text:
Đây là một trào lưu không ngăn chận được và sẽ không bao giờ dừng lại, cho dù có nhiều quan ngại nó sẽ ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt.
Người thích viết tắt cho rằng chat hoặc nhắn tin là sự trao đổi riêng tư giữa hai người, không công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, nên cũng không cần theo những quy định về câu chữ; do vậy nó không làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.
Để hỗ trợ cho những ai thích viết tắt, bài này xin trình bày 2 loại viết tắt chữ Việt:
- Viết tắt tự tạo.
- Viết tắt theo quy luật chung.
Ai kết hợp được hai loại viết tắt này sẽ tiết kiệm được thì giờ và tiền bạc khi chat hoặc nhắn tin.
I. VIẾT TẮT TỰ TẠO
Viết tắt tự tạo rất phổ biến ở các phòng chat hoặc ở điện thoại di động. Cách viết tắt không theo một quy luật chung nào. Thỉnh thoảng, nó có theo một quy luật nào đó thì cũng chỉ áp dụng cho một số từ thường dùng.
• Vài ví dụ viết tắt tự tạo:
Ta dễ dàng tìm thấy nhiều ví dụ khi gõ hàng chữ như “viet tat trong ngon ngu chat va tin nhan” vào Google Search trên internet. Sau đây là một số ví dụ viết tắt tự tạo trích từ các mạng:
- “M co dj choi o? If dj, lay cho N cun gtrinh. O ranh thi thoi.” (Em có đi chơi không? Nếu đi, lấy cho anh cuốn giáo trình. Không rảnh thì thôi).
- “Mog rag e se hiu! A wen, e bun ngu ch? Bi h hon 12h rui do.” (Mong rằng em sẽ hiểu! Anh quên, em buồn ngủ chưa? Bây giờ hơn 12 giờ rồi đó).
- “Bít rui, minh doi U o ntro” (Biết rồi, mình đợi bạn ở nhà trọ).
- “Chi ui! Chu e wa do ru tui min di uog nc lun thui! Se zui lem do!” (Chị ơi! Chờ em qua đó rồi tụi mình đi uống nước luôn thôi! sẽ vui lắm đó!).
- “Trui ui, lam j ma cac chi iu qui jan ju the? Bi h e moi roi khoi juog. Nhug chu e mut chut thui ma, e din day!”. (Trời ơi, làm gì mà các chị yêu quí giận dữ thế? Bây giờ em mới rời khỏi giường. Nhưng chờ em một chút thôi mà, em đến đây!).
Xem các ví dụ trên, ta thấy ngôn ngữ chat là sự “biến hóa” tùy tiện của tiếng Việt. Ví dụ:
- “đi” thành “dj”.
- “không” thành “0”, “ko”, “k”, “kh”, “kg”, ...
- “bây giờ” thành “bi h”.
- “biết rồi” thành “bit rui”.
- Chữ “qu” thành “w”.
- Chữ ““gì” thành “j”.
- Chữ “ơ” thành “u”.
- Chữ “ô” thành “u”.
- Chữ “ă” thành “e”.
- Chữ “ng” ở cuối thì chỉ còn chữ “g”.
- M = E = em.
- N = A = anh
- Chèn tiếng Anh vào như: if = nếu, U = you = bạn, …
Nói chung, các bạn trẻ thích cách dùng các chữ trên vì nó ngộ ngộ, lạ và rất “xì-tin” (style). Hơn nữa, khi dùng những chữ kiểu này trong điện thoại sẽ hạn chế số lần nhấn vào bàn phím cũng như tiết kiệm ký tự. Ví dụ, khi muốn nhắn chữ “Đi” trong điện thoại, phải nhấn số 3, rồi 3 lần số 4 thì bây giờ chỉ cần nhấn số 3 và số 5 là có được chữ “Dj” nhanh chóng mà người nhận vẫn hiểu được ta đang nói gì.
• Chèn tiếng nước ngoài:
Để thể hiện “đẳng cấp nhắn tin”, bên cạnh việc nhắn nhanh, ít ký tự, những người nhắn tin còn thông qua hình thức chèn tiếng nước ngoài vào tin nhắn. Ngôn ngữ được lựa chọn hàng đầu chính là tiếng Anh vì so với các ngôn ngữ khác, tiếng Anh được xem là thứ ngôn ngữ “hot” nhất đối với giới trẻ hiện nay.
Chỉ cần gõ “viet tat tieng anh trong sms chat email” vào Google Search, hoặc vào mạng http://abbreviations.com , là tìm thấy các bảng liệt kê hàng ngàn cách viết tắt các từ tiếng Anh thường dùng trong tin nhắn SMS, chat, email, Twitter, v.v….
Bài này chủ ý về viết tắt chữ Việt nên không bàn nhiều viết tắt tiếng nước ngoài. Chỉ xin nêu một suy nghĩ là dù có nhiều chỉ trích việc chèn tiếng nước ngoài sẽ ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt, nhưng chắc chắc việc này vẫn khó mà ngăn chận được vì ít nhiều nó cũng rút ngắn thời gian viết cho các bạn biết tiếng Anh.
Ví dụ các tin nhắn ngắn gọn chèn tiếng Anh khá thông dụng như sau:
- “2day U co ranh o?” (Hôm nay bạn có rảnh không?).
- “I nho. Thanks U da nhac!” (Tôi nhớ. Cảm ơn bạn đã nhắc!).
- “g9” = “goodnight” = chúc ngủ ngon.
- “2day” = “today” = hôm nay.
- “2nite” = “tonight” = tối nay.
- v.v.…
• Tiếng Việt thời @:
Để minh họa thêm cách viết tắt tự tạo, xin trích lại bài“Tiếng Việt thời @” của Joseph Ruelle (Joe), sinh năm 1978, người Canada. Anh Joe nổi tiếng vì viết blog bằng tiếng Việt rất có duyên và hóm hỉnh.
“Sáng nay mình ngủ dậy và quyết định học kiểu chat trên Internet của thanh niên Việt Nam.
Thứ nhất, mình quyết định thay chữ “ô” bằng chữ “u” - nhưng chỉ trong mụt số trường hợp đặc biệt thui! Trong mụt số trường hợp khác, mình sẽ bỏ chữ “ô” hẳn ra. Nếu viết quá chuẩn thì văn của mình sẽ nặng nề, khiến cho người đọc thấy chán. Tức là phải sửa lun - mình không mún làm người khác bùn đâu!
Không phải riêng nguyên âm thui đâu mà cũng có nhiều phụ âm nên bỏ ra. Chữ “n” là mụt trong nhữg “nghi phạm” nổi bật nhất. Vâg, chữ ấy đôi khi rất phí - nhưg cũg có nhiều chữ phí khác nữa, chưa xog đâu!
Chữ “h” ở cuối mụt số từ nhìn rất khó chịu! Không phải mỗi mìn đâu mà còn rất nhiều bạn của mìn nữa cũg nói vậy - khó chịu mụt cách kin khủg! (Chữ “k” ở đầu mụt số từ khác lại còn khó chịu hơn nữa, mìn hôg chịu nổi).
Có ai đồg ý với mìn rằg 2 chữ “q” và “u” xấu lắm hôg? Chữ “w” đẹp hơn nhiều chứ! Nếu chat yahoo và có người viết 2 chữ ấy thì mìn sẽ nói lun: “Trùi ui, cái gì mà wê thế!” - để họ sẽ wen với wan điểm wần chúg của giới trẻ trog wốc.
Việc thay 2 chữ xấu bằg mụt chữ đẹp cũg rất lô-gíc đấy! Ví dụ, 2 chữ “ch” ở cúi mụt số từ nhìn rất rườm rà. Sút ngày “ch”, “ch”, “ch”, trùi ui, lík kík lắm, lại còn cũ rík nữa, thui thay bằg chữ “k” đi, để lối viết của mìn sẽ kík thík hơn!
Tiếg Việt cũg hay dùg chữ “gì”. Cái gì? Món gì? Phố gì? Chúa ui, chán wá đi mất! Hai chữ “g” và “i” đứg cạnh nhau nhìn rất “béo”! Trái lại, chữ “j” đứg ở mụt mìn nhìn rất “gầy”, rất “người mẫu”!
Các bạn gái ơi, hãy thay 2 chữ “ye” xấu xí bằg mỗi chữ “i” xin xắn đi! Viết “em iu anh” thì đỡ rủi ro hơn nhiều (hoặc cứ viết “iu an wá trời lun!” cho máu).
Way lại với chuyện nguyên âm, mìn hôg hiểu tại sao mụt số người vẫn cứ cho rằg chữ “ă” đẹp hơn chữ “e”!?? Kệ nhữg người đó chứ, họ kiêu lém, cổ hủ lém!
Nhưg hôg fải chữ “ê” lúc nào cũg đẹp. Câu “em không biết” chả có j hay cả. Trái lại, câu “em hôg bít j đâu” nghe dễ thươg lém! Các bạn hỉu hôg? Mìn fải cố gắg để nói nhẹ chứ, đặc bịt là với fái íu. Nói cứg wá với mụt cô mìn thík thì - chít!
Nè! Ai bảo 2 chữ “a” và “y” lúc nào cũg wan trọg? Ai bảo 2 chữ “ph” lúc nào cũg lúi cún? (Hôg fải mìn!) Fí thế! Ái bảo chữ “c” lúc nào cũg hay hơn chữ “k”? Có rất nhìu trườg hợp khác nữa mà fải thay chữ xấu bằg chữ đẹp, rất tiếk mìn hôg có đủ thời jan để jải thík hít!
Kác nguyên và fụ âm ở trên được jải wyít xog, mìn sẽ bắt đầu tập trug vào việc viết tắt (vt). Bh cg~ n` ng noi’ rg vt wá n` k tốt lém. Nhưg thui – vđề k fai la vt co’ tốt h k, vđề la fai vt ntn!!!
Rùi có lẽ mìn nin cho mụt chút ja vị SG vô! Cg~ n` ng HN, đặc bịt là ng trẻ, cho rg ng SG sốg 1 kách rất dzui dzẻ. Vậy chuyện thanh nin HN bắt chước thanh nin SG hôg dzô dzuyên tí j!
Mún trở thành chatter VN thiệt thì lúi vít kủa mìn nên dc bày biện bởi nhiù kon số! Thay vì “chào” bạn, mìn sẽ “2” bạn thui! Thay vì chúc bạn ngủ ngon, mìn sẽ “g9” bạn thui!
Dù sao ngun ngữ kũg hôg fản ánh đc kảm xúc kủa con ng bằg hìn ảnh, và hôg có hìn ảnh nào fản ánh kảm xúc kủa kon ng như mụt gươg mặt! hihi! Sao? Bạn hôg tin hà? Bạn k tin Mr. Joe tội nghiệp hả? Bùn kừi wá nhỉ! Mìn hôg nói dzối đâu nhá!
kÁc bẠn cÓ bÍt FíM sHiFt hÔg? MiN sẼ dZùNg kÁi Fím Áy đỂ tRaG tRí vĂn KủA MìN mỤt ChÚt. FảI LuN LuN Cố gẮg Để cHữ kỦa MìN đẸp HơN ChỮ KủA nG` kHáC cHứ! gỌi Là Sĩ dZiỆn ĐiẸn tỬ đẤy!! Hihi!!!!
bẬc cÚi CùG Là tHêM mÀu SắC DzÔ! cHữ hÔg mÀu nHư Xe kHô dẦu(hihi!!!) vÀ Ai cG~ BíT xE kHô dẦu hÔg cÓ jÁ tRị j đÂu!! Huhu!!! nHìN mỤt đOạN n` mÀu SắC NtN tHì hOa HíT cẢ MắT!!! ĐẹP dzÃ mAn LuN!
XoG! Bh MìN đÃ BíT cHáT ChÍt NhƯ 1 Ng Vịt cHíNh GúC rÙi! DzUi wÁ, tHíK LéM! NhƯg MìN VẫN hƠi Lo, hÔg BíT tƯơNg lAi kỦa nGuN nGữ TiẾg VịT tHâN iU kỦa MìN sẼ Là nTn? ThUi kỆ! bh Là TK21 rÙi, Lo j mÀ vỚ VỉN tHế!
Kekekekekekekekekekekeke!!!!!”
(Bài “Tiếng Việt thời @” trích từ blog của Joseph Ruelle)
• Ưu điểm và hạn chế của viết tắt tự tạo:
Ưu điểm của viết tắt tự tạo là khi quen dùng thì cũng thành một quy luật nào đó cho một số từ thường dùng và ta viết được rất ngắn một số chữ thường dùng, như ví dụ“không” thành “0”, “ko”, “k”, “kh”, “kg”. Giữa tôi và bạn A, ký hiệu 0, ko, k, khhoặc kg sẽ mang ý nghĩa là "không", nhưng có thể giữa tôi và bạn B và C thì k lại có nghĩa là “Ok”, kk có nghĩa là "very good, …”.
Hạn chế của viết tắt tự tạo là:
- Chỉ viết tắt được một ít chữ thường dùng, chứ không áp dụng được cho tất cả các từ khác có vần tương tự.
- Ký hiệu riêng thường không thống nhất giữa các nhóm nên chỉ những người trong nhóm mới hiểu được nhau, người ngoài nhóm muốn hiểu cũng hơi khó và có thể hiểu lầm.
II. VIẾT TẮT THEO QUY LUẬT CHUNG
Ưu điểm của viết tắt theo quy luật chung là viết tắt được rất nhiều chữ. Ví dụ, nếu thuộc lòng 2 qui ước chung là “K thay cho KH” và “bỏ bớt N ở phụ âm cuối chữ NG”, ta có thể đọc ngay các chữ “kôg ká ki mag trog lòg nhữg …” là “không khá khi mang trong lòng những …”.
Hạn chế của viết tắt theo qui luật chung là có một số từ thông dụng viết không ngắn bằng cách viết tắt tự tạo. Ví dụ, với viết tắt tự tạo thì “0, ko, k, kh, kg,…” đều mang ý nghĩa là “không” trong khi viết tắt theo quy luật chung thì phải viết là “kôg” mới mang ý nghĩa là “không”.
A. VIẾT TẮT CHỮ KHÔNG DẤU
Cách viết tắt chữ không dấu sau đây thích hợp cho những ai thích tạo một “xì tin” mới trong chat hoặc nhắn tin.
Xin đọc các cách viết tắt từ trên xuống dưới vì chúng có quan hệ nối tiếp. Hiểu xong phần trên, mới hiểu được chính xác phần dưới.
1. Phụ âm đầu chữ
Có 9 qui ước:
• F thay PH …… Vd: fai = phai .
• C thay K …… Vd: ce = ke, cim = kim.
• K thay KH …… Vd: ki ko kan = khi kho khan.
• Z thay D …… Vd: zu zi = du di, zo zự = do dự.
• D thay Đ …… Vd: di dâu dó = đi đâu đó, zo dó = do đó.
• J thay GI …… Vd: ju jn jay j = giu gin giay gi.
• G thay GH …… Vd: ge = ghe, gi = ghi.
• NG thay NGH …… Vd: nge = nghe, ngi = nghi.
• Q thay QU …… Vd: qay qan = quay quan, qe qan = que quan, qet = quet.
2. Phụ âm cuối chữ
Có 3 qui ước:
• G thay NG …… Vd: xoog = xoong, kog mog = khong mong.
• H thay NH …… Vd: hoah = hoanh, hueh = huenh, bah = banh.
• K thay CH …… Vd: hoak = hoach, nguek = nguech, sak = sach.
3. Vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”
Đây là phần cuối cùng nhưng quan trọng vì trình bày cách viết tắt có hệ thống cho 39 vần không dấu, vốn có 3 hoặc 4 chữ cái, xuống còn 2 chữ cái mỗi vần.
Tiếng Việt hiện có tất cả 44 vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”.
Trong đó, 5 vần: oong, oanh, uenh, oach, uech, đã được viết tắt là oog, oah, ueh, oak, uek như vừa trình bày ở trên (xem ví dụ phần II.A.2).
Còn lại 39 vần:
- UA: uat,uan, uang, uay.
- OE: oet, oen, oem, oeo.
- IE: iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu.
- YE: yet, yen, yem, yeng, yeu.
- OA: oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao.
- UO: uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou.
- UYE: uyet, uyen.
Trong đó có:
- Các nguyên âm ghép: ua, oe, ie hay ye, oa, uo, uye.
- Các chữ cái cuối: t, p, c, n, m, ng, i hay y, u hay o.
39 vần nầy được viết tắt còn 2 chữ cái cho mỗi vần, bằng cách:
- Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Và
- Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác.
Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Có 6 qui ước và 1 ngoại lệ:
A = ua
E = oe
I = ie, ye
O = oa …… (Ngoại lệ: A = oa cho vần “oay”)
U = uo
Y = uye
Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác. Có 8 qui ước:
• D = t
• F = p
• S = c
• L = n
• V = m
• Z = ng
• J = i, y
• W = o, u
Ráp 6 nguyên âm rút gọn vào 8 chữ cái cuối khác, ta viết tắt được 39 vần trên mỗi vần chỉ còn 2 chữ cái. Do đó, chỉ cần nhớ 14 qui ước trên, ta dễ dàng nhớ được 39 vần viết tắt sau:
- ad, al, az, aj … (uat, uan, uang, uay).
- ed, el, ev, ew … (oet, oen, oem, oeo).
- id, if, is, il, iv, iz, iw … (iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu).
- id, il, iv, iz, iw … (yet, yen, yem, yeng, yeu).
- od, of, os, ol, ov, oz, oj, aj, ow … (oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao).
- ud, uf, us, ul, uv, uz, uj, uw … (uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou).
- yd, yl … (uyet, uyen).
Sau đây là ví dụ cho 39 vần viết tắt. Các ví dụ tổng hợp tất cả qui ước viết tắt ở các phần trên để cho thấy nhiều chữ được viết tắt rất gọn:
• AD = uat …… Vd: kad = khuat, lad = luat.
• AL = uan …… Vd: kal = khuan, tal = tuan.
• AZ = uang …… Vd: bag kaz = bang khuang.
• AJ = uay …… Vd: kay koa = khuay khoa. (4)
• ED = oet …… Vd: ked = khoet, loe led = loe loet.
• EL = oen …… Vd: hel = hoen.
• EV = oem …… Vd: ngev ngev = ngoem ngoem.
• EW = oeo …… Vd: ngew = ngoeo. (4+4=8)
• ID = iet, yet …… Vd: fid = phiet, id = yet, kid = khiet, zid = diet.
• IF = iep ...... Vd: dif = điep, kif = khiep, ngif = nghiep, zif = diep.
• IS = iec …… Vd: tis = tiec, vis = viec.
• IL = ien, yen …… Vd: fil = phien, il = yen, qil lyl = quyen luyen, til = tien.
• IV = iem, yem …… Vd: fiv = phiem, iv = yem, ngiv = nghiem, ziv = diem.
• IZ = ieng, yeng …… Vd: jiz = gieng, ngiz = nghieng, tiz = tieng.
• IW = ieu, yeu …… Vd: fiw = phieu, iw = yeu, nhiw diw = nhieu dieu. (12+8=20)
• OD = oat …… Vd: kod = khoat, lod = loat.
• OF = oap …… Vd: ngof = ngoap.
• OS = oac …… Vd: kos = khoac, tos = toac.
• OL = oan …… Vd: hol tol = hoan toan, kol = khoan.
• OV = oam …… Vd: ngov = ngoam.
• OZ = oang …… Vd: hoz = hoang, koz = khoang
• OJ = oai …… Vd: koj = khoai, ngoj = ngoai.
• Ngoại lệ: AJ = oay …… Vd: laj haj = loay hoay.
• OW = oao …… Vd: ngow = ngoao. (9+20=29)
• UD = uot …… Vd: nud = nuot, rud = ruot.
• UF = uop …… Vd: cuf = cuop.
• US = uoc …… Vd: fus = phuoc, thus = thuoc.
• UL = uon …… Vd: kul = khuon, lul = luon, mul = muon.
• UV = uom …… Vd: luv thuv = luom thuom, nhuv = nhuom.
• UZ = uong …… Vd: fuz = phuong, uz = uong.
• UJ = uoi …… Vd: tuj cuj = tuoi cuoi.
• UW = uou …… Vd: ruw = ruou. (8+29=37)
• YD = uyet …… Vd: kyd = khuyet, tyd = tuyet.
• YL = uyen …… Vd: kyl = khuyen, ngyl = nguyen. (2+37=39)
B. HAI ĐOẠN THƠ VIẾT TẮT CHỮ KHÔNG DẤU
Một khi nhớ được toàn bộ qui ước viết tắt chữ không dấu (chỉ có 26 qui ước + 1 ngoại lệ) và hiểu các ví dụ ở trên, ta dễ dàng hiểu hai đoạn thơ sau đây.
• Đoạn đầu bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên được viết tắt bằng chữ không dấu:
Mỗi năm hoa đào nở
Moi nam hoa dao no
Lại thấy ông đồ già
Lai thay og do ja
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bay muc tau jay do
Bên phố đông người qua
Ben fo dog nguj qa
Bao nhiêu người thuê viết
“Sáng nay mình ngủ dậy và quyết định học kiểu chat trên Internet của thanh niên Việt Nam.
Thứ nhất, mình quyết định thay chữ “ô” bằng chữ “u” - nhưng chỉ trong mụt số trường hợp đặc biệt thui! Trong mụt số trường hợp khác, mình sẽ bỏ chữ “ô” hẳn ra. Nếu viết quá chuẩn thì văn của mình sẽ nặng nề, khiến cho người đọc thấy chán. Tức là phải sửa lun - mình không mún làm người khác bùn đâu!
Không phải riêng nguyên âm thui đâu mà cũng có nhiều phụ âm nên bỏ ra. Chữ “n” là mụt trong nhữg “nghi phạm” nổi bật nhất. Vâg, chữ ấy đôi khi rất phí - nhưg cũg có nhiều chữ phí khác nữa, chưa xog đâu!
Chữ “h” ở cuối mụt số từ nhìn rất khó chịu! Không phải mỗi mìn đâu mà còn rất nhiều bạn của mìn nữa cũg nói vậy - khó chịu mụt cách kin khủg! (Chữ “k” ở đầu mụt số từ khác lại còn khó chịu hơn nữa, mìn hôg chịu nổi).
Có ai đồg ý với mìn rằg 2 chữ “q” và “u” xấu lắm hôg? Chữ “w” đẹp hơn nhiều chứ! Nếu chat yahoo và có người viết 2 chữ ấy thì mìn sẽ nói lun: “Trùi ui, cái gì mà wê thế!” - để họ sẽ wen với wan điểm wần chúg của giới trẻ trog wốc.
Việc thay 2 chữ xấu bằg mụt chữ đẹp cũg rất lô-gíc đấy! Ví dụ, 2 chữ “ch” ở cúi mụt số từ nhìn rất rườm rà. Sút ngày “ch”, “ch”, “ch”, trùi ui, lík kík lắm, lại còn cũ rík nữa, thui thay bằg chữ “k” đi, để lối viết của mìn sẽ kík thík hơn!
Tiếg Việt cũg hay dùg chữ “gì”. Cái gì? Món gì? Phố gì? Chúa ui, chán wá đi mất! Hai chữ “g” và “i” đứg cạnh nhau nhìn rất “béo”! Trái lại, chữ “j” đứg ở mụt mìn nhìn rất “gầy”, rất “người mẫu”!
Các bạn gái ơi, hãy thay 2 chữ “ye” xấu xí bằg mỗi chữ “i” xin xắn đi! Viết “em iu anh” thì đỡ rủi ro hơn nhiều (hoặc cứ viết “iu an wá trời lun!” cho máu).
Way lại với chuyện nguyên âm, mìn hôg hiểu tại sao mụt số người vẫn cứ cho rằg chữ “ă” đẹp hơn chữ “e”!?? Kệ nhữg người đó chứ, họ kiêu lém, cổ hủ lém!
Nhưg hôg fải chữ “ê” lúc nào cũg đẹp. Câu “em không biết” chả có j hay cả. Trái lại, câu “em hôg bít j đâu” nghe dễ thươg lém! Các bạn hỉu hôg? Mìn fải cố gắg để nói nhẹ chứ, đặc bịt là với fái íu. Nói cứg wá với mụt cô mìn thík thì - chít!
Nè! Ai bảo 2 chữ “a” và “y” lúc nào cũg wan trọg? Ai bảo 2 chữ “ph” lúc nào cũg lúi cún? (Hôg fải mìn!) Fí thế! Ái bảo chữ “c” lúc nào cũg hay hơn chữ “k”? Có rất nhìu trườg hợp khác nữa mà fải thay chữ xấu bằg chữ đẹp, rất tiếk mìn hôg có đủ thời jan để jải thík hít!
Kác nguyên và fụ âm ở trên được jải wyít xog, mìn sẽ bắt đầu tập trug vào việc viết tắt (vt). Bh cg~ n` ng noi’ rg vt wá n` k tốt lém. Nhưg thui – vđề k fai la vt co’ tốt h k, vđề la fai vt ntn!!!
Rùi có lẽ mìn nin cho mụt chút ja vị SG vô! Cg~ n` ng HN, đặc bịt là ng trẻ, cho rg ng SG sốg 1 kách rất dzui dzẻ. Vậy chuyện thanh nin HN bắt chước thanh nin SG hôg dzô dzuyên tí j!
Mún trở thành chatter VN thiệt thì lúi vít kủa mìn nên dc bày biện bởi nhiù kon số! Thay vì “chào” bạn, mìn sẽ “2” bạn thui! Thay vì chúc bạn ngủ ngon, mìn sẽ “g9” bạn thui!
Dù sao ngun ngữ kũg hôg fản ánh đc kảm xúc kủa con ng bằg hìn ảnh, và hôg có hìn ảnh nào fản ánh kảm xúc kủa kon ng như mụt gươg mặt! hihi! Sao? Bạn hôg tin hà? Bạn k tin Mr. Joe tội nghiệp hả? Bùn kừi wá nhỉ! Mìn hôg nói dzối đâu nhá!
kÁc bẠn cÓ bÍt FíM sHiFt hÔg? MiN sẼ dZùNg kÁi Fím Áy đỂ tRaG tRí vĂn KủA MìN mỤt ChÚt. FảI LuN LuN Cố gẮg Để cHữ kỦa MìN đẸp HơN ChỮ KủA nG` kHáC cHứ! gỌi Là Sĩ dZiỆn ĐiẸn tỬ đẤy!! Hihi!!!!
bẬc cÚi CùG Là tHêM mÀu SắC DzÔ! cHữ hÔg mÀu nHư Xe kHô dẦu(hihi!!!) vÀ Ai cG~ BíT xE kHô dẦu hÔg cÓ jÁ tRị j đÂu!! Huhu!!! nHìN mỤt đOạN n` mÀu SắC NtN tHì hOa HíT cẢ MắT!!! ĐẹP dzÃ mAn LuN!
XoG! Bh MìN đÃ BíT cHáT ChÍt NhƯ 1 Ng Vịt cHíNh GúC rÙi! DzUi wÁ, tHíK LéM! NhƯg MìN VẫN hƠi Lo, hÔg BíT tƯơNg lAi kỦa nGuN nGữ TiẾg VịT tHâN iU kỦa MìN sẼ Là nTn? ThUi kỆ! bh Là TK21 rÙi, Lo j mÀ vỚ VỉN tHế!
Kekekekekekekekekekekeke!!!!!”
(Bài “Tiếng Việt thời @” trích từ blog của Joseph Ruelle)
• Ưu điểm và hạn chế của viết tắt tự tạo:
Ưu điểm của viết tắt tự tạo là khi quen dùng thì cũng thành một quy luật nào đó cho một số từ thường dùng và ta viết được rất ngắn một số chữ thường dùng, như ví dụ“không” thành “0”, “ko”, “k”, “kh”, “kg”. Giữa tôi và bạn A, ký hiệu 0, ko, k, khhoặc kg sẽ mang ý nghĩa là "không", nhưng có thể giữa tôi và bạn B và C thì k lại có nghĩa là “Ok”, kk có nghĩa là "very good, …”.
Hạn chế của viết tắt tự tạo là:
- Chỉ viết tắt được một ít chữ thường dùng, chứ không áp dụng được cho tất cả các từ khác có vần tương tự.
- Ký hiệu riêng thường không thống nhất giữa các nhóm nên chỉ những người trong nhóm mới hiểu được nhau, người ngoài nhóm muốn hiểu cũng hơi khó và có thể hiểu lầm.
II. VIẾT TẮT THEO QUY LUẬT CHUNG
Ưu điểm của viết tắt theo quy luật chung là viết tắt được rất nhiều chữ. Ví dụ, nếu thuộc lòng 2 qui ước chung là “K thay cho KH” và “bỏ bớt N ở phụ âm cuối chữ NG”, ta có thể đọc ngay các chữ “kôg ká ki mag trog lòg nhữg …” là “không khá khi mang trong lòng những …”.
Hạn chế của viết tắt theo qui luật chung là có một số từ thông dụng viết không ngắn bằng cách viết tắt tự tạo. Ví dụ, với viết tắt tự tạo thì “0, ko, k, kh, kg,…” đều mang ý nghĩa là “không” trong khi viết tắt theo quy luật chung thì phải viết là “kôg” mới mang ý nghĩa là “không”.
A. VIẾT TẮT CHỮ KHÔNG DẤU
Cách viết tắt chữ không dấu sau đây thích hợp cho những ai thích tạo một “xì tin” mới trong chat hoặc nhắn tin.
Xin đọc các cách viết tắt từ trên xuống dưới vì chúng có quan hệ nối tiếp. Hiểu xong phần trên, mới hiểu được chính xác phần dưới.
1. Phụ âm đầu chữ
Có 9 qui ước:
• F thay PH …… Vd: fai = phai .
• C thay K …… Vd: ce = ke, cim = kim.
• K thay KH …… Vd: ki ko kan = khi kho khan.
• Z thay D …… Vd: zu zi = du di, zo zự = do dự.
• D thay Đ …… Vd: di dâu dó = đi đâu đó, zo dó = do đó.
• J thay GI …… Vd: ju jn jay j = giu gin giay gi.
• G thay GH …… Vd: ge = ghe, gi = ghi.
• NG thay NGH …… Vd: nge = nghe, ngi = nghi.
• Q thay QU …… Vd: qay qan = quay quan, qe qan = que quan, qet = quet.
2. Phụ âm cuối chữ
Có 3 qui ước:
• G thay NG …… Vd: xoog = xoong, kog mog = khong mong.
• H thay NH …… Vd: hoah = hoanh, hueh = huenh, bah = banh.
• K thay CH …… Vd: hoak = hoach, nguek = nguech, sak = sach.
3. Vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”
Đây là phần cuối cùng nhưng quan trọng vì trình bày cách viết tắt có hệ thống cho 39 vần không dấu, vốn có 3 hoặc 4 chữ cái, xuống còn 2 chữ cái mỗi vần.
Tiếng Việt hiện có tất cả 44 vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”.
Trong đó, 5 vần: oong, oanh, uenh, oach, uech, đã được viết tắt là oog, oah, ueh, oak, uek như vừa trình bày ở trên (xem ví dụ phần II.A.2).
Còn lại 39 vần:
- UA: uat,uan, uang, uay.
- OE: oet, oen, oem, oeo.
- IE: iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu.
- YE: yet, yen, yem, yeng, yeu.
- OA: oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao.
- UO: uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou.
- UYE: uyet, uyen.
Trong đó có:
- Các nguyên âm ghép: ua, oe, ie hay ye, oa, uo, uye.
- Các chữ cái cuối: t, p, c, n, m, ng, i hay y, u hay o.
39 vần nầy được viết tắt còn 2 chữ cái cho mỗi vần, bằng cách:
- Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Và
- Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác.
Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Có 6 qui ước và 1 ngoại lệ:
A = ua
E = oe
I = ie, ye
O = oa …… (Ngoại lệ: A = oa cho vần “oay”)
U = uo
Y = uye
Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác. Có 8 qui ước:
• D = t
• F = p
• S = c
• L = n
• V = m
• Z = ng
• J = i, y
• W = o, u
Ráp 6 nguyên âm rút gọn vào 8 chữ cái cuối khác, ta viết tắt được 39 vần trên mỗi vần chỉ còn 2 chữ cái. Do đó, chỉ cần nhớ 14 qui ước trên, ta dễ dàng nhớ được 39 vần viết tắt sau:
- ad, al, az, aj … (uat, uan, uang, uay).
- ed, el, ev, ew … (oet, oen, oem, oeo).
- id, if, is, il, iv, iz, iw … (iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu).
- id, il, iv, iz, iw … (yet, yen, yem, yeng, yeu).
- od, of, os, ol, ov, oz, oj, aj, ow … (oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao).
- ud, uf, us, ul, uv, uz, uj, uw … (uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou).
- yd, yl … (uyet, uyen).
Sau đây là ví dụ cho 39 vần viết tắt. Các ví dụ tổng hợp tất cả qui ước viết tắt ở các phần trên để cho thấy nhiều chữ được viết tắt rất gọn:
• AD = uat …… Vd: kad = khuat, lad = luat.
• AL = uan …… Vd: kal = khuan, tal = tuan.
• AZ = uang …… Vd: bag kaz = bang khuang.
• AJ = uay …… Vd: kay koa = khuay khoa. (4)
• ED = oet …… Vd: ked = khoet, loe led = loe loet.
• EL = oen …… Vd: hel = hoen.
• EV = oem …… Vd: ngev ngev = ngoem ngoem.
• EW = oeo …… Vd: ngew = ngoeo. (4+4=8)
• ID = iet, yet …… Vd: fid = phiet, id = yet, kid = khiet, zid = diet.
• IF = iep ...... Vd: dif = điep, kif = khiep, ngif = nghiep, zif = diep.
• IS = iec …… Vd: tis = tiec, vis = viec.
• IL = ien, yen …… Vd: fil = phien, il = yen, qil lyl = quyen luyen, til = tien.
• IV = iem, yem …… Vd: fiv = phiem, iv = yem, ngiv = nghiem, ziv = diem.
• IZ = ieng, yeng …… Vd: jiz = gieng, ngiz = nghieng, tiz = tieng.
• IW = ieu, yeu …… Vd: fiw = phieu, iw = yeu, nhiw diw = nhieu dieu. (12+8=20)
• OD = oat …… Vd: kod = khoat, lod = loat.
• OF = oap …… Vd: ngof = ngoap.
• OS = oac …… Vd: kos = khoac, tos = toac.
• OL = oan …… Vd: hol tol = hoan toan, kol = khoan.
• OV = oam …… Vd: ngov = ngoam.
• OZ = oang …… Vd: hoz = hoang, koz = khoang
• OJ = oai …… Vd: koj = khoai, ngoj = ngoai.
• Ngoại lệ: AJ = oay …… Vd: laj haj = loay hoay.
• OW = oao …… Vd: ngow = ngoao. (9+20=29)
• UD = uot …… Vd: nud = nuot, rud = ruot.
• UF = uop …… Vd: cuf = cuop.
• US = uoc …… Vd: fus = phuoc, thus = thuoc.
• UL = uon …… Vd: kul = khuon, lul = luon, mul = muon.
• UV = uom …… Vd: luv thuv = luom thuom, nhuv = nhuom.
• UZ = uong …… Vd: fuz = phuong, uz = uong.
• UJ = uoi …… Vd: tuj cuj = tuoi cuoi.
• UW = uou …… Vd: ruw = ruou. (8+29=37)
• YD = uyet …… Vd: kyd = khuyet, tyd = tuyet.
• YL = uyen …… Vd: kyl = khuyen, ngyl = nguyen. (2+37=39)
B. HAI ĐOẠN THƠ VIẾT TẮT CHỮ KHÔNG DẤU
Một khi nhớ được toàn bộ qui ước viết tắt chữ không dấu (chỉ có 26 qui ước + 1 ngoại lệ) và hiểu các ví dụ ở trên, ta dễ dàng hiểu hai đoạn thơ sau đây.
• Đoạn đầu bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên được viết tắt bằng chữ không dấu:
Mỗi năm hoa đào nở
Moi nam hoa dao no
Lại thấy ông đồ già
Lai thay og do ja
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bay muc tau jay do
Bên phố đông người qua
Ben fo dog nguj qa
Bao nhiêu người thuê viết
Bao nhiw nguj thue vid
Tấm tắc ngợi khen tài
Tam tac ngoi ken tai
“Hoa tay thảo những nét
“Hoa tay thao nhug net
Như phượng múa rồng bay”
Nhu fuz mua rog bay”
• Đoạn đầu “Truyện Kiều” của thi hào Nguyễn Du được viết tắt bằng chữ không dấu:
Trăm năm trong cõi người ta
Tram nam trog coi nguj ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau
Chu tai chu meh keo la get nhau
Trải qua một cuộc bể dâu
Trai qa mot cus be zau
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng
Nhug diw trog thay ma dau don log
Lạ gì bỉ sắc tư phong
La j bi sac tu fog
Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen
Troi xah qen thoi ma hog dah gen
Cảo thơm lần giở trước đèn
Cao thom lan jo trus den
Phong tình cổ lục còn truyền sử xanh
Fog tih co luc con tryl su xah
C. VIẾT TẮT CHỮ CÓ DẤU
Những ai thích tạo một phong cách mới khi viết tắt chữ có dấu, xin mời đọc bài “Tốc ký chữ Việt” ở đường dẫn http://chuvietnhanh.sf.net/TocKyChuViet.htm , hoặc ở trang mạng Chữ Việt Nhanh http://chuvietnhanh.sf.net .
Cách viết tắt chữ có dấu cũng theo phương thức tựa như cách viết tắt chữ không dấu.
III. LỜI CUỐI
Ngôn ngữ viết tắt đã và sẽ được tiếp tục sáng tạo nhiều kiểu mới lạ để thích nghi với thời đại thông tin internet. Hy vọng bài này góp một phần nhỏ trong việc sáng tạo ngôn ngữ viết tắt.
Việc người dùng thường xuyên sử dụng ngôn ngữ viết tắt trong tin nhắn, chat, IM (Instant Messaging) không gây tác động tiêu cực đến kỹ năng ngôn ngữ cơ bản của họ, nghiên cứu mới nhất tại Canada kết luận.
Trong công trình nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí American Speech , số mùa xuân 2008, dưới tiêu đề “Linguistic Ruin? LOL! Instant Messaging and Teen Language” (tạm dịch: Phá hỏng ngôn ngữ? Ha ha! Nhắn tin nhanh và ngôn ngữ tuổi Teen), hai chuyên gia Sali Tagliamonte và Derek Denis, sau khi phân tích hơn 1 triệu từ thường gặp trong giao tiếp IM, được sử dụng bởi 72 người trẻ trong độ tuổi từ 15 đến 20, đã kết luận:
“…Tin nhắn IM không hề phá hỏng khả năng ngôn ngữ của thế hệ trẻ, mà là một mở rộng mới cho sự phục hưng ngôn ngữ.
Thật ra, công việc nghiên cứu ngôn ngữ IM này có vẻ đã lạc hậu và đề cập chỉ một phần rất nhỏ những gì hiện đang sinh sôi nảy nở. Sự bùng nổ của thế giới thông tin hiện đại thì luôn phát triển. Từ khi chúng tôi tiến hành việc khảo cứu này, các phương thức mới hơn để giao tiếp trực tuyến đã được mở rộng, bao gồm các trang mạng xã hội mọc lên như nấm (vd: MySpace, Facebook), những game trực tuyến nhiều người cùng chơi một lúc (vd: World of Warcraft), và nhiều cách thức thông tin trực tuyến mới lạ khác chưa được kể đến. Đồng thời, việc dùng tin nhắn trên điện thoại di động hiện đã rất phổ biến ở Bắc Mỹ, cũng tạo ra một phương thức liên lạc sẽ làm thay đổi bản chất thông tin …
… Tìm kiếm và nghiên cứu những trạng thái muôn màu của ngôn ngữ mới lạ, đang biến động một cách hấp dẫn, sẽ cho thấy những phát triển này sẽ là một cổng vào để hiểu được sự thông tin của nhân loại trong tương lai và ngay cả có thể là sự thấu hiểu sâu sắc hơn về tính năng của ngôn ngữ” *.
0 comments:
Post a Comment

