text:
Nguyễn
Thị Chân Quỳnh
Tôi
bước chân vào ngành biên khảo một cách rất tình cờ : Như
đã nói trong "Lối Xưa Xe Ngựa... ", khoảng 1985, tôi
mua được quyển Quand les Français découvraient l'Indochine (Khi
người Pháp tìm ra Ðông-dương) của Charles Daney trong có
loạt ảnh do Salles chụp cảnh lễ Xướng Danh trường Hà-Nam
khoa Ðinh-Dậu (1897), ảnh rất rõ và đẹp. Tôi đã đọc Lều
Chõng
của Ngô Tất Tố và Bút Nghiên
của Chu
Thiên nên đã biết Khoa cử nhưng nay mới thấy tận mắt quang
cảnh trường thi là thế nào, Khảo quan, lính hầu, Tân
khoa ăn mặc ra sao... Tôi như người được du lịch ngược
thời gian. Thích quá, tôi đã tìm đến tận kho ảnh để xem
toàn bộ, chọn thêm được mấy cái nữa. Từ đấy tôi nẩy
ra ý muốn săn tìm tất cả những ảnh chụp về Khoa cử để
in thành sách cho mọi người cùng được thấy quang cảnh trường
thi ngày xưa, đồng thời cũng là một cách bảo tồn những
tấm ảnh lịch sử quý hiếm.
Nhìn
quang cảnh sĩ tử nhập trường cắp lều chiếu nhẹ thênh
thênh, tôi liên tưởng đến đoạn Ngô Tất Tố tả trong Lều
Chõng : "Hàng vạn con người cùng một lối trang sức như
nhau : sườn này cái chõng tre và bộ gọng lều, sườn kia
thì bó áo tơi và cuộn áo lều hoặc một đôi chiếu cói
; trên ngực quả bầu be và chiếc ống quyển ; dưới bụng
thì cái yên mộc hay cái tráp sơn. Bấy nhiêu đồ vật nặng
có nhẹ có, lớn có bé có, dài có ngắn có, hết thẩy xúm
lại và đu cả lên cái cổ yếu ớt của các ông thư sinh.
Hình như Trời cũng bắt tội các nhà nho trước khi bước
lên đường công danh đều phải tập làm việc của bọn phu
trạo". Linh hoạt thì có linh hoạt nhưng... không giống ảnh
!
Tôi
để ra một năm đi thăm các kho ảnh ở Paris mới biết là
trừ Salles ra còn thì lác đác đó đây chỉ có vài cái chụp
Khảo quan hoặc trường thi với các dẫy lều Thí sinh. Charles
Daney cho biết Thư Viện Quốc Gia có hai cái. Tôi đi năm lần
bẩy lượt cũng không ai biết ảnh nằm đâu, phải quay lại
hỏi Daney lần nữa. Cuối cùng, vẫn không tìm ra, họ đành
dẫn tôi đi thang máy xuống cả chục từng hầm như vào Mê
hồn trận, rồi bỏ tôi một mình ở đấy mặc sức tìm
và cũng mặc sức... sợ. Ví thử họ quên, không quay lại
thì tôi biết đằng nào mà lần ? Ở dưới hầm sâu mấy
từng, chung quanh những sách là sách, dù gọi khản cổ cũng
chẳng ai nghe thấy ! Rút cục tôi cũng tìm ra hai cái ảnh ấy
nhưng thất vọng vì là loại Bưu thiếp, một cái chụp trường
thi và lều các Thí sinh, một cái chụp trống thu quyển, ảnh
đã nhỏ lại mờ, cũng không chú thích rõ ngày tháng như Salles.
Khi
đã đi lùng hết các kho ảnh ở Paris, tôi định bụng sẽ
cho ra một quyển sách loại phổ thông mà chủ lực là tranh
ảnh kèm theo thơ văn liên quan đến thi cử, còn phần chú
thích của tôi sẽ rất khiêm tốn, tôi tự biết mình không
phải "nhà nghiên cứu" và định bụng viết xong quyển này
là sẽ ngừng. Mục đích của tôi chỉ để giới thiệu loạt
ảnh Khoa cử và văn hóa Việt-nam cho Việt kiều -những người
vì hoàn cảnh nên có lẽ biết nhiều về văn hóa nước người
hơn văn hóa nước mình- và những người ngoại quốc muốn
tìm hiểu sơ qua về văn hóa Việt-nam. Tôi còn có ý muốn
giúp Việt kiều thế hệ thứ hai (không thông thạo tiếng
mẹ đẻ) cùng những người ngoại quốc đang học tiếng Việt
và những người Việt đang học tiếng Pháp, nên viết loại
song ngữ Việt-Pháp, dịch khá công phu để họ có thể đối
chiếu mà trau giồi thêm Pháp ngữ hay Việt ngữ. Quyển này
viết xong từ năm 1989 nhưng tạm thời xếp trong ngăn kéo vì
không có thì giờ tìm nhà xuất bản.
Săn
ảnh tuy mất công nhưng không thấm vào đâu với việc chú
thích mà lúc đầu tôi tưởng dễ dàng, bắt tay vào mới nhận
ra sách sử của ta mỗi người chép một phách, biết tin ai
? Thí dụ Ngô Tất Tố tả cảnh vinh quy thì cho cờ biển đi
trước, nhưng Chu Thiên lại viết là kèn trống dẫn đầu.
Có người gửi cho tôi một tờ báo của các phụ lão ở Mỹ,
thấy có cụ tuyên bố đã từng chứng kiến tới ba đám rước
vinh quy, tôi mừng quá, cậy cục xin địa chỉ, một năm sau
mới được, hóa ra tác giả sống ngay vùng Paris như tôi !
Tôi đã gập và đặt câu hỏi trong đám rước vinh quy cái
gì đi trước thì cụ lắc đầu :"Không nhớ được. Lúc ấy
tôi mới có 8 tuổi". Tôi gặng :"Nhưng cụ nói đã chứng kiến
tới ba đám vinh quy, vậy thì hai đám kia thế nào ?". Cụ vẫn
lắc :"Lại càng khó nhớ vì một lần tôi chỉ có 3 tuổi,
còn lần kia mới được 8 tháng, vú em còn ẵm ngửa trên tay"
!
Có
người bạn sau khi đọc bài :"Ai là chủ khảo trường Hà-nam
khoa Ðinh-Dậu ?" bảo tôi :"Ðọc chị như đọc Agatha Christie".
Tôi biết bạn tán dương cho vui, nhưng có một nhận xét đúng
: quả tôi rất ham đọc và xem những phim truyện trinh thám,
đoán trúng ai là hung phạm thì lấy làm thích thú. Viết nghiên
cứu cũng tương tự : khi giải quyết được một nghi vấn
thì có phần còn hứng thú hơn nữa. Những nghi vấn đầu
tiên do loạt ảnh của Salles đem lại cho tôi. Thoạt đầu
tôi khám phá ra cái ảnh mà Salles chú là "Giám sát Thân Trọng
Koái" thì Trần văn Giáp lại chú là "Phó Chủ khảo Nguyễn
Gia Thoại", song cả hai đều đã mất, biết hỏi ai ? Tôi bàn
với Daney và chúng tôi đồng ý là Trần văn Giáp tất nhiên
hiểu biết về Khoa cử hơn Salles, Daney còn yêu cầu tôi sửa
hộ chú thích của Salles theo Trần văn Giáp. Tôi phóng bút
sửa ngay, còn lấy làm hãnh diện đã giúp cho người Pháp
chỉnh lại đúng sự thật, sau mới biết là mình thiếu kinh
nghiệm, quá hấp tấp.
Như
tôi đã kể trong "Lối Xưa Xe Ngựa...", tôi nghĩ vấn
đề Thân Trọng Koái / Nguyễn Gia Thoại có thể giải quyết
bằng cách tìm thành phần Khảo quan trong Quốc triều Hương
Khoa Lục của Cao Xuân Dục, nhưng Hương Khoa Lục lại
không chép tên các Giám sát, ngược lại, cho biết Cao Xuân
Dục là Chủ khảo khoa 1894 chứ không phải Chủ kháo khoa 1897
như ảnh của Salles ghi chứng. Ảnh cũng cho thấy khoa Cao Xuân
Dục làm Chủ khảo thì Paul Doumer có đến chứng kiến lễ
Xướng danh. Nhờ tình cờ đọc Hồi Ký của Paul Doumer
mới biết Doumer chỉ sang làm Toàn quyền từ 1897, tức là
khoa 1894 Doumer còn ở Pháp, Hương Khoa Lục đã chép nhầm.
Có
lẽ Trần văn Giáp cũng nhận thấy chỗ không ổn giữa
Hương
Khoa Lục
và Salles nên mới chú thích loạt ảnh của Salles
kiểu "nước đôi" : "Kỷ niệm thi Nam khoa, Thành-thái
Giáp-Ngọ
và Ðinh-Dậu ". Chú thích như thế tỏ ra tác giả
thận trọng, chưa giải quyết được thì tồn nghi, nhưng không
ổn ở chỗ mỗi khoa người ta đề cử một ban Giám khảo
mới, không thể nào cùng một ban Giảm khảo lại được cử
đi chấm hai khoa thi liên tiếp cùng một trường.
Vấn
đề ảnh Giám sát Thân Trọng Koái hay Phó Chủ khảo Nguyễn
Gia Thoại rồi cũng được giải quyết khi tôi giở ảnh của
Salles ra ngắm lại, thấy Thân Trọng Koái trẻ và không có
râu, trong khi Phó Chủ khảo là người ngồi cạnh biển Phụng
Chỉ trong ảnh Tân khoa chào Khảo quan, và là người ngồi
cạnh Chủ khảo Cao Xuân Dục trong ảnh chụp toàn ban Giám
khảo, lại là một người đã có tuổi và để râu, như vậy
là Trần văn Giáp chú thích nhầm, người trẻ tuổi và không
râu không thể là Phó Chủ khảo Nguyễn Gia Thoại.
Vụ
Thân Trọng Koái / Nguyễn gia Thoại dẫn tôi chú ý đến cái
biển Phụng Chỉ viết một cách kỳ quặc : một chữ
lớn ở trên, một chữ nhỏ ở dưới, nép sang bên phải.
Tôi không biết chữ nho, nhờ mẹ tôi đọc hộ. Mẹ tôi đọc
là Phụng chỉ,
tôi hỏi tại sao biển còn thừa chỗ
mà lại viết chữ dưới nhỏ và lệch sang một bên, trông
trống chếnh, không cân đối, mẹ tôi lắc đầu không biết.
Tôi vẫn yên trí chữ trên là
Phụng,
chữ dưới là
Chỉ
cho
đến khoảng bẩy năm sau, khi soạn quyển "Lối Xưa Xe Ngựa...",
tôi đem tự vị ra tra mới rõ chữ trên là
Chỉ, chữ
dưới là Phụng. Tôi lấy làm lạ sao lại đọc chữ
dưới trước chữ trên. Lúc ấy mẹ tôi đã mất nên không
hỏi được, sau mới nghĩ ra chữ nho đọc từ phải sang trái,
nhưng cũng chưa giải quyết được tại sao có chữ to chữ
nhỏ, chữ đọc sau lại ở trên, chữ đọc trước ở dưới.
Tôi đã biết lệ luật trường quy nhưng phải một thời gian
sau mới tình cờ "giác ngộ", đem ráp hai chuyện làm một và
hiểu rằng cái biển không làm gì khác hơn là áp dụng luật
trường quy : chữ Phụng trỏ vào ông quan nên phải viết
nhỏ lại, chữ Chỉ trỏ vào công việc làm của vua
làm nên phải đài lên cao một bực. Sở dĩ mẹ tôi
không hiểu là vì thời xưa phụ nữ không được đi thi nên
mẹ tôi không học đến luật trường quy. "Giác ngộ" rồi,
tôi mừng tưởng còn hơn bắt được vàng !
Ngoài
những thích thú khi giải quyết được một vấn đề, nghiên
cứu còn dậy tôi hai bài học : dè dặt và kiên nhẫn. Phải
dè dặt vì dù thận trọng đến đâu cũng không sao tránh khỏi
sai lầm. Kinh nghiệm cho biết có những điều thoạt nghe tưởng
không có gì đáng nghi ngờ, như Nguyễn Công Trứ đỗ Tiến-sĩ,
lại hóa ra sai, Nguyễn Công Trứ chỉ đỗ Giải-nguyên, tức
đỗ đầu thi Hương.
Khi
viết về Lê văn Duyệt thì trong số những sách tôi đọc
chỉ có một quyển viết là "Lê văn Duyệt đã giúp vua đánh
Trịnh, dẹp Tây sơn". Tôi lấy làm "đắc chí" đã tìm thấy
một chi tiết ít người biết, chép ngay mà không kiểm lại.
Sách in ra, tôi nhận được thư của một độc giả viết
:"Lê văn Duyệt mà muốn đánh Trịnh thì phải vỗ đùi nhẩy
qua đầu Nguyễn Huệ". Tôi sửng sốt, vì yên trí Lê văn Duyệt
có đánh nhau với Hoàng Ngũ Phúc, sau tính lại thì thời Hoàng
Ngũ Phúc Nam chinh Lê văn Duyệt, cũng như Nguyễn Ánh, chỉ
mới khoảng mười tuổi, chưa thể cầm quân đi đánh trận.
Thấy người viết thư là người duy nhất chú ý đến tiểu
tiết này lại họ Trịnh, tôi hỏi có phải dòng dõi chúa
Trịnh không, quả nhiên đúng.
Bài
học thứ hai là để giải quyết một nghi vấn thì phải kiên
nhẫn đọc thật nhiều - có khi đọc cả tháng không tìm ra
cái muốn tìm mà lại ra cái không định tìm- và kiểm tra
thật kỹ. Như tôi đã viết trong bài "HỒ XUÂN HƯƠNG - "Rút
nhầm tơ duyên...", ai cũng biết Nguyễn Du đỗ tam trường,
nhưng là thi Hương hay thi Hội, thi ở Thăng-long hay ở Sơn-nam,
thi năm 17, 18 hay 19 tuổi thì không ai biết đích xác. Theo tôi,
thi Hương, như tên đã nói rõ, là thi ở quê hương mình.
Nguyễn Du quê ở Nghệ-tĩnh thì phải thi ở trường Nghệ
như người cháu năm đời là Nguyễn Mai, đã đỗ Cử-nhân
khoa 1900 tại trường Nghệ. Thăng-long chỉ là nơi Nguyễn Du
sinh trưởng, Nguyễn Du chỉ có quyền xin phụ thí ở Thăng-long
nếu cha
đang làm quan ở đấy, nhưng ai cũng biết Nguyễn
Du mồ côi cha từ mười tuổi. Còn Sơn-nam là quê vợ thì
Nguyễn Du không có lý do gì để được thi ở Sơn-nam cả.
Nhiều
người như GS Hoàng Xuân Hãn khẳng định là Nguyễn Du đỗ
Sinh-đồ, tức đỗ tam trường thi Hương, có lẽ vì nghĩ Nguyễn
Du chân trắng tất phải bắt đầu bằng thi Hương. Sự thực,
theo tôi, Nguyễn Du có cha làm quan to nên được hưởng lệ
tập ấm, miễn thi Hương, chỉ cần đỗ một kỳ khảo hạch
là có quyền thi Hội, và vì đỗ tam trường thi Hội không
có tên gọi riêng như đỗ tam trường thi Hương (gọi là Sinh-đồ
thời Lê, Tú-tài thời Nguyễn) nên người ta mới chép lửng
lơ là "đỗ tam trường". Dĩ nhiên thi Hội là phải thi ở
kinh đô chứ không thể thi ở Sơn-nam.
Theo
Khoa
Mục Chí
của Phan Huy Chú thì Thăng-long chỉ tổ chức thi
Hội vào những năm :
1781
khi Nguyễn Du được 17 tuổi ta ;
1785
khi Nguyễn Du đã rời Thăng-long lên Thái-nguyên.
Còn
năm 1783, Nguyễn Du 19 tuổi, thì không có khoa nào cả. Cho nên
tôi kết luận rằng : Nguyễn Du chỉ có thể thi Hội ở
Thăng-long, năm 1781,17 tuổi ta.
Tuy
nhiên, đọc nhiều cũng chưa đủ, thành công một phần không
nhỏ còn nhờ ở may rủi, nếu đọc không đúng lúc cần thì
có đọc cũng như không. Còn nhớ khi mới bắt đầu tìm tài
liệu về Khoa cử có người cho tôi mượn bộ
Bóng Nước
Hồ Gươm
của Chu Thiên, lúc ấy tôi chỉ chú tâm tìm hiểu
về Khoa cử, ngoài ra đọc lướt qua. Năm 1996, đọc tới đoạn
Toàn quyền Pierre Pasquier kể chuyện năm 1898 ông ta cùng viên
Công sứ ở "Cau Do" đã chứng kiến một quang cảnh lạ lùng
: Dân chúng võng lọng khiêng trả nhà nước một ông quan huyện
vì ông này không do Khoa mục xuất thân mà do người Pháp cất
nhắc (vì đã có công cộng tác đắc lực với chính phủ
Bảo hộ). Pasquier viết tiếng Pháp nên "Cau Do" không có dấu,
tôi tự hỏi "Cau Do" là gì, tìm mãi trong các sách địa dư
cũng không ra. Ðầu năm 2000, mua được bộ Bóng Nước Hồ
Gươm, đọc lại, đến gần cuối mới thấy Chu Thiên đã
giảng rành mạch "Cầu Ðơ" là tên của Doumer đặt cho Hà-nội,
lần đọc trước tôi không lưu ý đến chi tiết này.
Không
phải lúc nào tôi cũng may mắn giải quyết được như trên.
Khi viết chương "Ðề mục" của
Thi Hương, tôi trích
J. Boissière, chép một đề mục khoa 1894 :"En hiver, on creusa
