text:
Chiến-Lược
Biển Đ�ng
[ Home ] [ Tham-Luận Biển Đ�ng ] [ Bản-Đồ Nước Triệu km2 ] [ Nước Việt H�nh Chữ S ] [ Bản-Đồ Căn-Bản ] [ Hải-Giới Đ�ng-Bắc ] [ Hải-Phận Việt-Khmer ] [ BaoToBienDong ] [ Quan-Điểm Cambodia ] [ Cảng & Đảo Chiến-Lược ] [ Chi-Tiet Kỹ Thuật (tiếp theo) ] [ Chi-Tiet Kỹ Thuật ] [ C�ng H�m B�n Nước ] [ Giới Thiệu S�ch Bi�n Giới ] [ Hải Phận Triệu Km2 ] [ Hải Phận Triệu Km2 (Tiếp) ] [ Hải Phận Valencia ] [ T�iLiệu Ph�pL� ] [ Law of the Sea ] [ RVN WhitePaper75 ] [ Covington&Burling ] [ VN Sovereignty ] [ SRVN's View ] [ Taiwan Analysis ] [ HảiChiến TheoTrungCộng ] [ Ho�ngSa HảiChiến CTCT ] [ NguyễnNh�-Nghi�nCứu Ho�ngSa ]
�t nhiều Chi-tiết về
T�i-Liệu v� Kỹ-Thuật
Author:
Gary Richardson and
Peter Wittenberg
Height h1
m
km
nmi
mi
ft
yd
Height h2
Radar Horizon
Visual Horizon
Căn Cứ HQ Trung Cộng
North Sea Fleet (Beihai jiandui), Qingdao
(Quỳnh Đảo)
East Sea Fleet (Donghai jiandui), Ningpo
(Ninh-Phố)
South Sea Fleet (Nanhai jiandui),
Zhanjiang (Đạm-Giang)
Việt-Nam c� Gi� trị
g� đối với Mỹ
Việt Nam nếu c�n một ch�t gi� trị
g� đối với Mỹ, th�
kh�ng phải l� kinh
tế, ch�nh trị, t�i nguy�n, hay thị trường, m�
l� vị tr�
chiến lược ph�ng thủ
đối với �m mưu b�nh trướng của Trung cộng trong tương lai, chứ kh�ng phải
l� chiến lược chống
khủng bố trong nhất thờị Từ l�u Mỹ đ� �m thầm thực hiện một ph�ng tuyến chiến
lược từ Ấn �ộ qua Việt Nam tới Nhật Bản.
d�ng binh
cốt lấy nh�n h�a l�m gốc
Theo Ng� Tử,
đạo d�ng binh cốt lấy nh�n h�a l�m gốc, v� � Bất h�a trong nước th� kh�ng thể
ra qu�n. Bất h�a trong qu�n th� kh�ng thể ra trận. Bất h�a trong trận th� kh�ng
thể tiến chiến. Bất h�a trong chiến th� kh�ng thể quyết thắng.
Trung Quốc mua t�u Khu-Trục của
Nga
vnexpress.net/Vietnam/The-gioi/2002/01/3B9B7FC8/
Thứ s�u, 4/1/2002, 09:24 (GMT+7)
M�txcơva đ� k� thỏa thuận b�n th�m hai t�u khu trục cho
hải qu�n Trung Quốc,
h�m qua (3/1). Đ�y l� bước đi nối tiếp một hợp đồng th�nh c�ng trước đ� giữa hai
b�n.
Năm 2000, Nga đ� b�n hai t�u khu trục Sovremenny (được trang bị t�n lửa si�u �m
Moskit, c� khả năng đ�nh ch�m cả h�ng kh�ng mẫu hạm) cho Trung Quốc. Ph�a Bắc
Kinh đ� cấp tiền để ho�n tất việc đ�ng Sovremenny. Loại t�u khu trục n�y trước
kia được đ�ng ở Severnayawarf, St Petersburg, để phục vụ hải qu�n Li�n X�.
Sau đ�, Bắc Kinh ngỏ � muốn mua th�m hai t�u khu trục kh�c.
H�m 26/12, b�o Vedomosti (Nga) dẫn lời c�c nguồn tin qu�n sự cho biết, Matxcơva
sẽ cung cấp cho Trung Quốc c�c loại vũ kh� chống t�n lửa theo một hợp đồng trị
gi� 400 triệu USD. Số tiền n�y sẽ được trừ v�o khoản 1,42 tỷ USD m� Nga đ� vay
Trung Quốc trong năm 2000.
T� Đạt
Trung Quốc Mở Gọng Kềm Từ Bắc � Xuống Đ�ng Nam
http://nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=26811&z=12
Huỳnh Cao
Từ hợp t�c kinh tế với Nam Dương
nay Trung Quốc chuyển th�nh đối t�c chiến lược,
hợp t�c Quốc ph�ng . R� r�ng Trung Quốc đang b�m trụ Đ�ng Nam � t�m c�ch thay
ch�n Hoa Kỳ v� Nhật Bản . Do đ�, đ�ng sau nụ cười v� bắt tay ngoại giao với
Trung Quốc, Nam Dương v� c�c nước trong khu vực
kh�ng dấu được mối lo Trung Quốc trở th�nh một thế lực mới với nhiều tham vọng
kh�ng k�m nguy hiểm trong v�ng .
(Trung-Cộng- Phi-Luật T�n � CS
VietNam) Một c�ch cụ thể, từ thỏa thuận giữa ba quốc gia n�y th� c�c cuộc khảo
s�t chung sẽ được tiến h�nh trong 3 năm, tại c�c địa điểm được x�c định tọa độ
cụ thể, tr�n diện t�ch chung khoảng 143.000 c�y số vu�ng
. Thỏa thuận 3 nước vừa k� tại Manila, c�c l�nh đạo Bắc Kinh đ� b�nh luận cho
đ�y l� "một lựa chọn hợp la v� tất cả c�c b�n đều c� lợị" L�c c�n sinh thời Đặng
Tiểu B�nh đ� chủ trường giải quyết tranh chấp chủ quyền với c�c nước l�ng giềng
dựa tr�n m� thức "g�c tranh chấp qua một b�n để c�ng ph�t triển," được c�c l�nh
đạo Bắc Kinh hiện nay gọi l� "tr� tuệ ch�nh trị Đặng Tiểu B�nh."
Nước đang lo ngại nhất l� Nhật
Bản, đang c� tranh chấp với Trung Quốc về t�i nguy�n tr�n biển Đ�ng, vị thế
cường quốc kinh tế số 2 thế giới của m�nh bị đe dọa, v� chiếc ghế thường trực
Hội Đồng Bảo An m� Tokyo mơ ước từ l�u đang tan mộng dần. Chuyến đi T�n Đề Ly
của thủ tướng Nhật Junichiro Koizumi trong ng�y 28-04 để t�m đối t�c chiến lược
kể như chậm hơn Trung Quốc một bước .
Nhật Bản cảm thay c� đơn hơn bao giờ hết v� đồng minh chiến lược của m�nh l� Hoa
Kỳ c�n đang loay hoay giải quyết vấn đề Iraq v� v�ng bắc � .
L�nh đạo Cộng sản H� Nội bị Ba mặt
gi�p c�ng v� Tứ bề thọ nạn .
* Nguyễn Hữu Sơn
www.lmdcvn.org/lm/html/
1/- Ch�nh trị quần ch�ng: tứ bề thọ nạn
2/- Ch�nh trị quốc tế: ba mặt gi�p c�ng
Hiện nay, tr�n thế giới c� ba trung t�m quyền lực đang chia xẻ to�n cầu: Hoa
Kỳ, Trung Quốc, v� Li�n Hiệp �u Ch�u. Cả ba quyền lực n�y đều tấn c�ng nh�m l�nh
đạo đảng CS bảo thủ trong thời gian mấy th�ng vừa qua .
A/- Mặt gi�p c�ng thứ nhất: Trung Quốc
Từ nhiều năm nay, nh�m l�nh đạo CS xem Trung Quốc l� nước anh em c�ng chung
ho�n cảnh c� thể nương tựa được để bảo vệ chế độ x� hội chủ nghĩa. Thế nhưng
việc t�u Hải qu�n Trung Quốc bắn chết 9 ngư phủ VN, bắt đi 8 người v� g�y thương
t�ch cho 17 người kh�c đ� l�m cho CS H� Nội vỡ mộng v� l�ng t�ng . Thế nương tựa
vững chắc "m�i hở răng lạnh" với 16 chữ v�ng của t�nh hữu nghị đ� tan vỡ . Giờ
n�y răng đ� cắn m�i đổ m�u, mặc d� CSVN đ� k� Hiệp định nhượng cho Trung Quốc
khoảng 10 ng�n Km2 l�nh hải ở Vịnh Bắc Bộ, thế m� đ�n anh Trung Quốc vẫn chưa
vừa l�ng . Chỗ dựa của H� Nội b�y giờ trở th�nh chiếc bẫy bắt người n� lệ
B/- Mặt gi�p c�ng thứ hai: Hoa Kỳ
Ch�nh quyền Hoa Kỳ đ� cứng rắn đối với Việt Nam qua việc cho H� Nội thời hạn
3 th�ng để chứng tỏ cải thiện nh�n quyền v� tự do t�n gi�o . Hết thời hạn (hạn
ch�t l� 15/3/2005), Hoa kỳ sẽ cứu x�t v� c� thể xếp VN v�o danh s�ch c�c nước
cần đặc biệt quan t�m như những nước Cuba, Iran; c� thể đưa đến một số chế t�i
về kinh tế, trong khi nền kinh tế VN c�n non yểu v� đang cần viện trợ lẫn đầu tư
của c�c tổ chức t�i ch�nh quốc tế v� c�c c�ng ty tư bản. Đ�y l� một v�n b�i ảnh
hưởng đến sự tồn vong của Đảng CSVN .
C/- Mặt gi�p c�ng thứ ba: Li�n hiệp �u Ch�u
Ph�i đo�n Li�n Hiệp �u Ch�u đến H� Nội hội họp về hợp t�c kinh tế c� mang
theo một danh s�ch c�c t� nh�n ch�nh trị v� t� nh�n lương t�m để đ�i CS H� Nội
thả họ ra . Đ�y l� một điều kiện để hợp t�c kinh tế v� viện trợ .
CS H� Nội đ� "chớp thời cơ " v� ưng thuận y�u s�ch của Li�n Hiệp �u Ch�u ngay.
V� vậy khi sắp thả c�c t� nh�n n�y, họ đ� th�ng b�o cho LHAC biết, nhưng kh�ng
th�ng b�o cho Hoa Kỳ.
CS H� Nội đ� tỏ ra ương ngạnh đối với c�c khuyến c�o của Hoa Kỳ v� đ� bỏ lỡ
những cơ hội cho sự hợp t�c tốt đẹp để đưa đất nước tiến l�n .
Trong khi đối với Li�n Hiệp �u Ch�u th� kh�c. CS H� Nội kh�ng coi LHAC l� đế
quốc đầu sỏ, cho n�n mặt gi�p c�ng từ LHAC, H� nội coi l� dễ chịu hơn hết . Họ
"chớp thời cơ" v� ưng thuận nghe theo m� kh�ng cảm thấy bị mất mặt như đối với
Hoa Kỳ . Từ đ�y, ch�ng ta c� thể thấy LHAC sẽ l� người hợp t�c v� th�c đẩy CSVN
d�n chủ h�a c� hiệu quả hơn l� Hoa Kỳ . D� sao đi nữa, l�nh đạo đất nước m� đợi
đến đường c�ng, l�m v�o bế tắc, hết đường đi, mới chịu chọn con đường th�ch hợp
để đi ra th� thiệt l� tệ hại cho đất nước v� xấu hổ cho d�n tộc Việt th�ng minh
!
Nguyễn Hữu Sơn
S�ng kiến An ninh
Container
V�ng biển ph�a Nam Trung Quốc đ�ng vai tr� ch�nh trong nền
kinh tế v� an ninh phần lớn của to�n cầu v� đ� l� l� do tại sao Hoa Kỳ ch� t�m
kiểm so�t khu vực n�y chặt chẽ hơn nữa. C� 6 quốc gia trong v�ng ph�a nam biển
Trung Hoa c� chung bi�n giới biển, nơi hải lộ c� 60% t�u chở dầu v� 50% t�u chở
h�ng ho� của thế giới th�ng thương.
Gi�m s�t v� theo d�i việc kiểm so�t an ninh
Gi�o sư khoa học ch�nh trị David Rosenberg
Cho đến nay đ� c� c� 18 trong số 20 hải cảng nước ngo�i
được Cơ quan Quan Thuế Hoa Kỳ cho l� cần ưu ti�n thực hiện, đ� tu�n thủ s�ng
kiến n�y, trong số đ� c� hai cảng lớn nhất l� Hồng K�ng v� Singapore. Thế th�
c�c quốc gia k� kết v�o chương tr�nh CSI phải l�m g� để tu�n h�nh quy định đ�.
�ng Rosenberg cho biết rằng trước hết họ phải chấp thuận
việc bổ nhiệm một vi�n chức thuế quan Hoa Kỳ gi�m s�t v� theo d�i việc kiểm so�t
an ninh. Rồi họ c�n phải trang bị m�y d� tất cả những kiện h�ng.
Việc kiểm so�t kh�ng những d� t�m v� kh� sinh ho� hay c�c
lọai v� kh� qui ước m� c�n cả những lọai ph�ng xạ, c�c lọai ma t�y tr�i ph�p,
c�c m�n kh�c cần quan t�m. Sau đ� họ phải lập danh s�ch điện tử ghi lại những g�
nằm trong c�c container đ� cho Hoa Kỳ v� tiếp tục n�ng cấp c�c biện ph�p đ� theo
những ti�u chuẩn sau n�y được loan b�o.
S�ng kiến Cấm phổ biến v� kh�
Biện ph�p an ninh thứ nh�, được biết dưới t�n gọi tắt l�
PSI tức S�ng kiến Cấm phổ biến v� kh�, được ban h�nh v�o th�ng 9 năm 2003. Biện
ph�p n�y chủ yếu l� nhằm tịch thu c�c lọai v� kh� c� khả năng hủy diệt lớn v�
c�c lọai kỹ thuật li�n quan, tr�n đường biển cũng như đường h�ng kh�ng, trước
khi ch�ng rơi v�o tay qu�n khủng bố hay những xứ bảo trợ cho khủng bố.
�ng Rosenberg giải th�ch: �Một biện ph�p nữa được ch�nh
phủ Bush đưa ra l� t�m c�ch lấy tin tức về những chuyến h�ng khả nghi rồi cho
lệnh chận bắt giữ c�c t�u h�ng khả nghi để kh�m x�t. Ngo�i ra c�n khuyến kh�ch
tất cả những nước tham dự cải tiến luật lệ của họ theo hướng dẫn tổng qu�t về
những chất liệu cần cấm phổ biến�.
Bạn nghĩ g� về vấn đề n�y? Xin email về
Vietnamese@www.rfa.org
�ng TrầnXu�nNam
Sự va chạm với một số nước trong v�ng Ch�u �
www.rfa.org/vietnamese/in_depth/ 2005/03/03/China_energy_ressources_TSNam
Hỏi: Gần đ�y, người ta n�i nhiều đến những va
chạm giữa Trung Quốc v� một số nước trong v�ng Ch�u �, những nư�c n�y l� những
nước n�o?
��p: Trung Quốc đ� t�m c�ch bắc cầu ở khắp
mọi nơi. Ở Trung Đ�ng th� Trung Quốc đầu tư nhiều v�o Iran, Saudi Arabia v� đặt
mua d�i hạn của Iran v� Saudi Arabia cả h�ng trăm triệu dầu th� v� dầu kh�.
Trung Quốc cũng gh� ch�n v�o Sudan v� Nigeria ở Ch�u Phi,
đồng thời cũng vươn d�i tay tới những nước ở Nam Mỹ như Brazil v� Venezuela. Đặt
li�n hệ với những nước đ� th� l�m sao m� kh�ng đụng chạm tới quyền lợi kinh tế
hay quan t�m chiến lược
của Hoa Kỳ?
Trước hết l� sự đụng độ với Nhật Bản về cả hai mặt ch�nh
trị v� chiến lược.
Như mọi người đ� biết về mặt kinh tế th� l�c n�y l� trường hợp đ�i b�n lưỡng
lợi. Nhật Bản đầu tư nhiều v�o Trung Quốc v� cũng b�n nhiều mặt h�ng cho Trung
Quốc như th�p v� dụng cụ m�y m�c, nhưng đ� l� điều c� lợi cho cả hai b�n, nhưng
về mặt ch�nh trị v� chiến
lược th� người ta cũng thấy l� Nhật Bản đ� phản đối việc Trung Quốc
cho một tầu ngầm nguy�n tử x�m phạm hải phận của Nhật Bản (v� Trung Quốc đ� l�n
tiếng xin lỗi) cũng như Nhật Bản đ� phản đối những chiếc tầu t�m dầu của Trung
Quốc tiến v�o v�ng những quần đảo Senkaku, ph�a Bắc Đ�i Loan m� Nhật Bản cho l�
của m�nh.
.. V� những nước trong v�ng ��ng Nam �
Trước hết phải n�i đến sự phản đối của Việt Nam khi được
biết l� Trung Quốc đ� thỏa thuận với Philippines để khởi sự một chương tr�nh t�m
dầu ngay tại v�ng biển xung quanh quần đảo Trường Sa, v� đ� cho một đo�n tầu với
d�n khoan đi s�u v�o hải phận Việt Nam để t�m dầu.
Rồi tiếp đến lại l� sự phản đối của Trung Quốc v� Việt Nam
đ� tổ chức đường bay v� những chuyến bay cho kh�ch du lịch tới quần đảo Trường
Sa, v� đ� cho PetroVietnam mở cuộc đấu thầu t�m dầu tại v�ng hải phận Bắc Bộ để
cho những h�ng dầu quốc tế dự thầu. V� sau ch�t l� vụ mới đ�y, tầu của Hải Qu�n
Trung Quốc đ� bắn v� giết hại ngư d�n Việt Nam một c�ch ttrắng trợn tại miền
ngo�i khơi bờ biển miền Trung Việt Nam.
Quần đảo Trường Sa?
��p: Thưa, 80% nguy�n liệu m� Trung Quốc v�
Nhật Bản mua từ miền Trung Đ�ng đều phải qua eo biển Malacca để v�o biển Nam
Hải. Đ�y l� con đường th�ng thương kh�ng c� kh�ng được đối với hai nước n�y.
Người ta c� thể tưởng tượng trong một cuộc xung đột giữa Hoa Lục v� Đ�i Loan,
Hoa Kỳ phong tỏa đường biển tiếp tế v� bịt k�n eo biển Malacca th� thấy ngay gi�
trị chiến lược của
v�ng eo biển n�y.
Hỏi: V� c� phải v� vậy m� Trung Quốc nhất
quyết chiếm hữu Truờng Sa để rồi từ đ� sẽ t�m c�ch bảo đảm được thủy lộ Malacca
kh�ng bị bế tắc?
��p: Trện thực tế th� đ�ng như thế. Trung
Quốc bề ng�ai n�i l� hợp t�c hữu nghị v�n v�n, nhưng thực ra rất cần đến dầu
kh�. Ở Truờng Sa th� lại c�n nhu cầu giao th�ng chiến lựơc qua eo biển Malacca
v� ph�a nam biển Đ�ng,
chưa kể đến những giếng dầu c� thể c� quanh Trường Sa.
N�i t�m lại, nhu cầu về năng lượng của Trung Quốc, tuy bề
ngo�i chỉ l� một vấn đề kinh tế trong thời đại mọi việc đều bị to�n cầu h�a,
nhưng tr�n thực tế l� cả một vấn đề
chiến lược lớn, li�n
hệ đến sự ổn định v� h�a b�nh của cả v�ng Ch�u �-Th�i B�nh Dương.
Vấn đề tranh chấp
biển Đ�ng
Phỏng vấn
Vũ Quang Việt
Cứ thử tưởng tượng Trung Quốc chỉ bằng Mỹ ở thời điểm như
hiện nay (chứ kh�ng phải to lớn hơn nhiều trong 45 năm sắp tới), tức l� Trung
Quốc c� GDP l� 10.000 tỷ US. Họ c� thể chi ti�u v�o quốc ph�ng đến mức 10% GDP
m� kh�ng sợ kinh tế bị ảnh hưởng mạnh. Với 1.000 tỷ US một năm, c�n cao hơn Mỹ
hiện nay, th� thế qu�n sự của Trung Quốc tr�n thế giới v� đặc biệt l� ở khu vực
Ch�u � Th�i B�nh Dương c� thể sẽ kh�c hẳn.
Họ đ� tuy�n bố nhiều lần, vẽ tr�n bản đồ của họ v� được
Quốc hội Trung Quốc th�ng qua nghị quyết l�
biển Đ�ng thuộc về
họ. Trung Quốc k� tham gia Luật Biển Li�n Hợp Quốc năm 1996, nhưng lại x�c định
th�m trong bản k� kết về to�n vẹn chủ quyền tr�n c�c đảo v� quần đảo theo luật
của Trung Quốc, mặc d� Trung Quốc kh�ng được coi l� một quốc gia quần đảo. Ngo�i
ra, họ cũng tuy�n bố nhiều lần l� kh�ng đ�m ph�n đa phương về việc n�y m� chỉ
đ�m ph�n song phương về khai th�c kinh tế để hai b�n c�ng c� lợi. Tuy�n bố tr�n
đi ngược với Luật Biển Li�n Hợp Quốc v� ch�nh s�ch song phương n�y đi ngược với
tuy�n bố chủ quyền biển Đ�ng.
Đ� l� thuộc về m�nh th� tại sao phải đ�m ph�n chia quyền lợi kinh tế trừ khi l�
tr�n cơ sở g�p vốn l�m ăn.
Chiến
lược d�i l�u v� tối đa của Trung Quốc l� kiểm so�t
biển Đ�ng, nếu kh�ng
được th� l� si�u cường đ�i hỏi Mỹ chia quyền lợi. Ngoại giao Trung Quốc hiện nay
đ� từ bỏ con đường than v�n về qu� khứ bị Nhật v� cường quốc T�y phương x�u x�
để đ�i quyền lợi trong đ� c� việc muốn trở th�nh l�nh đạo để bảo vệ quyền lợi
c�c nước thứ ba. Ch�nh s�ch ngoại giao đ� chuyển sang x�c định Trung Quốc l� một
cường quốc v� đ�i hỏi quyền lợi của một cường quốc. [Xem Evan S. Medeiros v� M.
Taylor Fravel, �Ch�nh
s�ch ngoại giao mới của Trung Quốc�, Foreign Affairs, th�ng
11-12, 2003)
TĐM: Vậy
chiến lược của Mỹ ở �
ch�u l� g�?
Mỹ đ� đưa Nhật v�o qũi đạo mạng lưới ph�ng thủ c�c cuộc tấn
c�ng bằng hoả tiễn v� đồng thời khuyến kh�ch Nhật v� trang lại. Với c�c nước
ASEAN, Mỹ sẽ tăng cường việc hợp t�c qu�n sự chứ kh�ng lơ l� như trước. Việc l�i
k�o Việt Nam cũng điều Mỹ đang l�m. Mỹ sẽ kh�ng �p dụng c�c biện ph�p bao v�y
Trung Quốc, nhưng Mỹ đ� thấy � đồ của Trung Quốc v� tiềm năng của họ n�n Mỹ
kh�ng thể kh�ng sửa soạn lực lượng để cho Trung Quốc thấy rằng c�c manh động
phải trả gi� đắt. Đ�y l� sự kh�c biệt giữa đ�nh g�� của Zbigniew Brzezinski,
đảng vi�n đảng d�n chủ, cố vấn an ninh của tổng thống Carter trước đ�y v� gi�o
sư John J. Mearsheimer, đảng vi�n đảng cộng ho�, gi�m đốc chượng tr�nh nghi�n
cứu về ch�nh s�ch an ninh quốc tế ở đại học Chicago. Brzezinski cho rằng Trung
Quốc kh�ng đi�n dại l�m chuyện đ� v� Trung Quốc muốn ph�t triển v� v� bất cứ một
cuộc đối đầu n�o với Mỹ sẽ l�m ngưng trệ kinh tế Trung Quốc v� Mỹ c� thể dễ d�ng
cấm vận. Ngược lại John J. Mearsheimer cho rằng kh�ng thể biết được Trung Quốc
sẽ l�m g� do đ� phải sửa soạn đối ph� với t�nh huống xấu nhất như kinh nghiệm về
Hitler v� Nhật trước đ�y cho thấy điều kiện ph�t triển kh� về kinh tế của Đức v�
Nhật đ� kh�ng k�m h�m nổi c�c h�nh động đi�n cuồng. (Xem "Clash
of the Titans", Foreign Policy, số th�ng 2-3, 2005, về cuộc
thảo luận giữa hai người n�y.)
Mới đ�y, quan chức Mỹ c�ng tỏ vẻ lo ngại về việc tăng cường
x�y dựng quốc ph�ng của Trung Quốc. Nhật cũng lo ngại kh�ng k�m khi Trung Quốc
gửi tầu ngầm nguy�n tử x�m phạm v�ng l�nh thổ Nhật. Ng�y 17 th�ng 2 năm nay
(2005),
điều trần trước quốc hội Mỹ, Bộ
trưởng Quốc ph�ng Rumsfeld cho rằng Trung Quốc đ� tăng ng�n s�ch quốc ph�ng h�ng
năm ở tốc độ 2 con số (10% trở l�n) trong những năm qua; v� năm 2004 Trung Quốc
tăng số hoả tiễn c� đầu đạn nguy�n tử, v� tầu ngầm cũng như v� kh� th�ng thường
nhưng tối t�n kh�c. Ngo�i ra, Rumsfeld n�i Trung Quốc đang đưa hải qu�n ng�y
c�ng xa bờ m� theo t�nh b�o Mỹ số tầu chiến Trung Quốc sẽ vượt Mỹ trong v�ng 10
năm tới. Theo b�o
New York Times ng�y 18/2/2005,
với những lo lắng tr�n, Nhật v� Mỹ sẽ gặp gỡ để k� kết thoả ước chung, lần đầu
ti�n nhận định l� an ninh của eo biển Đ�i Loan l� �mục đ�ch
chiến lược chung� của
hai nước. Gi�m đốc CIA điều trần trước ủy ban quốc ph�ng thượng viện một ng�y
trước đ� l� �khả năng của Trung Quốc đang đe doạ lực lượng quận sự Mỹ ở khu
vực.�
TĐM: Như vậy anh thấy Trung Quốc sẽ phản ứng như
thế n�o? Trung Quốc b� tay?
C� thể n�i, Mỹ sẽ kh�ng chấp nhận sự kiểm so�t
biển Đ�ng của Trung
Quốc nhưng sẽ chấp nhận Trung Quốc l� cường quốc khu vực với quyền lợi nhất
định, v� đ� cũng l� c�ch ngăn ngừa Trung Quốc. Mỹ đ� tuy�n bố r� r�ng l� kh�ng
để Trung Quốc kiểm so�t quyền đi lại tr�n hải phận quốc tế ở
biển Đ�ng. Tất nhi�n
như vậy Trung Quốc vẫn tiếp tục ch�nh s�ch tằm thực (tằm ăn dần) chiếm dần c�c
đảo tr�n biển Đ�ng
đặc biệt l� thuộc chủ quyền một nước kh�ng phải l� đồng minh của Mỹ. Mỹ sẽ tiếp
tục ch�nh s�ch đứng ngo�i tranh chấp giữa c�c nước trong khu vực về
biển Đ�ng v� khả năng
rất lớn l� Mỹ sẽ đứng ngo�i v�ng nếu c� cuộc chiến giữa Việt Nam v� Trung Quốc ở
biển Đ�ng. Hiện
nay, Tổng thống Bush theo tin b�o ch� l� trong nhiệm kỳ 2 c� khả năng chấp nhận
Luật Biển Li�n Hợp Quốc m� Reagan đ� kh�ng chịu k� trước đ�y, với l� do l� v�ng
biển nằm ngo�i hải phận thuộc về bất cứ ai c� khả năng khai th�c. Giới qu�n sự
Mỹ cho rằng luật biển l� bước tiến nhằm quản l� c�c tranh chấp về biển. Luật
biển chấp nhận chủ quyền quốc gia 12 hải l� từ bờ, chủ quyền khai th�c kinh tế
200 hải l� v� những t�nh huống phức tạp về chia địa giới khi c�c nước c� bi�n
giới biển hoặc chủ quyền đảo.
TĐM: Vấn đề chủ quyền của Việt Nam ở
biển Đ�ng sẽ như thế
n�o? Anh c� thể n�i th�m về luật biển của Li�n Hợp Quốc? Phải chăng n� c� thể l�
cơ sở để giải quyết vấn đề tranh ch�p ở
biển Đ�ng?
VQV: X�c định chủ quyền của Trung Quốc tr�n to�n
biển Đ�ng l� đi ngược
với
Luật Biển Li�n Hợp Quốc đ� được
nhiều nước th�ng qua, trừ Mỹ mặc d� khả năng sắp tới l� Mỹ cũng th�ng qua như đ�
n�i ở tr�n. Luật Biển Li�n Hợp Quốc x�c định chủ quyền như thế n�o? Theo điều
121 của luật n�y, c�c đảo l� những h�n đ� tr�n đ� kh�ng thể nu�i dưỡng nổi con
người v� đời sống kinh tế tự t�c th� kh�ng c� v�ng chủ quyền kinh tế (Rocks
which cannot sustain human habitation or economic life of their own shall have
no exclusive economic zone or continental shelf). C� thể n�i chẳng c� một
h�n đảo n�o trong khu vực Trường Sa l� hội đủ điều kiện c� thể c� nền kinh tế tự
t�c để Trung Quốc đ�i hỏi chủ quyền to�n bộ v�ng biển giữa Phi, Việt Nam v� M�
Lai chẳng hạn. Vi�c Trung Quốc chiếm c�c h�n đ� Mischief v� x�y dựng căn cứ qu�n
sự l� một th� dụ trong việc x�c định chủ quyền ở
biển Đ�ng. C�c nh�m
h�n đ� trong khu Trường Sa nếu thuộc chủ quyền của một nước n�o đ� th� chỉ c� 12
hải l� chung quanh n� l� thuộc họ. Do vậy điều n�y cần l� cơ sở để c�c nước
kiện Trung Quốc ở to� �n quốc tế về chủ quyền
biển Đ�ng dựa tr�n
Luật Biển Li�n Hợp Quốc.
Khi c� tranh chấp v� khi hai b�n kh�ng thể tự giải quyết
th� c� thể d�ng 4 phương tiện giải quyết kh�c: To� �n Quốc tế (International
Court of Justice), To� �n Quốc tế về Luật Biển (International Tribunal for the
Law of the Sea), v� một Hội đồng Ho� giải như ghi trong Luật Biển hoặc một Hội
đồng Ho� giải đặc biệt m� hai b�n đồng �.
TĐM: Việt Nam nh�n Luật Biển Li�n Hợp Quốc như
thế n�o?
VQV: Việt Nam đ� k� kết Luật Biển Cho đến nay thay
v� chấp nhận quan điểm tr�n cơ sở Luật Biển, Việt Nam cũng tuy�n bố mơ hồi gần
như Trung Quốc l� khu vực Trường Sa thuộc về chủ quyền Việt Nam. Việt Nam cũng
chưa sử dụng c�c chế t�i quốc tế, như to�n �n quốc tế để bảo vệ m�nh. L� một
nước nhỏ Việt Nam kh�ng thể đơn phương chống lại Trung Quốc do đ� cần d�ng chế
t�i quốc tế. Tuy nhi�n Việt Nam cũng đ� l�m những quyết định giải quyết về bi�n
giới đất liền v� Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc. Việc Việt Nam k� kết với Trung
Quốc về hiệp định bi�n giới tr�n bộ v� ở vịnh Bắc Bộ l� ho�n to�n đ�ng đắn. Quan
điểm c� nh�n của t�i l� d� c� thiệt th�i một ch�t (nếu c� thiệt th�i thật đi
nữa) vẫn l� điều cần l�m để bảo vệ m�nh v� hai hiệp định n�y được k� kết khi
Trung Quốc c�n yếu cũng l� c�i may, nếu để đến l�c Trung Quốc trở th�nh si�u
cường m� lại kh�ng c� hiệp định th� quả l� nguy to. Vấn đề tr�n
biển Đ�ng th� tất
nhi�n kh�ng thể giải quyết trước mắt. Việt Nam vẫn phải tiếp tục x�c nhận chủ
quyền ở Ho�ng Sa v� tất nhi�n l� một số đảo ở Trường Sa, nhưng kh�ng thể l� tất
cả. Việt Nam cũng cần giải quyết nhanh vấn đề bi�n giới với c�c nước trong khối
ASEAN, c� như thế khối ASEAN mới c� thể tiến tới một đối s�ch chung với Trung
Quốc.
Chỉ nh�n v�o h�nh động của Trung Quốc v� trả lời ch�nh
thức của họ cũng cho thấy l� th�i độ của Trung Quốc c� t�nh de doạ, l�n mặt đ�n
anh.
Phải chăng họ muốn n�i l� tất
cả những h�nh động n�o m� Trung Quốc coi l� kh�ng phải, họ sẽ d�ng vũ lực nếu
như họ tự cho rằng họ bị tấn c�ng. V� như vậy họ c� thể bịa ra bất
cứ một l� do n�o đ� trong tương lai để d�ng vũ lực ở bất cứ nơi n�o ở
biển Đ�ng m� họ cho l� của họ khi họ
cần d�ng vũ lực.
Phải chăng điều n�y l� biểu hiện việc Trung Quốc sẵn s�ng
dằn mặt Việt Nam trong nhiệm kỳ hai của Bush v� Bush c� dấu hiệu muốn Việt Nam
nghi�ng hơn về ph� Mỹ. Đ�y chỉ l� một giả thiết cần t�m hiểu. Phải chăng Trung
Quốc kh�ng chấp nhận Việt Nam đứng ngo�i sự tranh chấp si�u cường v� chỉ muốn
Việt Nam ngoảnh mặt về ph�a Trung Quốc? Quả thật điều n�y c�n qu� sớm để khẳng
định. Một bước sai c� thể đưa đến những hậu quả kh� lường của Trung Quốc. Việt
Nam cần tiếp tục ch�nh s�ch kh�ng nghi�ng phe n�o, nhưng phải lu�n cảnh gi�c
rằng Việt Nam rất cần hữu nghị với Trung Quốc, nhưng kh�ng thể coi Trung Quốc l�
b� bạn, n�i chi l� b� bạn ch� cốt. Việt Nam trong vụ bắn thuyền nh�n vừa qua đ�
rất khi�m nhượng giải quyết �song phương� với Trung Quốc, kh�ng muốn tạo dư luận
quốc tế đ� l�m cho ch�nh giới nước ngo�i cho rằng Việt Nam nghi�ng về ph�a Trung
Quốc. Chừng n�o Trung Quốc chưa tuy�n bố bỏ việc x�c định chủ quyền to�n diện ở
biển Đ�ng v� chừng
n�o Trung Quốc chưa chấp nhận tham gia giải quyết đa phương vấn đề chủ quyền
theo Luật Biển Li�n Hợp Quốc th� chừng đ� Trung Quốc vẫn l� hiểm hoạ về an ninh
trong khu vực.
Lịch sử quan hệ
Việt-Trung nh�n từ g�c độ đại
chiến lược Vũ
Hồng
L�m
Mặt kh�c, nếu Việt Nam muốn h�a rồng th� phải chọn lựa:
1) hoặc l� phải bỏ hệ � thức v� sản để c� thể theo m� h�nh Đ�ng �,
2) hoặc vẫn giữ hệ � thức đ� v� một m�nh l�m chuyện v� tiền kho�ng hậu,
3) hoặc theo sau Trung Quốc, họ đi đ�u m�nh theo đ�.
Qu� tr�nh đổi mới của Việt Nam đ� kh�ng theo lựa chọn 1. Hiện c�n qu� sớm để kết
luận liệu Việt Nam theo hướng 2 hay hướng 3. V� nếu đi theo Trung Quốc, Việt Nam
rồi cũng sẽ phải từ bỏ � thức hệ v� sản, phải chấp nhận tư sản, cả trong Hiến
ph�p lẫn trong Đảng. C� thể Việt Nam c�n đang chờ xem, nếu Trung Quốc th�nh c�ng
th� sẽ l�m theo. D� thế n�o, việc kh�ng chọn hướng 1 m� chọn hướng 2 hoặc 3 c�
nghĩa rằng nhu cầu an to�n l� rất lớn đối với Việt Nam. Thậm ch�, trong mắt một
số người, hướng thứ ba c�n cho sự an to�n k�p: cứ để Trung Quốc nghĩ hộ v� l�m
trước, chờ họ th�nh c�ng m�nh sẽ l�m theo, th�m nữa, bắt chước Trung Quốc sẽ l�m
Trung Quốc vừa l�ng (Điều sau n�y kh�ng hẳn đ� đ�ng). Tuy theo hướng n�y cũng c�
rủi ro. Như Tổng b� thư L� Khả Phi�u c� lần n�i: �Nếu Trung Quốc th�nh c�ng,
ch�ng t�i sẽ th�nh c�ng. Nếu Trung Quốc thất bại, ch�ng t�i sẽ thất bại� (Nayan
Chanda, �Friend of Foe?�, Far Eastern Economic Review, 22/6/2000, tr.
32).
Trần Xu�n Nam
Trung Quốc tiến c�ng tr�n Biển Nam Trung Hoa
(Biển Đ�ng):Chiến lược v� mục ti�u SHIGEO HIRAMATSU
www.thoidai.org/ThoiDai4/200504_Hiramatsu.htm
Đường giao th�ng tr�n Biển Nam Trung Hoa (người Việt gọi l� Biển
Đ�ng) c� vai tr� sinh tử kh�ng những đối với hải tr�nh thương mại m� c�n
đối với an ninh chiến lược. Điều n�y qu� r� r�ng đối với c�c nước trong
khu vực Đ�ng � c� � muốn x�c lập chủ quyền trong v�ng, nhưng cũng đ�ng
cả với những nước ở xa hơn m� hoạt động trong v�ng sẽ ảnh hưởng tới như
Nhật Bản, Nam Triều Ti�n, v� Mỹ. Qua việc theo d�i c�c hoạt động của hải
qu�n Trung Quốc tr�n Biển Nam Trung Hoa trong mười năm qua, Shigeo
Hiramatsu, Gi�o sư m�n Khoa học X� hội tại Đại học Kyorin, xem x�t trong
b�i n�y lịch sử hải qu�n Trung Quốc trong khu�n khổ an ninh v�ng Đ�ng �.
�ng ta đ�nh gi� l� trước c�c kế hoạch tăng cường khả năng hải qu�n của
Trung Quốc, rất cần thiết c� một quan hệ li�n kết chặt chẽ Mỹ-Nhật v�
vai tr� t�ch cực hơn của Nhật trong v�ng nhằm ngăn ngừa việc c�c cuộc
đụng độ nhỏ biến th�nh lớn trong khu vực Biển Nam Trung Hoa.
Biển Nam Trung Hoa (người Việt gọi l� Biển Đ�ng) l� một v�ng biển rộng
lớn c� tầm quan trọng thiết th�n đối với Nhật, đặc biệt đối với an ninh
trong việc chuyển năng lượng. Một khối lượng h�ng ho� khổng lồ, kể cả
dầu lửa từ v�ng Cận Đ�ng, đi qua c�c đường biển tr�n Biển Nam Trung
Hoa. Khoảng 1.1 tỷ tấn h�ng ho� đi lại h�ng năm tới Nhật qua eo biển
Malacca, Biển Nam Trung Hoa v� eo Bashi. 900 triệu tấn nhập v�o Nhật v�
khoảng 200 triệu tấn xuất từ Nhật. Tức l� v�o khoảng 3 triệu tấn h�ng v�
15 con tầu trọng tải 200 ng�n tấn h�ng ng�y đi qua khu biển n�y. Chỉ n�i
tới dầu th� kh�ng th�i, Nhật sử dụng 238,37 triệu tấn h�ng năm, tương
đương với 650 ng�n tấn h�ng ng�y, tức l� 3,3 con tầu trọng tải 200 ng�n
tấn. 90% dầu lửa chuyển qua eo Malacca, Biển Nam Trung Hoa v� eo Bashi.
Lực
lượng Tự vệ Biển Nhật (gọi tắt l� LLTVBN) được trang bị 100 chiếc m�y
bay tuần tiễu chống tầu ngầm P3C, cho ph�p Nhật trở th�nh một nước h�ng
đầu thế giới về khả năng chống tầu ngầm. Khả năng của LLTVBN cũng hơn
hẳn lực lượng hải qu�n Trung Quốc (gọi tắt l� HQTQ). Mặc d� một trong
những nhiệm vụ của LLTVBN l� bảo vệ đường giao th�ng tr�n biển, n� bị
hạn chế v�o việc bảo vệ khu vực 1000 hải l� từ đất liền của Nhật. Theo
hướng t�y nam, n� kh�ng đi qu� Đ�i Loan. LLTVBN kh�ng c� nhiệm vụ bảo
vệ đường biển vượt khỏi Đ�i Loan v� phải dựa v�o hải qu�n Mỹ. Tuy nhi�n,
việc tiến c�ng của HQTQ v�o v�ng Biển Nam Trung Hoa trong thập kỷ qua đ�
tới mức m� Nhật kh�ng thể tiếp tục l�m ngơ, lấy l� do l� n� kh�ng c� khả
năng can thiệp trực tiếp v�o an ninh khu vực Biển Nam Trung Hoa.
Trước ti�n khu biển thuộc Việt Nam, rồi th� Phi-l�p-pin
V�o
th�ng 3 năm 1988, hải qu�n Trung Quốc v� Việt Nam đụng độ nhau tr�n một
nh�m đ� ngầm nhỏ t� (nh�m Chigua) thuộc quần đảo Trường Sa (Spratly
Islands) v� khu biển chung quanh. Đụng độ qu�n sự c� nguy�n nh�n từ việc
Trung Quốc cho dựng dấu ghi tr�n 6 nh�m đ� ngầm ở trong v�ng nhằm x�c
định chủ quyền, mặc d� Việt Nam cũng đ� tuy�n bố x�c định chủ quyền ở
đ�. Hơn nữa, Trung Quốc cho x�y c�i m� họ gọi l� �đ�i quan s�t biển�
(marine observatory) tr�n một trong những nh�m đ� c� tranh chấp về chủ
quyền. C�i lều cao n�y thật ra l� l�m bằng ống sắt v� những tấm bạt m�
ch�ng sẽ biến đi khi thủy triều l�n, được coi l� tiền đồn an ninh biển.
Sau đ�, họ x�y một to� nh� t�m g�c đ�c sẵn, được chống đỡ bằng cột. Rồi
2, 3 năm sau họ cho x�y l�n một c�ng sự qu�n sự giống như một tầu chiến.
Đến
thập kỷ 90, Trung Quốc cho l�m một cuộc điều tra biển ở ph�a T�y đảo
Palawan m� Phi-l�p-pin cho l� thuộc chủ quyển của họ. V�o th�ng 2 năm
1995, Trung Quốc cho x�y một to� nh� đ�c sẵn tr�n nh�m đ� Mischief, c�ng
một loại đ� được x�y ở nh�m đ� ngầm ngo�i khơi ph�a nam Việt Nam năm
1988. Khi bị ch�nh phủ Phi-l�p-pin phản đối, kết �n l� to� nh� n�y l�
căn cứ qu�n sự, Trung Quốc trả lời l� n� chỉ l� �nơi tr� ẩn cho người
đ�nh c�. L�c đ� đ� c� thể ti�n đo�n l� Trung Quốc sẽ cho x�y một căn
cứ l�u d�i. Thật thế, khoảng cuối năm 1998 v� đầu năm 1999, Trung Quốc
đ� cho x�y nhiều to� nh� c� t�nh l�u d�i.
Mặc
d� v�ng đảo Trường Sa gồm hơn 80 h�n đảo, l� những v�ng đ� ngầm v� c�t,
chỉ c� 7 trong số n�y l� c� diện t�ch lớn hơn 100 m�t vu�ng. Những h�n
đảo t� hon c� thể ở được n�y đ� do nhiều nước như Đ�i Loan, Việt Nam,
Phi-l�p-pin, Ma-lai-xi-a chiếm đ�ng, mặc d� Trung Quốc chỉ tuy�n bố chủ
quyền đối với khu vực Trường Sa sau ng�y th�nh lập Cộng ho� Nh�n d�n
Trung Quốc (CHNDTQ) v� họ cũng chưa từng chiếm đ�ng hay trực tiếp kiểm
so�t một h�n đ� n�o ở khu vực n�y cho đến mới đ�y. Tr�n thực tế, lực
lượng hải qu�n Trung Quốc cho đến gần đ�y kh�ng c� khả năng chiếm đ�ng
v� d� chiếm đ�ng cũng kh�ng c� khả năng bảo vệ.
Với
t�nh h�nh như tr�n, việc cho dựng dấu ghi nhằm x�c định chủ quyền v�
việc x�y dựng cơ sở qu�n sự ở Trường Sa l� những h�nh động quan trọng
đ�ng kể của Trung Quốc nhằm thực hiện chủ quyền ở v�ng n�y. V�o th�ng 2
năm 1992, Trung Quốc ra Luật L�nh hải Trung Quốc (Chinese Territorial
Waters Law) qui định r� l� Đ�i Loan, quần đảo Senkaku, Pescadores (Pendu
Dao), Pratas (Dongsha), Macclesfield Bank (Zhongsha Qundao), Paracel
(Ho�ng Sa, Xisha) v� Trường Sa (Spratley) l� thuộc Trung Quốc. H�nh như
l� ch�nh quyền Trung Quốc đang cố gắng d�ng luật lệ nội địa để tăng sức
mạnh cho Hải qu�n Trung Quốc (HQTQ). H�nh động của HQTQ l� hết sức quan
trọng đối với Trung Quốc. C� người nhận định l� cuộc tiến c�ng của HQTQ
được đốt ng�i bởi việc chấm dứt cuộc chiến tranh lạnh giữa Mỹ v� Li�n X�
v� việc triệt tho�i qu�n sự khỏi khu vực � ch�u của cả Mỹ v� Nga. Thật
ra kh�ng phải thế, những h�nh động tiến c�ng n�y đ� bắt đầu từ đầu thập
kỷ 70, tăng tốc v�o thập kỷ 80 khi khả năng x�y dựng tầu chiến được tăng
cường c�ng với khả năng hậu cần qu�n sự v� th�ng tin.
Khả năng t�c chiến độc lập của lực lượng hải qu�n Trung Quốc
Từ
ng�y th�nh lập CHNDTQ v�o năm 1949, HQTU c� 5 sư đo�n: lực lượng tr�n
bộ, lực lượng tầu ngầm, lực lượng kh�ng qu�n hải qu�n, lực lượng thủy
qu�n lục chiến v� lực lượng ph�o binh hải bi�n. Ch�ng tăng trưởng chậm
nhưng đều đặn v� mục ti�u đặc biệt của ch�ng l� ph�t triển lực lượng hải
qu�n c� khả năng thực hiện c�c cuộc điều động chiến lược độc lập với c�c
sư đo�n kh�c trong qu�n đội Trung Quốc. T�c giả kh�ng ở vị tr� cho ph�p
đ�nh gi� khả năng của HQTQ đạt được cho đến h�m nay. Tuy nhi�n v�o th�ng
5 năm 1980, Trung Quốc c� hạm đội 18 chiếc: 2 chiếc thuộc loại quan s�t
khoa học nh�m Yuanwang, 2 chiếc l�m hậu cần chung, 2 chiếc đi biển nhằm
k�o thuyền hỏng, 2 chiếc điều tra đại dương, 4 chiếc tầu c�o, v� 4 chiếc
loại Luda c� trang bị hoả tiễn. Ch�ng đ� th�nh c�ng vượt đại dương tr�n
biển Th�i B�nh Dương v� Nam Th�i B�nh Dương v� trở về trong chuyến đi 40
ng�y kh�ng nghỉ trong một cuộc h�nh tr�nh hỗ trợ c�c cuộc th� nghiệm
ph�ng hoả tiễn li�n lục địa của Trung Quốc. Điều n�y dường như chứng
tỏ rằng, d� l� 20 năm trước đ�y, HQTQ đ� đạt được một mức độ nhất định
về khả năng hải qu�n tr�n biển khơi. Từ đ�, c� thể quan s�t thấy kh�ng
những c�c đơn vị tr�n mặt biển m� cả c�c lực lượng hải qu�n kh�c như tầu
ngầm v� phi cơ (m�y bay n�m bom tầm vừa v� trực thăng đậu tr�n tầu) hoạt
động cũng như tập trận tr�n biển khơi Th�i B�nh Dương v� Biển Nam Trung
Hoa.