markdown:
Đây là một trào lưu không ngăn chận được và sẽ không bao giờ dừng lại, cho dù có nhiều quan ngại nó sẽ ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt.
Người thích viết tắt cho rằng chat hoặc nhắn tin là sự trao đổi riêng tư giữa hai người, không công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, nên cũng không cần theo những quy định về câu chữ; do vậy nó không làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.
Để hỗ trợ cho những ai thích viết tắt, bài này xin trình bày 2 loại viết tắt chữ Việt:
- Viết tắt tự tạo.
- Viết tắt theo quy luật chung.
Ai kết hợp được hai loại viết tắt này sẽ tiết kiệm được thì giờ và tiền bạc khi chat hoặc nhắn tin.
**I. VIẾT TẮT TỰ TẠO**
Viết tắt tự tạo rất phổ biến ở các phòng chat hoặc ở điện thoại di động. Cách viết tắt không theo một quy luật chung nào. Thỉnh thoảng, nó có theo một quy luật nào đó thì cũng chỉ áp dụng cho một số từ thường dùng.
• Vài ví dụ viết tắt tự tạo:
Ta dễ dàng tìm thấy nhiều ví dụ khi gõ hàng chữ như “viet tat trong ngon ngu chat va tin nhan” vào Google Search trên internet. Sau đây là một số ví dụ viết tắt tự tạo trích từ các mạng:
- “M co dj choi o? If dj, lay cho N cun gtrinh. O ranh thi thoi.” (Em có đi chơi không? Nếu đi, lấy cho anh cuốn giáo trình. Không rảnh thì thôi).
- “Mog rag e se hiu! A wen, e bun ngu ch? Bi h hon 12h rui do.” (Mong rằng em sẽ hiểu! Anh quên, em buồn ngủ chưa? Bây giờ hơn 12 giờ rồi đó).
- “Bít rui, minh doi U o ntro” (Biết rồi, mình đợi bạn ở nhà trọ).
- “Chi ui! Chu e wa do ru tui min di uog nc lun thui! Se zui lem do!” (Chị ơi! Chờ em qua đó rồi tụi mình đi uống nước luôn thôi! sẽ vui lắm đó!).
- “Trui ui, lam j ma cac chi iu qui jan ju the? Bi h e moi roi khoi juog. Nhug chu e mut chut thui ma, e din day!”. (Trời ơi, làm gì mà các chị yêu quí giận dữ thế? Bây giờ em mới rời khỏi giường. Nhưng chờ em một chút thôi mà, em đến đây!).
Xem các ví dụ trên, ta thấy ngôn ngữ chat là sự “biến hóa” tùy tiện của tiếng Việt. Ví dụ:
- “đi” thành “dj”.
- “không” thành “0”, “ko”, “k”, “kh”, “kg”, ...
- “bây giờ” thành “bi h”.
- “biết rồi” thành “bit rui”.
- Chữ “qu” thành “w”.
- Chữ ““gì” thành “j”.
- Chữ “ơ” thành “u”.
- Chữ “ô” thành “u”.
- Chữ “ă” thành “e”.
- Chữ “ng” ở cuối thì chỉ còn chữ “g”.
- M = E = em.
- N = A = anh
- Chèn tiếng Anh vào như: if = nếu, U = you = bạn, …
Nói chung, các bạn trẻ thích cách dùng các chữ trên vì nó ngộ ngộ, lạ và rất “xì-tin” (style). Hơn nữa, khi dùng những chữ kiểu này trong điện thoại sẽ hạn chế số lần nhấn vào bàn phím cũng như tiết kiệm ký tự. Ví dụ, khi muốn nhắn chữ “Đi” trong điện thoại, phải nhấn số 3, rồi 3 lần số 4 thì bây giờ chỉ cần nhấn số 3 và số 5 là có được chữ “Dj” nhanh chóng mà người nhận vẫn hiểu được ta đang nói gì.
• Chèn tiếng nước ngoài:
Để thể hiện “đẳng cấp nhắn tin”, bên cạnh việc nhắn nhanh, ít ký tự, những người nhắn tin còn thông qua hình thức chèn tiếng nước ngoài vào tin nhắn. Ngôn ngữ được lựa chọn hàng đầu chính là tiếng Anh vì so với các ngôn ngữ khác, tiếng Anh được xem là thứ ngôn ngữ “hot” nhất đối với giới trẻ hiện nay.
Chỉ cần gõ “viet tat tieng anh trong sms chat email” vào Google Search, hoặc vào mạng
[http://abbreviations.com](http://abbreviations.com/), là tìm thấy các bảng liệt kê hàng ngàn cách viết tắt các từ tiếng Anh thường dùng trong tin nhắn SMS, chat, email, Twitter, v.v….
Bài này chủ ý về viết tắt chữ Việt nên không bàn nhiều viết tắt tiếng nước ngoài. Chỉ xin nêu một suy nghĩ là dù có nhiều chỉ trích việc chèn tiếng nước ngoài sẽ ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt, nhưng chắc chắc việc này vẫn khó mà ngăn chận được vì ít nhiều nó cũng rút ngắn thời gian viết cho các bạn biết tiếng Anh.
Ví dụ các tin nhắn ngắn gọn chèn tiếng Anh khá thông dụng như sau:
- “2day U co ranh o?” (Hôm nay bạn có rảnh không?).
- “I nho. Thanks U da nhac!” (Tôi nhớ. Cảm ơn bạn đã nhắc!).
- “g9” = “goodnight” = chúc ngủ ngon.
- “2day” = “today” = hôm nay.
- “2nite” = “tonight” = tối nay.
- v.v.…
• Tiếng Việt thời @:
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image003.jpg)
Để minh họa thêm cách viết tắt tự tạo, xin trích lại bài“Tiếng Việt thời @” của Joseph Ruelle (Joe), sinh năm 1978, người Canada. Anh Joe nổi tiếng vì viết blog bằng tiếng Việt rất có duyên và hóm hỉnh.
“Sáng nay mình ngủ dậy và quyết định học kiểu chat trên Internet của thanh niên Việt Nam.
Thứ nhất, mình quyết định thay chữ “ô” bằng chữ “u” - nhưng chỉ trong mụt số trường hợp đặc biệt thui! Trong mụt số trường hợp khác, mình sẽ bỏ chữ “ô” hẳn ra. Nếu viết quá chuẩn thì văn của mình sẽ nặng nề, khiến cho người đọc thấy chán. Tức là phải sửa lun - mình không mún làm người khác bùn đâu!
Không phải riêng nguyên âm thui đâu mà cũng có nhiều phụ âm nên bỏ ra. Chữ “n” là mụt trong nhữg “nghi phạm” nổi bật nhất. Vâg, chữ ấy đôi khi rất phí - nhưg cũg có nhiều chữ phí khác nữa, chưa xog đâu!
Chữ “h” ở cuối mụt số từ nhìn rất khó chịu! Không phải mỗi mìn đâu mà còn rất nhiều bạn của mìn nữa cũg nói vậy - khó chịu mụt cách kin khủg! (Chữ “k” ở đầu mụt số từ khác lại còn khó chịu hơn nữa, mìn hôg chịu nổi).
Có ai đồg ý với mìn rằg 2 chữ “q” và “u” xấu lắm hôg? Chữ “w” đẹp hơn nhiều chứ! Nếu chat yahoo và có người viết 2 chữ ấy thì mìn sẽ nói lun: “Trùi ui, cái gì mà wê thế!” - để họ sẽ wen với wan điểm wần chúg của giới trẻ trog wốc.
Việc thay 2 chữ xấu bằg mụt chữ đẹp cũg rất lô-gíc đấy! Ví dụ, 2 chữ “ch” ở cúi mụt số từ nhìn rất rườm rà. Sút ngày “ch”, “ch”, “ch”, trùi ui, lík kík lắm, lại còn cũ rík nữa, thui thay bằg chữ “k” đi, để lối viết của mìn sẽ kík thík hơn!
Tiếg Việt cũg hay dùg chữ “gì”. Cái gì? Món gì? Phố gì? Chúa ui, chán wá đi mất! Hai chữ “g” và “i” đứg cạnh nhau nhìn rất “béo”! Trái lại, chữ “j” đứg ở mụt mìn nhìn rất “gầy”, rất “người mẫu”!
Các bạn gái ơi, hãy thay 2 chữ “ye” xấu xí bằg mỗi chữ “i” xin xắn đi! Viết “em iu anh” thì đỡ rủi ro hơn nhiều (hoặc cứ viết “iu an wá trời lun!” cho máu).
Way lại với chuyện nguyên âm, mìn hôg hiểu tại sao mụt số người vẫn cứ cho rằg chữ “ă” đẹp hơn chữ “e”!?? Kệ nhữg người đó chứ, họ kiêu lém, cổ hủ lém!
Nhưg hôg fải chữ “ê” lúc nào cũg đẹp. Câu “em không biết” chả có j hay cả. Trái lại, câu “em hôg bít j đâu” nghe dễ thươg lém! Các bạn hỉu hôg? Mìn fải cố gắg để nói nhẹ chứ, đặc bịt là với fái íu. Nói cứg wá với mụt cô mìn thík thì - chít!
Nè! Ai bảo 2 chữ “a” và “y” lúc nào cũg wan trọg? Ai bảo 2 chữ “ph” lúc nào cũg lúi cún? (Hôg fải mìn!) Fí thế! Ái bảo chữ “c” lúc nào cũg hay hơn chữ “k”? Có rất nhìu trườg hợp khác nữa mà fải thay chữ xấu bằg chữ đẹp, rất tiếk mìn hôg có đủ thời jan để jải thík hít!
Kác nguyên và fụ âm ở trên được jải wyít xog, mìn sẽ bắt đầu tập trug vào việc viết tắt (vt). Bh cg~ n` ng noi’ rg vt wá n` k tốt lém. Nhưg thui – vđề k fai la vt co’ tốt h k, vđề la fai vt ntn!!!
Rùi có lẽ mìn nin cho mụt chút ja vị SG vô! Cg~ n` ng HN, đặc bịt là ng trẻ, cho rg ng SG sốg 1 kách rất dzui dzẻ. Vậy chuyện thanh nin HN bắt chước thanh nin SG hôg dzô dzuyên tí j!
Mún trở thành chatter VN thiệt thì lúi vít kủa mìn nên dc bày biện bởi nhiù kon số! Thay vì “chào” bạn, mìn sẽ “2” bạn thui! Thay vì chúc bạn ngủ ngon, mìn sẽ “g9” bạn thui!
Dù sao ngun ngữ kũg hôg fản ánh đc kảm xúc kủa con ng bằg hìn ảnh, và hôg có hìn ảnh nào fản ánh kảm xúc kủa kon ng như mụt gươg mặt! hihi! Sao? Bạn hôg tin hà? Bạn k tin Mr. Joe tội nghiệp hả? Bùn kừi wá nhỉ! Mìn hôg nói dzối đâu nhá!
kÁc bẠn cÓ bÍt FíM sHiFt hÔg? MiN sẼ dZùNg kÁi Fím Áy đỂ tRaG tRí vĂn KủA MìN mỤt ChÚt. FảI LuN LuN Cố gẮg Để cHữ kỦa MìN đẸp HơN ChỮ KủA nG` kHáC cHứ! gỌi Là Sĩ dZiỆn ĐiẸn tỬ đẤy!! Hihi!!!!
bẬc cÚi CùG Là tHêM mÀu SắC DzÔ!
cHữ hÔg mÀu nHư Xe kHô dẦu(hihi!!!) vÀ Ai cG~ BíT xE kHô dẦu hÔg cÓ jÁ tRị j đÂu!!
Huhu!!! nHìN mỤt đOạN n` mÀu SắC NtN tHì hOa HíT cẢ MắT!!!
ĐẹP dzÃ mAn LuN!
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image007.gif)
XoG! Bh MìN đÃ BíT cHáT ChÍt NhƯ 1 Ng Vịt cHíNh GúC rÙi!
DzUi wÁ, tHíK LéM!
NhƯg MìN VẫN hƠi Lo, hÔg BíT tƯơNg lAi kỦa nGuN nGữ TiẾg VịT tHâN iU kỦa MìN sẼ Là nTn?
ThUi kỆ! bh Là TK21 rÙi, Lo j mÀ vỚ VỉN tHế!
Kekekekekekekekekekekeke!!!!!”
(Bài “Tiếng Việt thời @” trích từ blog của Joseph Ruelle)
• Ưu điểm và hạn chế của viết tắt tự tạo:
Ưu điểm của viết tắt tự tạo là khi quen dùng thì cũng thành một quy luật nào đó cho một số từ thường dùng và ta viết được rất ngắn một số chữ thường dùng, như ví dụ“không” thành “0”, “ko”, “k”, “kh”, “kg”. Giữa tôi và bạn A, ký hiệu 0, ko, k, khhoặc kg sẽ mang ý nghĩa là "không", nhưng có thể giữa tôi và bạn B và C thì k lại có nghĩa là “Ok”, kk có nghĩa là "very good, …”.
Hạn chế của viết tắt tự tạo là:
- Chỉ viết tắt được một ít chữ thường dùng, chứ không áp dụng được cho tất cả các từ khác có vần tương tự.
- Ký hiệu riêng thường không thống nhất giữa các nhóm nên chỉ những người trong nhóm mới hiểu được nhau, người ngoài nhóm muốn hiểu cũng hơi khó và có thể hiểu lầm.
Ưu điểm của viết tắt theo quy luật chung là viết tắt được rất nhiều chữ. Ví dụ, nếu thuộc lòng 2 qui ước chung là “K thay cho KH” và “bỏ bớt N ở phụ âm cuối chữ NG”, ta có thể đọc ngay các chữ “kôg ká ki mag trog lòg nhữg …” là “không khá khi mang trong lòng những …”.
Hạn chế của viết tắt theo qui luật chung là có một số từ thông dụng viết không ngắn bằng cách viết tắt tự tạo. Ví dụ, với viết tắt tự tạo thì “0, ko, k, kh, kg,…” đều mang ý nghĩa là “không” trong khi viết tắt theo quy luật chung thì phải viết là “kôg” mới mang ý nghĩa là “không”.
Cách viết tắt chữ không dấu sau đây thích hợp cho những ai thích tạo một “xì tin” mới trong chat hoặc nhắn tin.
Xin đọc các cách viết tắt từ trên xuống dưới vì chúng có quan hệ nối tiếp. Hiểu xong phần trên, mới hiểu được chính xác phần dưới.
1. Phụ âm đầu chữ
Có 9 qui ước:
• F thay PH …… Vd: fai = phai .
• C thay K …… Vd: ce = ke, cim = kim.
• K thay KH …… Vd: ki ko kan = khi kho khan.
• Z thay D …… Vd: zu zi = du di, zo zự = do dự.
• D thay Đ …… Vd: di dâu dó = đi đâu đó, zo dó = do đó.
• J thay GI …… Vd: ju jn jay j = giu gin giay gi.
• G thay GH …… Vd: ge = ghe, gi = ghi.
• NG thay NGH …… Vd: nge = nghe, ngi = nghi.
• Q thay QU …… Vd: qay qan = quay quan, qe qan = que quan, qet = quet.
Có 3 qui ước:
• G thay NG …… Vd: xoog = xoong, kog mog = khong mong.
• H thay NH …… Vd: hoah = hoanh, hueh = huenh, bah = banh.
• K thay CH …… Vd: hoak = hoach, nguek = nguech, sak = sach.
Đây là phần cuối cùng nhưng quan trọng vì trình bày cách viết tắt có hệ thống cho 39 vần không dấu, vốn có 3 hoặc 4 chữ cái, xuống còn 2 chữ cái mỗi vần.
Tiếng Việt hiện có tất cả 44 vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”.
Trong đó, 5 vần: oong, oanh, uenh, oach, uech, đã được viết tắt là oog, oah, ueh, oak, uek như vừa trình bày ở trên (xem ví dụ phần II.A.2).
Còn lại 39 vần:
- UA: uat,uan, uang, uay.
- OE: oet, oen, oem, oeo.
- IE: iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu.
- YE: yet, yen, yem, yeng, yeu.
- OA: oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao.
- UO: uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou.
- UYE: uyet, uyen.
Trong đó có:
- Các nguyên âm ghép: ua, oe, ie hay ye, oa, uo, uye.
- Các chữ cái cuối: t, p, c, n, m, ng, i hay y, u hay o.
39 vần nầy được viết tắt còn 2 chữ cái cho mỗi vần, bằng cách:
- Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Và
- Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác.
Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Có 6 qui ước và 1 ngoại lệ:
A = ua
E = oe
I = ie, ye
O = oa …… (Ngoại lệ: A = oa cho vần “oay”)
U = uo
Y = uye
Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác. Có 8 qui ước:
• D = t
• F = p
• S = c
• L = n
• V = m
• Z = ng
• J = i, y
• W = o, u
Ráp 6 nguyên âm rút gọn vào 8 chữ cái cuối khác, ta viết tắt được 39 vần trên mỗi vần chỉ còn 2 chữ cái. Do đó, chỉ cần nhớ 14 qui ước trên, ta dễ dàng nhớ được 39 vần viết tắt sau:
- ad, al, az, aj … (uat, uan, uang, uay).
- ed, el, ev, ew … (oet, oen, oem, oeo).
- id, if, is, il, iv, iz, iw … (iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu).
- id, il, iv, iz, iw … (yet, yen, yem, yeng, yeu).
- od, of, os, ol, ov, oz, oj, aj, ow … (oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao).
- ud, uf, us, ul, uv, uz, uj, uw … (uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou).
- yd, yl … (uyet, uyen).
Sau đây là ví dụ cho 39 vần viết tắt. Các ví dụ tổng hợp tất cả qui ước viết tắt ở các phần trên để cho thấy nhiều chữ được viết tắt rất gọn:
• AD = uat …… Vd: kad = khuat, lad = luat.
• AL = uan …… Vd: kal = khuan, tal = tuan.
• AZ = uang …… Vd: bag kaz = bang khuang.
• AJ = uay …… Vd: kay koa = khuay khoa. (4)
• ED = oet …… Vd: ked = khoet, loe led = loe loet.
• EL = oen …… Vd: hel = hoen.
• EV = oem …… Vd: ngev ngev = ngoem ngoem.
• EW = oeo …… Vd: ngew = ngoeo. (4+4=8)
• ID = iet, yet …… Vd: fid = phiet, id = yet, kid = khiet, zid = diet.
• IF = iep ...... Vd: dif = điep, kif = khiep, ngif = nghiep, zif = diep.
• IS = iec …… Vd: tis = tiec, vis = viec.
• IL = ien, yen …… Vd: fil = phien, il = yen, qil lyl = quyen luyen, til = tien.
• IV = iem, yem …… Vd: fiv = phiem, iv = yem, ngiv = nghiem, ziv = diem.
• IZ = ieng, yeng …… Vd: jiz = gieng, ngiz = nghieng, tiz = tieng.
• IW = ieu, yeu …… Vd: fiw = phieu, iw = yeu, nhiw diw = nhieu dieu. (12+8=20)
• OD = oat …… Vd: kod = khoat, lod = loat.
• OF = oap …… Vd: ngof = ngoap.
• OS = oac …… Vd: kos = khoac, tos = toac.
• OL = oan …… Vd: hol tol = hoan toan, kol = khoan.
• OV = oam …… Vd: ngov = ngoam.
• OZ = oang …… Vd: hoz = hoang, koz = khoang
• OJ = oai …… Vd: koj = khoai, ngoj = ngoai.
• Ngoại lệ: AJ = oay …… Vd: laj haj = loay hoay.
• OW = oao …… Vd: ngow = ngoao. (9+20=29)
• UD = uot …… Vd: nud = nuot, rud = ruot.
• UF = uop …… Vd: cuf = cuop.
• US = uoc …… Vd: fus = phuoc, thus = thuoc.
• UL = uon …… Vd: kul = khuon, lul = luon, mul = muon.
• UV = uom …… Vd: luv thuv = luom thuom, nhuv = nhuom.
• UZ = uong …… Vd: fuz = phuong, uz = uong.
• UJ = uoi …… Vd: tuj cuj = tuoi cuoi.
• UW = uou …… Vd: ruw = ruou. (8+29=37)
• YD = uyet …… Vd: kyd = khuyet, tyd = tuyet.
• YL = uyen …… Vd: kyl = khuyen, ngyl = nguyen. (2+37=39)
Một khi nhớ được toàn bộ qui ước viết tắt chữ không dấu (chỉ có 26 qui ước + 1 ngoại lệ) và hiểu các ví dụ ở trên, ta dễ dàng hiểu hai đoạn thơ sau đây.
