clutter D. R., Thompson W. E. (1966). “Carbon Trioxide: Its Production, Infrared Spectrum, and Structure Studied in a Matrix of Solid CO2”. Journal of Chemical Physics 45 (12): 4469–4481. Bibcode:1966JChPh..45.4469M. doi:10.1063/1.1727526.
- ^ a ă Fatiadi, Alexander J.; Isbell, Horace S.; Sager, William F. (1963). “Cyclic Polyhydroxy Ketones. I. Oxidation Products of Hexahydroxybenzene (Benzenehexol)” (PDF). Journal of Research of the National Bureau of Standards A: Physics and Chemistry 67A (2): 153–162. doi:10.6028/jres.067A.015.
- ^ Pauling, L. (1960). The Nature of the Chemical Bond (ấn bản 3). Ithaca, NY: Cornell University Press. tr. 93. ISBN 0-8014-0333-2.

markdown:
# Cacbon
|Cacbon,
|6C
|
|![]()
![ Carbon Spectra.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Carbon_Spectra.jpg/220px-Carbon_Spectra.jpg)
![ Carbon Spectra.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Carbon_Spectra.jpg/220px-Carbon_Spectra.jpg)
[Quang phổ vạch](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95_v%E1%BA%A1ch)của Cacbon [ký hiệu](/wiki/K%C3%BD_hi%E1%BB%87u_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng)) và đen ( [than chì](/wiki/Than_ch%C3%AC)) [bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)
|
|
[Số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)( *Z*) [Khối lượng nguyên tử chuẩn](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3ng)( *A* r) [Phân loại](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [phi kim](/wiki/Phi_kim) [Nhóm](/wiki/Nh%C3%B3m_(b%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)), [phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)) [14](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_14), [p](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)_p&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_(b%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)) [Chu kỳ 2](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_2) [Cấu hình electron](/wiki/C%E1%BA%A5u_h%C3%ACnh_electron) 22s 22p 2or [He] 2s 22p 2 [Màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc) [Trạng thái vật chất](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_v%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) [Chất rắn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_r%E1%BA%AFn) [Nhiệt độ thăng hoa](/wiki/Th%C4%83ng_hoa) [Mật độ](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng) 1.8–2.1 g [[1]](#cite_note-CRC-1) **·**cm −3(ở 0 °C, 101.325 [kPa](/wiki/Pascal_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)))
Than chì: 2,267 g
**·**cm −3
Kim cương: 3,515 g
**·**cm −3 [Điểm ba trạng thái](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_ba_tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i) [[2]](#cite_note-triple2-2) kPa [[3]](#cite_note-triple3-3) [Nhiệt lượng nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [kJ](/w/index.php?title=Joule_tr%C3%AAn_mole&action=edit&redlink=1) **·**mol −1 [Nhiệt dung](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_dung)
6,155(kim cương) J
**·**mol −1 **·**K −1 [Trạng thái ôxy hóa](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_%C3%B4xy_h%C3%B3a) **4**, 3 , 2, 1 [[4]](#cite_note-4) , [[5]](#cite_note-5) [0](/wiki/Formaldehyde), [-1](/wiki/Carbide), [-2](/wiki/Methanol), [-3](/w/index.php?title=Ethane&action=edit&redlink=1), **-4** [[6]](#cite_note-6) [Độ âm điện](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%C3%A2m_%C4%91i%E1%BB%87n) [Năng lượng ion hóa](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ion_h%C3%B3a) −1
Thứ hai: 2352,6 kJ·mol
−1
Thứ ba: 4620,5 kJ·mol
−1 [Bán kính liên kết cộng hóa trị](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_c%E1%BB%99ng_h%C3%B3a_tr%E1%BB%8B) [pm](/wiki/Pic%C3%B4m%C3%A9t) [Bán kính van der Waals](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_van_der_Waals) [Vận tốc âm thanh](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_%C3%A2m_thanh) **·**s −1(ở 20 °C) [Độ giãn nở nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A3n_n%E1%BB%9F_nhi%E1%BB%87t) µm [[7]](#cite_note-ioffe-7) **·**m −1 **·**K −1(ở 25 °C) [Độ dẫn nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_d%E1%BA%ABn_nhi%E1%BB%87t)
900-2300 (kim cương) W
**·**m −1 **·**K −1 [Tính chất từ](/wiki/T%E1%BB%AB_h%E1%BB%8Dc) [Nghịch từ](/wiki/Ngh%E1%BB%8Bch_t%E1%BB%AB) [[8]](#cite_note-8) [Mô đun Young](/wiki/M%C3%B4_%C4%91un_Young) GPa [[7]](#cite_note-ioffe-7) [Mô đun cắt](/wiki/M%C3%B4_%C4%91un_c%E1%BA%AFt) GPa [[7]](#cite_note-ioffe-7) [Mô đun nén](/w/index.php?title=M%C3%B4_%C4%91un_n%C3%A9n&action=edit&redlink=1) GPa [[7]](#cite_note-ioffe-7) [Hệ số Poisson](/wiki/H%E1%BB%87_s%E1%BB%91_Poisson) [[7]](#cite_note-ioffe-7) [Độ cứng theo thang Mohs](/wiki/Thang_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A9ng_Mohs)
10 (kim cương)
[Số đăng ký CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS)
|
|[NA](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) [DM](/wiki/Ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1) [DE](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ph%C3%A2n_r%C3%A3)( [MeV](/wiki/Electronvolt)) [DP](/wiki/S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_ph%C3%A2n_r%C3%A3) [12](/w/index.php?title=Carbon-12&action=edit&redlink=1) [C](/w/index.php?title=Carbon-12&action=edit&redlink=1) [12](/w/index.php?title=Carbon-12&action=edit&redlink=1) [C](/w/index.php?title=Carbon-12&action=edit&redlink=1)ổn định với 6 [neutron](/wiki/Neutron) [13](/w/index.php?title=Carbon-13&action=edit&redlink=1) [C](/w/index.php?title=Carbon-13&action=edit&redlink=1) [13](/w/index.php?title=Carbon-13&action=edit&redlink=1) [C](/w/index.php?title=Carbon-13&action=edit&redlink=1)ổn định với 7 [neutron](/wiki/Neutron) [14](/wiki/Carbon-14) [C](/wiki/Carbon-14) [Tổng hợp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [năm](/wiki/N%C4%83m) [β](/w/index.php?title=Beta_emission&action=edit&redlink=1) - 14 [N](/wiki/Nitrogen) **Cacbon** (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp *carbone* /kaʁbɔn/), còn được viết là [9] **các-bon**, là [[9]](#cite_note-Dictionnaire_vietnamien_-_français._Les_mots_vietnamiens_d’origine_française._Trang_78-9) [nguyên tố hóa học](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)trong [bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)có ký hiệu là **C**và [số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)bằng 6, [nguyên tử khối](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD_kh%E1%BB%91i)bằng 12. Là một nguyên tố [phi kim](/wiki/Phi_kim)có hóa trị 4 phổ biến, cacbon có nhiều dạng thù hình khác nhau, phổ biến nhất là 4 dạng thù hình gồm [cacbon vô định hình](/wiki/Cacbon_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C3%ACnh), [graphit](/wiki/Than_ch%C3%AC), [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng)và [Q-carbon](/wiki/Q-cacbon)
Các sợi cacbon là tương tự như cacbon thủy tinh. Dưới các xử lý đặc biệt (kéo giãn các sợi hữu cơ và cacbon hóa) nó có khả năng sắp xếp các mặt tinh thể cacbon theo hướng của sợi. Vuông góc với trục của sợi không có các mặt tinh thể cacbon. Kết quả là các sợi có độ bền đặc biệt cao hơn cả thép.
Cacbon tồn tại đa số trong mọi
[sự sống](/wiki/S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng) hữu cơ và nó là nền tảng của [hóa hữu cơ](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%AFu_c%C6%A1). Phi kim này còn có thuộc tính hóa học đáng chú ý là có khả năng tự liên kết với nó và liên kết với một loạt các nguyên tố khác, tạo ra gần 10 triệu hợp chất đã biết. Khi liên kết với [ôxy](/wiki/%C3%94xy) nó tạo ra [cacbon điôxít](/wiki/Cacbon_%C4%91i%C3%B4x%C3%ADt) là rất thiết yếu đối với sự sinh trưởng của [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt). Khi liên kết với [hiđrô](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4), nó tạo ra một loạt các hợp chất gọi là các [hiđrôcacbon](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4cacbon) là rất quan trọng đối với công nghiệp trong dạng của các [nhiên liệu hóa thạch](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u_h%C3%B3a_th%E1%BA%A1ch). Khi liên kết với cả ôxy và hiđrô nó có thể tạo ra rất nhiều nhóm các hợp chất bao gồm các [axít béo](/wiki/Ax%C3%ADt_b%C3%A9o), là cần thiết cho sự sống, và este, tạo ra hương vị của nhiều loại hoa quả. [Đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B) [cacbon-14](/wiki/Cacbon-14) được sử dụng trong xác định tuổi tuyệt đối cho các mẫu vật nguồn gốc [sinh vật](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt) theo phương pháp [định tuổi bằng đồng vị cacbon](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_tu%E1%BB%95i_b%E1%BA%B1ng_%C4%91%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B_cacbon), được ứng dụng trong [khảo cổ học](/wiki/Kh%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dc) và nghiên cứu [địa chất](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t) [kỷ Đệ Tứ](/wiki/K%E1%BB%B7_%C4%90%E1%BB%87_T%E1%BB%A9).
## Mục lục
[1 Các thuộc tính đặc trưng](#Các_thuộc_tính_đặc_trưng) [2 Ứng dụng](#Ứng_dụng) [3 Lịch sử](#Lịch_sử) [4 Sản xuất](#Sản_xuất) [5 Các hợp chất](#Các_hợp_chất) [6 Cảnh báo](#Cảnh_báo) [7 Điều chế](#Điều_chế) [8 Xem thêm](#Xem_thêm) [9 Chú thích](#Chú_thích)
## Các thuộc tính đặc trưng[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=1)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/4/46/Carbon_basic_phase_diagram.png/200px-Carbon_basic_phase_diagram.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/4/46/Carbon_basic_phase_diagram.png/200px-Carbon_basic_phase_diagram.png)
[Biểu đồ pha](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83u_%C4%91%E1%BB%93_pha&action=edit&redlink=1)cơ bản của cacbon, chỉ ra trạng thái của vật chất đối với các mức nhiệt độ và áp suất. Phần gạch chéo là các điều kiện mà cacbon có thể ở trạng thái [đa ổn định](/w/index.php?title=%C4%90a_%E1%BB%95n_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1), khi đó hai pha có thể cùng tồn tại
Carbon là nguyên tố đáng chú ý vì nhiều lý do.
