text:
Trang chủ > Chính Trị, Chính Trị-Xã Hội, Xã Hội > Tự do cái con k…………ặc
Tự do cái con k…………ặc
26.09.2012 Để lại bình luận Go to comments
Tudo4VN: Đảng CSVN ngày càng trở nên tồi bại, họ phản cả dân tộc, ĐCSVN sẵn sàng bán đứng tổ quốc để làm vừa lòng bọn quan thầy Bắc Kinh. Người dân càng ngày càng chán ghét chê độ XHCN. Tự do dân chủ và nhân quyền của người dân bị đảng CSVN xem như cỏ rác, mang người không đáng một đồng xu, một xã hội công an trị khắc khe hơn thời thực dân Pháp.
Thái Phục Nhĩ (Danlambao) – Nhà cầm quyền cộng sản hẳn phải biết rõ tính cách gây họa của con kặc lắm, nên hay dùng khổ nhục kế để làm cho đối thủ thân bại danh liệt. Vụ án Cù Huy Hà Vũ kinh thiên động địa một phần vì tính chất chính trị của nó, nhưng không ai là không gờm độc chiêu của mật vụ cộng sản dùng hai bao cao su trùm lên con kặc kẻ bị giá họa. Trong sách lược cai trị, họ cũng tỏ ra rất thạo nguyên lí sinh học của ông hề Robin Williams, họ tìm cách giữ cho máu của dân chúng chỉ ở thân dưới mà không lên được trên đầu. Không những họ dung túng cho quan viên, cho đảng viên lạm dụng tự do cái con kặc mà hưởng lạc mỗi lúc đi công tác xa nhà, họ còn muốn cho công chúng cũng thấm nhuần cái tự do ấy. Hình như họ chủ trương tự do cái con kặc, để toàn dân Việt sa đọa mà đầu óc hóa u mê, thân thể suy nhược để dễ bề cai trị…
*
Người cộng sản đôi lúc có những kiểu hành xử rất kì dị, khiến dân gian truyền mãi cho nhau mà thành sáo ngữ hoặc tiếng lóng. Chẳng hạn, tết Mậu Thân trong chiến tranh Nam Bắc, trong lúc tạm chiếm Huế, Việt Cộng cứ đến đêm là mở họp, cho mời những người bị điểm chỉ là làm cho Mĩ Ngụy, gọi là mời đi họp, rồi thủ tiêu luôn. Cho nên người Huế hay dùng tiếng ‘đi họp’ để chỉ ai hay vật gì đã tiêu đời, không còn tại thế nữa.
Bên ngoài tòa pháp đình xử Điếu Cày và chiến hữu của ông hôm qua, một ông tá công an cộng sản Việt Nam lại ghi thêm một khái niệm rất mới mẻ vào tiếng nói dân gian. Khái niệm đó có vẻ triết lí, các nhà làm từ điển có thể nghiên cứu để đưa vào thư tịch, còn đối với những người có khiếu trào phúng thì nó nghe rất hấp dẫn, tha hồ mà múa bút.
Khái niệm đó là tự do cái con kặc.
Ngày xưa Hồ Chí Minh dùng khẩu hiệu ‘không có gì quý hơn độc lập tự do” chiêu mộ người Việt ở Bắc đi lấy độc lập và tự do từ tay người Việt ở Nam, thì ngày nay Đảng Cộng Sản hậu duệ của ông vẫn vun trồng cho cái tự do đó nở hoa, và nở đúng chỗ. Có chỗ nào cần phải tự do hơn là con kặc? Có lần chúng tôi bắt xe đò đi đường xa, giữa đường mắc tiểu, đòi nhà xe dừng lại, nó bảo chưa tới giờ. Phải nhịn, tới lúc bí quá, la toáng lên thì nhà xe mới dừng lại. Nhưng ức chế sinh lí, lại đông người dòm, không sao đái được, phải lên xe ngồi lại. Năm phút sau đành nhè chai đựng nước mà tháo. Sung sướng vô cùng. Đó là lần thứ hai chúng tôi thấy cần thiết phải cho con kặc tự do.
Lần thứ nhất thì bàn ở đây sợ không tiện.
Nhưng nhà Phật bảo trong mọi hệ lụy thì cái hệ lụy của sắc dục là nặng nề nhất, nó trói buộc và làm cho tâm con người điên đảo, khó đạt tới chỗ tự tại. Cho nên muốn tự do thì buông thả con kặc không bằng làm chủ nó. Ông bạn chúng tôi kể lần đầu tiên ý thức được cái lụy của con kặc là hồi ông mười lăm mười sáu tuổi, trong một giáo đường. Thân và mắt ông ngồi xem lễ, mà tâm lại nghĩ trộm tới mấy cô ngồi ở cánh ghế bên kia, thằng nhỏ đương thì bẻ gãy sừng trâu, bảo không chịu nghe, cứ dựng đứng lên. Ôi thôi thật là xấu hổ lắm, trong cảnh nghiêm trang ấy. Quỳ không được, đứng cũng không được, ông chỉ mong tới lúc ngồi là giấu được thằng nhỏ đang phóng túng.
Có lẽ không ai thấm thía được cái họa của con kặc bằng ông tổng thống Mĩ Bill Clinton. Nhân chuyện dan díu đưa tới tội khai man tày đình của ông, nhà tài tử u mặc Robin Williams nói bóng gió rằng trời cho người đàn ông một lượng máu, một lần chỉ đủ nuôi hoặc là não bộ, hoặc là con kặc. Ý ông là dù có thông minh mà không biết làm chủ con kặc, thì cũng chuốc vạ vào mình.
Nhà cầm quyền cộng sản hẳn phải biết rõ tính cách gây họa của con kặc lắm, nên hay dùng khổ nhục kế để làm cho đối thủ thân bại danh liệt. Vụ án Cù Huy Hà Vũ kinh thiên động địa một phần vì tính chất chính trị của nó, nhưng không ai là không gờm độc chiêu của mật vụ cộng sản dùng hai bao cao su trùm lên con kặc kẻ bị giá họa. Trong sách lược cai trị, họ cũng tỏ ra rất thạo nguyên lí sinh học của ông hề Robin Williams, họ tìm cách giữ cho máu của dân chúng chỉ ở thân dưới mà không lên được trên đầu. Không những họ dung túng cho quan viên, cho đảng viên lạm dụng tự do cái con kặc mà hưởng lạc mỗi lúc đi công tác xa nhà, họ còn muốn cho công chúng cũng thấm nhuần cái tự do ấy. Hình như họ chủ trương tự do cái con kặc, để toàn dân Việt sa đọa mà đầu óc hóa u mê, thân thể suy nhược để dễ bề cai trị.
Trên mặt báo hàng ngày họ chỉ cho đăng chuyện khiêu dâm, kĩ thuật hành dâm để thỏa mãn cái tự do của con kặc. Báo chí và dư luận không được bàn chính trị. Sách báo chính trị của dân chúng thì phải viết chui, in chui, xuất bản chui; và nhà cầm quyền không ngại ra lệnh cấm công chức và dân chúng đọc báo chính trị. Cấm tiệt, không viết, không in, không đọc, vì họ cho rằng blog hay Facebook rốt cùng cũng chỉ là một trò mua vui ảo, mà mua vui thì có gì bằng con kặc?
Và ai dám xâm phạm cái tự do của con kặc, ai tìm cách cho máu đi lên não của dân chúng, thì họ trừng phạt rất nặng. Lê Công Định, Trần Huỳnh Duy Thức tìm cách mở mang cho dân chúng về bản chất khế ước của nhà nước, về nhà nước pháp quyền, về quyền công dân, tức khắc liền bị liệt vào loại tội phạm nguy hiểm. Điếu Cày và chiến hữu của ông đánh động cho quốc dân tình trạng lệ thuộc ý thức hệ vào ngoại bang và hao mòn lãnh thổ của tổ tiên, cũng bị tống vào lao ngục không thương xót.
Trong chế độ đang biểu dương tự do cái con kặc, thì không có tội nào nặng bằng tội cầm bút để khai thông cho máu lên não cho dân chúng, có cầm đùi cui gây đổ máu và đánh chết người cũng không nặng bằng. Nhưng trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, tự do cái con kặc có cần thiết bằng tự do tư tưởng, tự do ngôn luận không? Tự do chính là nhân phẩm. Tư tưởng và ngôn luận là khả năng cao nhất của con người; làm cho loài người khác loài súc sinh cũng là tiếng nói và tư tưởng. Thậm chí con người trong xã hội cộng sản, vốn bị nhà cầm quyền nắn cho thành loài đi hai chân chỉ biết ăn nhậu, giao cấu, đẻ con, và ngủ nghỉ không khác loài súc sinh- cũng nhờ tiếng nói mà phân biệt được với loài súc sinh. Nhờ có tư tưởng, nhờ có ngôn luận để bày tỏ tư tưởng, con người mới có trọn vẹn nhân phẩm, và nhờ có tư tưởng, có tranh luận con người mới biến sự hợp quần của mình thành xã hội văn minh. Những giá trị và sản phẩm của loài người văn minh như pháp luật, pháp quyền, tự do, văn chương, âm nhạc, triết lí, tâm linh không nhờ tư tưởng, không có ngôn luận thì làm sao mà thành lập?
Trân trọng cái quyền rất trọng yếu, chỉ sau quyền bảo đảm sinh mạng của con người ấy, thi sĩ John Milton hồi giữa thế kỉ 17 đã thách thức nhà cầm quyền Anh rằng: “Trên hết mọi tự do, hãy cho tôi cái tự do biết, bày tỏ, và tranh luận theo lương tâm tôi.” Sau hơn một trăm năm đấu tranh, nhờ những người biết trân quý tự do như Milton, Voltaire, John Wilkes, mà nhiều nước châu Âu tiến bộ dứt hẳn nạn kiểm duyệt sách vở và báo chí, sớm thì như ở Thụy Điển năm 1766, Đan Mạch 1770, muộn hơn một chút là Đức 1848. Ở Mĩ thì chưa bao giờ có nạn kiểm duyệt của nhà nước đối với báo chí và sách vở. Bản Đệ Nhất Tu Chính của Hiến Pháp Mĩ viết rằng: Quốc hội không được phép ra luật thành lập tôn giáo, hoặc luật cấm đoán thực hành tôn giáo, luật hạn chế tự do ngôn luận hay tự do báo chí, hoặc luật định quyền tụ hội ôn hòa của quốc dân, hay quyền thỉnh cầu chính phủ kiểu chính thân oan. (a redress of grievances: kiểu chính thân oan, tức gỡ oan khiên để ra công lí).
Lạ thay, những nước ấy cho dân chúng hưởng đủ thứ tự do, từ tư tưởng,ngôn luận, giáo dục cho tới kinh tế và đi lại, thì dân chúng không cần ai bày cũng hưởng đủ luôn tự do cái con kặc. Người Âu Mĩ hồi thập kỉ 60, 70 sau Đệ Nhị Thế Chiến, khi đã đủ ăn, họ chán ngán chiến tranh, chủ trương tự do ái tình, giương khẩu hiệu là make love, not war. Họ còn đi xa, để cho thiếu nữ tự do bán thân, thanh niên tự do làm phim khiêu dâm, bán đầy rẫy trên phố – tuyệt nhiên không có kiểm duyệt – mà dân chúng vẫn không hóa u mê; họ vẫn tỉnh táo lựa người làm tổng thống, và nhà cầm quyền không thể uốn nắn tư tưởng hay thái độ của họ được. Tự do tư tưởng và ngôn luận như vậy chẳng phải là khởi đầu của mọi tự do khác hay sao, trong đó có sự tự do của con kặc? Xét cho cùng, tự do cái con kặc chỉ nên dành cho những nước thịnh vượng, có đủ pháp luật nghiêm minh, chứ còn thiếu ăn và thất học mà mỗi ngày chỉ nghĩ tới nhục dục thì sớm muộn dân tộc cũng sa đọa mà suy nhược. Việt Nam mà tuyên truyền tự do cái con kặc e rằng hãy còn sớm quá.
Tự do tư tưởng, ngôn luận là để thăng tiến sinh hoạt của loài người, nó cũng trọng yếu không thua gì nhu cầu giao cấu để duy trì nòi giống của con người. Cũng là thăng tiến sự sống, mà một việc thì triệt hạ, một việc thì khêu gợi, như vậy có khác gì vừa hô hào tự do cái con kặc, lại đòi xử thiến những người dùng con kặc? Đàn áp tự do ngôn luận – vì mình không đủ lương tri và bản lĩnh để lĩnh hội nó, không đủ giáo dục để thưởng thức thành quả của nó là học thuật, văn chương, nghệ thuật, triết lí của nó -như vậy có khác gì ông vua mắc bệnh liệt dương mà cấm quần thần làm chuyện ái ân?
Xét cho cùng nhà cầm quyền cộng sản dùng đủ mọi cách khơi dậy tính gian ác, lòng sợ hãi nơi con người cốt cũng để vun vén những dục vọng thô lỗ của họ là kim tiền và hư vinh. Duy trì để trục lợi trên sự ngu si và suy nhược của người công dân, chỉ có những nhà cầm quyền vừa dốt vừa bỉ ổi mới dùng phương sách cai trị hạ liệt như vậy. Nhưng trong hàng ngũ những nhà cầm quyền độc tài, mấy ai hiểu được cái sướng của con kặc chẳng thể nào sánh được với cái vui tinh tế của tự do, của tư tưởng và của ngôn luận trong thế giới loài người văn minh? Mấy ai trong cái thế đắc thắng hiểu được cái sướng của con kặc chẳng bù cái tai họa do nó mang tới?
*
Mời các bạn đọc lại bài này:
Thái Phục Nhĩ (Danlambao) – Không phải chúng tôi không muốn đặt một tựa đề dễ coi hơn, nhưng mà thấy trong thiên hạ cái quần lót của ả đào Marilyn Monroe, của ông hoàng nhạc pop Michael Jackson, đến ngay cái bồn cầu của J. D. Salinger mà người ta cho là văn sĩ này đã ngồi nghĩ ra được nhiều truyện hay cũng đem ra bán đấu giá được vài trăm ngàn đến cả triệu dollar, thì chúng tôi lấy cái bao cao su ra làm đề tài bình luận chắc không đến nỗi làm chướng mắt các cụ. Hơn thế nữa, ngày nay, trên đất Việt này, cái bao cao su đã thành cái túi chiến thuật, lại là một công cụ của công lí và bộ mặt của cả một chính thể thì chúng tôi đặt tiêu đề như vậy còn lâu mới thành lố bịch.
Đọc tiếp:
Chuyên mục:Chính Trị, Chính Trị-Xã Hội, Xã Hội CSVN, Xã Hội Viêt Nam
Phản hồi (0) Trackbacks (0) Để lại bình luận Trackback
Phản hồi gần đây