la rivière de Thu", tôi dịch là "Về mùa đông, người ta khơi
con sông Thu
" nhưng chữ
Thu J. Boissière viết không
có dấu nên tôi không hiểu là sông Thu, sông Thù, sông Thú,
sông Thủ, sông Thư vv. ? Tôi đọc lại Ðông Chu Liệt Quốc,
Trung Quốc Sử Cương, Tứ Thư, Ngũ Kinh -trừ Kinh Lễ
và
Kinh Xuân Thu chưa mua được- cũng không tìm ra. Một
người bạn cho biết nước Lỗ có con sông Thù, Khổng tử
thường ra đấy giảng đạo, nhưng chi tiết này chẳng ăn
nhập gì với đề mục vì trong một bài làm mà J. Boissière
tả là được các Khảo quan khuyên chằng chịt xanh đỏ khiến
người ta có cảm tưởng như đứng trước một vườn hoa
xuân, có câu :"Ðúng là về mùa đông, vua nước Lỗ, thiếu
suy xét, đã cho khơi con sông Thu để bảo vệ kinh thành", rõ
ràng đầu đề không nói về đạo Khổng mà nói về vấn
đề bảo vệ nước. Giữa năm 2000 tôi mới mua được quyển
Kinh
Lễ, trong có đoạn nói tới sông Thú,
nhưng phần
chú thích lại chép là Thù. Tôi kết luận chắc tên
con sông là
Thù
nhưng vẫn chưa tìm ra điển tích.
Những
sách nòng cốt về Khoa cử (Lịch Triều Hiến Chương - Khoa
Mục Chí
của Phan Huy Chú hay Quốc triều Hương khoa lục
và Ðăng khoa lục của Cao Xuân Dục) viết tỉ mỉ về
số người đỗ, song lại sơ sài về các đề mục vv. Ngoài
ra không phải là không có những chỗ sai lầm hoặc thiếu
minh bạch. Thí dụ : khi Phan Huy Chú viết là "thi Cử-nhân"
thì phải hiểu là "thi những người đã đỗ Cử-nhân" tức
thi Hội, chứ không nên hiểu theo ngày nay là "thi để đỗ
Cử-nhân".
Không
những thế, Phan Huy Chú chỉ chép về Khoa cử từ nhà Lê về
trước, Cao Xuân Dục chỉ chép Khoa cử thời nhà Nguyễn, phải
đợi đến Dương Quảng Hàm, Trần văn Giáp, Tuyết Huy vv.
mới thấy những bài viết bao quát đầy đủ từ nhà Lý khai
khoa đến nhà Nguyễn bãi Khoa cử, nhưng lại là những bài
chỉ gồm mấy chục trang, quá sơ lược. Quyển Khoa cử
và Giáo dục Việt-nam
của Nguyễn Q. Thắng tuy viết đứng
đắn nhưng vẫn khái quát.
Ðể
có một quyển sách về Khoa cử tương đối đầy đủ tôi
cũng viết từ thời nhà Lý đến nhà Nguyễn, kèm theo tranh
ảnh minh họa. Như trên đã nói, tôi khởi sự từ năm 1985,
đến năm 1989 thì viết xong quyển Khoa cử loại phổ thông.
Năm 1997 tôi đem ra sửa lại, viết tỉ mỉ hơn, do đó nhận
ra có một số vấn đề mà khi viết loại phổ thông tôi không
thấy và các bậc đi trước cũng không đề cập đến. Thí
dụ ngày nay có ít nhất là năm người viết rằng thời xưa
đi thi chỉ học Bắc sử (sử Trung quốc) còn Nam sử (sử
Việt-nam) phải đợi người Pháp sang cải cách Khoa cử (1909)
mới đưa vào chương trình. Tôi rất lấy làm ngờ vì trong
non một nghìn năm tự trị ta dùng Khoa củ kén người ra cầm
quyền chính, ngay từ đầu đã biết thi văn sách hỏi về
thời vụ nước Nam, thế mà trong non một nghìn năm ấy lại
không có một ai nghĩ đến chuyện đưa Nam sử vào chương
trình học thi hay sao ? Lý thì như vậy nhưng phải có bằng
chứng. Tìm cả tháng trời trong các đề mục thi không thấy,
sau phải chuyển sang tìm trong chương trình học thi mới được
Dương Quảng Hàm cho biết trong số các sách học v" lòng có
quyển Sơ Học Vấn Tân
dành gần một phần ba dậy Nam
sử, nhưng lại không nói sách viết từ thời nào và ai là
tác giả. Tình cờ ít lâu sau đọc
Văn Ðàn Bảo Giám
mới hay trong số những tác phẩm của Trương Vĩnh Ký có Sơ
Học Vấn Tân nhưng cũng không có thêm chi tiết nào khác.
Phải giở Sương mù trên tác phẩm Trương Vĩnh Ký
của
Bằng Giang mới biết năm 1877 T.V. Ký đã dịch và in Sơ
Học Vấn Tân đích xác vào năm 1884, tức năm ký Ðiều
ước Giáp Thân (Patenôtre) công nhận cuộc Bảo Hộ của người
Pháp. Rõ ràng Nam sử đã được đem dậy ấu học từ trước
khi Pháp đô hộ ta. Sau này đọc lại Khoa Mục Chí
tôi
mới thấy đoạn Phan Huy Chú trích bản khải của Ngô Thì
Sĩ gửi chúa Trịnh Sâm có câu : "Học trò làm văn chỉ
vụ ý quan trường (...) về quốc sử và thời vụ chỉ
biết qua loa, trả lời cẩu thả...". Hiển nhiên, it ra là
từ thời Lê Trung Hưng, quốc sử đã có trong chương trình
đi thi.
Sang
thời Nguyễn,
Thực lục chép :"Năm Minh-Mệnh 18 (1838),
Ngự sử Nguyễn văn Ðạt dâng sớ xin cho các đề thi lấy
ở Kinh Truyện và
Nam sử làm phần chính, Bắc sử làm
phụ. Vua truyền cho bộ Lễ bàn xét. Bộ Lễ tâu xin cho sửa
lại những bộ sử cũ làm thành "Lịch Ðại Nam Việt Sử
Ký" để dùng trong việc thi cử ". Bằng chứng rành
rành là không phải đợi người Pháp sang Bảo hộ ông cha
ta mới biết đưa Nam sử vào chương trình học thi.
Có
những nghi vấn tôi mất nhiều năm mới giải quyết được,
vì thế, để tránh cho người đi sau đ" mất thì giờ tìm
kiếm những điều tôi đã tìm ra, tôi quyết định gửi bài
đăng báo.
Ðối
với những nghi vấn chưa giải quyết được một cách ổn
thỏa như "giấy trung chỉ", "biếm một tư" là gì, tôi đều
hỏi người chung quanh nhưng thường được trả lời đại
khái :"Chị hỏi toàn những câu hóc búa !" tôi đành chép lại
nguyên văn để tồn nghi.
Khi
sửa lại quyển Khoa cử (1997), tôi tính chỉ cần lấy sách
ra điền thêm những chi tiết tôi đã thu thập được trong
bấy lâu là xong. Sự thật, điền thêm những chi tiết mới
thì dễ, nhưng điền xong đọc lại thấy như cái áo vá, rời
rạc. Thế là tôi đành ngồi viết lại từ đầu, song những
sách đọc từ hơn mười năm trước nay quên gần hết, phải
đọc lại ! Vì có quá nhiều tư liệu, mặc dầu đã bỏ phần
Pháp ngữ, tôi vẫn phải san sách thành haì quyển :
-
Tập Thượng dành cho thời kỳ "Dùi mài kinh sử" và "Thi Hương",
kể như đã viết xong, gồm hơn 200 trang khổ to (21x29,7) và
khoảng 80 cái vừa tranh vừa ảnh ;
-
Tập Hạ gồm "Thi Hội -Thi Ðình" và "Phụ lục", dự tính
hoàn tất trong ba năm nữa.
Ngay
từ khi khai thác các tài liệu của người Việt tôi cũng đồng
thời tìm đọc những sách báo của người Pháp viết về
Khoa cử. Khi Pháp chiếm được nước ta rồi họ liền tìm
cách củng cố chủ quyền, tìm hiểu văn hóa người bản xứ
và dĩ nhiên họ đặc biệt lưu ý đến Khoa cử là chỗ đào
tạo ra vua quan là những người nắm giữ vận mệnh nước
Nam. Họ đã quan sát Khoa cử với cặp mắt tò mò, mới lạ.
Những bài tường thuật của họ có nhiều chi tiết mà sách
sử của ta không mấy lưu ý, chẳng hạn ghi rõ ngày khai khoa,
ngày bế mạc (âm lịch và dương lịch), số người dự thi,
số người đỗ mỗi kỳ, đề mục vv. Nếu đem phối hợp
với những chi tiết của người mình chỉ chú trọng đến
số người đỗ và bản thân người đỗ vv. thì ta có thể
có một cái nhìn tương đối khá chính xác và đầy đủ về
Khoa cử cuối thời nhà Nguyễn.
Tuy
người Pháp chép ghi tỉ mỉ nhiều chi tiết đáng tin cậy,
song khi sử dụng tài liệu của họ chúng ta vẫn phải dè
dặt vì văn hóa khác nhau, dễ có chỗ hiểu nhầm. Bác sĩ
Hocquard kể năm 1892 có đến thăm trường thi Hà-nội sau khi
bế mạc và thấy tận mắt những mảnh giấy niêm phong phòng
thi của các Thí sinh. Hocquard không thể hiểu rằng người
ta lại có thể niêm phong phòng để giam các Khảo quan. Ðiều
đáng tiếc là vì Hocquard vìết sai nên giắt dây cho những
người Pháp đi sau ông cũng nhầm theo : P. Doumer chép theo Hocquard,
rồi đến lượt Daney lại chép theo Doumer vv.
Không
những văn hóa khác nhau nên có chỗ hiểu lầm, tôi cho đôi
khi người Pháp còn xuyên tạc sự thật để tự bênh vực.
Thí dụ Doumer viết rằng sở dĩ phong trào Văn thân bùng nổ
mạnh là vì các nhà nho đi thi hỏng nên bất mãn với chính
quyền, Doumer tỏ ra không đếm kể đến tinh thần bất khuất
và bất vụ tư lợi của các nho gia chân chính.
Trên
đây tôi chỉ sơ lược một số khó khăn tôi đã gập trong
giai đoạn đầu tức giai đoạn tìm tài liệu và giải quyết
những nghi vấn mà bất cứ ai nghiên cứu cũng gập. Giai đoạn
sau chắc là những khó khăn của riêng tôi : Sang Pháp từ 1952,
tôi vẫn nói và viết tiếng Việt trôi chẩy nên không ngờ
mình có thể gập khó khăn khi viết sách. Quyển Métisse
blanche của Kim Lefèvre tôi loay hoay mãi rồi dịch
loanh quanh là
Ðứa con gái lai bạch chủng, biết là lê
thê, không gọn, nhưng không tài nào nghĩ ra hai chữ Ðầm
lai ! Hóa ra tôi chỉ không quên những tiếng thông dụng
hàng ngày, đến khi cần tìm chữ thích hợp mới thấy tìm
không ra. Ðể khỏi đứt mạch tư tưởng, tôi thường tạm
thời chêm tiếng Pháp hay tiếng Anh, sau đó mới lấy tự vị
tra để dịch sang tiếng Việt. Song tự vị thường không đủ
chữ, tôi phải đọc lung tung, hễ gập một chữ diễn tả
đúng ý muốn là ghi ngay lên giấy, thành ra trên bàn học,
đầu giường... chỗ nào cũng có một tờ giấy chi chít những
chữ chẳng ăn nhập gì với nhau, chỉ có tôi mới biết chữ
nào dùng để sửa ở bài nào, đoạn nào. Sửa xong, đọc
lại thấy không còn là thứ văn dịch ngô nghê nữa tôi mới
gửi bài đi. Lúc đầu tôi giấu kín không cho ai xem những
tờ giấy chép chữ đó nhưng có một lần sơ ý để một
người trông thấy nhặt lên tò mò đọc rồi ngẩn người
ra, tôi giật lại không kịp !
Có
người phỏng vấn hỏi tôi tại sao sống ở Pháp lâu năm,
vào thời buổi này thiếu gì chuyện để viết mà cứ viết
đi viết lại mãi một đề tài Khoa cử ? Như trên đã nói,
tôi chọn đề tài Khoa cử thoạt đầu chỉ vì tình cờ được
trông thấy loạt ảnh của Salles, sau đó vì cần chú thích
ảnh tôi phải đọc sách và khám phá ra sách sử của ta viết
không giống nhau, cần phải tìm xem ai nói đúng, rồi nhờ
tìm ra được những bằng chứng để giải quyết một số
nghi vấn, tôi thấy vui thích với công việc mình làm. Ấy
là chưa kể nhờ đọc sách tôi đã học hỏi được nhiều,
mở rộng kiến thức, sửa được những ý nghĩ sai lầm của
mình : Khoa cử không phải chỉ thi thuần văn chương (concours
littéraires) mà kỳ thi văn sách hỏi thuật trị nước mới
là kỳ thi trọng yếu. Có tìm hiểu Ðạo Nho tôi mới biết
rằng vua quan không phải chỉ là những người ngồi không
hưởng thụ, nắm quyền uy vv. mà họ đều phải học bổn
phận và có trọng trách. Bảo Ðại khi sang Pháp du học cũng
có một ông quan theo sang để kèm dậy bổn phận làm vua theo
đạo Nho. Dĩ nhiên không phải vua quan nào cũng thực hành triệt
để những điều mình học, song cũng không phải họ ở ngôi
cao chỉ nhờ vào chế độ "cha truyền con nối".
Một
lý do cũng rất chính đáng để tìm hiểu Khoa cử là vì Khoa
cử liên quan mật thiết đến vận mệnh của nước Nam. Trong
non một nghìn năm tự trị ta đều đùng Khoa cử để kén
người ra cầm quyền chính, đều hỏi về thuật trị nước
của Nho giáo, dựa trên trật tự xã hội, giáo dục và đức
độ. Khoa cử và đạo Nho đã đào tạo ra những ông vua tuy
không tránh khỏi những sai lầm nhưng đã cố gắng làm tròn
nhiệm vụ, những ông quan có công giữ nước, trị dân, giúp
vun trồng những đức tính tốt của người dân, biết phân
biệt phải trái, biết tự trọng. Mặc dầu người Việt ngày
nay không mấy ai còn biết đến đạo Nho hay Khoa cử là gì
nữa, song tính hiếu học và nếp sống đạo đức đã in sâu
vào tâm hồn, cốt tủy chúng ta. Tôi nhận thấy người Pháp
quanh tôi thường tỏ ra trọng người Việt, không những vì
những thành quả ở mặt trí thức mà còn ở phong cách. Riêng
đối với nước Việt, phần đông người Pháp chỉ biết
trước là thuộc địa của họ và không thiếu gì người
yên trí Pháp đã sang khai hóa cho ta. Nhờ hiểu biết rõ Khoa
cử, tôi có thể cho họ thấy rằng Việt-nam đã có một tổ
chức xã hội có quy củ từ lâu, đặc biệt đã biết đùng
Khoa cử từ thế kỷ thứ XI trong khi Pháp chỉ biết dùng thi
cử để kén người từ thế kỷ XIX.
Khoa
cử không phải chỉ là những kỳ thi văn chương thơ phú vô
bổ, không phải chỉ đào tạo ra hạng tham quan ô lại, vua
chúa chuyên chế, lộng hành. Ðạo Nho đã cũ từ mấy nghìn
năm song đến nay vẫn có chỗ đắc dụng như vấn đề giáo
dân. Người Tây Âu trọng tự do cá nhân, thả lỏng con em
quá nên ngày nay thiếu niên du đãng và bạo hành ngày một
nhiều và nước Pháp bắt đầu thấy cần phải đem chương
trình giáo dục công dân vào chốn học đường để trẻ em
hiểu rằng sống trong xã hội chúng cũng có bổn phận chứ
không phải chỉ có quyền đòi hỏi mà thôi. Mấy năm gần
đây, nước Pháp "tiến bộ", cho những người đã trót gây
tội lỗi được phép lấy công chuộc tội vv. song điều này
không có gì mới lạ đối với xã hội Việt-nam xưa.
Khoa
cử quan trọng đối với nước ta như thế song ngày nay phần
đông chúng ta chỉ hiểu Khoa cử một cách lờ mờ, muốn tìm
một quyển sách viết tương đối cặn kẽ về Khoa cử lại
không có. Trước kia tôi có ý định thu vào một quyển tất
cả những văn thơ liên quan đến Khoa cử và tất cả những
sách báo viết về Khoa cử nhưng nay xét ra khó lòng thực hiện
được.
Ðiều
mong ước của tôi hiện thời là hai quyển Thi Hương
và
"Lối
Xưa Xe Ngựa..." tập 2 sẽ ra mắt độc giả trong năm 2001,
và quyển "Thi Hội -Thi Ðình" hoàn thành được trong
vòng ba năm nữa.

markdown:
|
|Chim
Việt Cành Nam
[
|
|
|
|Từ
nhỏ tôi vẫn thích viết lách nhưng yên trí nếu không làm
thơ thì cũng viết truyện ngắn, truyện dài, không bao giờ
ngờ rằng một ngày kia mình lại có thể "say mê" đi vào con
đường "khô khan" là nghiên cứu, biên khảo.
Tôi
bước chân vào ngành biên khảo một cách rất tình cờ : Như
đã nói trong "
Nhìn
quang cảnh sĩ tử nhập trường cắp lều chiếu nhẹ thênh
thênh, tôi liên tưởng đến đoạn Ngô Tất Tố tả trong
Tôi
để ra một năm đi thăm các kho ảnh ở Paris mới biết là
trừ Salles ra còn thì lác đác đó đây chỉ có vài cái chụp
Khảo quan hoặc trường thi với các dẫy lều Thí sinh. Charles
Daney cho biết Thư Viện Quốc Gia có hai cái. Tôi đi năm lần
bẩy lượt cũng không ai biết ảnh nằm đâu, phải quay lại
hỏi Daney lần nữa. Cuối cùng, vẫn không tìm ra, họ đành
dẫn tôi đi thang máy xuống cả chục từng hầm như vào
Khi đã đi lùng hết các kho ảnh ở Paris, tôi định bụng sẽ cho ra một quyển sách loại phổ thông mà chủ lực là tranh ảnh kèm theo thơ văn liên quan đến thi cử, còn phần chú thích của tôi sẽ rất khiêm tốn, tôi tự biết mình không phải "nhà nghiên cứu" và định bụng viết xong quyển này là sẽ ngừng. Mục đích của tôi chỉ để giới thiệu loạt ảnh Khoa cử và văn hóa Việt-nam cho Việt kiều -những người vì hoàn cảnh nên có lẽ biết nhiều về văn hóa nước người hơn văn hóa nước mình- và những người ngoại quốc muốn tìm hiểu sơ qua về văn hóa Việt-nam. Tôi còn có ý muốn giúp Việt kiều thế hệ thứ hai (không thông thạo tiếng mẹ đẻ) cùng những người ngoại quốc đang học tiếng Việt và những người Việt đang học tiếng Pháp, nên viết loại song ngữ Việt-Pháp, dịch khá công phu để họ có thể đối chiếu mà trau giồi thêm Pháp ngữ hay Việt ngữ. Quyển này viết xong từ năm 1989 nhưng tạm thời xếp trong ngăn kéo vì không có thì giờ tìm nhà xuất bản.
Săn ảnh tuy mất công nhưng không thấm vào đâu với việc chú thích mà lúc đầu tôi tưởng dễ dàng, bắt tay vào mới nhận ra sách sử của ta mỗi người chép một phách, biết tin ai ? Thí dụ Ngô Tất Tố tả cảnh vinh quy thì cho cờ biển đi trước, nhưng Chu Thiên lại viết là kèn trống dẫn đầu. Có người gửi cho tôi một tờ báo của các phụ lão ở Mỹ, thấy có cụ tuyên bố đã từng chứng kiến tới ba đám rước vinh quy, tôi mừng quá, cậy cục xin địa chỉ, một năm sau mới được, hóa ra tác giả sống ngay vùng Paris như tôi ! Tôi đã gập và đặt câu hỏi trong đám rước vinh quy cái gì đi trước thì cụ lắc đầu :"Không nhớ được. Lúc ấy tôi mới có 8 tuổi". Tôi gặng :"Nhưng cụ nói đã chứng kiến tới ba đám vinh quy, vậy thì hai đám kia thế nào ?". Cụ vẫn lắc :"Lại càng khó nhớ vì một lần tôi chỉ có 3 tuổi, còn lần kia mới được 8 tháng, vú em còn ẵm ngửa trên tay" !
Có người bạn sau khi đọc bài :"Ai là chủ khảo trường Hà-nam khoa Ðinh-Dậu ?" bảo tôi :"Ðọc chị như đọc Agatha Christie". Tôi biết bạn tán dương cho vui, nhưng có một nhận xét đúng : quả tôi rất ham đọc và xem những phim truyện trinh thám, đoán trúng ai là hung phạm thì lấy làm thích thú. Viết nghiên cứu cũng tương tự : khi giải quyết được một nghi vấn thì có phần còn hứng thú hơn nữa. Những nghi vấn đầu tiên do loạt ảnh của Salles đem lại cho tôi. Thoạt đầu tôi khám phá ra cái ảnh mà Salles chú là "Giám sát Thân Trọng Koái" thì Trần văn Giáp lại chú là "Phó Chủ khảo Nguyễn Gia Thoại", song cả hai đều đã mất, biết hỏi ai ? Tôi bàn với Daney và chúng tôi đồng ý là Trần văn Giáp tất nhiên hiểu biết về Khoa cử hơn Salles, Daney còn yêu cầu tôi sửa hộ chú thích của Salles theo Trần văn Giáp. Tôi phóng bút sửa ngay, còn lấy làm hãnh diện đã giúp cho người Pháp chỉnh lại đúng sự thật, sau mới biết là mình thiếu kinh nghiệm, quá hấp tấp.
Như
tôi đã kể trong "
Có
lẽ Trần văn Giáp cũng nhận thấy chỗ không ổn giữa
. Chú thích như thế tỏ ra tác giả
thận trọng, chưa giải quyết được thì tồn nghi, nhưng không
ổn ở chỗ mỗi khoa người ta đề cử một ban Giám khảo
mới, không thể nào cùng một ban Giảm khảo lại được cử
đi chấm hai khoa thi liên tiếp cùng một trường.
Vấn
đề ảnh Giám sát Thân Trọng Koái hay Phó Chủ khảo Nguyễn
Gia Thoại rồi cũng được giải quyết khi tôi giở ảnh của
Salles ra ngắm lại, thấy Thân Trọng Koái trẻ và không có
râu, trong khi Phó Chủ khảo là người ngồi cạnh biển
Vụ
Thân Trọng Koái / Nguyễn gia Thoại dẫn tôi chú ý đến cái
biển
Ngoài những thích thú khi giải quyết được một vấn đề, nghiên cứu còn dậy tôi hai bài học : dè dặt và kiên nhẫn. Phải dè dặt vì dù thận trọng đến đâu cũng không sao tránh khỏi sai lầm. Kinh nghiệm cho biết có những điều thoạt nghe tưởng không có gì đáng nghi ngờ, như Nguyễn Công Trứ đỗ Tiến-sĩ, lại hóa ra sai, Nguyễn Công Trứ chỉ đỗ Giải-nguyên, tức đỗ đầu thi Hương.
Khi viết về Lê văn Duyệt thì trong số những sách tôi đọc chỉ có một quyển viết là "Lê văn Duyệt đã giúp vua đánh Trịnh, dẹp Tây sơn". Tôi lấy làm "đắc chí" đã tìm thấy một chi tiết ít người biết, chép ngay mà không kiểm lại. Sách in ra, tôi nhận được thư của một độc giả viết :"Lê văn Duyệt mà muốn đánh Trịnh thì phải vỗ đùi nhẩy qua đầu Nguyễn Huệ". Tôi sửng sốt, vì yên trí Lê văn Duyệt có đánh nhau với Hoàng Ngũ Phúc, sau tính lại thì thời Hoàng Ngũ Phúc Nam chinh Lê văn Duyệt, cũng như Nguyễn Ánh, chỉ mới khoảng mười tuổi, chưa thể cầm quân đi đánh trận. Thấy người viết thư là người duy nhất chú ý đến tiểu tiết này lại họ Trịnh, tôi hỏi có phải dòng dõi chúa Trịnh không, quả nhiên đúng.
Bài
học thứ hai là để giải quyết một nghi vấn thì phải kiên
nhẫn đọc thật nhiều - có khi đọc cả tháng không tìm ra
cái muốn tìm mà lại ra cái không định tìm- và kiểm tra
thật kỹ. Như tôi đã viết trong bài "HỒ XUÂN HƯƠNG - "Rút
nhầm tơ duyên...", ai cũng biết Nguyễn Du đỗ tam trường,
nhưng là thi Hương hay thi Hội, thi ở Thăng-long hay ở Sơn-nam,
thi năm 17, 18 hay 19 tuổi thì không ai biết đích xác. Theo tôi,
thi Hương, như tên đã nói rõ, là thi ở
Nhiều người như GS Hoàng Xuân Hãn khẳng định là Nguyễn Du đỗ Sinh-đồ, tức đỗ tam trường thi Hương, có lẽ vì nghĩ Nguyễn Du chân trắng tất phải bắt đầu bằng thi Hương. Sự thực, theo tôi, Nguyễn Du có cha làm quan to nên được hưởng lệ tập ấm, miễn thi Hương, chỉ cần đỗ một kỳ khảo hạch là có quyền thi Hội, và vì đỗ tam trường thi Hội không có tên gọi riêng như đỗ tam trường thi Hương (gọi là Sinh-đồ thời Lê, Tú-tài thời Nguyễn) nên người ta mới chép lửng lơ là "đỗ tam trường". Dĩ nhiên thi Hội là phải thi ở kinh đô chứ không thể thi ở Sơn-nam.
Theo
1781 khi Nguyễn Du được 17 tuổi ta ;
1785 khi Nguyễn Du đã rời Thăng-long lên Thái-nguyên.
Còn
năm 1783, Nguyễn Du 19 tuổi, thì không có khoa nào cả. Cho nên
tôi kết luận rằng :
Tuy
nhiên, đọc nhiều cũng chưa đủ, thành công một phần không
nhỏ còn nhờ ở may rủi, nếu đọc không đúng lúc cần thì
có đọc cũng như không. Còn nhớ khi mới bắt đầu tìm tài
liệu về Khoa cử có người cho tôi mượn bộ
Không
phải lúc nào tôi cũng may mắn giải quyết được như trên.
Khi viết chương "Ðề mục" của
Những
sách nòng cốt về Khoa cử (
Không
những thế, Phan Huy Chú chỉ chép về Khoa cử từ nhà Lê về
trước, Cao Xuân Dục chỉ chép Khoa cử thời nhà Nguyễn, phải
đợi đến Dương Quảng Hàm, Trần văn Giáp, Tuyết Huy vv.
mới thấy những bài viết bao quát đầy đủ từ nhà Lý khai
khoa đến nhà Nguyễn bãi Khoa cử, nhưng lại là những bài
chỉ gồm mấy chục trang, quá sơ lược. Quyển
Ðể
có một quyển sách về Khoa cử tương đối đầy đủ tôi
cũng viết từ thời nhà Lý đến nhà Nguyễn, kèm theo tranh
ảnh minh họa. Như trên đã nói, tôi khởi sự từ năm 1985,
đến năm 1989 thì viết xong quyển Khoa cử loại phổ thông.
Năm 1997 tôi đem ra sửa lại, viết tỉ mỉ hơn, do đó nhận
ra có một số vấn đề mà khi viết loại phổ thông tôi không
thấy và các bậc đi trước cũng không đề cập đến. Thí
dụ ngày nay có ít nhất là năm người viết rằng thời xưa
đi thi chỉ học Bắc sử (sử Trung quốc) còn Nam sử (sử
Việt-nam) phải đợi người Pháp sang cải cách Khoa cử (1909)
mới đưa vào chương trình. Tôi rất lấy làm ngờ vì trong
non một nghìn năm tự trị ta dùng Khoa củ kén người ra cầm
quyền chính, ngay từ đầu đã biết thi văn sách hỏi về
thời vụ nước Nam, thế mà trong non một nghìn năm ấy lại
không có một ai nghĩ đến chuyện đưa Nam sử vào chương
trình học thi hay sao ? Lý thì như vậy nhưng phải có bằng
chứng. Tìm cả tháng trời trong các đề mục thi không thấy,
sau phải chuyển sang tìm trong chương trình học thi mới được
Dương Quảng Hàm cho biết trong số các sách học v" lòng có
quyển
Sang
thời Nguyễn,
Có những nghi vấn tôi mất nhiều năm mới giải quyết được, vì thế, để tránh cho người đi sau đ" mất thì giờ tìm kiếm những điều tôi đã tìm ra, tôi quyết định gửi bài đăng báo.
Ðối với những nghi vấn chưa giải quyết được một cách ổn thỏa như "giấy trung chỉ", "biếm một tư" là gì, tôi đều hỏi người chung quanh nhưng thường được trả lời đại khái :"Chị hỏi toàn những câu hóc búa !" tôi đành chép lại nguyên văn để tồn nghi.
Khi sửa lại quyển Khoa cử (1997), tôi tính chỉ cần lấy sách ra điền thêm những chi tiết tôi đã thu thập được trong bấy lâu là xong. Sự thật, điền thêm những chi tiết mới thì dễ, nhưng điền xong đọc lại thấy như cái áo vá, rời rạc. Thế là tôi đành ngồi viết lại từ đầu, song những sách đọc từ hơn mười năm trước nay quên gần hết, phải đọc lại ! Vì có quá nhiều tư liệu, mặc dầu đã bỏ phần Pháp ngữ, tôi vẫn phải san sách thành haì quyển :
- Tập Thượng dành cho thời kỳ "Dùi mài kinh sử" và "Thi Hương", kể như đã viết xong, gồm hơn 200 trang khổ to (21x29,7) và khoảng 80 cái vừa tranh vừa ảnh ;
- Tập Hạ gồm "Thi Hội -Thi Ðình" và "Phụ lục", dự tính hoàn tất trong ba năm nữa.
Ngay từ khi khai thác các tài liệu của người Việt tôi cũng đồng thời tìm đọc những sách báo của người Pháp viết về Khoa cử. Khi Pháp chiếm được nước ta rồi họ liền tìm cách củng cố chủ quyền, tìm hiểu văn hóa người bản xứ và dĩ nhiên họ đặc biệt lưu ý đến Khoa cử là chỗ đào tạo ra vua quan là những người nắm giữ vận mệnh nước Nam. Họ đã quan sát Khoa cử với cặp mắt tò mò, mới lạ. Những bài tường thuật của họ có nhiều chi tiết mà sách sử của ta không mấy lưu ý, chẳng hạn ghi rõ ngày khai khoa, ngày bế mạc (âm lịch và dương lịch), số người dự thi, số người đỗ mỗi kỳ, đề mục vv. Nếu đem phối hợp với những chi tiết của người mình chỉ chú trọng đến số người đỗ và bản thân người đỗ vv. thì ta có thể có một cái nhìn tương đối khá chính xác và đầy đủ về Khoa cử cuối thời nhà Nguyễn.
Tuy người Pháp chép ghi tỉ mỉ nhiều chi tiết đáng tin cậy, song khi sử dụng tài liệu của họ chúng ta vẫn phải dè dặt vì văn hóa khác nhau, dễ có chỗ hiểu nhầm. Bác sĩ Hocquard kể năm 1892 có đến thăm trường thi Hà-nội sau khi bế mạc và thấy tận mắt những mảnh giấy niêm phong phòng thi của các Thí sinh. Hocquard không thể hiểu rằng người ta lại có thể niêm phong phòng để giam các Khảo quan. Ðiều đáng tiếc là vì Hocquard vìết sai nên giắt dây cho những người Pháp đi sau ông cũng nhầm theo : P. Doumer chép theo Hocquard, rồi đến lượt Daney lại chép theo Doumer vv.
Không những văn hóa khác nhau nên có chỗ hiểu lầm, tôi cho đôi khi người Pháp còn xuyên tạc sự thật để tự bênh vực. Thí dụ Doumer viết rằng sở dĩ phong trào Văn thân bùng nổ mạnh là vì các nhà nho đi thi hỏng nên bất mãn với chính quyền, Doumer tỏ ra không đếm kể đến tinh thần bất khuất và bất vụ tư lợi của các nho gia chân chính.
Trên
đây tôi chỉ sơ lược một số khó khăn tôi đã gập trong
giai đoạn đầu tức giai đoạn tìm tài liệu và giải quyết
những nghi vấn mà bất cứ ai nghiên cứu cũng gập. Giai đoạn
sau chắc là những khó khăn của riêng tôi : Sang Pháp từ 1952,
tôi vẫn nói và viết tiếng Việt trôi chẩy nên không ngờ
mình có thể gập khó khăn khi viết sách. Quyển
Có người phỏng vấn hỏi tôi tại sao sống ở Pháp lâu năm, vào thời buổi này thiếu gì chuyện để viết mà cứ viết đi viết lại mãi một đề tài Khoa cử ? Như trên đã nói, tôi chọn đề tài Khoa cử thoạt đầu chỉ vì tình cờ được trông thấy loạt ảnh của Salles, sau đó vì cần chú thích ảnh tôi phải đọc sách và khám phá ra sách sử của ta viết không giống nhau, cần phải tìm xem ai nói đúng, rồi nhờ tìm ra được những bằng chứng để giải quyết một số nghi vấn, tôi thấy vui thích với công việc mình làm. Ấy là chưa kể nhờ đọc sách tôi đã học hỏi được nhiều, mở rộng kiến thức, sửa được những ý nghĩ sai lầm của mình : Khoa cử không phải chỉ thi thuần văn chương (concours littéraires) mà kỳ thi văn sách hỏi thuật trị nước mới là kỳ thi trọng yếu. Có tìm hiểu Ðạo Nho tôi mới biết rằng vua quan không phải chỉ là những người ngồi không hưởng thụ, nắm quyền uy vv. mà họ đều phải học bổn phận và có trọng trách. Bảo Ðại khi sang Pháp du học cũng có một ông quan theo sang để kèm dậy bổn phận làm vua theo đạo Nho. Dĩ nhiên không phải vua quan nào cũng thực hành triệt để những điều mình học, song cũng không phải họ ở ngôi cao chỉ nhờ vào chế độ "cha truyền con nối".
Một lý do cũng rất chính đáng để tìm hiểu Khoa cử là vì Khoa cử liên quan mật thiết đến vận mệnh của nước Nam. Trong non một nghìn năm tự trị ta đều đùng Khoa cử để kén người ra cầm quyền chính, đều hỏi về thuật trị nước của Nho giáo, dựa trên trật tự xã hội, giáo dục và đức độ. Khoa cử và đạo Nho đã đào tạo ra những ông vua tuy không tránh khỏi những sai lầm nhưng đã cố gắng làm tròn nhiệm vụ, những ông quan có công giữ nước, trị dân, giúp vun trồng những đức tính tốt của người dân, biết phân biệt phải trái, biết tự trọng. Mặc dầu người Việt ngày nay không mấy ai còn biết đến đạo Nho hay Khoa cử là gì nữa, song tính hiếu học và nếp sống đạo đức đã in sâu vào tâm hồn, cốt tủy chúng ta. Tôi nhận thấy người Pháp quanh tôi thường tỏ ra trọng người Việt, không những vì những thành quả ở mặt trí thức mà còn ở phong cách. Riêng đối với nước Việt, phần đông người Pháp chỉ biết trước là thuộc địa của họ và không thiếu gì người yên trí Pháp đã sang khai hóa cho ta. Nhờ hiểu biết rõ Khoa cử, tôi có thể cho họ thấy rằng Việt-nam đã có một tổ chức xã hội có quy củ từ lâu, đặc biệt đã biết đùng Khoa cử từ thế kỷ thứ XI trong khi Pháp chỉ biết dùng thi cử để kén người từ thế kỷ XIX.
Khoa cử không phải chỉ là những kỳ thi văn chương thơ phú vô bổ, không phải chỉ đào tạo ra hạng tham quan ô lại, vua chúa chuyên chế, lộng hành. Ðạo Nho đã cũ từ mấy nghìn năm song đến nay vẫn có chỗ đắc dụng như vấn đề giáo dân. Người Tây Âu trọng tự do cá nhân, thả lỏng con em quá nên ngày nay thiếu niên du đãng và bạo hành ngày một nhiều và nước Pháp bắt đầu thấy cần phải đem chương trình giáo dục công dân vào chốn học đường để trẻ em hiểu rằng sống trong xã hội chúng cũng có bổn phận chứ không phải chỉ có quyền đòi hỏi mà thôi. Mấy năm gần đây, nước Pháp "tiến bộ", cho những người đã trót gây tội lỗi được phép lấy công chuộc tội vv. song điều này không có gì mới lạ đối với xã hội Việt-nam xưa.
Khoa cử quan trọng đối với nước ta như thế song ngày nay phần đông chúng ta chỉ hiểu Khoa cử một cách lờ mờ, muốn tìm một quyển sách viết tương đối cặn kẽ về Khoa cử lại không có. Trước kia tôi có ý định thu vào một quyển tất cả những văn thơ liên quan đến Khoa cử và tất cả những sách báo viết về Khoa cử nhưng nay xét ra khó lòng thực hiện được.
Ðiều
mong ước của tôi hiện thời là hai quyển
Nguyễn thị Chân Quỳnh
Châtenay-Malabry, 11/12/2000
|
|


text: Không thể phù nhận sự quan trọng của 3G trong thời đại công nghệ hiện đại như ngày nay. Điện thoại ngày càng thông minh thì nhu cầu truy cập internet càng lớn. Thế nhưng không phải ai cũng biết cách chọn cho mình một gói cước 3G tối ưu nhất cho điện thoại của mình. Liệu gói cước mimax của viettel đã là gói 3G rẻ nhất hay chưa? Truy cập 3G viettel giá rẻ Nếu bạn là thuê bao thường, không thuộc nhóm khách hàng học sinh sinh viên hay nhận được tin nhắn mời sử dụng thửu một số gói 3G giá rẻ nào thì chắc chắn không còn gói nào rẻ hơn mimax đâu. Tuy nhiên nếu bạn không băn khoăn về tiền bạc lắm mà cần lưu lượng thì hãy thử các gói có data đi kèm khủng hơn như mimax90, hay các gói dài hạn như mimax3T, mimax12T… Thuê bao học sinh sinh viên thì lợi hơn, khi có thể đăng ký gói cước 3G viettel cho sinh viên chỉ 50k mà lưu lượng đi kèm tới 2G, cao hơn hẳn so với 600MB của gói mimax thường. Hiện tại Viettel cũng đang thử nghiệm mimax50 với ưu đãi tương tự mimaxsv tại một số tỉnh thành. Lựa chọn gói cước 3G viettel phù hợp Để chắc chắn thuê bao của mình có thể đăng ký gói 3G nào thì khách hàng viettel có thể bấm *098# bấm gọi để kiểm tra. Nhà mạng sẽ gửi về những chương trình khuyến mãi mà bạn được hưởng tại thời điểm đó. Để xem chi tiết hơn về cách đăng ký các gói cước 3G của viettel mimax sinh viên ngày tháng, hãy truy cập website simthedienthoai.net nhé! Các thông tin khuyến mãi cũng sẽ được cập nhật cho khách hàng một cách nhanh nhất và đầy đủ nhất!

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare

Connection: close

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-control: private, max-age=0


text:
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Ý kiến bạn đọc
Những tin mới hơn
Tịnh Tông Học Hội Việt Nam

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Content-Type-Options: nosniff

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: nv4c_o54A1_statistic_vi=l2qXm5ZjlWWVmQ%2C%2C; expires=Fri, 19-Jan-2018 04:10:16 GMT; Max-Age=1800; path=/; domain=.chuatanvien.com; secure; httponly

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Language: vi

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Trình duyệt của bạn đã tắt chức năng hỗ trợ JavaScript.
Website chỉ làm việc khi bạn bật nó trở lại.
Để tham khảo cách bật JavaScript, hãy click chuột
vào đây
!
Rss Feed
Giới thiệu
Giới thiệu
Chính sách chất...
Sơ đồ tổ chức
Hội đồng quản trị
Ban Tổng giám đốc
Ban Kiểm soát
Tin Tức
Tin tức ngành
Tin sản xuất kinh...
Tin Đảng bộ
Tin Công Đoàn
Tin Đoàn thanh niên
Tin đơn vị thành...
Tin hoạt động xã hội
Sản phẩm và Dịch vụ
Xây dựng cầu
Xây dựng đường
Xây dựng Cảng
Xây dựng sân bay
Xây dựng công trình...
Xây dựng Cầu,đường...
Đơn vị thành viên
Xây dựng cầu - cảng
Xây dựng đường-sân...
Xây dựng hỗn hợp,...
Sản xuất vật liệu
Khối tư vấn dịch vụ
Quản lý Đường bộ
Công ty B.O.T
Dự án
Quan hệ cổ đông
Thông báo - Công bố...
Công bố thông tin...
Quy chế - Điều lệ...
Đại hội đồng cổ đông
Liên hệ
Nội bộ
Lịch làm việc
Danh bạ điện thoại
Thi đua khen thưởng
Quy chế - công văn...
Sinh nhật CBCNV
Ảnh tư liệu
Ảnh công trình
Ảnh hoạt động
Liên hệ
VP Điện tử
Tin Tức
Quan hệ cổ đông
Thông báo - Công bố thông tin
Đăng lúc: Thứ ba - 14/03/2017 09:37 - Người đăng bài viết:
Nguyen Huy
Gửi bài viết qua email
In ra
Lưu bài viết này
Chốt danh sách cổ đông hưởng quyền họp Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 - Tổng công ty XDCTGT 1 - Công ty CP
Chi tiết xem tại đây
Nguồn tin:
Phòng Quan hệ cổ đông
Những tin mới hơn
Thông báo mời họp Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 của Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 1 - Công ty CP
(17/04/2017)
Báo cáo kết quả giao dịch cổ phiếu của của người nội bộ của Công ty đại chúng và người có liên quan của người nội bộ
(18/04/2017)
Thông báo kết quả thực hiện thoái vốn của Tổng công ty tại Công ty Cổ phần Cầu 12 - CIENCO1
(23/04/2017)
Báo cáo về thay đổi sở hữu của Cổ đông lớn
(23/04/2017)
Thông báo giao dịch cổ phiếu của người nội bộ của công ty đại chúng và người có liên quan của người nội bộ
(17/04/2017)
Phê duyệt phương án chuyển nhượng vốn (chuyển nhượng cổ phần) của Tổng công ty tại Công ty CP Cầu 12 - CIENCO1
(17/04/2017)
thông báo giao dịch cổ phiếu của người nội bộ tại công ty đại chúng
(13/04/2017)
Công bố thông tin phê duyệt phương án chuyển nhượng vốn tại công ty CP Cầu 12
(13/04/2017)
Thông báo mời họp đại hội đồng cổ đông thường niên 2016
(16/04/2017)
Thông báo kế hoạch Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 - Tổng công ty XDCTGT 1 - Công ty CP
(14/03/2017)
Những tin cũ hơn
Báo cáo tài chính riêng, Báo cáo tài chính hợp nhất và Giải trình chênh lệch Báo cáo tài chính Quý 4/2016 - Tổng công ty XDCT giao thông 1 - Công ty CP
(27/02/2017)
Quyết định số 034/QGG-TCT-TCCB-LĐ ngày 07/02/2017 của Tổng công ty XDCTGT1 - Công ty CP về việc: "Bổ nhiệm ông Lê Kế Phong giữ chức vụ Trưởng phòng Quan hệ cổ đông"
(10/02/2017)
Giấy uỷ quyền thực hiện công bố thông tin của Tổng công ty XDCT giao thông 1 - Công ty CP
(10/02/2017)
Phê duyệt phương án thoái vốn của Tổng công ty XDCT giao thông 1 - Công ty CP tại Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 1
(08/02/2017)
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty TNHH Một thành viên "Công ty TNHH Cung ứng lao động quốc tế và dịch vụ Inmasco"
(03/02/2017)
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty TNHH Một thành viên "Công ty TNHH Một thành viên Trường Trung cấp nghề công trình 1"
(03/02/2017)
Công văn số 068/TCT-QHCĐ: Báo cáo về thay đổi sở hữu của cổ đông lớn, nhà đầu tư nắm giữ từ 5% trở lên công ty đại chúng: Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội
(03/02/2017)
Công văn số 067/TCT-QHCĐ: Báo cáo về thay đổi sở hữu của cổ đông lớn, nhà đầu tư nắm giữ từ 5% trở lên công ty đại chúng: Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội
(03/02/2017)
Báo cáo kết quả giao dịch cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ (Ông Cấn Hồng Lai và ông Cấn Minh Đức)
(22/01/2017)
Báo cáo kết quả giao dịch cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ (Ông Cấn Hồng Lai và bà Cấn Thị Hạnh)
(22/01/2017)
+ Xem phản hồi
- Gửi phản hồi
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập thành viên để sử dụng chức năng này
Lịch Công tác
Quên mật khẩu
Google
Yahoo
Your browser does not support inline frames or is currently configured not to display inline frames.
Công trình tiêu biểu
Toàn cảnh Công trường thi công Cầu Đông Trù
Nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt sân bay Nội Bài với trung tâm Hà Nội
Công trình Cầu Rồng - Đà Nẵng
Cầu Nguyễn Văn Trỗi - Trần Thị Lý
Đối tác
Trang nhất
Giới thiệu
Tin Tức
Tin tức ngành
Tin sản xuất kinh doanh
Tin Đảng bộ
Quan hệ cổ đông
Thông báo - Công bố thông tin
Công bố thông tin định kỳ
Quy chế - Điều lệ Tổng công ty
Đại hội đồng cổ đông
Liên hệ
Tin Công Đoàn
Tin Đoàn thanh niên
Tin hoạt động xã hội
Tin đơn vị thành viên
Công trình tiêu biểu
Tuyển dụng
Đơn vị thành viên
Xây dựng cầu - cảng
Xây dựng đường - sân bay
Xây dựng hỗn hợp
Sản xuất vật liệu
Tư vấn - dịch vụ
Quản lý và sửa chữa đường bộ
Sản phẩm và Dịch vụ
Xây dựng cầu
Xây dựng đường
Xây dựng Cảng
Xây dựng sân bay
Xây dựng công trình dân dụng
Xây dựng Cầu,đường sắt
Thành viên
Đăng nhập
Đăng ký
Quên mật khẩu
Liên hệ
Thống kê
Theo đường dẫn đến site
Theo quốc gia
Theo trình duyệt
Theo hệ điều hành
Máy chủ tìm kiếm
Thư viện ảnh
TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 1 - CÔNG TY CP (CIENCO1)
Toà nhà CIENCO1 - Số 623 La Thành, Ba Đình, Hà Nội.
Điện thoại: (84-4) 38350930 - 38350096 Fax: (84-4) 37721232
Email: vanphongcienco1@gmail.com
COPYRIGHT © 2011 CIENCO1. All rights reserved.
Trang nhất
Giới thiệu
Tin Tức
Thành viên
Liên hệ
Thống kê
NukeViet
is registered trademark of
VINADES.,JSC
Ý kiến bạn đọc

markdown:
Trình duyệt của bạn đã tắt chức năng hỗ trợ JavaScript.
Website chỉ làm việc khi bạn bật nó trở lại.
Để tham khảo cách bật JavaScript, hãy click chuột
vào đây
!
Rss Feed
Giới thiệu
Giới thiệu
Chính sách chất...
Sơ đồ tổ chức
Hội đồng quản trị
Ban Tổng giám đốc
Ban Kiểm soát
Tin Tức
Tin tức ngành
Tin sản xuất kinh...
Tin Đảng bộ
Tin Công Đoàn
Tin Đoàn thanh niên
Tin đơn vị thành...
Tin hoạt động xã hội
Sản phẩm và Dịch vụ
Xây dựng cầu
Xây dựng đường
Xây dựng Cảng
Xây dựng sân bay
Xây dựng công trình...
Xây dựng Cầu,đường...
Đơn vị thành viên
Xây dựng cầu - cảng
Xây dựng đường-sân...
Xây dựng hỗn hợp,...
Sản xuất vật liệu
Khối tư vấn dịch vụ
Quản lý Đường bộ
Công ty B.O.T
Dự án
Quan hệ cổ đông
Thông báo - Công bố...
Công bố thông tin...
Quy chế - Điều lệ...
Đại hội đồng cổ đông
Liên hệ
Nội bộ
Lịch làm việc
Danh bạ điện thoại
Thi đua khen thưởng
Quy chế - công văn...
Sinh nhật CBCNV
Ảnh tư liệu
Ảnh công trình
Ảnh hoạt động
Liên hệ
VP Điện tử
Tin Tức
Quan hệ cổ đông
Thông báo - Công bố thông tin
Đăng lúc: Thứ ba - 14/03/2017 09:37 - Người đăng bài viết:
Nguyen Huy
Gửi bài viết qua email
In ra
Lưu bài viết này
Chốt danh sách cổ đông hưởng quyền họp Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 - Tổng công ty XDCTGT 1 - Công ty CP
Chi tiết xem tại đây
Nguồn tin:
Phòng Quan hệ cổ đông
Những tin mới hơn
Thông báo mời họp Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 của Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 1 - Công ty CP
(17/04/2017)
Báo cáo kết quả giao dịch cổ phiếu của của người nội bộ của Công ty đại chúng và người có liên quan của người nội bộ
(18/04/2017)
Thông báo kết quả thực hiện thoái vốn của Tổng công ty tại Công ty Cổ phần Cầu 12 - CIENCO1
(23/04/2017)
Báo cáo về thay đổi sở hữu của Cổ đông lớn
(23/04/2017)
Thông báo giao dịch cổ phiếu của người nội bộ của công ty đại chúng và người có liên quan của người nội bộ
(17/04/2017)
Phê duyệt phương án chuyển nhượng vốn (chuyển nhượng cổ phần) của Tổng công ty tại Công ty CP Cầu 12 - CIENCO1
(17/04/2017)
thông báo giao dịch cổ phiếu của người nội bộ tại công ty đại chúng
(13/04/2017)
Công bố thông tin phê duyệt phương án chuyển nhượng vốn tại công ty CP Cầu 12
(13/04/2017)
Thông báo mời họp đại hội đồng cổ đông thường niên 2016
(16/04/2017)
Thông báo kế hoạch Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 - Tổng công ty XDCTGT 1 - Công ty CP
(14/03/2017)
Những tin cũ hơn
Báo cáo tài chính riêng, Báo cáo tài chính hợp nhất và Giải trình chênh lệch Báo cáo tài chính Quý 4/2016 - Tổng công ty XDCT giao thông 1 - Công ty CP
(27/02/2017)
Quyết định số 034/QGG-TCT-TCCB-LĐ ngày 07/02/2017 của Tổng công ty XDCTGT1 - Công ty CP về việc: "Bổ nhiệm ông Lê Kế Phong giữ chức vụ Trưởng phòng Quan hệ cổ đông"
(10/02/2017)
Giấy uỷ quyền thực hiện công bố thông tin của Tổng công ty XDCT giao thông 1 - Công ty CP
(10/02/2017)
Phê duyệt phương án thoái vốn của Tổng công ty XDCT giao thông 1 - Công ty CP tại Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 1
(08/02/2017)
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty TNHH Một thành viên "Công ty TNHH Cung ứng lao động quốc tế và dịch vụ Inmasco"
(03/02/2017)
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty TNHH Một thành viên "Công ty TNHH Một thành viên Trường Trung cấp nghề công trình 1"
(03/02/2017)
Công văn số 068/TCT-QHCĐ: Báo cáo về thay đổi sở hữu của cổ đông lớn, nhà đầu tư nắm giữ từ 5% trở lên công ty đại chúng: Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội
(03/02/2017)
Công văn số 067/TCT-QHCĐ: Báo cáo về thay đổi sở hữu của cổ đông lớn, nhà đầu tư nắm giữ từ 5% trở lên công ty đại chúng: Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội
(03/02/2017)
Báo cáo kết quả giao dịch cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ (Ông Cấn Hồng Lai và ông Cấn Minh Đức)
(22/01/2017)
Báo cáo kết quả giao dịch cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ (Ông Cấn Hồng Lai và bà Cấn Thị Hạnh)
(22/01/2017)
+ Xem phản hồi
- Gửi phản hồi
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập thành viên để sử dụng chức năng này
Lịch Công tác
Quên mật khẩu
Google
Yahoo
Your browser does not support inline frames or is currently configured not to display inline frames.
Công trình tiêu biểu
Toàn cảnh Công trường thi công Cầu Đông Trù
Nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt sân bay Nội Bài với trung tâm Hà Nội
Công trình Cầu Rồng - Đà Nẵng
Cầu Nguyễn Văn Trỗi - Trần Thị Lý
Đối tác
Trang nhất
Giới thiệu
Tin Tức
Tin tức ngành
Tin sản xuất kinh doanh
Tin Đảng bộ
Quan hệ cổ đông
Thông báo - Công bố thông tin
Công bố thông tin định kỳ
Quy chế - Điều lệ Tổng công ty
Đại hội đồng cổ đông
Liên hệ
Tin Công Đoàn
Tin Đoàn thanh niên
Tin hoạt động xã hội
Tin đơn vị thành viên
Công trình tiêu biểu
Tuyển dụng
Đơn vị thành viên
Xây dựng cầu - cảng
Xây dựng đường - sân bay
Xây dựng hỗn hợp
Sản xuất vật liệu
Tư vấn - dịch vụ
Quản lý và sửa chữa đường bộ
Sản phẩm và Dịch vụ
Xây dựng cầu
Xây dựng đường
Xây dựng Cảng
Xây dựng sân bay
Xây dựng công trình dân dụng
Xây dựng Cầu,đường sắt
Thành viên
Đăng nhập
Đăng ký
Quên mật khẩu
Liên hệ
Thống kê
Theo đường dẫn đến site
Theo quốc gia
Theo trình duyệt
Theo hệ điều hành
Máy chủ tìm kiếm
Thư viện ảnh
TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 1 - CÔNG TY CP (CIENCO1)
Toà nhà CIENCO1 - Số 623 La Thành, Ba Đình, Hà Nội.
Điện thoại: (84-4) 38350930 - 38350096 Fax: (84-4) 37721232
Email: vanphongcienco1@gmail.com
COPYRIGHT © 2011 CIENCO1. All rights reserved.
Trang nhất
Giới thiệu
Tin Tức
Thành viên
Liên hệ
Thống kê
NukeViet
is registered trademark of
VINADES.,JSC
## Ý kiến bạn đọc

Server: Apache

Cache-Control: private, pre-check=0, post-check=0, max-age=0

Set-Cookie: nv3c_D7zlm_nvvithemever=lQ%2C%2C; expires=Sat, 19-Jan-2019 03:30:01 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.cienco1.com; httponly


text:
Ứng dụng Padlet trong dạy học
Giáo viên sử dụng Padlet để tạo ra một bảng đón, nơi học sinh bạn có thể giới thiệu về mình. Đây là một cách cực kỳ hấp dẫn để học viên trẻ làm quen với một công cụ công nghệ giáo dục bởi vì nó dễ sử dụng và giúp họ quan tâm đến các hoạt động trong lớp học.
Yammer - mạng xã hội RIÊNG của Microsoft
Danh sách sinh viên dự thi kết thúc học phần - Nhập môn tin học - CĐ52
Danh sách các sinh viên dự thi kết thúc học phần Nhập môn tin học hệ cao đẳng chính quy khóa 52.
Gồm danh sách thí sinh, phòng thi, thời gian, địa điểm dự thi.
Điều chỉnh và bổ sung những nội dung câu hỏi dự thi tìm hiểu lịch sử “750 năm Thiên Trường – Nam Địn
Thông báo của BCH Đoàn trường về việc đại hội các liên chi đoàn
Hướng dẫn ôn thi nhập môn tin học Các lớp CĐ52TH+KT+QT+CM
Lịch thực tập cơ bản lớp CĐTH1,3 tuần 11, 12
Vòng bán kết thứ hai Hội thi Olympic Tin học HSSV Trường CĐCN Nam Định năm 2015
19h30 ngày 22/4/2015, tại Nhà giáo dục thể chất, Trường CĐCN Nam Định đã diễn ra vòng bán kết thứ hai giữa bốn đội: Điện – Điện tử 2, CN May & TK thời trang 2, Công nghệ thông tin, Trung tâm TH&DVSX.
Vòng bán kết thứ nhất Hội thi Olympic Tin học HSSV Trường CĐCN Nam Định năm 2015
LỄ KẾT NẠP ĐẢNG VIÊN MỚI
Thông báo về việc hết thời hạn học tập tại trường đối với các sinh viên cao đẳng khóa 52, 53.
Báo cáo công khai năm học 2015-2016

Cache-Control: private


text:
Mãnh Tướng – Tựa game gMO thẻ tướng được nhiều game thủ trông đợi nhất từ những ngày đầu năm 2014.
Mãnh Tướng thu hút người chơi ngay từ những màn hình đầu tiên bởi đồ họa đơn giản mà sắc nét và khả năng tương thích đa nền tảng.
Thuộc dòng game Thẻ Bài - trào lưu mới đang được các game thủ săn đón trong thời gian này, Mãnh Tướng giúp người chơi tư duy sáng tạo để đưa ra những sách lược riêng khi kết hợp đợi hình, chia quân. Nếu bạn thực sự là một Tướng lĩnh tài ba thì sẽ không mất nhiều công sức mà vẫn nhanh chóng đạt được những kết quả cực tốt.
Ngoài gameplay mới lạ, Mãnh Tướng sở hữu cốt truyện khá mới lạ tạo điểm nhấn thú vị cho game. Không bó buộc trong không gian tam quốc thường thấy ở các tựa game cùng thể loại, Mãnh Tướng mang tất cả các tên tuổi nổi tiếng trong lịch sử. Tại đây, Hạng Vũ có thể sát cánh cùng Tào Tháo để chống lại thế hợp công của quân Ngụy, Ngô hay cuộc đọ sức giữa những người phụ nữ nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Quốc Võ Tắc Thiên, Điêu Thuyền, Dương Quý Phi đều có thể xảy ra.
Hướng dẫn chơi: Tham gia Mãnh Tướng, game thủ sẽ được phép chọn một trong ba nhân vật chính với những đặc trưng khác nhau phù hợp với sở thích của mình. Ngoài ra, khi chiến đấu người chơi còn nhận được sự trợ giúp từ hệ thống Chủ Tướng và Phó Tướng vô cùng đa dạng. Khởi đầu tương đối đơn giản và sẽ được hệ thống game hướng dẫn cặn kẽ trong vòng khoảng 5 phút để người chơi cơ bản nắm được nội dung trò chơi và có thể tự mình khám phá cốt truyện khá là thú vị của game mobile thẻ tướng Mãnh Tướng.

markdown:
###
– Tựa game gMO thẻ tướng được nhiều game thủ trông đợi nhất từ những ngày đầu năm 2014. **Mãnh Tướng** **Mãnh Tướng** ![ ](http://static.mwork.vn/thumbs/unsafe/120x0/i.imgur.com/ns7eNX6.jpg)
[thu hút người chơi ngay từ những màn hình đầu tiên bởi](http://taigamemobilemienphi.net/manh-tuong.html) *Mãnh Tướng* **đồ họa**đơn giản mà **sắc nét**và khả năng tương thích đa nền tảng. ![ ](http://static.mwork.vn/thumbs/unsafe/120x0/i.imgur.com/HGgcJLu.jpg)
Thuộc dòng
**game Thẻ Bài**- trào lưu mới đang được các game thủ săn đón trong thời gian này, [giúp người chơi tư duy sáng tạo để đưa ra những sách lược riêng khi kết hợp đợi hình, chia quân. Nếu bạn thực sự là một Tướng lĩnh tài ba thì sẽ không mất nhiều công sức mà vẫn nhanh chóng đạt được những kết quả cực tốt.](http://taigamemobilemienphi.net/manh-tuong.html) **Mãnh Tướng** ![ ](http://static.mwork.vn/thumbs/unsafe/120x0/i.imgur.com/la9ZXho.jpg)
Ngoài gameplay mới lạ,
**Mãnh Tướng**sở hữu cốt truyện khá mới lạ tạo điểm nhấn thú vị cho game. Không bó buộc trong không gian tam quốc thường thấy ở các tựa game cùng thể loại, Mãnh Tướng mang tất cả các tên tuổi nổi tiếng trong lịch sử. Tại đây, Hạng Vũ có thể sát cánh cùng Tào Tháo để chống lại thế hợp công của quân Ngụy, Ngô hay cuộc đọ sức giữa những người phụ nữ nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Quốc Võ Tắc Thiên, Điêu Thuyền, Dương Quý Phi đều có thể xảy ra. ![ ](http://static.mwork.vn/thumbs/unsafe/120x0/i.imgur.com/06zaJJl.jpg)
**Hướng dẫn chơi**: Tham gia [Mãnh Tướng](http://taigamemobilemienphi.net/manh-tuong.html), game thủ sẽ được phép **chọn một trong ba nhân vật chính**với những đặc trưng khác nhau phù hợp với sở thích của mình. Ngoài ra, khi chiến đấu người chơi còn nhận được sự trợ giúp từ hệ thống Chủ Tướng và Phó Tướng vô cùng đa dạng. Khởi đầu tương đối đơn giản và sẽ được hệ thống game hướng dẫn cặn kẽ trong vòng khoảng 5 phút để người chơi cơ bản nắm được nội dung trò chơi và có thể tự mình khám phá cốt truyện khá là thú vị của [game mobile](http://taigamemobilemienphi.net/)thẻ tướng Mãnh Tướng.

Server: GSE


text:
Đánh giá: (4.6 trên 15 bình chọn)
Condotel Movenpick Phú Quốc gồm hơn 329 căn hộ khách sạn, sở hữu vị trí trái tim của khu nghỉ dưỡng đậm chất Thụy...
Dự án Ánh Dương Wyndham Soleil Đà Nẵng là một tổ hợp gồm 3 tòa condotel và 1 tòa khách sạn cao cấp đạt tiêu chuẩn 5...
Coco Música Resort là mảnh ghép hoàn hảo để đem đến một Cocobay rực rỡ, náo nhiệt cho du khách. Đến Coco Música Resort,...
Mobile: 0909.939.186

Server: nginx admin

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text: Cầu thang nhôm đúc CT 102 - Nhôm đúc Thứ sáu, 12/12/2014 | 11:12 GMT+7 Cầu thang nhôm đúc CT 102, các sản phẩm nhôm đúc như cầu thang nhôm đúc, cổng nhôm đúc, hàng rào nhôm đúc đúc. Sản phẩm cầu thang nhôm đúc tại Việt Nam Sản phẩm khác Cầu thang nhôm đúc CT 106 Cầu thang nhôm đúc CT 105 Cầu thang nhôm đúc CT 104 Cầu thang nhôm đúc CT 103 Cầu thang nhôm đúc CT 101


text:
Tối qua 8/12, tại Nhà thi đấu Trường Đại học Quy Nhơn, Đảng ủy Khối Doanh nghiệp tỉnh Bình Định đã khai mạc Hội thao CNVCLĐ lần thứ 6 năm 2017 cho các đơn vị trực thuộc.
Các đơn vị tham gia Hội thao
Đến dự có các đồng chí đại biểu lãnh đạo Ban Thường vụ Đảng ủy Khối, đại biểu các sở ngành đoàn thể tỉnh, đại biểu các doanh nghiệp và cơ sở đảng trực thuộc. Hội thao lần này đã quy tụ 40 đơn vị với sự tham gia của 651 vận động viên tham gia thi đấu 4 môn: Bóng đá, cầu lông, tennis và kéo co.
đươc biết, đây là một trong số các hoạt động được tổ chức nhằm kỷ niệm 25 năm ngày thành lập Đảng ủy Khối. Hội thao sẽ kết thúc vào ngày 10/12/2017.
- 19/12/2017 01:14 - Tỉnh ủy Bình Định Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyế…
- 16/12/2017 02:20 - Hội nghị trực tuyến Báo cáo viên tháng 12/2017
- 13/12/2017 04:13 - UBND tỉnh tổ chức hội nghị phổ biến pháp luật hưởn…
- 11/12/2017 09:13 - Công ty Điện lực Bình Định đoạt giải nhất toàn đoà…
- 10/12/2017 08:49 - VCCI Đà Nẵng và Hội Doanh nhân Đất võ tổ chức diễn…
- 06/12/2017 01:40 - Hội nghị trực tuyến cung cấp thông tin định kỳ về …
- 20/11/2017 01:02 - Sở Giáo dục và Đào tạo Bình Định: Kỷ niệm 35 năm n…
- 03/11/2017 04:35 - Bình Định tập huấn về công tác thông tin đối ngoại
- 01/11/2017 01:38 - Hơn 700 đoàn viên công đoàn và người lao động Tổng…
- 27/10/2017 15:21 - Bình Định: tuyển chọn 30 bài tốt nhất tham gia Cuộ…

markdown:
Tối qua 8/12, tại Nhà thi đấu Trường Đại học Quy Nhơn, Đảng ủy Khối Doanh nghiệp tỉnh Bình Định đã khai mạc Hội thao CNVCLĐ lần thứ 6 năm 2017 cho các đơn vị trực thuộc.
*Các đơn vị tham gia Hội thao*
Đến dự có các đồng chí đại biểu lãnh đạo Ban Thường vụ Đảng ủy Khối, đại biểu các sở ngành đoàn thể tỉnh, đại biểu các doanh nghiệp và cơ sở đảng trực thuộc. Hội thao lần này đã quy tụ 40 đơn vị với sự tham gia của 651 vận động viên tham gia thi đấu 4 môn: Bóng đá, cầu lông, tennis và kéo co.
đươc biết, đây là một trong số các hoạt động được tổ chức nhằm kỷ niệm 25 năm ngày thành lập Đảng ủy Khối. Hội thao sẽ kết thúc vào ngày 10/12/2017.
- 19/12/2017 01:14 -
[Tỉnh ủy Bình Định Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyế…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2231:tnh-y-binh-nh-s-kt-5-nm-thc-hin-ngh-quyt-21-nqtw&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 16/12/2017 02:20 -
[Hội nghị trực tuyến Báo cáo viên tháng 12/2017](/index.php?option=com_content&view=article&id=2227:hi-ngh-trc-tuyn-bao-cao-vien-thang-122017&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 13/12/2017 04:13 -
[UBND tỉnh tổ chức hội nghị phổ biến pháp luật hưởn…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2225:ubnd-tnh-t-chc-hi-ngh-ph-bin-phap-lut-hng-ng-ngay-phap-lut-2017&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 11/12/2017 09:13 -
[Công ty Điện lực Bình Định đoạt giải nhất toàn đoà…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2223:cong-ty-in-lc-binh-nh-ot-gii-nht-toan-oan-hi-thao-cnvcl-2017&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 10/12/2017 08:49 -
[VCCI Đà Nẵng và Hội Doanh nhân Đất võ tổ chức diễn…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2221:vcci-a-nng-va-hi-doanh-nhan-t-vo-t-chc-din-an-lien-kt-nm-2017&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 06/12/2017 01:40 -
[Hội nghị trực tuyến cung cấp thông tin định kỳ về …](/index.php?option=com_content&view=article&id=2218:hi-ngh-trc-tuyn-cung-cp-thong-tin-nh-k-v-bhyt-bhxh&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 20/11/2017 01:02 -
[Sở Giáo dục và Đào tạo Bình Định: Kỷ niệm 35 năm n…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2207:s-giao-dc-va-ao-to-binh-nh-k-nim-35-nm-ngay-nha-giao-vit-nam&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 03/11/2017 04:35 -
[Bình Định tập huấn về công tác thông tin đối ngoại](/index.php?option=com_content&view=article&id=2196:binh-nh-tp-hun-v-cong-tac-thong-tin-i-ngoi&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 01/11/2017 01:38 -
[Hơn 700 đoàn viên công đoàn và người lao động Tổng…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2195:hn-700-oan-vien-cong-oan-va-ngi-lao-ng-tng-cong-ty-pisico-a-co-ch-mi&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)
- 27/10/2017 15:21 -
[Bình Định: tuyển chọn 30 bài tốt nhất tham gia Cuộ…](/index.php?option=com_content&view=article&id=2191:binh-nh-tuyn-chn-30-bai-tt-nht-tham-gia-cuc-thi-tim-hiu-vit-lao-cp-trung-ng&catid=28:tinh-binh-dinh&Itemid=79)

Server: Apache/2.2.12 (Linux/SUSE) mod_ssl/2.2.12 OpenSSL/0.9.8h PHP/5.2.6 with Suhosin-Patch

Set-Cookie: ja_teline_iii_tpl=ja_teline_iii; expires=Wed, 09-Jan-2019 03:42:54 GMT; path=/

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"


text:
Bạn mong muốn quảng bá hình ảnh sản phẩm và thương hiệu của công ty một cách nhanh chóng thì không thể không biết đến dịch vụ in tờ rơi giá rẻ.
Vì sao lại nói in tờ rơi đẹp giá rẻ là giải pháp marketing hiệu quả?
Những năm gần đây, trên đường phố hay tại các trung tâm tổ chức sự kiện, bạn sẽ thường xuyên bắt gặp hình ảnh những nhân viên phát tờ rơi quảng cáo. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, bạn có thể nhận được một mẫu in tờ rơi đẹp ngay tại cửa nhà mình.
Thông thường, nhân viên phát tờ rơi sẽ khoác lên mình bộ đồng phục ấn tượng in logo của doanh nghiệp nào đó. Đặc biệt, một vài sự kiện còn mời những người nổi tiếng đến để phát tờ rơi nhằm thu hút nhiều sự chú ý của mọi người.
Có thể nói, trong thời buổi công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ như hiện nay, mẫu in tờ rơi chất lượng cao chính là một trong những công cụ tuyên truyền tốt nhất. Chỉ cần bạn có chút đầu tư vào thiết kế và nội dung in ấn, những mẫu in tờ rơi, in brochure hay in catalogue giới thiệu về dịch vụ và sản phẩm của công ty bạn chắc chắn cũng không bị vất ngay vào thùng rác.
Bởi lẽ, nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng luôn luôn có nên khi bạn đánh trúng thị hiếu thì không khó để thu hút sự tò mò và châm ngòi thúc đẩy quyết định chi tiêu của khách hàng. Tuy nhiên, để làm được điều đó nói khó không khó nhưng nói dễ lại chẳng dễ vì bạn phát có ý tưởng thiết kế mẫu in tờ rơi độc đáo và đầy sáng tạo.
Đặt in tờ rơi giá rẻ tại tphcm 2016 ở đâu?
Nếu bạn đã lên kế hoạch sẵn sàng hoặc vẫn chưa có bất kỳ ý tưởng cụ thể nào cho chiến dịch marketing sắp tới thì hãy liên hệ ngay với Công ty in ấn Đại Dương. Đến với công ty, bạn sẽ hoàn toàn hài lòng với chất lượng dịch vụ in tờ rơi số lượng ít giá rẻ của chúng mình.
Bằng kinh nghiệm nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực thiết kế in ấn quảng cáo, in ấn Đại Dương có đủ khả năng và uy tín để cung cấp cho bạn những mẫu in tờ rơi chất lượng cao nhất với giá cả hợp lý nhất.
Liên hệ ngay với chúng mình để được tư vấn cụ thể miễn phí và nhận thêm nhiều ưu đãi hấp dẫn nhé!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
Bạn mong muốn quảng bá hình ảnh sản phẩm và thương hiệu của công ty một cách nhanh chóng thì không thể không biết đến dịch vụ
[.](http://www.inandaiduong.com/in-to-roi-dep-gia-re-la-giai-phap-marketing-hieu-qua.html) *in tờ rơi giá rẻ* **Vì sao lại nói in tờ rơi đẹp giá rẻ là giải pháp marketing hiệu quả?**
Những năm gần đây, trên đường phố hay tại các trung tâm tổ chức sự kiện, bạn sẽ thường xuyên bắt gặp hình ảnh những nhân viên phát tờ rơi quảng cáo. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, bạn có thể nhận được một mẫu
**ngay tại cửa nhà mình.** *in tờ rơi đẹp*
Thông thường, nhân viên phát tờ rơi sẽ khoác lên mình bộ đồng phục ấn tượng in logo của doanh nghiệp nào đó. Đặc biệt, một vài sự kiện còn mời những người nổi tiếng đến để phát tờ rơi nhằm thu hút nhiều sự chú ý của mọi người.
- Á hậu Hoàng Anh phát tờ rơi tuyên truyền việc bảo vệ loài gấu tại Vịnh Hạ Long.
Có thể nói, trong thời buổi công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ như hiện nay, mẫu
**chính là một trong những công cụ tuyên truyền tốt nhất. Chỉ cần bạn có chút đầu tư vào thiết kế và nội dung in ấn, những mẫu in tờ rơi, in brochure hay in catalogue giới thiệu về dịch vụ và sản phẩm của công ty bạn chắc chắn cũng không bị vất ngay vào thùng rác.** *in tờ rơi chất lượng cao*
Bởi lẽ, nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng luôn luôn có nên khi bạn đánh trúng thị hiếu thì không khó để thu hút sự tò mò và châm ngòi thúc đẩy quyết định chi tiêu của khách hàng. Tuy nhiên, để làm được điều đó nói khó không khó nhưng nói dễ lại chẳng dễ vì bạn phát có ý tưởng thiết kế mẫu in tờ rơi độc đáo và đầy sáng tạo.
- Chất lượng hình ảnh và thông điệp in trên tờ rơi phải đánh trúng tâm lý khách hàng.
- Màu sắc bắt mắt và thiết kế nổi bật là điều tiên quyết cần có.
**Đặt in tờ rơi giá rẻ tại tphcm 2016 ở đâu?**
Nếu bạn đã lên kế hoạch sẵn sàng hoặc vẫn chưa có bất kỳ ý tưởng cụ thể nào cho chiến dịch marketing sắp tới thì hãy liên hệ ngay với Công ty in ấn Đại Dương. Đến với công ty, bạn sẽ hoàn toàn hài lòng với chất lượng dịch vụ
**của chúng mình.** *in tờ rơi số lượng ít giá rẻ*
Bằng kinh nghiệm nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực thiết kế in ấn quảng cáo,
[in ấn Đại Dương](http://www.inandaiduong.com/)có đủ khả năng và uy tín để cung cấp cho bạn những mẫu in tờ rơi chất lượng cao nhất với giá cả hợp lý nhất.
Liên hệ ngay với chúng mình để được tư vấn cụ thể miễn phí và nhận thêm nhiều ưu đãi hấp dẫn nhé!
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét


text:
Thông tin sản phẩm quầy bar cao cấp
- Xuất xứ: Hàng nhập khẩu
- Bảo hành: 12 tháng
- Màu sắc: Đỏ đun (màu mận chín)
- Chất liệu: Gỗ công nghiệp
- Size: (L)1800mm x (W)740mm x (H)1200mm
Mô tả quầy bar cao cấp
- Có nhiều ngăn để đựng đồ
- Có 4 bánh xe nằm kín bên trong, dễ dàng di chuyển
- Kiểu dáng: đẹp, sang trọng
- Vị trí sử dụng: Thường sử dụng trong khách sạn, nhà nghỉ,
Công ty Hành Tinh Xanh là nhà nhập khẩu trực tiếp cần tìm đại lý phân phối thiết bị khách sạn trên cả nước, ai có nhu cầu xin liên hệ để biết them chi tiết
- Thùng rác Paloca
- Thùng rác nhựa Hà Nội
- Thùng rác inox Sài Gòn
- Địa chỉ bán thùng rác công nghiệp
- Báo giá thùng rác công cộng
- Cột chắn inox dây căng
- Gờ giảm tốc độ
- Thiết bị giao thông giá rẻ

markdown:
**Thông tin sản phẩm quầy bar cao cấp**
- Xuất xứ: Hàng nhập khẩu
- Bảo hành: 12 tháng
- Màu sắc: Đỏ đun (màu mận chín)
- Chất liệu: Gỗ công nghiệp
- Size: (L)1800mm x (W)740mm x (H)1200mm
**Mô tả quầy bar cao cấp**
- Có nhiều ngăn để đựng đồ
- Có 4 bánh xe nằm kín bên trong, dễ dàng di chuyển
- Kiểu dáng: đẹp, sang trọng
- Vị trí sử dụng: Thường sử dụng trong khách sạn, nhà nghỉ,
Công ty Hành Tinh Xanh là nhà nhập khẩu trực tiếp cần tìm đại lý phân phối
[thiết bị khách sạn](http://cotchaninox.vn/thiet-bi-khach-san.html) trên cả nước, ai có nhu cầu xin liên hệ để biết them chi tiết
-
[Thùng rác](http://paloca.vn/thung-rac.html) Paloca
-
[Thùng rác nhựa](http://thungracinox.vn/thung-rac-nhua.html) Hà Nội
-
[Thùng rác inox](http://hanhtinhxanh.com.vn/thung-rac-1/thung-rac-inox-1.html) Sài Gòn
- Địa chỉ bán
[thùng rác công nghiệp](http://greenplanet.com.vn/thung-rac-cong-nghiep.html)
- Báo giá
[thùng rác công cộng](http://paloca.vn/thung-rac-cong-cong.html)
-
[Cột chắn inox](http://thungracinox.vn/cot-chan-inox.html) dây căng
-
[Gờ giảm tốc](http://hanhtinhxanh.com.vn/thiet-bi-giao-thong/thiet-bi-an-toan-giao-thong/go-giam-toc-1.html) độ
-
[Thiết bị giao thông](http://greenplanet.com.vn/thiet-bi-giao-thong.html) giá rẻ

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) OpenSSL/1.0.1e-fips PHP/5.4.16

Set-Cookie: frontend=svfconquv0n22f5ikt2l1ltoa1; expires=Mon, 11-Mar-2019 19:49:11 GMT; path=/; domain=cotchaninox.vn; HttpOnly


text:
Đăng nhập
|
Sơ đồ Site
Trang chủ
Thám tử Cò trắng
BĐKH
Dấu vết Carbon
Năng lượng tái tạo
Games
BĐKH
Bơi & BĐKH
Tin - Tư liệu
Ba ông cháu chết đuối
Cập nhật lúc 24/02/2011 09:42:46
Chân vịt máy bị vướng rác làm tắt máy đúng lúc gió to sóng lớn khiến xuồng máy của ông Hón lật úp vào hàng đáy trên sông.
Lớp 3 học PCCĐ với E-Bơi
Cập nhật lúc 19/02/2011 17:27:34
Lớp 4 học PCCĐ với E-Bơi
Cập nhật lúc 19/02/2011 17:24:46
Tai nạn sông nước 1/2011
Cập nhật lúc 10/02/2011 10:15:59
Hai nữ sinh chết đuối khi đi cấy giúp gia đình
Tai nạn sông nước 12/2010
Cập nhật lúc 10/02/2011 10:15:35
3 cháu nhỏ chết đuối dưới kênh...
Tai nạn sông nước 11/2010
Cập nhật lúc 10/02/2011 10:15:17
Bố ngủ, bé gái 15 tháng tuổi đuối nước trong xô
Tai nạn sông nước 10/2010
Cập nhật lúc 10/02/2011 10:13:16
Ngã xuống hồ, 3 học sinh chết đuối thương tâm
Tai nạn sông nước 9-2010
Cập nhật lúc 17/09/2010 15:53:40
Đi bơi sau khi tan học, một học sinh bị chết đuối. Vào hồi 16 giờ 30 phút ngày 30/9, tại thị trấn Phố Ràng, huyện Bảo Yên (Lào Cai), tám học sinh trường trung học cơ sở số I thị trấn Phố Ràng, sau khi tan học đã rủ nhau ra sông Chảy để tắm.
Tai nạn sông nước 8/2010
Cập nhật lúc 27/08/2010 07:09:46
Biến đổi khí hậu gây mưa lũ, ngập lụt. Hồ ao, mương rãnh, kênh rạch đầy nước với tai nạn sông nước rình rập khắp nơi. Và trẻ nhỏ là đối tượng dễ bị tổn thương nhất.
Bơi & BĐKH
E-Bơi Mail
Tin - Tư liệu
"Cả nhà học bơi nào..."
Học bơi bằng trí khôn
Kỹ thuật bơi ếch
Baby học bơi
E-Bơi và sản phẩm
Liên hệ
Giới thiệu Đề án
Multimedia
Photo gallery
Văn bản
Liên kết website
Sơ đồ Site
Liên hệ
Phản hồi
E-Bơi
Pi C&E
Đang xem
15
Lượt truy cập
721598
Copyright © 2010

p3p: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"