[Các dạng khác nhau](/wiki/Th%C3%B9_h%C3%ACnh_c%E1%BB%A7a_cacbon) của nó bao gồm một trong những chất mềm nhất ( [graphit](/wiki/Than_ch%C3%AC)) và hai trong những chất cứng nhất ( [graphene](/wiki/Graphen) và [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), hay [fullerene](/wiki/Fullerene) -hợp chất rất cứng có thể nói là cứng nhất của carbon và các hợp chất khác) cũng như là [chất bán dẫn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A1n_d%E1%BA%ABn) tốt nhất, hơn cả [silic](/wiki/Silic) (graphene). Ngoài ra, nó có ái lực lớn để tạo ra [liên kết](/wiki/Li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) với các [nguyên tử](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) nhỏ khác, bao gồm cả các nguyên tử cacbon khác, và kích thước nhỏ của nó làm cho nó có khả năng tạo ra liên kết phức tạp. Vì các thuộc tính này, cacbon được biết đến như là nguyên tố có thể tạo ra cỡ 10 triệu loại hợp chất khác nhau, chiếm phần lớn trong các [hợp chất hóa học](/wiki/H%E1%BB%A3p_ch%E1%BA%A5t). Các hợp chất của cacbon tạo ra nền tảng cho mọi loại hình sự sống trên [10] [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)và [chu trình cacbon-nitơ](/w/index.php?title=Chu_tr%C3%ACnh_cacbon-nit%C6%A1&action=edit&redlink=1)dự trữ và tái cung cấp một số năng lượng được sản sinh từ [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di)và các [ngôi sao](/wiki/Sao).
Cacbon cũng có điểm thăng hoa cao nhất trong tất cả các nguyên tố. Trong điều kiện
[áp suất khí quyển](/wiki/%C3%81p_su%E1%BA%A5t_kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n) nó không có điểm nóng chảy vì [điểm ba trạng thái](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_ba_tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i) của nó ở tại 10,8 ± 0,2 MPa và 4.600 ± 300 K (~4.330 °C hay 7.820 °F), [[2]](#cite_note-triple2-2) do đó nhiệt độ thăng hoa của nó trong trường hợp này vào khoảng 3.900 K. [3] [[11]](#cite_note-triple-11) [[12]](#cite_note-12)
### Các thù hình[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=2)]
Các thù hình của cacbon là khác nhau về cấu trúc mạng nguyên tử mà các nguyên tử tinh khiết có thể tạo ra. Ba dạng được biết nhiều nhất là
[cacbon vô định hình](/wiki/Cacbon_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C3%ACnh), [graphit](/wiki/Than_ch%C3%AC) và [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng). Một số thù hình kỳ dị khác cũng đã được tạo ra hay phát hiện ra, bao gồm các [fullerene](/wiki/Fullerene), [cacbon ống nano](/wiki/%E1%BB%90ng_nan%C3%B4_c%C3%A1cbon), [lonsdaleit](/wiki/Lonsdaleit) và [q-cacbon](/wiki/Q-cacbon). Muội đèn bao gồm các bề mặt dạng graphit nhỏ. Các bề mặt này phân bổ ngẫu nhiên, vì thế cấu trúc tổng thể là đẳng hướng. [Cacbon thủy tinh](/w/index.php?title=Cacbon_th%E1%BB%A7y_tinh&action=edit&redlink=1) là đẳng hướng và có tỷ lệ độ xốp cao. Không giống như graphit thông thường, các lớp graphit không xếp lên nhau giống như các trang sách, mà chúng có sự sắp xếp ngẫu nhiên.
Ở dạng vô định hình, cacbon chủ yếu có cấu trúc tinh thể của
[graphit](/wiki/Than_ch%C3%AC) nhưng không liên kết lại trong dạng tinh thể lớn. Trái lại, chúng chủ yếu nằm ở dạng bột và là thành phần chính của [than](/w/index.php?title=Than_(h%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t)&action=edit&redlink=1), [muội](/w/index.php?title=Mu%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1), [bồ hóng](/wiki/B%E1%BB%93_h%C3%B3ng), [nhọ nồi](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%8D_n%E1%BB%93i_(h%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t)&action=edit&redlink=1) và [than hoạt tính](/wiki/Than_ho%E1%BA%A1t_t%C3%ADnh).
Ở áp suất bình thường cacbon có dạng của
[graphit](/wiki/Than_ch%C3%AC), trong đó mỗi nguyên tử liên kết với 3 nguyên tử khác trong mặt phẳng tạo ra các vòng [lục giác](/wiki/L%E1%BB%A5c_gi%C3%A1c), giống như các vòng trong các [hiđrôcacbon thơm](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4cacbon_th%C6%A1m). Có hai dạng của graphit đã biết, là alpha (lục giác) và beta ( [rhombohedral](/w/index.php?title=Rhombohedron&action=edit&redlink=1)), cả hai có các thuộc tính vật lý giống nhau, ngoại trừ về cấu trúc tinh thể. Các loại graphit có nguồn gốc tự nhiên có thể chứa tới 30% dạng beta, trong khi graphit tổng hợp chỉ có dạng alpha. Dạng alpha có thể chuyển thành dạng beta thông qua xử lý cơ học và dạng beta chuyển ngược thành dạng alpha khi bị nung nóng trên 1000 ° [C](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_Celsius).
Vì sự phi tập trung hóa của các
[đám mây pi](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1m_m%C3%A2y_pi&action=edit&redlink=1), graphit có tính [dẫn điện](/wiki/D%E1%BA%ABn_%C4%91i%E1%BB%87n). Vật liệu vì thế là mềm và các lớp, thường xuyên bị tách ra bởi các nguyên tử khác, được giữ cùng nhau chỉ bằng các [lực van der Waals](/wiki/L%E1%BB%B1c_Van_der_Waals), vì thế chúng dễ dàng trượt trên nhau.
Ở áp suất cực kỳ cao các nguyên tử cacbon tạo thành thù hình gọi là
[kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), trong đó mỗi nguyên tử được liên kết với 4 nguyên tử khác. Kim cương có cấu trúc lập phương như [silic](/wiki/Silic) và [gecmani](/wiki/Gecmani) và vì độ bền của các [liên kết](/wiki/Li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) cacbon-cacbon, cùng với chất [đẳng điện](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B3ng_%C4%91i%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [nitrua bo](/w/index.php?title=Nitrua_bo&action=edit&redlink=1) (BN) là những chất cứng nhất trong việc chống lại sự mài mòn. Sự chuyển hóa thành [graphit](/wiki/Than_ch%C3%AC) ở nhiệt độ phòng là rất chậm và khong thể nhận thấy. Dưới các điều kiện khác, cacbon kết tinh như là [Lonsdaleit](/wiki/Lonsdaleit), một dạng giống như kim cương nhưng có cấu trúc lục giác.
Các fulleren có cấu trúc giống như graphit, nhưng thay vì có cấu trúc lục giác thuần túy, chúng có thể chứa 5 (hay 7) nguyên tử cacbon, nó uốn cong các lớp thành các dạng hình cầu, elip hay hình trụ. Các thuộc tính của các fulleren vẫn chưa được phân tích đầy đủ. Tất cả các tên gọi của các fulleren lấy theo tên gọi của
[Buckminster Fuller](/wiki/Buckminster_Fuller), nhà phát triển của [kiến trúc mái vòm](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_m%C3%A1i_v%C3%B2m&action=edit&redlink=1), nó bắt chước cấu trúc của các "buckyball".
### Sự phổ biến[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=3)]
Cacbon là nguyên tố phổ biến thứ 4 trong vũ trụ về khối lượng sau hydro, heli, và ôxy. Cacbon có rất nhiều trong
[Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di), các [ngôi sao](/wiki/Sao), [sao chổi](/wiki/Sao_ch%E1%BB%95i) và bầu khí quyển của phần lớn các [hành tinh](/wiki/H%C3%A0nh_tinh). Một số [thiên thạch](/wiki/Thi%C3%AAn_th%E1%BA%A1ch) chứa các kim cương vi tinh thể, loại được hình thành khi [hệ Mặt Trời](/wiki/H%E1%BB%87_M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di) vẫn còn là một [đĩa tiền hành tinh](/wiki/%C4%90%C4%A9a_ti%E1%BB%81n_h%C3%A0nh_tinh). Các kim cương vi tinh thể này có thể đã được tạo ra bằng áp lực rất mạnh và nhiệt độ cao tại những nơi mà thiên thạch đó va chạm. [[13]](#cite_note-13)
Có khoảng 10 triệu hợp chất khác nhau của cacbon mà
[khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc) đã biết và hàng nghìn trong số đó là tối quan trọng cho các quá trình của sự sống và cho các phản ứng trên cơ sở hữu cơ rất quan trọng về kinh tế. Trong tổ hợp với các nguyên tố khác, cacbon được tìm thấy trong bầu khí quyển Trái Đất và hòa tan trong mọi thực thể có chứa nước. Với một lượng nhỏ hơn của [canxi](/wiki/Canxi), [magiê](/wiki/Magi%C3%AA) và [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt), nó tạo ra thành phần chủ yếu của một lượng rất lớn [đá](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [cacbonat](/wiki/Cacbonat) ( [đá vôi](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%C3%B4i), [đôlômit](/wiki/Dolomit), [đá cẩm thạch](/wiki/%C4%90%C3%A1_hoa) v.v.). Khi tổ hợp với [hiđrô](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4), cacbon tạo thành [than](/w/index.php?title=Than_(h%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t)&action=edit&redlink=1), [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) và [khí tự nhiên](/wiki/Kh%C3%AD_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn), còn được gọi là các [hiđrôcacbon](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4cacbon).