markdown:
[Trang chủ](https://tudo4vn.wordpress.com/)> [Chính Trị](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/chinh-tr%e1%bb%8b/), [Chính Trị-Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/), [Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/xa-h%e1%bb%99i-chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/)> Tự do cái con k…………ặc
## Tự do cái con k…………ặc
26.09.2012
[Để lại bình luận](#respond) [Go to comments](#comments)
Tudo4VN: Đảng CSVN ngày càng trở nên tồi bại, họ phản cả dân tộc, ĐCSVN sẵn sàng bán đứng tổ quốc để làm vừa lòng bọn quan thầy Bắc Kinh. Người dân càng ngày càng chán ghét chê độ XHCN. Tự do dân chủ và nhân quyền của người dân bị đảng CSVN xem như cỏ rác, mang người không đáng một đồng xu, một xã hội công an trị khắc khe hơn thời thực dân Pháp.
**–** [Thái Phục Nhĩ (Danlambao)](http://danlambaovn.blogspot.com/) *Nhà cầm quyền cộng sản hẳn phải biết rõ tính cách gây họa của con kặc lắm, nên hay dùng khổ nhục kế để làm cho đối thủ thân bại danh liệt. Vụ án Cù Huy Hà Vũ kinh thiên động địa một phần vì tính chất chính trị của nó, nhưng không ai là không gờm độc chiêu của mật vụ cộng sản dùng hai bao cao su trùm lên con kặc kẻ bị giá họa. Trong sách lược cai trị, họ cũng tỏ ra rất thạo nguyên lí sinh học của ông hề Robin Williams, họ tìm cách giữ cho máu của dân chúng chỉ ở thân dưới mà không lên được trên đầu. Không những họ dung túng cho quan viên, cho đảng viên lạm dụng tự do cái con kặc mà hưởng lạc mỗi lúc đi công tác xa nhà, họ còn muốn cho công chúng cũng thấm nhuần cái tự do ấy. Hình như họ chủ trương tự do cái con kặc, để toàn dân Việt sa đọa mà đầu óc hóa u mê, thân thể suy nhược để dễ bề cai trị…*
*
Người cộng sản đôi lúc có những kiểu hành xử rất kì dị, khiến dân gian truyền mãi cho nhau mà thành sáo ngữ hoặc tiếng lóng. Chẳng hạn, tết Mậu Thân trong chiến tranh Nam Bắc, trong lúc tạm chiếm Huế, Việt Cộng cứ đến đêm là mở họp, cho mời những người bị điểm chỉ là làm cho Mĩ Ngụy, gọi là mời đi họp, rồi thủ tiêu luôn. Cho nên người Huế hay dùng tiếng ‘đi họp’ để chỉ ai hay vật gì đã tiêu đời, không còn tại thế nữa.
Bên ngoài tòa pháp đình xử Điếu Cày và chiến hữu của ông hôm qua, một ông tá công an cộng sản Việt Nam lại ghi thêm một khái niệm rất mới mẻ vào tiếng nói dân gian. Khái niệm đó có vẻ triết lí, các nhà làm từ điển có thể nghiên cứu để đưa vào thư tịch, còn đối với những người có khiếu trào phúng thì nó nghe rất hấp dẫn, tha hồ mà múa bút.
Khái niệm đó là tự do cái con kặc.
Ngày xưa Hồ Chí Minh dùng khẩu hiệu
*‘không có gì quý hơn độc lập tự do”*chiêu mộ người Việt ở Bắc đi lấy độc lập và tự do từ tay người Việt ở Nam, thì ngày nay Đảng Cộng Sản hậu duệ của ông vẫn vun trồng cho cái tự do đó nở hoa, và nở đúng chỗ. Có chỗ nào cần phải tự do hơn là con kặc? Có lần chúng tôi bắt xe đò đi đường xa, giữa đường mắc tiểu, đòi nhà xe dừng lại, nó bảo chưa tới giờ. Phải nhịn, tới lúc bí quá, la toáng lên thì nhà xe mới dừng lại. Nhưng ức chế sinh lí, lại đông người dòm, không sao đái được, phải lên xe ngồi lại. Năm phút sau đành nhè chai đựng nước mà tháo. Sung sướng vô cùng. Đó là lần thứ hai chúng tôi thấy cần thiết phải cho con kặc tự do.
Lần thứ nhất thì bàn ở đây sợ không tiện.
Nhưng nhà Phật bảo trong mọi hệ lụy thì cái hệ lụy của sắc dục là nặng nề nhất, nó trói buộc và làm cho tâm con người điên đảo, khó đạt tới chỗ tự tại. Cho nên muốn tự do thì buông thả con kặc không bằng làm chủ nó. Ông bạn chúng tôi kể lần đầu tiên ý thức được cái lụy của con kặc là hồi ông mười lăm mười sáu tuổi, trong một giáo đường. Thân và mắt ông ngồi xem lễ, mà tâm lại nghĩ trộm tới mấy cô ngồi ở cánh ghế bên kia, thằng nhỏ đương thì bẻ gãy sừng trâu, bảo không chịu nghe, cứ dựng đứng lên. Ôi thôi thật là xấu hổ lắm, trong cảnh nghiêm trang ấy. Quỳ không được, đứng cũng không được, ông chỉ mong tới lúc ngồi là giấu được thằng nhỏ đang phóng túng.
Có lẽ không ai thấm thía được cái họa của con kặc bằng ông tổng thống Mĩ Bill Clinton. Nhân chuyện dan díu đưa tới tội khai man tày đình của ông, nhà tài tử u mặc Robin Williams nói bóng gió rằng trời cho người đàn ông một lượng máu, một lần chỉ đủ nuôi hoặc là não bộ, hoặc là con kặc. Ý ông là dù có thông minh mà không biết làm chủ con kặc, thì cũng chuốc vạ vào mình.
Nhà cầm quyền cộng sản hẳn phải biết rõ tính cách gây họa của con kặc lắm, nên hay dùng khổ nhục kế để làm cho đối thủ thân bại danh liệt. Vụ án Cù Huy Hà Vũ kinh thiên động địa một phần vì tính chất chính trị của nó, nhưng không ai là không gờm độc chiêu của mật vụ cộng sản dùng hai bao cao su trùm lên con kặc kẻ bị giá họa. Trong sách lược cai trị, họ cũng tỏ ra rất thạo nguyên lí sinh học của ông hề Robin Williams, họ tìm cách giữ cho máu của dân chúng chỉ ở thân dưới mà không lên được trên đầu. Không những họ dung túng cho quan viên, cho đảng viên lạm dụng tự do cái con kặc mà hưởng lạc mỗi lúc đi công tác xa nhà, họ còn muốn cho công chúng cũng thấm nhuần cái tự do ấy. Hình như họ chủ trương tự do cái con kặc, để toàn dân Việt sa đọa mà đầu óc hóa u mê, thân thể suy nhược để dễ bề cai trị.
Trên mặt báo hàng ngày họ chỉ cho đăng chuyện khiêu dâm, kĩ thuật hành dâm để thỏa mãn cái tự do của con kặc. Báo chí và dư luận không được bàn chính trị. Sách báo chính trị của dân chúng thì phải viết chui, in chui, xuất bản chui; và nhà cầm quyền không ngại ra lệnh cấm công chức và dân chúng đọc báo chính trị. Cấm tiệt, không viết, không in, không đọc, vì họ cho rằng blog hay Facebook rốt cùng cũng chỉ là một trò mua vui ảo, mà mua vui thì có gì bằng con kặc?
Và ai dám xâm phạm cái tự do của con kặc, ai tìm cách cho máu đi lên não của dân chúng, thì họ trừng phạt rất nặng. Lê Công Định, Trần Huỳnh Duy Thức tìm cách mở mang cho dân chúng về bản chất khế ước của nhà nước, về nhà nước pháp quyền, về quyền công dân, tức khắc liền bị liệt vào loại tội phạm nguy hiểm. Điếu Cày và chiến hữu của ông đánh động cho quốc dân tình trạng lệ thuộc ý thức hệ vào ngoại bang và hao mòn lãnh thổ của tổ tiên, cũng bị tống vào lao ngục không thương xót.
Trong chế độ đang biểu dương tự do cái con kặc, thì không có tội nào nặng bằng tội cầm bút để khai thông cho máu lên não cho dân chúng, có cầm đùi cui gây đổ máu và đánh chết người cũng không nặng bằng. Nhưng trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, tự do cái con kặc có cần thiết bằng tự do tư tưởng, tự do ngôn luận không? Tự do chính là nhân phẩm. Tư tưởng và ngôn luận là khả năng cao nhất của con người; làm cho loài người khác loài súc sinh cũng là tiếng nói và tư tưởng. Thậm chí con người trong xã hội cộng sản, vốn bị nhà cầm quyền nắn cho thành loài đi hai chân chỉ biết ăn nhậu, giao cấu, đẻ con, và ngủ nghỉ không khác loài súc sinh- cũng nhờ tiếng nói mà phân biệt được với loài súc sinh. Nhờ có tư tưởng, nhờ có ngôn luận để bày tỏ tư tưởng, con người mới có trọn vẹn nhân phẩm, và nhờ có tư tưởng, có tranh luận con người mới biến sự hợp quần của mình thành xã hội văn minh. Những giá trị và sản phẩm của loài người văn minh như pháp luật, pháp quyền, tự do, văn chương, âm nhạc, triết lí, tâm linh không nhờ tư tưởng, không có ngôn luận thì làm sao mà thành lập?
Trân trọng cái quyền rất trọng yếu, chỉ sau quyền bảo đảm sinh mạng của con người ấy, thi sĩ John Milton hồi giữa thế kỉ 17 đã thách thức nhà cầm quyền Anh rằng: “Trên hết mọi tự do, hãy cho tôi cái tự do biết, bày tỏ, và tranh luận theo lương tâm tôi.” Sau hơn một trăm năm đấu tranh, nhờ những người biết trân quý tự do như Milton, Voltaire, John Wilkes, mà nhiều nước châu Âu tiến bộ dứt hẳn nạn kiểm duyệt sách vở và báo chí, sớm thì như ở Thụy Điển năm 1766, Đan Mạch 1770, muộn hơn một chút là Đức 1848. Ở Mĩ thì chưa bao giờ có nạn kiểm duyệt của nhà nước đối với báo chí và sách vở. Bản Đệ Nhất Tu Chính của Hiến Pháp Mĩ viết rằng:
*Quốc hội không được phép ra luật thành lập tôn giáo, hoặc luật cấm đoán thực hành tôn giáo, luật hạn chế tự do ngôn luận hay tự do báo chí, hoặc luật định quyền tụ hội ôn hòa của quốc dân, hay quyền thỉnh cầu chính phủ kiểu chính thân oan. (a redress of grievances: kiểu chính thân oan, tức gỡ oan khiên để ra công lí).*
Lạ thay, những nước ấy cho dân chúng hưởng đủ thứ tự do, từ tư tưởng,ngôn luận, giáo dục cho tới kinh tế và đi lại, thì dân chúng không cần ai bày cũng hưởng đủ luôn tự do cái con kặc. Người Âu Mĩ hồi thập kỉ 60, 70 sau Đệ Nhị Thế Chiến, khi đã đủ ăn, họ chán ngán chiến tranh, chủ trương tự do ái tình, giương khẩu hiệu là make love, not war. Họ còn đi xa, để cho thiếu nữ tự do bán thân, thanh niên tự do làm phim khiêu dâm, bán đầy rẫy trên phố – tuyệt nhiên không có kiểm duyệt – mà dân chúng vẫn không hóa u mê; họ vẫn tỉnh táo lựa người làm tổng thống, và nhà cầm quyền không thể uốn nắn tư tưởng hay thái độ của họ được. Tự do tư tưởng và ngôn luận như vậy chẳng phải là khởi đầu của mọi tự do khác hay sao, trong đó có sự tự do của con kặc? Xét cho cùng, tự do cái con kặc chỉ nên dành cho những nước thịnh vượng, có đủ pháp luật nghiêm minh, chứ còn thiếu ăn và thất học mà mỗi ngày chỉ nghĩ tới nhục dục thì sớm muộn dân tộc cũng sa đọa mà suy nhược. Việt Nam mà tuyên truyền tự do cái con kặc e rằng hãy còn sớm quá.
Tự do tư tưởng, ngôn luận là để thăng tiến sinh hoạt của loài người, nó cũng trọng yếu không thua gì nhu cầu giao cấu để duy trì nòi giống của con người. Cũng là thăng tiến sự sống, mà một việc thì triệt hạ, một việc thì khêu gợi, như vậy có khác gì vừa hô hào tự do cái con kặc, lại đòi xử thiến những người dùng con kặc? Đàn áp tự do ngôn luận – vì mình không đủ lương tri và bản lĩnh để lĩnh hội nó, không đủ giáo dục để thưởng thức thành quả của nó là học thuật, văn chương, nghệ thuật, triết lí của nó -như vậy có khác gì ông vua mắc bệnh liệt dương mà cấm quần thần làm chuyện ái ân?
Xét cho cùng nhà cầm quyền cộng sản dùng đủ mọi cách khơi dậy tính gian ác, lòng sợ hãi nơi con người cốt cũng để vun vén những dục vọng thô lỗ của họ là kim tiền và hư vinh. Duy trì để trục lợi trên sự ngu si và suy nhược của người công dân, chỉ có những nhà cầm quyền vừa dốt vừa bỉ ổi mới dùng phương sách cai trị hạ liệt như vậy. Nhưng trong hàng ngũ những nhà cầm quyền độc tài, mấy ai hiểu được cái sướng của con kặc chẳng thể nào sánh được với cái vui tinh tế của tự do, của tư tưởng và của ngôn luận trong thế giới loài người văn minh? Mấy ai trong cái thế đắc thắng hiểu được cái sướng của con kặc chẳng bù cái tai họa do nó mang tới?
*
*Mời các bạn đọc lại bài này:* **– Không phải chúng tôi không muốn đặt một tựa đề dễ coi hơn, nhưng mà thấy trong thiên hạ cái quần lót của ả đào Marilyn Monroe, của ông hoàng nhạc pop Michael Jackson, đến ngay cái bồn cầu của J. D. Salinger mà người ta cho là văn sĩ này đã ngồi nghĩ ra được nhiều truyện hay cũng đem ra bán đấu giá được vài trăm ngàn đến cả triệu dollar, thì chúng tôi lấy cái bao cao su ra làm đề tài bình luận chắc không đến nỗi làm chướng mắt các cụ. Hơn thế nữa, ngày nay, trên đất Việt này, cái bao cao su đã thành cái túi chiến thuật, lại là một công cụ của công lí và bộ mặt của cả một chính thể thì chúng tôi đặt tiêu đề như vậy còn lâu mới thành lố bịch.** [Thái Phục Nhĩ (Danlambao)](http://danlambaovn.blogspot.com/) *Đọc tiếp:*
Chuyên mục:
[Chính Trị](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/chinh-tr%e1%bb%8b/), [Chính Trị-Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/), [Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/xa-h%e1%bb%99i-chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/) [CSVN](https://tudo4vn.wordpress.com/tag/csvn/), [Xã Hội Viêt Nam](https://tudo4vn.wordpress.com/tag/xa-hoi-viet-nam/)
Phản hồi (0) Trackbacks (0) Để lại bình luận Trackback
## Phản hồi gần đây