Người ta coi việc HQTQ thua xa hải qu�n Mỹ l� điều đương nhi�n, nhưng n�
cũng thua k�m cả khả năng của Lực lượng Tự vệ Biển của Nhật (LLTVBN).
Hơn thế, trong một số phạm vi nhất định như tự vệ tr�n kh�ng v� khả năng
chiến tranh tự động, n� đi rất sau c�c lực lượng hải qu�n kh�c. Một đằng
HQTQ đ� đặt m�y bay trực thăng v� hệ thống viễn th�ng kỹ thuật cao tr�n
tầu, hay �t nhất l� c�c m� h�nh được n�ng cấp của hệ thống cũ, họ cũng
đang x�y dựng c�c loại khu trục hạm, v� tầu hộ tống đ�ng k�n, kh�ng cửa
sổ nhằm đối ph� với chiến tranh nguy�n tử. HQTQ cũng đang đ�ng c�c khu
trục hạm 6000 tấn loại Luhai c� hoả tiễn ph�ng với điều khiển tự động,
một thứ khu trục hạm loại Luda được n�ng cấp. HQTQ được xem l� đang chế
tạo c�c loại hoả tiễn li�n lục địa ph�ng từ tầu ngầm t�n l� Julang 2, c�
3 bậc v� tầm ph�ng xa hơn 8000 c�y số, v� cũng đang đ�ng tầu ngầm nguy�n
tử loại mới c� khả năng mang c�c loại hoả tiễn tr�n. HQTQ cũng đ� mua
của Nga tầu ngầm �t g�y tiếng động loại 3000 tấn v� hai khu trục hạm
loại Sovremenny (7500 tấn) mang hoả tiễn loại Sunburn tự điều khiển tới
mục ti�u (cruise missile) c� tầm xa 150 c�y số, đ�y l� loại hoả tiễn m�
h�ng kh�ng mẫu hạm của Mỹ lo ngại. Hơn thế, HQTQ cũng được trang bị với
c�c chiến đấu cơ n�m bom Feibao.
Sự
tăng trưởng từ một lực lượng hải qu�n gần như kh�ng đ�ng kể th�nh một
lực lượng như tr�n trong một thời gian ngắn từ khi CHNDTQ ra đời l� kết
quả của một thể chế ch�nh trị độc đ�o Trung Quốc, đặc biệt l� việc chi
ng�n s�ch giới hạn một c�ch chọn lựa v� mạnh bạo nhằm v�o việc đạt được
mục ti�u. T�nh tr�n đầu người, thu nhập quốc d�n của Trung Quốc, mức độ
t�i ch�nh quốc gia v� c�c sản lượng ch�nh về c�ng nghiệp v� khai kho�ng
được xếp v�o loại nước đang ph�t triển thấp. Nhưng t�nh tr�n tổng số
tuyệt đối, Trung Quốc l� một 5 hay 10 cường quốc kinh tế của thế giới.
Đối với một nước như Trung Quốc, dưới sự kiểm so�t ch�nh trị độc t�i,
việc b�n đến sức mạnh quốc gia qua c�c chỉ số tr�n đầu người chẳng c�
nghĩa l� g�. Khi b�n đến c�c kế hoạch ph�t triển d�i hạn của HQTQ, ở
phần sắp n�i tới ở dưới đ�y, ch�ng ta kh�ng thể chỉ n�i tới ch�ng như l�
bản thảo.
Tổng
kết từ c�c tuy�n bố v� c�c b�i b�o của nhiều giới chức hải qu�n c� thẩm
quyền của Trung Quốc, ch�ng ta c� thể t�m lược c�c mục ti�u của HQTQ
như sau:
� Một b�n k�nh rộng lớn đ�ng kể cho hoạt động hải qu�n v� khả
năng thực hiện c�c cuộc h�nh qu�n ở v�ng biển kế cận.
� C�c khả năng độc lập kiểm so�t tr�n biển v� kiểm so�t bầu
trời.
� C�c khả năng đối ph� kịp thời mạnh mẽ.
� C�c khả năng đổ qu�n bằng đường thủy mạnh mẽ.
� Khả năng nhất định về b�o hiệu tấn c�ng bằng v� kh� nguy�n tử.
Dựa
theo sức mạnh kinh tế v� tiến bộ kỹ thuật, c�c mục ti�u kh�c của HQTQ
được đề ra như sau:
1. V�o năm 2000, lực lượng tấn c�ng ch�nh l� c�c m�y
bay tầm trung từ lục địa v� c�c tầu ngầm trang bị nhằm tấn c�ng, sẽ d�ng
c�c tầu chiến cỡ vừa c� mang theo m�y bay trực thăng nhằm mục ti�u chỉ
huy v� hỗ trợ trong l�c đang x�y dựng dựa v�o c�c cơ sở của to�n hệ
thống hải qu�n kể cả c�c đơn vị gi�o dục v� nghi�n cứu.
2. Khi Trung Quốc tiến bộ th�m về sức mạnh kinh tế v�
kỹ thuật, sẽ x�y dựng nhiều h�ng kh�ng mẫu hạm mang m�y bay trực thăng
v�o khoảng giữa năm 2000 v� 2020. Cũng hoạch định tăng số qu�n tới mức
tương đương với c�c cường quốc hải qu�n kh�c v� n�ng khả năng h�nh qu�n
tới mức cho ph�p thực hiện c�c h�nh động qu�n sự v� chiến lược trong
v�ng biển dưới sự kiểm so�t của HQTQ.
3. Khoảng giữa năm 2020 v� 2040, lực lượng qu�n đội sẽ
tương đương với bất cứ cường quốc hải qu�n n�o v� c�c trang bị kỹ thuật
cũng sẽ ở mức hiện đại. HQTQ đang thực hiện kế hoạch thiết lập một lực
lượng di động chung quanh một h�ng kh�ng mẫu hạm với c�c tầu chiến tr�n
biển v� c�c tầu ngầm c� khả năng hạ m�y bay, hạ tầu chiến, v� tầu ngầm.
Thế
th� Trung Quốc đang x�y dựng đội hải qu�n gh� gớm như thế với mục đ�ch
g�? Trung Quốc đ� c� truyền thống coi tất cả c�c biển chung quanh đất
liền Trung Quốc l� �biển của nước Trung Quốc�. Liu Huaqing, được Đặng
Tiểu B�nh thăng cấp chỉ huy trưởng HQ năm 1982 m� sau n�y trở n�n th�nh
vi�n Thường trực Bộ Ch�nh Trị v� Ph� Chủ tịch Qu�n ủy Trung ương v� l�
người giữ vị tr� n�ng cốt về qu�n sự cho Giang Trạch D�n, đ� tuy�n bố
rằng nhiệm vụ của HQTQ l� bảo vệ 3 triệu c�y số vu�ng biển khơi của
Trung Quốc, tức l� tương đương với 1/3 diện t�ch đất liền của Trung
Quốc. Cụ thể, khu vực biển n�y gồm hải phận ngo�i đất liền Trung Quốc ở
Biển V�ng (Yellow Sea), Biển Đ�ng Trung Hoa v� Biển Nam Trung Hoa. N�
cũng bao gồm khu vực 200 hải l� t�nh từ Đ�i Loan m� Trung Quốc coi l�
thuộc họ. Mục ti�u kiểm so�t khu vực biển n�y l� nhằm ph�t triển v�
khai th�c c�c nguồn t�i nguy�n sinh học v� phi sinh học c� thể t�m kiếm
được ở đ� v� nhất l� trữ lượng dầu dưới đ�y biển.
Cải
c�ch kinh tế v� ch�nh s�ch mở cửa của Đặng Tiểu B�nh đ� cho ph�p Trung
Quốc đạt được th�nh quả đ�ng kể về ph�t triển kinh tế, nhưng mặt kh�c sự
ph�t triển n�y cũng tạo n�n nhu cầu năng lượng gh� gớm. Một kết quả cụ
thể khi sản xuất kh�ng đủ ti�u d�ng l� Trung Quốc đ� biến từ một nước
xuất khẩu sang một nước nhập khẩu dầu. Điều n�y khiến việc ph�t triển
c�c khu khai th�c dầu lửa dưới đ�y biển gần quanh lục địa trở n�n thiết
th�n. Trung Quốc cũng tỏ ra rất quan t�m tới dầu lửa miền Cận Đ�ng.
V�ng
biển s�t Trung Quốc đặc biệt l� Biển Nam Trung Hoa c� tầm quan trọng
thiết th�n với cả mục ti�u giao th�ng v� chiến lược qu�n sự. V� thế, chỉ
cần đe doạ c�c đường giao th�ng biển l� Trung Quốc đ� gi�ng một đ�n ch�
tử đối với Nhật, Đ�i Loan v� Nam Triều Ti�n m� kh�ng cần c� một h�nh
động qu�n sự trực tiếp n�o. Tr�n Biển Đ�ng Trung Hoa, dọc theo quần đảo
Senkaku, thuộc chủ quyền Nhật nhưng Trung Quốc cũng tranh chủ quyền l�
một thềm lục địa c� trữ lượng dầu lớn. Nếu Trung Quốc chiếm đ�ng v�ng
n�y, họ c� thể tạo ảnh hưởng lớn đối với c�c nước chung quanh, v� c� thể
tiến c�ng xa hơn v�o c�c biển thuộc Ấn Độ Dương v� Th�i B�nh Dương trong
tương lai.
Một
b�i viết kh� hữu �ch n�i về nhiệm vụ của HQTQ[1]
đ� nhắc đến tiềm năng bộc ph�t c�c xung đột qu�n sự c� t�nh địa phương
trong khu vực trước hoặc sau thế kỷ n�y. B�i n�y kh�ng n�i r� về h�nh
thức c� thể c� của cuộc chiến tranh, nhưng dự b�o khả thi nhất l� n� sẽ
bắt nguồn từ tranh chấp về bi�n giới hải phận trong khu vực chung quanh
Trung Quốc, về sở hữu chủ c�c h�n đảo trong khu vực, về việc thiết lập
khu hải phận kinh tế v� về việc ph�t triển v� khai th�c nguồn liệu ở
v�ng n�y.
Sự c� mặt của qu�n đội Mỹ c� bảo đảm an ninh kh�ng?
Tiến
c�ng của HQTQ v�o Biển Nam Trung Hoa bắt đầu từ những năm 70 v� tiếp tục
từ đ�, mức độ t�y thuộc v�o việc xem x�t chặt chẽ mối quan hệ l�n xuống
bấp b�nh giữa Mỹ v� Li�n X� v� khả năng điều động rất kh�o l�o chung
quanh quan hệ n�y. Trong khi đ� cả Mỹ v� Li�n X� đều tỏ th�i độ kh�ng
can thiệp v�o c�c h�nh động lấn tới của HQTQ, đặc biệt l� Mỹ lại c� th�i
độ đồng � ngầm.
Th�ng gi�ng năm 1974, Trung Quốc cử lực lượng hải qu�n v� kh�ng qu�n tới
quần đảo Ho�ng Sa (Paracel Islands) l�c đ� thuộc Nam Việt Nam. Họ tấn
c�ng qu�n sự v� chiếm trọn quần đảo n�y. Mỹ l�m ngơ. Việc k� kết hiệp
định Paris năm 1973, một năm trước đ�, chấm dứt cuộc chiến tranh ở Việt
Nam v� cho ph�p Mỹ r�t qu�n khỏi Nam Việt Nam. Trung Quốc đ� chủ động
đợi đến l�c đ�, v� chỉ đưa hải qu�n v� kh�ng qu�n tới khi n� đ�nh gi�
rằng Mỹ sẽ kh�ng phản ứng. L�c đ�, Bắc Việt Nam, sau n�y giải ph�ng Nam
Việt Nam, đ� kết �n Mỹ v� Trung Quốc c�ng mưu m� b�n quần đảo Ho�ng Sa
thuộc Việt Nam cho Trung Quốc.
V�o
th�ng 3 năm 1988, Trung Quốc cử hải đội lớn tới quần đảo Trường Sa,
chiếm 6 nh�m đ� ngầm, dựng dấu x�c định chủ quyền của Trung Quốc, đ�ng
qu�n tại đ� m� kh�ng gặp bất cứ một phản ứng n�o của Mỹ v� Li�n X�. L�c
đ�, quan hệ giữa Mỹ v� Trung Quốc chặt chẽ tới mức Mỹ đ� cung ứng cho
Trung Quốc v� kh� được coi l� để tự vệ. C�ng l�c, quan hệ Trung Quốc -
Li�n X� cũng tốt đẹp l�n, bằng chứng l� l�nh dạo Li�n X� l�c đ� l�
Mikhail Gorbachev tới thăm Li�n X� v�o th�ng 5 năm 1989. Cả Mỹ v� Li�n
X� kh�ng muốn việc chiếm đ�ng v�i nh�m đ� ngầm tr�n Biển Nam Trung Hoa
l�m ảnh hưởng đến quan hệ của họ với Trung Quốc.
Ngay
cả khi Trung Quốc x�y �nơi tr� ẩn cho người đ�nh c� ở nh�m đ� Mischief
v�o đầu năm 1995, Mỹ vẫn c� th�i độ dửng dưng. Hải qu�n Mỹ đ� đ�ng cửa
Căn cứ Subic ở Phi-l�p-pin v�o năm 1993 v� việc kh�ng can thiệp n�y l�
cơ hội cho Trung Quốc. Mặc d� Mỹ c� hiệp ước đồng minh qu�n sự với
Phi-l�p-pin, Mỹ cho rằng hiệp ước n�y kh�ng �p dụng đối với quần đảo
Trường Sa. Quan điểm của Mỹ l� ngo�i việc tự do giao th�ng tr�n biển, Mỹ
kh�ng can thiệp v�o việc tranh chấp chủ quyền ở Biển Nam Trung Hoa.
HQTQ
đ� c� hai h�nh động ở khu biển chung quanh Trường Sa v�o năm 1988 v�
1995 c� tầm ảnh hưởng cực kỳ quan trọng với Trung Quốc. Với hai h�nh
động n�y, Trung Quốc đ� đặt được sự kiểm so�t tr�n khu vực Trường Sa m�
trước đ� Trung Quốc chưa từng l�m được. Thiếu sức mạnh hải qu�n đ� kh�ng
cho ph�p Trung Quốc l�m được chuyện n�y trước đ� v� cũng kh�ng cho ph�p
Trung Quốc giữ được d� chiếm được. Hơn thế, Trung Quốc đ� gửi qu�n tới
chiếm đ�ng nh�m đ� ngầm m� ch�ng chỉ hiện ra khi thủy triều xuống thấp,
v� chỉ trong v�i năm sau, Trung Quốc đ� x�y dựng được căn cứ qu�n sự
tr�n nh�m đ� ngầm n�y.
Cũng
từ đ�, Trung Quốc đ� d�ng căn cứ tr�n l�m địa b�n tăng cường việc kiểm
so�t khu quần đảo Trường Sa, quyết t�m cai trị khu biển m� Trung Quốc
gọi l� Biển Trung Quốc (China�s sea). Trong khi Trung Quốc tuy�n bố l�
muốn c� c�c �giải ph�p ho� b�nh� đối với tranh chấp, họ lại từ chối t�m
giải ph�p qua c�c thương thảo đa quốc gia trong c�c cuộc gặp gỡ đa quốc
gia v� chỉ chấp nhận thương thảo song phương. Trung Quốc tuy�n bố l� h�y
bỏ qua tranh chấp chủ quyền m� n�n hợp t�c ph�t triển nguồn liệu biển,
trong khi đ� sẵn s�ng khoa trương sức mạnh hải qu�n v� nhiều lần đ� d�ng
tới ch�ng. Bất cứ một �ph�t triển chung� n�o do Trung Quốc khởi xướng
đều dựa v�o quan điểm l� to�n bộ Ho�ng Sa, Trường Sa v� c�c đảo kh�c l�
thuộc chủ quyền Trung Quốc v� Biển Nam Trung Hoa l� �l�nh địa lịch sử�
của Trung Quốc v� tất cả c�c nước chung quanh khu biển đ� kh�ng c� quyền
g� đối với n�. Trung Quốc c� thể n�i tới �hợp t�c ph�t triển�, �giải
ph�p ho� b�nh�, dẹp bỏ tranh chấp bi�n giới ch�nh bởi v� n� đ� thật sự
kiểm so�t được c�c h�n đảo.
Trong một cuộc phỏng vấn với b�o Sankei Shimbun, sau c�c cuộc thương
thảo giữa Việt Nam v� Trung Quốc về bi�n giới v�o th�ng 8 năm 1994, Thứ
trưởng Ngoại giao Việt Nam n�i; �� đồ của Trung Quốc l� ph�t triển ở
l�nh hải Việt Nam với danh nghĩa c�ng ph�t triển c�c đảo ở Trường Sa.
Nếu người vừa m�c t�i bạn 100 đ� lại hỏi bạn �đi ăn tối chung với nhau
nh� th� bạn s� đồng � với đề nghị n�y kh�ng?� [Ghi ch� của người
dịch: th�i độ n�y đ� thay đổi khi Việt Nam, Phi-l�p-pin đồng � c�ng với
Trung Quốc thăm d� v�ng biển Trường Sa đầu năm 2005. Một h�nh động tự
bắn v�o ch�n m�nh. Thật lạ l� Trung Quốc kh�ng c� l� g� m� x�c
nhận chủ quyền m� hai nước tr�n lại chịu hợp t�c.] Chẳng c� g� l�
phi l� nếu như c�c nước l�ng giềng cảm thấy bị Trung Quốc đe doạ v� do
đ� khiến họ phải tăng cường sức mạnh qu�n sự, đổi mới v� kh� v� mua v�
kh� từ nước ngo�i.
Hải qu�n Trung Quốc mối đe doạ: Liệu Trung Quốc c� d�ng đến v� lực?
V�o
th�ng 10 năm 1987, v�i th�ng trước cuộc đụng độ qu�n sự giữa Trung Quốc
v� Việt Nam tr�n quần đảo Trường Sa, HQTQ đ� tập trận ở v�ng biển rộng
lớn giữa T�y Th�i B�nh Dương v� quần đảo Trường Sa. Theo một sĩ quan
l�nh đạo hạm đội trong cuộc tập trận: �Bởi v� c�c cuộc hải chiến trong
tương lai sẽ xảy ra tr�n thềm lục địa v� trong khu vực chủ quyền kinh tế
rất xa lục địa, c�c cuộc tập trận l� nhằm l�m cho c�c hạm đội � thức
được việc hợp t�c h�nh động trong tầm trung v� tầm xa... C�c cuộc tập
trận n�y chứng tỏ rằng hải qu�n ta c� khả năng thực hiện c�c cuộc h�nh
qu�n hỗn hợp ở cả v�ng biển gần lục địa v� biển khơi.� V�o th�ng 5 năm
1988, sau cuộc đụng độ với Việt Nam, tờ Nhật b�o Qu�n đội Nh�n D�n,
tiếng n�i ch�nh thức của HQTQ, cho rằng �từ những năm 80, HQTQ đ� c� khả
năng h�nh qu�n hỗn hợp tr�n biển khơi v� hiện nay c� thể bảo vệ l�nh hải
gần bờ Trung Quốc v� cả chủ quyền tr�n quần đảo Trường Sa v� biển khơi,
xa lục địa h�ng trăm hải l�.� Trung Quốc đ� tỏ ra cho c�c nước l�ng
giềng chung quanh Biển Nam Trung Hoa biết quyết t�m cao của họ l� họ c�
khả năng chiếm đ�ng c�c đảo trong quần đảo Trường Sa m� c�c nước n�y
đang tranh chấp chủ quyền.
Mặc
d� sức mạnh qu�n sự Trung Quốc thua xa Mỹ v� Nga, so với c�c nước cạnh
biển gần Trung Quốc, họ lại l� nước mạnh nhất về qu�n sự, đặc biệt l�
hải qu�n. Họ kh�ng sợ g� m� kh�ng tạo ra c�c cuộc chiến cỡ nhỏ trong
v�ng để đạt mục ti�u. Tuy nhi�n nhằm kiểm so�t v�ng biển n�y họ sẽ kh�ng
đi qu� đ� để l�m b�ng l�n cuộc chiến tranh cỡ lớn .
L�nh
đạo hải qu�n Trung Quốc x�c định rằng �giải ph�p cho c�c vấn đề l� qua
phương tiện ch�nh trị v� ngoại giao�, v� �đạt được sự đầu h�ng của kẻ
th� m� kh�ng cần chiến đấu� đ�i hỏi việc phải c� được một lực lượng hải
qu�n h�ng hậu. Họ cho rằng �nếu ch�ng ta c� một lực lượng như thế, th�
nếu m� de doạ kh�ng th�i chưa đủ, ch�ng ta c� thể tấn c�ng thật hiệu
quả.� Như thế, Trung Quốc nhằm v�o việc d�ng lực lượng hải qu�n như
phương tiện răn đe ch�nh trị.
V�o
th�ng 2 năm 1992, sau khi đ� củng cố việc kiểm so�t biển chung quanh
Trường Sa, ngo�i khơi bờ biển Nam Việt Nam, Trung Quốc x�y khu giếng dầu
ở Wanan Reef, m� Việt Nam cũng cho l� thuộc v�ng chủ quyền thềm lục địa
v� khu chủ quyền khai th�c kinh tế của họ, v� k� giấy ph�p cho c�c c�ng
ty Mỹ khai th�c. Khu giếng dầu nằm ở ph�a cực t�y nh�m đảo Trường Sa v�
ph�a đ�ng c�c giếng dầu Việt Nam đ� x�y dựng. C�c giếng dầu Trung Quốc
n�y nằm ngay tr�n đường giao th�ng biển tr�n Biển Nam Trung Hoa. Tin tức
cho thấy l� khi Trung Quốc k� giấy cho ph�p khai th�c, họ cũng trấn an
c�c c�ng ty Mỹ l� hải qu�n Trung Quốc sẽ bảo vệ an ninh để kh�ng ai d�m
động đến hoạt động của c�c c�ng ty n�y. C� thể tin được th�ng tin n�y
qua chứng cớ l� Zhang Liangzhong, chỉ huy trưởng HQTQ, tuy�n bố v�o ng�y
21 th�ng 4, ngay sau sự kiện tr�n, l� HQTQ sẽ bảo vệ v�ng biển Trung
Quốc v� c�c nguồn liệu biển. Điều n�y cũng được kiểm chứng trong b�o
c�o xuất bản với h�nh ảnh tr�n trang nhất tờ Nhật b�o Qu�n đội Nh�n D�n
Giải ph�ng ng�y 1 th�ng 5 năm 1992 l� c�c thuyền tốc độ cao của hải qu�n
đang tập trận nhằm bảo vệ việc ph�t triển dầu lửa ở Biển Nam Trung Hoa.
C� thể tin l� kế hoạch của Trung Quốc l� nhằm ph�t triển nguồn liệu dầu
tr�n Wanan Reef thuộc hải phận Việt Nam v� Reed Bank thuộc hải phận
Phi-l�p-pin v� ph�t triển nguồn kh� tự nhi�n ở James Shoal (v�ng đ�
ngầm) thuộc Ma-lai-xi-a. Mục ti�u của Trung Quốc l� đe doạ c�c quốc gia
li�n quan rằng th�ng minh ra th� r�t rui thay v� đụng độ, v� như thế
Trung Quốc kh�ng phải g�y chiến. Tuy nhi�n, khi c�c quốc gia n�y đang
tr�n đ� ph�t triển kinh tế, họ cũng muốn nguồn liệu kể cả dầu, do đ�
tiềm năng chiến tranh trở n�n thường trực trong v�ng.
Với
t�nh thế tr�n, cần theo d�i s�t việc Trung Quốc x�y dựng s�n bay trang
bị đầy đủ ở đảo Yongxing, một đảo ch�nh trong quần đảo Ho�ng Sa v� một
căn cứ hải qu�n lớn v� phức tạp ở Mischief Reef trong quần đảo Trường
Sa. Một nh� b�o bạn t�i v� t�i đ� t�m ra c�c h�nh chụp từ vệ tinh,
khoảng một năm trước c�c sự kiện xảy ra năm 1988, l� Trung Quốc x�y
đường bay d�i 2600 m�t ở đảo Yongxing. Chứng cớ ch�ng t�i đ� cho đăng
b�o của bạn t�i với h�nh mầu v�o th�ng 8 năm 1993. Sau đ�, ch�ng t�i
nhận được th�ng tin l� c� 10 m�y bay chiến đấu F7 được đặt v�o vị tr�
hoạt động thường xuy�n ở đ�. Vừa mới đ�y, t�i c� dịp coi kh�ng ảnh s�n
bay n�y chụp từ m�y bay tr�n cao. S�n bay c� 4 nh� để m�y bay với sức
chứa cho hẳn một đội bay với �t nhất 20 m�y bay. Nhiều loại m�y bay c�
thể cất c�nh từ s�n bay n�y kể cả m�y bay chiến đấu SU27 m� Trung Quốc
mua của Nga rồi sau đ� được ph�p tự chế tạo. Nhiều cơ sở kh�c nhau được
x�y cất tr�n đảo trong v�i năm qua, kể cả c�c to� nh� mới giống như trại
l�nh, hệ thống chuyển nước biển th�nh nước ngọt, vườn c�y, trại nu�i heo
g�. Năm 1999, th�ng tin cho biết rằng họ cũng x�y dựng thiết bị thu
nước tho�t từ b�o dọc hai b�n đường bay v� rồi đem l�m sạch v� chứa
trong c�c th�ng nằm dưới đất. Kh�ng dễ g� m� cung ứng cho một h�n đảo
nhỏ c�ch đảo Hải Nam 300 c�y số v� xa gấp đ�i t�nh từ lục địa như thế.
Điều kiện như vậy kh�ng cho ph�p x�y dựng một căn cứ c� thể hỗ trợ c�c
cuộc h�nh qu�n lớn, nhưng n� rất c� gi� trị đối với c�c xung đột nhỏ,
tuần tiễu, tập trận v� c�c h�nh động d�n sự như đ�nh c�. Cũng kh�ng n�n
qu�n � đồ tạo ảnh hưởng tr�n khu vực đảo Trường Sa, rất xa lục địa.
Trong khi khả năng giao th�ng h�ng hải v� cơ kh� ứng dụng của Trung Quốc
c� thể thấp k�m hơn Nhật, họ đ� đạt được mức cao đ�ng kể, cho ph�p Trung
Quốc x�y dựng căn cứ qu�n sự tr�n 6 đảo ngầm ở Trường Sa trong c�ng thời
gian họ x�y đường bay ở đảo Yongxing.
Trong l�c đ�, th�ng tin cho thấy Trung Quốc đ� củng cố c�c to� nh� ki�n
cố ở v�ng đ� ngầm Mischief Reef thuộc Phi-l�p-pin v�o cuối năm 1998 v�
đầu năm 1999. Ba bức ảnh do Bộ Quốc ph�ng Phi-l�p-pin đưa ra cho thấy 3
to� nh� kh�c nhau, ở ba nơi kh�c nhau. Cũng c� tin cho l� to� nh� thứ 4
đ� được x�y dựng ở địa điểm kh�c. C� thể ti�n đo�n l� Trung Quốc sẽ cho
x�y dựng căn cứ vĩnh viễn ở Mischief Reef sau h�ng loạt c�c cuộc tiến
c�ng tiếp nối trận chiến với Việt Nam năm 1988. Nh�m đ� ngầm n�y kh�
lớn l� gần như v�ng tr�n, c� chiều d�i 8 c�y số từ t�y sang đ�ng v�
chiều d�i 6,5 c�y số từ bắc xuống nam v� c�c to� nh� được x�y vĩnh viễn
ở 4 địa điểm ở trung t�m. Với một h�ng kh�ng mẫu hạm mang phi cơ chiến
đấu, HQTQ chắc chắn c� thể đồn tr� được dễ d�ng trong khu Mischief Reef.
Mặc
d� Trung Quốc kh�ng c� kế hoạch x�y dựng ngay h�ng kh�ng mẫu hạm mang
phi cơ chiến đấu, trong một tương lai kh�ng xa họ sẽ ho�n th�nh một căn
cứ kh�ng qu�n lớn ở đảo Yongxingi thuộc Ho�ng Sa, ph�a bắc đường giao
th�ng biển, v� một căn cứ hải qu�n đ�ng kể ở Mischief Reef. Giờ đ�y sau
khi ho�n tất việc lấy lại Hồng K�ng v� Ma Cao, cũng như giải quyết vấn
đề bi�n giới với Nga, quan t�m h�ng đầu của Trung Quốc l� thống nhất với
Đ�i Loan v� x�c định bi�n giới biển v� chủ quyền tr�n c�c đảo thuộc Biển
Nam Trung Hoa. Quan hệ tốt đẹp hơn với Nga đ� gi�p Trung Quốc tiến c�ng
về ph�a biển m� kh�ng lo ngại �de đoạ từ ph�a bắc.�
Kết luận
Việc
tiến c�ng của HQTQ v�o Biển Nam Trung Hoa cuối c�ng đ� l�m Mỹ bắt đầu
thay đổi th�i độ. Ngoại trưởng Madeleine Albright, sau khi tham dự h�ng
loạt c�c cuộc họp của ASEAN ở Singapore v�o th�ng 7 năm 2000, đ� b�y tỏ
sự ch� � của ch�nh phủ Mỹ v�o khu vực v� tuy�n bố rằng Mỹ kh�ng thể ngồi
y�n v� bỏ qua c�c cuộc xung đột li�n tục ở Biển Nam Trung Hoa m� b� ta
cho rằng c� thể đưa đến hậu quả nghi�m trọng. Trước khi c�c trao đổi với
ASEAN, Mỹ v� Phi-l�p-pin k� kết �Hiệp ước Tư c�ch� (Status Agreement)
qua đ� x�c định tư c�ch c� t�nh ph�p luật của việc đưa qu�n Mỹ đến
Phi-l�p-pin. Phi-l�p-pin l� nước độc nhất tranh chấp chủ quyền ở Trường
Sa m� đ� c� thoả ước hợp t�c qu�n sự với Mỹ. Tuy nhi�n thoả ước n�y đ�
bị hủy v� v� hiệu khi Phi-l�p-pin từ chối gia hạn thoả ước về căn cứ
qu�n sự với Mỹ v�o năm 1991. Kh�ng c� thoả ước n�y, quan hệ song phương
về qu�n sự coi như kh�ng c�. Hiệp ước Tư c�ch được k� kết năm 1999 cho
ph�p c�c cuộc hợp t�c tập trận, bị ngừng v�o năm 1995 nhưng khởi đầu lại
v�o năm 2000. V�o th�ng 5, Singapore cũng tham gia đồng tập trận do Mỹ
v� Th�i Lan tổ chức. Tuy vậy, vẫn chưa thấy sự thay đổi về quan điểm của
Mỹ đối với c�c tranh chấp chủ quyền trong khu vực Biển Nam Trung Hoa.
Mục ti�u của Mỹ l� n�ng cao chuẩn mực qu�n đội của c�c nước ở Đ�ng Nam
�. Nếu quyền tự do đi lại ở Biển Nam Trung Hoa kh�ng bị ngăn chặn, Mỹ
kh�ng muốn c� vai tr� trực tiếp trong c�c tranh chấp n�y.
Mặc
d� sẽ c� nhiều phức tạp tr�n đường đi, Trung Quốc cuối c�ng sẽ ph�t
triển để trở th�nh một cường quốc kinh tế v� qu�n sự trong v�ng. HQTQ
hiện đ� c� sẵn sức mạnh qu�n sự đủ để đe doạ đường giao th�ng tr�n biển
khơi Nam Trung Hoa, nếu như Mỹ kh�ng c� th�i độ can thiệp. HQTQ c� một
lực lượng tầu ngầm th�ng thường lớn v� nhiều tầu ngầm nguy�n tử, mặc d�
c�c tầu n�y cũ v� kh�ng c� hiệu quả cao, Trung Quốc cũng đ� đang đ�ng
c�c tầu ngầm mới. Trung Quốc đ� mua v� đ� bắt đầu đưa v�o sử dụng c�c
tầu ngầm c� hiệu qủa cao mua từ Nga. Nếu HQTQ sử dụng tất cả c�c tầu
ngầm sẵn c�, n� sẽ trở n�n mối đe doạ lớn đối với đường giao th�ng tr�n
Biển Nam Trung Hoa. Trung Quốc cũng l� một cường quốc nguy�n tử v� c�
thể sử dụng ch�ng để đe doạ nếu cần. Ngược lại, kh�ng c� nước n�o trong
v�ng c� phương tiện chống lại sức mạnh của Trung Quốc.
Trung Quốc c� tới 68% đất v� 65% d�n của khu vực Đ�ng �. Chỉ thống k�
n�y th�i cũng cho thấy l� kh�ng c� một n�o trong khu vực c� thể c�n bằng
sức mạnh với Trung Quốc. Lịch sử đ� cho thấy rằng c�c c�n bằng sức mạnh
trong v�ng lu�n lu�n bị sức mạnh Trung Quốc ảnh hưởng. Khi Trung Quốc
thống nhất, n� �p đặt ảnh hưởng mạnh đối với c�c nước trong v�ng v� c�c
nh�m d�n tộc. Nhưng khi Trung Quốc chia rẽ v� yếu, c�c nước l�ng giềng
mới c� khả năng tho�t khỏi ảnh hưởng n�y. Việc Trung Quốc đang l�n c�
ảnh hưởng tr�n c�c nước Đ�ng � đến mức độ n�o c�n t�y thuộc v�o việc
Trung Quốc c� chiếm lại được đất đai đ� mất kh�ng, c� đủ sức mạnh v�
t�nh thuyết phục về c�c tuy�n bố x�c định chủ quyền kh�ng, v� v�o việc
c�c nước Đ�ng � c� khả năng ngăn chặn tham vọng của Trung Quốc ngay từ
giai đoạn đầu kh�ng.
C�c
quốc gia ở Đ�ng � cần củng cố th�nh nh�m đồng minh th�n thiết, v� d�
muốn hay kh�ng, cần sự hiện diện của lực lượng qu�n sự Mỹ trong v�ng.
Cần c� sự hợp t�c qu�n sự v� ch�nh trị chặt chẽ giữa Mỹ, Nhật, Nam Triều
Ti�n, Đ�i Loan v� c�c nước Đ�ng Nam �. C� những � kiến dị biệt giữa c�c
nước li�n quan đến chủ quyền ở quần đảo Trường Sa m� c� thể dẫn tới xung
đột. Việt Nam v� Phi-l�p-pin, cả hai nước đều c� c�c nh�m đ� ngầm bị
Trung Quốc chiếm mất đ� n�u nguy cơ đe doạ của Trung Quốc, c�n như
Ma-lai-xi-a đang lo sợ bị Trung Quốc coi l� mục ti�u sắp tới th� lại g�n
cổ cho rằng Trung Quốc kh�ng phải l� mối đe doạ. Phi-l�p-pin muốn Mỹ
t�ch cực bảo vệ an ninh của Biển Nam Trung Hoa, trong khi Ma-lai-xi-a
kh�ng chấp nhận sự can thiệp của Mỹ, cho rằng c�c nước li�n quan phải tự
giải quyết lấy. Trong khi đ� th� Nhật v� Nam Triều Ti�n được hưởng lợi
rất nhiều trong việc đi lại tr�n đường biển khơi lại c� những tranh chấp
với nhau v� đ� kh�ng thể c�ng hợp t�c để t�m kiếm giải ph�p cho Biển Nam
Trung Hoa.
Kh�ng thể bảo vệ trật tự ở Đ�ng � trong tương lai nếu kh�ng dựa v�o c�c
hiệp ước song phương với Mỹ. Hiệp ước An ninh Mỹ Nhật c� vai tr� chủ
chốt trong t�nh huống n�y. Khi an ninh của � ch�u l�nh b�nh sau chiến
tranh lạnh, rất quan trọng l� Nhật phải đ�ng vai tr� t�ch cực v� độc lập
để giữ g�n trật tự. Nhật phải đi đầu v� chứng tỏ c� tr�ch nhiệm lớn hơn
để bảo vệ an ninh khu vực, c� như thế Nhật mới c� thể chứng tỏ l� một
nước c� hy vọng trở th�nh ủy vi�n thường trực của Hội đồng Bảo An Li�n
Hợp Quốc.
Người dịch: Vũ Quang Việt
Nguy�n văn tiếng Anh: "China's Advances in the South China Sea:
Strategies and Objectives", Asia Pacific Review, Vol. 8, No. 1,
May 2001, tr. 40-50
[1]
�Ưu ti�n v� Điều ho� � Nghi�n cứu về Ch�nh s�ch X�y dựng Lực lượng Hải
qu�n Nh�n d�n Giải ph�ng,� Naval and Merchant Ships, th�ng 11,
1989.
Khả năng Bảo Vệ Biển Đ�ng bằng Kh�ng Qu�n
TNViệt
B�y giờ ai cũng thấy r� �m mưu b�nh trướng của TQ
ngo�i Biển Đ�ng. Quần đảo Ho�ng Sa lọt v�o tay TQ sau trận hải chiến
giữa VNCH v� TQ năm 1974. Năm 1988 TQ lấn th�m bước nữa bằng c�ch x�m
chiếm một số đảo tại Trường Sa sau một trận hải chiến với VN. Hiện giờ
qu�n l�nh VN đang canh g�c tại một số đảo tại Trường Sa nhưng vẫn c� thể
bị đe dọa trường hợp TQ t�m cớ g�y hấn với mục đ�ch x�m chiếm th�m những
đảo c�n lại.
VN đang ở một t�nh thế kh� khăn. Sau bao nhi�u năm
chiến tranh, kinh tế tuy c� tăng trưởng nhưng vẫn s�t k�m so với những
quốc gia l�ng giềng. Kinh tế suy k�m th� quốc ph�ng cũng suy k�m so với
TQ đang ph�t triển mạnh về mặt quốc ph�ng. Hiện giờ Hải Qu�n TQ gồm c�
khoảng 70 chiến hạm cộng với 70 t�u ngầm, so với VN chỉ c� vỏn vẹn 5
chiến hạm đ� cũ m� kh�ng c� chiếc n�o trang bị c�c loại phi đạn tối t�n,
một điều cần thiết cho một Hải Qu�n hiện đại.
N�i chung th� VN cần một sự thay đổi rộng lớn mới
c� thể tăng trưởng nền kinh tế, x�y dựng một kỹ nghệ cho lẫn thương mại
v� quốc ph�ng, v� c�n phải đối ph� cho nhiều thế hệ sau n�y v� những thế
kỷ kế tiếp.
T�i liệu n�y đưa ra một giải ph�p khẩn cấp để ngăn
ngừa � đồ b�nh trướng của TQ tại v�ng Trường Sa.
C�c lực lượng tại Trường Sa:
Nếu so s�nh lực lượng Hải Qu�n giữa VN v� TQ th� sự
kh�c biệt qu� r� r�ng. B�n VN chỉ c� 5 chiến hạm đ� cũ v� chỉ c� đại b�c
m� kh�ng c� một hệ thống phi đạn n�o. B�n Hải Qu�n TQ c� gần 70 chiến
hạm c�ng 70 t�u ngầm, phần đ�ng c�c chiến hạm được trang bị c�c loại phi
đạn (t�n lửa) được điều khiển bằng Radar. Hải Qu�n TQ đang sử dụng một
số t�u chiến tối t�n c�ng phi đạn mua lại của Hải Qu�n Nga.
Trước một lực lượng Hải Qu�n h�ng hậu như vậy, b�n
VN sẽ bị thiệt hại nặng nề nếu đối đầu trực tiếp. C�c chiến hạm cũ kỹ VN
sẽ bị phi đạn địch bắn ch�m trước khi c� thể bắn trả lại một vi�n đạn
n�o.
Ngo�i TQ c�n c� một số quốc gia kh�c cũng tranh
gi�nh chủ quyền tại quần đảo Ho�ng Sa, trong đ� c� Phi Luật T�n v� Đ�i
Loan. N�n những phương ph�p sau đ�y cũng c� thể �p dụng cho bất cứ một
lực lượng đối phương n�o đe dọa x�m phạm l�nh thổ.
Ho�n cảnh kinh tế v� ng�n s�ch quốc ph�ng hiện tại
kh�ng cho ph�p Hải Qu�n VN t�n trang h�a kịp thời để c� thể đối ph� với
một lực lượng Hải Qu�n đang tăng trưởng như Hải Qu�n TQ. Trường hợp n�y
ta phải t�m kiếm những giải ph�p khẩn cấp kh�c để c� khả năng tự vệ khi
nguy biến. Muốn tự vệ cũng cần phải c� vũ kh� c� thể chống trả. Chiến
trường tr�n đại dương kh�ng phải như tr�n đất liền m� ta c� thể d�ng địa
h�nh địa thế l�m phương tiện để chống trả một qu�n địch h�ng hậu hơn.
Biển cả kh�ng cho một b�n n�o c� lợi thế chiến thuật. V� trong thời đại
n�y, kỹ thuật sẽ quyết định thắng bại. B�n n�o d�ng nhiều tiền hơn để
mua vũ kh� tối t�n hơn sẽ c� hy vọng thắng trận.
Theo t�i liệu mới nhất th� ng�n s�ch quốc ph�ng VN
năm 2002 khoảng một tỷ Mỹ Kim, chỉ bằng 1/60 phần ng�n s�ch quốc ph�ng
TQ. Trừ đi c�c chi ph� th�ng thường như tiền trả lương cho qu�n nh�n,
c�c chi ph� điều h�nh h�ng ng�y cho c�c qu�n cụ hiện c�, tiền xăng tiền
nhớt cho một số phi cơ v� t�u b� sẵn c�, c�ng nhiều chuyện linh tinh
kh�c, trung b�nh th� mỗi năm chỉ c� thể d�nh được khoảng 20% cho việc
mua sắm vũ kh� mới. Nếu ng�n s�ch quốc ph�ng l� một tỷ Mỹ Kim th� ta chỉ
c� thể d�ng 200 triệu Mỹ Kim cho việc mua sắm vũ kh�. Với một ng�n khoản
hạn hẹp, ta h�y thử xem biện ph�p n�o khả dĩ c� thể chống trả trong
trường hợp qu�n địch uy hiếp những h�n đảo c�n lại tại Trường Sa.
Lực lượng đối phương:
Hai chiến hạm lớn nhất m� TQ mua lại của Nga S�
thuộc loại Sovremennyy trọng tải 8,5 tấn d�i 156 m v� trang bị phi đạn
SA-N-7 chống phi cơ c�ng phi đạn SS-N-22 chống t�u chiến.
Loại Chiến Hạm tối t�n nhất Sovremennyy m� TQ mua
của Nga
Phi đạn SA-N-7 (tr�i) chống phi cơ v� phi đạn
SS-N-22 (phải) chống t�u chiến l� hai loại t�n lửa được xử dụng tr�n
chiến hạm Sovremennyy
C�c loại phi đạn (t�n lửa) chống t�u chiến:
Khuyết điểm lơn nhất của VN sau cuộc chiến 1975 l�
kh�ng chuẩn bị cho một cuộc hải chiến, mặc d� đ� biết TQ x�m chiếm bất
hợp ph�p quần đảo Ho�ng Sa sau trận hải chiến với VNCH năm 1974. Sau
trận chiến Hoa-Việt năm 1979 tr�n đất liền tại Bắc VN, cũng kh�ng ai
nghĩ đến việc TQ c� thể uy hiếp quần đảo Trường Sa mấy năm sau đ�. Mặc
d� VN đ� biết sự hữu hiệu của t�n lửa chống phi cơ khi m�y bay Mỹ oanh
tạc miền Bắc, đ� kh�ng c� chuẩn bị cần thiết cho một cuộc chiến tương
lai tr�n biển.
C�c loại t�n lửa chống t�u chiến hiện đang được một
số quốc gia chế tạo, nhưng c� hai loại th�ng dụng nhất hiện nay l� loại
Exocet của Ph�p v� loại Harpoon của Mỹ. Nếu chưa c� t�u chiến c� thể
trang bị t�n lửa th� c� thể d�ng tr�n bộ, bố tr� tr�n gi�n ph�ng tại c�c
h�n đảo v� dọc bờ biển Bắc, Trung, Nam nếu cần. Trong tương lai nếu
trang bị th�m tầu chiến th� cũng vẫn c� thể d�ng c�c loại t�n lửa n�y
tr�n t�u chiến.
Phi đạn Harpoon c� loại ph�ng từ m�y bay hoặc từ
t�u chiến v� tr�n bộ. Loại Harpoon đang được xử dụng tr�n chiến đấu cơ
v� t�u chiến tối t�n nhất của Mỹ hiện nay. Harpoon d�ng Radar v� GSP để
nhắm mục ti�u n�n rất ch�nh x�c, tầm xa c� thể tới 111 km, v� c� thể
d�ng trong mọi điều kiện thời tiết. Loại mới nhất SLAM-ER c� thể bắn xa
tới 150 km. Chi tiết v� h�nh ảnh Harpoon tại web site n�y:
http://united-states-navy.com/weapons/harpoon.htm
Phi đạn Exocet của Ph�p c� loại bắn từ m�y bay
(AM39), từ t�u ngầm (SM39), hoặc từ t�u chiến (MM38 v� MM40). MM38 c�
tầm xa 38 km v� MM40 c� tầm xa 70 km. Ph�p dự định ra một loại mới MM40
Block2 v�o năm 2006 với tầm xa 180 km. Chi tiết v� h�nh ảnh Exocet:
http://www.netmarine.net/armes/exocet/
Phi đạn d�ng tr�n bộ chỉ c� t�nh c�ch ph�ng thủ thụ
động. C�ch đối ph� hay nhất để chống t�u chiến của địch vẫn l� một t�u
chiến kh�c hoặc bằng phi cơ cũng trang bị t�n lửa. Trong cuộc chiến giữa
Anh v� � Căn Đ�nh tại quần đảo Falkland Islands năm 1982, Argentine đ�
d�ng chiến đấu cơ Super Etendard cũng mua của Ph�p v� phi đạn Exocet bắn
t�u Anh một c�ch hiệu nghiệm. Phi c�ng chiếc Super Etendard bay thấp để
tr�nh Radar, khi thấy t�u chiến Anh trong tầm Radar c�ch khoảng 30 km,
bắn v� nhả ra t�n lửa Exocet v� quay về căn cứ, c�n t�n lửa Exocet đ� c�
tọa độ trong Radar tự động t�m kiếm mục ti�u bay thẳng đến t�u Anh, l�m
Hải Qu�n Anh mất một chiến hạm HMS Sheffield c�ng nhiều thủy thủ m� �
Căn Đ�nh kh�ng mất một mạng n�o. Nhưng khi đ� Ph�p l� bạn nước Anh n�n
đ� ngưng cung cấp Argentine c�c loại kh� giới. N�n cuối c�ng Argentine
cũng thua cuộc chiến. Đ�y l� h�nh ảnh chiến hạm HMS Sheffield của Hải
Qu�n Anh bị tr�ng phi đạn Exocet trong trận hải chiến Falkland Islands:
http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/4/newsid_2504000/2504155.stm
Phi đạn chống t�u chiến kh�c phi đạn chống m�y bay
ở điểm n�y: m�y bay nhỏ hơn t�u chiến, v� nếu chỉ cần tr�ng một yếu điểm
của m�y bay l� cả chiếc m�y bay bị rớt. T�u chiến cỡ như chiếc
Sovremenny lớn gấp mấy trăm lần loại m�y bay chiến đấu như F4 Phantom
xưa kia thả bom miền Bắc VN. N�n phi đạn cần sức c�ng ph� gấp nhiều lần
mới c� thể l�m chiếc t�u bị ch�m hoặc �t ra l� bất khiển dụng. C�c loại
vũ kh� c� nh�n chống phi cơ như loại Stinger Mỹ cung cấp cho Afghanistan
chỉ c� tầm xa tối đa l� 5 km v� bay nhắm v�o sức n�ng của m�y phản lực
chứ kh�ng c� v� tuyến điều khiển. Muốn bắn t�u chiến phải c� tầm xa,
phải được Radar điều khiển, v� c� khả năng bay s�t mặt biển để tr�nh
Radar địch. Do đ� hầu như kh�ng c� ai chế tạo loại vũ kh� c� nh�n chống
t�u chiến.