Graphit được tìm thấy với một số lượng lớn ở các bang
[New York](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_New_York) và [Texas](/wiki/Texas) ( [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)); [Nga](/wiki/Nga); [México](/wiki/M%C3%A9xico); [Greenland](/wiki/Greenland) và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
Kim cương tự nhiên có trong khoáng chất
[kimberlit](/w/index.php?title=Kimberlit&action=edit&redlink=1) tìm thấy trong các "cổ" hay "ống" núi lửa cổ đại. Phần lớn các mỏ kim cương nằm ở [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), chủ yếu là [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi), [Namibia](/wiki/Namibia), [Botswana](/wiki/Botswana), [Cộng hòa Congo](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Congo) và [Sierra Leone](/wiki/Sierra_Leone). Cũng có các mỏ ở [Arkansas](/wiki/Arkansas), [Canada](/wiki/Canada), vùng [Bắc cực](/wiki/B%E1%BA%AFc_C%E1%BB%B1c) nước Nga, [Brasil](/wiki/Brasil) và ở miền bắc và tây nước [Úc](/wiki/%C3%9Ac).
### Chu trình cacbon[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=4)] *Bài chính: Chu trình cacbon*
Trong những điều kiện của
[Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), sự chuyển hóa từ một [đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B) sang một đồng vị khác là rất hiếm. Vì thế, đối với các mục đích thực tiễn, khối lượng của cacbon trên Trái Đất có thể coi là một hằng số. Vì vậy các quá trình sử dụng cacbon phải thu nhận nó từ một nơi nào đó và giải phóng nó ở một nơi nào khác. Chu trình mà cacbon luân chuyển trong môi trường được gọi là chu trình cacbon. Ví dụ, thực vật lấy cacbon điôxít từ môi trường và sử dụng nó để tạo ra khối lượng sinh học. Một số trong khối lượng sinh học này được động vật ăn, ở đó một phần chúng cuối cùng lại được thải ra dưới dạng cacbon điôxít. Chu trình cacbon trong thực tế phức tạp hơn nhiều so với ví dụ nhỏ này; ví dụ, một phần cacbon điôxít bị hòa tan trong nước biển; các động thực vật chết có thể trở thành đá trầm tích v.v.
### Đồng vị[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=5)]
Cacbon có 2
[đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B) ổn định, có nguồn gốc tự nhiên: [cacbon-12](/w/index.php?title=Cacbon-12&action=edit&redlink=1), hay 12C, (98,89%) và [cacbon-13](/w/index.php?title=Cacbon-13&action=edit&redlink=1), hay 13C, (1,11%), Năm [14] [1961](/wiki/1961), [Liên đoàn Quốc tế về Hoá học Thuần túy và Ứng dụng](/wiki/IUPAC)( [IUPAC](/wiki/IUPAC)) đã chấp nhận đồng vị [cacbon-12](/w/index.php?title=Cacbon-12&action=edit&redlink=1)làm cơ sở để đo [khối lượng nguyên tử](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3ng). [[15]](#cite_note-15)
Một đồng vị không ổn định, cũng có nguồn gốc tự nhiên là
[đồng vị phóng xạ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B_ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) [cacbon-14](/wiki/Cacbon-14) hay 14C. Đồng vị 14C phát sinh do sự tương tác của [neutron](/wiki/Neutron) 1n trong [bức xạ vũ trụ](/wiki/B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5) với [nitơ](/wiki/Nit%C6%A1) 14N trong khí quyển. Nó được [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) hấp thụ bằng quá trình [quang hợp](/wiki/Quang_h%E1%BB%A3p) như với mọi đồng vị carbon khác, và lan truyền vào mọi [cơ thể sống](/wiki/C%C6%A1_th%E1%BB%83_s%E1%BB%91ng) theo [chuỗi thức ăn](/wiki/Chu%E1%BB%97i_th%E1%BB%A9c_%C4%83n). Khi sinh vật chết chúng lắng đọng trong các tầng đất, đặc biệt trong [than bùn](/wiki/Than_b%C3%B9n) và các vật liệu hữu cơ khác. Đồng vị này phân rã bằng cách phát xạ hạt [16] [β](/wiki/Ph%C3%A2n_r%C3%A3_beta)có năng lượng 0,158 MeV. Do − [chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3)có 5730 năm, 14C hầu như không có mặt trong các đá cổ, Sự phong phú của [[17]](#cite_note-17) 14C trong [khí quyển](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n)và trong các [cơ thể sống](/wiki/C%C6%A1_th%E1%BB%83_s%E1%BB%91ng)là một hằng số, nhưng chúng sẽ giảm sau khi sinh vật đó chết đi, và tỷ số đồng vị 14C/ 12C nói lên quãng thời gian chết của chúng. Nguyên tắc này được sử dụng trong phương pháp *cho mẫu vật, được* [định tuổi bằng đồng vị cacbon](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_tu%E1%BB%95i_b%E1%BA%B1ng_%C4%91%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B_cacbon) [Willard Libby](/wiki/Willard_Libby)phát minh năm 1949, và nay được sử dụng rộng rãi để xác định tuổi của các mẫu vật chứa cacbon với giới hạn lên đến khoảng 60.000 năm [[18]](#cite_note-18) và được ứng dụng chủ yếu trong [[19]](#cite_note-19) [khảo cổ học](/wiki/Kh%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dc).
Tỷ số đồng vị
13C/ 12C trong [trầm tích](/wiki/Tr%E1%BA%A7m_t%C3%ADch) cổ được sử dụng để nghiên cứu [cổ khí hậu](/wiki/C%E1%BB%95_kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu) (Paleoclimate). Nó dựa trên hiện tượng thực vật thực hiện [quang hợp](/wiki/Quang_h%E1%BB%A3p) với 12C dễ hơn. Do đó những [sinh vật phù du](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_ph%C3%B9_du) ở biển như *benthic foraminifera* khi phát triển mạnh thì làm lệch tỷ số đồng vị. Nếu các tầng nước [đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng)không bị [đối lưu](/wiki/%C4%90%E1%BB%91i_l%C6%B0u)pha trộn, thì sự lệch tỷ số này xảy ra trong thời gian dài, và dấu hiệu này được lưu giữ trong các tầng [trầm tích](/wiki/Tr%E1%BA%A7m_t%C3%ADch)biển. (Lynch-Stieglitz et al., 1995) [[20]](#cite_note-20)
Tổng số đồng vị carbon là 15, từ
8C đến 22C, trong đó 12 đồng vị là nhân tạo. Đồng vị có tuổi ngắn nhất là 8C, nó phân rã theo [bức xạ proton](/w/index.php?title=B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_proton&action=edit&redlink=1) và [phân rã alpha](/wiki/Ph%C3%A2n_r%C3%A3_alpha), có [chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) là 1,98739x10 −21 [s](/wiki/Gi%C3%A2y) . Đồng vị kích thích [21] 19C thể hiện tính chất của một hạt nhân halo, tức là bán kính của nó có thể lớn hơn đáng kể so với bán kính dự đoán nếu hạt nhân nguyên tử là một khối hình cầu có tỷ trọng không đổi. [[22]](#cite_note-22)
### Hình thành trong các ngôi sao[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=6)]
Cacbon đã không được tạo ra trong
[Vụ Nổ Lớn](/wiki/V%E1%BB%A5_N%E1%BB%95_L%E1%BB%9Bn) vì thiếu các yếu tố cần thiết cho sự va chạm ba của các hạt alpha (hạt nhân [heli](/wiki/Heli)) để sản xuất nó. Vũ trụ đầu tiên được mở rộng ra và bị làm nguội quá nhanh để điều này có thể xảy ra. Tuy nhiên, nó được sản xuất trong tâm của các ngôi sao trong [nhánh ngang](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83u_%C4%91%E1%BB%93_H-R&action=edit&redlink=1), ở đó các ngôi sao chuyển hóa nhân [heli](/wiki/Heli) thành cacbon bằng các cách thức của [quy trình ba-alpha](/w/index.php?title=Quy_tr%C3%ACnh_ba-alpha&action=edit&redlink=1). Nó cũng đã được tạo ra trong các trạng thái nguyên tử phức tạp.
### Chu trình cacbon[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=7)]
Trong các điều kiện trên Trái Đất, sự chuyển biến từ một nguyên tố này thành một nguyên tố khác là rất hiếm. Dù vậy, hàm lượng cacbon trên Trái Đất là không đổi. Do đó, các quá trình sử dụng cacbon phải tiêu thụ nó ở một nơi và thải ra ở một nơi khác. Những cách mà cacbon di chuyển trong môi trường tạo thành một chu trình gọi là
[chu trình cacbon](/wiki/Chu_tr%C3%ACnh_cacbon). Một phần của sinh khối này được độn vật tiêu thụ, trong khi một lượng cacbon được động vật thảy ra ở dạng cacbon đi-ô-xít. Chu trình cacbon được xem là phức tạp hơn vòng tuần hoàn ngắn này; ví dụ như cacbon điôxít bị hòa tan trong các đại dương; thực vật chất hoặc xác động vật có thể hình thành nên [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) hoặc [than](/wiki/Than_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), nếu đốt chúng sẽ thải ra cacbon. [[23]](#cite_note-23) [[24]](#cite_note-24)
## Ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=8)]
Cacbon là các thành phần thiết yếu cho mọi sự sống đã biết, và không có nó thì sự sống mà chúng ta đã biết không thể tồn tại (Xem
[Sự sống phi cacbon](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng_phi_cacbon&action=edit&redlink=1)). Việc sử dụng kinh tế chủ yếu của cacbon là trong dạng các hiđrôcacbon, chủ yếu là các [nhiên liệu hóa thạch](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u_h%C3%B3a_th%E1%BA%A1ch) như [than](/w/index.php?title=Than_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1), khí [mêtan](/wiki/M%C3%AAtan) và [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) ( [xăng](/wiki/X%C4%83ng) [dầu](/wiki/D%E1%BA%A7u_h%E1%BB%8Fa)). Dầu mỏ được sử dụng trong [công nghiệp hóa dầu](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) để sản xuất ra các sản phẩm như [xăng](/wiki/X%C4%83ng) và [dầu hỏa](/wiki/D%E1%BA%A7u_h%E1%BB%8Fa), thông qua các quy trình [chưng cất](/wiki/Ch%C6%B0ng_c%E1%BA%A5t) trong [lọc dầu](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Dc_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1). Dầu mỏ cũng là nguồn nguyên liệu cho nhiều chất hữu cơ tổng hợp khác, rất nhiều trong số chúng gọi chung là các [chất dẻo](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_d%E1%BA%BBo) (plastic).
### Các ứng dụng khác[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=9)]
- Đồng vị
[Cacbon-14](/wiki/Cacbon-14)được phát hiện vào ngày [27 tháng 2](/wiki/27_th%C3%A1ng_2)năm [1940](/wiki/1940)và được sử dụng trong [định tuổi bằng đồng vị phóng xạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_tu%E1%BB%95i_b%E1%BA%B1ng_%C4%91%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B_ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1).