text:
Anthocharis damone
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
The Eastern Orange Tip (Anthocharis damone), là một loài bướm ngày thuộc phân họ Pierinae, được tìm thấy ở miền nam châu Âu và Asia Minor.
The Eastern Orange Tip (Anthocharis damone), là một loài bướm ngày thuộc phân họ Pierinae, được tìm thấy ở miền nam châu Âu và Asia Minor.

markdown:
# Anthocharis damone
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Eastern Orange Tip|
|
|![]()
Museum specimens.
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Nhóm động vật](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)( *zoodivisio*) [Rhopalocera](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ng%C3%A0y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Pieridae](/wiki/Pieridae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Pierinae](/wiki/Pierinae) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Anthocharini](/w/index.php?title=Anthocharini&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Anthocharis](/wiki/Anthocharis) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. damone** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Anthocharis damone*
(
[Boisduval](/w/index.php?title=Jean_Baptiste_Boisduval&action=edit&redlink=1), 1836)
The
**Eastern Orange Tip** *(Anthocharis damone)*, là một loài [bướm ngày](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ng%C3%A0y) thuộc phân họ [Pierinae](/wiki/Pierinae), được tìm thấy ở miền nam [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và [Asia Minor](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Bratislava (vùng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bratislava (tiếng Slovakia: Bratislavský kraj) là một vùng ở tây nam của Slovakia. Vùng này có diện tích 2052,6 km², dân số là 603.699 người, mật độ dân số 294,11 người/km². Đây là vùng có diện tích nhỏ nhất trong 8 vùng của Slovakia. Thủ phủ vùng là Bratislava, thành phố lớn nhất và là thủ đô của Slovakia.

markdown:
# Bratislava (vùng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bratislava|
|Vùng|
|
|
|Quốc gia||
|![]()
|Quận||
|
8
|Seat||
|[m](/wiki/M%C3%A9t)(440 [ft](/wiki/Foot)) [m](/wiki/M%C3%A9t)(2.474 [ft](/wiki/Foot)) [m](/wiki/M%C3%A9t)(404 [ft](/wiki/Foot)) [Km²](/wiki/Km%C2%B2)(792,5 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) *ngày 31 tháng 12 năm 2009*) [km²](/w/index.php?title=Square_kilometre&action=edit&redlink=1)(785 / [sq mi](/w/index.php?title=Square_mile&action=edit&redlink=1)) **Thống kê:** [MOŠ/MIS](http://www.statistics.sk/mosmis/eng/uroven.jsp?txtUroven=310100) **Website:** [www.region-bsk.sk](http://www.region-bsk.sk/) **Bratislava** ( [tiếng Slovakia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Slovak): Bratislavský kraj) là một [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Slovakia) ở tây nam của [Slovakia](/wiki/Slovakia). Vùng này có diện tích 2052,6 km², dân số là 603.699 người, mật độ dân số 294,11 người/km². Đây là vùng có diện tích nhỏ nhất trong 8 vùng của Slovakia. Thủ phủ vùng là [Bratislava](/wiki/Bratislava), thành phố lớn nhất và là thủ đô của [Slovakia](/wiki/Slovakia).

X-Cache: cp1053 miss, cp1065 miss


text:
Caloptilia isotoma
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Caloptilia isotoma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở Nigeria, Namibia, Zimbabwe và Nam Phi.[2]
Caloptilia isotoma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở Nigeria, Namibia, Zimbabwe và Nam Phi.[2]

markdown:
*Caloptilia isotoma*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Caloptilia isotoma
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chân khớp](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Glossata](/wiki/Glossata) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Gracillarioidea](/wiki/Gracillarioidea) [Ditrysia](/w/index.php?title=Ditrysia&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Gracillariidae](/wiki/Gracillariidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Caloptilia](/wiki/Caloptilia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. isotoma** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Caloptilia isotoma*
(
[Meyrick](/w/index.php?title=Edward_Meyrick&action=edit&redlink=1), 1914) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Gracilaria isotoma*Meyrick, 1914 * là một loài Caloptilia isotoma* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Gracillariidae](/wiki/Gracillariidae). Loài này sinh sống ở [Nigeria](/wiki/Nigeria), [Namibia](/wiki/Namibia), [Zimbabwe](/wiki/Zimbabwe)và [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi).

X-Cache: cp1055 miss, cp1065 miss


text:
Eriogonum giganteum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Eriogonum giganteum là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được S.Watson mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Eriogonum giganteum”. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Eriogonum giganteum tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Eriogonum giganteum tại Wikispecies
- Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Eriogonum giganteum”. International Plant Names Index. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013.

markdown:
*Eriogonum giganteum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Eriogonum giganteum
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Caryophyllales](/wiki/B%E1%BB%99_C%E1%BA%A9m_ch%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Polygonaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Rau_r%C4%83m) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Eriogonum](/w/index.php?title=Eriogonum&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. giganteum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Eriogonum giganteum*
S.Watson, 1885
* là một loài Eriogonum giganteum* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Rau răm](/wiki/H%E1%BB%8D_Rau_r%C4%83m). Loài này được S.Watson mô tả khoa học đầu tiên năm 1885. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Eriogonum_giganteum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eriogonum_giganteum&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2796002). Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013. *Eriogonum giganteum*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Eriogonum_giganteum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eriogonum_giganteum&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Eriogonum giganteum](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eriogonum_giganteum)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Eriogonum giganteum](//species.wikimedia.org/wiki/Eriogonum_giganteum)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Eriogonum giganteum”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=694175-1). *. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss


text:
Hàn Kiến
Hàn Kiến (Trung văn giản thể: 韩建; Trung văn phồn thể: 韓建; bính âm: Hán Jiàn, 855[1]-15 tháng 8 năm 912[2][3]), tự Tá Thì (佐時), là một quân phiệt vào cuối thời nhà Đường, sau đó trở thành hạ thần của nhà Hậu Lương. Ông được biết đến nhiều vì đã buộc Đường Chiêu Tông nằm dưới quyền kiểm soát của mình tại Hoa châu[chú 1] từ năm 896 đến 898 và đồ sát các thân vương.
Mục lục
Khởi đầu sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Hàn Kiến sinh năm 855, tức dưới triều dại của Đường Tuyên Tông, là người Hứa châu[chú 2]. Các tổ tiên của ông, bao gồm cả cha là Hàn Thúc Phong (韓叔豐) nhiều đời phục vụ trong quân đội Đường.[1] Khi Tần Tông Quyền đoạt lấy Thái châu [chú 3] vào năm 880,[4] ông ta tiến hành mộ binh, Hàn Kiến nhập ngũ.[1]
Năm 881, khi giám quân Dương Phục Quang thuyết phục được Trung Vũ[chú 4] tiết độ sứ Chu Ngập từ bỏ trung thành với Hoàng Sào và quay sang quy phục Đường, Dương Phục Quang cũng thuyết phục Tần Tông Quyền đóng góp binh lính cho nỗ lực trấn áp Hoàng Sào. Dương Phục Quang phân 8.000 quân thành tám đô, khiển các nha tướng Lộc Yến Hoằng (鹿晏弘), Tấn Huy (晉暉), Vương Kiến, Hàn Kiến, Trương Tạo (張造), Lý Sư Thái (李師泰), và Bàng Tùng (龐從) chỉ huy.[4]
Dương Phục Quang qua đời năm 883 khi đang đóng quân ở Hà Trung[chú 5] và vẫn đang giao chiến với Hoàng Sào. Thay vì tiếp tục giao chiến, Lộc Yến Hoằng quyết định đem binh lính đi cướp bóc khu vực.[5] Vương Kiến, Hàn Kiến, Trương Tạo, Tấn Huy và Lý Sư Thái cũng theo Lộc Yến Hoằng.[6] Cũng trong năm 883, Lộc Yến Hoằng chiếm được Hưng Nguyên[chú 6]- thủ phủ của Sơn Nam Tây đạo, trục xuất tiết độ sứ Ngưu Úc (牛勖) và xưng là lưu hậu.[5] Lộc Yến Hoằng bổ nhiệm Hàn Kiến và các tướng Trung Vũ khác làm các thứ sử tại Sơn Nam Tây đạo, song không thực sự cho phép họ đến các châu nhậm chức. Lộc Yến Hoằng đặc biệt nghi ngờ Vương Kiến và Hàn Kiến do họ có quan hệ thân thiết, song vì muốn dỗ dàng họ nên Lộc Yến Hoằng vẫn thường đối đãi tốt. Vương Kiến và Hàn Kiến nhận ra ý định của Lộc Yến Hoằng, và đến mùa thu năm 884, khi Tả Thần Sách trung úy Điền Lệnh Tư bí mật lôi kéo, Vương Kiến, Hàn Kiến cùng với Trương Tạo, Tấn Huy và Lý Sư Thái đã từ bỏ Lộc Yến Hoằng để đến Thành Đô phụng sự Điền Lệnh Tư. Sau khi Hoàng Sào bị đánh bại, Đường Hi Tông trở về Trường An vào năm 885,[6] Hàn Kiến được trao chức Đồng Quan phòng ngự sứ và Hoa châu thứ sử.[7]
Hoa châu thứ sử[sửa | sửa mã nguồn]
Đương thời, Đại Đường bị phân chia giữa các quân phiệt, hầu hết trong số họ chỉ quan tâm đến việc chiến đấu và đoạt thêm nhiều lãnh thổ. Tuy nhiên, khi giữ chức Hoa châu thứ sử, Hàn Kiến lại khuyến khích những người dân lưu tán vì chiến hỏa đến định cư tại Hoa châu và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp. Theo ghi chép, trong khoảng vài năm, cả chính quyền và người dân Hoa châu đều thịnh vượng. Khi đó người đời rất khen ngợi Hàn Kiến cùng Kinh Nam[chú 7] tiết độ sứ Thành Nhuế (成汭).[8]
Giao chiến với Lý Khắc Dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 890, Hàn Kiến được bổ nhiệm giữ chức tiết độ sứ của một quân mới được thành lập là Trấn Quốc (鎮國),[9] quân này chỉ bao gồm Hoa châu và Đồng châu[chú 8].[10] Năm đó, khi Đường Chiêu Tông tuyên bố thảo phạt Hà Đông[chú 9] tiết độ sứ Lý Khắc Dụng và bổ nhiệm Đồng bình chương sự Trương Tuấn (張濬) làm tổng chỉ huy chiến dịch, Hàn Kiến đã đích thân đến hợp binh với Trương Tuấn và cũng chịu trách nhiệm về tiếp tế. Sau đó, khi quân triều đình và đại quân của Lý Khắc Dụng chạm trán, Hàn Kiến tiến hành tập kích Lý Tồn Hiếu (con nuôi của Lý Khắc Dụng) vào ban đêm, song bị đẩy lui. Sau khi Hàn Kiến chiến bại, binh lính Phượng Tường[chú 10] và Tĩnh Nan[chú 11] tiến hành đào ngũ. Sau khi quân của Lý Khắc Dụng tiếp tục đánh bại Trương Tuấn và buộc quân triều đình phải cố thủ tại Tấn châu[chú 12], binh lính Bảo Đại[chú 13] và Định Nan[chú 14] cũng từ bỏ quân triều đình, Trương Tuấn và Hàn Kiến trấn thủ Tấn châu với binh lính do Tuyên Vũ[chú 15] tiết độ sứ Chu Toàn Trung phái đến. Lý Tồn Hiếu bao vây Tấn châu, song sau đó thấy việc bao vây một tể tướng là điều không hay nên từ bỏ bao vây và cho phép Trương Tuấn và Hàn Kiến chạy trốn. Để qua Hoàng Hà, họ buộc phải phá bỏ nhà cửa của cư dân địa phương để làm bè. Thất bại này khiến cho quân triều đình rối loạn, song không rõ về thiệt hại của quân Hàn Kiến. Sau đó, Lý Khắc Dụng lại quy phục triều đình song ra điều kiện phải đưa Trương Tuấn và đồng cấp là Khổng Vĩ (孔緯) đi lưu đày, tuy nhiên, cả Trương Tuấn và Khổng Vĩ đều chạy đến Hoa châu để được Hàn Kiến bảo hộ.[9]
Liên kết đối đầu với triều đình[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 891, do nghi ngờ Dương Phục Cung âm mưu làm phản, Đường Chiêu Tông đã khiển binh lính triều đình tiến công phủ đệ của Dương Phục Cung. Dương Phục Cung chạy đến chỗ con nuôi là Sơn Nam Tây đạo tiết độ sứ Dương Thủ Lượng, họ cùng một số con nuôi và cháu nuôi khác của Dương Phục Cung cùng nổi dậy chống triều đình.[9] Vào mùa xuân năm 892, Hàn Kiến cùng Phượng Tường tiết độ sứ Lý Mậu Trinh, Tĩnh Nan tiết độ sứ Vương Hành Du, Thiên Hùng[chú 16] tiết độ sứ Lý Mậu Trang (李茂莊), và Khuông Quốc[chú 17] tiết độ sứ Vương Hành Ước (王行約) cùng thượng tấu cho Đường Chiêu Tông để thỉnh cầu Hoàng đế tuyên bố thảo phạt họ Dương, Đường Chiêu Tông cuối cùng phải chấp thuận. Lý Mậu Trinh đánh bại được họ Dương, họ Dương định chạy đến Hà Đông nương nhờ Lý Khắc Dụng, song trên đường bị các binh sĩ của Hàn Kiến chặn lại và bắt giữ. Hàn Kiến giải họ Dương về Trường An, nơi họ bị hành quyết.[11]
Năm 895, sau khi Hộ Quốc tiết độ sứ Vương Trọng Doanh qua đời, chức vụ tiết độ sứ của quân này trở thành vấn đề tranh chấp giữa con nuôi-cháu trai ruột Vương Kha và con trai Vương Củng của ông ta. Hàn Kiến, Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du thượng tấu cho Đường Chiêu Tông để ủng hộ Vương Củng, song Đường Chiêu Tông thấy Lý Khắc Dụng ủng hộ con rể Vương Kha nên từ chối đề xuất của ba người, khiến họ cảm thấy bị sỉ nhục. Vương Hành Du và Hàn Kiến còn tiếp tục thể hiện sự bất mãn bằng việc thỉnh cầu được kiểm soát lưỡng quân Thần Sách quân song bị từ chối. Vào mùa hè năm 895, Hàn Kiến, Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du quyết định tiến quân vào Trường An, họ buộc tộc hai Đồng bình chương sự cũ là Vi Chiêu Độ và Lý Hề tham ô, và khi Đường Chiêu Tông từ chối hành quyết hai người này, họ đã tự ý hành động. Họ cũng buộc Đường Chiêu Tông phải hạ chỉ chuyển Vương Kha đến Khuông Quốc, chuyển Vương Củng đến Hà Trung, và chuyển Vương Hành Ước đến Bảo Nghĩa[chú 18], rồi mới trở về quân của mình.[12]
Các hành động của Hàn Kiến và đồng minh đã khiêu khích Lý Khắc Dụng phải có hành động, Lý Khắc Dụng nhanh chóng vượt qua Hoàng Hà, bao vây Hoa châu. Những lời thỉnh cầu bỏ bao vây của Hàn Kiến ban đầu bị Lý Khắc Dụng bác bỏ, song sau đó do hay tin Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du đều muốn bắt Đường Chiêu Tông, Lý Khắc Dụng nhanh chóng tiến về Tĩnh Nan. Lý Khắc Dụng bao vây thủ phủ Bân châu (邠州) của Tĩnh Nan, Vương Hành Du bị thuộc hạ giết trên đường chạy trốn. Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến do sợ hãi nên quay sang tỏ thái độ rất phục tùng với triều đình. Tuy nhiên sau khi Lý Khắc Dụng triệt thoái, Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến lại trở nên ngạo mạn.[12]
Kiểm soát Hoàng đế ở Hoa châu[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 896, Đường Chiêu Tông mộ thêm tân binh cho cấm binh để giảm bớt áp lực của Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến lên triều đình, giao các đội quân cho một số thân vương chỉ huy. Lý Mậu Trinh tuyên bố các thân vương có kế hoạch tiến công mình nên đã huy động binh sĩ tiến về Trường An. Đường Chiêu Tông cầu viện Lý Khắc Dụng, song lần này Lý Khắc Dụng không thể đáp ứng. Khi Lý Mậu Trinh đánh bại Đàm vương Lý Tự Chu (李嗣周) và tiến sát Trường An, Đường Chiêu Tông quyết định đem triều sĩ và các thân vương chạy khỏi kinh sư. Sau đó, Hàn Kiến đã vài lần dâng tấu mời Đường Chiêu Tông đến Trấn Quốc, lập luận rằng nếu Đường Chiêu Tông đến một nơi xa như Hà Đông thì sẽ không bao guờ còn có thể trở về Quan Trung nữa. Đường Chiêu Tông và thuộc hạ cũng do dự trước khoảng cách xa xôi khi đến Hà Đông và quyết định đến Trấn Quốc.[12]
Các Đồng bình chương sự triều đình khi đó là Vương Đoàn (王摶), Tôn Ác (孫偓), và Lục Ỷ) (陸扆) lo sợ Hàn Kiến và không dám quyết định chính sự. Trước tình thế này, Đường Chiêu Tông hạ chỉ yêu cầu Hàn Kiến tham gia vào việc đưa ra các quyết định, song do Hàn Kiến từ chối nên yêu cầu này bị bãi bỏ. Trong khi đó, Thôi Dận (崔胤) uất ức vì từng bị bãi chức theo yêu cầu của Hàn Kiến, vì thế đã cầu viện Chu Toàn Trung; Chu Toàn Trung làm ra vẻ sắp tiến công Hàn Kiến và viết thư cho Hàn Kiến để yêu cầu phục chức cho Thôi Dận, Hàn Kiến lo sợ nên đã chấp thuận.[12]
Đường Chiêu Tông sau đó ban chức Trung thư lệnh cho Hàn Kiến. Hoàng đế bổ nhiệm Tôn Ác là Phượng Tường tứ diện hành doanh đô thống, Hàn Kiến được bổ nhiệm là Kinh Triệu doãn kiêm bả tiệt sứ, chuẩn bị tiến công Lý Mậu Trinh. Tuy nhiên, Hàn Kiến không muốn Hoàng đế tiến công đồng minh của mình, và do Lý Mậu Trịnh trình tấu tạ lỗi, quân triều đình chưa từng chuyển sang thế tiến công.[12]
Trong khi đó, Hàn Kiến lo sợ các binh sĩ cấm binh do các vị thân vương chỉ huy, ông vu cáo họ âm mưu làm phản và còn cho quân lính bao vây hành cung của Đường Chiêu Tông, la hét yêu cầu Hoàng đế tước quyền chỉ huy của các thân vương. Do vậy, Đường Chiêu Tông buộc phải tước bỏ quyền chỉ huy của các thân vương và xử tử Phùng Nhật đô đầu Lý Quân (李筠). Sau đó, Hàn Kiến tiến hành quản thúc các thân vương tại gia, khiến Đường Chiêu Tông trên thực tế không còn binh lính để chỉ huy. Biết rằng Đường Chiêu Tông bất mãn với mình, Vương Kiến đã cố khiến Hoàng đế khuây khỏa bằng việc thúc giục Đường Chiêu Tông lập trưởng tử là Đức vương Lý Hựu làm hoàng thái tử. Đường Chiêu Tông chấp thuận và lập Lý Hựu làm hoàng thái tử (cải danh thành Lý Dụ). Cũng trong khoảng thời gian này, Hàn Kiến vu cáo hai cận thần của Đường Chiêu Tông là Thái tử chiêm sự Mã Đạo Ân (馬道殷) và Tương tác giám Hứa Nham Sĩ (許巖士) và hành quyết họ, sau đó lại cáo buộc Tôn Ác và Chu Phác (朱朴) câu kết với Mã Đạo Ân và Hứa Nham Sĩ, khiến hai người này bị bãi chức Đồng bình chương sự.[13]
Vào mùa hè năm 897, Đường Hy Tông bổ nhiệm Lý Tự Chu là Phượng Tường tiết độ sứ, song khi Lý Tự Chu tiến đến Phượng Tường, Lý Mậu Trinh từ chối giao lại quyền hành và bao vây Lý Tự Chu cùng binh lính. Chỉ sau khi Hàn Kiến viết thư cho Lý Mậu Trinh, Lý Mậu Trinh từ bỏ bao vây và cho Lý Tự Chu trở về Trấn Quốc, sau đó việc bổ nhiệm được rút lại.[13]
Sau khi Lý Tự Chu trở về Trấn Quốc, Lý Giới Phi (李戒丕) cũng từ Hà Đông trở về. Biết rằng Lý Khắc Dụng sẽ không can thiệp, Hàn Kiến đã yêu cầu giết chết Lý Tự Chu, Lý Giới Phi và các thân vương khác, cáo buộc họ âm mưu làm phản. Đường Chiêu Tông không làm theo đề nghị của Hàn Kiến, song Hàn Kiến và xu mật sứ Lưu Quý Thuật sau đó tự hành động và hành quyết Lý Tự Chu, Lý Giới Phi, và chín vị thân vương. Hàn Kiến gửi lời đe dọa cho Khuông Quốc tiết độ sứ Lý Kế Đường (李繼瑭)- con nuôi của Lý Mậu Trinh, Lý Kế Đường lo sợ và chạy về Phượng Tường, Hàn Kiến đoạt được Khuông Quốc. Đường Chiêu Tông do đó ban thêm cho Hàn Kiến chức Khuông Quốc tiết độ sứ.[13]
Chu Toàn Trung liên tục xin Đường Chiêu Tông hãy chuyển đến Lạc Dương, Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến lo sợ rằng Chu Toàn Trung sẽ tiến công về phía tây nên đã quyết định tu sửa lại cung điện ở Trường An để đưa Đường Chiêu Tông về kinh sư. Họ cũng thiết lập hòa bình với Lý Khắc Dụng. Việc trùng tu cung điện hoàn tất vào mùa xuân năm 898, Hàn Kiến đích thân đến Trường An để xem xét. Vào mùa thu năm 898, Đường Chiêu Tông và triều đình trở về Trường An, Hàn Kiến ở lại Trấn Quốc. Đường Chiêu Tông ban cho Hàn Kiến chức Thái phó, đổi Hoa châu thành Hưng Dức phủ, cho Hàn Kiến làm phủ doãn.[13] Hoàng đế cũng tiến phong cho Hàn Kiến tước Hứa quốc công, lại ban cho thiết khoán- tức khế ước miễn tử.[1]
Quy phục Chu Toàn Trung[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 901, Đường Chiêu Tông được phục vị sau khi bị các hoạn quan phế truất vào năm trước, Thôi Dận đã đề xuất Đường Chiêu Tông đồ sát các hoạn quan. Tin tức này đến tai Hàn Toàn Hối (韓全誨) và Trương Ngạn Hoằng (張彥弘), họ lo sợ sẽ bị giết nên đã liên minh với Lý Mậu Trinh và cố gắng loại bỏ Thôi Dận. Thôi Dận lo sợ rằng các hoạn quan sẽ giết mình nên thỉnh cầu Chu Toàn Trung đem quân đến Trường An. Hay tin Chu Toàn Trung tiến quân, Hàn Toàn Hối và Trương Ngạn Hoằng buộc phải đưa Đường Chiêu Tông đến Phượng Tường.[14]
Trong khi đó, khi quân của Chu Toàn Trung tiến gần, thủ hạ của Hàn Kiến là Khuông Quốc lưu hậu Tư Mã Nghiệp (司馬鄴) đầu hàng và dâng Khuông Quốc cho Chu Toàn Trung. Chu Toàn Trung khiển Tư Mã Nghiệp trở lại Trấn Quốc để truyền đi thông điệp rằng nếu Hàn Kiến không chịu đầu hàng thì Chu Toàn Trung sẽ tiến công. Hàn Kiến lo sợ và khiển tiết độ phó sứ Lý Cự Xuyên (李巨川) đi thỉnh hàng. Cựu Đồng bình chương sự Trương Tuấn (張濬) gặp Chu Toàn Trung và thuyết phục ông ta rằng Hàn Kiến từng có một hời gian dài liên kết với Lý Mậu Trinh, vì thế cần phải loại bỏ. Khi Chu Toàn Trung gặp Hàn Kiến và quở trách ông vì các hành động trong quá khứ, ông đã đổ lỗi cho Lý Cự Xuyên. Chu Toàn Trung xử tử Lý Cự Xuyên và tha cho Hàn Kiến. Tuy nhiên, vì muốn loại bỏ Hàn Kiến khỏi chính trường, Chu Toàn Trung bổ nhiệm Hàn Kiến là Trung Vũ tiết độ sứ và chuyển Trung Vũ tiết độ sứ Triệu Hứa (趙珝) đến Khuông Quốc. Theo ghi chép thì một lượng lớn số tô thuế mà Hàn Kiến thu được và giữ lại khi Đường Chiêu Tông ở tại Hoa châu (Hưng Đức phủ lúc này bị bãi bỏ) nay rơi vào tay Chu Toàn Trung.[14]
Chu Toàn Trung sau đó bao vây Phượng Tường, và vào năm 903, Lý Mậu Trinh đã phải giao Đường Chiêu Tông cho Chu Toàn Trung và đề nghị hòa bình.[15] Nắm Hoàng đế trong tay, Chu Toàn Trinh bắt đầu tính đến chuyện soán vị, thoạt đầu buộc Đường Chiêu Tông giết Thôi Dận và dời đô đến Lạc Dương. Trên hành trình đến Lạc Dương, Đường Chiêu Tông dừng chân tại Hoa châu và ở lại một thời gian. Vào một thời điểm, Chu Toàn Trung đến gặp Đường Chiêu Tông cùng với Hàn Kiến và cùng dự một bữa tiệc. Tuy nhiên, trong bữa tiệc Hàn Kiến dẫm lên chân Chu Toàn Trung và cảnh báo rằng Đường Chiêu Tông có thể có kế hoạch ám sát ông ta, do đó Chu Toàn Trung đã cắt ngắn buổi tiệc và rời đi.[7][16] Chu Toàn Trung do đó cảm kích Hàn Kiến.[7] Sau này, Chu Toàn Trung quy vùng Quan Trung thành Hựu Quốc quân, trị sở tại Trường An, và bổ nhiệm Hàn Kiến làm Hựu Quốc tiết độ sứ.[16] Tuy nhiên, vào năm 906, lo ngại Hàn Kiến sẽ lại cộng tác với Lý Mậu Trinh, Chu Toàn Trung chuyển Hàn Kiến đến Bình Lô[chú 19] và chuyển Bình Lô tiết độ sứ Vương Trọng Sư (王重師) đến Hựu Quốc.[17]
Thời Hậu Lương[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 907, Chu Toàn Trung buộc Đường Ai Đế phải thiện nhượng cho mình, chấm dứt triều Đường và mở đầu triều Hậu Lương, bản thân trở thành Hậu Lương Thái Tổ. Hậu Lương Thái Tổ hạ chỉ bổ nhiệm Hàn Kiến giữ chức Tư đồ, Đồng bình chương sự, và đến năm 908 thì ban cho Hàn Kiến chức Thị trung, kiêm Kiến Xương cung sứ.[18] Vào thời điểm này, Hậu Lương Thái Tổ thường xuyên trở nên hung bạo và vượt quá giới hạn, và chỉ có rất ít quan lại dám đề xuất với ông ta. Tuy nhiên, Hàn Kiến nằm trong thiểu số này, và Thái Tổ đánh giá cao lời khuyên của Hàn Kiến.[7] Tuy nhiên, vào năm 909, Hàn Kiến bị giáng làm Thái bảo.[19] Năm 910, sau khi tên của Trung Vũ và Khuông Quốc được hoán đổi từ năm 908,[18] Hàn Kiến được bổ nhiệm giữ chức Khuông Quốc tiết độ sứ (tức ở Trung Vũ quân khi trước).[1]
Năm 912, Dĩnh vương Chu Hữu Khuê ám sát phụ hoàng, sau đó tức vị. Sau cái chết của Hậu Lương Thái Tổ, các đội quân khắp lãnh thổ Hậu Lương trở nên bối rối, song Hàn Kiến không có biện pháp nào phòng ngừa biến loạn tại Khuông Quốc. Không lâu sau, Mã bộ đô chỉ huy sứ Trương Hậu (張厚) tiến hành binh biến và giết chết Hàn Kiến.[3] Con của Hàn Kiến là Hàn Tùng Huấn (韓從訓)- người được Chu Hữu Khuê cử đến Khuông Quốc để thông báo tin tức về việc Thái Tổ băng hà- cũng bị giết chết trong binh biến.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ 華州, nay thuộc Vị Nam, Thiểm Tây
- ^ 許州, nay thuộc Hứa Xương, Hà Nam
- ^ 蔡州, nay thuộc Trú Mã Điếm, Hà Nam
- ^ 忠武, trị sở tại Hứa châu
- ^ 河中, trị sở nay thuộc Vận Thành, Sơn Tây
- ^ 興元, nay thuộc Hán Trung, Thiểm Tây
- ^ 荊南, trị sở nay thuộc Kinh Châu, Hồ Bắc
- ^ 同州, nay thuộc Vị Nam, Thiểm Tây
- ^ 河東, trị sở nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây
- ^ 鳳翔, trị sở nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây
- ^ 靜難, trị sở nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây
- ^ 晉州, nay thuộc Lâm Phần, Sơn Tây
- ^ 保大, trị sở nay thuộc Diên An, Thiểm Tây
- ^ 定難, trị sở nay thuộc Du Lâm, Thiểm Tây
- ^ 宣武, trị sở nay thuộc Khai Phong, Hà Nam
- ^ 天雄, trị sở nay thuộc Thiên Thủy, Cam Túc
- ^ 匡國, trị sở Đồng châu; qua đó thể hiện rằng lúc này Hàn Kiến đã mất quyền kiểm soát châu này
- ^ 保義, trị sở nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam
- ^ 平盧, trị sở nay thuộc Duy Phường, Sơn Đông
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c d Cựu Đường thư, quyển 15.
- ^ Viện Nghiên cứu Trung Ương (Đài Loan) Chuyển hoán lịch Trung-Tây 2000 năm.
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 268.
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 254. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ254” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 255. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ255” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 256. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ256” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ a ă â b Tân Ngũ Đại sử, quyển 40.
- ^ Tư trị thông giám, quyển 257.
- ^ a ă â Tư trị thông giám, quyển 258. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ258” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ258” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Tư trị thông giám bản Bá Dương, quyển 62, phụ lục.
- ^ Tư trị thông giám, quyển 259.
- ^ a ă â b c Tư trị thông giám, quyển 260.
- ^ a ă â b Tư trị thông giám, quyển 261.
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 262.
- ^ Tư trị thông giám, quyển 263.
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 264. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ264” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Tư trị thông giám, quyển 265.
- ^ a ă Tư trị thông giám, quyển 266. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ266” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Tư trị thông giám, quyển 267.