• Đoạn đầu bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên được viết tắt bằng chữ không dấu:
Mỗi năm hoa đào nở
Moi nam hoa dao no
Lại thấy ông đồ già
Lai thay og do ja
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bay muc tau jay do
Bên phố đông người qua
Ben fo dog nguj qa
Bao nhiêu người thuê viết
“Sáng nay mình ngủ dậy và quyết định học kiểu chat trên Internet của thanh niên Việt Nam.
Thứ nhất, mình quyết định thay chữ “ô” bằng chữ “u” - nhưng chỉ trong mụt số trường hợp đặc biệt thui! Trong mụt số trường hợp khác, mình sẽ bỏ chữ “ô” hẳn ra. Nếu viết quá chuẩn thì văn của mình sẽ nặng nề, khiến cho người đọc thấy chán. Tức là phải sửa lun - mình không mún làm người khác bùn đâu!
Không phải riêng nguyên âm thui đâu mà cũng có nhiều phụ âm nên bỏ ra. Chữ “n” là mụt trong nhữg “nghi phạm” nổi bật nhất. Vâg, chữ ấy đôi khi rất phí - nhưg cũg có nhiều chữ phí khác nữa, chưa xog đâu!
Chữ “h” ở cuối mụt số từ nhìn rất khó chịu! Không phải mỗi mìn đâu mà còn rất nhiều bạn của mìn nữa cũg nói vậy - khó chịu mụt cách kin khủg! (Chữ “k” ở đầu mụt số từ khác lại còn khó chịu hơn nữa, mìn hôg chịu nổi).
Có ai đồg ý với mìn rằg 2 chữ “q” và “u” xấu lắm hôg? Chữ “w” đẹp hơn nhiều chứ! Nếu chat yahoo và có người viết 2 chữ ấy thì mìn sẽ nói lun: “Trùi ui, cái gì mà wê thế!” - để họ sẽ wen với wan điểm wần chúg của giới trẻ trog wốc.
Việc thay 2 chữ xấu bằg mụt chữ đẹp cũg rất lô-gíc đấy! Ví dụ, 2 chữ “ch” ở cúi mụt số từ nhìn rất rườm rà. Sút ngày “ch”, “ch”, “ch”, trùi ui, lík kík lắm, lại còn cũ rík nữa, thui thay bằg chữ “k” đi, để lối viết của mìn sẽ kík thík hơn!
Tiếg Việt cũg hay dùg chữ “gì”. Cái gì? Món gì? Phố gì? Chúa ui, chán wá đi mất! Hai chữ “g” và “i” đứg cạnh nhau nhìn rất “béo”! Trái lại, chữ “j” đứg ở mụt mìn nhìn rất “gầy”, rất “người mẫu”!
Các bạn gái ơi, hãy thay 2 chữ “ye” xấu xí bằg mỗi chữ “i” xin xắn đi! Viết “em iu anh” thì đỡ rủi ro hơn nhiều (hoặc cứ viết “iu an wá trời lun!” cho máu).
Way lại với chuyện nguyên âm, mìn hôg hiểu tại sao mụt số người vẫn cứ cho rằg chữ “ă” đẹp hơn chữ “e”!?? Kệ nhữg người đó chứ, họ kiêu lém, cổ hủ lém!
Nhưg hôg fải chữ “ê” lúc nào cũg đẹp. Câu “em không biết” chả có j hay cả. Trái lại, câu “em hôg bít j đâu” nghe dễ thươg lém! Các bạn hỉu hôg? Mìn fải cố gắg để nói nhẹ chứ, đặc bịt là với fái íu. Nói cứg wá với mụt cô mìn thík thì - chít!
Nè! Ai bảo 2 chữ “a” và “y” lúc nào cũg wan trọg? Ai bảo 2 chữ “ph” lúc nào cũg lúi cún? (Hôg fải mìn!) Fí thế! Ái bảo chữ “c” lúc nào cũg hay hơn chữ “k”? Có rất nhìu trườg hợp khác nữa mà fải thay chữ xấu bằg chữ đẹp, rất tiếk mìn hôg có đủ thời jan để jải thík hít!
Kác nguyên và fụ âm ở trên được jải wyít xog, mìn sẽ bắt đầu tập trug vào việc viết tắt (vt). Bh cg~ n` ng noi’ rg vt wá n` k tốt lém. Nhưg thui – vđề k fai la vt co’ tốt h k, vđề la fai vt ntn!!!
Rùi có lẽ mìn nin cho mụt chút ja vị SG vô! Cg~ n` ng HN, đặc bịt là ng trẻ, cho rg ng SG sốg 1 kách rất dzui dzẻ. Vậy chuyện thanh nin HN bắt chước thanh nin SG hôg dzô dzuyên tí j!
Mún trở thành chatter VN thiệt thì lúi vít kủa mìn nên dc bày biện bởi nhiù kon số! Thay vì “chào” bạn, mìn sẽ “2” bạn thui! Thay vì chúc bạn ngủ ngon, mìn sẽ “g9” bạn thui!
Dù sao ngun ngữ kũg hôg fản ánh đc kảm xúc kủa con ng bằg hìn ảnh, và hôg có hìn ảnh nào fản ánh kảm xúc kủa kon ng như mụt gươg mặt! hihi! Sao? Bạn hôg tin hà? Bạn k tin Mr. Joe tội nghiệp hả? Bùn kừi wá nhỉ! Mìn hôg nói dzối đâu nhá!
kÁc bẠn cÓ bÍt FíM sHiFt hÔg? MiN sẼ dZùNg kÁi Fím Áy đỂ tRaG tRí vĂn KủA MìN mỤt ChÚt. FảI LuN LuN Cố gẮg Để cHữ kỦa MìN đẸp HơN ChỮ KủA nG` kHáC cHứ! gỌi Là Sĩ dZiỆn ĐiẸn tỬ đẤy!! Hihi!!!!
bẬc cÚi CùG Là tHêM mÀu SắC DzÔ!
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image004.gif)
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image005.gif)
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image006.gif)
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image007.gif)
XoG! Bh MìN đÃ BíT cHáT ChÍt NhƯ 1 Ng Vịt cHíNh GúC rÙi!
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image008.gif)
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image009.gif)
![](http://vietpali.sourceforge.net/binh/VietTatChuVietTrongNgonNgu-ACong_files/image010.gif)
Kekekekekekekekekekekeke!!!!!”
(Bài “Tiếng Việt thời @” trích từ blog của Joseph Ruelle)
• Ưu điểm và hạn chế của viết tắt tự tạo:
Ưu điểm của viết tắt tự tạo là khi quen dùng thì cũng thành một quy luật nào đó cho một số từ thường dùng và ta viết được rất ngắn một số chữ thường dùng, như ví dụ“không” thành “0”, “ko”, “k”, “kh”, “kg”. Giữa tôi và bạn A, ký hiệu 0, ko, k, khhoặc kg sẽ mang ý nghĩa là "không", nhưng có thể giữa tôi và bạn B và C thì k lại có nghĩa là “Ok”, kk có nghĩa là "very good, …”.
Hạn chế của viết tắt tự tạo là:
- Chỉ viết tắt được một ít chữ thường dùng, chứ không áp dụng được cho tất cả các từ khác có vần tương tự.
- Ký hiệu riêng thường không thống nhất giữa các nhóm nên chỉ những người trong nhóm mới hiểu được nhau, người ngoài nhóm muốn hiểu cũng hơi khó và có thể hiểu lầm.
**II. VIẾT TẮT THEO QUY LUẬT CHUNG**
Ưu điểm của viết tắt theo quy luật chung là viết tắt được rất nhiều chữ. Ví dụ, nếu thuộc lòng 2 qui ước chung là “K thay cho KH” và “bỏ bớt N ở phụ âm cuối chữ NG”, ta có thể đọc ngay các chữ “kôg ká ki mag trog lòg nhữg …” là “không khá khi mang trong lòng những …”.
Hạn chế của viết tắt theo qui luật chung là có một số từ thông dụng viết không ngắn bằng cách viết tắt tự tạo. Ví dụ, với viết tắt tự tạo thì “0, ko, k, kh, kg,…” đều mang ý nghĩa là “không” trong khi viết tắt theo quy luật chung thì phải viết là “kôg” mới mang ý nghĩa là “không”.
**A. VIẾT TẮT CHỮ KHÔNG DẤU**
Cách viết tắt chữ không dấu sau đây thích hợp cho những ai thích tạo một “xì tin” mới trong chat hoặc nhắn tin.
Xin đọc các cách viết tắt từ trên xuống dưới vì chúng có quan hệ nối tiếp. Hiểu xong phần trên, mới hiểu được chính xác phần dưới.
1. Phụ âm đầu chữ
Có 9 qui ước:
• F thay PH …… Vd: fai = phai .
• C thay K …… Vd: ce = ke, cim = kim.
• K thay KH …… Vd: ki ko kan = khi kho khan.
• Z thay D …… Vd: zu zi = du di, zo zự = do dự.
• D thay Đ …… Vd: di dâu dó = đi đâu đó, zo dó = do đó.
• J thay GI …… Vd: ju jn jay j = giu gin giay gi.
• G thay GH …… Vd: ge = ghe, gi = ghi.
• NG thay NGH …… Vd: nge = nghe, ngi = nghi.
• Q thay QU …… Vd: qay qan = quay quan, qe qan = que quan, qet = quet.
**2. Phụ âm cuối chữ**
Có 3 qui ước:
• G thay NG …… Vd: xoog = xoong, kog mog = khong mong.
• H thay NH …… Vd: hoah = hoanh, hueh = huenh, bah = banh.
• K thay CH …… Vd: hoak = hoach, nguek = nguech, sak = sach.
**3. Vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”**
Đây là phần cuối cùng nhưng quan trọng vì trình bày cách viết tắt có hệ thống cho 39 vần không dấu, vốn có 3 hoặc 4 chữ cái, xuống còn 2 chữ cái mỗi vần.
Tiếng Việt hiện có tất cả 44 vần không dấu “Nguyên âm ghép + chữ cái”.
Trong đó, 5 vần: oong, oanh, uenh, oach, uech, đã được viết tắt là oog, oah, ueh, oak, uek như vừa trình bày ở trên (xem ví dụ phần II.A.2).
Còn lại 39 vần:
- UA: uat,uan, uang, uay.
- OE: oet, oen, oem, oeo.
- IE: iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu.
- YE: yet, yen, yem, yeng, yeu.
- OA: oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao.
- UO: uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou.
- UYE: uyet, uyen.
Trong đó có:
- Các nguyên âm ghép: ua, oe, ie hay ye, oa, uo, uye.
- Các chữ cái cuối: t, p, c, n, m, ng, i hay y, u hay o.
39 vần nầy được viết tắt còn 2 chữ cái cho mỗi vần, bằng cách:
- Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Và
- Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác.
Rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm. Có 6 qui ước và 1 ngoại lệ:
A = ua
E = oe
I = ie, ye
O = oa …… (Ngoại lệ: A = oa cho vần “oay”)
U = uo
Y = uye
Thay chữ cái cuối bằng một chữ cái khác. Có 8 qui ước:
• D = t
• F = p
• S = c
• L = n
• V = m
• Z = ng
• J = i, y
• W = o, u
Ráp 6 nguyên âm rút gọn vào 8 chữ cái cuối khác, ta viết tắt được 39 vần trên mỗi vần chỉ còn 2 chữ cái. Do đó, chỉ cần nhớ 14 qui ước trên, ta dễ dàng nhớ được 39 vần viết tắt sau:
- ad, al, az, aj … (uat, uan, uang, uay).
- ed, el, ev, ew … (oet, oen, oem, oeo).
- id, if, is, il, iv, iz, iw … (iet, iep, iec, ien, iem, ieng, ieu).
- id, il, iv, iz, iw … (yet, yen, yem, yeng, yeu).
- od, of, os, ol, ov, oz, oj, aj, ow … (oat, oap, oac, oan, oam, oang, oai, oay, oao).
- ud, uf, us, ul, uv, uz, uj, uw … (uot, uop, uoc, uon, uom, uong, uoi, uou).
- yd, yl … (uyet, uyen).
Sau đây là ví dụ cho 39 vần viết tắt. Các ví dụ tổng hợp tất cả qui ước viết tắt ở các phần trên để cho thấy nhiều chữ được viết tắt rất gọn:
• AD = uat …… Vd: kad = khuat, lad = luat.
• AL = uan …… Vd: kal = khuan, tal = tuan.
• AZ = uang …… Vd: bag kaz = bang khuang.
• AJ = uay …… Vd: kay koa = khuay khoa. (4)
• ED = oet …… Vd: ked = khoet, loe led = loe loet.
• EL = oen …… Vd: hel = hoen.
• EV = oem …… Vd: ngev ngev = ngoem ngoem.
• EW = oeo …… Vd: ngew = ngoeo. (4+4=8)
• ID = iet, yet …… Vd: fid = phiet, id = yet, kid = khiet, zid = diet.
• IF = iep ...... Vd: dif = điep, kif = khiep, ngif = nghiep, zif = diep.
• IS = iec …… Vd: tis = tiec, vis = viec.
• IL = ien, yen …… Vd: fil = phien, il = yen, qil lyl = quyen luyen, til = tien.
• IV = iem, yem …… Vd: fiv = phiem, iv = yem, ngiv = nghiem, ziv = diem.
• IZ = ieng, yeng …… Vd: jiz = gieng, ngiz = nghieng, tiz = tieng.
• IW = ieu, yeu …… Vd: fiw = phieu, iw = yeu, nhiw diw = nhieu dieu. (12+8=20)
• OD = oat …… Vd: kod = khoat, lod = loat.
• OF = oap …… Vd: ngof = ngoap.
• OS = oac …… Vd: kos = khoac, tos = toac.
• OL = oan …… Vd: hol tol = hoan toan, kol = khoan.
• OV = oam …… Vd: ngov = ngoam.
• OZ = oang …… Vd: hoz = hoang, koz = khoang
• OJ = oai …… Vd: koj = khoai, ngoj = ngoai.
• Ngoại lệ: AJ = oay …… Vd: laj haj = loay hoay.
• OW = oao …… Vd: ngow = ngoao. (9+20=29)
• UD = uot …… Vd: nud = nuot, rud = ruot.
• UF = uop …… Vd: cuf = cuop.
• US = uoc …… Vd: fus = phuoc, thus = thuoc.
• UL = uon …… Vd: kul = khuon, lul = luon, mul = muon.
• UV = uom …… Vd: luv thuv = luom thuom, nhuv = nhuom.
• UZ = uong …… Vd: fuz = phuong, uz = uong.
• UJ = uoi …… Vd: tuj cuj = tuoi cuoi.
• UW = uou …… Vd: ruw = ruou. (8+29=37)
• YD = uyet …… Vd: kyd = khuyet, tyd = tuyet.
• YL = uyen …… Vd: kyl = khuyen, ngyl = nguyen. (2+37=39)
**B. HAI ĐOẠN THƠ VIẾT TẮT CHỮ KHÔNG DẤU**
Một khi nhớ được toàn bộ qui ước viết tắt chữ không dấu (chỉ có 26 qui ước + 1 ngoại lệ) và hiểu các ví dụ ở trên, ta dễ dàng hiểu hai đoạn thơ sau đây.
• Đoạn đầu bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên được viết tắt bằng chữ không dấu:
Mỗi năm hoa đào nở
Moi nam hoa dao no
Lại thấy ông đồ già
Lai thay og do ja
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bay muc tau jay do
Bên phố đông người qua
Ben fo dog nguj qa
Bao nhiêu người thuê viết
Bao nhiw nguj thue vid
Tấm tắc ngợi khen tài
Tam tac ngoi ken tai
“Hoa tay thảo những nét
“Hoa tay thao nhug net
Như phượng múa rồng bay”
Nhu fuz mua rog bay”
• Đoạn đầu “Truyện Kiều” của thi hào Nguyễn Du được viết tắt bằng chữ không dấu:
Trăm năm trong cõi người ta
Tram nam trog coi nguj ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau
Chu tai chu meh keo la get nhau
Trải qua một cuộc bể dâu
Trai qa mot cus be zau
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng
Nhug diw trog thay ma dau don log
Lạ gì bỉ sắc tư phong
La j bi sac tu fog
Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen
Troi xah qen thoi ma hog dah gen
Cảo thơm lần giở trước đèn
Cao thom lan jo trus den
Phong tình cổ lục còn truyền sử xanh
Fog tih co luc con tryl su xah
**C. VIẾT TẮT CHỮ CÓ DẤU**
Những ai thích tạo một phong cách mới khi viết tắt chữ có dấu, xin mời đọc bài “
[Tốc ký chữ Việt](http://chuvietnhanh.sf.net/TocKyChuViet.htm)” ở đường dẫn [http://chuvietnhanh.sf.net/TocKyChuViet.htm](http://chuvietnhanh.sf.net/TocKyChuViet.htm), hoặc ở trang mạng Chữ Việt Nhanh [http://chuvietnhanh.sf.net](http://chuvietnhanh.sf.net/).
Cách viết tắt chữ có dấu cũng theo phương thức tựa như cách viết tắt chữ không dấu.
**III. LỜI CUỐI**
Ngôn ngữ viết tắt đã và sẽ được tiếp tục sáng tạo nhiều kiểu mới lạ để thích nghi với thời đại thông tin internet. Hy vọng bài này góp một phần nhỏ trong việc sáng tạo ngôn ngữ viết tắt.
Việc người dùng thường xuyên sử dụng ngôn ngữ viết tắt trong tin nhắn, chat, IM (Instant Messaging) không gây tác động tiêu cực đến kỹ năng ngôn ngữ cơ bản của họ, nghiên cứu mới nhất tại Canada kết luận.
Trong công trình nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí
[American Speech](http://americanspeech.dukejournals.org/), số mùa xuân 2008, dưới tiêu đề “ [Linguistic Ruin? LOL! Instant Messaging and Teen Language](http://americanspeech.dukejournals.org/cgi/reprint/83/1/3.pdf)” (tạm dịch: Phá hỏng ngôn ngữ? Ha ha! Nhắn tin nhanh và ngôn ngữ tuổi Teen), hai chuyên gia [Sali Tagliamonte](http://individual.utoronto.ca/tagliamonte/)và [Derek Denis](http://derekdenis.blogspot.com/), sau khi phân tích hơn 1 triệu từ thường gặp trong giao tiếp IM, được sử dụng bởi 72 người trẻ trong độ tuổi từ 15 đến 20, đã kết luận:
“…Tin nhắn IM không hề phá hỏng khả năng ngôn ngữ của thế hệ trẻ, mà là một mở rộng mới cho sự phục hưng ngôn ngữ.
Thật ra, công việc nghiên cứu ngôn ngữ IM này có vẻ đã lạc hậu và đề cập chỉ một phần rất nhỏ những gì hiện đang sinh sôi nảy nở. Sự bùng nổ của thế giới thông tin hiện đại thì luôn phát triển. Từ khi chúng tôi tiến hành việc khảo cứu này, các phương thức mới hơn để giao tiếp trực tuyến đã được mở rộng, bao gồm các trang mạng xã hội mọc lên như nấm (vd: MySpace, Facebook), những game trực tuyến nhiều người cùng chơi một lúc (vd: World of Warcraft), và nhiều cách thức thông tin trực tuyến mới lạ khác chưa được kể đến. Đồng thời, việc dùng tin nhắn trên điện thoại di động hiện đã rất phổ biến ở Bắc Mỹ, cũng tạo ra một phương thức liên lạc sẽ làm thay đổi bản chất thông tin …
… Tìm kiếm và nghiên cứu những trạng thái muôn màu của ngôn ngữ mới lạ, đang biến động một cách hấp dẫn, sẽ cho thấy những phát triển này sẽ là một cổng vào để hiểu được sự thông tin của nhân loại trong tương lai và ngay cả có thể là sự thấu hiểu sâu sắc hơn về tính năng của ngôn ngữ” *.
## 0 comments:
## Post a Comment

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Một vài thói quen ăn uống xấu của con mà cha mẹ cần phải sửa ngay để con có được một sức khỏe toàn diện và một hệ tiêu hóa tốt.
1. Để trẻ ăn nhiều vào bữa tối
Nhiều mẹ vì công việc hàng ngày vô cùng bận rộn nên chỉ có thể nấu được bữa tối một cách thịnh soạn nhất có thể. Điều này vô tình đã tạo cho trẻ một thói quen xấu là ăn quá nhiều vào bữa tối. Ăn quá nhiều thức ăn vào buổi tối sẽ làm tăng lượng protein và chất béo tích tụ nhiều trong dạ dày của trẻ khiến khó tiêu hóa. Điều này cũng gây bất lợi cho hoạt động của ruột và khi lớn lên, trẻ có thể bị mắc bệnh đau dạ dày.
2. Nhai thức ăn cho con
Vì sợ răng của con còn yếu hoặc con sẽ khó tiêu khi không cắn nhỏ được thức ăn, nhiều mẹ thường hay nhai thức ăn giúp con. Tuy nhiên điều này là hoàn toàn không nên bởi đó là cách ăn uống không đảm bảo vệ sinh.
Trong miệng của người lớn có thể chứa nhiều vi khuẩn và khi nhai, những vi khuẩn này có thể theo thức ăn để vào cơ thể trẻ. Sức đề kháng của trẻ yếu hơn người lớn nên cũng dễ nhiễm bệnh hơn.
3. Dùng đồ ăn lạnh
Đồ uống lạnh như kem, chè, nước giải khát và nhiều loại thực phẩm khác có thể hợp với khẩu vị của trẻ nhưng lại hoàn toàn có hại cho con. Đồ ăn quá lạnh khi vào đến dạ dày trẻ sẽ khiến niêm mạc và các mạch máu trong dạ dày bị co lại và việc tiết acid sẽ ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa thức ăn.
4. Cho trẻ ăn nhiều đồ ăn đường phố
Mỗi khi đưa đón con đi học về, sợ con đói nên nhiều ông bố bà mẹ đã mua cho con đồ ăn bán ngay tại các vỉa hè mà không biết rằng, trẻ có thể sẽ bị bệnh vì dùng những đồ ăn này. Vì được bày bán ngay trên đường nên không ai có thể đảm bảo được rằng đây là những đồ ăn vệ sinh. Bởi vậy, lời khuyên tốt nhất đó chính là hạn chế cho con ăn thực phẩm được bán ở ngoài.
5. Chế độ ăn uống thất thường
Trẻ con ham chơi và có thể bỏ bữa khi quá mải chơi, lúc đó con sẽ không biết mình đang bị đói. Vào lúc khác, con thấy đói và lại ăn rất nhiều. Các bậc cha mẹ khi thấy con ăn nhiều như vậy thì cũng không ngăn cản và còn tỏ ra vui mừng.
Thực tế, thói quen ăn uống này vô cùng có hại cho dạ dày còn non yếu của trẻ. Nhiều trường hợp, trẻ có thể bị nôn ngay sau khi ăn quá nhiều vì đau bụng hoặc cảm thấy khó chịu. Nguyên nhân chính là dạ dày của trẻ không kịp tiết ra các acid để tiêu hóa thức ăn khiến bé dễ bị đầy bụng và buồn nôn.
6. Cho trẻ dùng thực phẩm chiên
Đồ ăn chiên thường có chứa hàm lượng dầu cao và nó đã gây ra một gánh nặng với dạ dày của trẻ. Điều này có thể gây ra chứng khó tiêu và chán ăn ở bé mà cha mẹ ít ngờ tới.
Theo Afamily
Trả lời

markdown:
## Một vài thói quen ăn uống xấu của con mà cha mẹ cần phải sửa ngay để con có được một sức khỏe toàn diện và một hệ tiêu hóa tốt.
### 1. Để trẻ ăn nhiều vào bữa tối
Nhiều mẹ vì công việc hàng ngày vô cùng bận rộn nên chỉ có thể nấu được bữa tối một cách thịnh soạn nhất có thể. Điều này vô tình đã tạo cho trẻ một thói quen xấu là ăn quá nhiều vào bữa tối. Ăn quá nhiều thức ăn vào buổi tối sẽ làm tăng lượng protein và chất béo tích tụ nhiều trong dạ dày của trẻ khiến khó tiêu hóa. Điều này cũng gây bất lợi cho hoạt động của ruột và khi lớn lên, trẻ có thể bị mắc bệnh đau dạ dày.
### 2. Nhai thức ăn cho con
Vì sợ răng của con còn yếu hoặc con sẽ khó tiêu khi không cắn nhỏ được thức ăn, nhiều mẹ thường hay nhai thức ăn giúp con. Tuy nhiên điều này là hoàn toàn không nên bởi đó là cách ăn uống không đảm bảo vệ sinh.
Trong miệng của người lớn có thể chứa nhiều vi khuẩn và khi nhai, những vi khuẩn này có thể theo thức ăn để vào cơ thể trẻ. Sức đề kháng của trẻ yếu hơn người lớn nên cũng dễ nhiễm bệnh hơn.
### 3. Dùng đồ ăn lạnh
Đồ uống lạnh như kem, chè, nước giải khát và nhiều loại thực phẩm khác có thể hợp với khẩu vị của trẻ nhưng lại hoàn toàn có hại cho con. Đồ ăn quá lạnh khi vào đến dạ dày trẻ sẽ khiến niêm mạc và các mạch máu trong dạ dày bị co lại và việc tiết acid sẽ ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa thức ăn.
### 4. Cho trẻ ăn nhiều đồ ăn đường phố
Mỗi khi đưa đón con đi học về, sợ con đói nên nhiều ông bố bà mẹ đã mua cho con đồ ăn bán ngay tại các vỉa hè mà không biết rằng, trẻ có thể sẽ bị bệnh vì dùng những đồ ăn này. Vì được bày bán ngay trên đường nên không ai có thể đảm bảo được rằng đây là những đồ ăn vệ sinh. Bởi vậy, lời khuyên tốt nhất đó chính là hạn chế cho con ăn thực phẩm được bán ở ngoài.
### 5. Chế độ ăn uống thất thường
Trẻ con ham chơi và có thể bỏ bữa khi quá mải chơi, lúc đó con sẽ không biết mình đang bị đói. Vào lúc khác, con thấy đói và lại ăn rất nhiều. Các bậc cha mẹ khi thấy con ăn nhiều như vậy thì cũng không ngăn cản và còn tỏ ra vui mừng.
Thực tế, thói quen ăn uống này vô cùng có hại cho dạ dày còn non yếu của trẻ. Nhiều trường hợp, trẻ có thể bị nôn ngay sau khi ăn quá nhiều vì đau bụng hoặc cảm thấy khó chịu. Nguyên nhân chính là dạ dày của trẻ không kịp tiết ra các acid để tiêu hóa thức ăn khiến bé dễ bị đầy bụng và buồn nôn.
### 6. Cho trẻ dùng thực phẩm chiên
Đồ ăn chiên thường có chứa hàm lượng dầu cao và nó đã gây ra một gánh nặng với dạ dày của trẻ. Điều này có thể gây ra chứng khó tiêu và chán ăn ở bé mà cha mẹ ít ngờ tới.
*Theo Afamily*
## Trả lời Hủy

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare

Connection: close

X-Turbo-Charged-By: LiteSpeed

X-LiteSpeed-Cache: hit

Set-Cookie: __cfduid=db69f103d176e521983c6b145b1dcf3501521470782; expires=Tue, 19-Mar-19 14:46:22 GMT; path=/; domain=.toilamme.com; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Liên Xô có Chernobyl. Mỹ có “Mùa xuân thầm lặng” của Rachel Carson.[i]
Và Việt Nam nay có Formosa, một từ nhanh chóng đồng nghĩa với thảm họa sinh thái và sự ra đời của một phong trào môi trường.
Tháng Tư năm ngoái, từng đợt từng đợt sóng đánh giạt vào các bờ biển miền trung Việt Nam cá bị nhiễm độc do hóa chất thải ra từ Công ty Thép Formosa Hà Tĩnh. Tiếp sau thảm họa cá chết này là từng đợt từng đợt sóng xuống đường biểu tình và kêu gọi nhà nước ra tay hành động.
“Tôi nghĩ đây là hồi chuông báo động, sự thức tỉnh” cho người dân Việt Nam; nhà hoạt động môi trường Nguyễn Huỳnh Thuật nói như vậy với Bloomberg BNA. “Họ đang gặp hiểm nguy. Nhiều người, họ phàn nàn trên Facebook, họ bàn tán trong quán cà phê.”
Sinh kế bị đe dọa
Tính tổng cộng có hơn 100 tấn cá chết được thu gom dọc dải dất dài 200 cây số ở các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế. Nước thải của nhà máy thép chứa đầy phenol, xyanua (cyanide) và hydroxit sắt, được xả xuống Biển Đông, là nguyên nhân.
Nạn nhiễm độc này đe dọa sinh kế của ngư dân, chủ nhà hàng, tiệm ăn và những nhà sản xuất nước mắm truyền thống của Việt Nam dọc bờ biển miền trung của đất nước. Thảm họa này cũng làm bùng nổ sự phẫn nộ vô đối ở Việt Nam, chủ yếu là nhờ mạng xã hội lan truyền.
Và khi sắp tới kỷ niệm một năm xảy ra thảm họa nhiễm độc Formosa, việc đền bù của công ty Đài Loan, trong đó có 500 triệu đô-la bồi thường cho ngư dân và những người khác chịu tác hại của nạn nhiễm độc hải sản, diễn ra rất chậm chạp. Và không rõ Việt Nam đã hết biểu tình hay chưa.
“Sống trong một môi trường bền vững cũng là một nhân quyền”; Tôn Nữ Thị Ninh, nhà ngoại giao về hưu và một trong những trí thức nổi tiếng nhất của Việt Nam, nói như vậy với Bloomberg BNA. “Người ta xem đó là một quyền cơ bản, căn bản.”
Tầng lớp trung lưu ngày càng đông
Việt Nam không lạ gì chuyện suy thoái sinh thái, thậm chí trong những năm hậu chiến, từ nạn ô nhiễm do khai thác bauxite ở Tây Nguyên, tới việc đốn chặt các rừng nguyên sinh để nhường chỗ cho hàng trăm đập thủy điện.
Nhưng biến cố Formosa đã châm mồi phản kháng theo những cách vô tiền khoáng hậu.
Ho Nhu, giám đốc dự án thuộc tổ chức môi trường CHANGE Vietnam ở Sài Gòn, nói, “Sau Formosa, người Việt Nam dường như bàn nhiều hơn về các vấn đề môi trường, nhất là nhiều hơn về tình hình Formosa, đương nhiên, nhưng cũng nhắc tới môi trường nói chung.”
Cũng như đang diễn ra ở láng giềng Trung Quốc, tầng lớp trung lưu ngày càng đông ở Việt Nam đang đòi có môi trường sạch hơn.
Người dân đang thừa nhận sự tàn phá do công nghiệp hóa gây ra khi quốc gia cộng sản này hồi phục từ chiến tranh sau năm 1975.
Và mạng xã hội đang kết nối người ta với nhau để lên án các sai phạm về môi trường, ngay cả trong bối cảnh có những hạn chế chính trị của một nhà nước độc đảng.
Kinh tế đối chọi với Môi trường
Mãi tới thế kỷ này, công cuộc thoát nghèo của Việt Nam vẫn gập ghềnh do hậu quả của chiến tranh tàn phá nền kinh tế và môi trường của đất nước, nhất là ở những vùng mà Chất độc Màu da cam phá trụi rừng và làm đất bị nhiễm độc.
Gần đây, Việt Nam đã tiếp nhận đầu tư nước ngoài và trở thành một nước xuất khẩu lớn về điện thoại, quần áo, giày, hải sản và hoa màu.
Nhưng tăng trưởng kinh tế đi kèm với những đánh đổi, như nhận định trong một báo cáo năm ngoái của Ngân hàng Thế giới và Bộ Kế hoạch Đầu tư của Việt Nam.
“Ở một mức độ lớn, tăng trưởng đã làm hại môi trường,” báo cáo này viết.
Báo cáo này nhận xét rằng trong một phần tư thế kỷ qua, “lượng khí thải nhà kính của Việt Nam đã tăng nhanh nhất trong khu vực, trong khi chất lượng môi trường của không khí, đất đai và nước của Việt Nam đã sút giảm đáng kể.”
Nước nhiệt đới này lẽ ra đã có thể ngăn ngừa được phần nào trong sự sút giảm đó, theo Ton That Thien Bao, giám đốc của dự án quần chúng Keep Vietnam Clean & Green (Việt Nam Sạch và Xanh).
“Tôi không hiểu tại sao người Việt Nam chúng tôi có tầm nhìn ngắn hạn như vậy,” Bao, một cựu cố vấn về phát triển bền vững, nói với Bloomberg BNA. “Đó là một hạn chế của người Việt Nam mà tôi thấy rất nhiều.”
Rau quả sạch
Rải rác ở Sài Gòn hiện nay có nhiều cửa hàng bán rau quả organic (trồng tự nhiên, sạch, an toàn) và nhiều xe hàng rong bán cà phê không pha tạp và nước trái cây tươi. Chỉ mới cách đây năm năm thì không có cảnh này.
Ines Quoico, giám đốc trang trại và cửa hàng Organik Vietnam, nói hiện nay có thêm nhiều người muốn biết thực phẩm của họ xuất phát từ các nguồn sạch. Khách hàng của bà trước đây thường là 90% người nước ngoài và 10% người Việt, nhưng hiện nay tỷ lệ gần 50–50.
“Thật kỳ diệu; sự bùng nổ trong ba năm qua ở người Việt rất lý thú,” bà nói với Bloomberg BNA.
Số liệu thống kê chứng minh nhận xét của bà. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, 10% người Việt thuộc tầng lớp trung lưu và tỷ lệ đó được dự báo là sẽ tăng vọt lên tới hơn 50% vào năm 2035. Nhiều người dùng của cải mới có được của mình để chi cho thực phẩm.
Hãng nghiên cứu thị trường Nielsen phát hiện rằng 89% người Việt sẽ chi nhiều hơn cho thực phẩm tăng lợi ích sức khỏe, và 34% xem sức khỏe là mối quan tâm lớn nhất hoặc thứ nhì, so với 19% trong khu vực Đông Nam Á.
Những nỗi lo sợ về thực phẩm, và chính trị Facebook
Hết nỗi lo sợ này tới nỗi lo sợ khác về thực phẩm đã khiến 92 triệu dân của Việt Nam đứng ngồi không yên. Cứ vài tháng lại có một video quay lén được lan truyền mạnh mẽ, tiết lộ những người Việt nhuộm rau cho xanh, hoặc bơm hóa chất vào tôm.
Khi thêm nhiều người tiêu dùng có thể đặt câu hỏi về nguồn gốc của thực phẩm họ dùng, họ cũng hít thở không khí và uống nước bẩn hơn. Chỉ số Thành quả Môi trường của [Đại học] Yale xếp Việt Nam ở hạng 170 trong 180 quốc gia về chất lượng không khí tệ hại. Việt Nam xếp hạng 124 về nguồn nước.
Không còn trĩu gánh nặng của chiến tranh hay nạn đói, giới trẻ ngày nay có thể bàn tới thay đổi và cổ xúy các mục đích môi trường. Đấu trường được họ chọn là mạng xã hội, mà ở Việt Nam thường nghĩa là Facebook.
Trước đây việc tranh luận trên báo chí chính thức [“lề phải”] về những vấn đề gây tranh cãi thì khó hơn, do những cấm đoán của nhà nước độc đảng. Nhưng nhờ có Internet, Việt Nam nở rộ các blog không bị nhà nước chỉ đạo [“lề trái”], và người dân với những mối lo phổ biến tìm được một kênh khác trên mạng xã hội. Bao và Nhu đều nói rằng công cụ này đã giúp truyền bá ý thức về môi trường.
Tuy nhiên, nhà nước vẫn thận trọng về việc đấu tranh vì môi trường, để nó không biến thành việc đấu tranh ít thân thiện với nhà nước hơn. Trong những cuộc biểu tình chống Formosa hồi mùa xuân năm ngoái, sự phản đối của công chúng về ô nhiễm hóa chất đã biến thành sự phẫn nộ về việc nhà nước ngồi yên không hành động, và điều đó càng khiến thêm nhiều người xuống đường biểu tình.
Bao lý giải, “Ban đầu họ xem đó là một vấn đề môi trường, và nhà nước phớt lờ nó, nên người ta cảm thấy quyền của họ không được tôn trọng.” Tâm tư của người biểu tình, theo cách mô tả của anh, là: “Đó là quyền của tôi, quê hương của tôi đang bị hủy diệt.”
Đấu tranh vì môi trường
Sự thức tỉnh về môi trường của Việt Nam đã tự bộc lộ dưới nhiều hình thức.
Dân oan từ quê đi kiện đã thành một cảnh tượng thường xuyên tại các trụ sở nhà nước ở các thành phố lớn; họ từ nông thôn lên thành phố trương biển phản đối những vụ chiếm đất, loại khiếu nại phổ biến nhất mà nhà nước nhận được.
Những người phản đối việc khai thác bauxite, trong đó quặng nhôm quý giá được khai thác ở hầm mỏ mở, đã in áo thun, ký thỉnh nguyện đơn và thậm chí kiện thủ tướng.
Họ cũng góp tiền cho các hoạt động. Trong trường hợp thu hút nhiều chú ý nhất, hồi tháng 10 năm ngoái, người Việt tặng hơn 16 tỷ đồng (708.000 đô-la Mỹ) cho nạn nhân lũ lụt, đáp lại lời kêu gọi quyên góp của người dẫn chương trình nổi tiếng Phan Anh.
Người quyên góp thường thích tặng cho những người bị thiệt hại do các hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát của họ, trong đó 67 phần trăm cho biết tiền quyên tặng của họ dành cho người Việt bị ảnh hưởng của thiên tai, theo một báo cáo năm 2015 của Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường của Việt Nam.
Các công ty đang bắt đầu hưởng ứng tinh thần đấu tranh vì môi trường mới chớm ở Việt Nam và lồng các hoạt động ủng hộ môi trường vào các chương trình nghị sự trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
‘Văn hóa của chúng tôi, bản sắc của chúng tôi’
Bui My Trang, giám đốc phụ trách trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ở ngân hàng HSBC, nói công tác thiện nguyện của nhân viên bao gồm những chuyến đi xuống Đồng bằng Sông Cửu Long để tư vấn kinh doanh về du lịch bền vững, và tới một tỉnh ngoài văn phòng của họ ở Sài Gòn để lắp đặt các cột đèn dùng năng lượng mặt trời.
“Điều đó dần dần trở thành văn hóa của chúng tôi, bản sắc của chúng tôi”; Trang nói như vậy về niềm hãnh diện của nhân viên về hoạt động môi trường. “Họ cảm thấy mãn nguyện. Họ nghĩ, ‘Tôi có thể đóng góp cho xã hội.’”
Tuy vậy, Nhu không tin rằng ý thức môi trường của Việt Nam đã đạt đến mức tới hạn.
Tại văn phòng CHANGE ở Sài Gòn, được trang hoàng với những hình ảnh thằn lằn và báo, Nhu nói người dân phớt lờ những vấn đề không ảnh hưởng tới họ và không thấy sự tàn phá khả dĩ của than, đối tượng CHANGE nhắm tới trong một trong những dự án ưa thích của mình. Việt Nam dự định tạo ra một nửa năng lượng của mình từ than vào năm 2025 so với khoảng một phần ba hiện nay.
Mời xem Video: Cái chết của Trưởng Ban Nội chính TƯ Nguyễn Bá Thanh và sự thăng tiến của Chủ tịch Huỳnh Đức Thơ?
Khi những xì căng đan như Formosa nổ ra, Nhu nói, công chúng kỳ vọng các tổ chức phi vụ lợi hành động.
Cô nói, “Họ muốn chúng tôi nêu tiếng nói của chúng tôi.” Nhưng Nhu hy vọng CHANGE sẽ không phải là tổ chức duy nhất lên tiếng về môi trường; cô nói trách nhiệm đó thuộc về tất cả mọi người.
Tác giả: Liên Hoàng
Dịch giả: Khương An
Thời Mới
[i] “Mùa xuân thầm lặng” là một cuốn sách khoa học môi trường của tác giả Rachel Carson, xuất bản vào tháng 9/1962, về những tác hại đối với môi trường của việc sử dụng bừa bãi thuốc trừ sâu. Cuốn sách này được xem là niềm cảm hứng của một phong trào đấu tranh môi trường thúc đẩy sự ra đời của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA).
Người Đưa Tin - Trang Thông Tin Đa Chiều. Tất cả bài đăng tải trên thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả có thể gây ra những tranh luận đa chiều và trái chiều Người Đưa Tin mong nhận được ý kiến phản hồi và phản biện của độc giả
Đăng nhận xét

markdown:
Tranh dành Quyền lực
Và Việt Nam nay có Formosa, một từ nhanh chóng đồng nghĩa với thảm họa sinh thái và sự ra đời của một phong trào môi trường.
Tháng Tư năm ngoái, từng đợt từng đợt sóng đánh giạt vào các bờ biển miền trung Việt Nam cá bị nhiễm độc do hóa chất thải ra từ Công ty Thép Formosa Hà Tĩnh. Tiếp sau thảm họa cá chết này là từng đợt từng đợt sóng xuống đường biểu tình và kêu gọi nhà nước ra tay hành động.
“Tôi nghĩ đây là hồi chuông báo động, sự thức tỉnh” cho người dân Việt Nam; nhà hoạt động môi trường Nguyễn Huỳnh Thuật nói như vậy với Bloomberg BNA. “Họ đang gặp hiểm nguy. Nhiều người, họ phàn nàn trên Facebook, họ bàn tán trong quán cà phê.”
**Sinh kế bị đe dọa**
Tính tổng cộng có hơn 100 tấn cá chết được thu gom dọc dải dất dài 200 cây số ở các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế. Nước thải của nhà máy thép chứa đầy phenol, xyanua (cyanide) và hydroxit sắt, được xả xuống Biển Đông, là nguyên nhân.
Nạn nhiễm độc này đe dọa sinh kế của ngư dân, chủ nhà hàng, tiệm ăn và những nhà sản xuất nước mắm truyền thống của Việt Nam dọc bờ biển miền trung của đất nước. Thảm họa này cũng làm bùng nổ sự phẫn nộ vô đối ở Việt Nam, chủ yếu là nhờ mạng xã hội lan truyền.
Và khi sắp tới kỷ niệm một năm xảy ra thảm họa nhiễm độc Formosa, việc đền bù của công ty Đài Loan, trong đó có 500 triệu đô-la bồi thường cho ngư dân và những người khác chịu tác hại của nạn nhiễm độc hải sản, diễn ra rất chậm chạp. Và không rõ Việt Nam đã hết biểu tình hay chưa.
“Sống trong một môi trường bền vững cũng là một nhân quyền”; Tôn Nữ Thị Ninh, nhà ngoại giao về hưu và một trong những trí thức nổi tiếng nhất của Việt Nam, nói như vậy với Bloomberg BNA. “Người ta xem đó là một quyền cơ bản, căn bản.”
**Tầng lớp trung lưu ngày càng đông**
Việt Nam không lạ gì chuyện suy thoái sinh thái, thậm chí trong những năm hậu chiến, từ nạn ô nhiễm do khai thác bauxite ở Tây Nguyên, tới việc đốn chặt các rừng nguyên sinh để nhường chỗ cho hàng trăm đập thủy điện.
Nhưng biến cố Formosa đã châm mồi phản kháng theo những cách vô tiền khoáng hậu.
Ho Nhu, giám đốc dự án thuộc tổ chức môi trường CHANGE Vietnam ở Sài Gòn, nói, “Sau Formosa, người Việt Nam dường như bàn nhiều hơn về các vấn đề môi trường, nhất là nhiều hơn về tình hình Formosa, đương nhiên, nhưng cũng nhắc tới môi trường nói chung.”
Cũng như đang diễn ra ở láng giềng Trung Quốc, tầng lớp trung lưu ngày càng đông ở Việt Nam đang đòi có môi trường sạch hơn.
Người dân đang thừa nhận sự tàn phá do công nghiệp hóa gây ra khi quốc gia cộng sản này hồi phục từ chiến tranh sau năm 1975.
Và mạng xã hội đang kết nối người ta với nhau để lên án các sai phạm về môi trường, ngay cả trong bối cảnh có những hạn chế chính trị của một nhà nước độc đảng.
**Kinh tế đối chọi với Môi trường**
Mãi tới thế kỷ này, công cuộc thoát nghèo của Việt Nam vẫn gập ghềnh do hậu quả của chiến tranh tàn phá nền kinh tế và môi trường của đất nước, nhất là ở những vùng mà Chất độc Màu da cam phá trụi rừng và làm đất bị nhiễm độc.
Gần đây, Việt Nam đã tiếp nhận đầu tư nước ngoài và trở thành một nước xuất khẩu lớn về điện thoại, quần áo, giày, hải sản và hoa màu.
Nhưng tăng trưởng kinh tế đi kèm với những đánh đổi, như nhận định trong một báo cáo năm ngoái của Ngân hàng Thế giới và Bộ Kế hoạch Đầu tư của Việt Nam.
“Ở một mức độ lớn, tăng trưởng đã làm hại môi trường,” báo cáo này viết.
Báo cáo này nhận xét rằng trong một phần tư thế kỷ qua, “lượng khí thải nhà kính của Việt Nam đã tăng nhanh nhất trong khu vực, trong khi chất lượng môi trường của không khí, đất đai và nước của Việt Nam đã sút giảm đáng kể.”
Nước nhiệt đới này lẽ ra đã có thể ngăn ngừa được phần nào trong sự sút giảm đó, theo Ton That Thien Bao, giám đốc của dự án quần chúng Keep Vietnam Clean & Green (Việt Nam Sạch và Xanh).
“Tôi không hiểu tại sao người Việt Nam chúng tôi có tầm nhìn ngắn hạn như vậy,” Bao, một cựu cố vấn về phát triển bền vững, nói với Bloomberg BNA. “Đó là một hạn chế của người Việt Nam mà tôi thấy rất nhiều.”
**Rau quả sạch**
Rải rác ở Sài Gòn hiện nay có nhiều cửa hàng bán rau quả organic (trồng tự nhiên, sạch, an toàn) và nhiều xe hàng rong bán cà phê không pha tạp và nước trái cây tươi. Chỉ mới cách đây năm năm thì không có cảnh này.
Ines Quoico, giám đốc trang trại và cửa hàng Organik Vietnam, nói hiện nay có thêm nhiều người muốn biết thực phẩm của họ xuất phát từ các nguồn sạch. Khách hàng của bà trước đây thường là 90% người nước ngoài và 10% người Việt, nhưng hiện nay tỷ lệ gần 50–50.
“Thật kỳ diệu; sự bùng nổ trong ba năm qua ở người Việt rất lý thú,” bà nói với Bloomberg BNA.
Số liệu thống kê chứng minh nhận xét của bà. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, 10% người Việt thuộc tầng lớp trung lưu và tỷ lệ đó được dự báo là sẽ tăng vọt lên tới hơn 50% vào năm 2035. Nhiều người dùng của cải mới có được của mình để chi cho thực phẩm.
Hãng nghiên cứu thị trường Nielsen phát hiện rằng 89% người Việt sẽ chi nhiều hơn cho thực phẩm tăng lợi ích sức khỏe, và 34% xem sức khỏe là mối quan tâm lớn nhất hoặc thứ nhì, so với 19% trong khu vực Đông Nam Á.
**Những nỗi lo sợ về thực phẩm, và chính trị Facebook**
Hết nỗi lo sợ này tới nỗi lo sợ khác về thực phẩm đã khiến 92 triệu dân của Việt Nam đứng ngồi không yên. Cứ vài tháng lại có một video quay lén được lan truyền mạnh mẽ, tiết lộ những người Việt nhuộm rau cho xanh, hoặc bơm hóa chất vào tôm.
Khi thêm nhiều người tiêu dùng có thể đặt câu hỏi về nguồn gốc của thực phẩm họ dùng, họ cũng hít thở không khí và uống nước bẩn hơn. Chỉ số Thành quả Môi trường của [Đại học] Yale xếp Việt Nam ở hạng 170 trong 180 quốc gia về chất lượng không khí tệ hại. Việt Nam xếp hạng 124 về nguồn nước.
Không còn trĩu gánh nặng của chiến tranh hay nạn đói, giới trẻ ngày nay có thể bàn tới thay đổi và cổ xúy các mục đích môi trường. Đấu trường được họ chọn là mạng xã hội, mà ở Việt Nam thường nghĩa là Facebook.
Trước đây việc tranh luận trên báo chí chính thức [“lề phải”] về những vấn đề gây tranh cãi thì khó hơn, do những cấm đoán của nhà nước độc đảng. Nhưng nhờ có Internet, Việt Nam nở rộ các blog không bị nhà nước chỉ đạo [“lề trái”], và người dân với những mối lo phổ biến tìm được một kênh khác trên mạng xã hội. Bao và Nhu đều nói rằng công cụ này đã giúp truyền bá ý thức về môi trường.
Tuy nhiên, nhà nước vẫn thận trọng về việc đấu tranh vì môi trường, để nó không biến thành việc đấu tranh ít thân thiện với nhà nước hơn. Trong những cuộc biểu tình chống Formosa hồi mùa xuân năm ngoái, sự phản đối của công chúng về ô nhiễm hóa chất đã biến thành sự phẫn nộ về việc nhà nước ngồi yên không hành động, và điều đó càng khiến thêm nhiều người xuống đường biểu tình.
Bao lý giải, “Ban đầu họ xem đó là một vấn đề môi trường, và nhà nước phớt lờ nó, nên người ta cảm thấy quyền của họ không được tôn trọng.” Tâm tư của người biểu tình, theo cách mô tả của anh, là: “Đó là quyền của tôi, quê hương của tôi đang bị hủy diệt.”
**Đấu tranh vì môi trường**
Sự thức tỉnh về môi trường của Việt Nam đã tự bộc lộ dưới nhiều hình thức.
Dân oan từ quê đi kiện đã thành một cảnh tượng thường xuyên tại các trụ sở nhà nước ở các thành phố lớn; họ từ nông thôn lên thành phố trương biển phản đối những vụ chiếm đất, loại khiếu nại phổ biến nhất mà nhà nước nhận được.
Những người phản đối việc khai thác bauxite, trong đó quặng nhôm quý giá được khai thác ở hầm mỏ mở, đã in áo thun, ký thỉnh nguyện đơn và thậm chí kiện thủ tướng.
Họ cũng góp tiền cho các hoạt động. Trong trường hợp thu hút nhiều chú ý nhất, hồi tháng 10 năm ngoái, người Việt tặng hơn 16 tỷ đồng (708.000 đô-la Mỹ) cho nạn nhân lũ lụt, đáp lại lời kêu gọi quyên góp của người dẫn chương trình nổi tiếng Phan Anh.
Người quyên góp thường thích tặng cho những người bị thiệt hại do các hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát của họ, trong đó 67 phần trăm cho biết tiền quyên tặng của họ dành cho người Việt bị ảnh hưởng của thiên tai, theo một báo cáo năm 2015 của Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường của Việt Nam.
Các công ty đang bắt đầu hưởng ứng tinh thần đấu tranh vì môi trường mới chớm ở Việt Nam và lồng các hoạt động ủng hộ môi trường vào các chương trình nghị sự trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
**‘Văn hóa của chúng tôi, bản sắc của chúng tôi’**
Bui My Trang, giám đốc phụ trách trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ở ngân hàng HSBC, nói công tác thiện nguyện của nhân viên bao gồm những chuyến đi xuống Đồng bằng Sông Cửu Long để tư vấn kinh doanh về du lịch bền vững, và tới một tỉnh ngoài văn phòng của họ ở Sài Gòn để lắp đặt các cột đèn dùng năng lượng mặt trời.
“Điều đó dần dần trở thành văn hóa của chúng tôi, bản sắc của chúng tôi”; Trang nói như vậy về niềm hãnh diện của nhân viên về hoạt động môi trường. “Họ cảm thấy mãn nguyện. Họ nghĩ, ‘Tôi có thể đóng góp cho xã hội.’”
Tuy vậy, Nhu không tin rằng ý thức môi trường của Việt Nam đã đạt đến mức tới hạn.
Tại văn phòng CHANGE ở Sài Gòn, được trang hoàng với những hình ảnh thằn lằn và báo, Nhu nói người dân phớt lờ những vấn đề không ảnh hưởng tới họ và không thấy sự tàn phá khả dĩ của than, đối tượng CHANGE nhắm tới trong một trong những dự án ưa thích của mình. Việt Nam dự định tạo ra một nửa năng lượng của mình từ than vào năm 2025 so với khoảng một phần ba hiện nay.
Mời xem Video:
**Cái chết của Trưởng Ban Nội chính TƯ Nguyễn Bá Thanh và sự thăng tiến của Chủ tịch Huỳnh Đức Thơ?**
Khi những xì căng đan như Formosa nổ ra, Nhu nói, công chúng kỳ vọng các tổ chức phi vụ lợi hành động.
Cô nói, “Họ muốn chúng tôi nêu tiếng nói của chúng tôi.” Nhưng Nhu hy vọng CHANGE sẽ không phải là tổ chức duy nhất lên tiếng về môi trường; cô nói trách nhiệm đó thuộc về tất cả mọi người.
Tác giả:
**Liên Hoàng**
Dịch giả:
**Khương An** **Thời Mới**
[i] “Mùa xuân thầm lặng” là một cuốn sách khoa học môi trường của tác giả Rachel Carson, xuất bản vào tháng 9/1962, về những tác hại đối với môi trường của việc sử dụng bừa bãi thuốc trừ sâu. Cuốn sách này được xem là niềm cảm hứng của một phong trào đấu tranh môi trường thúc đẩy sự ra đời của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA).
## Đăng nhận xét

Cache-Control: private, max-age=0


text:
- Trang Chủ
- Tủ bếp laminate
- Tủ bếp
- Bếp
- Thương Hiệu CANZY
- Thương Hiệu FANDI
- Thương Hiệu FASTER
- Thương Hiệu MALLOCA
- Thương Hiệu TEKA
- Máy Hút Mùi
- Phụ kiện – Thiết bị
- Báo giá
- Dự án đã thực hiện
- Tin tức
- Liên hệ

markdown:
[Trang Chủ](http://tubeplaminate.vn/) [Tủ bếp laminate](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/tu-bep-laminate/) [Tủ bếp](http://tubeplaminate.vn/san-pham/) [Bếp](#) [Thương Hiệu CANZY](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/bep-2/thuong-hieu-canzy/) [Thương Hiệu FANDI](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/bep-2/thuong-hieu-fandi/) [Thương Hiệu FASTER](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/bep-2/thuong-hieu-faster/) [Thương Hiệu MALLOCA](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/bep-2/thuong-hieu-malloca/) [Thương Hiệu TEKA](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/bep-2/thuong-hieu-teka/) [Máy Hút Mùi](http://tubeplaminate.vn/danh-muc-san-pham/may-hut-mui-2/)
-
[Phụ kiện – Thiết bị](#) [Báo giá](http://tubeplaminate.vn/category/bao-gia/) [Dự án đã thực hiện](http://tubeplaminate.vn/category/du-an-da-thuc-hien/) [Tin tức](http://tubeplaminate.vn/category/tin-tuc/) [Liên hệ](http://tubeplaminate.vn/lien-he/)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Nụ cười hở lợi không phải là bệnh lý nên không ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng lại khiến cho tính thẩm mỹ của khuôn mặt bị giảm bớt, do đó khắc phục tình trạng này là điều cần thiết để nụ cười thêm xinh, bệnh nhân tự tin hơn với diện mạo của mình. Dưới đây là những cách điều trị cười hở lợi hiệu quả nhất mà bạn nên áp dụng.
1. Nụ cười hở lợi là như thế nào, nguyên nhân do đâu?
Nụ cười hở lợi là tình trạng mà khi cười lợi bị hở ra nhiều hơn so với bình thường, khoảng cách từ cổ răng đến vành môi trên từ 3mm trở lên thì được coi là nụ cười hở lợi.
Nụ cười hở lợi tùy mức độ mà được coi là nặng hay nhẹ, cụ thể như sau:
Nụ cười hở lợi là tình trạng mà khi cười khoảng cách từ chân răng đến vành môi trên vượt quá 3mm
– Cười hở lợi nhẹ: là nụ cười mà khi cười nướu bị hở nhiều hơn 3mm và độ dài đó không vượt quá chiều dài thân răng.
– Cười hở lợi mức trung bình: Là tình trạng khi cười lợi hở trên 3mm và mô nướu trong khoảng 25-50% chiều dài thân răng
– Cười hở lợi năng: Khi cười nưới bị lộ có chiều dài hơn 50% và không vượt quá 100% chiều dài thân răng
– Cười hở lợi rất nặng: là tình trạng mà khi cười nướu hiện ra nhiều hơn 100% chiều dài răng.
Nụ cười hở lợi do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là bởi những lý do sau:
– Lợi phát triển phì đại quá mức do bẩm sinh hoặc do các tác động từ bên ngoài ví dụ như tác động của thuốc.
– Do trương lực cơ vành môi quá lớn khiến cho môi bị đẩy lên quá cao khi cười
– Do xương ổ răng quá dày khiến lợi bị hở
– Nụ cười hở lợi có thể do tình trạng hô gây ra.
2. Nụ cười hở lợi được đánh giá như thế nào trong nhân tướng học?
Trong quan điểm của nhân tướng học, nụ cười hở lợi không phải là tướng đẹp mà còn là tướng xấu cần được khắc phục, chúng ảnh hưởng rất lớn đến vận mệnh của chủ sở hữu.
Nụ cười hở lợi được đánh giá là tướng xấu trong nhân tướng học
Theo quan điểm này, đàn ông cười hở lợi nếu kèm theo tình trạng miệng rộng thì có thể gặp họa do vạ miệng gây ra, gặp rắc rối trong cuộc sống bởi họ thường xuyên nói những điều không nên nói, không suy nghĩ kĩ trước khi phát ngôn. Bên cạnh đó, đàn ông sở hữu nụ cười hở lợi sẽ có sự nghiệp không mấy thành công, nếu có cũng khó mà giữ được vì thói ăn tiêu hoang phí, không biết tiết kiệm…
Cũng theo quan điểm này, phụ nữ có nụ cười hở lợi cũng được coi là tướng xấu bởi người phụ nữ đó có thể hội tụ những tính cách sau: tính nết không trung thực, trường hợp phụ nữ cười hởi lợi mà còn kết hợp với lợi bị thâm, miệng rộng, môi mỏng, nụ cười không cân đối vì người đó được đánh giá là không nữ tính. Những người phụ nữ cười hở lợi nếu kết hợp với việc miệng nói uốn éo, lợi thâm thì người này có tướng hay lừa lọc người khác, cần cẩn thận khi tiếp xúc. Theo nhân tướng học, phụ nữ cười hở lợi thường có tính hay ghen và thường gặp trắc trở về đường tình duyên.
Nụ cười hở lợi trong quan niệm của nhân tướng học mặc dù là tướng xấu nhưng trên thực tế chưa có bất cứ một nghiên cứu khoa học nào chứng minh được điều đó, bởi vậy bạn cũng không cần quá lo lắng về tình trạng này, chúng cũng không ảnh hưởng gì đến sức khỏe nên không quá mức nghiêm trọng.
3. Nụ cười hở lợi làm cách nào để khắc phục?
Nụ cười hở lợi làm cho tính thẩm mỹ của khuôn mặt bị ảnh hưởng, nụ cười kém xinh nên rất nhiều người cảm thấy tự ti với tình trạng của mình và tìm cách khắc phục. Tại các phòng nha uy tín, bác sỹ sẽ căn cứ cụ thể vào tình trạng, nguyên nhân cười hở lợi để đưa ra cách điều trị hợp lý:
– Nụ cười hở lợi do lợi phát triển phì đại: Phương pháp này áp dụng cho các trường hợp lợi phát triển phì đại quá mức. Bác sỹ sẽ sử dụng ánh sáng laser để cắt viền nướu và làm dài thân răng, nhờ vậy mà tình trạng cười hở lợi được cải thiện.
Cắt nướu làm dài thân răng là cách chữa cười hở lợi hiệu quả
– Trường hợp cười hở lợi do cơ vành môi: Áp dụng phương pháp chữa cười hở lợi không phẫu thuật bằng cách tiêm hoạt chất để giảm sự co kéo của cơ vành môi, khiến cho nụ cười kéo theo chiều ngang thay vì theo chiều dọc. Bên cạnh đó bác sỹ cũng có thể cắt cơ nâng môi để
– Nụ cười hở lợi do hô hàm: Cách duy nhất để khắc phục cười hở lợi với nguyên nhân do hô hàm là phẫu thuật để cắt và đẩy lùi xương hàm vào phía bên trong, sau khi hoàn thành tình trạng này cũng được khắc phục.
– Cười hở lợi do khớp cắn sâu hoặc răng hàm trên lún xuống hàm dưới kéo theo tình trạng cười hở lợi: Bác sỹ sẽ tiến hành niềng răng để sắp xếp lại răng, giúp bạn có được hàm răng đều đặn đồng thời khắc phục cười hở lợi hiệu quả.

markdown:
**Nụ cười hở lợi** không phải là bệnh lý nên không ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng lại khiến cho tính thẩm mỹ của khuôn mặt bị giảm bớt, do đó khắc phục tình trạng này là điều cần thiết để nụ cười thêm xinh, bệnh nhân tự tin hơn với diện mạo của mình. Dưới đây là những cách điều trị cười hở lợi hiệu quả nhất mà bạn nên áp dụng.
**1. Nụ cười hở lợi là như thế nào, nguyên nhân do đâu?** **Nụ cười hở lợi** là tình trạng mà khi cười lợi bị hở ra nhiều hơn so với bình thường, khoảng cách từ cổ răng đến vành môi trên từ 3mm trở lên thì được coi là nụ cười hở lợi.
Nụ cười hở lợi tùy mức độ mà được coi là nặng hay nhẹ, cụ thể như sau:
**Nụ cười hở lợi** là tình trạng mà khi cười khoảng cách từ chân răng đến vành môi trên vượt quá 3mm
– Cười hở lợi nhẹ: là nụ cười mà khi cười nướu bị hở nhiều hơn 3mm và độ dài đó không vượt quá chiều dài thân răng.
– Cười hở lợi mức trung bình: Là tình trạng khi cười lợi hở trên 3mm và mô nướu trong khoảng 25-50% chiều dài thân răng
– Cười hở lợi năng: Khi cười nưới bị lộ có chiều dài hơn 50% và không vượt quá 100% chiều dài thân răng
–
[ rất nặng: là tình trạng mà khi cười nướu hiện ra nhiều hơn 100% chiều dài răng. Cười hở lợi](http://tuvanranghammat.com/4-thong-tin-huu-ich-va-chinh-xac-ve-cuoi-ho-loi-co-the-ban-chua-biet.html)
Nụ cười hở lợi do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là bởi những lý do sau:
– Lợi phát triển phì đại quá mức do bẩm sinh hoặc do các tác động từ bên ngoài ví dụ như tác động của thuốc.
– Do trương lực cơ vành môi quá lớn khiến cho môi bị đẩy lên quá cao khi cười
– Do xương ổ răng quá dày khiến lợi bị hở
– Nụ cười hở lợi có thể do tình trạng hô gây ra.
**2. Nụ cười hở lợi được đánh giá như thế nào trong nhân tướng học?**
Trong quan điểm của nhân tướng học, nụ cười hở lợi không phải là tướng đẹp mà còn là tướng xấu cần được khắc phục, chúng ảnh hưởng rất lớn đến vận mệnh của chủ sở hữu.
**Nụ cười hở lợi** được đánh giá là tướng xấu trong nhân tướng học
Theo quan điểm này, đàn ông cười hở lợi nếu kèm theo tình trạng miệng rộng thì có thể gặp họa do vạ miệng gây ra, gặp rắc rối trong cuộc sống bởi họ thường xuyên nói những điều không nên nói, không suy nghĩ kĩ trước khi phát ngôn. Bên cạnh đó, đàn ông sở hữu nụ cười hở lợi sẽ có sự nghiệp không mấy thành công, nếu có cũng khó mà giữ được vì thói ăn tiêu hoang phí, không biết tiết kiệm…
Cũng theo quan điểm này, phụ nữ có nụ cười hở lợi cũng được coi là tướng xấu bởi người phụ nữ đó có thể hội tụ những tính cách sau: tính nết không trung thực, trường hợp phụ nữ cười hởi lợi mà còn kết hợp với lợi bị thâm, miệng rộng, môi mỏng, nụ cười không cân đối vì người đó được đánh giá là không nữ tính. Những người phụ nữ cười hở lợi nếu kết hợp với việc miệng nói uốn éo, lợi thâm thì người này có tướng hay lừa lọc người khác, cần cẩn thận khi tiếp xúc. Theo nhân tướng học, phụ nữ cười hở lợi thường có tính hay ghen và thường gặp trắc trở về đường tình duyên.
Nụ cười hở lợi trong quan niệm của nhân tướng học mặc dù là tướng xấu nhưng trên thực tế chưa có bất cứ một nghiên cứu khoa học nào chứng minh được điều đó, bởi vậy bạn cũng không cần quá lo lắng về tình trạng này, chúng cũng không ảnh hưởng gì đến sức khỏe nên không quá mức nghiêm trọng.
**3. Nụ cười hở lợi làm cách nào để khắc phục?** **Nụ cười hở lợi** làm cho tính thẩm mỹ của khuôn mặt bị ảnh hưởng, nụ cười kém xinh nên rất nhiều người cảm thấy tự ti với tình trạng của mình và tìm cách khắc phục. Tại các phòng nha uy tín, bác sỹ sẽ căn cứ cụ thể vào tình trạng, nguyên nhân cười hở lợi để đưa ra cách điều trị hợp lý:
– Nụ cười hở lợi do lợi phát triển phì đại: Phương pháp này áp dụng cho các trường hợp lợi phát triển phì đại quá mức. Bác sỹ sẽ sử dụng ánh sáng laser để cắt viền nướu và làm dài thân răng, nhờ vậy mà tình trạng cười hở lợi được cải thiện.
*Cắt nướu làm dài thân răng là cách chữa cười hở lợi hiệu quả*
– Trường hợp cười hở lợi do cơ vành môi: Áp dụng phương pháp chữa cười hở lợi không phẫu thuật bằng cách tiêm hoạt chất để giảm sự co kéo của cơ vành môi, khiến cho nụ cười kéo theo chiều ngang thay vì theo chiều dọc. Bên cạnh đó bác sỹ cũng có thể cắt cơ nâng môi để
– Nụ cười hở lợi do hô hàm: Cách duy nhất để khắc phục cười hở lợi với nguyên nhân do hô hàm là phẫu thuật để cắt và đẩy lùi xương hàm vào phía bên trong, sau khi hoàn thành tình trạng này cũng được khắc phục.
– Cười hở lợi do khớp cắn sâu hoặc răng hàm trên lún xuống hàm dưới kéo theo tình trạng cười hở lợi: Bác sỹ sẽ tiến hành niềng răng để sắp xếp lại răng, giúp bạn có được hàm răng đều đặn đồng thời khắc phục cười hở lợi hiệu quả.

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes


text:
Thanh quản lý cáp ngang tủ rack, tủ mạng 19"
Giá:
Liên hệ
Chi tiết
ĐC: Số 24 Ngách 72 Ngõ 192 Lê Trọng Tấn, P.Khương Mai, Q.Thanh Xuân, Hà Nội
Email: quyanh.uss@gmail.com hoặc annguyenquang@gmail.com
Tel: 024.35666856 (6 line) - 092.333.6333 - 092.61.61.666
Fax: 092.333.6333 - 092.61.61.666
Nhà máy 1: Phường Tây Mỗ, Quận Nam Từ Liêm - Hà Nội
Nhà máy 2: Khu Công Nghiệp Quang Minh - Mê Linh - Hà Nội
Công ty USS
Copyright www.uss.com.vn - All rights reserved

markdown:
|Bảo hành:|
|Dịch vụ và linh phụ kiện:|
|
|Giá: |
Liên hệ
|
Thanh quản lý cáp ngang tủ rack, tủ mạng 19"
Thanh quản lý cáp ngang tủ rack, tủ mạng 19"

Server: Apache

Pragma: no-cache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0