- Một số các thiết bị phát hiện sử dụng một lượng nhỏ
[đồng vị phóng xạ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B_ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1)của cacbon làm nguồn [bức xạ ion hóa](/wiki/B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_ion_h%C3%B3a)(Phần lớn các thiết bị như thế sử dụng đồng vị của [Americi](/wiki/Americi))
- Graphit kết hợp với
[đất sét](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t_s%C3%A9t)để tạo ra 'chì' sử dụng trong các loại [bút chì](/wiki/B%C3%BAt_ch%C3%AC).
- Kim cương được sử dụng vào mục đích trang sức hay trong các mũi khoan và các ứng dụng khác đòi hỏi độ cứng cao của nó.
- Cacbon được thêm vào quặng
[sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt)để sản xuất [gang](/wiki/Gang)và [thép](/wiki/Th%C3%A9p).
- Cacbon dưới dạng than chì được sử dụng như là các thanh
[điều tiết nơtron](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_ti%E1%BA%BFt_n%C6%A1tron&action=edit&redlink=1)trong các [lò phản ứng hạt nhân](/wiki/L%C3%B2_ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n).
- Graphit cacbon trong dạng bột, bánh được sử dụng như là than để
[đun nấu](/w/index.php?title=%C4%90un_n%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), bột màu trong [mỹ thuật](/wiki/M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt)và các sử dụng khác.
- Than hoạt tính được sử dụng trong y tế trong dạng bột hay viên thuốc để hấp thụ các chất độc từ hệ thống tiêu hóa hay trong các thiết bị thở.
Các thuộc tính hóa học và cấu trúc của các fulleren, trong dạng các
[cacbon ống nano](/wiki/%E1%BB%90ng_nan%C3%B4_c%C3%A1cbon), có ứng dụng đầy hứa hẹn trong các lĩnh vực mới phát sinh của công nghệ nano.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=10)]
Ít ai nghĩ sợi carbon (Carbon fiber – CF) được sáng chế vào năm 1879 bởi Thomas Edison và được coi là loại sợi tổng hợp cổ nhất của loài người, lại có giá trị lớn lao đến thế đối với sự phát triển khoa học kỹ thuật hiện đại. Ban đầu, nhà phát minh này đã sử dụng sợi carbon làm dây tóc của bóng đèn. Mặc dù lúc đó sợi sợi carbon không giống như sợi carbon ngày nay, nhưng chúng lại có sức chịu đựng đáng kể với nhiệt độ, điều này khiến cho sợi carbon trở thành ý tưởng không tồi cho các loại sợi dẫn điện.
Edison chế tạo sợi carbon dựa trên chất xenluloza gồm có cotton hoặc tre, hoàn toàn không giống như sợi carbon ngày nay làm từ dầu mỏ. Sự carbon hóa được tiến hành từ việc đốt cháy các sợi tre ở nhiệt độ cao trong môi trường tiêu chuẩn dưới sự kiểm soát chặt chẽ. Thomas Edison đã mất 40 giờ đốt cháy liên tục vật chất trên nhằm loại bỏ oxy, nitơ, hydro và chỉ giữ lại carbon để tạo ra những sợi carbon đầu tiên trên thế giới. Phương pháp chế tạo trên được gọi là “nhiệt phân” và vẫn được dùng trong thời đại ngày nay. Kết quả là những sợi tre được “carbon hóa” có khả năng chịu lửa và nhiệt độ cao – điều kiện cần thiết cho sự cháy sáng của dây tóc bóng đèn.
Về sau, đến tận những năm 1950 khả năng kéo giãn của sợi carbon mới được khám phá. Người đầu tiên được cho là tạo ra sợi carbon ngày nay có tên là Rayon. Ngày nay, sợi carbon hiện đại được sản xuất bởi một vật liệu có tên là polyacrylonitrile (PAN), đây cũng là nguyên liệu được sử dụng để sản xuất hầu hết khối lượng sợi carbon hiện tại.
## Sản xuất[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=11)]
### Than chì[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=12)]
Các mỏ than chì tự nhiên có giá trị thương mại xuất hiện nhiều nơi trên thế giới, nhưng các nguồn quan trọng nhất có giá trị kinh tế tập trung ở
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Brazil](/wiki/Brasil) và [Bắc Hàn](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Các mỏ than chì có nguồn gốc [biến chất](/wiki/%C4%90%C3%A1_bi%E1%BA%BFn_ch%E1%BA%A5t), được tìm thấy cùng với [thạch anh](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_anh), [mica](/wiki/Mica) và [feldspar](/wiki/Felspat) trong các đá phiến, [gneiss](/wiki/G%C6%A1nai) và cát kết và [đá vôi](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%C3%B4i) bị biến chất ở dạng thấu kính hoặc mạch, đôi khi có bề dày một mét hoặc lớn hơn. Các mỏ than chì ở [Borrowdale](/w/index.php?title=Borrowdale&action=edit&redlink=1), [Cumberland](/w/index.php?title=Cumberland&action=edit&redlink=1), [Anh](/wiki/Anh) đầu tiên có kích thước và độ tinh khiết (cho đến thế kỷ 19) đủ để làm các cây [bút chì](/wiki/B%C3%BAt_ch%C3%AC) bằng cách đơn giản là cưa chúng thành các que và lấp vỏ gỗ vào. Ngày nay, các mỏ than chì nhỏ hơn được khai thác bằng cách nghiền đá gốc và dùng phương pháp tuyển nổi để lấy than chì nhẹ hơn nổi trên mặt. [[25]](#cite_note-USGS-25)
Có ba loại than chì tự nhiên gồm: vô định hình, than chì lớp, và mạch. Than chì vô định hình có chất lượng thấp và phổ biến nhất. Khác với khoa học, trong công nghiệp "vô định hình" ở đây đê cập đến kích thước tinh thể rất nhỏ thay vì không có một cấu trúc tinh thể rõ ràng. Dạng vô định hình được sử dụng cho các sản phẩm than chì có giá trị thấp và là than chì có giá thấp nhất. Một lượng lớn các mỏ than chì vô định hình được phát hiện ở Trung Quốc, châu Âu, Mexico và Hoa Kỳ. Than chì Flake ít phổ biến hơn và có chất lượng cao hơn dạng vô định hình; nó có mặt ở dạng các tấm tách biệt được kết tinh trong đá biến chất. Than chì Flake có thể đắt gấp 4 lần dạng vô định hình. Flake chất lượng tốt có thể được xử lý thành than chì có thể giãn nở được dùng cho nhiều mục đích khác nhau như
[chất chống cháy](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_ch%E1%BB%91ng_ch%C3%A1y&action=edit&redlink=1). Các mỏ quan trọng nhất của dạng này được tìm thấy ở Áo, Brazil, Canada, Trung Quốc, Đức và Madagascar. Than chì dạng mạch là hiếm nhất, có giá trị nhất, và là loại than chì tự nhiên có chất lượng cao nhất. Nó xuất hiện ở các dạng mạch dọch theo các nơi tiếp xúc với đá xâm nhập, và loại thương mại được khai thác chỉ có tại Sri Lanka. [[25]](#cite_note-USGS-25)
Theo
[USGS](/wiki/C%E1%BB%A5c_Kh%E1%BA%A3o_s%C3%A1t_%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Hoa_K%E1%BB%B3), sản lượng than chì tự nhiên trên thế giới là 1,1 triệu tấn năm 2010, trong đó Trung Quốc là 800.00 tấn, Ấn Độ 130.000 tấn, Brazil 76.000 tấn, Bắc Hàn 30.000 tấn và Canada 25.000 tấn. Than chì không có nguồn gốc tự nhiên đã được khai thác ở Hoa Kỳ, nhưng 118.000 tấn than chì tổng hợp có giá trị khoảng 998 triệu USD đã được sản xuất năm 2009. [[25]](#cite_note-USGS-25)
### Kim cương[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=13)]
## Các hợp chất[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=14)]
### Hợp chất vô cơ[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=15)]
Các hợp chất chứa cacbon phổ biến liên quan đến các khoáng vật hoặc không chứa hydro hoặc flo được xem là một nhóm các
[hợp chất vô cơ](/wiki/H%E1%BB%A3p_ch%E1%BA%A5t_v%C3%B4_c%C6%A1) riêng biệt; tuy nhiên định nghĩa này là không cứng nhắc. Ôxít nổi tiếng nhất của cacbon là [cacbon điôxít](/wiki/Cacbon_%C4%91i%C3%B4x%C3%ADt), CO 2. Nó là thành phần nhỏ của [Khí quyển Trái Đất](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) , được sử dụng và sản sinh ra bởi các thực thể sống, và nó có mặt ở mọi nơi. Trong [26] [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc)nó tạo thành một lượng nhỏ [axít cacbonic](/wiki/Axit_cacbonic), H 2CO 3, nhưng giống như phần lớn các hợp chất với nhiều liên kết của các đơn nguyên tử ôxy trên một nguyên tử cacbon duy nhất là không bền. Thông qua trung gian này, các [[27]](#cite_note-27) [ion](/wiki/Ion) [cacbonat](/wiki/Cacbonat)ổn định hơn được tạo ra. Một số khoáng chất quan trọng là các cacbonat, nổi tiếng nhất là [canxít](/wiki/Canxit). [Cacbon đisulfua](/wiki/Cacbon_disulfua), CS 2, là tương tự.