markdown:
# Hàn Kiến
**Hàn Kiến** ( [Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 韩建; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 韓建; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Hán Jiàn*, 855 -15 tháng 8 năm 912 [1] [[2]](#cite_note-AS-2) ), [[3]](#cite_note-ZZTJ268-3) [tự](/wiki/T%C3%AAn_ch%E1%BB%AF) **Tá Thì**(佐時), là một quân phiệt vào cuối thời [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), sau đó trở thành hạ thần của [nhà Hậu Lương](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C6%B0%C6%A1ng). Ông được biết đến nhiều vì đã buộc [Đường Chiêu Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Chi%C3%AAu_T%C3%B4ng)nằm dưới quyền kiểm soát của mình tại Hoa châu từ năm 896 đến 898 và đồ sát các thân vương. [[chú 1]](#cite_note-4)
## Mục lục
## Khởi đầu sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=1)]
Hàn Kiến sinh năm 855, tức dưới triều dại của
[Đường Tuyên Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng), là người Hứa châu . Các tổ tiên của ông, bao gồm cả cha là Hàn Thúc Phong (韓叔豐) nhiều đời phục vụ trong quân đội Đường. [chú 2] Khi [[1]](#cite_note-HFD15-1) [Tần Tông Quyền](/wiki/T%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng_Quy%E1%BB%81n)đoạt lấy Thái châu vào năm 880, [[chú 3]](#cite_note-6) ông ta tiến hành mộ binh, Hàn Kiến nhập ngũ. [[4]](#cite_note-ZZTJ254-7) [[1]](#cite_note-HFD15-1)
Năm 881, khi giám quân
[Dương Phục Quang](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5c_Quang) thuyết phục được Trung Vũ tiết độ sứ [chú 4] [Chu Ngập](/w/index.php?title=Chu_Ng%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1)từ bỏ trung thành với [Hoàng Sào](/wiki/Ho%C3%A0ng_S%C3%A0o)và quay sang quy phục Đường, Dương Phục Quang cũng thuyết phục Tần Tông Quyền đóng góp binh lính cho nỗ lực trấn áp Hoàng Sào. Dương Phục Quang phân 8.000 quân thành tám đô, khiển các nha tướng [Lộc Yến Hoằng](/w/index.php?title=L%E1%BB%99c_Y%E1%BA%BFn_Ho%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1)(鹿晏弘), Tấn Huy (晉暉), [Vương Kiến](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Ki%E1%BA%BFn_(Ti%E1%BB%81n_Th%E1%BB%A5c)), Hàn Kiến, Trương Tạo (張造), Lý Sư Thái (李師泰), và Bàng Tùng (龐從) chỉ huy. [[4]](#cite_note-ZZTJ254-7)
Dương Phục Quang qua đời năm 883 khi đang đóng quân ở Hà Trung
và vẫn đang giao chiến với Hoàng Sào. Thay vì tiếp tục giao chiến, Lộc Yến Hoằng quyết định đem binh lính đi cướp bóc khu vực. [chú 5] Vương Kiến, Hàn Kiến, Trương Tạo, Tấn Huy và Lý Sư Thái cũng theo Lộc Yến Hoằng. [[5]](#cite_note-ZZTJ255-10) Cũng trong năm 883, Lộc Yến Hoằng chiếm được Hưng Nguyên [[6]](#cite_note-ZZTJ256-11) - thủ phủ của Sơn Nam Tây đạo, trục xuất tiết độ sứ Ngưu Úc (牛勖) và xưng là [[chú 6]](#cite_note-12) *lưu hậu*. Lộc Yến Hoằng bổ nhiệm Hàn Kiến và các tướng Trung Vũ khác làm các thứ sử tại Sơn Nam Tây đạo, song không thực sự cho phép họ đến các châu nhậm chức. Lộc Yến Hoằng đặc biệt nghi ngờ Vương Kiến và Hàn Kiến do họ có quan hệ thân thiết, song vì muốn dỗ dàng họ nên Lộc Yến Hoằng vẫn thường đối đãi tốt. Vương Kiến và Hàn Kiến nhận ra ý định của Lộc Yến Hoằng, và đến mùa thu năm 884, khi [[5]](#cite_note-ZZTJ255-10) *Tả Thần Sách trung úy* [Điền Lệnh Tư](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81n_L%E1%BB%87nh_T%C6%B0)bí mật lôi kéo, Vương Kiến, Hàn Kiến cùng với Trương Tạo, Tấn Huy và Lý Sư Thái đã từ bỏ Lộc Yến Hoằng để đến Thành Đô phụng sự Điền Lệnh Tư. Sau khi Hoàng Sào bị đánh bại, Đường Hi Tông trở về Trường An vào năm 885, Hàn Kiến được trao chức [[6]](#cite_note-ZZTJ256-11) *và* [Đồng Quan](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Quan)phòng ngự sứ *Hoa châu thứ sử*. [[7]](#cite_note-NHFD40-13)
## Hoa châu thứ sử[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=2)]
Đương thời, Đại Đường bị phân chia giữa các quân phiệt, hầu hết trong số họ chỉ quan tâm đến việc chiến đấu và đoạt thêm nhiều lãnh thổ. Tuy nhiên, khi giữ chức Hoa châu thứ sử, Hàn Kiến lại khuyến khích những người dân lưu tán vì chiến hỏa đến định cư tại Hoa châu và thúc đẩy sản xuất
[nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p). Theo ghi chép, trong khoảng vài năm, cả chính quyền và người dân Hoa châu đều thịnh vượng. Khi đó người đời rất khen ngợi Hàn Kiến cùng Kinh Nam tiết độ sứ [chú 7] [Thành Nhuế](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_Nhu%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)(成汭). [[8]](#cite_note-ZZTJ257-15)
## Giao chiến với Lý Khắc Dụng[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=3)]
Năm 890, Hàn Kiến được bổ nhiệm giữ chức tiết độ sứ của một quân mới được thành lập là Trấn Quốc (鎮國),
quân này chỉ bao gồm Hoa châu và Đồng châu [9] . [[chú 8]](#cite_note-17) Năm đó, khi [[10]](#cite_note-18) [Đường Chiêu Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Chi%C3%AAu_T%C3%B4ng)tuyên bố thảo phạt Hà Đông tiết độ sứ [[chú 9]](#cite_note-19) [Lý Khắc Dụng](/wiki/L%C3%BD_Kh%E1%BA%AFc_D%E1%BB%A5ng)và bổ nhiệm *Đồng bình chương sự* [Trương Tuấn](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Tu%E1%BA%A5n_(nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng))(張濬) làm tổng chỉ huy chiến dịch, Hàn Kiến đã đích thân đến hợp binh với Trương Tuấn và cũng chịu trách nhiệm về tiếp tế. Sau đó, khi quân triều đình và đại quân của Lý Khắc Dụng chạm trán, Hàn Kiến tiến hành tập kích [Lý Tồn Hiếu](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%93n_Hi%E1%BA%BFu)(con nuôi của Lý Khắc Dụng) vào ban đêm, song bị đẩy lui. Sau khi Hàn Kiến chiến bại, binh lính Phượng Tường và Tĩnh Nan [[chú 10]](#cite_note-20) tiến hành đào ngũ. Sau khi quân của Lý Khắc Dụng tiếp tục đánh bại Trương Tuấn và buộc quân triều đình phải cố thủ tại Tấn châu [[chú 11]](#cite_note-21) , binh lính Bảo Đại [[chú 12]](#cite_note-22) và Định Nan [[chú 13]](#cite_note-23) cũng từ bỏ quân triều đình, Trương Tuấn và Hàn Kiến trấn thủ Tấn châu với binh lính do Tuyên Vũ [[chú 14]](#cite_note-24) tiết độ sứ [[chú 15]](#cite_note-25) [Chu Toàn Trung](/wiki/H%E1%BA%ADu_L%C6%B0%C6%A1ng_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)phái đến. Lý Tồn Hiếu bao vây Tấn châu, song sau đó thấy việc bao vây một tể tướng là điều không hay nên từ bỏ bao vây và cho phép Trương Tuấn và Hàn Kiến chạy trốn. Để qua [Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0), họ buộc phải phá bỏ nhà cửa của cư dân địa phương để làm bè. Thất bại này khiến cho quân triều đình rối loạn, song không rõ về thiệt hại của quân Hàn Kiến. Sau đó, Lý Khắc Dụng lại quy phục triều đình song ra điều kiện phải đưa Trương Tuấn và đồng cấp là [Khổng Vĩ](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_V%C4%A9)(孔緯) đi lưu đày, tuy nhiên, cả Trương Tuấn và Khổng Vĩ đều chạy đến Hoa châu để được Hàn Kiến bảo hộ. [[9]](#cite_note-ZZTJ258-16)
## Liên kết đối đầu với triều đình[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=4)]
Năm 891, do nghi ngờ
[Dương Phục Cung](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5c_Cung) âm mưu làm phản, Đường Chiêu Tông đã khiển binh lính triều đình tiến công phủ đệ của Dương Phục Cung. Dương Phục Cung chạy đến chỗ con nuôi là Sơn Nam Tây đạo tiết độ sứ [Dương Thủ Lượng](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A7_L%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1), họ cùng một số con nuôi và cháu nuôi khác của Dương Phục Cung cùng nổi dậy chống triều đình. Vào mùa xuân năm 892, Hàn Kiến cùng Phượng Tường tiết độ sứ [9] [Lý Mậu Trinh](/wiki/L%C3%BD_M%E1%BA%ADu_Trinh), Tĩnh Nan tiết độ sứ [Vương Hành Du](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%C3%A0nh_Du), Thiên Hùng tiết độ sứ Lý Mậu Trang (李茂莊), và Khuông Quốc [[chú 16]](#cite_note-26) tiết độ sứ Vương Hành Ước (王行約) cùng thượng tấu cho Đường Chiêu Tông để thỉnh cầu Hoàng đế tuyên bố thảo phạt họ Dương, Đường Chiêu Tông cuối cùng phải chấp thuận. Lý Mậu Trinh đánh bại được họ Dương, họ Dương định chạy đến Hà Đông nương nhờ Lý Khắc Dụng, song trên đường bị các binh sĩ của Hàn Kiến chặn lại và bắt giữ. Hàn Kiến giải họ Dương về Trường An, nơi họ bị hành quyết. [[chú 17]](#cite_note-27) [[11]](#cite_note-ZZTJ259-28)
Năm 895, sau khi Hộ Quốc tiết độ sứ
[Vương Trọng Doanh](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Tr%E1%BB%8Dng_Doanh&action=edit&redlink=1) qua đời, chức vụ tiết độ sứ của quân này trở thành vấn đề tranh chấp giữa con nuôi-cháu trai ruột [Vương Kha](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Kha_(nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)&action=edit&redlink=1) và con trai [Vương Củng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BB%A7ng&action=edit&redlink=1) của ông ta. Hàn Kiến, Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du thượng tấu cho Đường Chiêu Tông để ủng hộ Vương Củng, song Đường Chiêu Tông thấy Lý Khắc Dụng ủng hộ con rể Vương Kha nên từ chối đề xuất của ba người, khiến họ cảm thấy bị sỉ nhục. Vương Hành Du và Hàn Kiến còn tiếp tục thể hiện sự bất mãn bằng việc thỉnh cầu được kiểm soát lưỡng quân [Thần Sách quân](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_S%C3%A1ch_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) song bị từ chối. Vào mùa hè năm 895, Hàn Kiến, Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du quyết định tiến quân vào Trường An, họ buộc tộc hai *Đồng bình chương sự* cũ là [Vi Chiêu Độ](/wiki/Vi_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BB%99) và [Lý Hề](/wiki/L%C3%BD_H%E1%BB%81) tham ô, và khi Đường Chiêu Tông từ chối hành quyết hai người này, họ đã tự ý hành động. Họ cũng buộc Đường Chiêu Tông phải hạ chỉ chuyển Vương Kha đến Khuông Quốc, chuyển Vương Củng đến Hà Trung, và chuyển Vương Hành Ước đến Bảo Nghĩa , rồi mới trở về quân của mình. [chú 18] [[12]](#cite_note-ZZTJ260-30)
Các hành động của Hàn Kiến và đồng minh đã khiêu khích Lý Khắc Dụng phải có hành động, Lý Khắc Dụng nhanh chóng vượt qua Hoàng Hà, bao vây Hoa châu. Những lời thỉnh cầu bỏ bao vây của Hàn Kiến ban đầu bị Lý Khắc Dụng bác bỏ, song sau đó do hay tin Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du đều muốn bắt Đường Chiêu Tông, Lý Khắc Dụng nhanh chóng tiến về Tĩnh Nan. Lý Khắc Dụng bao vây thủ phủ Bân châu (邠州) của Tĩnh Nan, Vương Hành Du bị thuộc hạ giết trên đường chạy trốn. Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến do sợ hãi nên quay sang tỏ thái độ rất phục tùng với triều đình. Tuy nhiên sau khi Lý Khắc Dụng triệt thoái, Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến lại trở nên ngạo mạn.
[[12]](#cite_note-ZZTJ260-30)
## Kiểm soát Hoàng đế ở Hoa châu[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=5)]
Năm 896, Đường Chiêu Tông mộ thêm tân binh cho cấm binh để giảm bớt áp lực của Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến lên triều đình, giao các đội quân cho một số thân vương chỉ huy. Lý Mậu Trinh tuyên bố các thân vương có kế hoạch tiến công mình nên đã huy động binh sĩ tiến về Trường An. Đường Chiêu Tông cầu viện Lý Khắc Dụng, song lần này Lý Khắc Dụng không thể đáp ứng. Khi Lý Mậu Trinh đánh bại Đàm vương Lý Tự Chu (李嗣周) và tiến sát Trường An, Đường Chiêu Tông quyết định đem triều sĩ và các thân vương chạy khỏi kinh sư. Sau đó, Hàn Kiến đã vài lần dâng tấu mời Đường Chiêu Tông đến Trấn Quốc, lập luận rằng nếu Đường Chiêu Tông đến một nơi xa như Hà Đông thì sẽ không bao guờ còn có thể trở về
[Quan Trung](/wiki/Quan_Trung) nữa. Đường Chiêu Tông và thuộc hạ cũng do dự trước khoảng cách xa xôi khi đến Hà Đông và quyết định đến Trấn Quốc. [[12]](#cite_note-ZZTJ260-30)
Các
*Đồng bình chương sự* triều đình khi đó là [Vương Đoàn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90o%C3%A0n&action=edit&redlink=1) (王摶), [Tôn Ác](/w/index.php?title=T%C3%B4n_%C3%81c&action=edit&redlink=1) (孫偓), và [Lục Ỷ](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5c_%E1%BB%B6&action=edit&redlink=1)) (陸扆) lo sợ Hàn Kiến và không dám quyết định chính sự. Trước tình thế này, Đường Chiêu Tông hạ chỉ yêu cầu Hàn Kiến tham gia vào việc đưa ra các quyết định, song do Hàn Kiến từ chối nên yêu cầu này bị bãi bỏ. Trong khi đó, [Thôi Dận](/wiki/Th%C3%B4i_D%E1%BA%ADn) (崔胤) uất ức vì từng bị bãi chức theo yêu cầu của Hàn Kiến, vì thế đã cầu viện Chu Toàn Trung; Chu Toàn Trung làm ra vẻ sắp tiến công Hàn Kiến và viết thư cho Hàn Kiến để yêu cầu phục chức cho Thôi Dận, Hàn Kiến lo sợ nên đã chấp thuận. [[12]](#cite_note-ZZTJ260-30)
Đường Chiêu Tông sau đó ban chức
*Trung thư lệnh* cho Hàn Kiến. Hoàng đế bổ nhiệm Tôn Ác là *Phượng Tường tứ diện hành doanh đô thống*, Hàn Kiến được bổ nhiệm là *Kinh Triệu doãn* kiêm *bả tiệt sứ*, chuẩn bị tiến công Lý Mậu Trinh. Tuy nhiên, Hàn Kiến không muốn Hoàng đế tiến công đồng minh của mình, và do Lý Mậu Trịnh trình tấu tạ lỗi, quân triều đình chưa từng chuyển sang thế tiến công. [[12]](#cite_note-ZZTJ260-30)
Trong khi đó, Hàn Kiến lo sợ các binh sĩ cấm binh do các vị thân vương chỉ huy, ông vu cáo họ âm mưu làm phản và còn cho quân lính bao vây hành cung của Đường Chiêu Tông, la hét yêu cầu Hoàng đế tước quyền chỉ huy của các thân vương. Do vậy, Đường Chiêu Tông buộc phải tước bỏ quyền chỉ huy của các thân vương và xử tử Phùng Nhật đô đầu Lý Quân (李筠). Sau đó, Hàn Kiến tiến hành quản thúc các thân vương tại gia, khiến Đường Chiêu Tông trên thực tế không còn binh lính để chỉ huy. Biết rằng Đường Chiêu Tông bất mãn với mình, Vương Kiến đã cố khiến Hoàng đế khuây khỏa bằng việc thúc giục Đường Chiêu Tông lập trưởng tử là Đức vương