Nếu n�i chuyện đ�nh kiểu du k�ch tr�n biển th� ta
cũng phải d�ng đến m�y bay hoặc trực thăng. Trường hợp m�y bay Argentine
bắn ch�m t�u chiến của Anh cũng l� một kiểu đ�nh du k�ch. V� Hải Qu�n
Argentine l�c đ� kh�ng đủ sức đối đầu với Hải Qu�n Anh n�n họ d�ng to�n
phi cơ để tấn c�ng t�u Hải Qu�n Anh. Nếu mua t�u chiến để đ�nh ngang
ngửa với chiếc Sovremenny th� VN kh�ng đủ tiền. Mua t�u nhỏ th� kh�ng c�
khả năng đi xa ngo�i khơi. C�ch chống đỡ rẻ tiền nhất b�y giờ l� bố tr�
một số phi đạn tr�n c�c h�n đảo ta đang chiếm giữ. D�ng đảo c� địa h�nh
cao nhất để thiết lập đ�i Radar, v� Radar c�ng cao c�ng nh�n xa. Nghi�n
cứu địa h�nh xem c� thể thiết lập được một phi trường tr�n đảo th� tốt
nhất. Ta c� thể d�ng loại trực thăng l�n thẳng như loại Lynx trang bị
phi đạn Sea Skua m� Hải Qu�n Anh đang sử dụng:
http://www.airforce-technology.com/project...mages/lynx2.jpg
Nếu phi trường đủ d�i th� ta c� thể t�c trực v�i
m�y bay chiến đấu c� trang bị phi đạn chống t�u chiến. C�c loại m�y bay
MiG21 hay Su27, Su30 đ�ng ra l� loại m�y bay d�ng cho kh�ng chiến với
m�y bay địch chứ kh�ng phải để chuy�n m�n chống t�u chiến. Hữu hiệu nhất
v� �t tốn k�m nhất th� c� thể thiết lập một phi đo�n trang bị loại m�y
bay Super Etendard của Ph�p c�ng với phi đạn Exocet. M�y bay F/A18 của
Mỹ cũng c� khả năng d�ng t�n lửa Harpoon để tấn c�ng t�u chiến nhưng mắc
tiền hơn chiếc Super Etendard gấp 4 lần, tuy rằng loại F/A18 tối t�n
hơn, vừa c� khả năng tấn c�ng t�u chiến v� vừa c� khả năng kh�ng chiến
với phi cơ địch.
Theo hệ thống đặt t�n c�c loại m�y bay Mỹ do
Hải/Lục/Kh�ng Qu�n xử dụng, th� sẽ c� một chữ (A,B,C,F, vv..) đi k�m với
một số cho mỗi loại m�y bay. M�y bay bắt đầu bằng chữ A co nghĩa l�
�Attack aircraft� hoặc phi cơ tấn c�ng mục ti�u dưới đất, v� dụ như A4,
A10. M�y bay bắt đầu bằng chữ B thuộc loại �Bomber� (m�y bay thả bom),
v� dụ như B52, B1, B2. M�y bay bắt đầu bằng chữ C l� loại phi cơ vận tải
�Cargo Aircraft�, v� dụ như C47, C130, C135. M�y Bay bắt đầu bằng chữ F
�Fighter� l� loại phi cơ chiến đấu tr�n kh�ng, v� dụ như F4, F5, F14,
F15, F16, vv..
Thường th� loại phi cơ chuy�n m�n tấn c�ng mục ti�u
dưới đất như A4, A6, A10 th� chỉ d�ng v�o việc tấn c�ng mục ti�u dưới
đất chứ �t khi d�ng cho kh�ng chiến chống m�y bay địch. C�n loại
�Fighter� như F5, F14, F15 th� chuy�n m�n kh�ng chiến với c�c phi cơ
địch nhưng kh�ng hiệu lực nếu d�ng v�o việc tấn c�ng mục ti�u dưới đất.
Ri�ng loại F/A18 l� c� thể l�m cả hai c�ng chuyện tấn c�ng mục ti�u dưới
đất v� kh�ng chiến với phi cơ địch.
F/A18 thả t�n lửa Harpoon
Tr�n thực tế, loại Super Etendard thuộc loại phi cơ
tấn c�ng mục ti�u dưới đất v� tấn c�ng t�u chiến chứ kh�ng hữu hiệu v�o
việc kh�ng chiến với phi cơ địch. C�n c�c loại MiG21 v� Su27 th� thuộc
loại kh�ng chiến chứ kh�ng hữu hiệu nếu d�ng v�o việc tấn c�ng t�u
chiến. V� hai loại n�y kh�ng c� trang bị t�n lửa để tấn c�ng t�u chiến
địch. MiG21 v� Su27 c� trang bị t�n lửa để kh�ng chiến với phi cơ địch,
nhưng t�n lửa d�ng cho kh�ng chiến kh�ng thể d�ng để tấn c�ng t�u chiến
một c�ch hiệu quả. Tuy nhi�n để ph�ng hờ ta vẫn cần loại phi cơ kh�ng
chiến để hộ tống c�c phi cơ tấn c�ng t�u chiến tr�n đường đi v� đường
về.
MiG21 Kh�ng Qu�n Nh�n D�n
V� Hải Qu�n Ph�p đang t�n trang Hải Qu�n của họ n�n
đang thay thế c�c phi đo�n Super Etendard bằng loại phi cơ Rafale tối
t�n hơn. Super Etendard l� loại m�y bay chiến đấu trang bị Exocet do Hải
Qu�n Ph�p sử dụng tr�n H�ng Kh�ng Mẫu Hạm đ� nhiều năm nay. Ta kh�ng đủ
tiền mua m�y bay mới th� dịp n�y c� thể điều đ�nh mua lại m�y bay cũ
Super Etendard sẽ được gi� rẻ. M� loại m�y bay n�y sẵn s�ng trang bị phi
đạn Exocet v� đ� chứng tỏ khả năng trong c�c cuộc hải chiến. N�i về du
k�ch hiện đại thế kỷ 21 tr�n Đại Dương th� đ�y l� giải ph�p tốt nhất để
chống lại t�u chiến TQ. Đ�y l� h�nh ảnh của chiến đấu cơ Super Etendard
của Ph�p:
http://www.globalsecurity.org/military/world/europe/images/cdg08127.jpg
Super Etendard của Hải Qu�n
Argentine với t�n lửa Exocet dưới c�nh phải. Dưới c�nh tr�i l� b�nh xăng
phụ để tăng tầm hoạt động.
Từ đất liền, v� dụ Nha Trang, ra
v�ng đảo Trường Sa tr�n dưới 600 km. Nếu căn cứ phải ở tr�n đất liền th�
cũng cần huấn luyện phi c�ng c�ch tiếp tế nhi�n liệu tr�n kh�ng để c�
thể bay đủ xa ra ngo�i khơi. Trường hợp n�y phải mua th�m một loại phi
cơ tiếp tế nhi�n liệu như loại Boeing KC135. Đ�y l� h�nh chiếc KC135
đang tiếp tế nhi�n liệu cho một chiếc F14 v� một chiếc S3:
http://www.boeing.com/history/boeing/images/kc135.jpg
N�i chung th� tại Trường Sa m�nh c� ưu thế ở điểm
n�y: quần đảo Trường Sa c�ch bờ biển VN khoảng 600 km, v� c�ch đảo Hải
Nam khoảng 1000 km. Theo t�i biết th� hiện nay TQ chưa c� khả năng tiếp
tế nhi�n liệu tr�n kh�ng, n�n c�c phi đo�n chiến đấu cơ TQ tại Hải Nam
sẽ kh� c� thể can thiệp tại Trường Sa. Ngo�i ra, ta n�n c� th�m v�i
chiếc m�y bay tuần tiễu c� thể bay xa v� bay l�u để c� thể ph�t hiện t�u
chiến hoặc t�u ngầm, bay thường xuy�n tr�n v�ng quần đảo để b�o động sự
c� mặt của một hải đo�n hay t�u ngầm. M�y bay kiểu P3 Orion c� thể bay
li�n tục hơn 4000 km v� c� thể ph�t hiện c�c t�n hiệu của t�u chiến v�
t�u ngầm bằng c�ch thả c�c phao SONAR để d� t�u ngầm dưới mặt nước. P3
cũng c� thể trang bị phi đạn Harpoon. Đ�y l� một chiếc P3 được Hải Qu�n
Ho� Lan xử dụng:
http://www.dutchsubmarines.com/specials/images/plane_rnn_p3_28nov2002.jpg
Ph�p cũng c� một loại phi cơ tương tự nhưng nhỏ hơn
l� chiếc Dassault Atlantique. Chiếc Atlantique vừa l� phi cơ tuần tiễu
đường xa, c� đủ dụng cụ để d� t�u chiến c�ng t�u ngầm, c� thể mang theo
hai phi đạn Exocet để bắn t�u địch khi cần thiết.
http://www.aerospaceweb.org/aircraft/maritime/atlantique/atlantique_05.jpg
Tuy nhi�n c�c loại m�y bay tuần tiễu đường xa c�
điểm yếu l� bay chậm v� nặng nề hơn c�c chiến đấu cơ phản lực. Ngược lại
phi cơ tuần tiễu c� thể bay l�u đến 10 tiếng đồng hồ tr�n đại dương.
T�m lại, nếu ta bỏ ra khoảng 100 triệu Mỹ Kim mua
một phi đo�n chiến đấu cơ phản lực c� trang bị t�n lửa Exocet th� ta sẽ
c� khả năng đối ph� nếu Hải Qu�n địch đe dọa c�c h�n đảo c�n lại tại
Trường Sa, ta rất c� hy vọng đ�nh ch�m �t nhất một số t�u địch m� c�n c�
thể b�n m�nh chỉ bị thiệt hại tối thiểu, hoặc kh�ng bị một thiệt hại
n�o. Nếu chẳng may c� một v�i chiếc m�y bay bị bắn rớt th� cũng chỉ c�
một v�i người bị l�m nguy, chưa kể l� c�n c� thể nhảy d� ra ngo�i v�
được cứu sống.
Một khi c� ưu thế v� c� sự yểm trợ tr�n kh�ng th�
mặc d� c� một lực lượng Hải Qu�n nhỏ hơn vẫn c� thể đẩy lui một lượng
Hải Qu�n mạnh hơn của địch. Khi t�nh h�nh VN đ� cải tiến th� ta sẽ c�
th� giờ chỉnh đốn lại c�c lực lượng Kh�ng Qu�n v� Hải Qu�n, đ�ng th�m
t�u chiến v� mua th�m t�u ngầm khi ho�n cảnh cho ph�p để r�t ngắn lại
khoảng c�ch Hải Qu�n của hai b�n.
Đ�y l� giải ph�p d�ng loại phi cơ chiến đấu c� khả
năng trang bị t�n lửa chống t�u chiến đồng thời c� khả năng tiếp tế
nhi�n liệu tr�n kh�ng để c� thể bay xa ngo�i khơi tại Trường Sa, c� th�
giờ tấn c�ng t�u địch v� sau đ� trở về căn cứ an to�n. V� như tr�nh b�y
trước đ�y hiện c� loại Super Etendard của Ph�p v� F/A18 của Mỹ l� c� thể
trang bị t�n lửa chống t�u chiến lại c� khả năng tiếp tế nhi�n liệu tr�n
kh�ng.
Khi c�n phải lo việc bảo vệ Trường Sa v� sau n�y Ho�ng Sa th� việc tiếp
tế nhi�n liệu tr�n kh�ng l� việc tối quan trọng. Nếu kh�ng c� khả năng
n�y th� c� phi cơ tốt bao nhi�u cũng sẽ v� hiệu trong cuộc hải chiến,
ngoại trừ trường hợp ta c� H�ng Kh�ng Mẫu Hạm.
Tr�n đường d�i ta cần phải chỉnh đốn v� chuẩn bị cả
một kỹ nghệ quốc ph�ng để c� thể tự t�c tự cường, kh�ng thể lơ l� như
bao nhi�u năm trước. Nếu qua được cơn nạn n�y, ta sẽ c�n phải tiếp tục
chuẩn bị đối ph� mọi nguy cơ trong thế kỷ tới. Ta chỉ c� thể cố gắng dọn
một đường đi để những thế hệ mai sau sẽ kh�ng phải trải qua những sự
thăng trầm của d�n tộc m� ta đ� trải qua 50 năm qua.
Trong lịch sử c�c chiến trận, m�y bay lu�n lu�n c�
thế lợi khi l�m trận với t�u chiến. Đ� nhiều lần m�y bay chứng tỏ c� thể
đ�nh ch�m t�u địch m� kh�ng bị một thiệt hại n�o. Một v� dụ l� việc m�y
bay Nhật đ�nh ch�m hai chiến hạm hạng nặng của Hải Qu�n Anh l� chiếc
Prince of Wales v� chiếc Repulse ngo�i khơi Singapore 1941 m� phi cơ
Nhật kh�ng bị thiệt hại một chiếc n�o:
http://www.microworks.net/pacific/personal/pow_repulse.htm
V� sau n�y tại quần đảo Falkand năm 1982, m�y bay Super Etendard của
Argentine đ�nh ch�m chiếc HMS Sheffield v� chiếc Atlantic Conveyor bằng
phi đạn Exocet v� phi c�ng trở về căn cứ an to�n:
http://johnsmilitaryhistory.tripod.com/falklands.html
T N Việt 2005
Sửa lần cuối ( Wednesday, 11 May 2005 )
T�C ĐỘNG CỦA VĂN HO� CHIẾN LƯỢC TỚI CH�NH S�CH Đ�NG
� CỦA HOA KỲ
Frank L. Miller, Jr
Th�ng 11/2003
American Embassy Hanoi
usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta103.html
Quan điểm tr�nh b�y trong b�o c�o n�y l� của t�c giả v� kh�ng nhất thiết phản
�nh ch�nh s�ch hay quan điểm ch�nh thức của Qu�n đội, Bộ Quốc ph�ng, hay Ch�nh
phủ Mỹ. B�o c�o n�y được th�ng qua để ph�t h�nh c�ng khai; ph�n ph�t kh�ng hạn
chế.
****
Những � tưởng được ph�c thảo ở đ�y l� kết quả của 16 năm c�ng t�c li�n tục trong
c�c đơn vị của qu�n đội Mỹ đ�ng ở, hoặc hướng v�o, khu vực ch�u � - Th�i B�nh
Dương. Từ năm 1986 đến 2002, t�i đ� đảm nhận nhiều trọng tr�ch trong Lực Lượng
�ặc biệt của Qu�n đội Mỹ, với tư c�ch l� Quản l� Chương tr�nh Trợ gi�p An ninh
của Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương, nh� Ph�n t�ch Qu�n sự - Ch�nh trị, v� l� Tuỳ
vi�n Qu�n sự v� Quốc ph�ng tại Sứ qu�n Mỹ ở H� Nội. Trong những cương vị đ�, t�i
đ� tham gia đầy đủ từ qu� tr�nh h�nh th�nh cho tới thực hiện ch�nh s�ch đối với
��ng Bắc � v� ��ng Nam �. Mặc d� những � kiến được đưa ra ở đ�y l� của ri�ng t�i
song ch�ng l� tập hợp những b�i học v� � tưởng của nh�n vi�n trong tất cả c�c cơ
quan của Ch�nh phủ v� của mọi tầng lớp đại diện cho nước Mỹ ở ch�u � trong cương
vị ch�nh thức v� kh�ng ch�nh thức. Kh� c� thể liệt k� hết danh t�nh của họ ở
đ�y, bởi vậy t�i xin cảm ơn tất cả v� những đ�ng g�p tập thể của họ nhằm th�c
đẩy lợi �ch của Mỹ ở khu vực năng động n�y của thế giới. Những th�nh c�ng li�n
tiếp của ch�ng ta phần lớn nhờ v�o khả năng của họ trong việc biến những mục
ti�u c�ng khai của Mỹ, những mục ti�u thường được định ra để người d�n trong
nước tiếp thu, th�nh những � tưởng m� những đồng nhiệm ch�u � của họ c� thể lĩnh
hội. Những � tưởng trong b�o c�o n�y nhằm gi�p họ hiểu được qu� tr�nh chuyển ho�
n�y. T�i cũng xin đặc biệt cảm ơn Tiến sĩ Andrew Scobell của Viện Nghi�n cứu
Chiến lược thuộc Trường Chiến tranh Qu�n sự v� đ� gi�p đỡ t�i sắp xếp, chuyển
tải những � nghĩ lộn xộn th�nh một t�i liệu chặt chẽ.
Xin hoan ngh�nh những nhận x�t về b�o c�o n�y v� xin gửi về địa chỉ: Gi�m đốc,
Viện Nghi�n cứu Chiến lược, Trường Chiến tranh Qu�n sự, 122 �ại lộ Forbes.,
Carlisle, PA 17031-5244. Bản sao b�o c�o n�y c� thể lấy tại Văn ph�ng Xuất bản
bằng c�ch gọi cho số m�y (717) 245-4133, FAX (717) 245-3820, hoặc qua email tại
địa chỉ
Rita.Rummel@carlisle.army.mil
Tất cả c�c chuy�n khảo của Viện Nghi�n cứu Chiến lược (SSI) được cung cấp tại
trang chủ của SSI d�nh cho ph�n t�ch th�ng tin điện tử. �ịa chỉ trang chủ của
SSI l�
http://www.carlisle.army.mil/ssi/index.html
Viện Nghi�n cứu Chiến lược xuất bản bản tin thư điện tử h�ng th�ng nhằm cập nhật
cho cộng đồng an ninh quốc gia nghi�n cứu của c�c nh� ph�n t�ch của ch�ng ta,
những ấn phẩm mới ra v� những ấn phẩm sắp xuất bản, v� những hội thảo sắp tới m�
Viện t�i trợ. Mỗi bản tin đều c� một b�i b�nh luận chiến lược của một trong số
c�c nh� nghi�n cứu. Nếu bạn muốn nhận được những bản tin n�y, h�y cho ch�ng t�i
biết bằng việc gửi email đến địa chỉ
outreach@carlisle.army.mil hoặc gọi số m�y (717) 245-3133.
LỜI TỰA
Trường Chiến tranh Qu�n sự l� một m�i trường l� tưởng cho c�c sỹ quan qu�n đội
v� nh�n vi�n ch�nh phủ được chọn lựa phản �nh v� sử dụng những kinh nghiệm nghề
nghiệp của họ nhằm kh�m ph� một loạt những vấn đề chiến lược. �ể đảm bảo rằng
c�ng tr�nh nghi�n cứu của c�c sinh vi�n trường Chiến tranh Qu�n sự được c�c nh�
l�nh đạo Bộ quốc ph�ng v� Qu�n đội biết đến, Viện Nghi�n cứu Chiến lược đ� đưa
v�o ấn phẩm Chiến lược An ninh những nghi�n cứu chọn lọc trong số c�c c�ng tr�nh
nghi�n cứu Carlisle của Viện.
�ại t� Frank L. Miller, th�nh vi�n của kho� học 2003 tại Trường Chiến tranh Qu�n
sự, l� t�c giả của c�ng tr�nh nghi�n cứu n�y. Sử dụng những v� dụ minh họa từ
khu vực ch�u �-Th�i B�nh Dương, �ng đ� chứng tỏ sự cần thiết phải c� c�ch tiếp
cận khu vực v� đ�i khi cả tiếp cận tiểu khu vực đối với vấn đề an ninh tập thể.
�ại t� Miller kết luận rằng xử l� những mối quan hệ n�y từ g�c độ to�n cầu, v�
do đ� bỏ qua những chuẩn mực địa phương, c� thể g�y ra những x�ch m�ch kh�ng
đ�ng c�. �ng đề xuất một loạt kiến nghị ch�nh s�ch nhằm đạt được những mục ti�u
của Mỹ ở khu vực n�y.
STEVEN METZ-Gi�m đốc Phụ tr�ch Nghi�n cứu
Viện Nghi�n cứu Chiến lược.
Đ�I N�T VỀ T�C GIẢ
Frank L. Miller, Jr., nhận nhiệm vụ trong Lực lượng Bộ binh năm 1980 v� l� Trung
đội trưởng Trung đội s�ng trường rồi l� Trung t� đại đội s�ng trường trong Sư
đo�n kh�ng vận thứ 101 (Kh�ng k�ch) trước khi tham gia Lực lượng �ặc biệt năm
1985. Với tư c�ch l� sĩ quan Lực lượng �ặc biệt, �ại t� Miller đ� đi khắp khu
vực ch�u � - Th�i B�nh Dương khi được chỉ định nhận nhiệm vụ tại Tiểu đo�n kh�ng
vận thứ nhất, Nh�m Lực lượng �ặc biệt Thứ nhất (Kh�ng vận) tại Okinawa, Nhật Bản
v� Tiểu đo�n Thứ hai, Nh�m Lực lượng �ặc nhiệm (A) tại Fort Lewis, Washington.
L� một nh� nghi�n cứu H�n ngữ, �ại t� Miller được chọn tham gia Chương tr�nh
Quan chức phụ tr�ch khu vực ở nước ngo�i v� �ng đ� thực hiện ba nhiệm vụ: một ở
Hồng K�ng; một ở Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương của Mỹ với tư c�ch l� Quan chức Phụ
tr�ch về Trung Quốc, Cục J5 ; v� gần đ�y nhất l� Tuỳ vi�n Qu�n sự v� Quốc ph�ng
tại Sứ qu�n Mỹ ở H� Nội, Việt Nam. �ng sắp nhận nhiệm vụ tiếp theo l� Tuỳ vi�n
Qu�n sự ở Bắc Kinh, Trung Quốc v�o đầu năm 2004. �ại t� Miller c� bằng Thạc sỹ
về Nghi�n cứu Chiến lược Quốc gia tại Trường Hải qu�n v� bằng Thạc sỹ về Nghi�n
cứu Chiến lược tại Trường Chiến tranh Qu�n sự tại Mỹ.
T�M LƯỢC
Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ một phần k�u gọi ch�ng ta h�y dựa v�o c�c li�n
minh v� c�c mối quan hệ hữu nghị để tăng cường an ninh khu vực. C�c nh� hoạch
định ch�nh s�ch của ch�ng ta thường xử l� những mối quan hệ n�y từ g�c độ to�n
cầu, bỏ qua những chuẩn mực địa phương v� tạo ra những x�ch m�ch kh�ng đ�ng c�
trong mối quan hệ. C�ng tr�nh nghi�n cứu n�y sẽ chứng tỏ sự cần thiết phải c�
c�ch tiếp cận khu vực, v� đ�i khi cả tiếp cận tiểu khu vực, đối với vấn đề an
ninh tập thể, sử dụng những v� dụ minh họa từ khu vực ch�u � - Th�i B�nh Dương.
Một sự so s�nh cần thiết giữa những loại h�nh kh�c nhau về việc x�c định v� đạt
được an ninh dẫn đến một loạt khuyến nghị ch�nh s�ch gi�p đạt được những lợi �ch
an ninh của Mỹ ở ch�u � - Th�i B�nh Dương một c�ch tốt nhất.
T�C ĐỘNG CỦA VĂN H�A CHIẾN LƯỢC L�N C�C CH�NH S�CH
CỦA MỸ ĐỐI VỚI Đ�NG �
Tất cả c�c ch�nh quyền khi mới l�n nắm quyền đều được k�u gọi tiếp tục ch� trọng
đến mối quan hệ của ch�ng ta với ��ng �, 1 nhấn mạnh tầm quan
trọng của khu vực đ� đối với an ninh v� kinh tế Mỹ. Thường c�c b�i b�o được đăng
tải đều n�u bật một cuộc điều tra hoặc trưng cầu d�n � mới đ�y trong đ� coi
người d�n ch�u � l� lực lượng đang lớn mạnh trong bối cảnh ch�nh trị Mỹ. Sự khoa
trương trong c�c chiến dịch chịu nhiều chỉ tr�ch về ch�nh s�ch ��ng � hiện nay.
Mặc d� chẳng bao giờ thay đổi, nhưng ch�nh quyền mới n�o cũng đều phải ngừng
khoa trương v� chấp nhận rằng quan hệ cũng chỉ ở mức gần ngang bằng với mức độ
quan hệ của ch�nh quyền tiền nhiệm. Tại sao vậy ? C� phải sự ổn định tương đối
của khu vực cho ph�p ch�ng ta tập trung v�o những khu vực kh�c phức tạp hơn tr�n
thế giới ? Hay l� do kh�ng x�c định được c�ch thức đối ph� tốt hơn với một khu
vực đa dạng v� b� ẩn như Viễn ��ng ? Hay l� �qu� b� ẩn� n�n người phương T�y
kh�ng thể hiểu được ? C� thể c�ch tiếp cận n�y l� sai. C� thể kh�i niệm khu vực
��ng � l� qu� rộng. Hoặc c� thể l� nền văn ho� xuất ph�t từ ch�u �u của ch�ng ta
kh�ng thể chấp nhận được rằng ch�ng ta kh�ng cần phải nắm vai tr� l�nh đạo ở mọi
khu vực tr�n thế giới v� mục đ�ch an ninh v� ổn định của khu vực.
Vậy vai tr� của ch�ng ta ở ��ng � l� g�? Ch�ng ta tiếp cận khu vực n�y như thế
n�o khi thiếu t�nh đồng nhất, khi kh�ng c�ng chung văn ho�, ng�n ngữ, ch�nh trị
v� địa l� v.v. Tr�n thực tế, nh�n tố chung duy nhất ở khu vực n�y l� lịch sử
tương t�c h�ng ngh�n năm của n� với một loạt những đặc điểm kh�c biệt n�y. Khi
ch�ng ta bước v�o thập kỷ thứ hai của những mối quan hệ hậu Chiến tranh Lạnh, đ�
l� l�c ch�ng ta phải đ�nh gi� mức độ ảnh hưởng của việc kết th�c giai đoạn đ�
đối với quan hệ Mỹ-��ng �, liệu những thay đổi được tạo ra l� đủ rồi hay cần
phải c� nhiều thay đổi hơn nữa.
C� rất nhiều c�ng tr�nh nghi�n cứu về ch�nh s�ch của Mỹ đối với ��ng � sau khi
thế hai cực m� ch�ng ta thường gọi l� Chiến tranh Lạnh kết th�c. K�o d�i 50 năm,
Chiến tranh Lạnh phải chịu tr�ch nhiệm v� hai trong số ba cuộc chiến tranh lớn
m� Mỹ tham gia ở ch�u � trong thế kỷ 20. Với sự tan r� của Li�n X� v� k�o theo
l� sự huỷ bỏ những hiệp ước tương trợ dựa tr�n � thức hệ của Moscow tr�n to�n
thế giới, b�y giờ l� thời điểm tốt nhất để đ�nh gi� lại những ch�nh s�ch của
ch�ng ta li�n quan đến an ninh v� sự ổn định của ��ng �. C�c nước trong khu vực
cũng đ�nh gi� lại mối quan hệ b�n trong khu vực của họ, đặc biệt l� những quan
hệ dựa tr�n ph�ng thủ chống lại hoặc ủng hộ Chủ nghĩa Cộng sản. Như đ� được đề
cập ở tr�n, những đ�nh gi� n�y c�n tiếp tục, n�u bật tầm quan trọng tiếp tục của
khu vực n�y đối với lợi �ch quốc gia của Mỹ. 2
Theo truyền thống, Mỹ k�u gọi một ch�u � an to�n, ổn định v� năng động về kinh
tế m� nhờ đ� quan hệ thương mại mạnh mẽ c� thể được duy tr�. 3
Chiến lược An ninh Quốc gia 2002 (NSS 02) k�u gọi kết hợp c�c li�n minh song
phương v� hợp t�c với c�c thể chế khu vực nhằm xử l� những thay đổi ở khu vực
��ng Nam � năng động, kể cả việc tiếp tục duy tr� sự hiện diện tiền ti�u của
qu�n đội Mỹ. 4
Những mục ti�u của sự hợp t�c khu vực bao gồm thiết lập sự c�n bằng quyền lực
to�n cầu c� lợi cho tự do, 5 x�y dựng những chương tr�nh nghị
sự hợp t�c t�ch cực trong cuộc chiến chống khủng bố, 6 v� cuối
c�ng l� tạo ra một ch�u � ổn định về chiến lược. 7
Việc n�y phải được thực hiện trong một m�i trường �vừa
cạnh tranh vừa hợp t�c� với c�c nước kh�c, v� trong một khu vực m� ��nh gi� Quốc
ph�ng Bốn năm một lần đưa ra năm 2001 (QDR 01) thừa nhận khả năng một đối thủ
qu�n sự c� thể nổi l�n. 8 Phản ứng được đề xuất nhằm đối
ph� với th�ch thức n�y một phần k�u gọi ch� trọng đến việc đảm bảo tăng cường
khả năng tiếp cận v� những hiệp định về cơ sở hạ tầng trong khu vực, 9
trong khi c�c li�n minh v� quan hệ song phương được xem l� �trụ cột của an ninh
Mỹ�. 10 Sự �m chỉ đ� l� chỉ th�ng qua những mối quan hệ trực
tiếp th� an ninh mới c� thể được đảm bảo. 11 ��y chỉ l� c�ch
tiếp cận trung t�m của Mỹ đối với an ninh m� cuối c�ng sẽ dẫn đến chiến lược của
ch�ng ta thất bại ở ch�u �.
��nh gi� Quốc ph�ng Bốn năm một lần mới đ�y nhất ch�nh thức k�u gọi chuyển trọng
t�m ph�ng thủ của ch�ng ta từ ch�u �u sang khu vực ch�u � -Th�i B�nh Dương.
Những l� do của sự thay đổi n�y l� hiển nhi�n nhưng đ� bị bỏ qua qu� l�u. ��ng �
l� đối t�c thương mại số một của Mỹ. Năm 1999, GDP của khu vực n�y đạt 6.475.879
tỉ đ� la, 12 với tổng số d�n l� 1966 triệu người 13
v� khu vực n�y c� bốn trong số s�u qu�n đội lớn nhất (kể cả Mỹ). 14
Tỷ lệ phần trăm trong tổng gi� trị xuất khẩu/nhập khẩu
Điểm đến cho h�ng h�a xuất khẩu của Mỹ - Nguồn cho h�ng nhập khẩu của Mỹ
H�nh 1. Tầm quan trọng của ch�u � đối với thương mại Mỹ
15
Nguồn: Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Ni�n gi�m Thống k� c�c số liệu Thương mại,
Washington D.C., đ� được t�i bản nhiều lần. Ghi ch�: a) Bao gồm cả Trung Quốc v�
Nhật Bản
��ng � chỉ c�n một điểm n�ng duy nhất c�n lại từ thời Chiến tranh Lạnh. Dầu vậy,
c�n c� những l� do kh�c kh�ng r� lắm nhưng mặc nhi�n được c�ng nhận, đ� l� sự
cần thiết phải đối ph� với những th�nh c�ng trong quan hệ mới đ�y của Li�n minh
ch�u �u ở ch�u �, v� việc c�c quốc gia ��ng Nam � mới đ�y chấp nhận Trung Quốc.
Một t�c giả đ� kết luận rằng sự xa l�nh của ch�u �u buộc Mỹ phải t�m kiếm quan
hệ gần gũi hơn ở ch�u �. 16
��ng Nam � được đ�nh dấu bởi những tuyến đường giao
th�ng biển cực kỳ quan trọng v� c� sức mạnh kinh tế đang được hồi phục th�ch
thức sức mạnh kinh tế của ch�u �u về gi� trị thương mại trong quan hệ với Mỹ.
Bốn trong số năm nước cộng sản c�n lại tr�n thế giới nằm ở ch�u � (Việt Nam,
L�o, Trung Quốc v� Bắc Triều Ti�n), ba trong số bốn nước n�y nằmở hoặc đang đ�i
hỏi chủ quyền l�nh thổ ở ��ng Nam �. Hai nước c� ch�nh quyền do nh�m nhỏ nắm
quyền, trong đ� một nước �n ho� (Brunei) c�n nước kia lu�n đ�n �p người d�n
(Myanmar hay Miến Điện); một nước l� một nền d�n chủ mới xuất hiện, kh�ng c�
phương tiện thực sự n�o để tự tồn tại (��ng Timor) v� s�u nước c�n lại t�n th�nh
một số h�nh thức d�n chủ (Campuchia, Th�i Lan, Malaysia, Singapore, Philipin v�
Inđ�n�xia). Qu�n đội những nước n�y đều ph�t triển ch�
trọng đến ph�ng thủ trong nước, v� mạnh yếu kh�c nhau. Tuy nhi�n, bản chất ph�ng
thủ của c�c qu�n đội thực sự cho thấy c�c nước đều coi nhau l� những mối đe dọa
lớn. �iều n�y đặc biệt đ�ng với c�c nước đ�i hỏi chủ quyền ở những v�ng
l�nh thổ chồng lấn, chẳng hạn như ở Sabah (Malaysia v� Philipin), bi�n giới tr�n
đất liền của c�c nước ��ng Dương thuộc Ph�p (Việt Nam, Campuchia v� L�o), v�
to�n bộ biển Nam Trung Hoa. 17
Trung Quốc đ�i hỏi chủ quyền đối với to�n bộ biển Nam Trung Hoa m� Việt Nam gọi
l� Biển ��ng�bao gồm cả ��i Loan. C�c nước kh�c như Philipin,
Malaysia, Brunei v� Inđ�n�xia đ�i hỏi chủ quyền một phần đối với v�ng biển n�y.
Với những kh�c biệt n�y, c�ng với nhận thức về một mối đe dọa về � thức hệ rất
r� r�ng của c�c phong tr�o nổi dậy của cộng sản với sự gi�p đỡ từ b�n ngo�i của
Trung Quốc, Mỹ v� c�c nước ở ��ng Nam � t�m c�ch hợp t�c nhằm ngăn chặn xung đột
giữa bản th�n họ. Những nỗ lực như vậy chưa từng được thực hiện ở ��ng Bắc �.
Tại sao ��nh gi� Quốc ph�ng Bốn năm một lần lại ch�nh thức đề xuất chuyển những
lợi �ch ph�ng thủ của Mỹ từ ch�u �u sang ch�u �? Nguy�n nh�n trước hết l� do
t�nh h�nh tiếp tục căng thẳng ở Triều Ti�n v� những hệ luỵ lớn hơn đối với Nhật
Bản. Thứ hai, mặc d� c�n nhắc kỹ lưỡng th� xu hướng quan hệ với bốn ch�nh phủ
cộng sản tỏ ra đ�ng kh�ch lệ, Mỹ vẫn duy tr� đảm bảo an ninh cho những nước vốn
hoặc hiện nay đang l� địch thủ của nhau (H�n Quốc, ��i Loan v� Th�i Lan). Thứ ba
l� số d�n Hồi gi�o đ�ng đảo ở ch�u �, được biết l� c� quan hệ mật thiết quan
trọng với c�c nh�m khủng bố Hồi gi�o cực đoan ở khu vực v� tr�n thế giới. Thứ tư
l� nhận thức về tầm quan trọng của ch�u � đối với nền kinh tế Mỹ, v� ng�y c�ng
cần thiết phải bảo vệ đường giao th�ng biển nhằm ủng hộ c�c đối t�c thương mại
của ch�ng ta. Khi c�c nền kinh tế ch�u � phục hồi sau cuộc Khủng hoảng T�i ch�nh
ch�u � 1997, những nền kinh tế n�y sẽ sẵn s�ng v� c� khả năng quan hệ với phương
T�y như những đối t�c ngang h�ng. �iều n�y đ� được thể hiện r� trước khi xảy ra
khủng hoảng khi c�c nền kinh tế n�y được Ng�n h�ng Thế giới đ�nh gi� l� �Sự thần
kỳ� của ch�u �. 19 Việc những nền kinh tế n�y tiếp tục tồn tại
được sau cuộc khủng hoảng c�ng khẳng định th�m cho nhận định đ�. Cuối c�ng, sự
xuất hiện tiềm t�ng của Trung Quốc với tư c�ch l� b� quyền khu vực đ�i hỏi ch�ng
ta phải nỗ lực hơn nữa nhằm duy tr� ho� b�nh v� ổn định ở khu vực ch�u � - Th�i
B�nh Dương.
H�nh 2. Những tuyến giao th�ng biển quan trọng ở Đ�ng Nam �
18
Bandar cảm nhận rằng sự thật mỉa mai l� cuộc Chiến tranh V�ng Vịnh l� sự
hiểu nhầm về văn ho�.
Bob Woodward 20
C�u tr�ch dẫn tr�n l� của �ại sứ Ả Rập X� �t tại Washington khi biết thời điểm
bắt đầu chiến dịch kh�ng k�ch mang t�n B�o t�p Sa mạc. Suy nghĩ của �ng cho thấy
r� rằng, trong khi vẫn ủng hộ những h�nh động chống lực lượng I rắc ở C� O�t,
�ng đ� nhận thức được những c�ch thức kh�c nhau nhằm đối ph� với vấn đề lớn hơn
đ� bị bỏ qua do thiếu sự nhận thức về văn ho� ở cả Washington v� B�t đa. Kh�ng
t�m được c�ch tiếp cận ph� hợp ở ��ng � c� thể l� thảm họa đối với việc duy tr�
một khu vực ch�u � - Th�i B�nh Dương ho� b�nh, kể cả cuộc xung đột mở ở Triều
Ti�n, eo biển ��i Loan v� Biển Nam Trung Hoa. Những mối đe dọa �t nguy hiểm hơn
đối với những lợi �ch của Mỹ ở khu vực cũng c� thể xảy ra nếu những nền văn ho�
chiến lược của ch�u � bị coi nhẹ hoặc bị hiểu sai. Những mối đe dọa tiềm t�ng
l�:
Okimoto n�u l�n một nguy cơ kh�c nữa trong nội bộ Mỹ. Việc � kh�ng đ�nh gi� được
những th�nh tựu của ��ng � duy tr� m�i m�i ảo tưởng nguy hiểm rằng thế giới lu�n
phải th�ch ứng với Mỹ v� ng�y c�ng trở n�n giống ch�ng ta hơn�. 22
Nguy cơ n�y về cơ bản l� sự xung đột giữa c�c nền văn ho� chiến lược của Mỹ v�
��ng �, một thuật ngữ được định nghĩa l� �một loạt những niềm tin, gi� trị v�
th�i quen đặc th� v� đ� tồn tại l�u d�i về vấn đề đe dọa v� sử dụng vũ lực, c�
nguồn gốc từ những yếu tố cơ bản như địa ch�nh trị, lịch sử v� văn ho� ch�nh
trị�. 23 �ược Jack Snyder đưa ra trong một b�o c�o năm 1977
cho tập đo�n RAND, thuật ngữ �văn ho� chiến lược� chỉ ra rằng những quốc gia
kh�c nhau c� văn ho� chiến lược quốc gia ri�ng biệt của họ, n� ảnh hưởng đến qu�
tr�nh ra quyết s�ch v� học thuyết hạt nh�n của họ. 24 Tuy
nhi�n, Synder đang viết về Li�n X� v� kh�ng xem x�t đến những chuẩn mực v� n�t
văn ho� chung c� thể l� những yếu tố c� ảnh hưởng. 25 T�i thừa
nhận �ng đ� sai ở điểm n�y, rằng những n�t văn ho� chung của một quốc gia c� ảnh
hưởng to lớn tới văn ho� chiến lược của giới l�nh đạo quốc gia đ�. T�i cũng cho
rằng t�nh đồng nhất về sắc tộc của quốc gia cũng ảnh hưởng tới sự cố kết c�c gi�
trị của một d�n tộc, những gi� trị đ� ngược lại gi�p x�c định v� củng cố văn h�a
chiến lược.
Những nỗ lực của Mỹ nhằm li�n kết an ninh khu vực
Nước Mỹ l� một nh�n vật chủ chốt ở khu vực ch�u � kể từ khi Đ� đốc Dewey đ�nh
bại hạm đội T�y Ban Nha ở vịnh Manila ng�y 1/5/1898, th�n t�nh c�c đảo Philipin
l�m thuộc địa. 26 Mặc d� Qu�n đội Mỹ đ�nh người Moros để củng
cố t�i sản thuộc sở hữu của ch�ng ta, nhưng nước Mỹ chưa bao giờ mong muốn trở
th�nh một cường quốc thực d�n, v� h�nh động l� nhằm gi�nh độc lập cho Philipin
khi Nhật Bản tấn c�ng lực lượng Hải qu�n v� qu�n đội Mỹ ở Tr�n Ch�u Cảng v�
Philipin. Sau khi kết th�c chiến tranh, Mỹ cố gắng chuyển lực lượng chiếm đ�ng
tới Bắc Nhật Bản v� bất chấp những lời hứa ngược lại trước đ�, cho ph�p c�c
cường quốc ch�u �u quay trở lại những thuộc địa của họ ở Nam v� ��ng Nam �. Cuộc
tranh c�i về ch�nh s�ch n�y bị suy yếu với việc Tưởng Giới Thạch r�t qu�n khỏi
lục địa Trung Quốc năm 1949, v� chấm dứt khi Cộng sản Bắc Triều Ti�n năm 1950
tấn c�ng vượt qua vĩ tuyến 38 nhằm thống nhất b�n đảo dưới sự cai quản của chế
độ Cộng sản. Sau những h�nh động n�y tất cả những lực lượng chống thực d�n tương
tự c� quan hệ với Li�n X� v� những người cộng sản Trung Quốc tự động trở th�nh
những mối đe dọa hiển hiện đối với thế giới tự do. Chiến tranh Lạnh ở ch�u �
�n�ng� hơn rất nhiều so với ở ch�u �u c� thể l� do sự đo�n kết của Tổ chức Hiệp
ước Bắc �ại T�y Dương (NATO) mới được h�nh th�nh.
Trong bối cảnh n�y năm 1954, v� dưới sự khởi xướng của Ngoại trưởng Mỹ John
Foster Dulles, Tổ chức Hiệp ước ��ng Nam � (SEATO) được th�nh lập với tư c�ch l�
một bộ phận trong hệ thống thế giới c�c li�n minh qu�n sự chống cộng sản do Mỹ
đứng đầu. 27 Sự tập trung hạn hẹp của tổ chức n�y v�o việc
ngăn chặn sự x�m lược của cộng sản l�m cho n� thất bại ngay sau khi h�nh th�nh,
v� hầu hết c�c th�nh vi�n của tổ chức n�y đều do dự kh�ng cam kết với một nghĩa
vụ an ninh tập thể. Tổ chức n�y kh�ng chỉ thiếu vắng Indon�xia-một nước chống
cộng sản lớn nhất ch�u �, m� cả Nam Việt Nam, Campuchia v� L�o, những �nước� cần
đấu tranh cho an ninh tập thể cũng vắng mặt. 28 Tr�n thực tế,
hầu hết th�nh vi�n đều kh�ng ở ��ng Nam �, kể cả Pakistan.
Mặc d� SEATO tồn tại về mặt danh nghĩa cho đến m�i năm
1977, nhưng n� chưa bao giờ c� được sự ủng hộ cần thiết trong khu vực để tiếp
tục ph�t triển. Mặc d� thất bại nhưng SEATO c� thể l� một v� dụ tốt nhất thể
hiện mức độ kh� khăn đối với một quốc gia b�n ngo�i khu vực khi muốn khuyến
kh�ch an ninh tập thể cho những nước trong khu vực. 29
Những nỗ lực của ch�u � nhằm li�n kết an ninh khu vực
Mối lo ngại với những l�ng giềng của một nước kh�ng chỉ ngăn cản tất cả những nỗ
lực ban đầu nhằm h�nh th�nh một khối chống cộng kiểu phương T�y ở ��ng Nam �, m�
hầu hết những m� h�nh ở ch�u � cũng đều kh�ng t�m thấy cơ sở chung cho sự d�n
xếp an ninh mang t�nh hợp t�c ở khu vực n�y. Năm 1961, Hiệp hội ��ng Nam � (ASA)
được Th�i Lan, Philipin v� Malaya th�nh lập, nhưng đ� chấm dứt năm 1963 khi c�c
l�nh thổ của Anh, Sabah v� Sarawak gia nhập b�n đảo Malaya (c�ng với Singapore)
h�nh th�nh Li�n bang Malaysia. Sự phản đối kịch liệt của Philipin-nước cũng đ�i
hỏi một phần chủ quyền đối với Sabah-đ� chấm dứt ASA. Sự h�nh th�nh Malaysia v�
những cuộc đụng độ ở bi�n giới (gọi l� Konfrontasi) do Indon�xia tiến h�nh cũng
đảm bảo chấm dứt một d�n xếp tiểu khu vực tương tự, đ� l� Hợp bang phi ch�nh
trị, (gọi l� Maphilindo, nhằm ngăn chặn hoặc l�m chậm lại việc th�nh lập Li�n
bang Malaysia) một hiệp hội của Malaya, Philipine v� Inđ�n�xia. 30
Một s�ng kiến của Nam Triều Ti�n nhằm thử tạo ra một mặt trận thứ hai chống sự
x�m lược của cộng sản tr�n to�n ch�u � năm 1966 dẫn đến sự tồn tại kh� l�u của
Hội đồng ch�u � v� Th�i B�nh Dương (ASPAC). Hội đồng n�y cũng giải t�n năm 1973.
31
Những c�ch tiếp cận kh�c nhau ở ��ng Bắc � v� ��ng Nam �.
Thất bại li�n tục của c�c thể chế an ninh khu vực v� tiểu khu vực v� cuộc chiến
chống chủ nghĩa cộng sản quốc tế đang tiếp diễn buộc Mỹ phải thiết lập rất nhiều
quan hệ an ninh song phương ở ch�u �. Tất cả đều được h�nh th�nh trong thời gian
chiến tranh v� vẫn c�n tồn tại từ khi ra đời. Quan hệ an ninh song phương với �c
v� Philipin c�n lại từ Chiến tranh Thế giới Thứ hai, trong khi Li�n minh Nhật-Mỹ
l� kết quả trực tiếp của việc Mỹ chiếm đ�ng sau chiến tranh. Li�n minh với H�n
Quốc tồn tại từ khi Cộng sản Bắc Triều Ti�n cố gắng thống nhất đất nước bằng vũ
lực năm 1950. Th�i Lan k� hiệp ước ph�ng thủ với Mỹ ng�y 6/3/1962 khi bị đe dọa
bởi c�c cuộc nổi dậy của Cộng sản được Trung Quốc v� Việt Nam hậu thuẫn.
32 Thất bại v� th�i độ ngoan cố về
ch�nh trị đ� chấm dứt hai quan hệ an ninh song phương kh�c, đ� l� quan hệ với
Việt Nam Cộng ho� v� New Zealand. Với mỗi li�n minh song phương n�y,
Mỹ đều cam kết hỗ trợ nước n�y chống lại nước kh�c trong bất cứ cuộc xung đột
khu vực n�o trong tương lai. Th�m v�o đ�, Mỹ c� nghĩa vụ ph�p l� đảm bảo sự
thống nhất trong ho� b�nh của ��i Loan với �ại lục. Về mặt ph�p l�, tuy kh�ng
phải l� một li�n minh song �ạo luật về Quan hệ với ��i Loan c� ảnh hưởng tương
tự buộc Mỹ phải chọn đứng về một b�n trong bất cứ cuộc đối đầu trong tương lai ở
eo biển ��i Loan. 33
Kết quả l� một khu vực với hai kiểu quan hệ an ninh c�ng tồn tại, m� h�nh �trục
v� nan hoa� của Mỹ về c�c nghĩa vụ ph�ng thủ t�ch cực v� h�ng loạt hiệp ước
kh�ng x�m lược thụ động hơn giữa c�c quốc gia trong khu vực.
Kh�ng c� một thể chế an ninh bao tr�m n�o tồn tại ở
ch�u � m� k�o được tất cả mọi người v�o nỗ lực ngăn chặn xung đột hoặc nếu ngăn
chặn thất bại, c�c th�nh vi�n kh�c phải c� nghĩa vụ bảo vệ th�nh vi�n c�n lại.
Tr�n thực tế, c�ch tiếp cận của Mỹ đ� ph�c họa r� r�ng một loạt ch�nh s�ch kh�c
nhau đối với ��ng Bắc � v� ��ng Nam �. Ngay cả c�c cấu tr�c li�n minh
cũng kh�c nhau với những li�n minh ở ph�a Bắc mạnh mẽ hơn li�n minh ở ph�a Nam.
Nhận thức được điều n�y (v� c� thể ngăn chặn một cuộc xung đột kh�c giữa c�c
cường quốc nhằm tranh gi�nh ảnh hưởng ở ch�u �), ASEAN gồm s�u th�nh vi�n nhất
tr� mở rộng v� khởi xướng một diễn đ�n khu vực thảo luận c�c vấn đề an ninh. Họ
l�m vậy bất chấp sự phản đối hồi th�ng 1/1992 của Ngoại trưởng Mỹ l�c đ� l� Jame
Baker đối với việc huỷ bỏ c�ch tiếp cận �trục v� nan hoa� đối với quan hệ an
ninh ở ch�u �. 34 Chủ đề ch�nh l� nhận thức rằng ở ch�u �,
ASEAN kh�ng thể tiếp tục duy tr� an ninh của m�nh trong m�i trường hậu Chiến
tranh Lạnh. Những mối quan hệ an ninh của họ cần phải được mở rộng để bao gồm
tất cả c�c cường quốc khu vực. 35 N�i c�ch kh�c, m� h�nh mạng
nhện cần phải ph�t triển. Bất chấp sự phản đối ch�nh thức của Bộ Ngoại giao,
��nh gi� Chiến lược ��ng � năm 1998 của Lầu Năm G�c (EASR) cam kết ủng hộ �sự
ph�t triển thuyết đa nguy�n về an ninh�. 36
Chiến lược An ninh của Clinton năm 1995 đối với khu vực ��ng � - Th�i B�nh Dương
(EASR) k�u gọi sự hiện diện tiếp tục ở tiền duy�n, củng cố c�c li�n minh song
phương của ch�ng ta, v� tham gia t�ch cực trong c�c diễn đ�n an ninh đa phương,
đặc biệt l� Diễn đ�n Khu vực ASEAN l�c đ� mới được th�nh lập. 37
Chiến lược an ninh đ� cũng k�u gọi �mở rộng� ch�nh s�ch can dự của ch�ng ta để
bao gồm cả những quốc gia b�n ngo�i giới bạn b� v� đồng minh của ch�ng ta.
38 Mặc d� nhận thức được rằng ��ng � đ�i hỏi một chiến lược an
ninh tiểu khu vực ri�ng rẽ, Chiến lược An ninh của Clinton năm 1995 đối với khu
vực ��ng � - Th�i B�nh Dương cũng thừa nhận rằng sự tham dự của Bắc Triều Ti�n
l� rất hạn chế. Tr�n thực tế, chiến lược n�u bật th�nh c�ng duy nhất với Bắc
Triều Ti�n đ� l� Khu�n khổ Thoả thuận Song phương k� th�ng 10/1994. 39
Mặc d� nhận thức được t�nh chất song phương r� r�ng của sự hợp t�c an ninh ở
��ng Bắc �, EASR 1995 cũng nhận thức được sự thiếu vắng một mối đe dọa thống
nhất, mạnh mẽ từ b�n ngo�i đối với khu vực v� khuyến kh�ch ��ng Nam � đi đầu
trong việc tự bảo đảm an ninh cho m�nh. Chiến lược giải th�ch sự hiện diện qu�n
sự tiếp tục của Mỹ l� tượng trưng cho cam kết li�n tục của ch�ng ta nhằm bảo vệ
những lợi �ch chung với ch�u �. 40 Tuy nhi�n, chiến lược n�y
cũng phản �nh sự thi�n vị đối với c�c li�n minh kiểu phương T�y m� ngay cả Chủ
tịch Trung t�m Nghi�n cứu An ninh ch�u � - Th�i B�nh Dương của Bộ chỉ huy Th�i
B�nh Dương cũng tiếp tục ủng hộ khi so s�nh những c�ch tiếp cận an ninh đa
phương ch�u � với NATO về �phạm vi� thay v� �m� h�nh�. 41 Sự
thi�n vị n�y c� thể cũng giải th�ch tại sao li�n tiếp c�c ch�nh quyền Mỹ kh�ng
nhận thức được Khu�n khổ Thoả thuận v� c�i m� t�i cho l� Bắc Triều Ti�n mong
muốn, đ� l� một đảm bảo an ninh song phương với Mỹ.
C�c đồng minh cũng được tr�ng đợi gi�p đảm bảo c�c khu vực của họ. Ở ch�u �u,
NATO l� cơ sở cho một ch�u �u ổn định v� bảo đảm. Mỗi th�nh vi�n c� một l� phiếu
biểu quyết về c�c ch�nh s�ch của tổ chức v� c� nghĩa vụ cung cấp một phần lực
lượng qu�n đội trang bị cho NATO. 42
Tuy nhi�n, ở ch�u �, sự phụ thuộc của ch�ng ta v�o c�c
li�n minh chủ yếu đ� cho ph�p c�c lực lượng Mỹ c� khả năng tiếp cận để mang lại
an ninh khu vực.
Kh�ng giống như ch�u �u, c�c hiệp định ph�ng thủ của ch�ng ta ở ch�u � kh�ng
phải l� c�c hiệp định khu vực, v� bởi vậy kh�ng thể dựa v�o khi c� xung đột khu
vực. 43 Nhật Bản bị hạn chế bởi hiến ph�p v� tiếp tục nghi ngờ
c�c l�ng giềng ch�u �. C�c lực lượng vũ trang H�n Quốc chủ yếu tập trung ph�ng
thủ bảo vệ l�nh thổ của m�nh trước c�c lực lượng Bắc Triều Ti�n. Mặc d� Trung
Quốc cũng c� g�nh nặng lịch sử ảnh hưởng đến việc triển khai qu�n ở nước ngo�i,
nhưng sự sẵn s�ng của nước n�y đối với những hoạt động an ninh trong khu vực
dường như bị ảnh hưởng nhiều hơn do mong muốn duy tr� sự ổn định trong nước của
Bắc Kinh. 44 Những đối t�c ��ng Nam � của ch�ng ta kh�ng chỉ
coi nhau l� những mối đe dọa lớn hơn bất cứ � thức hệ n�o, nhưng kể từ khi Chiến
tranh Lạnh chấm dứt, họ cũng nhận thức được rằng an ninh quốc gia của họ kh�ng
thể dựa tr�n chiến lược an ninh �hay thay đổi� của �một cường quốc lớn v� ở xa�.
45 Sự giảm bớt phụ thuộc v�o � qu�n sự của một cường quốc l�m
gia tăng tầm quan trọng của quan hệ thương mại, gi�o dục, c�ng nghệ, du lịch,
t�n gi�o, sắc tộc v� những mối quan hệ hợp t�c kh�c trong việc h�nh th�nh �an
ninh� của một quốc gia. 46 Viện ch�u � m� tả những d�n xếp an
ninh hiện nay l� �xấu xa cần thiết� m� kh�ng một quốc gia n�o tỏ ra thoả m�n.
47 Tối thiểu th� đ� l� sự từ bỏ r� r�ng những kh�i niệm c�n bằng
quyền lực của �li�n minh v� li�n kết�. 48
Văn ho� l� gốc rễ v� cơ sở của chiến lược. 49
Trung tướng Li Jijun
Điều mấu chốt để hiểu được những c�ch tiếp cận an ninh kh�c nhau l� c�ng nhận
kiểu quan hệ đặc th� của ch�u �. Kiểu quan hệ của phương T�y l� quan hệ trực
tiếp giữa một chủ thể cung cấp c�c nguồn lực nhưng yếu về mặt qu�n sự v� một chủ
thể nổi trội, c� lực lượng qu�n sự mạnh nhưng rất thiếu c�c nguồn lực với tư
c�ch l� người đảm bảo an ninh. Kiểu quan hệ n�y được biết đến như l� m� h�nh
�trục xe v� c�c nan hoa�, một m� tả đồ họa bao gồm nhiều quốc gia kh�ch h�ng
xoay quanh c�ng một chủ thể chủ đạo giống như h�nh một b�nh xe b�. An ninh của
một quốc gia ở cuối mỗi nan hoa phụ thuộc v�o sức mạnh của quốc gia bảo vệ n� ở
trục b�nh xe. Về mặt học thuyết, Nghi�n cứu chung 3-16 mang t�n �Những chiến
dịch đa quốc gia� c�ng nhận đặc trưng n�y qua sự thiết lập một li�n minh qu�n sự
với một tổ chức theo m� h�nh �Quốc gia l�nh đạo�. 50
Người ch�u � c� xu hướng tiếp cận vấn đề an ninh theo một nghĩa rộng hơn chứ
kh�ng chỉ dừng lại ở sự c�n bằng quyền lực đơn thuần về mặt qu�n sự, trong đ� ổn
định kinh tế chiếm vị tr� h�ng đầu trong hầu hết c�c trường hợp. 51
Về mặt l� thuyết, nếu một quốc gia x�y dựng đủ quan hệ với nhiều quốc gia kh�c,
th� bất k� mối đe dọa n�o đối với quốc gia đ� cũng l� mối đe dọa đối với c�c mối
quan hệ kia. Kiểu quan hệ n�y dẫn đến m� h�nh �c�c thể chế chồng ch�o v� đan
c�i� 52 tựa như một mạng nhện của c�c mối quan hệ song phương
trong mỗi nh�nh của quyền lực quốc gia. 53 Trong m� h�nh n�y,
một tập hợp tr�n thực tế của những nước yếu sẽ ngăn chặn mối đe doạ của một b�
chủ khu vực th�ng qua t�nh đa chủ thể v� sức mạnh quan hệ của họ m� kh�ng cần
đến một chủ thể chủ đạo.
Kết quả l�, mặc d� được tổ chức để ngăn chặn c�c h�nh vi hiếu chiến của c�c quốc
gia l�ng giềng, hầu hết c�c lực lượng qu�n sự của ch�u � lại d�nh phần lớn thời
gian cho việc thực hiện những nhiệm vụ quốc ph�ng trong nước. Một phần nguy�n
nh�n của hiện tượng n�y l� do t�nh trạng yếu k�m tương đối của quốc gia-d�n tộc
ch�u � trong mối tương quan với những cơ cấu mang t�nh r�ng buộc kh�c, v� dụ như
những nền tảng sắc tộc, t�n gi�o v� văn h�a. Trong số ba phong tr�o nổi dậy m�
Philipin phải đối mặt hiện nay, chỉ c� một phong tr�o đe doạ lật đổ về mặt ch�nh
trị ch�nh quyền quốc gia. Hai phong tr�o c�n lại l� những cuộc đấu tranh cho
quyền tự do t�n gi�o v� tự trị ch�nh trị. Qu�n đội Nh�n d�n Mới của Đảng Cộng
sản (NPA) l� đối thủ cạnh tranh về mặt � thức hệ duy nhất của ch�nh quyền Manila
nhằm gi�nh quyền l�nh đạo ch�nh trị. Đảo Mindanao l� địa b�n của hai phe ph�i
Hồi gi�o lớn: Mặt trận Giải ph�ng D�n tộc Moro (MINF) v� Mặt trận Giải ph�ng Hồi
gi�o Moro (MILF) theo tư tưởng ch�nh thống hơn. Nh�m Abu Sayyaf chỉ l� một nh�nh
t�ch ra từ Mặt trận Giải ph�ng Hồi gi�o Moro nhưng dường như nh�m n�y mang nặng
khuynh hướng tiền bạc hơn l� tranh gi�nh quyền lực ch�nh trị.
T�n gi�o cũng l� một nh�n tố ch�nh yếu khiến Malaysia kh�ng muốn c�ng khai ủng
hộ cuộc chiến chống khủng bố. Động lực trong nước của một bộ phận đ�ng đảo d�n
Hồi gi�o cũng t�c động đến khả năng đối ph� với chủ nghĩa cực đoan t�n gi�o của
cả Th�i Lan v� Indonesia.
Định nghĩa tr�n kh�ng ph� hợp lắm với khu vực Đ�ng Bắc �, dẫn đến lập luận cho
rằng c� lẽ c�c quốc gia Đ�ng Bắc � mang đậm phong c�ch phương T�y hơn l� phong
c�ch ch�u � khi thảo luận quan hệ giữa c�c quốc gia. B�i viết n�y kh�ng tập
trung l� giải tại sao đ�y c� thể l� nguy�n nh�n của vấn đề, tuy nhi�n một số dữ
liệu lịch sử đ� đ�ng g�p v�o sự h�nh th�nh � kiến tr�n.
Thời k� Cải c�ch Minh Trị (1868-1912) của Nhật Bản được
đ�nh dấu bằng một quyết định r� r�ng chấp nhận phương c�ch-v� quyền lực-của
phương T�y. 54 Kết hợp với nền văn h�a v� sĩ đạo
truyền thống, người d�n Nhật Bản thuần nhất cảm thấy thoải m�i với một mối quan
hệ ph�n tầng, v� chấp nhận vị tr� m� người ta cho l� d�nh cho m�nh m� kh�ng hề
phản đối. 55 Mặt kh�c, H�n Quốc đ� h�ng thế kỉ bị đ� hộ bởi
một nước l�ng giềng ch�u � n�y hay nước kh�c, v� thấu hiểu được sự cần thiết
phải để Hoa Kỳ (một cường quốc ch� c�ng v� tư l�m chủ đất đai H�n Quốc) đ�ng một
vai tr� chủ đạo đối với nền quốc ph�ng của m�nh. Cả H�n Quốc v� Nhật Bản đều
chịu nhiều ảnh hưởng của gi�o l� đạo Khổng vốn nhấn mạnh việc tự bằng l�ng với
hiện tại cuộc sống của m�nh v� t�n trọng đ�ng mực tất cả c�c mối quan hệ.
Trong c�ng tr�nh nghi�n cứu mang t�n �Thế kỉ To�n cầu� do Viện Nghi�n cứu Chiến
lược Quốc gia thuộc Đại học Quốc ph�ng thực hiện, ba kịch bản đ� được đưa ra khi
đề cập đến những t�c động của qu� tr�nh to�n cầu h�a đối với Đ�ng �. Với sự ủng
hộ từ lạc quan tới bi quan đối với lợi �ch của Hoa Kỳ ở ch�u �, c�c kịch bản n�y
đ� vạch ra một ranh giới cho những ph�n t�ch của c�c t�c giả về qu� tr�nh to�n
cầu h�a ở Đ�ng � v� những t�c động của n� đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ.
56 Những kịch bản n�y như sau:
Mặc d� được đ�nh gi� l� lạc quan v� �c� tầm nh�n�, Kịch bản Một rất giống với
những mục ti�u của Hoa Kỳ tại khu vực n�y. Theo kịch bản n�y, hội nhập kinh tế
mạnh mẽ sẽ giảm bớt � muốn giải quyết tranh chấp bằng biện ph�p qu�n sự của tất
cả c�c quốc gia. Hoa Kỳ tiếp tục duy tr� sự hiện diện qu�n sự h�ng đầu tại khu
vực nhưng kh�ng ở mức vượt trội như khả năng của c�c căn cứ qu�n sự hiện nay cho
ph�p. Tr�n thực tế, kịch bản n�y đặt c�u hỏi về sự cần thiết tiếp tục duy tr�
c�c căn cứ qu�n sự v� kết th�c bằng việc nhắc lại cụm từ �c�c địa điểm, chứ
kh�ng phải c�c căn cứ� của cựu Bộ trưởng Quốc ph�ng William Perry.
Kịch bản Hai v� Ba th� chắc chắn bi quan hơn nhiều, cả về vấn đề lợi �ch quốc
gia của Hoa Kỳ lẫn hợp t�c an ninh khu vực. Kịch bản Hai dự đo�n những bấp b�nh
kinh tế sẽ tiếp tục xảy ra trong khu vực v� cho rằng c�c quốc gia chủ chốt sẽ c�
những phản ứng g�y nhiều rắc rối. Trung Quốc phải đối ph� với sự suy tho�i kinh
tế trong nước khiến quốc gia n�y buộc phải c� th�i độ hiếu chiến hơn đối với c�c
đối thủ khu vực trong khi Nhật Bản hướng nội, lạnh nhạt với to�n cầu h�a n�i
chung , v� đặc biệt l� đ�nh gi� thấp sự phụ thuộc v�o-v� li�n minh với-Hoa Kỳ.
Kịch bản Ba cho thấy một sự rạn nứt tiểu khu vực với việc Đ�ng Nam � gia tăng
phụ thuộc v�o c�c thị trường phương T�y trong khi c�c nước c�ng nghiệp Đ�ng Bắc
� nội địa h�a nền kinh tế của m�nh bằng c�ch tăng chi ti�u phục vụ quốc ph�ng.
Điều n�y tạo ra một cuộc chơi xa xỉ mua sắm vũ kh� do lo sợ , gia tăng căng
thẳng v� buộc c�c doanh nghiệp Hoa Kỳ r�t khỏi khu vực. Khi lợi �ch của c�c
doanh nghiệp Hoa Kỳ bị giảm, lợi �ch quốc gia của ch�ng ta cũng bị giảm s�t, tạo
điều kiện cho c�c cường quốc khu vực tranh gi�nh ưu thế.
Cả ba kịch bản tr�n đều chia sẻ một quan điểm cho
rằng chỉ bằng mối quan hệ chặt chẽ với nền kinh tế Hoa Kỳ th� an ninh Đ�ng � mới
được đảm bảo. Những kịch bản n�y c�n cho thấy sự lạc quan khi m� c�c
mối quan hệ gắn b� chặt chẽ đến mức sự hiện diện qu�n sự tiền ti�u của ch�ng ta
cũng chẳng cần thiết. Ngược lại, một sự chia rẽ giữa c�c nền kinh tế sẽ buộc c�c
nh� đầu tư Hoa Kỳ chuyển sang những địa b�n kh�c, v� c�c lực lượng của Hoa Kỳ sẽ
r�t ra khỏi khu vực v� chuyển tới c�c căn cứ ở xa hơn. Điều th� vị l� cả hai
quan điểm đều dự đo�n về việc giảm sự hiện diện qu�n sự tại khu vực để lại ấn
tượng rằng ch�nh c�c mối li�n kết kinh tế, chứ kh�ng phải c�c mối quan hệ quốc
ph�ng của ch�ng ta l� cơ sở cho an ninh khu vực Đ�ng �. Tuy nhi�n, cả hai quan
điểm n�y đều kh�ng xem x�t quan điểm của ch�u � vốn đ� ph�t triển kh�ng đồng đều
kể từ khi Hoa Kỳ lần đầu ti�n trở th�nh một trục quyền lực của ch�u � v�o năm
1898.
Về những vấn đề li�n quan đến an ninh, quốc ph�ng v� thương mại, sự kh�n
ngoan v� thực dụng l� y�u cầu của thời đại. 57
K.S. Balakrishnan
Như đ� đề cập ở tr�n, Đ�ng Nam � l� một khu vực chứa đầy những điểm kh�ng tương
đồng. Sự ph�n t�n của c�c nh�m t�n gi�o phản �nh h�ng ngh�n năm xung đột, chinh
phục, th�ng thương v� đi lại qua ng� tư chiến lược n�y. Những nền văn h�a, sắc
tộc, v� ng�n ngữ đa dạng của Đ�ng Nam � tồn tại chồng ch�o giữa c�c bi�n giới
quốc gia v� tạo ra một sợi d�y gắn kết khu vực n�y v�o trong một nền văn h�a
tiểu khu vực lỏng lẻo của ch�nh m�nh. Người Đ�ng Nam � nh�n nhận vấn đề an ninh
của m�nh theo một c�ch thức rộng hơn nhiều v� họ tự h�o về những tiến bộ của
m�nh trong tất cả c�c kh�a cạnh x� hội kể từ khi thời k� thuộc địa chấm dứt.
Trong số những nước trong khu vực, Malaysia l� một lăng k�nh rất th�ch hợp để
nh�n nhận những những mục ti�u của Hoa Kỳ tại Đ�ng Nam �. Sự ổn định của quốc
gia n�y cũng l� lăng k�nh chuẩn x�c để nh�n nhận những mục ti�u của Hoa Kỳ từ
quan điểm của Đ�ng Nam �. Những quan điểm của Kuala Lumpur cũng kh� c�ng bằng
bởi Malaysia kh�ng phải l� một đối t�c tham gia hiệp ước với Hoa Kỳ m� cũng
kh�ng phải l� một c�i gai trong mắt Hoa Kỳ.
Malaysia
Malaysia l� quốc gia tự nh�n nhận m�nh l� �qu�n qu�n trong sự nghiệp phấn đấu v�
c�ng l�, c�ng bằng v� ho� hợp tr�n vũ đ�i quốc tế�. 58 Quan
niệm về bản th�n thường đặt Malaysia v�o t�nh trạng bất đồng với Hoa Kỳ nhưng v�
những l� do dễ hiểu. Malaysia l� tập hợp của 13 vương quốc thời k� tiền thuộc
địa với một d�n số rất kh�ng đồng nhất. B�n cạnh c�c vấn đề sắc tộc, quốc gia
n�y cũng phải giải quyết những kh�c biệt ch�nh trị v� t�n gi�o trong nước.
Malaysia đ� trải qua một bước ngoặt trong qu� tr�nh ph�t triển của nền văn h�a
chiến lược bản địa của m�nh trong thời k� thuộc địa, đ� đ�nh bại �t nhất hai
phong tr�o nổi dậy kể từ sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai, v� hiện c� tranh chấp
bi�n giới với năm quốc gia l�ng giềng. 59 Kết quả l�, c�c lực
lượng vũ trang của Malaysia l� một trong những lực lượng h�ng mạnh nhất trong
khu vực Đ�ng Nam �, đồng thời l� một trong những lực lượng được trang bị đa dạng
nhất ở ch�u �. Ri�ng Kh�ng qu�n Malaysia đ� sở hữu c�c m�y bay chiến đấu từ �t
nhất bốn nguồn cung cấp kh�c nhau, m�y bay chiến đấu/n�m bom BAe Hawk của Anh;
m�y bay C-130s, F-5Es, v� F/A-18Ds của Hoa Kỳ; trực thăng Allouette của Ph�p; v�
m�y bay MiG-29s của Nga. 60 T�c giả b�i viết n�y đ� từmg tham
gia đ�o tạo với c�c Lực lượng đặc nhiệm của c�c nước n�y trong khi một đơn vị
kh�c của Malaysia đang diễn tập với lực lượng SAS của Anh. Vấn đề nằm ở chỗ mặc
d� Malaysia đ�nh gi� cao sự hiện diện qu�n sự của Hoa Kỳ tại khu vực nhưng lại
kh�ng muốn trở th�nh hay bị coi l� kẻ mang ơn trước sự hiện diện đ�.
Sau c�c cuộc tấn c�ng th�ng 9 năm 2001 v�o nước Mỹ, Malaysia chấp nhận đồng bảo
trợ một trường đ�o tạo chống khủng bố của khu vực. ��y l� một động th�i rất thực
dụng nhằm đứng về ph�a Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng động th�i n�y
lại bị c�c nh�m nội bộ thuộc cả hai c�nh ch�nh trị chỉ tr�ch gay gắt. �ảng Hồi
gi�o Malaysia, đảng đối lập ch�nh ở Malaysia, lo ngại rằng trường đ�o tạo n�y sẽ
được sử dụng để đ�n �p cộng đồng Hồi gi�o đang ng�y c�ng lớn tiếng , trong khi
đ� những bộ phận theo xu hướng chủ đạo lại lo ngại Malaysia sẽ mất đi uy t�n của
một tiếng n�i �n ho� trong khu vực. Tuy nhi�n, cả hai ph�a đều quan ngại về vai
tr� của trường đ�o tạo n�y trong việc tăng cường �v�ng ảnh hưởng� của Hoa Kỳ
trong khu vực. 61
Malaysia chỉ l� một v� dụ cho thấy mức độ Hoa Kỳ được nh�n nhận một c�ch t�ch
cực về sự hiện diện an ninh của m�nh, trong khi lại bị chỉ tr�ch v� đ� can thiệp
v�o c�c lĩnh vực kh�c của x� hội ch�u �. Tuy nhi�n, việc Malaysia đ�nh gi� cao
sự hiện diện qu�n sự của Hoa Kỳ kh�ng tự động chuyển sang quan hệ đồng minh khu
vực. Việc ASEAN li�n tiếp chỉ tr�ch Ch�nh s�ch sử dụng Đ�n đ�nh Phủ đầu gần đ�y
của Australia, tố c�o Canberra muốn trở th�nh �ph� cảnh s�t trưởng� của Hoa Kỳ
tại khu vực, l� một bằng chứng thuyết phục về hiện tượng n�y. 62
Trong một th�ng điệp kh�ng cần phải giấu diếm gửi tới Australia, Bộ trưởng Quốc
ph�ng Malaysia Najib Tun Razak cam kết sẽ chống lại bất k� nước n�o thi h�nh
ch�nh s�ch �ph�ng thủ tiền ti�u hoặc tiến h�nh c�c cuộc tấn c�ng phủ đầu� ở
Malaysia. 63 Việc th�ng điệp n�y được đưa l�n trang Web của
Th�ng tấn x� Việt Nam do nh� nước điều h�nh cho thấy sự ủng hộ của khu vực đối
với lập trường n�y. Tuy vậy, Hoa Kỳ đ� rất th�nh
c�ng trong việc gi�nh được sự ủng hộ của c�c nước trong khu vực ��ng Nam � m�
kh�ng cần phải thiết lập một li�n minh an ninh song phương, đặc biệt l� của
Brunei, Inđ�n�xia, Singapore, v� Malaysia. 64
ASEAN v� ARF
Với tuy�n bố Băng Cốc năm 1967 ASEAN được th�nh lập với tư c�ch chủ yếu l� một
thể chế x� hội, kinh tế v� văn h�a. Những mối quan t�m về ch�nh trị qu�n sự đ�
kh�ng được đề đưa v�o bản tuy�n bố ban đầu. 65 Trong những năm
đầu th�nh lập, ASEAN hầu như kh�ng đạt được một tiến triển n�o trừ việc tạo ra
được một mong muốn chung nhằm giảm ảnh hưởng của ch�nh trị nước lớn trong khu
vực. Lời k�u gọi th�nh lập một Khu vực H�a b�nh, Tự do v� Trung lập (ZOPFAN) tại
Hội nghị Bộ trưởng đặc biệt 1971 được tổ chức tại Kuala Lumpur cuối c�ng đ� được
chấp nhận như l� một �mục ti�u đ�ng mong muốn� 66. Mục ti�u
n�y được củng cố tại hội nghị Thượng đỉnh Bali bằng việc đưa c�c tranh chấp
ch�nh trị v�o chương tr�nh nghị sự của ASEAN. 67 Qua đ�, ASEAN
đ� khẳng định một lập trường chung chống chủ nghĩa cộng sản; kh�ng phải bằng
phương thức của khối SEATO đ�i hỏi phải t�ch cực đấu tranh chống c�c nước cộng
sản, m� chỉ thể hiện �qua �c cảm đối với phong tr�o cộng sản đang chiếm dần
quyền lực nh� nước� của một trong những quốc gia th�nh vi�n. 68
Ph�t biểu sau Hội nghị �a phương c�c Tư lệnh qu�n đội ASEAN th�ng
10/2001(ACAMM), Trung tướng Jaime Delos Dantos, Tổng Tư lệnh qu�n đội Philipin ,
tuy�n bố rằng lực lượng qu�n sự của c�c nước ASEAN đ� đồng � hợp t�c chống khủng
bố quốc tế. T�i khẳng định một quyết định trước đ� của Hội nghị Thượng đỉnh
ASEAN 7, Tướng Delos Santos nhấn mạnh rằng �h�nh động phối hợp qu�n sự kh�ng
được đưa v�o hiệp định�, v� nhắc lại rằng �ASEAN kh�ng phải l� một tổ chức an
ninh�. Nghị quyết của ACAMM n�u bật sự cần thiết của việc giải quyết vấn đề
khủng bố to�n cầu trước khi n� �t�c động ti�u cực tới an ninh khu vực v� c�c lợi
�ch kinh tế�. 69
Bằng một phương c�ch ch�u � đặc th�, c�c quốc gia ��ng Nam � đảm bảo nền an ninh
tập thể của m�nh m� kh�ng c� những biện ph�p hợp t�c an ninh. Kh�ng giống như
ASA v� SEATO trước đ�, ASEAN trở th�nh một diễn đ�n lỏng lẻo để th�c đẩy những
mối quan hệ khu vực b�n cạnh những nh�nh kh�c của quyền lực quốc gia đ�ng vai
tr� l� một nh�n tố ngăn chặn việc sử dụng vũ lực. Sự th�nh lập diễn đ�n khu vực
ASEAN (ARF) đ� mang đến th�m cho diễn đ�n những chủ thể b�n ngo�i khu vực trong
nền an ninh của ��ng Nam � để thảo luận c�c biện ph�p x�y dựng l�ng tin v� giai
đoạn cuối c�ng l� �ngoại giao ph�ng ngừa�. 70 Tuy nhi�n, diễn
đ�n n�y kh�ng hề l� một li�n minh về an ninh v� hầu hết c�c nước th�nh vi�n của
n� đều c� những đ�i hỏi chồng ch�o với nhau.
Paul Dibbs nhận x�t rằng c�c nước th�nh vi�n của ASEAN thường cố gắng l�i k�o
Hoa Kỳ tham gia v�o c�c cuộc thảo luận của m�nh với những nước c� khả năng đe
dọa tiềm t�ng kh�c. Tuy nhi�n, bất k� sự phản đối qu� tr�nh đối thoại n�o cũng
sẽ bị coi l� một h�nh động �l�m xấu đi� an ninh khu vực. 71
Bất k� nỗ lực n�o của Hoa Kỳ nhằm thiết lập một li�n minh chung sẽ chỉ c� thể
mang lại những lời k�u gọi chống lại b� quyền của Mỹ trong khu vực. Michael
Leifer th� lại c� c�ch nh�n nhận kh�c về quan hệ của Hoa Kỳ với ARF. �ng cho
rằng Hoa Kỳ đ� bỏ lỡ một cơ hội v�o năm 1992 để định h�nh mối quan hệ n�y v�
hiện nay buộc phải nhảy v�o c�c qu� tr�nh nội bộ của ch�u �. Leifer cũng chỉ ra
m�t nhược điểm cố hữu/tiềm t�ng của sự lựa chọn n�y. Theo �ng, c�c mối quan hệ
lỏng lẻo về an ninh c� thể ph�t huy t�c dụng chỉ bởi v� hiện đ� tồn tại một sự
c�n bằng quyền lực trong khu vực. �ng cũng cho rằng nếu thiếu vắng một sự c�n
bằng quyền lực th� ARF c� lẽ chỉ c� khả năng khuyến kh�ch tăng cường c�c quan hệ
kinh tế để b� đắp vấn đề an ninh. 72 �ương nhi�n, đ�y chỉ l�
cơ sở cho đề nghị của Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương Hoa Kỳ trở th�nh nh�n tố đảm
bảo an ninh khu vực, m� nếu kh�ng c� nh�n tố ấy th� c�c nước ASEAN sẽ kh�ng l�m
�ngoại giao ph�ng ngừa� được.
Những quan điểm của một quốc gia duy nhất kh�ng thể đại diện cho to�n bộ ��ng
Bắc �. Lịch sử của khu vực n�y mang đậm dấu ấn của sự k�nh địch chứ kh�ng phải
l� hợp t�c, v� quan điểm của mỗi quốc gia l� những yếu tố quan trọng m� c�c nh�
hoạch định ch�nh s�ch Hoa Kỳ cần phải t�nh đến. Hầu hết qu�n đội tiền ti�u của
Mỹ ở ch�u � đều được triển khai ở khu vực n�y. Qu�n đội Mỹ c� khoảng 37.500 qu�n
ở H�n Quốc v� khoảng 47.000 ở c�c đảo thuộc Nhật Bản. 73 Lập
trường hiện nay của Hoa Kỳ l� khuyến kh�ch duy tr� sự hiện diện của lực lượng
tiền ti�u n�y trong tương lai gần. Trong một b�i ph�t biểu c�ng khai cuối c�ng
của Đ� đốc Dennis Blair với tư c�ch l� Tổng tư lệnh c�c Lực lượng Th�i B�nh
Dương, �ng đ� tr�nh b�y trước Tiểu Ban C�c Lực Lượng Vũ Trang của Thượng Viện
rằng việc duy tr� lực lượng của Hoa Kỳ tại H�n Quốc sẽ phục vụ cho lợi �ch của
cả H�n Quốc v� Hoa Kỳ. 74 �ng c�n lưu � th�m rằng ch�a kho�
của một ch�u � ổn định l� mối quan hệ hợp t�c, chứ kh�ng phải l� th� địch, giữa
H�n Quốc v� Nhật Bản. Đ� đốc Blair v� Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương được đ�nh gi�
cao v� đ� nỗ lực đưa tinh thần đa phương thấm nhuần v�o khu vực ch�u � - Th�i
B�nh Dương trong khi vẫn duy tr� c�c mối quan hệ song phương. Như một nh� ph�n
t�ch đ� nhận định, �chỉ c� hợp t�c khu vực mới c� thể đẩy l�i những mối đe doạ
xuy�n quốc gia vốn đang đặt ra những mối quan ngại lớn về an ninh trong hiện tại
v� tương lai.� 75 Tuy nhi�n, c�c quan hệ song phương của Hoa
Kỳ chỉ tiếp tục ph�t huy hiệu quả khi tất cả c�c nước đều cho rằng những quan hệ
n�y đ�ng g�p v�o an ninh của to�n khu vực, chứ kh�ng phải chỉ cho một số nước m�
th�i. Một v� dụ điển h�nh l� duy tr� sự hiện diện của qu�n đội Mỹ tại Nhật Bản
đ� gi�p giảm bớt mối lo sợ trong khu vực về sự trỗi dậy của chủ nghĩa qu�n phiệt
Nhật Bản.
Nhật Bản
Nhật Bản thường được gọi l� trụ cột của an ninh Hoa Kỳ tại ch�u � v� do đ� nước
n�y c� vai tr� đặc biệt trong bất cứ cuộc thảo luận n�o về an ninh ch�u �.
76 Một mối quan t�m lớn về ch�nh s�ch đối với Nhật Bản l� l�m thế
n�o để đ�p ứng những y�u cầu của tất cả c�c b�n c� li�n quan đồng thời vẫn giữ
được nguy�n trạng ở mức c� thể. Người d�n Okinawa ng�y c�ng trở n�n th� địch đối
với g�nh nặng văn ho� v� kinh tế m� c�c căn cứ của qu�n Mỹ g�y ra cho v�ng n�y.
Trong lục địa Nhật Bản, những ph�n n�n về sự ồn �o qu� mức tại những khu vực
xung quanh c�c căn cứ qu�n sự của Mỹ đ� buộc Hải qu�n Mỹ phải t�m kiếm v�ng đổ
bộ ở ngo�i khơi m�i tận Iwo Jima. 77 Lầu Năm G�c đang y�u cầu
ch�nh phủ Nhật Bản phải gia tăng đầu tư trực tiếp v�o nền quốc ph�ng của m�nh
bằng c�ch đ�ng g�p thanh to�n cho c�c chi ph� của Mỹ v� tăng cường sự can dự của
Nhật Bản trong khu vực. Nhật Bản phải c�n bằng được những t�m l� ho� b�nh chủ
nghĩa vẫn c�n rất s�u đậm trong d�n ch�ng v� sự phẫn nộ sau khi Bắc Triều Ti�n
thử t�n lửa qua l�nh thổ Nhật Bản v�o năm 1998. Dư luận dường như vẫn c�n chia
rẽ về vấn đề n�y. Mặc d� rất �t người k�u gọi phải x�y dựng qu�n đội Nhật Bản
h�ng mạnh nhưng sự lo sợ ng�y c�ng gia tăng đối với Bắc Triều Ti�n đang nhen
nh�m lại mối th� địch truyền thốnggiữa Nhật Bản v� Triều Ti�n v� điều n�y sẽ đe
doạ c�c kế hoạch an ninh của Mỹ trong khu vực. Những hoạt động của Lực lượng Bảo
vệ Bờ biển Nhật Bản khi đ�nh ch�m một con t�u của Bắc Triều Ti�n khi đi v�o hải
phận của Nhật Bản đ� chứng minh cho tư duy mới của Tokyo. Hanh động ph�ng vệ
chưa từng c� n�y l�m dấy l�n những lo ngại từ ph�a Trung Quốc. 78
Theo nhiều nh� ph�n t�ch, Trung Quốc mong muốn thấy
một Nhật Bản phi qu�n sự v� kh�ng c� li�n minh qu�n sự với Mỹ.
79
H�n Quốc
Qu�n đội Mỹ ở H�n Quốc đang bị người d�n địa phương chỉ tr�ch chủ yếu v� những
l� do văn ho�. Khi nguy cơ về một cuộc xung đột c�ng khai với Bắc Triều Ti�n trở
n�n mờ nhạt trong t�m l� của người d�n H�n Quốc th� nhu cầu về sự hiện diện quy
m� lớn của lực lượng qu�n sự cũng dần suy giảm. Do đ�, khi xảy ra biến cố, v� dụ
như c�i chết gần đ�y của hai c� g�i trẻ, th� to�n bộ mối quan hệ li�n minh n�y
bị xem x�t lại. Việc qu�n đội Mỹ kh�ng tu�n theo những chuẩn mực văn ho� địa
phương ngay sau khi xảy ra biến cố đ� cho thấy qu�n Mỹ tiếp tục c� khuynh hướng
đề cao c�c chuẩn mực phương T�y hơn chuẩn mực phương ��ng, v� điều n�y lại c�ng
đổ th�m dầu v�o lửa. Sự kh�ng nhạy cảm về văn ho� l� một đặc trưng của lực lượng
tiền ti�u Hoa Kỳ v� tạo n�n một nguy cơ đối với tất cả c�c mối quan hệ song
phương của ch�ng ta. Hoa Kỳ kh�ng thể ỷ lại v�o địa vị l� người bảo đảm an ninh
cho Seoul trong khi người d�n H�n Quốc kh�ng c�n xem miền Bắc l� một mối đe doạ
hay coi ch�nh Hoa Kỳ l� nh�n tố khuyến kh�ch sự tồn tại của c�c mối đe doạ. D�
thực tế như thế n�o đi chăng nữa th� định kiến n�y vẫn ngự trị v� Hoa Kỳ phải
nhanh ch�ng h�nh động để bảo đảm rằng người d�n ở đ�y ủng hộ duy tr� sự hiện
diện của ch�ng ta tr�n B�n đảo Triều Ti�n. 80
Trung Quốc
Trung Quốc vẫn lu�n coi m�nh l� một quốc gia y�u ho� b�nh v� chịu nhiều mất m�t
do c�c đế quốc phương T�y hiếu chiến g�y ra. Kh�ng c� g� ngạc nhi�n khi S�ch
Trắng Quốc Ph�ng gần đ�y nhất đ� m� tả ch�nh s�ch an ninh của Trung Quốc l� nhằm
ph�ng thủ. 81 Phần lớn c�c học giả
quốc ph�ng Trung Quốc đều m� tả hầu hết c�c cuộc chiến tranh của Trung Quốc
trong 3000-4000 năm qua đều l� cần thiết v� hợp ch�nh nghĩa để bảo vệ đất nước.
82 Cả ch�u � đều nhận thấy sự v� l� đến nực cười của kiểu quan
niệm n�y v� điều n�y t�c động rất lớn đến niềm tin của c�c nước l�ng giềng trong
khu vực về những � định m� Trung Quốc đ� n�u ra. Ngược lại Bắc Kinh cũng chẳng
tin tưởng g� ở nhiều nước ch�u �. Trung Quốc đặc biệt nghi kỵ Nhật Bản sau những
năm th�ng bị chiếm đ�ng khủng khiếp trong thập ni�n 30 v� 40 của thế kỷ 20.
Andrew Scobell đ� chỉ ra kh� r� r�ng rằng Trung Quốc coi những tội �c m� Nhật
Bản g�y ra trong qu� khứ l� một phần của nền văn ho� �V� sĩ đạo� m� cho đến b�y
giờ vẫn chưa hề thay đổi. Tồi tệ hơn nữa l� những s�ch vở hiện nay đều khẳng
định rằng Trung Quốc sẽ kh�ng bao giờ tin v�o những đề nghị thiện ch� của Nhật
Bản về chung sống ho� b�nh v� rằng tr�n thực tế Trung Quốc ng�y c�ng trở n�n
cảnh gi�c hơn với những toan t�nh của Nhật Bản kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết
th�c. 83
Trung Quốc cũng rất cảnh gi�c về những � định của Mỹ ở ch�u �, từng gọi b� quyền
của Hoa Kỳ l� �kẻ th� c�ng khai số 1� 84 của Qu�n đội Nh�n d�n
Giải ph�ng. S�ch Trắng Quốc Ph�ng năm 2002 của Trung Quốc đ� đề cập kh� r� r�ng
rằng Trung Quốc xem việc Nhật Bản v� Hoa Kỳ hiện c�ng nghi�n cứu kế hoạch Ph�ng
thủ T�n lửa Chiến trường �l�m tổn hại ho� b�nh v� ổn định ở khu vực Ch�u � Th�i
B�nh Dương.� 85 Hai nh� ph�n t�ch nổi tiếng của Trung Quốc cho
rằng phản ứng của Mỹ đối với c�c cuộc diễn tập ph�ng thử t�n lửa của Qu�n đội
Nh�n d�n Giải ph�ng v�o th�ng 3 năm 1996 đ�nh dấu một bước ngoặt trong c�ch tiếp
cận của Trung Quốc đối với sự hiện diện của lực lượng tiền ti�u Mỹ tại ch�u �.
Trước đ� Bắc Kinh chấp thuận cấu tr�c an ninh khu vực dựa tr�n c�c li�n minh
song phương của Mỹ v� sự hiện diện tiền ti�u ở ch�u �. Sau khi Mỹ điều động hai
t�u khu trục đến Eo biển ��i Loan trong l�c qu�n đội Trung Quốc đang tiến h�nh
cuộc diễn tập qu�n sự chưa từng thấy v�o thời điểm đ�, Bắc Kinh bắt đầu vận động
cho một d�n xếp về �an ninh b�nh đẳng� cho tất cả c�c nước ch�u �. 86
Scobell coi c�ch tiếp cận của Trung Quốc đối với
những � định của một nước kh�c l� �h�nh tượng văn ho� chiến lược� � nghĩa l�
Trung Quốc đặt trọng t�m v�o việc ph�n t�ch những xu hướng sử dụng vũ lực trong
lịch sử hơn l� v�o ch�nh s�ch thực dụng hiện nay. Phương ph�p tượng
h�nh n�y cũng khiến Trung Quốc kh�ng thể thấy được quan điểm của c�c nước l�ng
giềng về m�nh, bởi Trung Quốc coi tất cả c�c cuộc chiến tranh của m�nh đều l�
cần thiết để tự vệ. 87 Vượt qua t�c động của văn ho� chiến
lược l� một trở ngại lớn m� Mỹ phải đối mặt để gi�nh được sự ủng hộ của Trung
Quốc cho một thể chế an ninh khu vực ở ch�u �.
1. Trước hết, Mỹ phải li�n kết c�c ch�nh s�ch với nhau
Chiến lược an ninh quốc gia 2002 nhấn mạnh sự cần thiết như một nguy�n tắc chiến
lược phải �đầu tư thời gian v� c�c nguồn lực cho việc x�y dựng c�c chể chế v�
c�c mối quan hệ quốc tế gi�p xử l� những cuộc khủng hoảng ở khu vực khi ch�ng
xảy ra�. 88 C�ch đề cập r� r�ng n�yvề c�c hoạt động đa phương
kh�ng ăn khớp với bản dự thảo mới nhất về Chiến lược Qu�n sự Quốc gia. Bản dự
thảo n�y k�u gọi h�nh động �với c�c nước kh�c� nhằm th�c đẩy quan hệ an ninh v�
ph�ng thủ chung, đ�y cũng l� sự đề cập hiển nhi�n tới việc tiếp tục duy tr� c�c
li�n minh song phương. Trong Chiến lược Qu�n sự Quốc gia kh�ng c� điểm n�o đề
cập tới việc ủng hộ v� x�y dựng c�c thể chế an ninh khu vực. Hợp t�c An ninh
tr�n Chiến trường, chương tr�nh m� trong đ� loại h�nh hoạt động n�y chắc chắn sẽ
thất bại, ch� trọng duy nhất đến việc tăng cường vai tr� hỗ trợ m� c�c qu�n đội
trong khu vực c� thể trợ gi�p lực lượng Mỹ trong một cuộc xung đột. Việc gi�p
cho một khu vực c� khả năng giải quyết-hoặc ngăn chặn- những vấn đề ri�ng của họ
cũng kh�ng được đề cập tới. 89 Trong khi c�ch tiếp cận n�y c�
thể thực hiện được ở c�c nước ch�u �u, th� c�c nước ch�u � ng�y c�ng lưỡng lự
kh�ng muốn trao tr�ch nhiệm bảo vệ an ninh của họ cho một cường quốc b�n ngo�i,
đặc biệt l� một cường quốc kh�ng tu�n theo những chuẩn mực văn ho� của khu vực.
2. �X�y dựng m� h�nh mạng nhện� 90
Mỹ phải ủng hộ mạnh mẽ v� t�i trợ kh�ng chỉ cho c�c hoạt động đa phương nhằm
tăng cường an ninh tập thể ở mỗi khu vực (Đ�ng Bắc v� Đ�ng Nam �), m� c�n cho
những hoạt động song phương giữa c�c quốc gia trong mỗi tiểu khu vực. An ninh
tập thể l� một mục ti�u l�u d�i của diễn đ�n ARF �+3�, v� của chương tr�nh tập
trận đa phương h�ng năm ở khu vực (Team Challenge) của Bộ chỉ huy Th�i B�nh
Dương. Nỗ lực tập trận đa phương h�ng năm nhằm hỗ trợ c�c hoạt động song phương
ở khu vực cũng đ�ng vai tr� quan trọng trong việc tăng cường an ninh hợp t�c m�
chỉ c� thể đạt được th�ng qua c�c biện ph�p x�y dựng l�ng tin li�n tục v� sự phụ
thuộc lẫn nhau. Đề xuất những lĩnh vực hợp t�c bao gồm chia sẻ c�c phương tiện
bảo dưỡng trong khu vực để bảo dưỡng hệ thống trang thiết bị v� vũ kh�; mở c�c
loại h�nh huấn luyện cho tất cả c�c lực lượng an ninh khu vực; v� thiết lập c�c
cơ chế thường trực (v� cuối c�ng l� c�c nguồn lực) nhằm c� được phản ứng c� phối
hợp ở khu vực đối ph� với những kịch bản cứu trợ nh�n đạo v� cứu trợ thảm họa.
Điều n�y đ�i hỏi phải đưa ra một chiến lược m� Stuart v� Tow gọi l� �cục diện đa
cực�, trong đ� lợi �ch của Mỹ đạt được tốt nhất bằng c�ch tối đa ho� việc chia
sẻ lợi �ch trong tất cả c�c kh�a cạnh của mối quan hệ. 91
Chiến lược n�y l� một chiến lược m� Trợ l� Ngoại trưởng phụ tr�ch vấn đề Đ�ng
�-Th�i B�nh Dương James Kelly nhắc đến trong buổi điều trần của �ng, �ki�n định
về mục ti�u, linh hoạt về đối s�ch�. 92
Khi đ�, vấn đề trở th�nh sự c�n bằng giữa việc hiện diện đầy đủ ở tiền duy�n
nhằm duy tr� c�n bằng quyền lực giữa những nước l�ng giềng lu�n x�ch m�ch v� đều
hoang tưởng về sự b� quyền trong khu vực, v� sự qu� tự tin trong vai tr� m�
ch�ng ta được nh�n nhận l� b� quyền. Để đạt được sự c�n bằng n�y th�ng qua duy
tr� những li�n minh qu�n sự song phương của ch�ng ta trong khi th�c đẩy những �
tưởng an ninh to�n diện hơn, th� việc th�c đẩy những � tưởng an ninh to�n diện
hơn phải đi ti�n phong, c�ng khai hơn ở Đ�ng Nam �.
3. T�ch ri�ng c�c ch�nh s�ch đối với Đ�ng Bắc � v� Đ�ng Nam �.
C�ch tốt nhất để đ�p ứng cả hai nhu cầu tr�n l� xem x�t Đ�ng Bắc v� Đ�ng Nam �
l� những khu vực ri�ng rẽ v� t�ch biệt, đ�i hỏi phải c� c�c ch�nh s�ch ri�ng
biệt. C�c nh� ph�n t�ch của Ch�nh phủ cũng như c�c học giả phải nhận thức được
rằng c� rất �t c�c chuy�n gia về �Đ�ng ��. Chỉ c� chuy�n gia về Đ�ng Bắc hoặc
Đ�ng Nam �, nhưng họ thường được y�u cầu đ�nh gi� một số kh�a cạnh của to�n bộ
khu vực. Tuy nhi�n, l�m như vậy l� �m chỉ sự thi�n vị đối với những b�o c�o c�
lợi cho c�c nền văn ho� chiến lược m� t�c giả quen thuộc hơn. 93
Đối với tổ chức bộ m�y của c�c cơ quan ch�nh phủ của ch�ng ta cũng vậy. Cần ch�
trọng hơn đến sự t�ch biệt c�ng việc hoạch định ch�nh s�ch v� thực hiện ch�nh
s�ch đối với những khu vực n�y, chỉ định th�m một ph� trợ l� Bộ trưởng Quốc
ph�ng v� Ngoại giao phụ tr�ch từng khu vực.
Duy tr� c�ch tiếp cận song phương ở Đ�ng Bắc �. C�c li�n minh song phương của
ch�ng ta đ�ng vai tr� thiết yếu đối với việc duy tr� một Đ�ng Bắc � ổn định v�
được bảo đảm an ninh, tuy nhi�n những lợi �ch của ch�ng ta đối với H�n Quốc v�
Nhật Bản lại kh�c nhau. Mặc d� những lợi �ch của họ c� thể xung đột với mong
muốn Mỹ tiếp tục hiện diện, điều n�y kh�ng thể đo�n được một c�ch chắc chắn, đặc
biệt l� sau khi thống nhất Triều Ti�n. Quan hệ trực tiếp của ch�ng ta với mỗi
nước cho ph�p c� sự linh hoạt cần thiết để đảm bảo sự hợp t�c của nước kia. Mặc
d� bị chia cắt trong v�ng 50 năm nhưng nền tảng văn ho� của Bắc Triều Ti�n vẫn
giống với H�n Quốc. Do vậy, Mỹ cần nhận thức được lợi �ch đối với một b�n đảo
Triều Ti�n ổn định m� mối quan hệ song phương của ch�ng ta với Bắc Triều Ti�n c�
thể mang lại. Mối đe dọa r�t khỏi c�c cuộc đ�m ph�n trực tiếp chỉ l�m đổ th�m
dầu v�o lửa v� dẫn tới những chiến lược b�n bờ vực thẳm với mối đe dọa được vũ
trang kỹ lưỡng v� sẵn s�ng m� ch�ng ta chưa hiểu được đầy đủ nền văn ho� chiến
lược của n�. Nhiều người ở Mỹ cho rằng B�nh Nhưỡng l� một chế độ bất trị phi duy
l�, kh�ng thể ngăn chặn được. Khả năng những t�nh to�n chiến lược của Bắc Triều
Ti�n rất hợp l� nhưng đ� bị che dấu bởi ch�nh quan niệm của ch�ng ta về sự hợp
l�, l� một khả năng kh�ng thể loại bỏ. 94 Mặc dầu vậy, đối với
Bắc Triều Ti�n điều chắc chắn l� đ� c� những tiến bộ đạt được (mặc d� tỏ ra rất
chậm chạp) trong đ�m ph�n song phương. C�c ch�nh s�ch của Mỹ với Trung Quốc lu�n
l� song phương v� n�n tiếp tục như vậy. Bản chất chiến lược của mối quan hệ của
ch�ng ta với th�nh vi�n Hội đồng Bảo an Li�n Hợp Quốc duy nhất của ch�u � đ�i
hỏi c�ch tiếp cận song phương, ri�ng rẽ.
Chuyển sang những ch�nh s�ch đa phương với Đ�ng Nam �. Tất cả c�c nước Đ�ng Nam
� n�n được đối xử ngang bằng nhau với tư c�ch l� bạn b�. Nước Mỹ cần phải nghi�m
t�c xem x�t việc huỷ bỏ hai hiệp ước ph�ng thủ chung với Th�i Lan v� Philipin v�
ch�ng đ� lỗi thời v� c�c ch�nh s�ch mang t�nh chất loại trừ. Ở vị tr� của m�nh,
Washington n�n t�m kiếm quan hệ an ninh mạnh mẽ hơn với khu vực th�ng qua Diễn
đ�n Khu vực ASEAN. Theo c�ch n�y, ch�ng ta sẽ thể hiện cam kết ki�n định của
ch�ng ta đối với an ninh khu vực m� kh�ng bị buộc phải chọn đứng về b�n n�o
trong một vấn đề nội bộ khu vực. Kh�ng n�n hủy bỏ những chương tr�nh trợ gi�p
hay những cam kết hữu h�nh. Ngược lại, xu hướng tiến tới chủ nghĩa đa phương
hiện nay cần phải được mở rộng để thu nạp tất cả c�c nước trong khu vực. Những
nước phương T�y kh�c c� lợi �ch ở Đ�ng Nam �-chẳng hạn như �c-cần phải được
khuyến kh�ch theo phương ph�p n�y.
4. Duy tr� sự hiện diện của qu�n đội Mỹ ở tiền duy�n.
Lực lượng tiền tiền duy�n của qu�n đội Mỹ đ�ng vai tr� thiết yếu đối với những
lợi �ch an ninh to�n cầu v� khu vực của ch�ng ta v� cần phải được duy tr�. Mặc
d� vậy, bảo vệ khả năng hiện diện của ch�ng ta ở ch�u � đang ng�y c�ng trở th�nh
một vấn đề khu vực hơn l� một vấn đề song phương. Mỹ đ�i hỏi sự ủng hộ của to�n
bộ khu vực nhằm duy tr� lực lượng ở mọi nơi trong khu vực. Điều n�y đ�i hỏi c�ch
tiếp cận đa phương kh�ng chỉ khuyến kh�ch m� c�n chấp nhận những chuẩn mực quan
hệ v� văn ho� của ch�u �. Nếu ch�ng ta cần người ch�u � hợp t�c với nhau v� lợi
�ch của ch�ng ta, h�y để họ l�m việc trong những m�i trường thoải m�i. Cố gắng
�p đặt những � tưởng v� văn ho� phương T�y chỉ l�m những nước m� ch�ng ta muốn
bảo vệ trở n�n xa c�ch. Bản sắc văn ho� sẽ trở n�n quan trọng hơn sự cần thiết
về an ninh v� sẽ g�y tổn hại cho lợi �ch quốc gia của Mỹ ở khu vực. Mỹ phải c�
những bước đi để giải quyết mối lo ngại của khu vực rằng Tuy�n bố chung về Hợp
t�c chống Khủng bố Quốc tế giữa Mỹ v� ASEAN sẽ kh�ng được sử dụng để t�i triển
khai bộ binh Mỹ v�o khu vực. 95
Để hỗ trợ an ninh tập thể v� hợp t�c ở khu vực, Mỹ kh�ng n�n để bị xem l� thi�n
vị nước n�y hơn so với nước kia. Sự ủng hộ của Mỹ đối với tuy�n bố của �c về
ch�nh s�ch đ�n đ�nh phủ đầu của nước n�y đặt Mỹ v�o thế bất đồng với qu� tr�nh
�khu vực ho� an ninh ch�u �. 96 Đ� l� một v� dụ điển h�nh nữa
về việc tiếp tục dựa v�o những li�n minh song phương ch�nh thức sẽ hạn chế những
mục ti�u lớn hơn của ch�ng ta trong việc duy tr� mức độ ảnh hưởng cao v� sự hiện
diện ở khu vực.
Washington n�n tiếp tục cho thấy lợi �ch của sự hiện diện ở tiền duy�n của Mỹ
th�ng qua phổ biến sự thịnh vượng. N�i c�ch kh�c, mối quan hệ song phương tr�n
thực tế với ASEAN cần phải c� lợi cho tất cả th�nh vi�n ASEAN. Do vậy, cần phải
đạt được sự ủng hộ như đ� đề cập ở tr�n từ mọi nơi trong khu vực nhằm duy tr� sự
hiện diện ở tiền duy�n. Đầu những năm 1990, Singapore đ� c� những bước đi thay
thế những phương tiện bảo dưỡng đ� mất bằng việc đ�ng cửa vịnh Subic. Malaysia
do vậy đ� đ�ng g�p c�c phương tiện bảo dưỡng. Th�i Lan từ l�u đ� l� kho chứa đạn
dược trong khu vực nhưng chỉ hạn chế sử dụng trong phạm vi Th�i Lan. Philipin
mới đ�y đ� đồng � t�i trợ một kho chứa vũ kh� kh�c sẵn s�ng cho việc triển khai
tr�n to�n thế giới. 97 Malaysia đang mở một trường Huấn luyện
Chống Khủng bố như đ� thảo luận ở tr�n, trong khi Philipin v� Th�i Lan cung cấp
khu vực huấn luyện cho c�c lực lượng khu vực (kể cả Mỹ). Tất cả những hoạt động
n�y v� nhiều hoạt động nữa đều được Mỹ t�i trợ một phần v� gi�p phổ biến lợi �ch
kinh tế từ sự hiện diện ở tiền duy�n của ch�ng ta. C�c nước kh�c trong khu vực
c� rất nhiều tiềm năng, tuy nhi�n cần xem x�t những tiềm năng đ� cho việc sử
dụng trong tương lai. Chẳng hạn như Việt Nam c� rất nhiều s�n bay v� cảng tự
nhi�n tuyệt vời ở Cam Ranh c� thể sử dụng để hỗ trợ c�c hoạt động an ninh trong
khu vực. Ch�nh s�ch của Mỹ n�n khuyến kh�ch việc sử dụng những phương tiện n�y
v� c�c phương tiện kh�c trong khu vực v� lợi �ch của to�n khu vực-tiếp nữa l� cố
gắng bảo đảm tiếp cận song phương cho c�c lực lượng Mỹ.
5. Nhận thức rằng văn ho� chiến lược tạo n�n sự kh�c biệt
Khu vực ch�u �- Th�i B�nh Dương qu� đa dạng, kh� c� thể chỉ c� một loạt ch�nh
s�ch điều chỉnh việc theo đuổi v� bảo vệ những lợi �ch an ninh c� li�n quan của
Mỹ. Đ�ng � cũng vậy. Những kh�c biệt về lịch sử, những biến chuyển địa chiến
lược v� ch�nh trị, v� bản sắc văn ho� của người d�n ở Đ�ng Bắc � v� Đ�ng Nam �
ảnh hưởng lớn đến những nền văn ho� chiến lược của ch�nh phủ họ. C�c quốc gia
Đ�ng Bắc � dễ bị ảnh hưởng hơn bởi c�ch tiếp cận �nan hoa v� trục� về an ninh.
Họ vẫn đang trải qua những t�c động cuối c�ng của Chiến tranh Lạnh v� nhận thức
về một mối đe dọa chung m� t�i sản quốc gia của họ kh�ng đủ để ngăn chặn. Tuy
nhi�n, họ cũng c� sự th� địch truyền thống ảnh hưởng tới mức độ sẵn s�ng hợp t�c
v� an ninh của ch�nh họ. Quan hệ song phương của ch�ng ta tiến triển tốt ở khu
vực n�y v� cần phải tiếp tục. Trong tương lai gần, sự hiện diện ở tiền duy�n c�n
cần thiết. Tuy nhi�n, Đ�ng Nam � l� một c�u chuyện kh�c hẳn v� đ�i hỏi một c�ch
tiếp cận kh�c. Những nước n�y đ� tho�t khỏi những ảnh hưởng của Chiến tranh Lạnh
v� tr�n thực tế đ� bị �bỏng� v� cố gắng li�n kết qu� l�u. Khu vực n�y cũng c� sự
th� địch truyền thống. Tuy nhi�n, do thiếu t�nh đồng nhất về sắc tộc trong to�n
bộ khu vực n�n họ buộc phải t�m kiếm thoả hiệp, thay v� xung đột. C�c quốc gia
Đ�ng Nam � kh�ng muốn t�m kiếm hoặc tu�n theo c�c li�n minh đặc biệt nếu c�i gi�
phải trả l� sự linh hoạt. Th�i độ n�y được phản �nh trong c�c thể chế khu vực
như ASEAN v� ARF, được coi l� c�c thể chế �lỏng lẻo�. Mặc d� hợp t�c an ninh gia
tăng c� thể kh�ng đạt được v� nhận thức về một mối đe dọa chung, nhưng n� c� thể
được tăng cường nếu dựa tr�n những lợi �ch chung về hiệu quả kinh tế. Ch�nh s�ch
của Mỹ cần phải phản �nh những xu hướng n�y của khu vực v� t�m c�ch tăng cường
bản chất hợp t�c của nỗ lực hậu cần an ninh khu vực.
Nhận thức được những nền văn ho� chiến lược kh�c nhau sẽ tăng cường khả năng
th�c đẩy lợi �ch quốc gia của Mỹ ở hai khu vực c� tầm quan trọng sống c�n n�y.
Cần c� những thay đổi về thể chế v� ch�nh s�ch, v� ch�ng phải được hỗ trợ bằng
việc nghi�n cứu tập trung v�o từng khu vực. Những cuộc khủng hoảng to�n cầu như
cuộc chiến chống khủng bố đang tiếp diễn sẽ tiếp tục đ�p ứng những nhu cầu ngắn
hạn, nhưng chỉ th�ng qua sự hiểu biết những nền văn ho� chiến lược ch�ng ta mới
c� thể đảm bảo việc tiếp tục th�c đẩy những lợi �ch quốc gia l�u d�i của ch�ng
ta. Như Alastair Johnston đ� cảnh b�o:
Nếu l�m tốt th� sự ph�n t�ch kỹ lưỡng văn ho� chiến lược c� thể gi�p c�c nh�
hoạch định ch�nh s�ch c� được hiểu biết ch�nh x�c v� th�ng cảm hơn về c�ch thức
m� c�c chủ thể kh�c nhau nhận thức về tr� chơi đang diễn ra...Nếu l�m kh�ng tốt,
c� thể tăng cường sự rập khu�n về khuynh hướng chiến lược của c�c nước kh�c v�
loại bỏ những s�ng kiến ch�nh s�ch bị cho l� kh�ng ph� hợp trong việc xử l�
những nền văn ho� chiến lược địa phương. 98
Kh�ng thể đ�nh gi� thấp tầm quan trọng của ph�n t�ch c� trọng t�m v� những ch�nh
s�ch c� trọng t�m.
-------------------------------------------
ENDNOTES
1. For purposes of this paper, East Asia consists of the Northeast Asian
nations of Japan, North and South Korea, Mongolia and China; and the Southeast
Asian countries of Vietnam, Laos, Cambodia, Thailand, Burma, Myanmar, Malaysia,
Singapore, Indonesia, Philippines, Brunei, and the newly-established East Timor.
Taiwan is treated as a separate entity for this discussion, while Russia and
Australia play important, but ancillary roles in any East Asian policy. Any
reference to the �region� is intended to include all, unless otherwise
indicated.
2. Daniel I. Okimoto, et al., A United States Policy for the Changing
Realities of East Asia: Toward a New Consensus, Palo Alto, CA: Asia/Pacific
Research Center, 1996, p. iii. This conference report by noted Asia scholars and
foreign policy experts is touted as the best of its contemporaries on the
subject.
3. William J. Perry, United States Security Strategy for the East
Asia-Pacific Region, Washington, DC: The Pentagon, February 1995, p. 5. See
also Okimoto, p. x.
4. George W. Bush, The National Security Strategy of the United States
of America, Washington, DC: The White House, September 2002, p. 26.
5. Ibid., p. 25.
6. Ibid., p. 28.
7. Ibid., p. 27.
8. Donald H. Rumsfeld, Quadrennial Defense Review Report,
Washington, DC: The Pentagon, September 30, 2001, p. 4. For a discussion on
China as a �strategic competitor,� see Aaron L. Friedberg, �United States,� in
Strategic Asia 2002-03: Asian Aftershocks, Richard J. Ellings and Aaron
L. Friedberg, eds., Seattle WA: The National Bureau of Asian Research, 2002, p.
27.
9. Ibid., p. 4.
10. Ibid., p. 5.
11. Italics added. For a succinct discussion on the dangers to our
security policies of Asian perceptions of the United States, see H. C. Stackpole,
�A US Security Approach in the Asia-Pacific Region in the Age of Globalization,�
Asia-Pacific Review, Vol. 9, No. 1, London: Institute for International
Policy Studies, May 2002, pp. 82-84.
12. �Asia 2002 Yearbook,� Far Eastern Economic Review, Hong Kong:
Review Publishing Company, Ltd., 2001, pp. 10-11. Taiwan data is from �Asia 2001
Yearbook,� Far Eastern Economic Review, Hong Kong: Review Publishing
Company, Ltd., 2000, p. 12. Burma data is not available. Hereafter, �Yearbook.�
13. Ibid., pp. 12-13.
14. �About U.S. Pacific Command� available on the U.S. Pacific Command
Military Website, online at
http://www.pacom.mil/about/pacom.shtml; accessed on January 21, 2003.
Hereafter, �PACOM.�
15. Friedberg, p. 19.
16. James C. Hsiung, �Pacific Asia in the Twenty-First Century World
Order,� Asian Affairs, Vol. 29, No. 2, Washington, DC: HELDREF
Publications, Summer 2002, p. 103.
17. For a more complete and easy to read list of long-term territorial
confl icts in Southeast Asia, see Paul Dibb, �Towards a New Balance of Power In
Asia,� Adelphi Paper 295, London: The International Institute for
Strategic Studies, May 1995, p. 51. Many of these confl icts are also discussed
in Amitav Acharya, �A New Regional Order in South-East Asia: ASEAN in the
Post-Cold War Era,� Adelphi Paper 279, London: The International
Institute for Strategic Studies, August 1993, pp. 30-37.
18. John H. Noer, Chokepoints: Maritime Economic Concerns in Southeast
Asia, Washington, DC: National Defense University, 1996; Richard Sokolsky,
Angel Rabasa and C.R. Neu, The Role of Southeast Asia in U.S. Strategy Toward
China, Santa Monica: RAND Corporation, 2000, p. 12.
19. Okimoto, p. 1.
20. Bob Woodward, The Commanders, New York: Simon and Schuster,
1991, p. 370.
21. Okimoto, pp. 16-17.
22. Ibid., p. 5.
23. Alan Macmillan, Ken Booth, and Russell Trood, �Strategic Culture,�
Strategic Cultures in the Asia-Pacific Region, Ken Booth and Russell Trood,
eds. London: MacMillan Press, Ltd., 1999, p. 8.
24. Ibid., p. 4.
25. Ibid., p. 9.
26. Frederica M. Bunge, ed., Philippines: A Country Study,
Washington DC: The Library of Congress, 1984, p. 22.
27. Norman D. Palmer, �SEATO, ASA, MAPHILINDO and ASPAC,� in The ASEAN
Reader, K. S. Sandhu, K. S. Sandhu, Reader et al., eds., Singapore:
Institute of Southeast Asian Studies, 1992, p. 27.
28. The 1954 Geneva Armistice agreements barred the former French
colonies from becoming members of international organizations prior to the
agreed to national elections. See William Appleman Williams, et al., eds.,
America in Vietnam: A Documentary History, Garden City: Doubleday, 1985, p.
140.
29. Palmer, p. 28.
30. Ibid., p. 29.
31. Ibid.
32. Known as the Rusk-Thanat Agreement after U.S. Secretary of State Dean
Rusk and Thai Foreign Minister Thanat Khoman. This bilateral agreement also
signaled Bangkok�s apprehension of SEATO�s viability for collective security.
See Barbara Leitch LePoer, ed., Thailand: A Country Study, Washington DC:
Library of Congress, 1989, pp. 214-215.
33. The Taiwan Relations Act was a Congressional reaction to the Carter
administration�s diplomatic recognition of the PRC, and is designed to provide
the United States maximum flexibility in preventing a confl ict between two
major U.S. trading partners in Asia. As a policy, this act serves to deter
aggressive actions of both antagonists. The author deliberately neglected to
state which side would be chosen in order to continue the ambiguity that has
served this policy so well since its passage. For a full text of the act, as
well as the other key documents upon which U.S.-China foreign policy is based,
see Kerry Dumbaugh, ed., Taiwan: Texts of the Taiwan Relations Act, the
U.S.-China Communiques, and the �Six Assurances,� Washington, DC: The
Library of Congress, May 21, 1998, pp. 1-18.
34. Michael Leifer, �The ASEAN Regional Forum,� Adelphi Paper 302,
London: The International Institute for Strategic Studies, July 1996, p. 24.
35. Ibid., p. 25.
36. William S. Cohen, United States Security Strategy for the East
Asia-Pacific Region, Washington, DC: The Pentagon, November 1998, p. 1.
37. Perry, p. 3.
38. Ibid., p. 14.
39. Ibid., pp. 13-14.
40. Ibid., p. 23.
41. Stackpole, p. 84.
42. Joseph Luns, NATO Facts and Figures, Brussels: NATO
Information Service, October 1975, p. 8.
43. See for example, Mutual Defense Treaty Between the Republic of the
Philippines and the United States of America, August 30, 1951, available on
the internet at
http://www.dfa.gov.ph/vfa/content/mdt.htm, accessed October 14, 2002.
44. Michael Chambers, �Rising China: A Threat to its Neighbors?� The
Rise of China in Asia: Security Implications, Carolyn W. Pumphrey, ed.,
Carlisle Barracks, PA: Strategic Studies Institute, January 2002, p. 69.
45. Mohammed Ayoob and Chai-Annan Samudavanija, eds., Leadership
Perceptions and National Security: The Southeast Asian Experience,
Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 1989, p. 52. This perception is
mirrored by those nations in Southeast Asia on the other side of the ideological
line. Vietnam, in particular, learned this lesson following the breakup of the
Soviet Union, when the new Russian government ended their stipend to Hanoi and
brought home much of their force based at Cam Ranh Bay. Interviews by author in
Hanoi, Vietnam, 2001. See also Acharya, p. 49.
46. Ibid., p. 53.
47. �The United States and the Challenge of Asia,� AsiaInt Special
Report, November 2001 (journal online), available from the internet at
http://www.AsiaInt.com, accessed November 22, 2001. Hereafter as
AsiaInt.
48. Dibb, p. 56.
49. Li Jijun, �Lun zhanlue wenhua,� (On Strategic Culture) Zhongguo
junshi kexue (China Military), No. 1, 1997, p. 8. As quoted in Andrew
Scobell, China and Strategic Culture, Carlisle Barracks, PA: Strategic
Studies Institute, May 2002, p. 1.
50. Chairman, Joint Chiefs of Staff, Joint Publication 3-16, Joint
Doctrine for Multinational Operations, Washington, DC: The Pentagon, April
5, 2000, pp. II 10-11.
51. Macmillan, pp. 11-12.
52. Cohen, p. 66.
53. Acharya, p. 69.
54. Ronald E. Dolan and Robert L. Worden, eds., Japan: A Country Study,
Washington DC: Library of Congress, 1992, p. 40.
55. Ibid., p. 99.
56. Richard P. Cronin, �Asian Economies: The Dynamics of Progress,�
Challenges of the Global Century: Report of the Project on Globalization and
National Security, Volume II, Stephen J. Flanagan, Ellen L. Frost, and
Richard L. Kugler, eds., Stephen J. Flanagan, Ellen L. Frost, and Richard L.
Kugler, eds., II Washington, DC: Institute for National Strategic Studies, June
2001, pp. 952-953.
57. K. S. Balakrishnan, �Problems in Malaysia-US Relations: Real or
Otherwise?� Asian Defence and Diplomacy, Vol. 9, No. 2, Kuala Lumpur,
Malaysia, February 2003, p. 37.
58. Ibid., p. 36.
59. Chandran Jeshurun, �Malaysia: The Delayed Birth of a Strategic
Culture,� Strategic Cultures in the Asia-Pacific Region, Ken Booth and
Russell Trood, eds., London: MacMillan Press, Ltd., 1999, p. 225.
60. Richard Sokolsky, Angel Rabasa, and C. R. Neu, The Role of
Southeast Asia in U.S. Strategy Toward China, Santa Monica: RAND
Corporation, 2000, p. 51. See also The Military Balance 2002-2003,
London: The International Institute for Strategic Studies, October 2002, pp.
156-158.
61. Anil Netto, �Uproar over anti-terror center in Malaysia,� November 1,
2002, in Asian Times Online, available from
http://www.atimes.com, internet, accessed November 4, 2002.
62. Grant Holloway, �Malaysia: First Strike an �Act of War,�� December 3,
2002; available from http://europe.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/auspac/12/02/australia.terror.us/index.html,
internet, accessed December 9, 2002.
63. �Malaysia Warns Sovereign Violators of �Bloody Nose�,� January 3,
2003, available from
http://www.vnagency.com.vn/Public/Readnewse.asp?FileN=frac0301.013,
internet, accessed January 4, 2003.
64. AsiaInt, p. 12.
65. Sandhu, p. 38.
66. Ibid., p. 40.
67. Ibid., p. 41.
68. Ibid., p. 454.
69. Gilbert Felongco, �Asean armies agree on joint action on terrorism,�
November 16, 2001, Gulf News Online Edition, internet, available from
http://www.gulf-news.com/Articles/print.asp?ArticleID=32713, internet,
accessed November 4, 2002.
70. Acharya, p. 74.
71. Dibbs, p. 56.
72. Leifer, p. 57.
73. PACOM, p. 8.
74. Admiral Dennis C. Blair, statement before the Senate Armed Services
Committee on FY2002 Posture Statement, March 27, 2001, as quoted in Carl E.
Haselden, Jr., �The Effects of Korean Unifi cation on the US Military Presence
in Northeast Asia,� Parameters, No. 32, Winter 2002-03, p. 125.
75. Ibid.
76. Cohen, p. 19.
77. Captain Dennis Mitchell, U.S. Navy, Interview by author, February 20,
2003, Carlisle, PA.
78. Sun Shenglin, �Incident of Sinking of Suspected Ship by Japan Cannot
be Explained Clearly,� Beijing Renmin Wang, December 24, 2001, Database
on-line, trans. into English by Foreign Broadcast Information Service (FBIS),
Document No. CPP20011224000080, Version 1, accessed February 23, 2003.
79. AsiaInt, p. 11. This objective is supported in Banning Garrett and
Bonnie Glaser, �China and U.S. At Odds Over Regional Security Architecture,�
unpublished paper dated May 1997 presented at the Conference, �US-PRC Security
Cooperation in Northeast Asia,� co-hosted by the Asia Pacific Center for
Security Studies and the United States Institute of Peace, Honolulu, May 26-28,
1998, p. 15, photocopied.
80. Two News Releases were issued by USFK Public Affairs Offi ce
regarding this incident. See USFK News Release No. 021103, �USFK Statement on
Acquittal,� November 21, 2002; and USFK News Release No. 021104, �Statement From
USFK on Courts-Martial,� November 26, 2002, available at
http://www.korea.army.mil/pao/news, internet, accessed January 21,
2003.
81. ��Full Text� of White Paper on China�s National Defense in 2002,�
Xinhua, December 9, 2002, p. 2, Database on-line, available in English from
FBIS, Document No. CPP20021209000086, Version 2; accessed December 20,
2002. Hereafter as �White Paper.�
82. See, for example, Colonel Fang Ning, �Defense Policy in the New Era,�
Chinese Views of Future Warfare; Michael Pillsbury, ed., Washington DC:
National Defense University, September 1998, p. 48. This concept was also the
theme of a speech given by the Vice President of the PLA�s Academy of Military
Sciences, LTG Li Jijun to the Army War College Corresponding Studies Class on
July 15, 1997. See Li Jijun, Traditional Military Thinking and the Defensive
Strategy of China, Carlisle Barracks, PA: Strategic Studies Institute,
August 29, 1997, pp. 3-4.
83. Andrew Scobell, China and Strategic Culture, Carlisle, PA:
Strategic Studies Institute, May 2002, p. 15.
84. Ibid., p. 16.
85. White Paper, p. 32.
86. Garrett, p. 15.
87. Scobell, p. 3.
88. Bush, p. 9.
89. Richard B. Myers, National Military Strategy of the United States
of America: Pre-Decisional Draft, Washington, DC: The Pentagon, September
19, 2002, p. 22.
90. Robyn Lim, �Toward a New Security Architecture for East Asia,� The
International Herald Tribune, August, 2001, Opinion section, p. 6, database
on-line, available from Lexis-Nexis, accessed October 30, 2002.
91. Douglas T. Stuart and William T. Tow, �A US Strategy for the
Asia-Pacific,� Adelphi Paper 299, London: The International Institute for
Strategic Studies, December 1995, p. 65.
92. AsiaInt, p. 2.
93. Macmillan, p. 11.
94. I am indebted to Andrew Scobell for this observation.
95. �Concern over ASEAN anti-terror treaty,� CNN.Com, July 29, 2002,
internet,
http://www.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/southeast/07/28/thailand.powell.asean,
internet, accessed November 4, 2002. A complete text of the agreement is
available on the U.S. Department of State website. See internet,
http://www.state.gov/p/eap/rls/ot/12428pf.htm, internet, accessed
November 4, 2002.
96. Holloway, p. 2.
97. Foreign Correspondents Association of the Philippines (FOCAP) Press
Meeting with Ambassador Francis Ricciardone,� Manila, RP, July 16, 2002,
internet,
http://usembassy.state.gov/posts/rp1/wwwhfoc1.html; internet,
accessed January 23, 2003.
98. Alastair Iain Johnston, �Thinking About Strategic Culture,�
International Security, Vol. 19, No. 4, Spring 1995, p. 63-64; as quoted in
Macmillan, p. 17.
BS Ngu Mặc Kha
dịch

markdown:
|
|
|
|
|
|
##
|
|
Trung Quốc tiến c�ng tr�n Biển Nam Trung Hoa (Biển Đ�ng):Chiến lược v� mục ti�u SHIGEO HIRAMATSU
Lực
lượng Tự vệ Biển Nhật (gọi tắt l� LLTVBN) được trang bị 100 chiếc m�y
bay tuần tiễu chống tầu ngầm P3C, cho ph�p Nhật trở th�nh một nước h�ng
đầu thế giới về khả năng chống tầu ngầm. Khả năng của LLTVBN cũng hơn
hẳn lực lượng hải qu�n Trung Quốc (gọi tắt l� HQTQ). Mặc d� một trong
những nhiệm vụ của LLTVBN l� bảo vệ đường giao th�ng tr�n biển, n� bị
hạn chế v�o việc bảo vệ khu vực 1000 hải l� từ đất liền của Nhật. Theo
hướng t�y nam, n� kh�ng đi qu� Đ�i Loan. LLTVBN kh�ng c� nhiệm vụ bảo
vệ đường biển vượt khỏi Đ�i Loan v� phải dựa v�o hải qu�n Mỹ. Tuy nhi�n,
việc tiến c�ng của HQTQ v�o v�ng Biển Nam Trung Hoa trong thập kỷ qua đ�
tới mức m� Nhật kh�ng thể tiếp tục l�m ngơ, lấy l� do l� n� kh�ng c� khả
năng can thiệp trực tiếp v�o an ninh khu vực
V�o th�ng 3 năm 1988, hải qu�n Trung Quốc v� Việt Nam đụng độ nhau tr�n một nh�m đ� ngầm nhỏ t� (nh�m Chigua) thuộc quần đảo Trường Sa (Spratly Islands) v� khu biển chung quanh. Đụng độ qu�n sự c� nguy�n nh�n từ việc Trung Quốc cho dựng dấu ghi tr�n 6 nh�m đ� ngầm ở trong v�ng nhằm x�c định chủ quyền, mặc d� Việt Nam cũng đ� tuy�n bố x�c định chủ quyền ở đ�. Hơn nữa, Trung Quốc cho x�y c�i m� họ gọi l� �đ�i quan s�t biển� (marine observatory) tr�n một trong những nh�m đ� c� tranh chấp về chủ quyền. C�i lều cao n�y thật ra l� l�m bằng ống sắt v� những tấm bạt m� ch�ng sẽ biến đi khi thủy triều l�n, được coi l� tiền đồn an ninh biển. Sau đ�, họ x�y một to� nh� t�m g�c đ�c sẵn, được chống đỡ bằng cột. Rồi 2, 3 năm sau họ cho x�y l�n một c�ng sự qu�n sự giống như một tầu chiến.
Đến thập kỷ 90, Trung Quốc cho l�m một cuộc điều tra biển ở ph�a T�y đảo Palawan m� Phi-l�p-pin cho l� thuộc chủ quyển của họ. V�o th�ng 2 năm 1995, Trung Quốc cho x�y một to� nh� đ�c sẵn tr�n nh�m đ� Mischief, c�ng một loại đ� được x�y ở nh�m đ� ngầm ngo�i khơi ph�a nam Việt Nam năm 1988. Khi bị ch�nh phủ Phi-l�p-pin phản đối, kết �n l� to� nh� n�y l� căn cứ qu�n sự, Trung Quốc trả lời l� n� chỉ l� �nơi tr� ẩn cho người đ�nh c�. L�c đ� đ� c� thể ti�n đo�n l� Trung Quốc sẽ cho x�y một căn cứ l�u d�i. Thật thế, khoảng cuối năm 1998 v� đầu năm 1999, Trung Quốc đ� cho x�y nhiều to� nh� c� t�nh l�u d�i.
Mặc d� v�ng đảo Trường Sa gồm hơn 80 h�n đảo, l� những v�ng đ� ngầm v� c�t, chỉ c� 7 trong số n�y l� c� diện t�ch lớn hơn 100 m�t vu�ng. Những h�n đảo t� hon c� thể ở được n�y đ� do nhiều nước như Đ�i Loan, Việt Nam, Phi-l�p-pin, Ma-lai-xi-a chiếm đ�ng, mặc d� Trung Quốc chỉ tuy�n bố chủ quyền đối với khu vực Trường Sa sau ng�y th�nh lập Cộng ho� Nh�n d�n Trung Quốc (CHNDTQ) v� họ cũng chưa từng chiếm đ�ng hay trực tiếp kiểm so�t một h�n đ� n�o ở khu vực n�y cho đến mới đ�y. Tr�n thực tế, lực lượng hải qu�n Trung Quốc cho đến gần đ�y kh�ng c� khả năng chiếm đ�ng v� d� chiếm đ�ng cũng kh�ng c� khả năng bảo vệ.
Với t�nh h�nh như tr�n, việc cho dựng dấu ghi nhằm x�c định chủ quyền v� việc x�y dựng cơ sở qu�n sự ở Trường Sa l� những h�nh động quan trọng đ�ng kể của Trung Quốc nhằm thực hiện chủ quyền ở v�ng n�y. V�o th�ng 2 năm 1992, Trung Quốc ra Luật L�nh hải Trung Quốc (Chinese Territorial Waters Law) qui định r� l� Đ�i Loan, quần đảo Senkaku, Pescadores (Pendu Dao), Pratas (Dongsha), Macclesfield Bank (Zhongsha Qundao), Paracel (Ho�ng Sa, Xisha) v� Trường Sa (Spratley) l� thuộc Trung Quốc. H�nh như l� ch�nh quyền Trung Quốc đang cố gắng d�ng luật lệ nội địa để tăng sức mạnh cho Hải qu�n Trung Quốc (HQTQ). H�nh động của HQTQ l� hết sức quan trọng đối với Trung Quốc. C� người nhận định l� cuộc tiến c�ng của HQTQ được đốt ng�i bởi việc chấm dứt cuộc chiến tranh lạnh giữa Mỹ v� Li�n X� v� việc triệt tho�i qu�n sự khỏi khu vực � ch�u của cả Mỹ v� Nga. Thật ra kh�ng phải thế, những h�nh động tiến c�ng n�y đ� bắt đầu từ đầu thập kỷ 70, tăng tốc v�o thập kỷ 80 khi khả năng x�y dựng tầu chiến được tăng cường c�ng với khả năng hậu cần qu�n sự v� th�ng tin.
Từ ng�y th�nh lập CHNDTQ v�o năm 1949, HQTU c� 5 sư đo�n: lực lượng tr�n bộ, lực lượng tầu ngầm, lực lượng kh�ng qu�n hải qu�n, lực lượng thủy qu�n lục chiến v� lực lượng ph�o binh hải bi�n. Ch�ng tăng trưởng chậm nhưng đều đặn v� mục ti�u đặc biệt của ch�ng l� ph�t triển lực lượng hải qu�n c� khả năng thực hiện c�c cuộc điều động chiến lược độc lập với c�c sư đo�n kh�c trong qu�n đội Trung Quốc. T�c giả kh�ng ở vị tr� cho ph�p đ�nh gi� khả năng của HQTQ đạt được cho đến h�m nay. Tuy nhi�n v�o th�ng 5 năm 1980, Trung Quốc c� hạm đội 18 chiếc: 2 chiếc thuộc loại quan s�t khoa học nh�m Yuanwang, 2 chiếc l�m hậu cần chung, 2 chiếc đi biển nhằm k�o thuyền hỏng, 2 chiếc điều tra đại dương, 4 chiếc tầu c�o, v� 4 chiếc loại Luda c� trang bị hoả tiễn. Ch�ng đ� th�nh c�ng vượt đại dương tr�n biển Th�i B�nh Dương v� Nam Th�i B�nh Dương v� trở về trong chuyến đi 40 ng�y kh�ng nghỉ trong một cuộc h�nh tr�nh hỗ trợ c�c cuộc th� nghiệm ph�ng hoả tiễn li�n lục địa của Trung Quốc. Điều n�y dường như chứng tỏ rằng, d� l� 20 năm trước đ�y, HQTQ đ� đạt được một mức độ nhất định về khả năng hải qu�n tr�n biển khơi. Từ đ�, c� thể quan s�t thấy kh�ng những c�c đơn vị tr�n mặt biển m� cả c�c lực lượng hải qu�n kh�c như tầu ngầm v� phi cơ (m�y bay n�m bom tầm vừa v� trực thăng đậu tr�n tầu) hoạt động cũng như tập trận tr�n biển khơi Th�i B�nh Dương v� Biển Nam Trung Hoa.
Người ta coi việc HQTQ thua xa hải qu�n Mỹ l� điều đương nhi�n, nhưng n� cũng thua k�m cả khả năng của Lực lượng Tự vệ Biển của Nhật (LLTVBN). Hơn thế, trong một số phạm vi nhất định như tự vệ tr�n kh�ng v� khả năng chiến tranh tự động, n� đi rất sau c�c lực lượng hải qu�n kh�c. Một đằng HQTQ đ� đặt m�y bay trực thăng v� hệ thống viễn th�ng kỹ thuật cao tr�n tầu, hay �t nhất l� c�c m� h�nh được n�ng cấp của hệ thống cũ, họ cũng đang x�y dựng c�c loại khu trục hạm, v� tầu hộ tống đ�ng k�n, kh�ng cửa sổ nhằm đối ph� với chiến tranh nguy�n tử. HQTQ cũng đang đ�ng c�c khu trục hạm 6000 tấn loại Luhai c� hoả tiễn ph�ng với điều khiển tự động, một thứ khu trục hạm loại Luda được n�ng cấp. HQTQ được xem l� đang chế tạo c�c loại hoả tiễn li�n lục địa ph�ng từ tầu ngầm t�n l� Julang 2, c� 3 bậc v� tầm ph�ng xa hơn 8000 c�y số, v� cũng đang đ�ng tầu ngầm nguy�n tử loại mới c� khả năng mang c�c loại hoả tiễn tr�n. HQTQ cũng đ� mua của Nga tầu ngầm �t g�y tiếng động loại 3000 tấn v� hai khu trục hạm loại Sovremenny (7500 tấn) mang hoả tiễn loại Sunburn tự điều khiển tới mục ti�u (cruise missile) c� tầm xa 150 c�y số, đ�y l� loại hoả tiễn m� h�ng kh�ng mẫu hạm của Mỹ lo ngại. Hơn thế, HQTQ cũng được trang bị với c�c chiến đấu cơ n�m bom Feibao.
Sự tăng trưởng từ một lực lượng hải qu�n gần như kh�ng đ�ng kể th�nh một lực lượng như tr�n trong một thời gian ngắn từ khi CHNDTQ ra đời l� kết quả của một thể chế ch�nh trị độc đ�o Trung Quốc, đặc biệt l� việc chi ng�n s�ch giới hạn một c�ch chọn lựa v� mạnh bạo nhằm v�o việc đạt được mục ti�u. T�nh tr�n đầu người, thu nhập quốc d�n của Trung Quốc, mức độ t�i ch�nh quốc gia v� c�c sản lượng ch�nh về c�ng nghiệp v� khai kho�ng được xếp v�o loại nước đang ph�t triển thấp. Nhưng t�nh tr�n tổng số tuyệt đối, Trung Quốc l� một 5 hay 10 cường quốc kinh tế của thế giới. Đối với một nước như Trung Quốc, dưới sự kiểm so�t ch�nh trị độc t�i, việc b�n đến sức mạnh quốc gia qua c�c chỉ số tr�n đầu người chẳng c� nghĩa l� g�. Khi b�n đến c�c kế hoạch ph�t triển d�i hạn của HQTQ, ở phần sắp n�i tới ở dưới đ�y, ch�ng ta kh�ng thể chỉ n�i tới ch�ng như l� bản thảo.
Tổng kết từ c�c tuy�n bố v� c�c b�i b�o của nhiều giới chức hải qu�n c� thẩm quyền của Trung Quốc, ch�ng ta c� thể t�m lược c�c mục ti�u của HQTQ như sau:
� Một b�n k�nh rộng lớn đ�ng kể cho hoạt động hải qu�n v� khả năng thực hiện c�c cuộc h�nh qu�n ở v�ng biển kế cận.
� C�c khả năng độc lập kiểm so�t tr�n biển v� kiểm so�t bầu trời.
� C�c khả năng đối ph� kịp thời mạnh mẽ.
� C�c khả năng đổ qu�n bằng đường thủy mạnh mẽ.
� Khả năng nhất định về b�o hiệu tấn c�ng bằng v� kh� nguy�n tử.
Dựa theo sức mạnh kinh tế v� tiến bộ kỹ thuật, c�c mục ti�u kh�c của HQTQ được đề ra như sau:
1. V�o năm 2000, lực lượng tấn c�ng ch�nh l� c�c m�y bay tầm trung từ lục địa v� c�c tầu ngầm trang bị nhằm tấn c�ng, sẽ d�ng c�c tầu chiến cỡ vừa c� mang theo m�y bay trực thăng nhằm mục ti�u chỉ huy v� hỗ trợ trong l�c đang x�y dựng dựa v�o c�c cơ sở của to�n hệ thống hải qu�n kể cả c�c đơn vị gi�o dục v� nghi�n cứu.
2. Khi Trung Quốc tiến bộ th�m về sức mạnh kinh tế v� kỹ thuật, sẽ x�y dựng nhiều h�ng kh�ng mẫu hạm mang m�y bay trực thăng v�o khoảng giữa năm 2000 v� 2020. Cũng hoạch định tăng số qu�n tới mức tương đương với c�c cường quốc hải qu�n kh�c v� n�ng khả năng h�nh qu�n tới mức cho ph�p thực hiện c�c h�nh động qu�n sự v� chiến lược trong v�ng biển dưới sự kiểm so�t của HQTQ.
3. Khoảng giữa năm 2020 v� 2040, lực lượng qu�n đội sẽ tương đương với bất cứ cường quốc hải qu�n n�o v� c�c trang bị kỹ thuật cũng sẽ ở mức hiện đại. HQTQ đang thực hiện kế hoạch thiết lập một lực lượng di động chung quanh một h�ng kh�ng mẫu hạm với c�c tầu chiến tr�n biển v� c�c tầu ngầm c� khả năng hạ m�y bay, hạ tầu chiến, v� tầu ngầm.
Thế th� Trung Quốc đang x�y dựng đội hải qu�n gh� gớm như thế với mục đ�ch g�? Trung Quốc đ� c� truyền thống coi tất cả c�c biển chung quanh đất liền Trung Quốc l� �biển của nước Trung Quốc�. Liu Huaqing, được Đặng Tiểu B�nh thăng cấp chỉ huy trưởng HQ năm 1982 m� sau n�y trở n�n th�nh vi�n Thường trực Bộ Ch�nh Trị v� Ph� Chủ tịch Qu�n ủy Trung ương v� l� người giữ vị tr� n�ng cốt về qu�n sự cho Giang Trạch D�n, đ� tuy�n bố rằng nhiệm vụ của HQTQ l� bảo vệ 3 triệu c�y số vu�ng biển khơi của Trung Quốc, tức l� tương đương với 1/3 diện t�ch đất liền của Trung Quốc. Cụ thể, khu vực biển n�y gồm hải phận ngo�i đất liền Trung Quốc ở Biển V�ng (Yellow Sea), Biển Đ�ng Trung Hoa v� Biển Nam Trung Hoa. N� cũng bao gồm khu vực 200 hải l� t�nh từ Đ�i Loan m� Trung Quốc coi l� thuộc họ. Mục ti�u kiểm so�t khu vực biển n�y l� nhằm ph�t triển v� khai th�c c�c nguồn t�i nguy�n sinh học v� phi sinh học c� thể t�m kiếm được ở đ� v� nhất l� trữ lượng dầu dưới đ�y biển.
Cải c�ch kinh tế v� ch�nh s�ch mở cửa của Đặng Tiểu B�nh đ� cho ph�p Trung Quốc đạt được th�nh quả đ�ng kể về ph�t triển kinh tế, nhưng mặt kh�c sự ph�t triển n�y cũng tạo n�n nhu cầu năng lượng gh� gớm. Một kết quả cụ thể khi sản xuất kh�ng đủ ti�u d�ng l� Trung Quốc đ� biến từ một nước xuất khẩu sang một nước nhập khẩu dầu. Điều n�y khiến việc ph�t triển c�c khu khai th�c dầu lửa dưới đ�y biển gần quanh lục địa trở n�n thiết th�n. Trung Quốc cũng tỏ ra rất quan t�m tới dầu lửa miền Cận Đ�ng.
V�ng biển s�t Trung Quốc đặc biệt l� Biển Nam Trung Hoa c� tầm quan trọng thiết th�n với cả mục ti�u giao th�ng v� chiến lược qu�n sự. V� thế, chỉ cần đe doạ c�c đường giao th�ng biển l� Trung Quốc đ� gi�ng một đ�n ch� tử đối với Nhật, Đ�i Loan v� Nam Triều Ti�n m� kh�ng cần c� một h�nh động qu�n sự trực tiếp n�o. Tr�n Biển Đ�ng Trung Hoa, dọc theo quần đảo Senkaku, thuộc chủ quyền Nhật nhưng Trung Quốc cũng tranh chủ quyền l� một thềm lục địa c� trữ lượng dầu lớn. Nếu Trung Quốc chiếm đ�ng v�ng n�y, họ c� thể tạo ảnh hưởng lớn đối với c�c nước chung quanh, v� c� thể tiến c�ng xa hơn v�o c�c biển thuộc Ấn Độ Dương v� Th�i B�nh Dương trong tương lai.
Một
b�i viết kh� hữu �ch n�i về nhiệm vụ của HQTQ[
Tiến c�ng của HQTQ v�o Biển Nam Trung Hoa bắt đầu từ những năm 70 v� tiếp tục từ đ�, mức độ t�y thuộc v�o việc xem x�t chặt chẽ mối quan hệ l�n xuống bấp b�nh giữa Mỹ v� Li�n X� v� khả năng điều động rất kh�o l�o chung quanh quan hệ n�y. Trong khi đ� cả Mỹ v� Li�n X� đều tỏ th�i độ kh�ng can thiệp v�o c�c h�nh động lấn tới của HQTQ, đặc biệt l� Mỹ lại c� th�i độ đồng � ngầm.
Th�ng gi�ng năm 1974, Trung Quốc cử lực lượng hải qu�n v� kh�ng qu�n tới quần đảo Ho�ng Sa (Paracel Islands) l�c đ� thuộc Nam Việt Nam. Họ tấn c�ng qu�n sự v� chiếm trọn quần đảo n�y. Mỹ l�m ngơ. Việc k� kết hiệp định Paris năm 1973, một năm trước đ�, chấm dứt cuộc chiến tranh ở Việt Nam v� cho ph�p Mỹ r�t qu�n khỏi Nam Việt Nam. Trung Quốc đ� chủ động đợi đến l�c đ�, v� chỉ đưa hải qu�n v� kh�ng qu�n tới khi n� đ�nh gi� rằng Mỹ sẽ kh�ng phản ứng. L�c đ�, Bắc Việt Nam, sau n�y giải ph�ng Nam Việt Nam, đ� kết �n Mỹ v� Trung Quốc c�ng mưu m� b�n quần đảo Ho�ng Sa thuộc Việt Nam cho Trung Quốc.
V�o th�ng 3 năm 1988, Trung Quốc cử hải đội lớn tới quần đảo Trường Sa, chiếm 6 nh�m đ� ngầm, dựng dấu x�c định chủ quyền của Trung Quốc, đ�ng qu�n tại đ� m� kh�ng gặp bất cứ một phản ứng n�o của Mỹ v� Li�n X�. L�c đ�, quan hệ giữa Mỹ v� Trung Quốc chặt chẽ tới mức Mỹ đ� cung ứng cho Trung Quốc v� kh� được coi l� để tự vệ. C�ng l�c, quan hệ Trung Quốc - Li�n X� cũng tốt đẹp l�n, bằng chứng l� l�nh dạo Li�n X� l�c đ� l� Mikhail Gorbachev tới thăm Li�n X� v�o th�ng 5 năm 1989. Cả Mỹ v� Li�n X� kh�ng muốn việc chiếm đ�ng v�i nh�m đ� ngầm tr�n Biển Nam Trung Hoa l�m ảnh hưởng đến quan hệ của họ với Trung Quốc.
Ngay cả khi Trung Quốc x�y �nơi tr� ẩn cho người đ�nh c� ở nh�m đ� Mischief v�o đầu năm 1995, Mỹ vẫn c� th�i độ dửng dưng. Hải qu�n Mỹ đ� đ�ng cửa Căn cứ Subic ở Phi-l�p-pin v�o năm 1993 v� việc kh�ng can thiệp n�y l� cơ hội cho Trung Quốc. Mặc d� Mỹ c� hiệp ước đồng minh qu�n sự với Phi-l�p-pin, Mỹ cho rằng hiệp ước n�y kh�ng �p dụng đối với quần đảo Trường Sa. Quan điểm của Mỹ l� ngo�i việc tự do giao th�ng tr�n biển, Mỹ kh�ng can thiệp v�o việc tranh chấp chủ quyền ở Biển Nam Trung Hoa.
HQTQ đ� c� hai h�nh động ở khu biển chung quanh Trường Sa v�o năm 1988 v� 1995 c� tầm ảnh hưởng cực kỳ quan trọng với Trung Quốc. Với hai h�nh động n�y, Trung Quốc đ� đặt được sự kiểm so�t tr�n khu vực Trường Sa m� trước đ� Trung Quốc chưa từng l�m được. Thiếu sức mạnh hải qu�n đ� kh�ng cho ph�p Trung Quốc l�m được chuyện n�y trước đ� v� cũng kh�ng cho ph�p Trung Quốc giữ được d� chiếm được. Hơn thế, Trung Quốc đ� gửi qu�n tới chiếm đ�ng nh�m đ� ngầm m� ch�ng chỉ hiện ra khi thủy triều xuống thấp, v� chỉ trong v�i năm sau, Trung Quốc đ� x�y dựng được căn cứ qu�n sự tr�n nh�m đ� ngầm n�y.
Cũng từ đ�, Trung Quốc đ� d�ng căn cứ tr�n l�m địa b�n tăng cường việc kiểm so�t khu quần đảo Trường Sa, quyết t�m cai trị khu biển m� Trung Quốc gọi l� Biển Trung Quốc (China�s sea). Trong khi Trung Quốc tuy�n bố l� muốn c� c�c �giải ph�p ho� b�nh� đối với tranh chấp, họ lại từ chối t�m giải ph�p qua c�c thương thảo đa quốc gia trong c�c cuộc gặp gỡ đa quốc gia v� chỉ chấp nhận thương thảo song phương. Trung Quốc tuy�n bố l� h�y bỏ qua tranh chấp chủ quyền m� n�n hợp t�c ph�t triển nguồn liệu biển, trong khi đ� sẵn s�ng khoa trương sức mạnh hải qu�n v� nhiều lần đ� d�ng tới ch�ng. Bất cứ một �ph�t triển chung� n�o do Trung Quốc khởi xướng đều dựa v�o quan điểm l� to�n bộ Ho�ng Sa, Trường Sa v� c�c đảo kh�c l� thuộc chủ quyền Trung Quốc v� Biển Nam Trung Hoa l� �l�nh địa lịch sử� của Trung Quốc v� tất cả c�c nước chung quanh khu biển đ� kh�ng c� quyền g� đối với n�. Trung Quốc c� thể n�i tới �hợp t�c ph�t triển�, �giải ph�p ho� b�nh�, dẹp bỏ tranh chấp bi�n giới ch�nh bởi v� n� đ� thật sự kiểm so�t được c�c h�n đảo.
Trong một cuộc phỏng vấn với b�o Sankei Shimbun, sau c�c cuộc thương
thảo giữa Việt Nam v� Trung Quốc về bi�n giới v�o th�ng 8 năm 1994, Thứ
trưởng Ngoại giao Việt Nam n�i; �� đồ của Trung Quốc l� ph�t triển ở
l�nh hải Việt Nam với danh nghĩa c�ng ph�t triển c�c đảo ở Trường Sa.
Nếu người vừa m�c t�i bạn 100 đ� lại hỏi bạn �đi ăn tối chung với nhau
nh� th� bạn s� đồng � với đề nghị n�y kh�ng?� [G
V�o th�ng 10 năm 1987, v�i th�ng trước cuộc đụng độ qu�n sự giữa Trung Quốc v� Việt Nam tr�n quần đảo Trường Sa, HQTQ đ� tập trận ở v�ng biển rộng lớn giữa T�y Th�i B�nh Dương v� quần đảo Trường Sa. Theo một sĩ quan l�nh đạo hạm đội trong cuộc tập trận: �Bởi v� c�c cuộc hải chiến trong tương lai sẽ xảy ra tr�n thềm lục địa v� trong khu vực chủ quyền kinh tế rất xa lục địa, c�c cuộc tập trận l� nhằm l�m cho c�c hạm đội � thức được việc hợp t�c h�nh động trong tầm trung v� tầm xa... C�c cuộc tập trận n�y chứng tỏ rằng hải qu�n ta c� khả năng thực hiện c�c cuộc h�nh qu�n hỗn hợp ở cả v�ng biển gần lục địa v� biển khơi.� V�o th�ng 5 năm 1988, sau cuộc đụng độ với Việt Nam, tờ Nhật b�o Qu�n đội Nh�n D�n, tiếng n�i ch�nh thức của HQTQ, cho rằng �từ những năm 80, HQTQ đ� c� khả năng h�nh qu�n hỗn hợp tr�n biển khơi v� hiện nay c� thể bảo vệ l�nh hải gần bờ Trung Quốc v� cả chủ quyền tr�n quần đảo Trường Sa v� biển khơi, xa lục địa h�ng trăm hải l�.� Trung Quốc đ� tỏ ra cho c�c nước l�ng giềng chung quanh Biển Nam Trung Hoa biết quyết t�m cao của họ l� họ c� khả năng chiếm đ�ng c�c đảo trong quần đảo Trường Sa m� c�c nước n�y đang tranh chấp chủ quyền.
Mặc d� sức mạnh qu�n sự Trung Quốc thua xa Mỹ v� Nga, so với c�c nước cạnh biển gần Trung Quốc, họ lại l� nước mạnh nhất về qu�n sự, đặc biệt l� hải qu�n. Họ kh�ng sợ g� m� kh�ng tạo ra c�c cuộc chiến cỡ nhỏ trong v�ng để đạt mục ti�u. Tuy nhi�n nhằm kiểm so�t v�ng biển n�y họ sẽ kh�ng đi qu� đ� để l�m b�ng l�n cuộc chiến tranh cỡ lớn .
L�nh đạo hải qu�n Trung Quốc x�c định rằng �giải ph�p cho c�c vấn đề l� qua phương tiện ch�nh trị v� ngoại giao�, v� �đạt được sự đầu h�ng của kẻ th� m� kh�ng cần chiến đấu� đ�i hỏi việc phải c� được một lực lượng hải qu�n h�ng hậu. Họ cho rằng �nếu ch�ng ta c� một lực lượng như thế, th� nếu m� de doạ kh�ng th�i chưa đủ, ch�ng ta c� thể tấn c�ng thật hiệu quả.� Như thế, Trung Quốc nhằm v�o việc d�ng lực lượng hải qu�n như phương tiện răn đe ch�nh trị.
V�o th�ng 2 năm 1992, sau khi đ� củng cố việc kiểm so�t biển chung quanh Trường Sa, ngo�i khơi bờ biển Nam Việt Nam, Trung Quốc x�y khu giếng dầu ở Wanan Reef, m� Việt Nam cũng cho l� thuộc v�ng chủ quyền thềm lục địa v� khu chủ quyền khai th�c kinh tế của họ, v� k� giấy ph�p cho c�c c�ng ty Mỹ khai th�c. Khu giếng dầu nằm ở ph�a cực t�y nh�m đảo Trường Sa v� ph�a đ�ng c�c giếng dầu Việt Nam đ� x�y dựng. C�c giếng dầu Trung Quốc n�y nằm ngay tr�n đường giao th�ng biển tr�n Biển Nam Trung Hoa. Tin tức cho thấy l� khi Trung Quốc k� giấy cho ph�p khai th�c, họ cũng trấn an c�c c�ng ty Mỹ l� hải qu�n Trung Quốc sẽ bảo vệ an ninh để kh�ng ai d�m động đến hoạt động của c�c c�ng ty n�y. C� thể tin được th�ng tin n�y qua chứng cớ l� Zhang Liangzhong, chỉ huy trưởng HQTQ, tuy�n bố v�o ng�y 21 th�ng 4, ngay sau sự kiện tr�n, l� HQTQ sẽ bảo vệ v�ng biển Trung Quốc v� c�c nguồn liệu biển. Điều n�y cũng được kiểm chứng trong b�o c�o xuất bản với h�nh ảnh tr�n trang nhất tờ Nhật b�o Qu�n đội Nh�n D�n Giải ph�ng ng�y 1 th�ng 5 năm 1992 l� c�c thuyền tốc độ cao của hải qu�n đang tập trận nhằm bảo vệ việc ph�t triển dầu lửa ở Biển Nam Trung Hoa. C� thể tin l� kế hoạch của Trung Quốc l� nhằm ph�t triển nguồn liệu dầu tr�n Wanan Reef thuộc hải phận Việt Nam v� Reed Bank thuộc hải phận Phi-l�p-pin v� ph�t triển nguồn kh� tự nhi�n ở James Shoal (v�ng đ� ngầm) thuộc Ma-lai-xi-a. Mục ti�u của Trung Quốc l� đe doạ c�c quốc gia li�n quan rằng th�ng minh ra th� r�t rui thay v� đụng độ, v� như thế Trung Quốc kh�ng phải g�y chiến. Tuy nhi�n, khi c�c quốc gia n�y đang tr�n đ� ph�t triển kinh tế, họ cũng muốn nguồn liệu kể cả dầu, do đ� tiềm năng chiến tranh trở n�n thường trực trong v�ng.
Với t�nh thế tr�n, cần theo d�i s�t việc Trung Quốc x�y dựng s�n bay trang bị đầy đủ ở đảo Yongxing, một đảo ch�nh trong quần đảo Ho�ng Sa v� một căn cứ hải qu�n lớn v� phức tạp ở Mischief Reef trong quần đảo Trường Sa. Một nh� b�o bạn t�i v� t�i đ� t�m ra c�c h�nh chụp từ vệ tinh, khoảng một năm trước c�c sự kiện xảy ra năm 1988, l� Trung Quốc x�y đường bay d�i 2600 m�t ở đảo Yongxing. Chứng cớ ch�ng t�i đ� cho đăng b�o của bạn t�i với h�nh mầu v�o th�ng 8 năm 1993. Sau đ�, ch�ng t�i nhận được th�ng tin l� c� 10 m�y bay chiến đấu F7 được đặt v�o vị tr� hoạt động thường xuy�n ở đ�. Vừa mới đ�y, t�i c� dịp coi kh�ng ảnh s�n bay n�y chụp từ m�y bay tr�n cao. S�n bay c� 4 nh� để m�y bay với sức chứa cho hẳn một đội bay với �t nhất 20 m�y bay. Nhiều loại m�y bay c� thể cất c�nh từ s�n bay n�y kể cả m�y bay chiến đấu SU27 m� Trung Quốc mua của Nga rồi sau đ� được ph�p tự chế tạo. Nhiều cơ sở kh�c nhau được x�y cất tr�n đảo trong v�i năm qua, kể cả c�c to� nh� mới giống như trại l�nh, hệ thống chuyển nước biển th�nh nước ngọt, vườn c�y, trại nu�i heo g�. Năm 1999, th�ng tin cho biết rằng họ cũng x�y dựng thiết bị thu nước tho�t từ b�o dọc hai b�n đường bay v� rồi đem l�m sạch v� chứa trong c�c th�ng nằm dưới đất. Kh�ng dễ g� m� cung ứng cho một h�n đảo nhỏ c�ch đảo Hải Nam 300 c�y số v� xa gấp đ�i t�nh từ lục địa như thế. Điều kiện như vậy kh�ng cho ph�p x�y dựng một căn cứ c� thể hỗ trợ c�c cuộc h�nh qu�n lớn, nhưng n� rất c� gi� trị đối với c�c xung đột nhỏ, tuần tiễu, tập trận v� c�c h�nh động d�n sự như đ�nh c�. Cũng kh�ng n�n qu�n � đồ tạo ảnh hưởng tr�n khu vực đảo Trường Sa, rất xa lục địa. Trong khi khả năng giao th�ng h�ng hải v� cơ kh� ứng dụng của Trung Quốc c� thể thấp k�m hơn Nhật, họ đ� đạt được mức cao đ�ng kể, cho ph�p Trung Quốc x�y dựng căn cứ qu�n sự tr�n 6 đảo ngầm ở Trường Sa trong c�ng thời gian họ x�y đường bay ở đảo Yongxing.
Trong l�c đ�, th�ng tin cho thấy Trung Quốc đ� củng cố c�c to� nh� ki�n cố ở v�ng đ� ngầm Mischief Reef thuộc Phi-l�p-pin v�o cuối năm 1998 v� đầu năm 1999. Ba bức ảnh do Bộ Quốc ph�ng Phi-l�p-pin đưa ra cho thấy 3 to� nh� kh�c nhau, ở ba nơi kh�c nhau. Cũng c� tin cho l� to� nh� thứ 4 đ� được x�y dựng ở địa điểm kh�c. C� thể ti�n đo�n l� Trung Quốc sẽ cho x�y dựng căn cứ vĩnh viễn ở Mischief Reef sau h�ng loạt c�c cuộc tiến c�ng tiếp nối trận chiến với Việt Nam năm 1988. Nh�m đ� ngầm n�y kh� lớn l� gần như v�ng tr�n, c� chiều d�i 8 c�y số từ t�y sang đ�ng v� chiều d�i 6,5 c�y số từ bắc xuống nam v� c�c to� nh� được x�y vĩnh viễn ở 4 địa điểm ở trung t�m. Với một h�ng kh�ng mẫu hạm mang phi cơ chiến đấu, HQTQ chắc chắn c� thể đồn tr� được dễ d�ng trong khu Mischief Reef.
Mặc d� Trung Quốc kh�ng c� kế hoạch x�y dựng ngay h�ng kh�ng mẫu hạm mang phi cơ chiến đấu, trong một tương lai kh�ng xa họ sẽ ho�n th�nh một căn cứ kh�ng qu�n lớn ở đảo Yongxingi thuộc Ho�ng Sa, ph�a bắc đường giao th�ng biển, v� một căn cứ hải qu�n đ�ng kể ở Mischief Reef. Giờ đ�y sau khi ho�n tất việc lấy lại Hồng K�ng v� Ma Cao, cũng như giải quyết vấn đề bi�n giới với Nga, quan t�m h�ng đầu của Trung Quốc l� thống nhất với Đ�i Loan v� x�c định bi�n giới biển v� chủ quyền tr�n c�c đảo thuộc Biển Nam Trung Hoa. Quan hệ tốt đẹp hơn với Nga đ� gi�p Trung Quốc tiến c�ng về ph�a biển m� kh�ng lo ngại �de đoạ từ ph�a bắc.�
Việc tiến c�ng của HQTQ v�o Biển Nam Trung Hoa cuối c�ng đ� l�m Mỹ bắt đầu thay đổi th�i độ. Ngoại trưởng Madeleine Albright, sau khi tham dự h�ng loạt c�c cuộc họp của ASEAN ở Singapore v�o th�ng 7 năm 2000, đ� b�y tỏ sự ch� � của ch�nh phủ Mỹ v�o khu vực v� tuy�n bố rằng Mỹ kh�ng thể ngồi y�n v� bỏ qua c�c cuộc xung đột li�n tục ở Biển Nam Trung Hoa m� b� ta cho rằng c� thể đưa đến hậu quả nghi�m trọng. Trước khi c�c trao đổi với ASEAN, Mỹ v� Phi-l�p-pin k� kết �Hiệp ước Tư c�ch� (Status Agreement) qua đ� x�c định tư c�ch c� t�nh ph�p luật của việc đưa qu�n Mỹ đến Phi-l�p-pin. Phi-l�p-pin l� nước độc nhất tranh chấp chủ quyền ở Trường Sa m� đ� c� thoả ước hợp t�c qu�n sự với Mỹ. Tuy nhi�n thoả ước n�y đ� bị hủy v� v� hiệu khi Phi-l�p-pin từ chối gia hạn thoả ước về căn cứ qu�n sự với Mỹ v�o năm 1991. Kh�ng c� thoả ước n�y, quan hệ song phương về qu�n sự coi như kh�ng c�. Hiệp ước Tư c�ch được k� kết năm 1999 cho ph�p c�c cuộc hợp t�c tập trận, bị ngừng v�o năm 1995 nhưng khởi đầu lại v�o năm 2000. V�o th�ng 5, Singapore cũng tham gia đồng tập trận do Mỹ v� Th�i Lan tổ chức. Tuy vậy, vẫn chưa thấy sự thay đổi về quan điểm của Mỹ đối với c�c tranh chấp chủ quyền trong khu vực Biển Nam Trung Hoa. Mục ti�u của Mỹ l� n�ng cao chuẩn mực qu�n đội của c�c nước ở Đ�ng Nam �. Nếu quyền tự do đi lại ở Biển Nam Trung Hoa kh�ng bị ngăn chặn, Mỹ kh�ng muốn c� vai tr� trực tiếp trong c�c tranh chấp n�y.
Mặc d� sẽ c� nhiều phức tạp tr�n đường đi, Trung Quốc cuối c�ng sẽ ph�t triển để trở th�nh một cường quốc kinh tế v� qu�n sự trong v�ng. HQTQ hiện đ� c� sẵn sức mạnh qu�n sự đủ để đe doạ đường giao th�ng tr�n biển khơi Nam Trung Hoa, nếu như Mỹ kh�ng c� th�i độ can thiệp. HQTQ c� một lực lượng tầu ngầm th�ng thường lớn v� nhiều tầu ngầm nguy�n tử, mặc d� c�c tầu n�y cũ v� kh�ng c� hiệu quả cao, Trung Quốc cũng đ� đang đ�ng c�c tầu ngầm mới. Trung Quốc đ� mua v� đ� bắt đầu đưa v�o sử dụng c�c tầu ngầm c� hiệu qủa cao mua từ Nga. Nếu HQTQ sử dụng tất cả c�c tầu ngầm sẵn c�, n� sẽ trở n�n mối đe doạ lớn đối với đường giao th�ng tr�n Biển Nam Trung Hoa. Trung Quốc cũng l� một cường quốc nguy�n tử v� c� thể sử dụng ch�ng để đe doạ nếu cần. Ngược lại, kh�ng c� nước n�o trong v�ng c� phương tiện chống lại sức mạnh của Trung Quốc.
Trung Quốc c� tới 68% đất v� 65% d�n của khu vực Đ�ng �. Chỉ thống k� n�y th�i cũng cho thấy l� kh�ng c� một n�o trong khu vực c� thể c�n bằng sức mạnh với Trung Quốc. Lịch sử đ� cho thấy rằng c�c c�n bằng sức mạnh trong v�ng lu�n lu�n bị sức mạnh Trung Quốc ảnh hưởng. Khi Trung Quốc thống nhất, n� �p đặt ảnh hưởng mạnh đối với c�c nước trong v�ng v� c�c nh�m d�n tộc. Nhưng khi Trung Quốc chia rẽ v� yếu, c�c nước l�ng giềng mới c� khả năng tho�t khỏi ảnh hưởng n�y. Việc Trung Quốc đang l�n c� ảnh hưởng tr�n c�c nước Đ�ng � đến mức độ n�o c�n t�y thuộc v�o việc Trung Quốc c� chiếm lại được đất đai đ� mất kh�ng, c� đủ sức mạnh v� t�nh thuyết phục về c�c tuy�n bố x�c định chủ quyền kh�ng, v� v�o việc c�c nước Đ�ng � c� khả năng ngăn chặn tham vọng của Trung Quốc ngay từ giai đoạn đầu kh�ng.
C�c quốc gia ở Đ�ng � cần củng cố th�nh nh�m đồng minh th�n thiết, v� d� muốn hay kh�ng, cần sự hiện diện của lực lượng qu�n sự Mỹ trong v�ng. Cần c� sự hợp t�c qu�n sự v� ch�nh trị chặt chẽ giữa Mỹ, Nhật, Nam Triều Ti�n, Đ�i Loan v� c�c nước Đ�ng Nam �. C� những � kiến dị biệt giữa c�c nước li�n quan đến chủ quyền ở quần đảo Trường Sa m� c� thể dẫn tới xung đột. Việt Nam v� Phi-l�p-pin, cả hai nước đều c� c�c nh�m đ� ngầm bị Trung Quốc chiếm mất đ� n�u nguy cơ đe doạ của Trung Quốc, c�n như Ma-lai-xi-a đang lo sợ bị Trung Quốc coi l� mục ti�u sắp tới th� lại g�n cổ cho rằng Trung Quốc kh�ng phải l� mối đe doạ. Phi-l�p-pin muốn Mỹ t�ch cực bảo vệ an ninh của Biển Nam Trung Hoa, trong khi Ma-lai-xi-a kh�ng chấp nhận sự can thiệp của Mỹ, cho rằng c�c nước li�n quan phải tự giải quyết lấy. Trong khi đ� th� Nhật v� Nam Triều Ti�n được hưởng lợi rất nhiều trong việc đi lại tr�n đường biển khơi lại c� những tranh chấp với nhau v� đ� kh�ng thể c�ng hợp t�c để t�m kiếm giải ph�p cho Biển Nam Trung Hoa.
Kh�ng thể bảo vệ trật tự ở Đ�ng � trong tương lai nếu kh�ng dựa v�o c�c hiệp ước song phương với Mỹ. Hiệp ước An ninh Mỹ Nhật c� vai tr� chủ chốt trong t�nh huống n�y. Khi an ninh của � ch�u l�nh b�nh sau chiến tranh lạnh, rất quan trọng l� Nhật phải đ�ng vai tr� t�ch cực v� độc lập để giữ g�n trật tự. Nhật phải đi đầu v� chứng tỏ c� tr�ch nhiệm lớn hơn để bảo vệ an ninh khu vực, c� như thế Nhật mới c� thể chứng tỏ l� một nước c� hy vọng trở th�nh ủy vi�n thường trực của Hội đồng Bảo An Li�n Hợp Quốc.
Asia Pacific Review, Vol. 8, No. 1,
May 2001, tr. 40-50
[
|
|
Khả năng Bảo Vệ Biển Đ�ng bằng Kh�ng Qu�n
|
|
B�y giờ ai cũng thấy r� �m mưu b�nh trướng của TQ ngo�i Biển Đ�ng. Quần đảo Ho�ng Sa lọt v�o tay TQ sau trận hải chiến giữa VNCH v� TQ năm 1974. Năm 1988 TQ lấn th�m bước nữa bằng c�ch x�m chiếm một số đảo tại Trường Sa sau một trận hải chiến với VN. Hiện giờ qu�n l�nh VN đang canh g�c tại một số đảo tại Trường Sa nhưng vẫn c� thể bị đe dọa trường hợp TQ t�m cớ g�y hấn với mục đ�ch x�m chiếm th�m những đảo c�n lại.
VN đang ở một t�nh thế kh� khăn. Sau bao nhi�u năm chiến tranh, kinh tế tuy c� tăng trưởng nhưng vẫn s�t k�m so với những quốc gia l�ng giềng. Kinh tế suy k�m th� quốc ph�ng cũng suy k�m so với TQ đang ph�t triển mạnh về mặt quốc ph�ng. Hiện giờ Hải Qu�n TQ gồm c� khoảng 70 chiến hạm cộng với 70 t�u ngầm, so với VN chỉ c� vỏn vẹn 5 chiến hạm đ� cũ m� kh�ng c� chiếc n�o trang bị c�c loại phi đạn tối t�n, một điều cần thiết cho một Hải Qu�n hiện đại.
N�i chung th� VN cần một sự thay đổi rộng lớn mới c� thể tăng trưởng nền kinh tế, x�y dựng một kỹ nghệ cho lẫn thương mại v� quốc ph�ng, v� c�n phải đối ph� cho nhiều thế hệ sau n�y v� những thế kỷ kế tiếp.
T�i liệu n�y đưa ra một giải ph�p khẩn cấp để ngăn ngừa � đồ b�nh trướng của TQ tại v�ng Trường Sa.
C�c lực lượng tại Trường Sa:
Nếu so s�nh lực lượng Hải Qu�n giữa VN v� TQ th� sự kh�c biệt qu� r� r�ng. B�n VN chỉ c� 5 chiến hạm đ� cũ v� chỉ c� đại b�c m� kh�ng c� một hệ thống phi đạn n�o. B�n Hải Qu�n TQ c� gần 70 chiến hạm c�ng 70 t�u ngầm, phần đ�ng c�c chiến hạm được trang bị c�c loại phi đạn (t�n lửa) được điều khiển bằng Radar. Hải Qu�n TQ đang sử dụng một số t�u chiến tối t�n c�ng phi đạn mua lại của Hải Qu�n Nga.
Trước một lực lượng Hải Qu�n h�ng hậu như vậy, b�n VN sẽ bị thiệt hại nặng nề nếu đối đầu trực tiếp. C�c chiến hạm cũ kỹ VN sẽ bị phi đạn địch bắn ch�m trước khi c� thể bắn trả lại một vi�n đạn n�o.
Ngo�i TQ c�n c� một số quốc gia kh�c cũng tranh gi�nh chủ quyền tại quần đảo Ho�ng Sa, trong đ� c� Phi Luật T�n v� Đ�i Loan. N�n những phương ph�p sau đ�y cũng c� thể �p dụng cho bất cứ một lực lượng đối phương n�o đe dọa x�m phạm l�nh thổ.
Ho�n cảnh kinh tế v� ng�n s�ch quốc ph�ng hiện tại kh�ng cho ph�p Hải Qu�n VN t�n trang h�a kịp thời để c� thể đối ph� với một lực lượng Hải Qu�n đang tăng trưởng như Hải Qu�n TQ. Trường hợp n�y ta phải t�m kiếm những giải ph�p khẩn cấp kh�c để c� khả năng tự vệ khi nguy biến. Muốn tự vệ cũng cần phải c� vũ kh� c� thể chống trả. Chiến trường tr�n đại dương kh�ng phải như tr�n đất liền m� ta c� thể d�ng địa h�nh địa thế l�m phương tiện để chống trả một qu�n địch h�ng hậu hơn. Biển cả kh�ng cho một b�n n�o c� lợi thế chiến thuật. V� trong thời đại n�y, kỹ thuật sẽ quyết định thắng bại. B�n n�o d�ng nhiều tiền hơn để mua vũ kh� tối t�n hơn sẽ c� hy vọng thắng trận.
Theo t�i liệu mới nhất th� ng�n s�ch quốc ph�ng VN năm 2002 khoảng một tỷ Mỹ Kim, chỉ bằng 1/60 phần ng�n s�ch quốc ph�ng TQ. Trừ đi c�c chi ph� th�ng thường như tiền trả lương cho qu�n nh�n, c�c chi ph� điều h�nh h�ng ng�y cho c�c qu�n cụ hiện c�, tiền xăng tiền nhớt cho một số phi cơ v� t�u b� sẵn c�, c�ng nhiều chuyện linh tinh kh�c, trung b�nh th� mỗi năm chỉ c� thể d�nh được khoảng 20% cho việc mua sắm vũ kh� mới. Nếu ng�n s�ch quốc ph�ng l� một tỷ Mỹ Kim th� ta chỉ c� thể d�ng 200 triệu Mỹ Kim cho việc mua sắm vũ kh�. Với một ng�n khoản hạn hẹp, ta h�y thử xem biện ph�p n�o khả dĩ c� thể chống trả trong trường hợp qu�n địch uy hiếp những h�n đảo c�n lại tại Trường Sa.
Lực lượng đối phương:
Hai chiến hạm lớn nhất m� TQ mua lại của Nga S� thuộc loại Sovremennyy trọng tải 8,5 tấn d�i 156 m v� trang bị phi đạn SA-N-7 chống phi cơ c�ng phi đạn SS-N-22 chống t�u chiến.
Loại Chiến Hạm tối t�n nhất Sovremennyy m� TQ mua của Nga
Phi đạn SA-N-7 (tr�i) chống phi cơ v� phi đạn SS-N-22 (phải) chống t�u chiến l� hai loại t�n lửa được xử dụng tr�n chiến hạm Sovremennyy
C�c loại phi đạn (t�n lửa) chống t�u chiến:
Khuyết điểm lơn nhất của VN sau cuộc chiến 1975 l� kh�ng chuẩn bị cho một cuộc hải chiến, mặc d� đ� biết TQ x�m chiếm bất hợp ph�p quần đảo Ho�ng Sa sau trận hải chiến với VNCH năm 1974. Sau trận chiến Hoa-Việt năm 1979 tr�n đất liền tại Bắc VN, cũng kh�ng ai nghĩ đến việc TQ c� thể uy hiếp quần đảo Trường Sa mấy năm sau đ�. Mặc d� VN đ� biết sự hữu hiệu của t�n lửa chống phi cơ khi m�y bay Mỹ oanh tạc miền Bắc, đ� kh�ng c� chuẩn bị cần thiết cho một cuộc chiến tương lai tr�n biển.
C�c loại t�n lửa chống t�u chiến hiện đang được một số quốc gia chế tạo, nhưng c� hai loại th�ng dụng nhất hiện nay l� loại Exocet của Ph�p v� loại Harpoon của Mỹ. Nếu chưa c� t�u chiến c� thể trang bị t�n lửa th� c� thể d�ng tr�n bộ, bố tr� tr�n gi�n ph�ng tại c�c h�n đảo v� dọc bờ biển Bắc, Trung, Nam nếu cần. Trong tương lai nếu trang bị th�m tầu chiến th� cũng vẫn c� thể d�ng c�c loại t�n lửa n�y tr�n t�u chiến.
Phi đạn Harpoon c� loại ph�ng từ m�y bay hoặc từ
t�u chiến v� tr�n bộ. Loại Harpoon đang được xử dụng tr�n chiến đấu cơ
v� t�u chiến tối t�n nhất của Mỹ hiện nay. Harpoon d�ng Radar v� GSP để
nhắm mục ti�u n�n rất ch�nh x�c, tầm xa c� thể tới 111 km, v� c� thể
d�ng trong mọi điều kiện thời tiết. Loại mới nhất SLAM-ER c� thể bắn xa
tới 150 km. Chi tiết v� h�nh ảnh Harpoon tại web site n�y:
Phi đạn Exocet của Ph�p c� loại bắn từ m�y bay
(AM39), từ t�u ngầm (SM39), hoặc từ t�u chiến (MM38 v� MM40). MM38 c�
tầm xa 38 km v� MM40 c� tầm xa 70 km. Ph�p dự định ra một loại mới MM40
Block2 v�o năm 2006 với tầm xa 180 km. Chi tiết v� h�nh ảnh Exocet:
Phi đạn d�ng tr�n bộ chỉ c� t�nh c�ch ph�ng thủ thụ động. C�ch đối ph� hay nhất để chống t�u chiến của địch vẫn l� một t�u chiến kh�c hoặc bằng phi cơ cũng trang bị t�n lửa. Trong cuộc chiến giữa Anh v� � Căn Đ�nh tại quần đảo Falkland Islands năm 1982, Argentine đ� d�ng chiến đấu cơ Super Etendard cũng mua của Ph�p v� phi đạn Exocet bắn t�u Anh một c�ch hiệu nghiệm. Phi c�ng chiếc Super Etendard bay thấp để tr�nh Radar, khi thấy t�u chiến Anh trong tầm Radar c�ch khoảng 30 km, bắn v� nhả ra t�n lửa Exocet v� quay về căn cứ, c�n t�n lửa Exocet đ� c� tọa độ trong Radar tự động t�m kiếm mục ti�u bay thẳng đến t�u Anh, l�m Hải Qu�n Anh mất một chiến hạm HMS Sheffield c�ng nhiều thủy thủ m� � Căn Đ�nh kh�ng mất một mạng n�o. Nhưng khi đ� Ph�p l� bạn nước Anh n�n đ� ngưng cung cấp Argentine c�c loại kh� giới. N�n cuối c�ng Argentine cũng thua cuộc chiến. Đ�y l� h�nh ảnh chiến hạm HMS Sheffield của Hải Qu�n Anh bị tr�ng phi đạn Exocet trong trận hải chiến Falkland Islands:
Phi đạn chống t�u chiến kh�c phi đạn chống m�y bay ở điểm n�y: m�y bay nhỏ hơn t�u chiến, v� nếu chỉ cần tr�ng một yếu điểm của m�y bay l� cả chiếc m�y bay bị rớt. T�u chiến cỡ như chiếc Sovremenny lớn gấp mấy trăm lần loại m�y bay chiến đấu như F4 Phantom xưa kia thả bom miền Bắc VN. N�n phi đạn cần sức c�ng ph� gấp nhiều lần mới c� thể l�m chiếc t�u bị ch�m hoặc �t ra l� bất khiển dụng. C�c loại vũ kh� c� nh�n chống phi cơ như loại Stinger Mỹ cung cấp cho Afghanistan chỉ c� tầm xa tối đa l� 5 km v� bay nhắm v�o sức n�ng của m�y phản lực chứ kh�ng c� v� tuyến điều khiển. Muốn bắn t�u chiến phải c� tầm xa, phải được Radar điều khiển, v� c� khả năng bay s�t mặt biển để tr�nh Radar địch. Do đ� hầu như kh�ng c� ai chế tạo loại vũ kh� c� nh�n chống t�u chiến.
Nếu n�i chuyện đ�nh kiểu du k�ch tr�n biển th� ta cũng phải d�ng đến m�y bay hoặc trực thăng. Trường hợp m�y bay Argentine bắn ch�m t�u chiến của Anh cũng l� một kiểu đ�nh du k�ch. V� Hải Qu�n Argentine l�c đ� kh�ng đủ sức đối đầu với Hải Qu�n Anh n�n họ d�ng to�n phi cơ để tấn c�ng t�u Hải Qu�n Anh. Nếu mua t�u chiến để đ�nh ngang ngửa với chiếc Sovremenny th� VN kh�ng đủ tiền. Mua t�u nhỏ th� kh�ng c� khả năng đi xa ngo�i khơi. C�ch chống đỡ rẻ tiền nhất b�y giờ l� bố tr� một số phi đạn tr�n c�c h�n đảo ta đang chiếm giữ. D�ng đảo c� địa h�nh cao nhất để thiết lập đ�i Radar, v� Radar c�ng cao c�ng nh�n xa. Nghi�n cứu địa h�nh xem c� thể thiết lập được một phi trường tr�n đảo th� tốt nhất. Ta c� thể d�ng loại trực thăng l�n thẳng như loại Lynx trang bị phi đạn Sea Skua m� Hải Qu�n Anh đang sử dụng:
Nếu phi trường đủ d�i th� ta c� thể t�c trực v�i m�y bay chiến đấu c� trang bị phi đạn chống t�u chiến. C�c loại m�y bay MiG21 hay Su27, Su30 đ�ng ra l� loại m�y bay d�ng cho kh�ng chiến với m�y bay địch chứ kh�ng phải để chuy�n m�n chống t�u chiến. Hữu hiệu nhất v� �t tốn k�m nhất th� c� thể thiết lập một phi đo�n trang bị loại m�y bay Super Etendard của Ph�p c�ng với phi đạn Exocet. M�y bay F/A18 của Mỹ cũng c� khả năng d�ng t�n lửa Harpoon để tấn c�ng t�u chiến nhưng mắc tiền hơn chiếc Super Etendard gấp 4 lần, tuy rằng loại F/A18 tối t�n hơn, vừa c� khả năng tấn c�ng t�u chiến v� vừa c� khả năng kh�ng chiến với phi cơ địch.
Theo hệ thống đặt t�n c�c loại m�y bay Mỹ do Hải/Lục/Kh�ng Qu�n xử dụng, th� sẽ c� một chữ (A,B,C,F, vv..) đi k�m với một số cho mỗi loại m�y bay. M�y bay bắt đầu bằng chữ A co nghĩa l� �Attack aircraft� hoặc phi cơ tấn c�ng mục ti�u dưới đất, v� dụ như A4, A10. M�y bay bắt đầu bằng chữ B thuộc loại �Bomber� (m�y bay thả bom), v� dụ như B52, B1, B2. M�y bay bắt đầu bằng chữ C l� loại phi cơ vận tải �Cargo Aircraft�, v� dụ như C47, C130, C135. M�y Bay bắt đầu bằng chữ F �Fighter� l� loại phi cơ chiến đấu tr�n kh�ng, v� dụ như F4, F5, F14, F15, F16, vv..
Thường th� loại phi cơ chuy�n m�n tấn c�ng mục ti�u dưới đất như A4, A6, A10 th� chỉ d�ng v�o việc tấn c�ng mục ti�u dưới đất chứ �t khi d�ng cho kh�ng chiến chống m�y bay địch. C�n loại �Fighter� như F5, F14, F15 th� chuy�n m�n kh�ng chiến với c�c phi cơ địch nhưng kh�ng hiệu lực nếu d�ng v�o việc tấn c�ng mục ti�u dưới đất. Ri�ng loại F/A18 l� c� thể l�m cả hai c�ng chuyện tấn c�ng mục ti�u dưới đất v� kh�ng chiến với phi cơ địch.
F/A18 thả t�n lửa Harpoon
Tr�n thực tế, loại Super Etendard thuộc loại phi cơ tấn c�ng mục ti�u dưới đất v� tấn c�ng t�u chiến chứ kh�ng hữu hiệu v�o việc kh�ng chiến với phi cơ địch. C�n c�c loại MiG21 v� Su27 th� thuộc loại kh�ng chiến chứ kh�ng hữu hiệu nếu d�ng v�o việc tấn c�ng t�u chiến. V� hai loại n�y kh�ng c� trang bị t�n lửa để tấn c�ng t�u chiến địch. MiG21 v� Su27 c� trang bị t�n lửa để kh�ng chiến với phi cơ địch, nhưng t�n lửa d�ng cho kh�ng chiến kh�ng thể d�ng để tấn c�ng t�u chiến một c�ch hiệu quả. Tuy nhi�n để ph�ng hờ ta vẫn cần loại phi cơ kh�ng chiến để hộ tống c�c phi cơ tấn c�ng t�u chiến tr�n đường đi v� đường về.
MiG21 Kh�ng Qu�n Nh�n D�n
V� Hải Qu�n Ph�p đang t�n trang Hải Qu�n của họ n�n đang thay thế c�c phi đo�n Super Etendard bằng loại phi cơ Rafale tối t�n hơn. Super Etendard l� loại m�y bay chiến đấu trang bị Exocet do Hải Qu�n Ph�p sử dụng tr�n H�ng Kh�ng Mẫu Hạm đ� nhiều năm nay. Ta kh�ng đủ tiền mua m�y bay mới th� dịp n�y c� thể điều đ�nh mua lại m�y bay cũ Super Etendard sẽ được gi� rẻ. M� loại m�y bay n�y sẵn s�ng trang bị phi đạn Exocet v� đ� chứng tỏ khả năng trong c�c cuộc hải chiến. N�i về du k�ch hiện đại thế kỷ 21 tr�n Đại Dương th� đ�y l� giải ph�p tốt nhất để chống lại t�u chiến TQ. Đ�y l� h�nh ảnh của chiến đấu cơ Super Etendard của Ph�p:
Super Etendard của Hải Qu�n Argentine với t�n lửa Exocet dưới c�nh phải. Dưới c�nh tr�i l� b�nh xăng phụ để tăng tầm hoạt động.
Từ đất liền, v� dụ Nha Trang, ra
v�ng đảo Trường Sa tr�n dưới 600 km. Nếu căn cứ phải ở tr�n đất liền th�
cũng cần huấn luyện phi c�ng c�ch tiếp tế nhi�n liệu tr�n kh�ng để c�
thể bay đủ xa ra ngo�i khơi. Trường hợp n�y phải mua th�m một loại phi
cơ tiếp tế nhi�n liệu như loại Boeing KC135. Đ�y l� h�nh chiếc KC135
đang tiếp tế nhi�n liệu cho một chiếc F14 v� một chiếc S3:
N�i chung th� tại Trường Sa m�nh c� ưu thế ở điểm n�y: quần đảo Trường Sa c�ch bờ biển VN khoảng 600 km, v� c�ch đảo Hải Nam khoảng 1000 km. Theo t�i biết th� hiện nay TQ chưa c� khả năng tiếp tế nhi�n liệu tr�n kh�ng, n�n c�c phi đo�n chiến đấu cơ TQ tại Hải Nam sẽ kh� c� thể can thiệp tại Trường Sa. Ngo�i ra, ta n�n c� th�m v�i chiếc m�y bay tuần tiễu c� thể bay xa v� bay l�u để c� thể ph�t hiện t�u chiến hoặc t�u ngầm, bay thường xuy�n tr�n v�ng quần đảo để b�o động sự c� mặt của một hải đo�n hay t�u ngầm. M�y bay kiểu P3 Orion c� thể bay li�n tục hơn 4000 km v� c� thể ph�t hiện c�c t�n hiệu của t�u chiến v� t�u ngầm bằng c�ch thả c�c phao SONAR để d� t�u ngầm dưới mặt nước. P3 cũng c� thể trang bị phi đạn Harpoon. Đ�y l� một chiếc P3 được Hải Qu�n Ho� Lan xử dụng:
Ph�p cũng c� một loại phi cơ tương tự nhưng nhỏ hơn l� chiếc Dassault Atlantique. Chiếc Atlantique vừa l� phi cơ tuần tiễu đường xa, c� đủ dụng cụ để d� t�u chiến c�ng t�u ngầm, c� thể mang theo hai phi đạn Exocet để bắn t�u địch khi cần thiết.
Tuy nhi�n c�c loại m�y bay tuần tiễu đường xa c� điểm yếu l� bay chậm v� nặng nề hơn c�c chiến đấu cơ phản lực. Ngược lại phi cơ tuần tiễu c� thể bay l�u đến 10 tiếng đồng hồ tr�n đại dương.
T�m lại, nếu ta bỏ ra khoảng 100 triệu Mỹ Kim mua một phi đo�n chiến đấu cơ phản lực c� trang bị t�n lửa Exocet th� ta sẽ c� khả năng đối ph� nếu Hải Qu�n địch đe dọa c�c h�n đảo c�n lại tại Trường Sa, ta rất c� hy vọng đ�nh ch�m �t nhất một số t�u địch m� c�n c� thể b�n m�nh chỉ bị thiệt hại tối thiểu, hoặc kh�ng bị một thiệt hại n�o. Nếu chẳng may c� một v�i chiếc m�y bay bị bắn rớt th� cũng chỉ c� một v�i người bị l�m nguy, chưa kể l� c�n c� thể nhảy d� ra ngo�i v� được cứu sống.
Một khi c� ưu thế v� c� sự yểm trợ tr�n kh�ng th� mặc d� c� một lực lượng Hải Qu�n nhỏ hơn vẫn c� thể đẩy lui một lượng Hải Qu�n mạnh hơn của địch. Khi t�nh h�nh VN đ� cải tiến th� ta sẽ c� th� giờ chỉnh đốn lại c�c lực lượng Kh�ng Qu�n v� Hải Qu�n, đ�ng th�m t�u chiến v� mua th�m t�u ngầm khi ho�n cảnh cho ph�p để r�t ngắn lại khoảng c�ch Hải Qu�n của hai b�n.
Đ�y l� giải ph�p d�ng loại phi cơ chiến đấu c� khả
năng trang bị t�n lửa chống t�u chiến đồng thời c� khả năng tiếp tế
nhi�n liệu tr�n kh�ng để c� thể bay xa ngo�i khơi tại Trường Sa, c� th�
giờ tấn c�ng t�u địch v� sau đ� trở về căn cứ an to�n. V� như tr�nh b�y
trước đ�y hiện c� loại Super Etendard của Ph�p v� F/A18 của Mỹ l� c� thể
trang bị t�n lửa chống t�u chiến lại c� khả năng tiếp tế nhi�n liệu tr�n
kh�ng.
Tr�n đường d�i ta cần phải chỉnh đốn v� chuẩn bị cả một kỹ nghệ quốc ph�ng để c� thể tự t�c tự cường, kh�ng thể lơ l� như bao nhi�u năm trước. Nếu qua được cơn nạn n�y, ta sẽ c�n phải tiếp tục chuẩn bị đối ph� mọi nguy cơ trong thế kỷ tới. Ta chỉ c� thể cố gắng dọn một đường đi để những thế hệ mai sau sẽ kh�ng phải trải qua những sự thăng trầm của d�n tộc m� ta đ� trải qua 50 năm qua.
Trong lịch sử c�c chiến trận, m�y bay lu�n lu�n c�
thế lợi khi l�m trận với t�u chiến. Đ� nhiều lần m�y bay chứng tỏ c� thể
đ�nh ch�m t�u địch m� kh�ng bị một thiệt hại n�o. Một v� dụ l� việc m�y
bay Nhật đ�nh ch�m hai chiến hạm hạng nặng của Hải Qu�n Anh l� chiếc
Prince of Wales v� chiếc Repulse ngo�i khơi Singapore 1941 m� phi cơ
Nhật kh�ng bị thiệt hại một chiếc n�o:
T N Việt 2005
|
|
Sửa lần cuối ( Wednesday, 11 May 2005 )
**T�C ĐỘNG CỦA VĂN HO� CHIẾN LƯỢC TỚI CH�NH S�CH Đ�NG
� CỦA HOA KỲ** *Frank L. Miller, Jr*
Th�ng 11/2003
[
American Embassy Hanoi](http://usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta103.html)
** usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta103.html**
Quan điểm tr�nh b�y trong b�o c�o n�y l� của t�c giả v� kh�ng nhất thiết phản �nh ch�nh s�ch hay quan điểm ch�nh thức của Qu�n đội, Bộ Quốc ph�ng, hay Ch�nh phủ Mỹ. B�o c�o n�y được th�ng qua để ph�t h�nh c�ng khai; ph�n ph�t kh�ng hạn chế.
****
Những � tưởng được ph�c thảo ở đ�y l� kết quả của 16 năm c�ng t�c li�n tục trong c�c đơn vị của qu�n đội Mỹ đ�ng ở, hoặc hướng v�o, khu vực ch�u � - Th�i B�nh Dương. Từ năm 1986 đến 2002, t�i đ� đảm nhận nhiều trọng tr�ch trong Lực Lượng �ặc biệt của Qu�n đội Mỹ, với tư c�ch l� Quản l� Chương tr�nh Trợ gi�p An ninh của Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương, nh� Ph�n t�ch Qu�n sự - Ch�nh trị, v� l� Tuỳ vi�n Qu�n sự v� Quốc ph�ng tại Sứ qu�n Mỹ ở H� Nội. Trong những cương vị đ�, t�i đ� tham gia đầy đủ từ qu� tr�nh h�nh th�nh cho tới thực hiện ch�nh s�ch đối với ��ng Bắc � v� ��ng Nam �. Mặc d� những � kiến được đưa ra ở đ�y l� của ri�ng t�i song ch�ng l� tập hợp những b�i học v� � tưởng của nh�n vi�n trong tất cả c�c cơ quan của Ch�nh phủ v� của mọi tầng lớp đại diện cho nước Mỹ ở ch�u � trong cương vị ch�nh thức v� kh�ng ch�nh thức. Kh� c� thể liệt k� hết danh t�nh của họ ở đ�y, bởi vậy t�i xin cảm ơn tất cả v� những đ�ng g�p tập thể của họ nhằm th�c đẩy lợi �ch của Mỹ ở khu vực năng động n�y của thế giới. Những th�nh c�ng li�n tiếp của ch�ng ta phần lớn nhờ v�o khả năng của họ trong việc biến những mục ti�u c�ng khai của Mỹ, những mục ti�u thường được định ra để người d�n trong nước tiếp thu, th�nh những � tưởng m� những đồng nhiệm ch�u � của họ c� thể lĩnh hội. Những � tưởng trong b�o c�o n�y nhằm gi�p họ hiểu được qu� tr�nh chuyển ho� n�y. T�i cũng xin đặc biệt cảm ơn Tiến sĩ Andrew Scobell của Viện Nghi�n cứu Chiến lược thuộc Trường Chiến tranh Qu�n sự v� đ� gi�p đỡ t�i sắp xếp, chuyển tải những � nghĩ lộn xộn th�nh một t�i liệu chặt chẽ.
****
Xin hoan ngh�nh những nhận x�t về b�o c�o n�y v� xin gửi về địa chỉ: Gi�m đốc,
Viện Nghi�n cứu Chiến lược, Trường Chiến tranh Qu�n sự, 122 �ại lộ Forbes.,
Carlisle, PA 17031-5244. Bản sao b�o c�o n�y c� thể lấy tại Văn ph�ng Xuất bản
bằng c�ch gọi cho số m�y (717) 245-4133, FAX (717) 245-3820, hoặc qua email tại
địa chỉ
*Rita.Rummel@carlisle.army.mil*
****
Tất cả c�c chuy�n khảo của Viện Nghi�n cứu Chiến lược (SSI) được cung cấp tại
trang chủ của SSI d�nh cho ph�n t�ch th�ng tin điện tử. �ịa chỉ trang chủ của
SSI l�
*http://www.carlisle.army.mil/ssi/index.html*
****
Viện Nghi�n cứu Chiến lược xuất bản bản tin thư điện tử h�ng th�ng nhằm cập nhật
cho cộng đồng an ninh quốc gia nghi�n cứu của c�c nh� ph�n t�ch của ch�ng ta,
những ấn phẩm mới ra v� những ấn phẩm sắp xuất bản, v� những hội thảo sắp tới m�
Viện t�i trợ. Mỗi bản tin đều c� một b�i b�nh luận chiến lược của một trong số
c�c nh� nghi�n cứu. Nếu bạn muốn nhận được những bản tin n�y, h�y cho ch�ng t�i
biết bằng việc gửi email đến địa chỉ
*outreach@carlisle.army.mil* **LỜI TỰA**
Trường Chiến tranh Qu�n sự l� một m�i trường l� tưởng cho c�c sỹ quan qu�n đội v� nh�n vi�n ch�nh phủ được chọn lựa phản �nh v� sử dụng những kinh nghiệm nghề nghiệp của họ nhằm kh�m ph� một loạt những vấn đề chiến lược. �ể đảm bảo rằng c�ng tr�nh nghi�n cứu của c�c sinh vi�n trường Chiến tranh Qu�n sự được c�c nh� l�nh đạo Bộ quốc ph�ng v� Qu�n đội biết đến, Viện Nghi�n cứu Chiến lược đ� đưa v�o ấn phẩm Chiến lược An ninh những nghi�n cứu chọn lọc trong số c�c c�ng tr�nh nghi�n cứu Carlisle của Viện.
�ại t� Frank L. Miller, th�nh vi�n của kho� học 2003 tại Trường Chiến tranh Qu�n sự, l� t�c giả của c�ng tr�nh nghi�n cứu n�y. Sử dụng những v� dụ minh họa từ khu vực ch�u �-Th�i B�nh Dương, �ng đ� chứng tỏ sự cần thiết phải c� c�ch tiếp cận khu vực v� đ�i khi cả tiếp cận tiểu khu vực đối với vấn đề an ninh tập thể. �ại t� Miller kết luận rằng xử l� những mối quan hệ n�y từ g�c độ to�n cầu, v� do đ� bỏ qua những chuẩn mực địa phương, c� thể g�y ra những x�ch m�ch kh�ng đ�ng c�. �ng đề xuất một loạt kiến nghị ch�nh s�ch nhằm đạt được những mục ti�u của Mỹ ở khu vực n�y.
**STEVEN METZ-Gi�m đốc Phụ tr�ch Nghi�n cứu**
Viện Nghi�n cứu Chiến lược.
**Đ�I N�T VỀ T�C GIẢ**
Frank L. Miller, Jr., nhận nhiệm vụ trong Lực lượng Bộ binh năm 1980 v� l� Trung đội trưởng Trung đội s�ng trường rồi l� Trung t� đại đội s�ng trường trong Sư đo�n kh�ng vận thứ 101 (Kh�ng k�ch) trước khi tham gia Lực lượng �ặc biệt năm 1985. Với tư c�ch l� sĩ quan Lực lượng �ặc biệt, �ại t� Miller đ� đi khắp khu vực ch�u � - Th�i B�nh Dương khi được chỉ định nhận nhiệm vụ tại Tiểu đo�n kh�ng vận thứ nhất, Nh�m Lực lượng �ặc biệt Thứ nhất (Kh�ng vận) tại Okinawa, Nhật Bản v� Tiểu đo�n Thứ hai, Nh�m Lực lượng �ặc nhiệm (A) tại Fort Lewis, Washington. L� một nh� nghi�n cứu H�n ngữ, �ại t� Miller được chọn tham gia Chương tr�nh Quan chức phụ tr�ch khu vực ở nước ngo�i v� �ng đ� thực hiện ba nhiệm vụ: một ở Hồng K�ng; một ở Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương của Mỹ với tư c�ch l� Quan chức Phụ tr�ch về Trung Quốc, Cục J5 ; v� gần đ�y nhất l� Tuỳ vi�n Qu�n sự v� Quốc ph�ng tại Sứ qu�n Mỹ ở H� Nội, Việt Nam. �ng sắp nhận nhiệm vụ tiếp theo l� Tuỳ vi�n Qu�n sự ở Bắc Kinh, Trung Quốc v�o đầu năm 2004. �ại t� Miller c� bằng Thạc sỹ về Nghi�n cứu Chiến lược Quốc gia tại Trường Hải qu�n v� bằng Thạc sỹ về Nghi�n cứu Chiến lược tại Trường Chiến tranh Qu�n sự tại Mỹ.
**T�M LƯỢC**
Chiến lược an ninh quốc gia Mỹ một phần k�u gọi ch�ng ta h�y dựa v�o c�c li�n minh v� c�c mối quan hệ hữu nghị để tăng cường an ninh khu vực. C�c nh� hoạch định ch�nh s�ch của ch�ng ta thường xử l� những mối quan hệ n�y từ g�c độ to�n cầu, bỏ qua những chuẩn mực địa phương v� tạo ra những x�ch m�ch kh�ng đ�ng c� trong mối quan hệ. C�ng tr�nh nghi�n cứu n�y sẽ chứng tỏ sự cần thiết phải c� c�ch tiếp cận khu vực, v� đ�i khi cả tiếp cận tiểu khu vực, đối với vấn đề an ninh tập thể, sử dụng những v� dụ minh họa từ khu vực ch�u � - Th�i B�nh Dương. Một sự so s�nh cần thiết giữa những loại h�nh kh�c nhau về việc x�c định v� đạt được an ninh dẫn đến một loạt khuyến nghị ch�nh s�ch gi�p đạt được những lợi �ch an ninh của Mỹ ở ch�u � - Th�i B�nh Dương một c�ch tốt nhất.
**T�C ĐỘNG CỦA VĂN H�A CHIẾN LƯỢC L�N C�C CH�NH S�CH
CỦA MỸ ĐỐI VỚI Đ�NG �**
Tất cả c�c ch�nh quyền khi mới l�n nắm quyền đều được k�u gọi tiếp tục ch� trọng
đến mối quan hệ của ch�ng ta với ��ng �,
** nhấn mạnh tầm quan
trọng của khu vực đ� đối với an ninh v� kinh tế Mỹ. Thường c�c b�i b�o được đăng
tải đều n�u bật một cuộc điều tra hoặc trưng cầu d�n � mới đ�y trong đ� coi
người d�n ch�u � l� lực lượng đang lớn mạnh trong bối cảnh ch�nh trị Mỹ. Sự khoa
trương trong c�c chiến dịch chịu nhiều chỉ tr�ch về ch�nh s�ch ��ng � hiện nay.
Mặc d� chẳng bao giờ thay đổi, nhưng ch�nh quyền mới n�o cũng đều phải ngừng
khoa trương v� chấp nhận rằng quan hệ cũng chỉ ở mức gần ngang bằng với mức độ
quan hệ của ch�nh quyền tiền nhiệm. Tại sao vậy ? C� phải sự ổn định tương đối
của khu vực cho ph�p ch�ng ta tập trung v�o những khu vực kh�c phức tạp hơn tr�n
thế giới ? Hay l� do kh�ng x�c định được c�ch thức đối ph� tốt hơn với một khu
vực đa dạng v� b� ẩn như Viễn ��ng ? Hay l� �qu� b� ẩn� n�n người phương T�y
kh�ng thể hiểu được ? C� thể c�ch tiếp cận n�y l� sai. C� thể kh�i niệm khu vực
��ng � l� qu� rộng. Hoặc c� thể l� nền văn ho� xuất ph�t từ ch�u �u của ch�ng ta
kh�ng thể chấp nhận được rằng ch�ng ta kh�ng cần phải nắm vai tr� l�nh đạo ở mọi
khu vực tr�n thế giới v� mục đ�ch an ninh v� ổn định của khu vực. 1**
Vậy vai tr� của ch�ng ta ở ��ng � l� g�? Ch�ng ta tiếp cận khu vực n�y như thế n�o khi thiếu t�nh đồng nhất, khi kh�ng c�ng chung văn ho�, ng�n ngữ, ch�nh trị v� địa l� v.v. Tr�n thực tế, nh�n tố chung duy nhất ở khu vực n�y l� lịch sử tương t�c h�ng ngh�n năm của n� với một loạt những đặc điểm kh�c biệt n�y. Khi ch�ng ta bước v�o thập kỷ thứ hai của những mối quan hệ hậu Chiến tranh Lạnh, đ� l� l�c ch�ng ta phải đ�nh gi� mức độ ảnh hưởng của việc kết th�c giai đoạn đ� đối với quan hệ Mỹ-��ng �, liệu những thay đổi được tạo ra l� đủ rồi hay cần phải c� nhiều thay đổi hơn nữa.
C� rất nhiều c�ng tr�nh nghi�n cứu về ch�nh s�ch của Mỹ đối với ��ng � sau khi
thế hai cực m� ch�ng ta thường gọi l� Chiến tranh Lạnh kết th�c. K�o d�i 50 năm,
Chiến tranh Lạnh phải chịu tr�ch nhiệm v� hai trong số ba cuộc chiến tranh lớn
m� Mỹ tham gia ở ch�u � trong thế kỷ 20. Với sự tan r� của Li�n X� v� k�o theo
l� sự huỷ bỏ những hiệp ước tương trợ dựa tr�n � thức hệ của Moscow tr�n to�n
thế giới, b�y giờ l� thời điểm tốt nhất để đ�nh gi� lại những ch�nh s�ch của
ch�ng ta li�n quan đến an ninh v� sự ổn định của ��ng �. C�c nước trong khu vực
cũng đ�nh gi� lại mối quan hệ b�n trong khu vực của họ, đặc biệt l� những quan
hệ dựa tr�n ph�ng thủ chống lại hoặc ủng hộ Chủ nghĩa Cộng sản. Như đ� được đề
cập ở tr�n, những đ�nh gi� n�y c�n tiếp tục, n�u bật tầm quan trọng tiếp tục của
khu vực n�y đối với lợi �ch quốc gia của Mỹ.
2
Theo truyền thống, Mỹ k�u gọi một ch�u � an to�n, ổn định v� năng động về kinh
tế m� nhờ đ� quan hệ thương mại mạnh mẽ c� thể được duy tr�.
**
Chiến lược An ninh Quốc gia 2002 (NSS 02) k�u gọi kết hợp c�c li�n minh song
phương v� hợp t�c với c�c thể chế khu vực nhằm xử l� những thay đổi ở khu vực
��ng Nam � năng động, kể cả việc tiếp tục duy tr� sự hiện diện tiền ti�u của
qu�n đội Mỹ. 3**
Những mục ti�u của sự hợp t�c khu vực bao gồm thiết lập sự c�n bằng quyền lực
to�n cầu c� lợi cho tự do,
** x�y dựng những chương tr�nh nghị
sự hợp t�c t�ch cực trong cuộc chiến chống khủng bố, 5**
��nh gi� Quốc ph�ng Bốn năm một lần mới đ�y nhất ch�nh thức k�u gọi chuyển trọng
t�m ph�ng thủ của ch�ng ta từ ch�u �u sang khu vực ch�u � -Th�i B�nh Dương.
Những l� do của sự thay đổi n�y l� hiển nhi�n nhưng đ� bị bỏ qua qu� l�u. ��ng �
l� đối t�c thương mại số một của Mỹ. Năm 1999, GDP của khu vực n�y đạt 6.475.879
tỉ đ� la,
** với tổng số d�n l� 1966 triệu người 12**
Tỷ lệ phần trăm trong tổng gi� trị xuất khẩu/nhập khẩu
Điểm đến cho h�ng h�a xuất khẩu của Mỹ - Nguồn cho h�ng nhập khẩu của Mỹ
**H�nh 1**. *Tầm quan trọng của ch�u � đối với thương mại Mỹ* 15
**Nguồn**: *Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Ni�n gi�m Thống k� c�c số liệu Thương mại,
Washington D.C., đ� được t�i bản nhiều lần. Ghi ch�: a) Bao gồm cả Trung Quốc v�
Nhật Bản*
��ng � chỉ c�n một điểm n�ng duy nhất c�n lại từ thời Chiến tranh Lạnh. Dầu vậy,
c�n c� những l� do kh�c kh�ng r� lắm nhưng mặc nhi�n được c�ng nhận, đ� l� sự
cần thiết phải đối ph� với những th�nh c�ng trong quan hệ mới đ�y của Li�n minh
ch�u �u ở ch�u �, v� việc c�c quốc gia ��ng Nam � mới đ�y chấp nhận Trung Quốc.
Một t�c giả đ� kết luận rằng sự xa l�nh của ch�u �u buộc Mỹ phải t�m kiếm quan
hệ gần gũi hơn ở ch�u �.
16 **��ng Nam � được đ�nh dấu bởi những tuyến đường giao
th�ng biển cực kỳ quan trọng v� c� sức mạnh kinh tế đang được hồi phục th�ch
thức sức mạnh kinh tế của ch�u �u về gi� trị thương mại trong quan hệ với Mỹ**.
Bốn trong số năm nước cộng sản c�n lại tr�n thế giới nằm ở ch�u � (Việt Nam,
L�o, Trung Quốc v� Bắc Triều Ti�n), ba trong số bốn nước n�y nằmở hoặc đang đ�i
hỏi chủ quyền l�nh thổ ở ��ng Nam �. Hai nước c� ch�nh quyền do nh�m nhỏ nắm
quyền, trong đ� một nước �n ho� (Brunei) c�n nước kia lu�n đ�n �p người d�n
(Myanmar hay Miến Điện); một nước l� một nền d�n chủ mới xuất hiện, kh�ng c�
phương tiện thực sự n�o để tự tồn tại (��ng Timor) v� s�u nước c�n lại t�n th�nh
một số h�nh thức d�n chủ (Campuchia, Th�i Lan, Malaysia, Singapore, Philipin v�
Inđ�n�xia). Qu�n đội những nước n�y đều ph�t triển ch�
trọng đến ph�ng thủ trong nước, v� mạnh yếu kh�c nhau. Tuy nhi�n, bản chất ph�ng
thủ của c�c qu�n đội thực sự cho thấy c�c nước đều coi nhau l� những mối đe dọa
lớn. �iều n�y đặc biệt đ�ng với c�c nước đ�i hỏi chủ quyền ở những v�ng
l�nh thổ chồng lấn, chẳng hạn như ở Sabah (Malaysia v� Philipin), bi�n giới tr�n
đất liền của c�c nước ��ng Dương thuộc Ph�p (Việt Nam, Campuchia v� L�o), v�
to�n bộ biển Nam Trung Hoa. 17 **
Trung Quốc đ�i hỏi chủ quyền đối với to�n bộ biển Nam Trung Hoa m� Việt Nam gọi
l� Biển ��ng�bao gồm cả ��i Loan.** C�c nước kh�c như Philipin,
Malaysia, Brunei v� Inđ�n�xia đ�i hỏi chủ quyền một phần đối với v�ng biển n�y.
Với những kh�c biệt n�y, c�ng với nhận thức về một mối đe dọa về � thức hệ rất
r� r�ng của c�c phong tr�o nổi dậy của cộng sản với sự gi�p đỡ từ b�n ngo�i của
Trung Quốc, Mỹ v� c�c nước ở ��ng Nam � t�m c�ch hợp t�c nhằm ngăn chặn xung đột
giữa bản th�n họ. Những nỗ lực như vậy chưa từng được thực hiện ở ��ng Bắc �.
Tại sao ��nh gi� Quốc ph�ng Bốn năm một lần lại ch�nh thức đề xuất chuyển những
lợi �ch ph�ng thủ của Mỹ từ ch�u �u sang ch�u �? Nguy�n nh�n trước hết l� do
t�nh h�nh tiếp tục căng thẳng ở Triều Ti�n v� những hệ luỵ lớn hơn đối với Nhật
Bản. Thứ hai, mặc d� c�n nhắc kỹ lưỡng th� xu hướng quan hệ với bốn ch�nh phủ
cộng sản tỏ ra đ�ng kh�ch lệ, Mỹ vẫn duy tr� đảm bảo an ninh cho những nước vốn
hoặc hiện nay đang l� địch thủ của nhau (H�n Quốc, ��i Loan v� Th�i Lan). Thứ ba
l� số d�n Hồi gi�o đ�ng đảo ở ch�u �, được biết l� c� quan hệ mật thiết quan
trọng với c�c nh�m khủng bố Hồi gi�o cực đoan ở khu vực v� tr�n thế giới. Thứ tư
l� nhận thức về tầm quan trọng của ch�u � đối với nền kinh tế Mỹ, v� ng�y c�ng
cần thiết phải bảo vệ đường giao th�ng biển nhằm ủng hộ c�c đối t�c thương mại
của ch�ng ta. Khi c�c nền kinh tế ch�u � phục hồi sau cuộc Khủng hoảng T�i ch�nh
ch�u � 1997, những nền kinh tế n�y sẽ sẵn s�ng v� c� khả năng quan hệ với phương
T�y như những đối t�c ngang h�ng. �iều n�y đ� được thể hiện r� trước khi xảy ra
khủng hoảng khi c�c nền kinh tế n�y được Ng�n h�ng Thế giới đ�nh gi� l� �Sự thần
kỳ� của ch�u �.
** Việc những nền kinh tế n�y tiếp tục tồn tại
được sau cuộc khủng hoảng c�ng khẳng định th�m cho nhận định đ�. Cuối c�ng, sự
xuất hiện tiềm t�ng của Trung Quốc với tư c�ch l� b� quyền khu vực đ�i hỏi ch�ng
ta phải nỗ lực hơn nữa nhằm duy tr� ho� b�nh v� ổn định ở khu vực ch�u � - Th�i
B�nh Dương. 19**
**H�nh 2**. *Những tuyến giao th�ng biển quan trọng ở Đ�ng Nam �* 18 *Bandar cảm nhận rằng sự thật mỉa mai l� cuộc Chiến tranh V�ng Vịnh l� sự
hiểu nhầm về văn ho�.*
*Bob Woodward* 20
C�u tr�ch dẫn tr�n l� của �ại sứ Ả Rập X� �t tại Washington khi biết thời điểm bắt đầu chiến dịch kh�ng k�ch mang t�n B�o t�p Sa mạc. Suy nghĩ của �ng cho thấy r� rằng, trong khi vẫn ủng hộ những h�nh động chống lực lượng I rắc ở C� O�t, �ng đ� nhận thức được những c�ch thức kh�c nhau nhằm đối ph� với vấn đề lớn hơn đ� bị bỏ qua do thiếu sự nhận thức về văn ho� ở cả Washington v� B�t đa. Kh�ng t�m được c�ch tiếp cận ph� hợp ở ��ng � c� thể l� thảm họa đối với việc duy tr� một khu vực ch�u � - Th�i B�nh Dương ho� b�nh, kể cả cuộc xung đột mở ở Triều Ti�n, eo biển ��i Loan v� Biển Nam Trung Hoa. Những mối đe dọa �t nguy hiểm hơn đối với những lợi �ch của Mỹ ở khu vực cũng c� thể xảy ra nếu những nền văn ho� chiến lược của ch�u � bị coi nhẹ hoặc bị hiểu sai. Những mối đe dọa tiềm t�ng l�:
Okimoto n�u l�n một nguy cơ kh�c nữa trong nội bộ Mỹ. Việc � kh�ng đ�nh gi� được
những th�nh tựu của ��ng � duy tr� m�i m�i ảo tưởng nguy hiểm rằng thế giới lu�n
phải th�ch ứng với Mỹ v� ng�y c�ng trở n�n giống ch�ng ta hơn�.
**
Nguy cơ n�y về cơ bản l� sự xung đột giữa c�c nền văn ho� chiến lược của Mỹ v�
��ng �, một thuật ngữ được định nghĩa l� �một loạt những niềm tin, gi� trị v�
th�i quen đặc th� v� đ� tồn tại l�u d�i về vấn đề đe dọa v� sử dụng vũ lực, c�
nguồn gốc từ những yếu tố cơ bản như địa ch�nh trị, lịch sử v� văn ho� ch�nh
trị�. 22** **Những nỗ lực của Mỹ nhằm li�n kết an ninh khu vực**
Nước Mỹ l� một nh�n vật chủ chốt ở khu vực ch�u � kể từ khi Đ� đốc Dewey đ�nh
bại hạm đội T�y Ban Nha ở vịnh Manila ng�y 1/5/1898, th�n t�nh c�c đảo Philipin
l�m thuộc địa.
** Mặc d� Qu�n đội Mỹ đ�nh người Moros để củng
cố t�i sản thuộc sở hữu của ch�ng ta, nhưng nước Mỹ chưa bao giờ mong muốn trở
th�nh một cường quốc thực d�n, v� h�nh động l� nhằm gi�nh độc lập cho Philipin
khi Nhật Bản tấn c�ng lực lượng Hải qu�n v� qu�n đội Mỹ ở Tr�n Ch�u Cảng v�
Philipin. Sau khi kết th�c chiến tranh, Mỹ cố gắng chuyển lực lượng chiếm đ�ng
tới Bắc Nhật Bản v� bất chấp những lời hứa ngược lại trước đ�, cho ph�p c�c
cường quốc ch�u �u quay trở lại những thuộc địa của họ ở Nam v� ��ng Nam �. Cuộc
tranh c�i về ch�nh s�ch n�y bị suy yếu với việc Tưởng Giới Thạch r�t qu�n khỏi
lục địa Trung Quốc năm 1949, v� chấm dứt khi Cộng sản Bắc Triều Ti�n năm 1950
tấn c�ng vượt qua vĩ tuyến 38 nhằm thống nhất b�n đảo dưới sự cai quản của chế
độ Cộng sản. Sau những h�nh động n�y tất cả những lực lượng chống thực d�n tương
tự c� quan hệ với Li�n X� v� những người cộng sản Trung Quốc tự động trở th�nh
những mối đe dọa hiển hiện đối với thế giới tự do. Chiến tranh Lạnh ở ch�u �
�n�ng� hơn rất nhiều so với ở ch�u �u c� thể l� do sự đo�n kết của Tổ chức Hiệp
ước Bắc �ại T�y Dương (NATO) mới được h�nh th�nh. 26**
Trong bối cảnh n�y năm 1954, v� dưới sự khởi xướng của Ngoại trưởng Mỹ John
Foster Dulles, Tổ chức Hiệp ước ��ng Nam � (SEATO) được th�nh lập với tư c�ch l�
một bộ phận trong hệ thống thế giới c�c li�n minh qu�n sự chống cộng sản do Mỹ
đứng đầu.
** Sự tập trung hạn hẹp của tổ chức n�y v�o việc
ngăn chặn sự x�m lược của cộng sản l�m cho n� thất bại ngay sau khi h�nh th�nh,
v� hầu hết c�c th�nh vi�n của tổ chức n�y đều do dự kh�ng cam kết với một nghĩa
vụ an ninh tập thể. Tổ chức n�y kh�ng chỉ thiếu vắng Indon�xia-một nước chống
cộng sản lớn nhất ch�u �, m� cả Nam Việt Nam, Campuchia v� L�o, những �nước� cần
đấu tranh cho an ninh tập thể cũng vắng mặt. 27** **Những nỗ lực của ch�u � nhằm li�n kết an ninh khu vực**
Mối lo ngại với những l�ng giềng của một nước kh�ng chỉ ngăn cản tất cả những nỗ
lực ban đầu nhằm h�nh th�nh một khối chống cộng kiểu phương T�y ở ��ng Nam �, m�
hầu hết những m� h�nh ở ch�u � cũng đều kh�ng t�m thấy cơ sở chung cho sự d�n
xếp an ninh mang t�nh hợp t�c ở khu vực n�y. Năm 1961, Hiệp hội ��ng Nam � (ASA)
được Th�i Lan, Philipin v� Malaya th�nh lập, nhưng đ� chấm dứt năm 1963 khi c�c
l�nh thổ của Anh, Sabah v� Sarawak gia nhập b�n đảo Malaya (c�ng với Singapore)
h�nh th�nh Li�n bang Malaysia. Sự phản đối kịch liệt của Philipin-nước cũng đ�i
hỏi một phần chủ quyền đối với Sabah-đ� chấm dứt ASA. Sự h�nh th�nh Malaysia v�
những cuộc đụng độ ở bi�n giới (gọi l� Konfrontasi) do Indon�xia tiến h�nh cũng
đảm bảo chấm dứt một d�n xếp tiểu khu vực tương tự, đ� l� Hợp bang phi ch�nh
trị, (gọi l� Maphilindo, nhằm ngăn chặn hoặc l�m chậm lại việc th�nh lập Li�n
bang Malaysia) một hiệp hội của Malaya, Philipine v� Inđ�n�xia.
**
Một s�ng kiến của Nam Triều Ti�n nhằm thử tạo ra một mặt trận thứ hai chống sự
x�m lược của cộng sản tr�n to�n ch�u � năm 1966 dẫn đến sự tồn tại kh� l�u của
Hội đồng ch�u � v� Th�i B�nh Dương (ASPAC). Hội đồng n�y cũng giải t�n năm 1973.
30** **Những c�ch tiếp cận kh�c nhau ở ��ng Bắc � v� ��ng Nam �.**
Thất bại li�n tục của c�c thể chế an ninh khu vực v� tiểu khu vực v� cuộc chiến
chống chủ nghĩa cộng sản quốc tế đang tiếp diễn buộc Mỹ phải thiết lập rất nhiều
quan hệ an ninh song phương ở ch�u �. Tất cả đều được h�nh th�nh trong thời gian
chiến tranh v� vẫn c�n tồn tại từ khi ra đời. Quan hệ an ninh song phương với �c
v� Philipin c�n lại từ Chiến tranh Thế giới Thứ hai, trong khi Li�n minh Nhật-Mỹ
l� kết quả trực tiếp của việc Mỹ chiếm đ�ng sau chiến tranh. Li�n minh với H�n
Quốc tồn tại từ khi Cộng sản Bắc Triều Ti�n cố gắng thống nhất đất nước bằng vũ
lực năm 1950. Th�i Lan k� hiệp ước ph�ng thủ với Mỹ ng�y 6/3/1962 khi bị đe dọa
bởi c�c cuộc nổi dậy của Cộng sản được Trung Quốc v� Việt Nam hậu thuẫn.
32 **Thất bại v� th�i độ ngoan cố về
ch�nh trị đ� chấm dứt hai quan hệ an ninh song phương kh�c, đ� l� quan hệ với
Việt Nam Cộng ho� v� New Zealand.** Với mỗi li�n minh song phương n�y,
Mỹ đều cam kết hỗ trợ nước n�y chống lại nước kh�c trong bất cứ cuộc xung đột
khu vực n�o trong tương lai. Th�m v�o đ�, Mỹ c� nghĩa vụ ph�p l� đảm bảo sự
thống nhất trong ho� b�nh của ��i Loan với �ại lục. Về mặt ph�p l�, tuy kh�ng
phải l� một li�n minh song �ạo luật về Quan hệ với ��i Loan c� ảnh hưởng tương
tự buộc Mỹ phải chọn đứng về một b�n trong bất cứ cuộc đối đầu trong tương lai ở
eo biển ��i Loan. 33
Kết quả l� một khu vực với hai kiểu quan hệ an ninh c�ng tồn tại, m� h�nh �trục
v� nan hoa� của Mỹ về c�c nghĩa vụ ph�ng thủ t�ch cực v� h�ng loạt hiệp ước
kh�ng x�m lược thụ động hơn giữa c�c quốc gia trong khu vực.
**
Kh�ng c� một thể chế an ninh bao tr�m n�o tồn tại ở
ch�u � m� k�o được tất cả mọi người v�o nỗ lực ngăn chặn xung đột hoặc nếu ngăn
chặn thất bại, c�c th�nh vi�n kh�c phải c� nghĩa vụ bảo vệ th�nh vi�n c�n lại.
Tr�n thực tế, c�ch tiếp cận của Mỹ đ� ph�c họa r� r�ng một loạt ch�nh s�ch kh�c
nhau đối với ��ng Bắc � v� ��ng Nam �.** Ngay cả c�c cấu tr�c li�n minh
cũng kh�c nhau với những li�n minh ở ph�a Bắc mạnh mẽ hơn li�n minh ở ph�a Nam.
Nhận thức được điều n�y (v� c� thể ngăn chặn một cuộc xung đột kh�c giữa c�c
cường quốc nhằm tranh gi�nh ảnh hưởng ở ch�u �), ASEAN gồm s�u th�nh vi�n nhất
tr� mở rộng v� khởi xướng một diễn đ�n khu vực thảo luận c�c vấn đề an ninh. Họ
l�m vậy bất chấp sự phản đối hồi th�ng 1/1992 của Ngoại trưởng Mỹ l�c đ� l� Jame
Baker đối với việc huỷ bỏ c�ch tiếp cận �trục v� nan hoa� đối với quan hệ an
ninh ở ch�u �. ** Chủ đề ch�nh l� nhận thức rằng ở ch�u �,
ASEAN kh�ng thể tiếp tục duy tr� an ninh của m�nh trong m�i trường hậu Chiến
tranh Lạnh. Những mối quan hệ an ninh của họ cần phải được mở rộng để bao gồm
tất cả c�c cường quốc khu vực. 34**
Chiến lược An ninh của Clinton năm 1995 đối với khu vực ��ng � - Th�i B�nh Dương
(EASR) k�u gọi sự hiện diện tiếp tục ở tiền duy�n, củng cố c�c li�n minh song
phương của ch�ng ta, v� tham gia t�ch cực trong c�c diễn đ�n an ninh đa phương,
đặc biệt l� Diễn đ�n Khu vực ASEAN l�c đ� mới được th�nh lập.
**
Chiến lược an ninh đ� cũng k�u gọi �mở rộng� ch�nh s�ch can dự của ch�ng ta để
bao gồm cả những quốc gia b�n ngo�i giới bạn b� v� đồng minh của ch�ng ta. 37**
C�c đồng minh cũng được tr�ng đợi gi�p đảm bảo c�c khu vực của họ. Ở ch�u �u,
NATO l� cơ sở cho một ch�u �u ổn định v� bảo đảm. Mỗi th�nh vi�n c� một l� phiếu
biểu quyết về c�c ch�nh s�ch của tổ chức v� c� nghĩa vụ cung cấp một phần lực
lượng qu�n đội trang bị cho NATO.
42 **
Tuy nhi�n, ở ch�u �, sự phụ thuộc của ch�ng ta v�o c�c
li�n minh chủ yếu đ� cho ph�p c�c lực lượng Mỹ c� khả năng tiếp cận để mang lại
an ninh khu vực.**
Kh�ng giống như ch�u �u, c�c hiệp định ph�ng thủ của ch�ng ta ở ch�u � kh�ng
phải l� c�c hiệp định khu vực, v� bởi vậy kh�ng thể dựa v�o khi c� xung đột khu
vực.
** Nhật Bản bị hạn chế bởi hiến ph�p v� tiếp tục nghi ngờ
c�c l�ng giềng ch�u �. C�c lực lượng vũ trang H�n Quốc chủ yếu tập trung ph�ng
thủ bảo vệ l�nh thổ của m�nh trước c�c lực lượng Bắc Triều Ti�n. Mặc d� Trung
Quốc cũng c� g�nh nặng lịch sử ảnh hưởng đến việc triển khai qu�n ở nước ngo�i,
nhưng sự sẵn s�ng của nước n�y đối với những hoạt động an ninh trong khu vực
dường như bị ảnh hưởng nhiều hơn do mong muốn duy tr� sự ổn định trong nước của
Bắc Kinh. 43** *Văn ho� l� gốc rễ v� cơ sở của chiến lược.* 49
*Trung tướng Li Jijun*
Điều mấu chốt để hiểu được những c�ch tiếp cận an ninh kh�c nhau l� c�ng nhận
kiểu quan hệ đặc th� của ch�u �. Kiểu quan hệ của phương T�y l� quan hệ trực
tiếp giữa một chủ thể cung cấp c�c nguồn lực nhưng yếu về mặt qu�n sự v� một chủ
thể nổi trội, c� lực lượng qu�n sự mạnh nhưng rất thiếu c�c nguồn lực với tư
c�ch l� người đảm bảo an ninh. Kiểu quan hệ n�y được biết đến như l� m� h�nh
�trục xe v� c�c nan hoa�, một m� tả đồ họa bao gồm nhiều quốc gia kh�ch h�ng
xoay quanh c�ng một chủ thể chủ đạo giống như h�nh một b�nh xe b�. An ninh của
một quốc gia ở cuối mỗi nan hoa phụ thuộc v�o sức mạnh của quốc gia bảo vệ n� ở
trục b�nh xe. Về mặt học thuyết, Nghi�n cứu chung 3-16 mang t�n �Những chiến
dịch đa quốc gia� c�ng nhận đặc trưng n�y qua sự thiết lập một li�n minh qu�n sự
với một tổ chức theo m� h�nh �Quốc gia l�nh đạo�.
50
Người ch�u � c� xu hướng tiếp cận vấn đề an ninh theo một nghĩa rộng hơn chứ
kh�ng chỉ dừng lại ở sự c�n bằng quyền lực đơn thuần về mặt qu�n sự, trong đ� ổn
định kinh tế chiếm vị tr� h�ng đầu trong hầu hết c�c trường hợp.
**
Về mặt l� thuyết, nếu một quốc gia x�y dựng đủ quan hệ với nhiều quốc gia kh�c,
th� bất k� mối đe dọa n�o đối với quốc gia đ� cũng l� mối đe dọa đối với c�c mối
quan hệ kia. Kiểu quan hệ n�y dẫn đến m� h�nh �c�c thể chế chồng ch�o v� đan
c�i� 51**
Kết quả l�, mặc d� được tổ chức để ngăn chặn c�c h�nh vi hiếu chiến của c�c quốc gia l�ng giềng, hầu hết c�c lực lượng qu�n sự của ch�u � lại d�nh phần lớn thời gian cho việc thực hiện những nhiệm vụ quốc ph�ng trong nước. Một phần nguy�n nh�n của hiện tượng n�y l� do t�nh trạng yếu k�m tương đối của quốc gia-d�n tộc ch�u � trong mối tương quan với những cơ cấu mang t�nh r�ng buộc kh�c, v� dụ như những nền tảng sắc tộc, t�n gi�o v� văn h�a. Trong số ba phong tr�o nổi dậy m� Philipin phải đối mặt hiện nay, chỉ c� một phong tr�o đe doạ lật đổ về mặt ch�nh trị ch�nh quyền quốc gia. Hai phong tr�o c�n lại l� những cuộc đấu tranh cho quyền tự do t�n gi�o v� tự trị ch�nh trị. Qu�n đội Nh�n d�n Mới của Đảng Cộng sản (NPA) l� đối thủ cạnh tranh về mặt � thức hệ duy nhất của ch�nh quyền Manila nhằm gi�nh quyền l�nh đạo ch�nh trị. Đảo Mindanao l� địa b�n của hai phe ph�i Hồi gi�o lớn: Mặt trận Giải ph�ng D�n tộc Moro (MINF) v� Mặt trận Giải ph�ng Hồi gi�o Moro (MILF) theo tư tưởng ch�nh thống hơn. Nh�m Abu Sayyaf chỉ l� một nh�nh t�ch ra từ Mặt trận Giải ph�ng Hồi gi�o Moro nhưng dường như nh�m n�y mang nặng khuynh hướng tiền bạc hơn l� tranh gi�nh quyền lực ch�nh trị.
T�n gi�o cũng l� một nh�n tố ch�nh yếu khiến Malaysia kh�ng muốn c�ng khai ủng hộ cuộc chiến chống khủng bố. Động lực trong nước của một bộ phận đ�ng đảo d�n Hồi gi�o cũng t�c động đến khả năng đối ph� với chủ nghĩa cực đoan t�n gi�o của cả Th�i Lan v� Indonesia.
Định nghĩa tr�n kh�ng ph� hợp lắm với khu vực Đ�ng Bắc �, dẫn đến lập luận cho
rằng c� lẽ c�c quốc gia Đ�ng Bắc � mang đậm phong c�ch phương T�y hơn l� phong
c�ch ch�u � khi thảo luận quan hệ giữa c�c quốc gia. B�i viết n�y kh�ng tập
trung l� giải tại sao đ�y c� thể l� nguy�n nh�n của vấn đề, tuy nhi�n một số dữ
liệu lịch sử đ� đ�ng g�p v�o sự h�nh th�nh � kiến tr�n.
**
Thời k� Cải c�ch Minh Trị (1868-1912) của Nhật Bản được
đ�nh dấu bằng một quyết định r� r�ng chấp nhận phương c�ch-v� quyền lực-của
phương T�y**. ** Kết hợp với nền văn h�a v� sĩ đạo
truyền thống, người d�n Nhật Bản thuần nhất cảm thấy thoải m�i với một mối quan
hệ ph�n tầng, v� chấp nhận vị tr� m� người ta cho l� d�nh cho m�nh m� kh�ng hề
phản đối. 54**
Trong c�ng tr�nh nghi�n cứu mang t�n �Thế kỉ To�n cầu� do Viện Nghi�n cứu Chiến
lược Quốc gia thuộc Đại học Quốc ph�ng thực hiện, ba kịch bản đ� được đưa ra khi
đề cập đến những t�c động của qu� tr�nh to�n cầu h�a đối với Đ�ng �. Với sự ủng
hộ từ lạc quan tới bi quan đối với lợi �ch của Hoa Kỳ ở ch�u �, c�c kịch bản n�y
đ� vạch ra một ranh giới cho những ph�n t�ch của c�c t�c giả về qu� tr�nh to�n
cầu h�a ở Đ�ng � v� những t�c động của n� đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ.
56
Mặc d� được đ�nh gi� l� lạc quan v� �c� tầm nh�n�, Kịch bản Một rất giống với những mục ti�u của Hoa Kỳ tại khu vực n�y. Theo kịch bản n�y, hội nhập kinh tế mạnh mẽ sẽ giảm bớt � muốn giải quyết tranh chấp bằng biện ph�p qu�n sự của tất cả c�c quốc gia. Hoa Kỳ tiếp tục duy tr� sự hiện diện qu�n sự h�ng đầu tại khu vực nhưng kh�ng ở mức vượt trội như khả năng của c�c căn cứ qu�n sự hiện nay cho ph�p. Tr�n thực tế, kịch bản n�y đặt c�u hỏi về sự cần thiết tiếp tục duy tr� c�c căn cứ qu�n sự v� kết th�c bằng việc nhắc lại cụm từ �c�c địa điểm, chứ kh�ng phải c�c căn cứ� của cựu Bộ trưởng Quốc ph�ng William Perry.
Kịch bản Hai v� Ba th� chắc chắn bi quan hơn nhiều, cả về vấn đề lợi �ch quốc gia của Hoa Kỳ lẫn hợp t�c an ninh khu vực. Kịch bản Hai dự đo�n những bấp b�nh kinh tế sẽ tiếp tục xảy ra trong khu vực v� cho rằng c�c quốc gia chủ chốt sẽ c� những phản ứng g�y nhiều rắc rối. Trung Quốc phải đối ph� với sự suy tho�i kinh tế trong nước khiến quốc gia n�y buộc phải c� th�i độ hiếu chiến hơn đối với c�c đối thủ khu vực trong khi Nhật Bản hướng nội, lạnh nhạt với to�n cầu h�a n�i chung , v� đặc biệt l� đ�nh gi� thấp sự phụ thuộc v�o-v� li�n minh với-Hoa Kỳ.
Kịch bản Ba cho thấy một sự rạn nứt tiểu khu vực với việc Đ�ng Nam � gia tăng phụ thuộc v�o c�c thị trường phương T�y trong khi c�c nước c�ng nghiệp Đ�ng Bắc � nội địa h�a nền kinh tế của m�nh bằng c�ch tăng chi ti�u phục vụ quốc ph�ng. Điều n�y tạo ra một cuộc chơi xa xỉ mua sắm vũ kh� do lo sợ , gia tăng căng thẳng v� buộc c�c doanh nghiệp Hoa Kỳ r�t khỏi khu vực. Khi lợi �ch của c�c doanh nghiệp Hoa Kỳ bị giảm, lợi �ch quốc gia của ch�ng ta cũng bị giảm s�t, tạo điều kiện cho c�c cường quốc khu vực tranh gi�nh ưu thế.
**Cả ba kịch bản tr�n đều chia sẻ một quan điểm cho
rằng chỉ bằng mối quan hệ chặt chẽ với nền kinh tế Hoa Kỳ th� an ninh Đ�ng � mới
được đảm bảo**. Những kịch bản n�y c�n cho thấy sự lạc quan khi m� c�c
mối quan hệ gắn b� chặt chẽ đến mức sự hiện diện qu�n sự tiền ti�u của ch�ng ta
cũng chẳng cần thiết. Ngược lại, một sự chia rẽ giữa c�c nền kinh tế sẽ buộc c�c
nh� đầu tư Hoa Kỳ chuyển sang những địa b�n kh�c, v� c�c lực lượng của Hoa Kỳ sẽ
r�t ra khỏi khu vực v� chuyển tới c�c căn cứ ở xa hơn. Điều th� vị l� cả hai
quan điểm đều dự đo�n về việc giảm sự hiện diện qu�n sự tại khu vực để lại ấn
tượng rằng ch�nh c�c mối li�n kết kinh tế, chứ kh�ng phải c�c mối quan hệ quốc
ph�ng của ch�ng ta l� cơ sở cho an ninh khu vực Đ�ng �. Tuy nhi�n, cả hai quan
điểm n�y đều kh�ng xem x�t quan điểm của ch�u � vốn đ� ph�t triển kh�ng đồng đều
kể từ khi Hoa Kỳ lần đầu ti�n trở th�nh một trục quyền lực của ch�u � v�o năm
1898. *Về những vấn đề li�n quan đến an ninh, quốc ph�ng v� thương mại, sự kh�n
ngoan v� thực dụng l� y�u cầu của thời đại.* 57
*K.S. Balakrishnan*
Như đ� đề cập ở tr�n, Đ�ng Nam � l� một khu vực chứa đầy những điểm kh�ng tương đồng. Sự ph�n t�n của c�c nh�m t�n gi�o phản �nh h�ng ngh�n năm xung đột, chinh phục, th�ng thương v� đi lại qua ng� tư chiến lược n�y. Những nền văn h�a, sắc tộc, v� ng�n ngữ đa dạng của Đ�ng Nam � tồn tại chồng ch�o giữa c�c bi�n giới quốc gia v� tạo ra một sợi d�y gắn kết khu vực n�y v�o trong một nền văn h�a tiểu khu vực lỏng lẻo của ch�nh m�nh. Người Đ�ng Nam � nh�n nhận vấn đề an ninh của m�nh theo một c�ch thức rộng hơn nhiều v� họ tự h�o về những tiến bộ của m�nh trong tất cả c�c kh�a cạnh x� hội kể từ khi thời k� thuộc địa chấm dứt. Trong số những nước trong khu vực, Malaysia l� một lăng k�nh rất th�ch hợp để nh�n nhận những những mục ti�u của Hoa Kỳ tại Đ�ng Nam �. Sự ổn định của quốc gia n�y cũng l� lăng k�nh chuẩn x�c để nh�n nhận những mục ti�u của Hoa Kỳ từ quan điểm của Đ�ng Nam �. Những quan điểm của Kuala Lumpur cũng kh� c�ng bằng bởi Malaysia kh�ng phải l� một đối t�c tham gia hiệp ước với Hoa Kỳ m� cũng kh�ng phải l� một c�i gai trong mắt Hoa Kỳ.
**Malaysia**
Malaysia l� quốc gia tự nh�n nhận m�nh l� �qu�n qu�n trong sự nghiệp phấn đấu v�
c�ng l�, c�ng bằng v� ho� hợp tr�n vũ đ�i quốc tế�.
** Quan
niệm về bản th�n thường đặt Malaysia v�o t�nh trạng bất đồng với Hoa Kỳ nhưng v�
những l� do dễ hiểu. Malaysia l� tập hợp của 13 vương quốc thời k� tiền thuộc
địa với một d�n số rất kh�ng đồng nhất. B�n cạnh c�c vấn đề sắc tộc, quốc gia
n�y cũng phải giải quyết những kh�c biệt ch�nh trị v� t�n gi�o trong nước.
Malaysia đ� trải qua một bước ngoặt trong qu� tr�nh ph�t triển của nền văn h�a
chiến lược bản địa của m�nh trong thời k� thuộc địa, đ� đ�nh bại �t nhất hai
phong tr�o nổi dậy kể từ sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai, v� hiện c� tranh chấp
bi�n giới với năm quốc gia l�ng giềng. 58**
Sau c�c cuộc tấn c�ng th�ng 9 năm 2001 v�o nước Mỹ, Malaysia chấp nhận đồng bảo
trợ một trường đ�o tạo chống khủng bố của khu vực. ��y l� một động th�i rất thực
dụng nhằm đứng về ph�a Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng động th�i n�y
lại bị c�c nh�m nội bộ thuộc cả hai c�nh ch�nh trị chỉ tr�ch gay gắt. �ảng Hồi
gi�o Malaysia, đảng đối lập ch�nh ở Malaysia, lo ngại rằng trường đ�o tạo n�y sẽ
được sử dụng để đ�n �p cộng đồng Hồi gi�o đang ng�y c�ng lớn tiếng , trong khi
đ� những bộ phận theo xu hướng chủ đạo lại lo ngại Malaysia sẽ mất đi uy t�n của
một tiếng n�i �n ho� trong khu vực. Tuy nhi�n, cả hai ph�a đều quan ngại về vai
tr� của trường đ�o tạo n�y trong việc tăng cường �v�ng ảnh hưởng� của Hoa Kỳ
trong khu vực.
61
Malaysia chỉ l� một v� dụ cho thấy mức độ Hoa Kỳ được nh�n nhận một c�ch t�ch
cực về sự hiện diện an ninh của m�nh, trong khi lại bị chỉ tr�ch v� đ� can thiệp
v�o c�c lĩnh vực kh�c của x� hội ch�u �. Tuy nhi�n, việc Malaysia đ�nh gi� cao
sự hiện diện qu�n sự của Hoa Kỳ kh�ng tự động chuyển sang quan hệ đồng minh khu
vực. Việc ASEAN li�n tiếp chỉ tr�ch Ch�nh s�ch sử dụng Đ�n đ�nh Phủ đầu gần đ�y
của Australia, tố c�o Canberra muốn trở th�nh �ph� cảnh s�t trưởng� của Hoa Kỳ
tại khu vực, l� một bằng chứng thuyết phục về hiện tượng n�y.
**
Trong một th�ng điệp kh�ng cần phải giấu diếm gửi tới Australia, Bộ trưởng Quốc
ph�ng Malaysia Najib Tun Razak cam kết sẽ chống lại bất k� nước n�o thi h�nh
ch�nh s�ch �ph�ng thủ tiền ti�u hoặc tiến h�nh c�c cuộc tấn c�ng phủ đầu� ở
Malaysia. 62** **ASEAN v� ARF**
Với tuy�n bố Băng Cốc năm 1967 ASEAN được th�nh lập với tư c�ch chủ yếu l� một
thể chế x� hội, kinh tế v� văn h�a. Những mối quan t�m về ch�nh trị qu�n sự đ�
kh�ng được đề đưa v�o bản tuy�n bố ban đầu.
** Trong những năm
đầu th�nh lập, ASEAN hầu như kh�ng đạt được một tiến triển n�o trừ việc tạo ra
được một mong muốn chung nhằm giảm ảnh hưởng của ch�nh trị nước lớn trong khu
vực. Lời k�u gọi th�nh lập một Khu vực H�a b�nh, Tự do v� Trung lập (ZOPFAN) tại
Hội nghị Bộ trưởng đặc biệt 1971 được tổ chức tại Kuala Lumpur cuối c�ng đ� được
chấp nhận như l� một �mục ti�u đ�ng mong muốn� 65**
Ph�t biểu sau Hội nghị �a phương c�c Tư lệnh qu�n đội ASEAN th�ng
10/2001(ACAMM), Trung tướng Jaime Delos Dantos, Tổng Tư lệnh qu�n đội Philipin ,
tuy�n bố rằng lực lượng qu�n sự của c�c nước ASEAN đ� đồng � hợp t�c chống khủng
bố quốc tế. T�i khẳng định một quyết định trước đ� của Hội nghị Thượng đỉnh
ASEAN 7, Tướng Delos Santos nhấn mạnh rằng �h�nh động phối hợp qu�n sự kh�ng
được đưa v�o hiệp định�, v� nhắc lại rằng �ASEAN kh�ng phải l� một tổ chức an
ninh�. Nghị quyết của ACAMM n�u bật sự cần thiết của việc giải quyết vấn đề
khủng bố to�n cầu trước khi n� �t�c động ti�u cực tới an ninh khu vực v� c�c lợi
�ch kinh tế�.
69
Bằng một phương c�ch ch�u � đặc th�, c�c quốc gia ��ng Nam � đảm bảo nền an ninh
tập thể của m�nh m� kh�ng c� những biện ph�p hợp t�c an ninh. Kh�ng giống như
ASA v� SEATO trước đ�, ASEAN trở th�nh một diễn đ�n lỏng lẻo để th�c đẩy những
mối quan hệ khu vực b�n cạnh những nh�nh kh�c của quyền lực quốc gia đ�ng vai
tr� l� một nh�n tố ngăn chặn việc sử dụng vũ lực. Sự th�nh lập diễn đ�n khu vực
ASEAN (ARF) đ� mang đến th�m cho diễn đ�n những chủ thể b�n ngo�i khu vực trong
nền an ninh của ��ng Nam � để thảo luận c�c biện ph�p x�y dựng l�ng tin v� giai
đoạn cuối c�ng l� �ngoại giao ph�ng ngừa�.
** Tuy nhi�n, diễn
đ�n n�y kh�ng hề l� một li�n minh về an ninh v� hầu hết c�c nước th�nh vi�n của
n� đều c� những đ�i hỏi chồng ch�o với nhau. 70**
Paul Dibbs nhận x�t rằng c�c nước th�nh vi�n của ASEAN thường cố gắng l�i k�o
Hoa Kỳ tham gia v�o c�c cuộc thảo luận của m�nh với những nước c� khả năng đe
dọa tiềm t�ng kh�c. Tuy nhi�n, bất k� sự phản đối qu� tr�nh đối thoại n�o cũng
sẽ bị coi l� một h�nh động �l�m xấu đi� an ninh khu vực.
**
Bất k� nỗ lực n�o của Hoa Kỳ nhằm thiết lập một li�n minh chung sẽ chỉ c� thể
mang lại những lời k�u gọi chống lại b� quyền của Mỹ trong khu vực. Michael
Leifer th� lại c� c�ch nh�n nhận kh�c về quan hệ của Hoa Kỳ với ARF. �ng cho
rằng Hoa Kỳ đ� bỏ lỡ một cơ hội v�o năm 1992 để định h�nh mối quan hệ n�y v�
hiện nay buộc phải nhảy v�o c�c qu� tr�nh nội bộ của ch�u �. Leifer cũng chỉ ra
m�t nhược điểm cố hữu/tiềm t�ng của sự lựa chọn n�y. Theo �ng, c�c mối quan hệ
lỏng lẻo về an ninh c� thể ph�t huy t�c dụng chỉ bởi v� hiện đ� tồn tại một sự
c�n bằng quyền lực trong khu vực. �ng cũng cho rằng nếu thiếu vắng một sự c�n
bằng quyền lực th� ARF c� lẽ chỉ c� khả năng khuyến kh�ch tăng cường c�c quan hệ
kinh tế để b� đắp vấn đề an ninh. 71**
Những quan điểm của một quốc gia duy nhất kh�ng thể đại diện cho to�n bộ ��ng
Bắc �. Lịch sử của khu vực n�y mang đậm dấu ấn của sự k�nh địch chứ kh�ng phải
l� hợp t�c, v� quan điểm của mỗi quốc gia l� những yếu tố quan trọng m� c�c nh�
hoạch định ch�nh s�ch Hoa Kỳ cần phải t�nh đến. Hầu hết qu�n đội tiền ti�u của
Mỹ ở ch�u � đều được triển khai ở khu vực n�y. Qu�n đội Mỹ c� khoảng 37.500 qu�n
ở H�n Quốc v� khoảng 47.000 ở c�c đảo thuộc Nhật Bản.
** Lập
trường hiện nay của Hoa Kỳ l� khuyến kh�ch duy tr� sự hiện diện của lực lượng
tiền ti�u n�y trong tương lai gần. Trong một b�i ph�t biểu c�ng khai cuối c�ng
của Đ� đốc Dennis Blair với tư c�ch l� Tổng tư lệnh c�c Lực lượng Th�i B�nh
Dương, �ng đ� tr�nh b�y trước Tiểu Ban C�c Lực Lượng Vũ Trang của Thượng Viện
rằng việc duy tr� lực lượng của Hoa Kỳ tại H�n Quốc sẽ phục vụ cho lợi �ch của
cả H�n Quốc v� Hoa Kỳ. 73** **Nhật Bản**
Nhật Bản thường được gọi l� trụ cột của an ninh Hoa Kỳ tại ch�u � v� do đ� nước
n�y c� vai tr� đặc biệt trong bất cứ cuộc thảo luận n�o về an ninh ch�u �.
76 ** Lầu Năm G�c đang y�u cầu
ch�nh phủ Nhật Bản phải gia tăng đầu tư trực tiếp v�o nền quốc ph�ng của m�nh
bằng c�ch đ�ng g�p thanh to�n cho c�c chi ph� của Mỹ v� tăng cường sự can dự của
Nhật Bản trong khu vực. Nhật Bản phải c�n bằng được những t�m l� ho� b�nh chủ
nghĩa vẫn c�n rất s�u đậm trong d�n ch�ng v� sự phẫn nộ sau khi Bắc Triều Ti�n
thử t�n lửa qua l�nh thổ Nhật Bản v�o năm 1998. Dư luận dường như vẫn c�n chia
rẽ về vấn đề n�y. Mặc d� rất �t người k�u gọi phải x�y dựng qu�n đội Nhật Bản
h�ng mạnh nhưng sự lo sợ ng�y c�ng gia tăng đối với Bắc Triều Ti�n đang nhen
nh�m lại mối th� địch truyền thốnggiữa Nhật Bản v� Triều Ti�n v� điều n�y sẽ đe
doạ c�c kế hoạch an ninh của Mỹ trong khu vực. Những hoạt động của Lực lượng Bảo
vệ Bờ biển Nhật Bản khi đ�nh ch�m một con t�u của Bắc Triều Ti�n khi đi v�o hải
phận của Nhật Bản đ� chứng minh cho tư duy mới của Tokyo. Hanh động ph�ng vệ
chưa từng c� n�y l�m dấy l�n những lo ngại từ ph�a Trung Quốc. 77** **H�n Quốc**
Qu�n đội Mỹ ở H�n Quốc đang bị người d�n địa phương chỉ tr�ch chủ yếu v� những
l� do văn ho�. Khi nguy cơ về một cuộc xung đột c�ng khai với Bắc Triều Ti�n trở
n�n mờ nhạt trong t�m l� của người d�n H�n Quốc th� nhu cầu về sự hiện diện quy
m� lớn của lực lượng qu�n sự cũng dần suy giảm. Do đ�, khi xảy ra biến cố, v� dụ
như c�i chết gần đ�y của hai c� g�i trẻ, th� to�n bộ mối quan hệ li�n minh n�y
bị xem x�t lại. Việc qu�n đội Mỹ kh�ng tu�n theo những chuẩn mực văn ho� địa
phương ngay sau khi xảy ra biến cố đ� cho thấy qu�n Mỹ tiếp tục c� khuynh hướng
đề cao c�c chuẩn mực phương T�y hơn chuẩn mực phương ��ng, v� điều n�y lại c�ng
đổ th�m dầu v�o lửa. Sự kh�ng nhạy cảm về văn ho� l� một đặc trưng của lực lượng
tiền ti�u Hoa Kỳ v� tạo n�n một nguy cơ đối với tất cả c�c mối quan hệ song
phương của ch�ng ta. Hoa Kỳ kh�ng thể ỷ lại v�o địa vị l� người bảo đảm an ninh
cho Seoul trong khi người d�n H�n Quốc kh�ng c�n xem miền Bắc l� một mối đe doạ
hay coi ch�nh Hoa Kỳ l� nh�n tố khuyến kh�ch sự tồn tại của c�c mối đe doạ. D�
thực tế như thế n�o đi chăng nữa th� định kiến n�y vẫn ngự trị v� Hoa Kỳ phải
nhanh ch�ng h�nh động để bảo đảm rằng người d�n ở đ�y ủng hộ duy tr� sự hiện
diện của ch�ng ta tr�n B�n đảo Triều Ti�n.
80 **Trung Quốc**
Trung Quốc vẫn lu�n coi m�nh l� một quốc gia y�u ho� b�nh v� chịu nhiều mất m�t
do c�c đế quốc phương T�y hiếu chiến g�y ra. Kh�ng c� g� ngạc nhi�n khi S�ch
Trắng Quốc Ph�ng gần đ�y nhất đ� m� tả ch�nh s�ch an ninh của Trung Quốc l� nhằm
ph�ng thủ.
81 **Phần lớn c�c học giả
quốc ph�ng Trung Quốc đều m� tả hầu hết c�c cuộc chiến tranh của Trung Quốc
trong 3000-4000 năm qua đều l� cần thiết v� hợp ch�nh nghĩa để bảo vệ đất nước**.
** Cả ch�u � đều nhận thấy sự v� l� đến nực cười của kiểu quan
niệm n�y v� điều n�y t�c động rất lớn đến niềm tin của c�c nước l�ng giềng trong
khu vực về những � định m� Trung Quốc đ� n�u ra. Ngược lại Bắc Kinh cũng chẳng
tin tưởng g� ở nhiều nước ch�u �. Trung Quốc đặc biệt nghi kỵ Nhật Bản sau những
năm th�ng bị chiếm đ�ng khủng khiếp trong thập ni�n 30 v� 40 của thế kỷ 20.
Andrew Scobell đ� chỉ ra kh� r� r�ng rằng Trung Quốc coi những tội �c m� Nhật
Bản g�y ra trong qu� khứ l� một phần của nền văn ho� �V� sĩ đạo� m� cho đến b�y
giờ vẫn chưa hề thay đổi. Tồi tệ hơn nữa l� những s�ch vở hiện nay đều khẳng
định rằng Trung Quốc sẽ kh�ng bao giờ tin v�o những đề nghị thiện ch� của Nhật
Bản về chung sống ho� b�nh v� rằng tr�n thực tế Trung Quốc ng�y c�ng trở n�n
cảnh gi�c hơn với những toan t�nh của Nhật Bản kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết
th�c. 82**
Trung Quốc cũng rất cảnh gi�c về những � định của Mỹ ở ch�u �, từng gọi b� quyền
của Hoa Kỳ l� �kẻ th� c�ng khai số 1�
** của Qu�n đội Nh�n d�n
Giải ph�ng. S�ch Trắng Quốc Ph�ng năm 2002 của Trung Quốc đ� đề cập kh� r� r�ng
rằng Trung Quốc xem việc Nhật Bản v� Hoa Kỳ hiện c�ng nghi�n cứu kế hoạch Ph�ng
thủ T�n lửa Chiến trường �l�m tổn hại ho� b�nh v� ổn định ở khu vực Ch�u � Th�i
B�nh Dương.� 84** **1. Trước hết, Mỹ phải li�n kết c�c ch�nh s�ch với nhau**
Chiến lược an ninh quốc gia 2002 nhấn mạnh sự cần thiết như một nguy�n tắc chiến
lược phải �đầu tư thời gian v� c�c nguồn lực cho việc x�y dựng c�c chể chế v�
c�c mối quan hệ quốc tế gi�p xử l� những cuộc khủng hoảng ở khu vực khi ch�ng
xảy ra�.
** C�ch đề cập r� r�ng n�yvề c�c hoạt động đa phương
kh�ng ăn khớp với bản dự thảo mới nhất về Chiến lược Qu�n sự Quốc gia. Bản dự
thảo n�y k�u gọi h�nh động �với c�c nước kh�c� nhằm th�c đẩy quan hệ an ninh v�
ph�ng thủ chung, đ�y cũng l� sự đề cập hiển nhi�n tới việc tiếp tục duy tr� c�c
li�n minh song phương. Trong Chiến lược Qu�n sự Quốc gia kh�ng c� điểm n�o đề
cập tới việc ủng hộ v� x�y dựng c�c thể chế an ninh khu vực. Hợp t�c An ninh
tr�n Chiến trường, chương tr�nh m� trong đ� loại h�nh hoạt động n�y chắc chắn sẽ
thất bại, ch� trọng duy nhất đến việc tăng cường vai tr� hỗ trợ m� c�c qu�n đội
trong khu vực c� thể trợ gi�p lực lượng Mỹ trong một cuộc xung đột. Việc gi�p
cho một khu vực c� khả năng giải quyết-hoặc ngăn chặn- những vấn đề ri�ng của họ
cũng kh�ng được đề cập tới. 88** **2. �X�y dựng m� h�nh mạng nhện�** 90
Mỹ phải ủng hộ mạnh mẽ v� t�i trợ kh�ng chỉ cho c�c hoạt động đa phương nhằm tăng cường an ninh tập thể ở mỗi khu vực (Đ�ng Bắc v� Đ�ng Nam �), m� c�n cho những hoạt động song phương giữa c�c quốc gia trong mỗi tiểu khu vực. An ninh tập thể l� một mục ti�u l�u d�i của diễn đ�n ARF �+3�, v� của chương tr�nh tập trận đa phương h�ng năm ở khu vực (Team Challenge) của Bộ chỉ huy Th�i B�nh Dương. Nỗ lực tập trận đa phương h�ng năm nhằm hỗ trợ c�c hoạt động song phương ở khu vực cũng đ�ng vai tr� quan trọng trong việc tăng cường an ninh hợp t�c m� chỉ c� thể đạt được th�ng qua c�c biện ph�p x�y dựng l�ng tin li�n tục v� sự phụ thuộc lẫn nhau. Đề xuất những lĩnh vực hợp t�c bao gồm chia sẻ c�c phương tiện bảo dưỡng trong khu vực để bảo dưỡng hệ thống trang thiết bị v� vũ kh�; mở c�c loại h�nh huấn luyện cho tất cả c�c lực lượng an ninh khu vực; v� thiết lập c�c cơ chế thường trực (v� cuối c�ng l� c�c nguồn lực) nhằm c� được phản ứng c� phối hợp ở khu vực đối ph� với những kịch bản cứu trợ nh�n đạo v� cứu trợ thảm họa.
Điều n�y đ�i hỏi phải đưa ra một chiến lược m� Stuart v� Tow gọi l� �cục diện đa
cực�, trong đ� lợi �ch của Mỹ đạt được tốt nhất bằng c�ch tối đa ho� việc chia
sẻ lợi �ch trong tất cả c�c kh�a cạnh của mối quan hệ.
**
Chiến lược n�y l� một chiến lược m� Trợ l� Ngoại trưởng phụ tr�ch vấn đề Đ�ng
�-Th�i B�nh Dương James Kelly nhắc đến trong buổi điều trần của �ng, �ki�n định
về mục ti�u, linh hoạt về đối s�ch�. 91**
Khi đ�, vấn đề trở th�nh sự c�n bằng giữa việc hiện diện đầy đủ ở tiền duy�n nhằm duy tr� c�n bằng quyền lực giữa những nước l�ng giềng lu�n x�ch m�ch v� đều hoang tưởng về sự b� quyền trong khu vực, v� sự qu� tự tin trong vai tr� m� ch�ng ta được nh�n nhận l� b� quyền. Để đạt được sự c�n bằng n�y th�ng qua duy tr� những li�n minh qu�n sự song phương của ch�ng ta trong khi th�c đẩy những � tưởng an ninh to�n diện hơn, th� việc th�c đẩy những � tưởng an ninh to�n diện hơn phải đi ti�n phong, c�ng khai hơn ở Đ�ng Nam �.
**3. T�ch ri�ng c�c ch�nh s�ch đối với Đ�ng Bắc � v� Đ�ng Nam �.**
C�ch tốt nhất để đ�p ứng cả hai nhu cầu tr�n l� xem x�t Đ�ng Bắc v� Đ�ng Nam �
l� những khu vực ri�ng rẽ v� t�ch biệt, đ�i hỏi phải c� c�c ch�nh s�ch ri�ng
biệt. C�c nh� ph�n t�ch của Ch�nh phủ cũng như c�c học giả phải nhận thức được
rằng c� rất �t c�c chuy�n gia về �Đ�ng ��. Chỉ c� chuy�n gia về Đ�ng Bắc hoặc
Đ�ng Nam �, nhưng họ thường được y�u cầu đ�nh gi� một số kh�a cạnh của to�n bộ
khu vực. Tuy nhi�n, l�m như vậy l� �m chỉ sự thi�n vị đối với những b�o c�o c�
lợi cho c�c nền văn ho� chiến lược m� t�c giả quen thuộc hơn.
**
Đối với tổ chức bộ m�y của c�c cơ quan ch�nh phủ của ch�ng ta cũng vậy. Cần ch�
trọng hơn đến sự t�ch biệt c�ng việc hoạch định ch�nh s�ch v� thực hiện ch�nh
s�ch đối với những khu vực n�y, chỉ định th�m một ph� trợ l� Bộ trưởng Quốc
ph�ng v� Ngoại giao phụ tr�ch từng khu vực. 93**
Duy tr� c�ch tiếp cận song phương ở Đ�ng Bắc �. C�c li�n minh song phương của
ch�ng ta đ�ng vai tr� thiết yếu đối với việc duy tr� một Đ�ng Bắc � ổn định v�
được bảo đảm an ninh, tuy nhi�n những lợi �ch của ch�ng ta đối với H�n Quốc v�
Nhật Bản lại kh�c nhau. Mặc d� những lợi �ch của họ c� thể xung đột với mong
muốn Mỹ tiếp tục hiện diện, điều n�y kh�ng thể đo�n được một c�ch chắc chắn, đặc
biệt l� sau khi thống nhất Triều Ti�n. Quan hệ trực tiếp của ch�ng ta với mỗi
nước cho ph�p c� sự linh hoạt cần thiết để đảm bảo sự hợp t�c của nước kia. Mặc
d� bị chia cắt trong v�ng 50 năm nhưng nền tảng văn ho� của Bắc Triều Ti�n vẫn
giống với H�n Quốc. Do vậy, Mỹ cần nhận thức được lợi �ch đối với một b�n đảo
Triều Ti�n ổn định m� mối quan hệ song phương của ch�ng ta với Bắc Triều Ti�n c�
thể mang lại. Mối đe dọa r�t khỏi c�c cuộc đ�m ph�n trực tiếp chỉ l�m đổ th�m
dầu v�o lửa v� dẫn tới những chiến lược b�n bờ vực thẳm với mối đe dọa được vũ
trang kỹ lưỡng v� sẵn s�ng m� ch�ng ta chưa hiểu được đầy đủ nền văn ho� chiến
lược của n�. Nhiều người ở Mỹ cho rằng B�nh Nhưỡng l� một chế độ bất trị phi duy
l�, kh�ng thể ngăn chặn được. Khả năng những t�nh to�n chiến lược của Bắc Triều
Ti�n rất hợp l� nhưng đ� bị che dấu bởi ch�nh quan niệm của ch�ng ta về sự hợp
l�, l� một khả năng kh�ng thể loại bỏ.
** Mặc dầu vậy, đối với
Bắc Triều Ti�n điều chắc chắn l� đ� c� những tiến bộ đạt được (mặc d� tỏ ra rất
chậm chạp) trong đ�m ph�n song phương. C�c ch�nh s�ch của Mỹ với Trung Quốc lu�n
l� song phương v� n�n tiếp tục như vậy. Bản chất chiến lược của mối quan hệ của
ch�ng ta với th�nh vi�n Hội đồng Bảo an Li�n Hợp Quốc duy nhất của ch�u � đ�i
hỏi c�ch tiếp cận song phương, ri�ng rẽ. 94**
Chuyển sang những ch�nh s�ch đa phương với Đ�ng Nam �. Tất cả c�c nước Đ�ng Nam � n�n được đối xử ngang bằng nhau với tư c�ch l� bạn b�. Nước Mỹ cần phải nghi�m t�c xem x�t việc huỷ bỏ hai hiệp ước ph�ng thủ chung với Th�i Lan v� Philipin v� ch�ng đ� lỗi thời v� c�c ch�nh s�ch mang t�nh chất loại trừ. Ở vị tr� của m�nh, Washington n�n t�m kiếm quan hệ an ninh mạnh mẽ hơn với khu vực th�ng qua Diễn đ�n Khu vực ASEAN. Theo c�ch n�y, ch�ng ta sẽ thể hiện cam kết ki�n định của ch�ng ta đối với an ninh khu vực m� kh�ng bị buộc phải chọn đứng về b�n n�o trong một vấn đề nội bộ khu vực. Kh�ng n�n hủy bỏ những chương tr�nh trợ gi�p hay những cam kết hữu h�nh. Ngược lại, xu hướng tiến tới chủ nghĩa đa phương hiện nay cần phải được mở rộng để thu nạp tất cả c�c nước trong khu vực. Những nước phương T�y kh�c c� lợi �ch ở Đ�ng Nam �-chẳng hạn như �c-cần phải được khuyến kh�ch theo phương ph�p n�y.
**4. Duy tr� sự hiện diện của qu�n đội Mỹ ở tiền duy�n.**
Lực lượng tiền tiền duy�n của qu�n đội Mỹ đ�ng vai tr� thiết yếu đối với những
lợi �ch an ninh to�n cầu v� khu vực của ch�ng ta v� cần phải được duy tr�. Mặc
d� vậy, bảo vệ khả năng hiện diện của ch�ng ta ở ch�u � đang ng�y c�ng trở th�nh
một vấn đề khu vực hơn l� một vấn đề song phương. Mỹ đ�i hỏi sự ủng hộ của to�n
bộ khu vực nhằm duy tr� lực lượng ở mọi nơi trong khu vực. Điều n�y đ�i hỏi c�ch
tiếp cận đa phương kh�ng chỉ khuyến kh�ch m� c�n chấp nhận những chuẩn mực quan
hệ v� văn ho� của ch�u �. Nếu ch�ng ta cần người ch�u � hợp t�c với nhau v� lợi
�ch của ch�ng ta, h�y để họ l�m việc trong những m�i trường thoải m�i. Cố gắng
�p đặt những � tưởng v� văn ho� phương T�y chỉ l�m những nước m� ch�ng ta muốn
bảo vệ trở n�n xa c�ch. Bản sắc văn ho� sẽ trở n�n quan trọng hơn sự cần thiết
về an ninh v� sẽ g�y tổn hại cho lợi �ch quốc gia của Mỹ ở khu vực. Mỹ phải c�
những bước đi để giải quyết mối lo ngại của khu vực rằng Tuy�n bố chung về Hợp
t�c chống Khủng bố Quốc tế giữa Mỹ v� ASEAN sẽ kh�ng được sử dụng để t�i triển
khai bộ binh Mỹ v�o khu vực.
95
Để hỗ trợ an ninh tập thể v� hợp t�c ở khu vực, Mỹ kh�ng n�n để bị xem l� thi�n
vị nước n�y hơn so với nước kia. Sự ủng hộ của Mỹ đối với tuy�n bố của �c về
ch�nh s�ch đ�n đ�nh phủ đầu của nước n�y đặt Mỹ v�o thế bất đồng với qu� tr�nh
�khu vực ho� an ninh ch�u �.
** Đ� l� một v� dụ điển h�nh nữa
về việc tiếp tục dựa v�o những li�n minh song phương ch�nh thức sẽ hạn chế những
mục ti�u lớn hơn của ch�ng ta trong việc duy tr� mức độ ảnh hưởng cao v� sự hiện
diện ở khu vực. 96**
Washington n�n tiếp tục cho thấy lợi �ch của sự hiện diện ở tiền duy�n của Mỹ
th�ng qua phổ biến sự thịnh vượng. N�i c�ch kh�c, mối quan hệ song phương tr�n
thực tế với ASEAN cần phải c� lợi cho tất cả th�nh vi�n ASEAN. Do vậy, cần phải
đạt được sự ủng hộ như đ� đề cập ở tr�n từ mọi nơi trong khu vực nhằm duy tr� sự
hiện diện ở tiền duy�n. Đầu những năm 1990, Singapore đ� c� những bước đi thay
thế những phương tiện bảo dưỡng đ� mất bằng việc đ�ng cửa vịnh Subic. Malaysia
do vậy đ� đ�ng g�p c�c phương tiện bảo dưỡng. Th�i Lan từ l�u đ� l� kho chứa đạn
dược trong khu vực nhưng chỉ hạn chế sử dụng trong phạm vi Th�i Lan. Philipin
mới đ�y đ� đồng � t�i trợ một kho chứa vũ kh� kh�c sẵn s�ng cho việc triển khai
tr�n to�n thế giới.
** Malaysia đang mở một trường Huấn luyện
Chống Khủng bố như đ� thảo luận ở tr�n, trong khi Philipin v� Th�i Lan cung cấp
khu vực huấn luyện cho c�c lực lượng khu vực (kể cả Mỹ). Tất cả những hoạt động
n�y v� nhiều hoạt động nữa đều được Mỹ t�i trợ một phần v� gi�p phổ biến lợi �ch
kinh tế từ sự hiện diện ở tiền duy�n của ch�ng ta. C�c nước kh�c trong khu vực
c� rất nhiều tiềm năng, tuy nhi�n cần xem x�t những tiềm năng đ� cho việc sử
dụng trong tương lai. Chẳng hạn như Việt Nam c� rất nhiều s�n bay v� cảng tự
nhi�n tuyệt vời ở Cam Ranh c� thể sử dụng để hỗ trợ c�c hoạt động an ninh trong
khu vực. Ch�nh s�ch của Mỹ n�n khuyến kh�ch việc sử dụng những phương tiện n�y
v� c�c phương tiện kh�c trong khu vực v� lợi �ch của to�n khu vực-tiếp nữa l� cố
gắng bảo đảm tiếp cận song phương cho c�c lực lượng Mỹ. 97** **5. Nhận thức rằng văn ho� chiến lược tạo n�n sự kh�c biệt**
Khu vực ch�u �- Th�i B�nh Dương qu� đa dạng, kh� c� thể chỉ c� một loạt ch�nh s�ch điều chỉnh việc theo đuổi v� bảo vệ những lợi �ch an ninh c� li�n quan của Mỹ. Đ�ng � cũng vậy. Những kh�c biệt về lịch sử, những biến chuyển địa chiến lược v� ch�nh trị, v� bản sắc văn ho� của người d�n ở Đ�ng Bắc � v� Đ�ng Nam � ảnh hưởng lớn đến những nền văn ho� chiến lược của ch�nh phủ họ. C�c quốc gia Đ�ng Bắc � dễ bị ảnh hưởng hơn bởi c�ch tiếp cận �nan hoa v� trục� về an ninh. Họ vẫn đang trải qua những t�c động cuối c�ng của Chiến tranh Lạnh v� nhận thức về một mối đe dọa chung m� t�i sản quốc gia của họ kh�ng đủ để ngăn chặn. Tuy nhi�n, họ cũng c� sự th� địch truyền thống ảnh hưởng tới mức độ sẵn s�ng hợp t�c v� an ninh của ch�nh họ. Quan hệ song phương của ch�ng ta tiến triển tốt ở khu vực n�y v� cần phải tiếp tục. Trong tương lai gần, sự hiện diện ở tiền duy�n c�n cần thiết. Tuy nhi�n, Đ�ng Nam � l� một c�u chuyện kh�c hẳn v� đ�i hỏi một c�ch tiếp cận kh�c. Những nước n�y đ� tho�t khỏi những ảnh hưởng của Chiến tranh Lạnh v� tr�n thực tế đ� bị �bỏng� v� cố gắng li�n kết qu� l�u. Khu vực n�y cũng c� sự th� địch truyền thống. Tuy nhi�n, do thiếu t�nh đồng nhất về sắc tộc trong to�n bộ khu vực n�n họ buộc phải t�m kiếm thoả hiệp, thay v� xung đột. C�c quốc gia Đ�ng Nam � kh�ng muốn t�m kiếm hoặc tu�n theo c�c li�n minh đặc biệt nếu c�i gi� phải trả l� sự linh hoạt. Th�i độ n�y được phản �nh trong c�c thể chế khu vực như ASEAN v� ARF, được coi l� c�c thể chế �lỏng lẻo�. Mặc d� hợp t�c an ninh gia tăng c� thể kh�ng đạt được v� nhận thức về một mối đe dọa chung, nhưng n� c� thể được tăng cường nếu dựa tr�n những lợi �ch chung về hiệu quả kinh tế. Ch�nh s�ch của Mỹ cần phải phản �nh những xu hướng n�y của khu vực v� t�m c�ch tăng cường bản chất hợp t�c của nỗ lực hậu cần an ninh khu vực.
Nhận thức được những nền văn ho� chiến lược kh�c nhau sẽ tăng cường khả năng th�c đẩy lợi �ch quốc gia của Mỹ ở hai khu vực c� tầm quan trọng sống c�n n�y. Cần c� những thay đổi về thể chế v� ch�nh s�ch, v� ch�ng phải được hỗ trợ bằng việc nghi�n cứu tập trung v�o từng khu vực. Những cuộc khủng hoảng to�n cầu như cuộc chiến chống khủng bố đang tiếp diễn sẽ tiếp tục đ�p ứng những nhu cầu ngắn hạn, nhưng chỉ th�ng qua sự hiểu biết những nền văn ho� chiến lược ch�ng ta mới c� thể đảm bảo việc tiếp tục th�c đẩy những lợi �ch quốc gia l�u d�i của ch�ng ta. Như Alastair Johnston đ� cảnh b�o:
Nếu l�m tốt th� sự ph�n t�ch kỹ lưỡng văn ho� chiến lược c� thể gi�p c�c nh�
hoạch định ch�nh s�ch c� được hiểu biết ch�nh x�c v� th�ng cảm hơn về c�ch thức
m� c�c chủ thể kh�c nhau nhận thức về tr� chơi đang diễn ra...Nếu l�m kh�ng tốt,
c� thể tăng cường sự rập khu�n về khuynh hướng chiến lược của c�c nước kh�c v�
loại bỏ những s�ng kiến ch�nh s�ch bị cho l� kh�ng ph� hợp trong việc xử l�
những nền văn ho� chiến lược địa phương.
98
Kh�ng thể đ�nh gi� thấp tầm quan trọng của ph�n t�ch c� trọng t�m v� những ch�nh s�ch c� trọng t�m.
-------------------------------------------
**ENDNOTES**
**1**. For purposes of this paper, East Asia consists of the Northeast Asian
nations of Japan, North and South Korea, Mongolia and China; and the Southeast
Asian countries of Vietnam, Laos, Cambodia, Thailand, Burma, Myanmar, Malaysia,
Singapore, Indonesia, Philippines, Brunei, and the newly-established East Timor.
Taiwan is treated as a separate entity for this discussion, while Russia and
Australia play important, but ancillary roles in any East Asian policy. Any
reference to the �region� is intended to include all, unless otherwise
indicated.
**2**. Daniel I. Okimoto, et al., *A United States Policy for the Changing
Realities of East Asia: Toward a New Consensus*, Palo Alto, CA: Asia/Pacific
Research Center, 1996, p. iii. This conference report by noted Asia scholars and
foreign policy experts is touted as the best of its contemporaries on the
subject.
**3**. William J. Perry, *United States Security Strategy for the East
Asia-Pacific Region*, Washington, DC: The Pentagon, February 1995, p. 5. See
also Okimoto, p. x.
**4**. George W. Bush, *The National Security Strategy of the United States
of America*, Washington, DC: The White House, September 2002, p. 26.
**5**. Ibid., p. 25.
**6**. Ibid., p. 28.
**7**. Ibid., p. 27.
**8**. Donald H. Rumsfeld, *Quadrennial Defense Review Report*,
Washington, DC: The Pentagon, September 30, 2001, p. 4. For a discussion on
China as a �strategic competitor,� see Aaron L. Friedberg, �United States,� in
*Strategic Asia 2002-03: Asian Aftershocks*, Richard J. Ellings and Aaron
L. Friedberg, eds., Seattle WA: The National Bureau of Asian Research, 2002, p.
27.
**9**. Ibid., p. 4.
**10**. Ibid., p. 5.
**11**. Italics added. For a succinct discussion on the dangers to our
security policies of Asian perceptions of the United States, see H. C. Stackpole,
�A US Security Approach in the Asia-Pacific Region in the Age of Globalization,�
*Asia-Pacific Review*, Vol. 9, No. 1, London: Institute for International
Policy Studies, May 2002, pp. 82-84.
**12**. �Asia 2002 Yearbook,� *Far Eastern Economic Review*, Hong Kong:
Review Publishing Company, Ltd., 2001, pp. 10-11. Taiwan data is from �Asia 2001
Yearbook,� *Far Eastern Economic Review*, Hong Kong: Review Publishing
Company, Ltd., 2000, p. 12. Burma data is not available. Hereafter, �Yearbook.�
**13**. Ibid., pp. 12-13.
**14**. �About U.S. Pacific Command� available on the U.S. Pacific Command
Military Website, online at
*http://www.pacom.mil/about/pacom.shtml*
**15**. Friedberg, p. 19.
**16**. James C. Hsiung, �Pacific Asia in the Twenty-First Century World
Order,� *Asian Affairs*, Vol. 29, No. 2, Washington, DC: HELDREF
Publications, Summer 2002, p. 103.
**17**. For a more complete and easy to read list of long-term territorial
confl icts in Southeast Asia, see Paul Dibb, �Towards a New Balance of Power In
Asia,� *Adelphi Paper 295*, London: The International Institute for
Strategic Studies, May 1995, p. 51. Many of these confl icts are also discussed
in Amitav Acharya, �A New Regional Order in South-East Asia: ASEAN in the
Post-Cold War Era,� *Adelphi Paper 279*, London: The International
Institute for Strategic Studies, August 1993, pp. 30-37.
**18**. John H. Noer, *Chokepoints: Maritime Economic Concerns in Southeast
Asia*, Washington, DC: National Defense University, 1996; Richard Sokolsky,
Angel Rabasa and C.R. Neu, *The Role of Southeast Asia in U.S. Strategy Toward
China*, Santa Monica: RAND Corporation, 2000, p. 12.
**19**. Okimoto, p. 1.
**20**. Bob Woodward, *The Commanders*, New York: Simon and Schuster,
1991, p. 370.
**21**. Okimoto, pp. 16-17.
**22**. Ibid., p. 5.
**23**. Alan Macmillan, Ken Booth, and Russell Trood, �Strategic Culture,� *
Strategic Cultures in the Asia-Pacific Region*, Ken Booth and Russell Trood,
eds. London: MacMillan Press, Ltd., 1999, p. 8.
**24**. Ibid., p. 4.
**25**. Ibid., p. 9.
**26**. Frederica M. Bunge, ed., *Philippines: A Country Study*,
Washington DC: The Library of Congress, 1984, p. 22.
**27**. Norman D. Palmer, �SEATO, ASA, MAPHILINDO and ASPAC,� in *The ASEAN
Reader*, K. S. Sandhu, K. S. Sandhu, *Reader et al.*, eds., Singapore:
Institute of Southeast Asian Studies, 1992, p. 27.
**28**. The 1954 Geneva Armistice agreements barred the former French
colonies from becoming members of international organizations prior to the
agreed to national elections. See William Appleman Williams, et al., eds., *
America in Vietnam: A Documentary History*, Garden City: Doubleday, 1985, p.
140.
**29**. Palmer, p. 28.
**30**. Ibid., p. 29.
**31**. Ibid.
**32**. Known as the Rusk-Thanat Agreement after U.S. Secretary of State Dean
Rusk and Thai Foreign Minister Thanat Khoman. This bilateral agreement also
signaled Bangkok�s apprehension of SEATO�s viability for collective security.
See Barbara Leitch LePoer, ed., *Thailand: A Country Study*, Washington DC:
Library of Congress, 1989, pp. 214-215.
**33**. The Taiwan Relations Act was a Congressional reaction to the Carter
administration�s diplomatic recognition of the PRC, and is designed to provide
the United States maximum flexibility in preventing a confl ict between two
major U.S. trading partners in Asia. As a policy, this act serves to deter
aggressive actions of both antagonists. The author deliberately neglected to
state which side would be chosen in order to continue the ambiguity that has
served this policy so well since its passage. For a full text of the act, as
well as the other key documents upon which U.S.-China foreign policy is based,
see Kerry Dumbaugh, ed., *Taiwan: Texts of the Taiwan Relations Act, the
U.S.-China Communiques, and the �Six Assurances,�* Washington, DC: The
Library of Congress, May 21, 1998, pp. 1-18.
**34**. Michael Leifer, �The ASEAN Regional Forum,� *Adelphi Paper 302*,
London: The International Institute for Strategic Studies, July 1996, p. 24.
**35**. Ibid., p. 25.
**36**. William S. Cohen, *United States Security Strategy for the East
Asia-Pacific Region*, Washington, DC: The Pentagon, November 1998, p. 1.
**37**. Perry, p. 3.
**38**. Ibid., p. 14.
**39**. Ibid., pp. 13-14.
**40**. Ibid., p. 23.
**41**. Stackpole, p. 84.
**42**. Joseph Luns, *NATO Facts and Figures*, Brussels: NATO
Information Service, October 1975, p. 8.
**43**. See for example, *Mutual Defense Treaty Between the Republic of the
Philippines and the United States of America*, August 30, 1951, available on
the internet at
*http://www.dfa.gov.ph/vfa/content/mdt.htm*
**44**. Michael Chambers, �Rising China: A Threat to its Neighbors?� *The
Rise of China in Asia: Security Implications*, Carolyn W. Pumphrey, ed.,
Carlisle Barracks, PA: Strategic Studies Institute, January 2002, p. 69.
**45**. Mohammed Ayoob and Chai-Annan Samudavanija, eds., *Leadership
Perceptions and National Security: The Southeast Asian Experience*,
Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 1989, p. 52. This perception is
mirrored by those nations in Southeast Asia on the other side of the ideological
line. Vietnam, in particular, learned this lesson following the breakup of the
Soviet Union, when the new Russian government ended their stipend to Hanoi and
brought home much of their force based at Cam Ranh Bay. Interviews by author in
Hanoi, Vietnam, 2001. See also Acharya, p. 49.
**46**. Ibid., p. 53.
**47**. �The United States and the Challenge of Asia,� *AsiaInt Special
Report*, November 2001 (journal online), available from the internet at
*http://www.AsiaInt.com*
**48**. Dibb, p. 56.
**49**. Li Jijun, �Lun zhanlue wenhua,� (On Strategic Culture) *Zhongguo
junshi kexue (China Military)*, No. 1, 1997, p. 8. As quoted in Andrew
Scobell, *China and Strategic Culture*, Carlisle Barracks, PA: Strategic
Studies Institute, May 2002, p. 1.
**50**. Chairman, *Joint Chiefs of Staff, Joint Publication 3-16, Joint
Doctrine for Multinational Operations*, Washington, DC: The Pentagon, April
5, 2000, pp. II 10-11.
**51**. Macmillan, pp. 11-12.
**52**. Cohen, p. 66.
**53**. Acharya, p. 69.
**54**. Ronald E. Dolan and Robert L. Worden, eds., *Japan: A Country Study*,
Washington DC: Library of Congress, 1992, p. 40.
**55**. Ibid., p. 99.
**56**. Richard P. Cronin, �Asian Economies: The Dynamics of Progress,� *
Challenges of the Global Century: Report of the Project on Globalization and
National Security, Volume II*, Stephen J. Flanagan, Ellen L. Frost, and
Richard L. Kugler, eds., Stephen J. Flanagan, Ellen L. Frost, and Richard L.
Kugler, eds., II Washington, DC: Institute for National Strategic Studies, June
2001, pp. 952-953.
**57**. K. S. Balakrishnan, �Problems in Malaysia-US Relations: Real or
Otherwise?� *Asian Defence and Diplomacy*, Vol. 9, No. 2, Kuala Lumpur,
Malaysia, February 2003, p. 37.
**58**. Ibid., p. 36.
**59**. Chandran Jeshurun, �Malaysia: The Delayed Birth of a Strategic
Culture,� *Strategic Cultures in the Asia-Pacific Region*, Ken Booth and
Russell Trood, eds., London: MacMillan Press, Ltd., 1999, p. 225.
**60**. Richard Sokolsky, Angel Rabasa, and C. R. Neu, *The Role of
Southeast Asia in U.S. Strategy Toward China*, Santa Monica: RAND
Corporation, 2000, p. 51. See also *The Military Balance 2002-2003*,
London: The International Institute for Strategic Studies, October 2002, pp.
156-158.
**61**. Anil Netto, �Uproar over anti-terror center in Malaysia,� November 1,
2002, in *Asian Times Online*, available from
*http://www.atimes.com*
**62**. Grant Holloway, �Malaysia: First Strike an �Act of War,�� December 3,
2002; available from *http://europe.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/auspac/12/02/australia.terror.us/index.html*,
internet, accessed December 9, 2002.
**63**. �Malaysia Warns Sovereign Violators of �Bloody Nose�,� January 3,
2003, available from *
http://www.vnagency.com.vn/Public/Readnewse.asp?FileN=frac0301.013*,
internet, accessed January 4, 2003.
**64**. AsiaInt, p. 12.
**65**. Sandhu, p. 38.
**66**. Ibid., p. 40.
**67**. Ibid., p. 41.
**68**. Ibid., p. 454.
**69**. Gilbert Felongco, �Asean armies agree on joint action on terrorism,�
November 16, 2001, *Gulf News Online Edition*, internet, available from *
http://www.gulf-news.com/Articles/print.asp?ArticleID=32713*, internet,
accessed November 4, 2002.
**70**. Acharya, p. 74.
**71**. Dibbs, p. 56.
**72**. Leifer, p. 57.
**73**. PACOM, p. 8.
**74**. Admiral Dennis C. Blair, statement before the Senate Armed Services
Committee on FY2002 Posture Statement, March 27, 2001, as quoted in Carl E.
Haselden, Jr., �The Effects of Korean Unifi cation on the US Military Presence
in Northeast Asia,� *Parameters*, No. 32, Winter 2002-03, p. 125.
**75**. Ibid.
**76**. Cohen, p. 19.
**77**. Captain Dennis Mitchell, U.S. Navy, Interview by author, February 20,
2003, Carlisle, PA.
**78**. Sun Shenglin, �Incident of Sinking of Suspected Ship by Japan Cannot
be Explained Clearly,� *Beijing Renmin Wang*, December 24, 2001, Database
on-line, trans. into English by *Foreign Broadcast Information Service (FBIS)*,
Document No. CPP20011224000080, Version 1, accessed February 23, 2003.
**79**. AsiaInt, p. 11. This objective is supported in Banning Garrett and
Bonnie Glaser, �China and U.S. At Odds Over Regional Security Architecture,�
unpublished paper dated May 1997 presented at the Conference, �US-PRC Security
Cooperation in Northeast Asia,� co-hosted by the Asia Pacific Center for
Security Studies and the United States Institute of Peace, Honolulu, May 26-28,
1998, p. 15, photocopied.
**80**. Two News Releases were issued by USFK Public Affairs Offi ce
regarding this incident. See USFK News Release No. 021103, �USFK Statement on
Acquittal,� November 21, 2002; and USFK News Release No. 021104, �Statement From
USFK on Courts-Martial,� November 26, 2002, available at
*http://www.korea.army.mil/pao/news*
**81**. ��Full Text� of White Paper on China�s National Defense in 2002,� *
Xinhua*, December 9, 2002, p. 2, Database on-line, available in English from
*FBIS*, Document No. CPP20021209000086, Version 2; accessed December 20,
2002. Hereafter as �White Paper.�
**82**. See, for example, Colonel Fang Ning, �Defense Policy in the New Era,�
*Chinese Views of Future Warfare*; Michael Pillsbury, ed., Washington DC:
National Defense University, September 1998, p. 48. This concept was also the
theme of a speech given by the Vice President of the PLA�s Academy of Military
Sciences, LTG Li Jijun to the Army War College Corresponding Studies Class on
July 15, 1997. See Li Jijun, *Traditional Military Thinking and the Defensive
Strategy of China*, Carlisle Barracks, PA: Strategic Studies Institute,
August 29, 1997, pp. 3-4.
**83**. Andrew Scobell, *China and Strategic Culture*, Carlisle, PA:
Strategic Studies Institute, May 2002, p. 15.
**84**. Ibid., p. 16.
**85**. White Paper, p. 32.
**86**. Garrett, p. 15.
**87**. Scobell, p. 3.
**88**. Bush, p. 9.
**89**. Richard B. Myers, *National Military Strategy of the United States
of America: Pre-Decisional Draft*, Washington, DC: The Pentagon, September
19, 2002, p. 22.
**90**. Robyn Lim, �Toward a New Security Architecture for East Asia,� *The
International Herald Tribune*, August, 2001, Opinion section, p. 6, database
on-line, available from Lexis-Nexis, accessed October 30, 2002.
**91**. Douglas T. Stuart and William T. Tow, �A US Strategy for the
Asia-Pacific,� *Adelphi Paper 299*, London: The International Institute for
Strategic Studies, December 1995, p. 65.
**92**. AsiaInt, p. 2.
**93**. Macmillan, p. 11.
**94**. I am indebted to Andrew Scobell for this observation.
**95**. �Concern over ASEAN anti-terror treaty,� CNN.Com, July 29, 2002,
internet,
*http://www.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/southeast/07/28/thailand.powell.asean* *http://www.state.gov/p/eap/rls/ot/12428pf.htm*
**96**. Holloway, p. 2.
**97**. Foreign Correspondents Association of the Philippines (FOCAP) Press
Meeting with Ambassador Francis Ricciardone,� Manila, RP, July 16, 2002,
internet,
*http://usembassy.state.gov/posts/rp1/wwwhfoc1.html*
**98**. Alastair Iain Johnston, �Thinking About Strategic Culture,� *
International Security*, Vol. 19, No. 4, Spring 1995, p. 63-64; as quoted in
Macmillan, p. 17. **BS Ngu Mặc Kha
dịch**

P3P: policyref="http://www.lycos.com/w3c/p3p.xml", CP="IDC DSP COR CURa ADMa DEVa CUSa PSAa IVAa CONo OUR IND UNI STA"