Các ôxít khác là
[cacbon mônôxít](/wiki/Cacbon_m%C3%B4n%C3%B4x%C3%ADt), CO và cacbon subôxít không phổ biến lắm, C 3O 2. Cacbon mônôxít được tạo ra do sự cháy không hết, và nó là chất khí không màu, không mùi. Các phân tử đều có liên kết ba và là [phân cực](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD_ph%C3%A2n_c%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) thật sự, kết quả là chúng có xu hướng liên kết vĩnh cửu với các phân tử [hemoglobin](/wiki/Hemoglobin), vì thế khí này là một khí rất độc. [[28]](#cite_note-28) [[29]](#cite_note-29) [Xyanua](/wiki/Xyanua), CN -, có cấu trúc tương tự và có các tính chất rất giống với các ion [halua](/wiki/Natri_clorua); nitrua [xyanogen](/wiki/Xyanogen), (CN) 2, là tương tự. Ví dụ, nó có thể tạo thành phân tử [cyanogen](/w/index.php?title=Cyanogen&action=edit&redlink=1) nitrit (CN) 2), tương tự như halua 2 nguyên tử. Cá ôxít không phổ biến khác như [cacbon suboxit](/wiki/Cacbon_suboxit) (C 3O 2), [[30]](#cite_note-30) [dicacbon monoxit](/w/index.php?title=Dicacbon_monoxit&action=edit&redlink=1) không bền (C 2O), [[31]](#cite_note-31) [[32]](#cite_note-32) [cacbon trioxit](/w/index.php?title=Cacbon_trioxit&action=edit&redlink=1) (CO 3), [[33]](#cite_note-33) [[34]](#cite_note-34) [cyclopentanepenton](/w/index.php?title=Cyclopentanepenton&action=edit&redlink=1) (C 5O 5) [[35]](#cite_note-fatiadi-35) [cyclohexanehexon](/w/index.php?title=Cyclohexanehexon&action=edit&redlink=1) (C 6O 6), và [35] [mellitic anhydrit](/w/index.php?title=Mellitic_anhydrit&action=edit&redlink=1)(C 12O 9).
Khi phản ứng với các kim loại như
[tungsten](/wiki/Wolfram), cacbon tạo thành các [carbua](/w/index.php?title=Carbua&action=edit&redlink=1) (C 4–), hoặc [acetylua](/w/index.php?title=Acetylua&action=edit&redlink=1) (C2−2) từ đó tạo ra các hợp kim có nhiệt độ nóng chảy cao. các anion này cũng kết hợp với [metan](/wiki/M%C3%AAtan) và [acetylen](/wiki/Acetylen), cả hai đều là các axít rất yếu. Với độ âm điện 2,5, cacbon tạo nên các liên kết cộng hóa trị. Một vài cacbua có các ô mạng cộng hóa trị, giống như [36] [Cacborunđum](/wiki/Cacborun%C4%91um)(SiC), có cấu trúc tương tự [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng).
### Hợp chất với kim loại[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=16)]
Với các
[kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) mạnh cacbon tạo ra hoặc là các cacbua, C -, hoặc các axetylua, C 2 2-; các ion này có liên quan với [mêtan](/wiki/M%C3%AAtan) và [axetylen](/wiki/Axetylen), cả hai đều là các [axít](/wiki/Ax%C3%ADt) rất yếu. Trên tất cả, với độ điện âm 2,55, cacbon có xu hướng tạo ra các liên kết [cộng hóa trị](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B3a_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1). Một số cacbua là các lưới cộng hóa trị, giống như [cacborundum](/w/index.php?title=Cacborundum&action=edit&redlink=1), SiC, là chất giống với [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng).
### Mạch cacbon[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=17)]
Các hiđrôcacbon là một mạch của các nguyên tử cacbon, được bão hòa bởi các nguyên tử hiđrô. Các loại
[xăng dầu](/w/index.php?title=X%C4%83ng_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) có mạch cacbon ngắn. Các [chất béo](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o) có mạch cacbon dài hơn, và các loại [sáp](/wiki/S%C3%A1p) có mạch cacbon cực dài.
## Cảnh báo[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=18)]
Cacbon tương đối an toàn. Tuy nhiên, việc hít thở vào một lượng khói lớn chứa thuần túy
[bồ hóng](/wiki/B%E1%BB%93_h%C3%B3ng) có thể gây nguy hiểm. Cacbon có thể bắt lửa ở nhiệt độ cao và cháy rất mãnh liệt (như trong [Vụ cháy Windscale](/w/index.php?title=V%E1%BB%A5_ch%C3%A1y_Windscale&action=edit&redlink=1)).
Có nhiều hợp chất của cacbon là những chất độc chết người như các (
[xyanua](/wiki/Xyanua), CN -), hay [cacbon mônôxít](/wiki/Cacbon_m%C3%B4n%C3%B4x%C3%ADt), CO và một số các chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp khác.
## Điều chế[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=19)]
Cách để điều chế cacbon là dùng kim loại mạnh là nhôm hoặc ma-giê để khử một hợp chất oxit cacbon bất kì thành cacbon. Ví dụ:
- 2Al + 3CO → Al
2O 3+ 3C
- 2Mg + CO
2→ 2MgO + C
Sau đó cho hỗn hợp vào một dung dịch axit (không có tính ôxi hóa mạnh) như HCl, H
2SO 4 loãng để hòa tan Al 2O 3 hoặc MgO, còn lại cacbon không tan, ta lọc cacbon ra khỏi dung dịch. Ngoài ra có thể điều chế cacbon theo các phương trình sau nhưng hiệu suất không cao do khí hiđro rất dễ bay lên:
- CO + H
2↔ C + H 2O (Nhiệt độ khoảng 1050 độ C)
- CO + 3H
2→ CH 4↑ + H 2O (Chất xúc tác: Niken, 250 độ C)
- CO
2+ 4H 2→ CH 4↑ + 2H 2O (Xúc tác, nhiệt độ cao, áp suất cao)
- CH
4→ C + 2H 2↑ (Nhiệt độ trên 1000 độ C)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=20)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cacbon&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cacbon&action=edit§ion=21)] **Lide, D. R. biên tập (2005).** [^](#cite_ref-CRC_1-0) *CRC Handbook of Chemistry and Physics*(ấn bản 86). Boca Raton (FL): CRC Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8493-0486-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8493-0486-5).
- ^
**a** [Haaland, D (1976). “Graphite-liquid-vapor triple point pressure and the density of liquid carbon”.](#cite_ref-triple2_2-1) **ă** *Carbon* **14**: 357. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0008-6223(76)90010-5](//dx.doi.org/10.1016%2F0008-6223%2876%2990010-5).
- ^
**a** [Savvatimskiy, A (2005). “Measurements of the melting point of graphite and the properties of liquid carbon (a review for 1963–2003)”.](#cite_ref-triple3_3-1) **ă** *Carbon* **43**: 1115. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.carbon.2004.12.027](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.carbon.2004.12.027). [^](#cite_ref-4) [“Fourier Transform Spectroscopy of the System of CP”](http://bernath.uwaterloo.ca/media/36.pdf)(PDF). Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007. [^](#cite_ref-5) [“Fourier Transform Spectroscopy of the Electronic Transition of the Jet-Cooled CCI Free Radical”](http://bernath.uwaterloo.ca/media/42.pdf)(PDF). Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007. [^](#cite_ref-6) [“Carbon: Binary compounds”](http://www.webelements.com/webelements/elements/text/C/comp.html). Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Properties of diamond](http://www.ioffe.ru/SVA/NSM/Semicond/Diamond), Ioffe Institute Database [^](#cite_ref-8) [Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds](http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf), in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
- ^
**a** [Đặng Thái Minh, “Dictionnaire vietnamien - français. Les mots vietnamiens d’origine française”,](#cite_ref-Dictionnaire_vietnamien_-_français._Les_mots_vietnamiens_d’origine_française._Trang_78_9-1) **ă** *Synergies Pays riverains du Mékong*, n° spécial, năm 2011. ISSN: 2107-6758. Trang 78. **Chemistry Operations (ngày 15 tháng 12 năm 2003).** [^](#cite_ref-lanl_10-0) [“Carbon”](http://web.archive.org/web/20080913063402/http://periodic.lanl.gov/elements/6.html). Los Alamos National Laboratory. [Bản gốc](http://periodic.lanl.gov/elements/6.html)lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2008. **Greenville Whittaker, A. (1978). “The controversial carbon solid−liquid−vapour triple point”.** [^](#cite_ref-triple_11-0) *Nature* **276**(5689): 695–696. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1978Natur.276..695W](http://adsabs.harvard.edu/abs/1978Natur.276..695W). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/276695a0](//dx.doi.org/10.1038%2F276695a0). **Zazula, J. M. (1997).** [^](#cite_ref-12) [“On Graphite Transformations at High Temperature and Pressure Induced by Absorption of the LHC Beam”](http://lbruno.home.cern.ch/lbruno/documents/Bibliography/LHC_Note_78.pdf)(PDF). CERN. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2009. **Mark, Kathleen (1987).** [^](#cite_ref-13) *Meteorite Craters*. University of Arizona Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8165-0902-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8165-0902-6). [^](#cite_ref-isotopes_14-0) [“Carbon – Naturally occurring isotopes”](http://www.webelements.com/webelements/elements/text/C/isot.html). WebElements Periodic Table. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-15) [“Official SI Unit definitions”](http://www.bipm.org/en/si/base_units/). Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2007. **Brown, Tom (ngày 1 tháng 3 năm 2006).** [^](#cite_ref-16) [“Carbon Goes Full Circle in the Amazon”](http://www.llnl.gov/str/March06/Brown.html). Lawrence Livermore National Laboratory. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2007. **Bowman, S. (1990).** [^](#cite_ref-17) *Interpreting the past: Radiocarbon dating*. British Museum Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7141-2047-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7141-2047-2). Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)); Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)) **Libby, W. F. (1952).** [^](#cite_ref-18) *Radiocarbon dating*. Chicago University Press and references therein. **Westgren, A. (1960).** [^](#cite_ref-19) [“The Nobel Prize in Chemistry 1960”](http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1960/press.html). Nobel Foundation. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2007. [^](#cite_ref-20) [Lynch-Stieglitz et al. Past Ocean Dynamics](https://virtualoptions.agu.org/media/PP14B-03.+Past+Ocean+Dynamics+II,+Presented+By+Jean+Lynch-Stieglitz/0_7h5bzgk2) [^](#cite_ref-21) [“Use query for carbon-8”](http://barwinski.net/isotopes/query_select.php). barwinski.net. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2007. **Watson, A. (1999).** [^](#cite_ref-22) [“Beaming Into the Dark Corners of the Nuclear Kitchen”](http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/286/5437/28?ck=nck). *Science* **286**(5437): 28–31. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.286.5437.28](//dx.doi.org/10.1126%2Fscience.286.5437.28). **Falkowski, P.; Scholes, RJ; Boyle, E; Canadell, J; Canfield, D; Elser, J; Gruber, N; Hibbard, K; Högberg, P (2000). “The Global Carbon Cycle: A Test of Our Knowledge of Earth as a System”.** [^](#cite_ref-23) *Science* **290**(5490): 291–296. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2000Sci...290..291F](http://adsabs.harvard.edu/abs/2000Sci...290..291F). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11030643](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11030643). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.290.5490.291](//dx.doi.org/10.1126%2Fscience.290.5490.291). **Smith, T. M.; Cramer, W. P.; Dixon, R. K.; Leemans, R.; Neilson, R. P.; Solomon, A. M. (1993). “The global terrestrial carbon cycle”.** [^](#cite_ref-24) *Water, Air, & Soil Pollution* **70**: 19–37. [doi](/wiki/DOI): [10.1007/BF01104986](//dx.doi.org/10.1007%2FBF01104986).