[Lý Hựu](/wiki/L%C3%BD_U%C3%A2n) làm [hoàng thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD). Đường Chiêu Tông chấp thuận và lập Lý Hựu làm hoàng thái tử (cải danh thành Lý Dụ). Cũng trong khoảng thời gian này, Hàn Kiến vu cáo hai cận thần của Đường Chiêu Tông là *Thái tử chiêm sự* Mã Đạo Ân (馬道殷) và *Tương tác giám* Hứa Nham Sĩ (許巖士) và hành quyết họ, sau đó lại cáo buộc Tôn Ác và [Chu Phác](/w/index.php?title=Chu_Ph%C3%A1c&action=edit&redlink=1) (朱朴) câu kết với Mã Đạo Ân và Hứa Nham Sĩ, khiến hai người này bị bãi chức *Đồng bình chương sự*. [[13]](#cite_note-ZZTJ261-31)
Vào mùa hè năm 897, Đường Hy Tông bổ nhiệm Lý Tự Chu là Phượng Tường tiết độ sứ, song khi Lý Tự Chu tiến đến Phượng Tường, Lý Mậu Trinh từ chối giao lại quyền hành và bao vây Lý Tự Chu cùng binh lính. Chỉ sau khi Hàn Kiến viết thư cho Lý Mậu Trinh, Lý Mậu Trinh từ bỏ bao vây và cho Lý Tự Chu trở về Trấn Quốc, sau đó việc bổ nhiệm được rút lại.
[[13]](#cite_note-ZZTJ261-31)
Sau khi Lý Tự Chu trở về Trấn Quốc, Lý Giới Phi (李戒丕) cũng từ Hà Đông trở về. Biết rằng Lý Khắc Dụng sẽ không can thiệp, Hàn Kiến đã yêu cầu giết chết Lý Tự Chu, Lý Giới Phi và các thân vương khác, cáo buộc họ âm mưu làm phản. Đường Chiêu Tông không làm theo đề nghị của Hàn Kiến, song Hàn Kiến và
*xu mật sứ* [Lưu Quý Thuật](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Qu%C3%BD_Thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) sau đó tự hành động và hành quyết Lý Tự Chu, Lý Giới Phi, và chín vị thân vương. Hàn Kiến gửi lời đe dọa cho Khuông Quốc tiết độ sứ Lý Kế Đường (李繼瑭)- con nuôi của Lý Mậu Trinh, Lý Kế Đường lo sợ và chạy về Phượng Tường, Hàn Kiến đoạt được Khuông Quốc. Đường Chiêu Tông do đó ban thêm cho Hàn Kiến chức Khuông Quốc tiết độ sứ. [[13]](#cite_note-ZZTJ261-31)
Chu Toàn Trung liên tục xin Đường Chiêu Tông hãy chuyển đến Lạc Dương, Lý Mậu Trinh và Hàn Kiến lo sợ rằng Chu Toàn Trung sẽ tiến công về phía tây nên đã quyết định tu sửa lại cung điện ở Trường An để đưa Đường Chiêu Tông về kinh sư. Họ cũng thiết lập hòa bình với Lý Khắc Dụng. Việc trùng tu cung điện hoàn tất vào mùa xuân năm 898, Hàn Kiến đích thân đến Trường An để xem xét. Vào mùa thu năm 898, Đường Chiêu Tông và triều đình trở về Trường An, Hàn Kiến ở lại Trấn Quốc. Đường Chiêu Tông ban cho Hàn Kiến chức
*Thái phó*, đổi Hoa châu thành Hưng Dức phủ, cho Hàn Kiến làm phủ doãn. Hoàng đế cũng tiến phong cho Hàn Kiến tước [13] *Hứa quốc công*, lại ban cho *thiết khoán*- tức khế ước miễn tử. [[1]](#cite_note-HFD15-1)
## Quy phục Chu Toàn Trung[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=6)]
Năm 901, Đường Chiêu Tông được phục vị sau khi bị các hoạn quan phế truất vào năm trước, Thôi Dận đã đề xuất Đường Chiêu Tông đồ sát các hoạn quan. Tin tức này đến tai
[Hàn Toàn Hối](/w/index.php?title=H%C3%A0n_To%C3%A0n_H%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) (韓全誨) và [Trương Ngạn Hoằng](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ng%E1%BA%A1n_Ho%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1) (張彥弘), họ lo sợ sẽ bị giết nên đã liên minh với Lý Mậu Trinh và cố gắng loại bỏ Thôi Dận. Thôi Dận lo sợ rằng các hoạn quan sẽ giết mình nên thỉnh cầu Chu Toàn Trung đem quân đến Trường An. Hay tin Chu Toàn Trung tiến quân, Hàn Toàn Hối và Trương Ngạn Hoằng buộc phải đưa Đường Chiêu Tông đến Phượng Tường. [[14]](#cite_note-ZZTJ262-32)
Trong khi đó, khi quân của Chu Toàn Trung tiến gần, thủ hạ của Hàn Kiến là Khuông Quốc lưu hậu Tư Mã Nghiệp (司馬鄴) đầu hàng và dâng Khuông Quốc cho Chu Toàn Trung. Chu Toàn Trung khiển Tư Mã Nghiệp trở lại Trấn Quốc để truyền đi thông điệp rằng nếu Hàn Kiến không chịu đầu hàng thì Chu Toàn Trung sẽ tiến công. Hàn Kiến lo sợ và khiển tiết độ phó sứ Lý Cự Xuyên (李巨川) đi thỉnh hàng. Cựu
*Đồng bình chương sự* [Trương Tuấn](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Tu%E1%BA%A5n_(nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)) (張濬) gặp Chu Toàn Trung và thuyết phục ông ta rằng Hàn Kiến từng có một hời gian dài liên kết với Lý Mậu Trinh, vì thế cần phải loại bỏ. Khi Chu Toàn Trung gặp Hàn Kiến và quở trách ông vì các hành động trong quá khứ, ông đã đổ lỗi cho Lý Cự Xuyên. Chu Toàn Trung xử tử Lý Cự Xuyên và tha cho Hàn Kiến. Tuy nhiên, vì muốn loại bỏ Hàn Kiến khỏi chính trường, Chu Toàn Trung bổ nhiệm Hàn Kiến là Trung Vũ tiết độ sứ và chuyển Trung Vũ tiết độ sứ Triệu Hứa (趙珝) đến Khuông Quốc. Theo ghi chép thì một lượng lớn số tô thuế mà Hàn Kiến thu được và giữ lại khi Đường Chiêu Tông ở tại Hoa châu (Hưng Đức phủ lúc này bị bãi bỏ) nay rơi vào tay Chu Toàn Trung. [[14]](#cite_note-ZZTJ262-32)
Chu Toàn Trung sau đó bao vây Phượng Tường, và vào năm 903, Lý Mậu Trinh đã phải giao Đường Chiêu Tông cho Chu Toàn Trung và đề nghị hòa bình.
Nắm Hoàng đế trong tay, Chu Toàn Trinh bắt đầu tính đến chuyện soán vị, thoạt đầu buộc Đường Chiêu Tông giết Thôi Dận và dời đô đến Lạc Dương. Trên hành trình đến Lạc Dương, Đường Chiêu Tông dừng chân tại Hoa châu và ở lại một thời gian. Vào một thời điểm, Chu Toàn Trung đến gặp Đường Chiêu Tông cùng với Hàn Kiến và cùng dự một bữa tiệc. Tuy nhiên, trong bữa tiệc Hàn Kiến dẫm lên chân Chu Toàn Trung và cảnh báo rằng Đường Chiêu Tông có thể có kế hoạch ám sát ông ta, do đó Chu Toàn Trung đã cắt ngắn buổi tiệc và rời đi. [15] [[7]](#cite_note-NHFD40-13) Chu Toàn Trung do đó cảm kích Hàn Kiến. [[16]](#cite_note-ZZTJ264-34) Sau này, Chu Toàn Trung quy vùng [[7]](#cite_note-NHFD40-13) [Quan Trung](/wiki/Quan_Trung)thành Hựu Quốc quân, trị sở tại Trường An, và bổ nhiệm Hàn Kiến làm Hựu Quốc tiết độ sứ. Tuy nhiên, vào năm 906, lo ngại Hàn Kiến sẽ lại cộng tác với Lý Mậu Trinh, Chu Toàn Trung chuyển Hàn Kiến đến Bình Lô [[16]](#cite_note-ZZTJ264-34) và chuyển Bình Lô tiết độ sứ Vương Trọng Sư (王重師) đến Hựu Quốc. [[chú 19]](#cite_note-35) [[17]](#cite_note-36)
## Thời Hậu Lương[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=7)]
Năm 907, Chu Toàn Trung buộc
[Đường Ai Đế](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ai_%C4%90%E1%BA%BF) phải [thiện nhượng](/wiki/Thi%E1%BB%87n_nh%C6%B0%E1%BB%A3ng) cho mình, chấm dứt triều Đường và mở đầu triều [Hậu Lương](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C6%B0%C6%A1ng), bản thân trở thành Hậu Lương Thái Tổ. Hậu Lương Thái Tổ hạ chỉ bổ nhiệm Hàn Kiến giữ chức *Tư đồ*, *Đồng bình chương sự*, và đến năm 908 thì ban cho Hàn Kiến chức *Thị trung*, kiêm *Kiến Xương cung sứ*. Vào thời điểm này, Hậu Lương Thái Tổ thường xuyên trở nên hung bạo và vượt quá giới hạn, và chỉ có rất ít quan lại dám đề xuất với ông ta. Tuy nhiên, Hàn Kiến nằm trong thiểu số này, và Thái Tổ đánh giá cao lời khuyên của Hàn Kiến. [18] Tuy nhiên, vào năm 909, Hàn Kiến bị giáng làm [[7]](#cite_note-NHFD40-13) *Thái bảo*. Năm 910, sau khi tên của Trung Vũ và Khuông Quốc được hoán đổi từ năm 908, [[19]](#cite_note-38) Hàn Kiến được bổ nhiệm giữ chức Khuông Quốc tiết độ sứ (tức ở Trung Vũ quân khi trước). [[18]](#cite_note-ZZTJ266-37) [[1]](#cite_note-HFD15-1)
Năm 912, Dĩnh vương
[Chu Hữu Khuê](/wiki/Chu_H%E1%BB%AFu_Khu%C3%AA) ám sát phụ hoàng, sau đó tức vị. Sau cái chết của Hậu Lương Thái Tổ, các đội quân khắp lãnh thổ Hậu Lương trở nên bối rối, song Hàn Kiến không có biện pháp nào phòng ngừa biến loạn tại Khuông Quốc. Không lâu sau, *Mã bộ đô chỉ huy sứ* Trương Hậu (張厚) tiến hành binh biến và giết chết Hàn Kiến. Con của Hàn Kiến là Hàn Tùng Huấn (韓從訓)- người được Chu Hữu Khuê cử đến Khuông Quốc để thông báo tin tức về việc Thái Tổ băng hà- cũng bị giết chết trong binh biến. [3] [[1]](#cite_note-HFD15-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=8)] **華州, nay thuộc** [^](#cite_ref-4) [Vị Nam](/wiki/V%E1%BB%8B_Nam), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) **許州, nay thuộc** [^](#cite_ref-5) [Hứa Xương](/wiki/H%E1%BB%A9a_X%C6%B0%C6%A1ng), [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) **蔡州, nay thuộc** [^](#cite_ref-6) [Trú Mã Điếm](/wiki/Tr%C3%BA_M%C3%A3_%C4%90i%E1%BA%BFm), Hà Nam **忠武, trị sở tại Hứa châu** [^](#cite_ref-8) **河中, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-9) [Vận Thành](/wiki/V%E1%BA%ADn_Th%C3%A0nh), Sơn Tây **興元, nay thuộc** [^](#cite_ref-12) [Hán Trung](/wiki/H%C3%A1n_Trung), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) **荊南, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-14) [Kinh Châu](/wiki/Kinh_Ch%C3%A2u), [Hồ Bắc](/wiki/H%E1%BB%93_B%E1%BA%AFc) **同州, nay thuộc Vị Nam, Thiểm Tây** [^](#cite_ref-17) **河東, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-19) [Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn,_S%C6%A1n_T%C3%A2y), Sơn Tây **鳳翔, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-20) [Bảo Kê](/wiki/B%E1%BA%A3o_K%C3%AA), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) **靜難, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-21) [Hàm Dương](/wiki/H%C3%A0m_D%C6%B0%C6%A1ng), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) **晉州, nay thuộc** [^](#cite_ref-22) [Lâm Phần](/wiki/L%C3%A2m_Ph%E1%BA%A7n), Sơn Tây **保大, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-23) [Diên An](/wiki/Di%C3%AAn_An), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) **定難, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-24) [Du Lâm](/wiki/Du_L%C3%A2m), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) **宣武, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-25) [Khai Phong](/wiki/Khai_Phong), Hà Nam **天雄, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-26) [Thiên Thủy](/wiki/Thi%C3%AAn_Th%E1%BB%A7y), [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc) **匡國, trị sở Đồng châu; qua đó thể hiện rằng lúc này Hàn Kiến đã mất quyền kiểm soát châu này** [^](#cite_ref-27) **保義, trị sở nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam** [^](#cite_ref-29) **平盧, trị sở nay thuộc** [^](#cite_ref-35) [Duy Phường](/wiki/Duy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Dng), [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Ki%E1%BA%BFn&action=edit§ion=9)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** *,* [Cựu Đường thư](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0) [quyển 15](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%88%8A%E4%BA%94%E4%BB%A3%E5%8F%B2/%E5%8D%B715). [^](#cite_ref-AS_2-0) [Viện Nghiên cứu Trung Ương (Đài Loan)](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_Trung_%C6%AF%C6%A1ng_(%C4%90%C3%A0i_Loan)&action=edit&redlink=1)Chuyển hoán lịch Trung-Tây 2000 năm.
- ^
**a** **ă** *,* [Tư trị thông giám](/wiki/T%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 268](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7268).
- ^
**a** **ă** *Tư trị thông giám*, [quyển 254](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7254). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ254” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^
**a** **ă** *Tư trị thông giám*, [quyển 255](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7255). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ255” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^
**a** **ă** *Tư trị thông giám*, [quyển 256](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7256). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ256” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^
**a** **ă** **â** **b** *,* [Tân Ngũ Đại sử](/wiki/T%C3%A2n_Ng%C5%A9_%C4%90%E1%BA%A1i_s%E1%BB%AD) [quyển 40](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E6%96%B0%E4%BA%94%E4%BB%A3%E5%8F%B2/%E5%8D%B740). [^](#cite_ref-ZZTJ257_15-0) *Tư trị thông giám*, [quyển 257](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7257).
- ^
**a** **ă** **â** *Tư trị thông giám*, [quyển 258](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7258). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ258” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ258” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-18) *Tư trị thông giám bản*, quyển 62, phụ lục. [Bá Dương](/wiki/B%C3%A1_D%C6%B0%C6%A1ng) [^](#cite_ref-ZZTJ259_28-0) *Tư trị thông giám*, [quyển 259](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7259).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** *Tư trị thông giám*, [quyển 260](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7260).
- ^
**a** **ă** **â** **b** *Tư trị thông giám*, [quyển 261](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7261).
- ^
**a** **ă** *Tư trị thông giám*, [quyển 262](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7262). [^](#cite_ref-33) *Tư trị thông giám*, [quyển 263](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7263).
- ^
**a** **ă** *Tư trị thông giám*, [quyển 264](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7264). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ264” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-36) *Tư trị thông giám*, [quyển 265](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7265).
- ^
**a** **ă** *Tư trị thông giám*, [quyển 266](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7266). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “ZZTJ266” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-38) *Tư trị thông giám*, [quyển 267](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7267).