- ^
**a** **ă** **â** [USGS Minerals Yearbook: Graphite, 2009](http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/graphite)and Graphite: Mineral Commodity Summaries 2011 **Levine, Joel S.; Augustsson, Tommy R.; Natarajan, Murali (1982). “The prebiological paleoatmosphere: stability and composition”.** [^](#cite_ref-26) *Origins of Life and Evolution of Biospheres* **12**(3): 245–259. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1982OrLi...12..245L](http://adsabs.harvard.edu/abs/1982OrLi...12..245L). [doi](/wiki/DOI): [10.1007/BF00926894](//dx.doi.org/10.1007%2FBF00926894). **Loerting, T. và đồng nghiệp (2001). “On the Surprising Kinetic Stability of Carbonic Acid”.** [^](#cite_ref-27) *Angew. Chem. Int. Ed.* **39**(5): 891–895. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10760883](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10760883). [doi](/wiki/DOI): [10.1002/(SICI)1521-3773(20000303)39:5<891::AID-ANIE891>3.0.CO;2-E](//dx.doi.org/10.1002%2F%28SICI%291521-3773%2820000303%2939%3A5%3C891%3A%3AAID-ANIE891%3E3.0.CO%3B2-E). **Haldane J. (1895).** [^](#cite_ref-28) [“The action of carbonic oxide on man”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1514663). *Journal of Physiology* **18**(5–6): 430–462. [PMC](/wiki/PubMed_Central) [1514663](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1514663). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16992272](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16992272). **Gorman, D.; Drewry, A.; Huang, Y. L.; Sames, C. (2003). “The clinical toxicology of carbon monoxide”.** [^](#cite_ref-29) *Toxicology* **187**(1): 25–38. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12679050](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12679050). [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0300-483X(03)00005-2](//dx.doi.org/10.1016%2FS0300-483X%2803%2900005-2). [^](#cite_ref-30) [“Compounds of carbon: carbon suboxide”](http://www.webelements.com/webelements/compounds/text/C/C3O2-504643.html). Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2007. **Bayes, K. (1961). “Photolysis of Carbon Suboxide”.** [^](#cite_ref-31) [Journal of the American Chemical Society](/w/index.php?title=Journal_of_the_American_Chemical_Society&action=edit&redlink=1) **83**(17): 3712–3713. [doi](/wiki/DOI): [10.1021/ja01478a033](//dx.doi.org/10.1021%2Fja01478a033). **Anderson D. J.; Rosenfeld, R. N. (1991). “Photodissociation of Carbon Suboxide”.** [^](#cite_ref-32) [Journal of Chemical Physics](/wiki/Journal_of_Chemical_Physics) **94**(12): 7852–7867. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1991JChPh..94.7857A](http://adsabs.harvard.edu/abs/1991JChPh..94.7857A). [doi](/wiki/DOI): [10.1063/1.460121](//dx.doi.org/10.1063%2F1.460121). **Sabin, J. R.; Kim, H. (1971). “A theoretical study of the structure and properties of carbon trioxide”.** [^](#cite_ref-33) [Chemical Physics Letters](/w/index.php?title=Chemical_Physics_Letters&action=edit&redlink=1) **11**(5): 593–597. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1971CPL....11..593S](http://adsabs.harvard.edu/abs/1971CPL....11..593S). [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0009-2614(71)87010-0](//dx.doi.org/10.1016%2F0009-2614%2871%2987010-0). **Moll N. G., Clutter D. R., Thompson W. E. (1966). “Carbon Trioxide: Its Production, Infrared Spectrum, and Structure Studied in a Matrix of Solid CO** [^](#cite_ref-34) 2”. *Journal of Chemical Physics* **45**(12): 4469–4481. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1966JChPh..45.4469M](http://adsabs.harvard.edu/abs/1966JChPh..45.4469M). [doi](/wiki/DOI): [10.1063/1.1727526](//dx.doi.org/10.1063%2F1.1727526).
- ^
**a** [Fatiadi, Alexander J.; Isbell, Horace S.; Sager, William F. (1963).](#cite_ref-fatiadi_35-1) **ă** [“Cyclic Polyhydroxy Ketones. I. Oxidation Products of Hexahydroxybenzene (Benzenehexol)”](http://nvl.nist.gov/pub/nistpubs/jres/067/2/V67.N02.A06.pdf)(PDF). *Journal of Research of the National Bureau of Standards A: Physics and Chemistry* **67A**(2): 153–162. [doi](/wiki/DOI): [10.6028/jres.067A.015](//dx.doi.org/10.6028%2Fjres.067A.015). **Pauling, L. (1960).** [^](#cite_ref-36) *The Nature of the Chemical Bond*(ấn bản 3). Ithaca, NY: Cornell University Press. tr. 93. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8014-0333-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8014-0333-2).
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Accept-Ranges: bytes

Content-Language: vi


text:
Chiều 15/8, Công an tỉnh Bình Dương cho biết, qua dấu vết hiện trường cùng lời khai nhân chứng, cơ quan điều tra nghi ngờ là một vụ tự gây án. Anh Đinh Khắc Tú (42 tuổi) có thể đã dùng súng bắn chết chị Bùi Liên Thời (38 tuổi) rồi tự sát.
Tại hiện trường, cơ quan điều tra thu được 3 đầu đạn bắn xuyên ra ngoài và 7 vỏ đạn còn trong xe. "Quá trình điều tra nếu làm rõ được hành vi giết người rồi tự sát của anh Tú, cơ quan công an cũng sẽ không ra quyết định khởi tố vụ án vì thủ phạm đã chết", lãnh đạo Công an tỉnh Bình Dương cho biết.
Theo gia đình chị Thời, chị đang là giám đốc một công ty bao bì ở quận Gò Vấp và là một doanh nhân giỏi. Khoảng 4 năm trước, chồng chị chết vì bệnh hiểm nghèo, để lại 2 con nhỏ. Hai năm sau, con út của chị cũng qua đời do bị nước cuốn. Hiện chị còn người mẹ già ở quê Hà Nội. Về mối quan hệ với anh Tú, nhiều bạn bè của chị Thời khẳng định hai người không có quan hệ tình cảm mà chỉ là đối tác làm ăn.
Trong khi đó, cung cấp cho cơ quan điều tra, vợ anh Tú cho biết chồng và chị Thời có quan hệ tình cảm. Chị đã nhiều lần khuyên nhủ hai người chấm dứt nhưng không có kết quả. Dạo gần đây anh Tú qua Campuchia đánh bài, vay nợ hơn một tỷ đồng và cầm giấy tờ ôtô. Vài hôm trước, anh Tú nói vợ vay tiền ngân hàng để trả nợ.
"Anh ấy rời khỏi nhà sáng 14/8. Tối qua, không thấy về, tôi liên tục gọi cho chồng và Thời nhưng cả hai không bắt máy. Đến khuya cùng ngày, tôi tiếp tục gọi và nhắn tin cho cả hai nhưng không ai trả lời", bà nói.
Theo đánh giá của những người thân quen, anh Tú cũng là doanh nhân thành đạt, chuyên kinh doanh trong lĩnh vực hạt nhựa, cung cấp cho các doanh nghiệp ở Bình Dương.
Trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Viết Đấu, Tổ phó khu phố cũng là người thân vợ chồng anh Tú cho biết, vợ chồng anh Tú cưới nhau cách nay gần 20 năm, hiện con trai 15 tuổi và bé gái 10 tuổi. Sau khi sinh đứa con đầu, anh Tú đi lao động nước ngoài vài năm. Trở về nước, anh mở công ty tại nhà, còn vợ lo chăm con. "Hai vợ chồng sống hòa đồng với hàng xóm, không xích mích với ai", ông Đấu khẳng định.
Hơn một tháng trước, vợ anh Tú có dẫn hai con đi du lịch vài tuần ở Hà Nội và mới trở về nhà. "Lần cuối tôi gặp anh Tú là sáng thứ hai vừa qua. Lúc đó, anh ấy đang đứng trước nhà cùng vợ và các con, họ nói chuyện vui vẻ. Nghe tôi bảo là còn chưa trả cái máy khoan đã mượn thì anh ấy cười", ông Đấu kể.
Anh Tú còn người em gái ở cùng mẹ già ngoài Hà Nội. Chiếc ôtô Fortuner được anh mua cách nay khoảng 3 năm. Anh đi làm sớm và tối về nhà, thi thoảng cũng qua đêm ở ngoài.
"Ngoài công việc, anh Tú còn rất đam mê chơi thể thao, trong đó thường xuyên đánh quần vợt. Cách đây vài tháng, anh có tâm sự với tôi là công việc làm ăn đang gặp khó khăn vì vụ bạo động ở Bình Dương", ông Đấu cho biết thêm.
Cơ quan điều tra đã bàn giao thi thể anh Tú cho gia đình an táng. Còn chị Thời được đưa về nhà lạnh của Bệnh viện 175 TP HCM đợi người thân từ Hà Nội vào nhận.
Nguyệt Triều - An Nhơn

markdown:
Chiều 15/8, Công an tỉnh Bình Dương cho biết, qua dấu vết hiện trường cùng lời khai nhân chứng, cơ quan điều tra nghi ngờ là một vụ tự gây án. Anh Đinh Khắc Tú (42 tuổi) có thể đã dùng súng bắn chết chị Bùi Liên Thời (38 tuổi) rồi tự sát.
Tại hiện trường, cơ quan điều tra thu được 3 đầu đạn bắn xuyên ra ngoài và 7 vỏ đạn còn trong xe. "Quá trình điều tra nếu làm rõ được hành vi giết người rồi tự sát của anh Tú, cơ quan công an cũng sẽ không ra quyết định khởi tố vụ án vì thủ phạm đã chết", lãnh đạo Công an tỉnh Bình Dương cho biết.
Theo gia đình chị Thời, chị đang là giám đốc một công ty bao bì ở quận Gò Vấp và là một doanh nhân giỏi. Khoảng 4 năm trước, chồng chị chết vì bệnh hiểm nghèo, để lại 2 con nhỏ. Hai năm sau, con út của chị cũng qua đời do bị nước cuốn. Hiện chị còn người mẹ già ở quê Hà Nội. Về mối quan hệ với anh Tú, nhiều bạn bè của chị Thời khẳng định hai người không có quan hệ tình cảm mà chỉ là đối tác làm ăn.
|
|![]()
|
|
Cơ quan công an nghi ngờ đây là một vụ tự sát. Ảnh:
Trong khi đó, cung cấp cho cơ quan điều tra, vợ anh Tú cho biết chồng và chị Thời có quan hệ tình cảm. Chị đã nhiều lần khuyên nhủ hai người chấm dứt nhưng không có kết quả. Dạo gần đây anh Tú qua Campuchia đánh bài, vay nợ hơn một tỷ đồng và cầm giấy tờ ôtô. Vài hôm trước, anh Tú nói vợ vay tiền ngân hàng để trả nợ.
"Anh ấy rời khỏi nhà sáng 14/8. Tối qua, không thấy về, tôi liên tục gọi cho chồng và Thời nhưng cả hai không bắt máy. Đến khuya cùng ngày, tôi tiếp tục gọi và nhắn tin cho cả hai nhưng không ai trả lời", bà nói.
Theo đánh giá của những người thân quen, anh Tú cũng là doanh nhân thành đạt, chuyên kinh doanh trong lĩnh vực hạt nhựa, cung cấp cho các doanh nghiệp ở Bình Dương.
Trao đổi với
*VnExpress, *ông Nguyễn Viết Đấu, Tổ phó khu phố cũng là người thân vợ chồng anh Tú cho biết, vợ chồng anh Tú cưới nhau cách nay gần 20 năm, hiện con trai 15 tuổi và bé gái 10 tuổi. Sau khi sinh đứa con đầu, anh Tú đi lao động nước ngoài vài năm. Trở về nước, anh mở công ty tại nhà, còn vợ lo chăm con. "Hai vợ chồng sống hòa đồng với hàng xóm, không xích mích với ai", ông Đấu khẳng định.
Hơn một tháng trước, vợ anh Tú có dẫn hai con đi du lịch vài tuần ở Hà Nội và mới trở về nhà. "Lần cuối tôi gặp anh Tú là sáng thứ hai vừa qua. Lúc đó, anh ấy đang đứng trước nhà cùng vợ và các con, họ nói chuyện vui vẻ. Nghe tôi bảo là còn chưa trả cái máy khoan đã mượn thì anh ấy cười", ông Đấu kể.
Anh Tú còn người em gái ở cùng mẹ già ngoài Hà Nội. Chiếc ôtô Fortuner được anh mua cách nay khoảng 3 năm. Anh đi làm sớm và tối về nhà, thi thoảng cũng qua đêm ở ngoài.
"Ngoài công việc, anh Tú còn rất đam mê chơi thể thao, trong đó thường xuyên đánh quần vợt. Cách đây vài tháng, anh có tâm sự với tôi là công việc làm ăn đang gặp khó khăn vì vụ bạo động ở Bình Dương", ông Đấu cho biết thêm.
Cơ quan điều tra đã bàn giao thi thể anh Tú cho gia đình an táng. Còn chị Thời được đưa về nhà lạnh của Bệnh viện 175 TP HCM đợi người thân từ Hà Nội vào nhận.
**Nguyệt Triều - An Nhơn**

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Wed, 24-Jan-2018 22:28:44 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Việc Tập đoàn FLC do ông Trịnh Văn Quyết làm Chủ tịch HĐQT vừa có quyết định thành lập Công ty TNHH Hàng không Tre Việt để tiến tới lấn sân sang lĩnh vực hàng không thì đúng là chuyện hài của thế kỷ, vì đầu tư vào hàng không thường là rất tốn kém về vốn tự có và thường là phải do đối tác cấp máy bay như Boeing Co (NYSE: BA), hay Airbus SE (EPA: AIR) cùng chính phủ quốc gia đó bão lãnh, còn thuê may bay thương mại thì rất khó ai đảm bảo cả. Vì đầu tư vào hàng không cần vốn hóa lớn, minh bạch và chi phí bảo hiểm lớn,.. đó là vốn liếng ban đầu của công ty này có mười mấy tỷ VND và phải đổi tên nhiều lần, và chỉ nổi lên gần đây khi giá cổ phiếu thổi lên hơn 1000% chỉ có thời gian rất ngắn vì đầu tư vào các dự án đất rất mờ ảo là “đất vàng”, đất của quốc gia, thậm chí là đất của trụ sở Thành ủy, HĐND, UBND TP Hạ Long mà Tập đoàn FLC xin chủ trương xây dựng một tổ hợp tháp đôi 45-50 tầng tại vị trí đất vàng mà không muốn bỏ tiền ra mua mà đặt điều kiện xây trước chia tiền sau, đó là chỉ có ai có thế lực rất lớn mới liều lĩnh chống lưng cho FLC này làm chuyện đó.
Điều mà các quan chức Trung Quốc mong muốn là một thị trường chứng khoán tư bản không có khả năng thua lỗ lớn, điều có thể làm lung lay niềm tin vào uy tín và sự điều hành của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tuy nhiên, đó là một thị trường vẫn chưa một ai phát minh ra.
Như mọi lần, Bắc Kinh cũng nói rằng sự sụp đổ thị trường chứng khoán cực nhanh với mức độ thiệt hại nghiêm trọng đang xảy ra tại nước họ là do “thế lực thù địch nước ngoài”. Trong thực tế, vài năm gần đây, “thế lực thù địch nước ngoài” là cách giải thích duy nhất cho nhiều sự kiện chính trị-kinh tế bất ổn tại Trung Quốc. Việc gieo vào xã hội tư tưởng “thế lực thù địch nước ngoài” được thực hiện một cách có tính toán. Bộ trưởng giáo dục Viên Quý Nhân từng nói “những giáo viên và sinh viên trẻ (Trung Quốc) là mục tiêu chính của việc thâm nhập bởi thế lực nước ngoài”. Viện khoa học xã hội Trung Quốc (CASS) cho biết, “thế lực thù địch nước ngoài” luôn “đánh phá điên cuồng” và “tìm mọi cách bôi nhọ Trung Quốc” và “hạ uy tín đảng”…
Từ 2 bàn tay trắng với một khoảng thời gian không dài khi khởi nghiệp từ một cửa hàng sao chép đĩa lậu, bà Nguyễn Hồng Phương đã bằng cách nào tạo ra một đế chế với khối tài sản kếch sù (về số lượng thì chưa bằng 40 công ty như Hà Văn Thắm, nhưng chất lượng, ít ra là về vốn thì hơn hẳn), trong đó phát sinh hàng loạt các nghi vấn liên quan đến việc thâu tóm thị trường bất động sản?
Theo thống kê của tạp chí Forbes của Mỹ công bố về danh sách những tỷ phú của thế giới, có tên một người Việt Nam – ông Phạm Nhật Vượng sinh năm 1968 – đã trở thành tỷ phú đầu tiên của Việt Nam trong vài năm qua. Ông Phạm Nhật Vượng được giới thiệu là Chủ tịch Hội Đồng Quản Trị Tập đoàn Vingroup (VIC) với tài sản trị giá 1,6 tỷ Mỹ Kim.
Thanh khoản chiều nay cao vọt với hàng loạt mã giảm sàn trong cơn lốc tranh nhau rút về tiền mặt...
VN-Index rơi gần như thẳng đứng trong phiên chiều.
Tác động của nợ xấu đến đâu? Hiện tổng dư nợ của hệ thống ngân hàng khoảng 2,8 triệu tỉ đồng, tương đương 135 tỉ đô la Mỹ, bằng 135% GDP. Với lãi suất 15%/năm, mỗi năm nền kinh tế phải trả lãi 420.000 tỉ đồng, tức 20 tỉ đô la Mỹ để tạo ra 100 tỉ đô la Mỹ GDP. Có doanh nghiệp nào, nhà sản xuất nào kiếm được lợi nhuận mức đó để trả lãi vay? Không trả được, nợ sẽ phình dần ra.
Những đồng tiền lẻ 100, 200 đồng đã trở thành “cổ vật”. Lạm phát đã khiến chúng không thể mua bất cứ thứ gì, kể cả một cốc trà đá, một mớ rau, hay một gói tăm người mù. Trừ… cổ phiếu.
Tổ chức đánh giá tín nhiệm Standard & Poor’s (S&P) vừa cải thiện mức đánh giá rủi ro quốc gia đối với ngành ngân hàng (BICRA) của Việt Nam. Cùng với đó, 3 ngân hàng thương mại của Việt Nam cũng vừa được tổ chức này nâng hạng tín nhiệm.
Ông Hoàng nói: "Ngay lúc này chúng ta có những vấn đề lớn về thị trường nhà đất và sự liên hệ giữa thị trường nhà đất với thị trường chứng khoán và hệ thống ngân hàng. Những gì mà quí vị chứng kiến trong vài tuần qua chỉ là bề mặt của tảng băng."
Sau khi xây dựng hình ảnh, uy tín cho những công ty do mình “đẻ” ra, vào năm 2008 và 2010, ông Kiên nhiều lần phát hành trái phiếu của các công ty này, bán cho ngân hàng thu về hàng trăm tỉ đồng. Khoản tiền này ông Kiên giao cho người thân trong gia đình sử dụng để mua lại cổ phiếu của nhiều ngân hàng khác. Sau khi mua được cổ phiếu các ngân hàng khác, ông Kiên sử dụng chính số cổ phiếu này để thế chấp vay tiền ở ngân hàng mà mình đã bán trái phiếu để lấy tiền hoàn trả cho ngân hàng và sử dụng vào các mục đích cá nhân khác. Cơ quan điều tra tình nghi các khoản tiền mà ông Kiên đã vay mượn ngân hàng dưới hình thức như trên lên đến cả nghìn tỉ đồng. Hành vi này bị xác định là “kinh doanh trái phép” do những công ty của ông Kiên lập ra đều không có chức năng kinh doanh, đầu tư tài chính.
Không chỉ những mã cổ phiếu các ngân hàng mà ông Kiên nắm cổ phần như ACB và EIB bị bán tháo mà đà tháo chạy cũng lan ra trên khắp thị trường. Tổng cộng có 380 mã chứng khoán ‘đỏ sàn’ trên cả hai thị trường giao dịch ở Việt Nam, trong đó có hầu hết các mã chứng khoán chủ lực của thị trường.
Mã cổ phiếu ACB trên sàn Hà Nội chạm đáy trong phiên giao dịch hôm nay xuống còn 24.100 đồng. Tính chung toàn bộ số cổ phiếu ACB mất hơn 1.680 tỷ đồng giá trị.
Các mã chứng khoán của các ngành ngân hàng, khai khoáng, bất động sản và xây dựng bị tác động mạnh nhất.
“Rủi ro tiềm ẩn lớn nhất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện tại là vấn đề sổ sách thiếu minh bạch. Họ báo cáo với Ngân hàng Nhà nước một sổ, còn làm cho mình một sổ riêng. Đây là vấn đề báo động trong hệ thống ngân hàng về quản trị rủi ro”, chuyên gia tài chính độc lập, TS. Phạm Đỗ Chí nhìn nhận.
Khi mà nền kinh tế lâm trọng bệnh, khi người giàu nhất Việt Nam cũng khát tiền, việc nói về một “dấu hiệu khởi sắc cho thị trường chứng khoán”, hay cụ thể hơn, là sự phục hồi của các DN- không còn là lạc quan tếu. Nó giống hơn với sự nhạo báng.
Người giàu nhất Việt Nam năm 2007, ông Đặng Thành Tâm vừa đăng ký bán 22 triệu cổ phiếu SQC, với giá trị ước tính 1.400 tỉ đồng trong một trào lưu mà báo chí gọi là “đại gia đua nhau bán cổ phiếu, gom tiền tươi”.
Tuần rồi, chứng kiến tá lả những vụ đại gia bị kiện, bị cảnh báo. Quốc Cường Gia Lai của tay chơi kiêm đại gia Cường Đô La bị Sở giao dịch TP HCM đưa vào diện cảnh báo khi lợi nhuận sau thuế âm 39,83 tỷ đồng. Với một đại gia dám bỏ cỡ hai chục tỷ tậu “bò tót” Lamborghini Aventador thì 39 tỷ chả là cái thá gì, và rất có thể anh vẫn tươi cười đi dự đám cưới sắp tới của Tăng Thanh Hà, một mỹ nhân chuẩn bị kết hôn với… một đại gia không, hoặc chưa “gặp khó khăn”. Nhưng với những cổ đông nắm giữ cổ phiếu QCG thì lại khác. Mấy năm rồi chẳng phải thịt trường chứng khoán đang minh chứng giá trị giấy vụn cho những tấm cổ phiếu “giá cốc trà đá” đó sao.
REE bán toàn bộ 42 triệu cổ phiếu STB, công ty VNT bán toàn bộ hơn 33 triệu cổ phiếu OGC, Sacom bán toàn bộ 9,2 triệu cổ phiếu CSG...
Xu hướng ảm đạm của thị trường bất động sản suốt năm qua đã góp phần vào sự lao dốc không phanh của nhóm cổ phiếu bất động sản. Giá cổ phiếu của hầu hết các công ty bất động sản niêm yết đã giảm giá đến 80%.
Bố đã nhận thư của con. Bố hơi sốc khi biết tình hình của con từ một đại gia tài chính thành nhà buôn đồng nát. Bố đã tìm hiểu và thực sự không trách gì con. Tình hình của con nó giống đa số những nhà đầu tư chân chính khác khi cổ phiếu họ về giá 1, 2, 3. Trong thời điểm khó khăn này bố mong rằng con sẽ đứng vững và chờ đến khi có sóng hồi phục. Hãy đứng lên ở chỗ mình đã ngã xuống. Hãy coi chứng khoán là một thứ công việc chứ không phải cờ bạc để tìm đi cách riêng của mình. Nghề nào cũng có những thăng trầm, chứng khoán không ngoại lệ.
Với đà lạm phát phi mã như hiện nay có thể trong vài năm tới khó có ai tranh chức "quán quân" về lạm phát với ta. Cùng với các khoản tài trợ của các nhà đầu tư nước ngoài, hàng năm ta nhận về một khoản kiều hối gần cả chục tỷ đô Mỹ nhưng lạm phát vẫn cứ như cái xe container mất phanh. Và với mức lạm phát của nền kinh tế 18.12% thì Chính phủ đã không hoàn thành một trong các chỉ tiêu quan trọng mà Quốc hội giao... nền kinh tế Việt Nam nay vào hàng quán quân thế giới mà là quán quân về "lạm phát".
Chủ tịch tổ hợp kinh tế Hoàng Anh Gia Lai Ðoàn Nguyên Ðức đang lâm nguy vì mất trắng số tài sản trị giá 350 triệu đô la.
Do cổ phiếu mất giá mạnh nên tài sản của nhiều doanh nhân đã hao hụt vài nghìn tỷ đồng so với đầu năm nay.
Hà Nội mới đầu đông. Những đêm giá rét nhất vẫn còn ở phía trước. Không chừng, cái cảnh thê thảm của sàn chứng khoán Việt Nam lúc này cũng mới chỉ là khởi đầu của một mùa đông giá lạnh, thua lỗ, chán chường.
Đại tá Đinh Văn Toản, Phó giám đốc Công an Hà Nội cho rằng, hàng loạt vụ xù nợ gần đây có nguyên nhân do kinh doanh bất động sản, chứng khoán, vàng thua lỗ. Khi ngân hàng không cho vay, người dân đã tự huy động để trả vòng quanh cho nhau dẫn tới lãi mẹ đẻ lãi con.
Đầu tư lớn, trả lãi khủng, Huỳnh Thị Huyền Như còn được người trong giới nể bởi quan hệ rộng, huy động vốn dễ. Song, thị trường địa ốc và chứng khoán tụt dốc khiến chuyện làm ăn của nữ đại gia này đổ bể.
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và chèn đường dẫn (link) tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
Dân Luận

Server: cloudflare

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: __cfduid=d4d4504f4570fc633aaeb66944ccf2cc31516226301; expires=Thu, 17-Jan-19 21:58:21 GMT; path=/; domain=.danluan.org; HttpOnly; Secure

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Cache-Control: no-cache, must-revalidate


text:
- Nguồn vào 3 pha 50/60 Hz: 230/400
- Công suất: 12 KVA
- Cầu chì: 35/20 A
- Điện áp không tải U20: 20 ÷ 45 V
- Điều chỉnh bước: 20
- Phạm vi dòng hàn: 60-370 A
- Đường kính dây: 0.6 - 1.6 mm
- Kích thước: 1000mm x 415mm x 710mm
- Trọng lượng: 94 kg
- Chu kì làm việc ở 400C: 100%: 230 A, 60%: 300 A, 35%: 370 A

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
Xuất xứ
» Hàn Quốc
Xem theo danh sách
Xem thư viện
1 tấn Palang xích kéo tay DaeSan DSN1
Mã hàng : TAM-001-074
Giá : 2,275,000 VNĐ
1.5 tấn Palang xích kéo tay DaeSan DSN1.5
Mã hàng : TAM-015-075
Giá : 2,929,000 VNĐ
2 tấn Palang xích kéo tay DaeSan DSN2
Mã hàng : TAM-002-076
Giá : 3,750,000 VNĐ
3 tấn Palang xích kéo tay DaeSan DSN3
Mã hàng : TAM-003-077
Giá : 4,599,000 VNĐ
5 tấn Palang xích kéo tay DaeSan DSN5
Mã hàng : TAM-008-078
Giá : 6,875,000 VNĐ
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 028 3868 6666
Fax: 028 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Trụ sở tại Hà Nội:
Địa chỉ: 71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 024 3901 6666 - Fax: 024 3910 6666
Tắt [X]
Dụng cụ cầm tay
Chìa lục giác
|
Búa rìu
|
Cảo
|
Cờ lê mỏ lếch
|
Dụng cụ cắt
|
Dụng cụ dùng pin
|
Dụng cụ tổng hợp
|
Êtô
|
Kiềm
|
Ống đếu
|
Tuốt nơ vít
Dụng cụ dùng điện
Máy bào
|
Máy cắt
|
Máy chà nhám
|
Máy cưa
|
Máy đánh bóng
|
Máy đục bê tông
|
Máy khoan
|
Máy mài
|
Súng thổi hơi nóng
Thiết bị điện
Ampe kìm
|
Đo điện trở cách điện
|
Đồng hồ vạn năng
Dụng cụ đo chính xác
Máy đo khoảng cách
|
Dụng cụ cân bằng laser
|
Máy đo nhiệt độ
|
Máy đo độ ẩm
|
Thước kẹp caliper
|
Thước panme
Bảo hộ lao động
Bình chữa cháy
|
Nón | mặt nạ
|
Quạt công nghiệp
|
Thang
|
Quần áo bảo hộ
|
Găng tay bảo hộ
|
Giày ủng bảo hộ
Vận chuyển bảo quản
Con đội
|
Palăng | tời
|
Xe đẩy
|
Thùng đựng dụng cụ
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :136 - Tổng truy cập : 191,178,677
+ + + + + + + +
Dụng cụ cầm tay nhập khẩu
Dụng cụ điện cầm tay
Dụng cụ đo chính xác


text:
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 0102015284, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: 102 Thái Thịnh Phường Trung Liệt, Quận Đống Đa, Hà Nội - Chi nhánh Đà Nẵng: Số 31 Trần Phú, Hải Châu 1, Hải Châu, Đà Nẵng - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Trụ sở chính: 102 Thái Thịnh Phường Trung Liệt, Quận Đống Đa, Hà Nội - Chi nhánh Đà Nẵng: Số 31 Trần Phú, Hải Châu 1, Hải Châu, Đà Nẵng - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh

Server: Apache

Set-Cookie: u_nologin_id=1673156327; expires=Fri, 27-Apr-2018 22:46:14 GMT; path=/; httponly


text:
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 0102015284, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: 102 Thái Thịnh Phường Trung Liệt, Quận Đống Đa, Hà Nội - Chi nhánh Đà Nẵng: Số 31 Trần Phú, Hải Châu 1, Hải Châu, Đà Nẵng - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Trụ sở chính: 102 Thái Thịnh Phường Trung Liệt, Quận Đống Đa, Hà Nội - Chi nhánh Đà Nẵng: Số 31 Trần Phú, Hải Châu 1, Hải Châu, Đà Nẵng - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Poor_girl 05/02/2009 - 22:53