X-Cache: cp1068 miss, cp1065 miss


text:
Hinojosa del Duque
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Hinojosa del Duque là một thành phố tại tỉnh Córdoba, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), thành phố này có dân số là 7546 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Hinojosa del Duque - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

markdown:
# Hinojosa del Duque
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Hinojosa del Duque, Tây Ban Nha|
|
|![]()
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Ấn chương chính thức của Hinojosa del Duque, Tây Ban Nha](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Coats_of_arms_of_None.svg/100px-Coats_of_arms_of_None.svg.png)
![ Ấn chương chính thức của Hinojosa del Duque, Tây Ban Nha](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Coats_of_arms_of_None.svg/100px-Coats_of_arms_of_None.svg.png)
**Ấn chương** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Córdoba](/wiki/C%C3%B3rdoba_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_C%C3%B3rdoba) 2(206 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(370/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Hinojosa del Duque** là một thành phố tại [tỉnh Córdoba](/wiki/C%C3%B3rdoba_(t%E1%BB%89nh)), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2006](/wiki/2006) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), thành phố này có dân số là 7546 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hinojosa_del_Duque&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hinojosa_del_Duque&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Hinojosa_del_Duque&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hinojosa_del_Duque&action=edit§ion=2)] [Hinojosa del Duque](http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm14035.htm)- Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Nassarius antiquatus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nassarius antiquatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.[1]
Mục lục
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Nassarius antiquatus (Watson, 1897). World Register of Marine Species, truy cập 18 tháng 4 năm 2010.

markdown:
*Nassarius antiquatus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Nassarius antiquatus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Buccinoidea](/wiki/Buccinoidea) [Caenogastropoda](/wiki/Caenogastropoda)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/wiki/Neogastropoda) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Nassariidae](/w/index.php?title=Nassariidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Nassariinae](/w/index.php?title=Nassariinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Nassarius](/wiki/Nassarius) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **N. antiquatus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Nassarius antiquatus*
(
[Watson](/w/index.php?title=William_Watson&action=edit&redlink=1), 1897) * là một Nassarius antiquatus* [loài](/wiki/Lo%C3%A0i) [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển thuộc họ [Nassariidae](/w/index.php?title=Nassariidae&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-WoRMS-1)
## Mục lục
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Nassarius_antiquatus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nassarius_antiquatus&action=edit§ion=1)]
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Nassarius_antiquatus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nassarius_antiquatus&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nassarius_antiquatus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nassarius_antiquatus&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-WoRMS_1-0) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=140490) *Nassarius antiquatus*(Watson, 1897) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 18 tháng 4 năm 2010.

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


text:
Papilio cyproeofila
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Papilio cyproeofila là một loài bướm phượng trong chi Papilio thuộc họ Bướm phượng. Loài này được tìm thấy ở Guinea, Sierra Leone, Liberia, Ivory Coast, Ghana, Togo và Nigeria.[1]. Ấu trùng ăn loài piper.
Phân loài[sửa | sửa mã nguồn]
- Papilio cyproeofila cyproeofila (Guinea, Sierra Leone, Liberia, Ivory Coast, Ghana, Togo, western Nigeria)
- Papilio cyproeofila praecyola Suffert, 1904 (eastern Nigeria, Cameroon, Central African Republic)[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- swallowtails.net Hình ảnh

markdown:
*Papilio cyproeofila*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Papilio cyproeofila
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Papilionidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ph%C6%B0%E1%BB%A3ng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Papilio](/wiki/Papilio) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. cyproeofila** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Papilio cyproeofila* [Butler](/w/index.php?title=Arthur_Gardiner_Butler&action=edit&redlink=1), 1868 **Papilio cyproeofila** là một loài [bướm phượng](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ph%C6%B0%E1%BB%A3ng) trong [chi](/wiki/Chi_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) [Papilio](/wiki/Papilio) thuộc [họ Bướm phượng](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ph%C6%B0%E1%BB%A3ng). Loài này được tìm thấy ở [Guinea](/wiki/Guin%C3%A9e), [Sierra Leone](/wiki/Sierra_Leone), [Liberia](/wiki/Liberia), [Ivory Coast](/wiki/Ivory_Coast), [Ghana](/wiki/Ghana), [Togo](/wiki/Togo) và [Nigeria](/wiki/Nigeria). . Ấu trùng ăn loài [1] *.* [piper](/wiki/Chi_H%E1%BB%93_ti%C3%AAu)
## Phân loài[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&action=edit§ion=1)] *Papilio cyproeofila cyproeofila*(Guinea, Sierra Leone, Liberia, Ivory Coast, Ghana, Togo, western Nigeria) *Papilio cyproeofila praecyola*Suffert, 1904 (eastern Nigeria, Cameroon, Central African Republic) [[2]](#cite_note-ATBUT-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_cyproeofila&action=edit§ion=4)] [swallowtails.net](http://www.swallowtails.net/)Hình ảnh


text:
Santa Cruz de Tenerife (tỉnh)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Santa Cruz de Tenerife là một tỉnh của Tây Ban NHa, nằm ở phía tây cộng đồng tự trị quần đảo Canary. Tỉnh này gồm khoảng ½ phần Đại Tây Dương của quần đảo, gồm các đảo Tenerife, La Gomera, El Hierro, và La Palma.
Tỉnh lỵ là thành phố Santa Cruz de Tenerife nằm trên đảo Tenerife. Trong số 971.647 dân (năm 2006), có 24% sống ở tỉnh lỵ. Có 53 đô thị ở tỉnh này. Tỉnnh có 3 vườn quốc gia: vườn quốc gia Caldera de Taburiente ở La Palma, Vườn quốc gia Garajonay ở La Gomera, và vườn quốc gia Teide ở Tenerife, nơi có Teide – núi cao nhất Tây Ban Nha, là một núi lửa đã tắt.
Tỉnh được lập năm 1927.

markdown:
# Santa Cruz de Tenerife (tỉnh)
|
|
Tỉnh được bôi màu xanh lá cây
|Tỉnh lỵ:||
|[Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Canarias](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Canaria) [Tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha)
Diện tích
Dân số
-2
Đại diện ở Nghị viện
**Santa Cruz de Tenerife** là một [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) của [Tây Ban NHa](/w/index.php?title=T%C3%A2y_Ban_NHa&action=edit&redlink=1), nằm ở phía tây [cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [quần đảo Canary](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Canaria). Tỉnh này gồm khoảng ½ phần Đại Tây Dương của quần đảo, gồm các đảo [Tenerife](/wiki/Tenerife), [La Gomera](/wiki/La_Gomera), [El Hierro](/wiki/El_Hierro), và [La Palma](/wiki/La_Palma).
Tỉnh lỵ là thành phố
[Santa Cruz de Tenerife](/wiki/Santa_Cruz_de_Tenerife) nằm trên đảo Tenerife. Trong số 971.647 dân (năm 2006), có 24% sống ở tỉnh lỵ. Có [53 đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Santa_Cruz_de_Tenerife) ở tỉnh này. Tỉnnh có 3 vườn quốc gia: [vườn quốc gia Caldera de Taburiente](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Caldera_de_Taburiente) ở La Palma, [Vườn quốc gia Garajonay](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Garajonay) ở La Gomera, và vườn quốc gia Teide ở Tenerife, nơi có [Teide](/wiki/Teide) – núi cao nhất Tây Ban Nha, là một núi lửa đã tắt.
Tỉnh được lập năm 1927.
|
|
|
|
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Santa_Cruz_de_Tenerife_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Santa_Cruz_de_Tenerife_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=1)] [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [28°10′B 17°20′T / 28,167°B 17,333°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Santa_Cruz_de_Tenerife_%28t%E1%BB%89nh%29¶ms=28_10_N_17_20_W_region:ES_type:adm2nd_source:GNS-enwiki)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Thể loại:Lịch sử Hoa Kỳ theo giai đoạn
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 8 thể loại con sau, trên tổng số 8 thể loại con.
1
- ► Lịch sử Hoa Kỳ (1991–nay) (6 t.l., 14 tr.)
H
- ► Hoa Kỳ theo năm (1 t.l.)
- ► Hoa Kỳ theo thập niên (12 t.l.)
L
- ► Lịch sử Hoa Kỳ (32 t.l., 105 tr., 4 t.t.)
- ► Lịch sử Hoa Kỳ (1918–45) (2 t.l., 10 tr.)
T
- ► Thế kỷ ở Hoa Kỳ (4 t.l.)
- ► Thiên niên kỷ ở Hoa Kỳ (2 t.l.)
- ► Thời đại lịch sử Hoa Kỳ (3 t.l., 1 tr.)

markdown:
# Thể loại:Lịch sử Hoa Kỳ theo giai đoạn
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 8 thể loại con sau, trên tổng số 8 thể loại con.
### 1
- ►
[Lịch sử Hoa Kỳ (1991–nay)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3_(1991%E2%80%93nay)) (6 t.l., 14 tr.)
### H
- ►
[Hoa Kỳ theo năm](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hoa_K%E1%BB%B3_theo_n%C4%83m) (1 t.l.)
- ►
[Hoa Kỳ theo thập niên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hoa_K%E1%BB%B3_theo_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn) (12 t.l.)
### L
- ►
[Lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3) (32 t.l., 105 tr., 4 t.t.)
- ►
[Lịch sử Hoa Kỳ (1918–45)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3_(1918%E2%80%9345)) (2 t.l., 10 tr.)
### T
- ►
[Thế kỷ ở Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_%E1%BB%9F_Hoa_K%E1%BB%B3) (4 t.l.)
- ►
[Thiên niên kỷ ở Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Thi%C3%AAn_ni%C3%AAn_k%E1%BB%B7_%E1%BB%9F_Hoa_K%E1%BB%B3) (2 t.l.)
- ►
[Thời đại lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3) (3 t.l., 1 tr.)


text:
Vệ tinh tự nhiên của Sao Diêm Vương
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sao Diêm Vương có 5 vệ tinh tự nhiên, lớn nhất là Charon. Các vệ tinh khác là Nix và Hydra,[1] S/2011 P 1 và S/2012 P 1.
Bảng dữ liệu[sửa | sửa mã nguồn]
* Khoảng cách lớn nhất giữa tâm Sao Diêm Vương và Charon là tổng của các bán trục lớn của chúng, 19,571 ± 4 km.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Schilling, Govert (ngày 20 tháng 6 năm 2006). “Pluto's Twins Get Their Names”. ScienceNOW Daily News. Truy cập ngày 21 tháng 6 năm 2006.
- ^ Buie: Mapping the surface of Pluto and Charon
- ^ Many astronomers use this idiosyncratic pronunciation, rather than the classical /ˈkɛərɒn/, but both are acceptable.
- ^ a ă Ray Sanders (ngày 11 tháng 7 năm 2012). “Hubble Space Telescope detects fifth moon of Pluto”. Phys.org. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2012.
- ^ a ă â Lakdawalla, E. (ngày 20 tháng 7 năm 2011). “A fourth moon for Pluto”. Planetary Society weblog. The Planetary Society. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2011.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- S.A. Stern, H.A. Weaver, A.J. Steffl, M.J. Mutchler, W.J. Merline, M.W. Buie, E.F. Young, L.A. Young, & J.R. Spencer (2006), Characteristics and Origin of the Quadruple System at Pluto, Nature, submitted (preprint)
- Steffl A.J., Mutchler M.J., Weaver H.A., Stern S.A., Durda D.D., Terrell D., Merline W.J., Young L.A., Young E.F., Buie M.W., Spencer J.R. (2005), New Constraints on Additional Satellites of the Pluto System, Astronomical Journal, submitted (preprint)
- Buie M.W., Grundy W.M., Young, E.F., Young L.A., Stern S.A. (2005), Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1 and S/2005 P2, submitted (preprint)
- IAU Circular No. 8625 describing the discovery
- IAU Circular No. 8686 which reports a much more neutral color for P2
- IAU Circular No. 8723 announcing the names of Nix and Hydra
- Background Information Regarding Our Two Newly Discovered Satellites of Pluto – The discoverers' website

markdown:
# Vệ tinh tự nhiên của Sao Diêm Vương
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Sao Diêm Vương](/wiki/Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng) có 5 vệ tinh tự nhiên, lớn nhất là [Charon](/wiki/Charon_(v%E1%BB%87_tinh)). Các vệ tinh khác là [Nix](/wiki/Nix_(v%E1%BB%87_tinh)) và [Hydra](/wiki/Hydra_(v%E1%BB%87_tinh)), [[1]](#cite_note-1) [S/2011 P 1](/wiki/S/2011_P_1) và [S/2012 P 1](/wiki/S/2012_P_1).
## Bảng dữ liệu[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
|Tên (phát âm tiếng Anh)||Ảnh||Đường kính trung bình (km)||Khối lượng (×10
|21 kg) |Bán trục
|
lớn (km)
|Chu kỳ quỹ đạo (ngày)||Tâm sai||Độ nghiêng
|
(so với xích đạo Sao Diêm Vương)
|Ngày khám phá|
|
|Pluto |2390||13.05 ± 0.07||2 035*||6.387 230||0.0022||0.001°||1930|
|Pluto I||
||/ˈʃærən/,
| /ˈkɛərən/ |1207 ± 3||1.52 ± 0.06||17 536 ± 3*||6.387 230||0.0022||0.001°||1978|
|Pluto V||
|[[4]](#cite_note-Sanders-4) [[4]](#cite_note-Sanders-4) [Nix](/wiki/Nix_(v%E1%BB%87_tinh)) [Kerberos](/wiki/Kerberos_(v%E1%BB%87_tinh)) [[5]](#cite_note-Lakdawalla-5) [[5]](#cite_note-Lakdawalla-5) [[5]](#cite_note-Lakdawalla-5) [Hydra](/wiki/Hydra_(v%E1%BB%87_tinh))
* Khoảng cách lớn nhất giữa tâm Sao Diêm Vương và Charon là tổng của các bán trục lớn của chúng, 19,571 ± 4 km.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)] **Schilling, Govert (ngày 20 tháng 6 năm 2006).** [^](#cite_ref-1) [“Pluto's Twins Get Their Names”](http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2006/620/1). ScienceNOW Daily News. Truy cập ngày 21 tháng 6 năm 2006. [^](#cite_ref-2) [Buie: Mapping the surface of Pluto and Charon](http://www.boulder.swri.edu/~buie/pluto/plutomap1.html) **Many astronomers use this idiosyncratic pronunciation, rather than the classical** [^](#cite_ref-3) [/ˈkɛərɒn/](//en.wikipedia.org/wiki/WP:IPAE), but both are acceptable.
- ^
**a** [Ray Sanders (ngày 11 tháng 7 năm 2012).](#cite_ref-Sanders_4-1) **ă** [“Hubble Space Telescope detects fifth moon of Pluto”](http://phys.org/news/2012-07-hubble-space-telescope-moon-pluto.html). Phys.org. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2012.
- ^
**a** **ă** [Lakdawalla, E. (ngày 20 tháng 7 năm 2011).](#cite_ref-Lakdawalla_5-2) **â** [“A fourth moon for Pluto”](http://www.planetary.org/blog/article/00003107/). *.* [Planetary Society weblog](http://planetary.org/blog) [The Planetary Society](/w/index.php?title=The_Planetary_Society&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2011.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
- S.A. Stern, H.A. Weaver, A.J. Steffl, M.J. Mutchler, W.J. Merline, M.W. Buie, E.F. Young, L.A. Young, & J.R. Spencer (2006),
*Characteristics and Origin of the Quadruple System at Pluto,*Nature, submitted ( [preprint](http://arxiv.org/abs/astro-ph/0512599))
- Steffl A.J., Mutchler M.J., Weaver H.A., Stern S.A., Durda D.D., Terrell D., Merline W.J., Young L.A., Young E.F., Buie M.W., Spencer J.R. (2005),
*New Constraints on Additional Satellites of the Pluto System*, Astronomical Journal, submitted ( [preprint](http://arxiv.org/abs/astro-ph/0511837))
- Buie M.W., Grundy W.M., Young, E.F., Young L.A., Stern S.A. (2005),
*Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1 and S/2005 P2*, submitted ( [preprint](http://arxiv.org/abs/astro-ph/0512491)) [IAU Circular No. 8625 describing the discovery](http://web.archive.org/20051103015332/cfa-www.harvard.edu/iau/special/08625.pdf) [IAU Circular No. 8686](http://web.archive.org/20060628040224/cfa-www.harvard.edu/iau/special/08686.pdf)which reports a much more neutral color for P2
- IAU Circular No. 8723 announcing the names of Nix and Hydra
[Background Information Regarding Our Two Newly Discovered Satellites of Pluto](http://www.boulder.swri.edu/plutonews/)– The discoverers' website
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Sao_Di%C3%AAm_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Animation of the Plutonian system](http://wwwsa.boulder.swri.edu/P1P2_motion.avi) [Hubble Spots Possible New Moons Around Pluto](http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/hubble_pluto.html)(NASA) [Two More Moons Discovered Orbiting Pluto](http://www.space.com/scienceastronomy/051031_pluto_moons.html)(SPACE.com)
|
|
|
|
· · · · · ![]()
|Hệ thống vệ tinh tự nhiên khác
|· Sao Diêm Vương · · |Các vệ tinh lớn nhất
|
|
|
|
|
S/2009 (229762) 1

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss