markdown:
Dịch vụ
* trong những năm trở lại đây trở nên rất cần thiết khi các hệ thống thoát nước đã trở lên quá cũ và thường xuyên bị úng ngập khi mưa. Để khắc phục nhanh chóng các sự cố này khách hàng thường gọi đến các đơn vị dán tờ rơi tuy nhiên chất lượng dịch vụ không đảm bảo và thường phát sinh các sự cố ngoài mong muốn như đục phá gây hư hại và mất mỹ quan. Công ty chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ thông tắc cống với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp sẵn sàng phục vụ quý khách kể cả trong những ngày lễ tết, ngày nghỉ, bởi chúng tôi hiểu được tính cấp bách cũng như sự trở ngại của khách hàng khi gặp phải vấn đề và cần phải sử dụng dịch vụ thông hút bể phốt tại Hà Nội. Với uy tín được rất nhiều khách hàng ưu ái chúng tôi luôn luôn có chính sách bảo hành dài hạn và đảm bảo các vấn đề được xử lý một cách triệt để các vấn đề phát sinh, bên cạnh đó cũng nhằm chiếm được cảm tình của tất các khách hàng từ đó củng cố sự uy tín về chất lượng dịch vụ. thông tắc cống hoàng mai*
Công ty vệ sinh môi trường số 1 Hà Nội chuyên cung cấp dịch vụ
**, trong những năm qua chúng tôi đã mang lại hàng nghìn các dịch vụ uy tín và chất lượng giúp khách hàng khắc phục triệt để và an toàn các sự cố. Dịch vụ do công ty chúng tôi cung cấp bao gồm như sau: thông tắc cống hà nội**
– Thông tắc cống tại chung cư nhà ở, xí nghiệp, các khu công nghiệp, văn phòng công ty, khu trung tâm thương mại..
– Cam kết phục vụ Nhanh – Sạch – Gọn gàng – Không mất vệ sinh.
– Hút bể phốt : hút bùn, chất thải công nghiệp, cống rãnh, hố ga, nạo vét cống ngầm bằng xe chuyên dụng:
– Xử lý mùi hôi, ngăn mùi triệt để các khu vệ sinh, nhà ở, chung cư…
– Thông bồn cầu: toilet, bệ xí, cầu tiêu, nhà vệ sinh…tại chung cư nhà ở, khu dân cư, văn phòng công ty…
– Đào đặt hệ thống nước thải
– Đào hầm mới, xây hầm mới,sửa chữa nâng hầm cũ thay giáp các hệ thống nước thải.
– Lắp đặt đường ống cống ngầm, sửa chữa khu vệ sinh,
[ thông tắc cống đống đa](http://thongtaccongtaidongda.com/)
Chúng tôi có đầy đủ (hóa đơn VAT Chứng từ cần thiết ) để khách hàng thuận tiện thanh toán.
– Gía thành hợp lý nhất – bảo hành dài hạn – uy tín – phục vụ quý khách hàng mọi lúc mọi nơi.


markdown:
Bài hướng dẫn này mình viết khá chi tiết, hi vọng sẽ có ích cho những ai muốn tham khảo để may rèm cho gia đình nhé. Tự mua vải về may tiết kiệm cũng phải 1/2 giá thị trường, khoản tiền đó để dành mua vải thích hơn, hihi.
Vải may rèm thường có 2 loại khổ rộng 2,7 m và rộng 1,4m. Thông thường khi bạn đi may rèm tại các cửa hàng, thợ may sẽ tính tiền công theo mét ngang của cửa nếu cửa của bạn có chiều cao <2,7m, nếu cao hơn bạn sẽ phải chịu thêm 1 khoản chi phí phát sinh.
Trước khi mua vải may rèm bạn đo kích thước của cửa sổ
VD: May rèm cho cửa sổ nhà mình
– Dài(cao): 2,3m
– Rộng: 80cm
Rèm cửa sổ thường được treo cách nền nhà 0,1m và cao hơn thành trên cửa sổ 0,10m. Vì vậy, khổ vải cần cho một rèm cửa sổ là 2,4-2,5m. Bạn nên mua loại vải khổ 2,8m, khi may khổ vải sẽ thừa 0,3-0,4m dùng may tay vén các cánh rèm. Rèm cửa phải chờm ra ngoài khuôn cửa (theo bề rộng) mỗi bên 0,10m và có độ lượn sóng, không thẳng căng. Chiều dài miếng vải tính theo công thức: (Bề ngang cửa sổ +0,10m)x 2.
Cứ 2,5m vải được 1m rèm thành phẩm (cái này là mình nghe những người bán rèm họ bảo vậy khi đi hỏi giá cả).
Nguyên vật liệu cần thiết để may rèm:
1. Ô-rê trắng bằng nhựa (có nhiều loại để lựa chọn), hình như màu trắng là rẻ nhất và cũng dễ phối với các kiểu vải rèm).
2. Dụng cụ dập lỗ tròn để lồng Ô-rê.
3. Mếch để may phía trên đỉnh rèm nơi lồng Ô-rê (hình như 1 cuộn là 50m (lúc mua quên không hỏi bao nhiêu mét nên mình đoán sau khi may 1 ít, giá là 55k/cuộn)
Chân đỡ của thanh treo rèm và 2 cục tròn trang trí có hoa văn, thanh treo cũng màu tương tự. Bạn có thể lên phố Thuốc Bắc, có rất nhiều mẫu mã để chọn. Mẫu hoa văn này của mình giá là 80k/mét.
Quy trình cắt may:
– B1: Cắt vải
+ Cửa sổ: 1m tương đương 2,5m vải; 5m vải gập đôi cả chiều dài và chiều ngang sau đó cắt chia đôi.
– B2: Sau khi cắt xong xác định phần nào là chân rèm, phần nào là phía trên của rèm (áp dụng cho một số kiểu vải ví dụ như vải rèm của mình đang may).
– B3: Sau khi cắt xong, đo từ phía dưới chân rèm lên phía trên.
+ Chừa 4cm để may nẹp gấu cho rèm, 3cm 2 bên (6cm) cho nẹp trái, nẹp phải của rèm.
+ Đo chiều dài cần thiết cho rèm tùy vào kích thước thực của cửa nhà bạn.
+ Sau khi đo xong chiều dài (hay còn gọi là chiều cao), bạn cộng thêm 10cm để may gập xuống may mếch.
+ Ví dụ: 2,3 m (chiều cao) + 10cm (may mếch)
– B4: Phần vải còn thừa đo xem còn bao nhiêu cm và mẹo để cắt thẳng nếu không có ai giữ hộ một đầu, cứ cách 1 đoạn bạn lại đo và đánh dấu sau đó dùng thước kẻ 1 đường thẳng và cắt bỏ phần vải thừa đi.
– B5: May nẹp 2 bên và nẹp gấu.
(Theo kinh nghiệm của mình vì không phải thợ chuyên nghiệp, sử dụng kim ghim định vị 1 đoạn may cho dễ, thẳng và đẹp).
– B6: May mếch
+ Đo khoảng cách 10cm để may mếch
+ Đặt mếch lên trên để may.
– B7: May 1 đường cố định 2 bên (trái – phải) của mếch.
– B8: Dùng bút chì cố định vị trí để dập Ô-rê
+ Khoảng cách của 1 ô-rê là 7cm. Khoảng cách giữa 2 ô-rê là do mình, nếu muốn tạo độ nhún nhiều thì để khoảng cách ít đi.
+ Để chính xác bạn đo khoảng cách của 2 ô-rê bằng cách đo khoảng cách của 2 đầu nối từ ô-rê này đến ô-rê kia (9cm).
+ Số thứ tự 1,2,3,4 chính là nơi để dập ô-rê
* MAY DÂY BUỘC:
– Vải thừa có thể sử dụng may dây buộc.
– Cắt theo mẫu, sau đó dùng mếch để may quần vì phải lượn vòng cung khi may.
– Quá trình may dây buộc:
Sau khi may xong dùng kéo cắt phía bên trong cho mềm vải.
* Bước cuối cùng là dập lỗ và lồng ô-rê, treo rèm:
– Dập lỗ để lồng ô-rê:
Giữa 2 ô-rê có 2 miếng nhựa móc vào nhau để tạo nhún cho rèm.
– Lồng ô-rê:
Trước khi lồng ô-rê vào vải phải nhét miếng nối giữa 2 ô-rê vào khe của nửa ô-rê phía sau (hình phải) và lồng 2 nửa ô-rê vào nhau.
– Cài 2 miếng nhựa của ô-rê vào nhau:
Treo rèm thui nào:
cho tớ hỏi mua cái dập lõ tròn để lồng ôre ở đâu? tớ có lên hàng bồ mà hỏi k có. có j cho mình bít với nhé. mình nhà ở thanh xuân HN.
ah! mà cái vải tớ mua về may nó không được đẹp, toàn bị kéo vải thôi. tớ muốn hỏi cậu làm thế nào để may không bị kéo vải, tớ may mếch vào thì hơi nhăn nhăn với lại bị kéo vải hơi chéo chút. hay là tớ mua vải đểu? mua giá 70k bên chợ ninh hiệp ở hàng Tâm hiền mà cậu mua đó!
cho tớ giá và địa chỉ mua dập ô rê luôn với ^ ^ . nt vào nick hoaithuong2179 giúp mình nhé Tks bạn nhiều

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Connection: close

Server: nginx

Link: <http://wp.me/pRWVM-r>; rel=shortlink

Vary: Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Bạn cần cập nhật trình duyệt của mình để sử dụng trang web.
Cập nhật lên Internet Explorer phiên bản mới nhất.
CV: j3OYtGuif/LSHOLF.0
ID Bài viết: 2567863 - Xem lại Lần cuối: 01/13/2012 19:34:00 - Bản sửa đổi: 1.0
soft.com/c.gif?DI=4050&did=1&t=">
l = ""; document.write("
osoft.com/ms.js'><\/script>");

Pragma: no-cache

Cache-Control: max-age=0, no-cache, private

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# 1180
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[thiên niên kỷ 2](/wiki/Thi%C3%AAn_ni%C3%AAn_k%E1%BB%B7_2) [Thế kỷ](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7): [thế kỷ 11](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_11)– **–** [thế kỷ 12](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_12) [thế kỷ 13](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_13) [Thập niên](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn): [thập niên 1150](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1150) [thập niên 1160](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1160) [thập niên 1170](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1170)– [thập niên 1180](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1180)– [thập niên 1190](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1190) [thập niên 1200](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1200) [thập niên 1210](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1210) [Năm](/wiki/N%C4%83m): [1177](/wiki/1177) [1178](/wiki/1178) [1179](/wiki/1179)– **–** **1180** [1181](/wiki/1181) [1182](/wiki/1182) [1183](/wiki/1183)
Năm 1180 trong
[lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius).
## Mục lục
## Sự kiện[
[sửa](/w/index.php?title=1180&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=1180&action=edit§ion=1)]
## Sinh[
[sửa](/w/index.php?title=1180&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=1180&action=edit§ion=2)]
|
|*MCLXXX* [Ab urbe condita](/w/index.php?title=Ab_urbe_condita&action=edit&redlink=1) [Năm niên hiệu Anh](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u_Anh&action=edit&redlink=1) [Hen. 2](/wiki/Henry_II_c%E1%BB%A7a_Anh)– 27 [Hen. 2](/wiki/Henry_II_c%E1%BB%A7a_Anh) [Lịch Armenia](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Armenia)
ԹՎ ՈԻԹ
[Lịch Assyria](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Assyria) [Lịch Ấn Độ giáo](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1) [Vikram Samvat](/w/index.php?title=Vikram_Samvat&action=edit&redlink=1) [Shaka Samvat](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%8Bch_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) [Kali Yuga](/w/index.php?title=Kali_Yuga&action=edit&redlink=1) [Lịch Bahá’í](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bah%C3%A1%27%C3%AD&action=edit&redlink=1) [Lịch Bengal](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bengal&action=edit&redlink=1) [Lịch Berber](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Berber) [Can Chi](/wiki/Can_Chi) [Kỷ Hợi](/wiki/K%E1%BB%B7_H%E1%BB%A3i)(己亥年)
3876 hoặc 3816
*— đến —* [Canh Tý](/wiki/Canh_T%C3%BD)(庚子年)
3877 hoặc 3817
[Lịch Chủ thể](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_B%E1%BA%AFc_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) *N/A* [Lịch Copt](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Copt&action=edit&redlink=1) [Lịch Dân Quốc](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c)
民前732年
[Lịch Do Thái](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Do_Th%C3%A1i) [Lịch Đông La Mã](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3&action=edit&redlink=1) [Lịch Ethiopia](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Ethiopia&action=edit&redlink=1) [Lịch Holocen](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) [Lịch Hồi giáo](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) [Lịch Igbo](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Igbo&action=edit&redlink=1) [Lịch Iran](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Iran) [Lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius) *MCLXXX* [Lịch Myanma](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Myanma_truy%E1%BB%81n_th%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) [Lịch Nhật Bản](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Jishō](/w/index.php?title=Jish%C5%8D&action=edit&redlink=1)4
(治承４年)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1052 hit/1, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


markdown:
*Antonia ovata*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Antonia ovata
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Asterids](/wiki/Nh%C3%A1nh_C%C3%BAc) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gentianales](/wiki/B%E1%BB%99_Long_%C4%91%E1%BB%9Fm) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Loganiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A3_ti%E1%BB%81n) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Antonia](/w/index.php?title=Antonia_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. ovata** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) **Antonia ovata** [Pohl](/w/index.php?title=Johann_Baptist_Emanuel_Pohl&action=edit&redlink=1) [Phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) *Antonia ovata var. excelsa*
*Antonia ovata var. glabra* *Antonia ovata var. pilosa* * là một loài Antonia ovata* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Mã tiền](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A3_ti%E1%BB%81n). Loài này được Pohl mô tả khoa học đầu tiên năm 1831. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Antonia_ovata&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Antonia_ovata&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Antonia_ovata&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Antonia_ovata&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2643055). Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2013. *Antonia ovata*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Antonia_ovata&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Antonia_ovata&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Antonia ovata](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Antonia_ovata)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Antonia ovata](//species.wikimedia.org/wiki/Antonia_ovata)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Antonia ovata”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=545655-1). *. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss


markdown:
# Linh dương Nam Phi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tại
[khu vực Nam Phi](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_Nam_Phi), hệ sinh thái bao gồm nhiều loài [linh dương](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng), những loài ăn cỏ góp phần khép kín chu trình sinh thái đa dạng của khu vực. Bao gồm: [Linh dương Impala](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Impala)(Aepyceros melampus) [Linh dương Gemsbok](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Gemsbok)(Oryx gazella) [Linh dương Oribi](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Oribi)(Ourebia ourebi) [Linh dương Klipspringer](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Klipspringer)(Oreotragus oreotragus) [Linh dương nước](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)(Kobus ellipsiprymnus) [Linh dương Nyala](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Nyala)(Tragelaphus angasii) [Linh dương bụi rậm](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%A5i_r%E1%BA%ADm)(Tragelaphus scriptus) [Linh dương Steenbok](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Steenbok)(Raphicerus campestris) [Linh dương Suni](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Suni)(Neotragus moschatus) [Linh dương nhảy](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_nh%E1%BA%A3y)(Antidorcas marsupialis) [Linh dương Eland](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Eland)(Tragelaphus oryx) [Linh dương Kudu lớn](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Kudu_l%E1%BB%9Bn)(Tragelaphus strepsiceros) [Linh dương hoẵng nâu đỏ](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_n%C3%A2u_%C4%91%E1%BB%8F)(Cephalophus monticola) [Linh dương lang](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_lang)(Hippotragus equinus)

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss


markdown:
# Noja
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Noja
|
Noja
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Tỉnh](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) ![ Flag of Cantabria.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Flag_of_Cantabria.svg/20px-Flag_of_Cantabria.svg.png)
![ Flag of Cantabria.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Flag_of_Cantabria.svg/20px-Flag_of_Cantabria.svg.png)
[Cantabria](/wiki/Cantabria) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn)( *comarca*) [Trasmiera](/w/index.php?title=Comarca_de_Trasmiera&action=edit&redlink=1) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [PP](/wiki/Polypropylen)) 2(36 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [INE](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_Qu%E1%BB%91c_gia_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1) [2007](/wiki/2007)) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(68,270/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/UTC%2B1)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/UTC%2B2)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Tên gọi dân cư](/w/index.php?title=T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_d%C3%A2n_c%C6%B0&action=edit&redlink=1) [Ayuntamiento de Noja](http://www.nojaatodacosta.com) **Noja** là một đô thị trong tỉnh [Cantabria](/wiki/Cantabria), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Noja&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Noja&action=edit§ion=1)]
|
|[1910](/wiki/1910) [1920](/wiki/1920) [1930](/wiki/1930) [1940](/wiki/1940) [1950](/wiki/1950) [1960](/wiki/1960) [1970](/wiki/1970) [1980](/wiki/1980) [1990](/wiki/1990) [2000](/wiki/2000) [2007](/wiki/2007)
Fuente:
[INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(Espa%C3%B1a)&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Noja&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Noja&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Noja&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Noja&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


markdown:
# Sigmund Freud
[Freud (định hướng)](/w/index.php?title=Freud_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1).
|
|Sigmund Freud
|
|![]()
ảnh của
[Max Halberstadt](//de.wikipedia.org/wiki/Max_Halberstadt) [6 tháng 5](/wiki/6_th%C3%A1ng_5), [1856](/wiki/1856) [Freiberg in Mähren](/wiki/P%C5%99%C3%ADbor), [Moravia](/wiki/Morava), [Áo](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o_(1804%E2%80%931867))
(now
[Příbor](/wiki/P%C5%99%C3%ADbor), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c)) [23 tháng 9](/wiki/23_th%C3%A1ng_9), [1939](/wiki/1939)(83 tuổi) [London](/wiki/London), [Anh](/wiki/Anh) [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Giải Goethe](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Goethe)(1930)
- Thành viên ngoại quốc của
[Hội Hoàng gia Luân Đôn](/wiki/H%E1%BB%99i_Ho%C3%A0ng_gia_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) [[1]](#cite_note-frs-1) **Chữ ký** ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/FreudSignature.svg/128px-FreudSignature.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/FreudSignature.svg/128px-FreudSignature.svg.png)
[Martha Bernays](/w/index.php?title=Martha_Bernays&action=edit&redlink=1)(cưới 1886–1939, Freud từ trần) **Sigmund Freud** (tên đầy đủ là **Sigmund Schlomo Freud**; [6 tháng 5](/wiki/6_th%C3%A1ng_5), [1856](/wiki/1856) – [23 tháng 9](/wiki/23_th%C3%A1ng_9), [1939](/wiki/1939)) nguyên là một bác sĩ về thần kinh và tâm lý người [Áo](/wiki/%C3%81o). Ông được công nhận là người đặt nền móng và phát triển lĩnh vực nghiên cứu về [phân tâm học](/wiki/Ph%C3%A2n_t%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc). Cho đến ngày nay mặc dù lý thuyết về phân tâm học của ông còn gây nhiều tranh cãi và người ta còn đang so sánh hiệu quả của các phương pháp phân tâm học của ông với các phương pháp điều trị khác, nhưng cũng phải thừa nhận rằng ông là một nhà tư tưởng có ảnh hưởng lớn trong [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20).
## Mục lục
## Thời niên thiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&action=edit§ion=1)]
Cách
[Praha](/wiki/Praha), thủ đô nước [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) khoảng 130 [dặm](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh) về phía đông là thành phố Freiberg (sau đổi tên là Pribor), một thành phố nhỏ thuộc vùng [Moravia](/wiki/Morava) nằm gần biên giới [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan). Sigmund Freud đã ra đời vào ngày [6 tháng 5](/wiki/6_th%C3%A1ng_5) năm [1856](/wiki/1856) trong một gia đình [Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) chính thống. Theo phong tục, cậu bé được đặt một tên Do Thái là Schlomo, theo tên vua [Solomon](/wiki/Solomon) và cũng là tên người ông của cậu. Mẹ ông, một phụ nữ người [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn), là vợ thứ ba của Jacob, cha ông, và khi sinh Sigmund bà chỉ mới 21 tuổi. Cha của Freud là một nhà buôn len bình thường, tính tình hòa nhã, hơn người vợ ba của mình đến 20 tuổi.
Hai con trai với người vợ đầu của Jacob sống gần đó, tuổi gần bằng tuổi mẹ của cậu bé Sigmund, còn các con của những người cậu của Sigmund thì là những bạn chơi thời thơ ấu của Sigmund.
Những năm tháng sống ở Freiberg là những năm tháng rất đẹp trong thời thơ ấu của cậu bé Freud. Nhưng tại đây, ông cũng có những kỷ niệm buồn khi người em trai ngay sau ông, người mà ông luôn ghen tị khi thấy em mình được dành nhiều sự quan tâm của bố mẹ hơn lúc mới ra đời, đã mất khi chỉ mới 7 tháng tuổi. Cái chết của em làm Freud có cảm giác tội lỗi sâu sắc. Chính những ký ức về thời gian tại nơi này đã là chủ đề của nhiều bài viết sau này của ông.
Từ nhỏ, Freud đã sớm bộc lộ là một cậu bé thông minh, nhạy cảm. Ở trường, Freud là một học sinh giỏi, cậu được vào trung học sớm một năm, và liên tục đứng đầu lớp trong những năm trung học. Freud là một cậu bé đọc rộng, nắm vững
[tiếng Latinh](/wiki/Latinh), [Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p), [Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), [Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) và [Ý](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C3%9D).
Tài năng và thành công trong học tập của Freud được gia đình trân trọng. Tuy điều kiện gia đình khó khăn về tài chính nhưng cậu bé luôn được cha tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc học của mình. Vào nửa sau
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), với sự phát triển của [tư sản](/w/index.php?title=T%C6%B0_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Tiệp](/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc), đe dọa đến cuộc sống của các thương nhân Do Thái. Cha của Freud nhận thấy cuộc sống tại Freiberg không còn đảm bảo nữa, năm [1860](/wiki/1860), ông quyết định chuyển gia đình lên sinh sống tại Wien. Trong thời gian này, cậu bé lại có thêm những người em nữa. Đó là những năm khó khăn, gia đình đông người nhưng sống trong một căn nhà nhỏ. Tuy nhiên, cậu bé Freud vẫn được ưu ái dành riêng cho một căn phòng, có cửa sổ, giá sách, ghế và bàn viết, và được dùng đèn dầu, trong khi cả nhà phải dùng nến.
Lúc còn nhỏ, Freud đối với em mình lại là một ông anh khó tính, hống hách. Cậu giúp các em học, nhưng kiểm tra sách các em đọc, cấm các em đọc
[Balzac](/wiki/Honor%C3%A9_de_Balzac) và [Dumas](/wiki/Alexandre_Dumas), lại hay thuyết giảng...
Những năm thanh thiếu niên của ông, Wien, dù vẫn còn
[chủ nghĩa bài Do Thái](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_b%C3%A0i_Do_Th%C3%A1i), nhưng là một nơi của chủ nghĩa tự do chính trị. Nguyên tắc bình quyền giữa các tôn giáo được chính quyền tán thành. Thanh niên Do Thái lúc bấy giờ có đầy đủ các quyền công dân và quyền gia nhập các đoàn thể. Freud cũng không ngoại lệ. Ông mong muốn theo học ngành [luật](/wiki/Lu%E1%BA%ADt), nhưng mùa thu năm [1873](/wiki/1873), Freud lại vào khoa Y trường [Đại học Wien](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Wien&action=edit&redlink=1).
## Con đường đến với khoa học[
[sửa](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&action=edit§ion=2)]
Trong thời gian học
[y khoa](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc), ông tỏ rất rõ quan tâm của mình đến [sinh lý y khoa](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) và sớm có những công trình nghiên cứu về [sinh lý](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) rất quan trọng, mặc dù ông còn rất trẻ. Năm [1876](/wiki/1876), ông được nhận làm sinh viên nghiên cứu ở viện sinh lý nổi tiếng của [Ernst Brücke](/w/index.php?title=Ernst_Br%C3%BCcke&action=edit&redlink=1), ở đó ông tiếp tục nghiên cứu các vấn đề về sinh lý [thần kinh](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_kinh&action=edit&redlink=1).
Năm
[1881](/wiki/1881), ông mới học xong đại học, và được công nhận là [bác sĩ](/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9) [y khoa](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc). Nhưng bản thân Freud, ông chưa bao giờ cho mình là thầy thuốc thực hành, và trong giai đoạn này, Freud luôn tìm kiếm cho mình một hướng đi sâu hơn về [sinh lý học](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) y khoa, và ông vẫn tiếp tục công việc của mình tại viện sinh lý cho đến khi ông đính hôn.
Năm
[1882](/wiki/1882), Freud gặp và yêu, rồi đính hôn với Martha Bernay, một cô gái nhỏ bé, thông minh, xuất thân từ một gia đình có truyền thống trí thức và văn hóa Do Thái. Điều kiện làm việc tại viện sinh lý không cho phép Freud có thể lo lắng cho cả một gia đình dù đó là một gia đình nhỏ. Nếu muốn cưới vợ, ông phải có thu nhập thêm, vì vậy ông quyết định bỏ việc tại viện sinh lý, và đến làm việc tại bệnh viện đa khoa Wien.
### Những thất bại[
[sửa](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&action=edit§ion=3)]
Lúc này, Freud, một chàng trai trẻ tuổi, khát khao có được thành công trong khoa học, vì vậy, ông luôn muốn có được một khám phá mà ông hi vọng rằng có thể đem đến công danh cũng như tiền bạc. Điều đó ông đã lỡ mất chỉ trong gang tấc.
Năm
[1884](/wiki/1884), Freud đọc được một tài liệu viết về một [bác sĩ](/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9) quân y [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) sử dụng thành công [cocain](/wiki/Cocain) để tăng cường năng lực và sự chịu đựng cho binh sĩ. Ông đã quyết định dùng chính mình để thử, và nhận thấy mình trở nên khỏe khoắn, khả năng làm việc tăng lên. Lập tức ông khuyên một số đồng nghiệp của mình dùng thử, trong đó có [Ernst von Fleischl-Marxow](/w/index.php?title=Ernst_von_Fleischl-Marxow&action=edit&redlink=1), một bác sĩ tài giỏi nhưng [nghiện](/wiki/Nghi%E1%BB%87n) [morphin](/wiki/Morphine). Freud cho rằng cocain có thể chữa được chứng nghiện morphin, vì thế Ernst von Fleischl-Marxow hăm hở dùng, và nhanh chóng đạt đến liều cao.
Trong số đồng nghiệp của Freud được giới thiệu về cocain, có
[Carl Koller](/w/index.php?title=Carl_Koller&action=edit&redlink=1), một bác sĩ [nhãn khoa](/w/index.php?title=Nh%C3%A3n_khoa&action=edit&redlink=1). Koller đã nhận thấy cocain có thể làm thuốc gây tê tại chỗ trong [phẫu thuật](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_khoa) mắt, ông đã nhanh chóng nghiên cứu và đã thành công. Ông đã nhanh chóng công bố phát hiện của mình, và gây được tiếng vang, được giới khoa học công nhận.
Thực ra Freud cũng biết đến tác dụng này của cocain, nhưng đáng tiếc là ông không lưu tâm đến điều này, không đi sâu tìm hiểu. Freud đã bỏ lỡ cơ hội. Không những thế, Fleischl-Marxow, người bạn của ông đã trở thành kẻ nghiện không chỉ morphin mà cả cocain. Fleischl-Marxow nhanh chóng suy sụp, lâm vào trạng thái thần kinh lẫn lộn, bị kích động, lo lắng và ảo giác, và
[chết](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) sau đó vài năm.
Trong khi đó trên thế giới bắt đầu có nhiều báo cáo về ngộ độc cocain, còn Freud bị chỉ trích nặng nề vì biện hộ cho cocain. Sự chỉ trích này có thể coi là viết nhơ trong cuộc đời ông, và nó cũng là một lý do khiến những ý tưởng sau này của ông không được quan tâm đánh giá đúng mức.
Lúc thuyết
[Phân tâm học](/wiki/Ph%C3%A2n_t%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc) mới ra đời, thì cả nó lẫn tác giả của nó đều không được ủng hộ. Người ta không bán bánh mì cho Sigmund Freud nên ông phải che mặt nếu muốn mua được bánh mì.
### Và những khám phá trong phân tâm học[
[sửa](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&action=edit§ion=4)]
Tuy câu chuyện buồn về Fleischl-Marxow là một thất bại ảnh hưởng đến uy tín của ông Freud lúc đó nhưng Brücke và một số
[giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0) ở Đại học Wien tin tưởng. Cũng vì sự ủng hộ của những giáo sư này mà năm [1885](/wiki/1885), ông được đề bạt làm giảng viên danh dự tại đại học này, một vị trí rất được trọng nể.
Lúc này,
[tâm bệnh học](/wiki/T%C3%A2m_b%E1%BB%87nh_h%E1%BB%8Dc) bắt đầu có những bước phát triển tại [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), nhất là tại [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Tại đây, [hysteria](/wiki/Hysteria) và [thuật thôi miên](/wiki/Th%C3%B4i_mi%C3%AAn) là những đề tài [y học](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc) nghiêm túc, được nghiên cứu, chú ý và gây nhiều tranh cãi trong giới y khoa. Đi tiên phong trong lãnh vực này là [Jean Martin Charcot](/w/index.php?title=Jean_Martin_Charcot&action=edit&redlink=1) - một nhà [thần kinh học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_kinh_h%E1%BB%8Dc) lớn. [Bệnh viện Salpêtrière](/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n_Piti%C3%A9-Salp%C3%AAtri%C3%A8re) của Charcot đã trở thành thánh địa cho các nhà [thần kinh học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_kinh_h%E1%BB%8Dc) đến thăm.
Tuy nhiên, tại
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và [Áo](/wiki/%C3%81o), hysteria bị khinh thị, giới y học ở đây cho rằng đó là chứng bệnh của đàn bà, với những [triệu chứng](/wiki/Tri%E1%BB%87u_ch%E1%BB%A9ng) không tìm được nguyên nhân. Những bệnh nhân bị bệnh tâm thần kinh thì bị coi thường, tại các bệnh viện, họ được điều trị bằng kích thích điện và những thứ thuốc không hiệu quả.
Freud, cũng như những nhà thần kinh học khác, đã tìm đến bệnh viện của Charcot. Chính tài năng, tri thức cùng uy tín của Charcot đã mang lại nhiệt tình cho Freud. Trong một lá thư ông gửi cho Martha - người vợ chưa cưới của mình, ông viết: "Không có người nào từng tác động nhiều đến anh như vậy". Ông đã dịch các bài viết của Charcot sang
[tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c). Và chính Charcot đã làm Freud quan tâm đặc biệt đến bệnh học tâm lý. Ông cũng treo bức tranh khắc của [André Brouillet](/w/index.php?title=Andr%C3%A9_Brouillet&action=edit&redlink=1) "Bài học lâm sàng của bác sĩ Charcot" tại phòng khám của mình ở số 19 phố Berggasse, người con trai đầu lòng chào đời năm [1889](/wiki/1889) cũng được ông đặt tên là Jean Martin để tôn vinh người thầy của mình. Trong suốt cuộc đời làm việc về sau, Freud vẫn hay trích dẫn câu nói của Charcot: "Lý thuyết thì tốt, nhưng không ngăn được thực tiễn tồn tại", để chỉ trích thái độ chỉ biết chấp nhận những kiến thức thu được mà không hề phê phán.
Freud đã được trao
[Giải Goethe](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Goethe) năm 1930.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-frs_1-0) [Tansley, A. G.](/w/index.php?title=Arthur_Tansley&action=edit&redlink=1)(1941). “Sigmund Freud. 1856–1939”. [Obituary Notices of Fellows of the Royal Society](//en.wikipedia.org/wiki/Biographical_Memoirs_of_Fellows_of_the_Royal_Society) **3**(9): 246–226. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rsbm.1941.0002](//dx.doi.org/10.1098%2Frsbm.1941.0002). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [768889](//www.jstor.org/stable/768889).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sigmund_Freud&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Sigmund Freud birthplace PRIBOR](http://freud.pribor.cz)in Czech language
|Bài viết này
|cần thêm .


markdown:
# Tống Thần Tông
|Tống Thần Tông
|
宋神宗
|Hoàng đế Trung Hoa
| ![ Shenzong of Song.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Shenzong_of_Song.jpg/250px-Shenzong_of_Song.jpg)
![ Shenzong of Song.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Shenzong_of_Song.jpg/250px-Shenzong_of_Song.jpg)
[Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) [26 tháng 1](/wiki/26_th%C3%A1ng_1) [1067](/wiki/1067)– [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4) [1085](/wiki/1085) [Tống Anh Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Anh_T%C3%B4ng) [Tống Triết Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Tri%E1%BA%BFt_T%C3%B4ng) [Khâm Thánh Hiến Túc hoàng hậu](/wiki/Kh%C3%A2m_Th%C3%A1nh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Khâm Thành hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) [Khâm Từ hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_T%E1%BB%AB_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1)
|Hậu duệ|
|
|
Còn lại 12 hoàng tử và 10 công chúa (xem văn bản).
Triệu Húc (趙頊)
[[1]](#cite_note-1)
|Niên hiệu|
|Hi Ninh (熙宁; 1068 - 1077)
|
Nguyên Phong (元丰; 1078 - 1085)
(體元顯道法古立憲帝德王功英文烈武欽仁聖孝皇帝)
[[2]](#cite_note-2) [Thần Tông](/wiki/Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng)(神宗) [Nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) [Tống Anh Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Anh_T%C3%B4ng) [Tuyên Nhân Thánh Liệt hoàng hậu](/wiki/Tuy%C3%AAn_Nh%C3%A2n_Th%C3%A1nh_Li%E1%BB%87t_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5), năm [1048](/wiki/1048) [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4), [1085](/wiki/1085)(36 tuổi) [Khai Phong](/wiki/Khai_Phong), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Vĩnh Dụ Lăng](/w/index.php?title=V%C4%A9nh_D%E1%BB%A5_L%C4%83ng&action=edit&redlink=1)(永裕陵) [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) **Tống Thần Tông** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 宋神宗, [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5), [1048](/wiki/1048) - [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4), [1085](/wiki/1085)), là [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) thứ 6 [nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) và cũng là Hoàng đế thứ 6 của [nhà Bắc Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
Tống Thần Tông là một vị quân vương có chí trung hưng đất nước. Không lâu sau khi lên ngôi, ông theo đề nghị của
[tể tướng](/wiki/T%E1%BB%83_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch), quyết định thực hiện tân pháp, cải cách trên nhiều lĩnh vực kinh tế-chính trị-quân sự... Tuy vậy công cuộc cải cách không thu được hiệu quả như mong muốn do sự cản trở của phe thủ cựu và sự mâu thuẫn ngay trong nội bộ phe tân pháp, dẫn đến Vương An Thạch bị bãi chức và những chính sách mới lần lượt bị thủ tiêu sau khi Thần Tông qua đời.
Về phương diện đối ngoại, sau biến pháp,
[nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) tiến hành các cuộc chiến tranh với Đại Việt và Tây Hạ để mở rộng lãnh thổ, song đều bị thất bại nặng nề, thế nước tiếp tục xuống dốc. Năm [1085](/wiki/1085), Thần Tông qua đời, ngôi hoàng đế được truyền cho người con trai mới 10 tuổi là [Tống Triết Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Tri%E1%BA%BFt_T%C3%B4ng). Phe thủ cựu lại được trọng dụng, kết thúc thời kì biến pháp.
## Mục lục
## Thân thế và cuộc sống ban đầu[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=1)]
Tống Thần Tông tên thật là
**Triệu Trọng Châm** (趙仲鍼) hay **Triệu Húc** (趙頊), chào đời vào ngày Mậu Dần (10) tháng 4 năm thứ tám Khánh Lịch ( [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5) năm [1048](/wiki/1048)) [[3]](#cite_note-3) tại phủ Bộc vương. Lúc đó phụ thân của ông, Triệu Thự vẫn chỉ là vương tử của Bộc vương [4] [Triệu Doãn Nhượng](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Do%C3%A3n_Nh%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1). Mẹ ông là [Tuyên Nhân Thánh Liệt hoàng hậu](/wiki/Tuy%C3%AAn_Nh%C3%A2n_Th%C3%A1nh_Li%E1%BB%87t_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Cao thị. [Tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_8)(ÂL) cùng năm, ông được ban tên là Trọng Châm, nhận chức *Soái phủ phó soái*, sau ba lần lại thăng đến chức *Hữu thiên ngưu Vệ tướng quân* . [[4]](#cite_note-TS14-4)
Ngày Tân Mùi (29) tháng 3 (
[30 tháng 4](/wiki/30_th%C3%A1ng_4) năm [1063](/wiki/1063)), [Tống Nhân Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng) qua đời, Triệu Thự được chọn làm người kế nhiệm, tức là [Tống Anh Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Anh_T%C3%B4ng) . Triệu Trọng Châm được phong làm Quan sát sứ An châu, tước [5] *Quang quốc công*(光国公). Ngày Nhâm Tuất (21) tháng 5 ( [20 tháng 6](/wiki/20_th%C3%A1ng_6)), nhận sách ở Đông cung. Triệu Trọng Châm lúc trưởng thành đã có tướng đế vương, từng cử chỉ hành động đều có khuôn phép, chừng mực. Bản tính ông lại ham học, nhiều khi vì học nhiều quá mà quên cả bữa ăn, khiến vua cha nhiều lần sai nội thị đến nhắc nhở . Tháng 9 ÂL, gia phong Tiết độ sứ Trung Vũ quân, Đồng trung thư môn hạ bình chương sự, tước [[4]](#cite_note-TS14-4) *Hoài Dương quận vương*(淮阳郡王), cải tên là **Triệu Húc**.
Tháng 6 ÂL năm nguyên niên Trị Bình (
[1064](/wiki/1064)), được tiến phong là *Dĩnh vương* (颍王). Tháng 3 ÂL năm thứ ba ( [1066](/wiki/1066)), ông thành hôn với [Hướng thị](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu), con gái cố tướng [Hướng Mẫn Trung](/w/index.php?title=H%C6%B0%E1%BB%9Bng_M%E1%BA%ABn_Trung&action=edit&redlink=1), là chính vị cung trung về sau. Từ mùa đông cùng năm, Anh Tông bắt đầu không khỏe, Dĩnh vương xin theo lệ cũ thời Nhân Tông, cứ hai ngày một lần đến [Nhĩ Anh các](/w/index.php?title=Nh%C4%A9_Anh_c%C3%A1c&action=edit&redlink=1) giảng độc, để yên lòng người. Khi bệnh tình của Anh Tông trở nặng, [tể tướng](/wiki/T%E1%BB%83_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Hàn Kì](/w/index.php?title=H%C3%A0n_K%C3%AC&action=edit&redlink=1) vào thăm và xin lập Thái tử . Khi ấy Anh Tông bệnh không nói được, những mệnh lệnh đều phải tự tay lấy bút mà ghi. Khi các đại thần xin lập tự, Anh Tông gật đầu rồi miên cưỡng viết tám chữ: [6] *"Lập Đại vương làm hoàng thái tử"*. Hàn Kỳ xin viết kĩ hơn, Anh Tông ghi thêm ba chữ *Dĩnh vương Húc*rồi cho phát đi. [Hàn Kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A0n_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)truyền cho [Trương Phương Bình](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)đến điện Phúc Ninh thảo chiếu lập Thái tử. Khi đó Anh Tông chỉ còn đủ sức viết thêm chữ Húc rồi cho phát đi . [[6]](#cite_note-TTTTG64-6)
Ngày Đinh Tỵ (8) tháng giêng năm thứ tư (
[25 tháng 1](/wiki/25_th%C3%A1ng_1) năm [1067](/wiki/1067)), Anh Tông qua đời ở điện Phúc Ninh. Triệu Húc khi đó 20 tuổi lên nối ngôi, tức là **Tống Thần Tông**.
## Làm Hoàng đế[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=2)]
### Bổ dụng Vương An Thạch[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=3)]
Ngày Kỉ Mùi (10) tháng 1 (
[27 tháng 1](/wiki/27_th%C3%A1ng_1)), Thần Tông tôn [Tào thái hậu](/wiki/T%E1%BB%AB_Th%C3%A1nh_Quang_Hi%E1%BA%BFn_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) làm Thái hoàng thái hậu, sinh mẫu [Cao hoàng hậu](/wiki/Cao_Thao_Thao) làm Hoàng thái hậu [[4]](#cite_note-TS14-4) . Ngày [6] [3 tháng 2](/wiki/3_th%C3%A1ng_2), Thần Tông bắt đầu nghe chính, phong [Ngô Khuê](/w/index.php?title=Ng%C3%B4_Khu%C3%AA&action=edit&redlink=1)làm Xu mật phó sứ, [Hàn Kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A0n_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)làm Tư không kiêm Thị trung, [Tăng Công Lượng](/w/index.php?title=T%C4%83ng_C%C3%B4ng_L%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1)làm Môn hạ thị lang, Thượng thư bộ Lại; [Văn Ngạn Bác](/w/index.php?title=V%C4%83n_Ng%E1%BA%A1n_B%C3%A1c&action=edit&redlink=1)làm Thượng thư Tả bộc xạ, Kiểm giáo tư đồ kiêm Trung thư lệnh; [Âu Dương Tư](/w/index.php?title=%C3%82u_D%C6%B0%C6%A1ng_T%C6%B0&action=edit&redlink=1), [Triệu Khái](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Kh%C3%A1i&action=edit&redlink=1)làm Tham chính, Thượng thư Tả thừa; các hoàng đệ cũng được phong tước thân vương [[4]](#cite_note-TS14-4) . Ngày [[7]](#cite_note-TTTTG65-7) [22 tháng 2](/wiki/22_th%C3%A1ng_2), sách phong phu nhân Hướng thị làm Hoàng hậu.
Ngày
[26 tháng 10](/wiki/26_th%C3%A1ng_10) năm [1067](/wiki/1067), Thần Tông bổ dụng [Phú Bật](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_B%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) làm Thượng thư Tả bộc xạ, ngày [2 tháng 11](/wiki/2_th%C3%A1ng_11), ông triệu [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch) về triều nhận chức Hàn lâm học sĩ. [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch) người Lâm Xuyên, hiệu là Giới Phủ, là người có tiếng tăm và tài năng; ban đầu chỉ làm quan cấp thấp. Nhiều đại thần triều đình tiến cử, nhưng An Thạch lấy cớ phụng dưỡng tổ mẫu mà từ chối. Thời Nhân Tông, Anh Tông nhiều lần có chỉ triệu về kinh nhưng An Thạch tránh né không nhận. Đến khi Thần Tông lên ngôi, dùng làm tri Giang Ninh, đến đây chính thức được triệu về, An Thạch không từ chối nữa . Lúc đó, trong triều nhiều người nói [8] [Hàn Kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A0n_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)làm tướng quyền lực quá cao, lấn át bề trên. Do đó ngày [5 tháng 11](/wiki/5_th%C3%A1ng_11), Thần Tông bãi [Hàn Kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A0n_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)làm tiết độ sứ Trấn An, phán Tương châu [[7]](#cite_note-TTTTG65-7) . [[9]](#cite_note-9) [Ngô Khuê](/w/index.php?title=Ng%C3%B4_Khu%C3%AA&action=edit&redlink=1)và [Trần Thăng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C4%83ng)cũng bị bãi, dùng [Lã Công Bật](/w/index.php?title=L%C3%A3_C%C3%B4ng_B%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)làm Xu mật sứ, [Trương Phương Bình](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), [Triệu Biến Tịnh](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Bi%E1%BA%BFn_T%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1)làm Tham chính., [Tăng Công Lượng](/w/index.php?title=T%C4%83ng_C%C3%B4ng_L%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1)làm Thượng thư Tả bộc xạ, [Văn Ngạn Bác](/w/index.php?title=V%C4%83n_Ng%E1%BA%A1n_B%C3%A1c&action=edit&redlink=1)làm Tư không, [Tư Mã Quang](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Quang)làm Hàn lâm học sĩ.
Ngày
[7 tháng 5](/wiki/7_th%C3%A1ng_5) năm [1068](/wiki/1068), [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch) vào triệu kiến Thần Tông . Thần Tông hỏi về việc trị nước, An Thạch nói cần phải có phương pháp. Thần Tông hỏi về [10] [Đường Thái Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), An Thạch đáp rằng nếu có thực lòng muốn cai trị thì [Nghiêu](/wiki/Nghi%C3%AAu), [Thuấn](/wiki/Thu%E1%BA%A5n)còn có thể làm được, nói gì đến [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), Thần Tông nghe xong rất hài lòng.
Ngày
[25 tháng 2](/wiki/25_th%C3%A1ng_2) năm [1069](/wiki/1069), Thần Tông dùng [Phú Bật](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_B%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) làm Đồng bình chương sự, [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch) làm Tham tri chính sự . An Thạch đề nghị Thần Tông tiến hành cải cách, nhưng không nên dùng nhiều người quá, vì như vậy sẽ nảy sinh rắc rối. Thần Tông bằng lòng, lập Chế trí tam tư điều lệ, cho An Thạch làm Tổng lĩnh; [10] [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1), [Tăng Bố](/wiki/T%C4%83ng_B%E1%BB%91), [Chương Đôn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4n&action=edit&redlink=1), [Tô Triệt](/wiki/T%C3%B4_Tri%E1%BB%87t)làm phó, xem xét tình hình mà đề ra việc thực thi tân pháp. Nhiều đại thần phái thủ cựu như [Phú Bật](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_B%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), [Phạm Thuần Nhân](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Thu%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1), [Tôn Xương Linh](/w/index.php?title=T%C3%B4n_X%C6%B0%C6%A1ng_Linh&action=edit&redlink=1)khồn đồng tình với tân pháp liền bị bãi miễn.
### Thực hành tân pháp[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=4)]
Ngày
[6 tháng 3](/wiki/6_th%C3%A1ng_3) năm [1070](/wiki/1070), các đại thần như [Tôn Giác](/w/index.php?title=T%C3%B4n_Gi%C3%A1c&action=edit&redlink=1), [Lã Công Trứ](/w/index.php?title=L%C3%A3_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1), [Trương Tiển](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ti%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1), [Trình Hạo](/w/index.php?title=Tr%C3%ACnh_H%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1), [Lý Thường](/w/index.php?title=L%C3%BD_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) liên danh dâng sớ phản đối tân pháp, Thần Tông đều để ngoài tai, không lâu sau họ đều bị giáng chức . Dùng [11] [Hàn Giáng](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Gi%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)làm Tham chính, [Phùng Kinh](/w/index.php?title=Ph%C3%B9ng_Kinh&action=edit&redlink=1)làm Xu mật phó sứ thay cho [Lã Công Bật](/w/index.php?title=L%C3%A3_C%C3%B4ng_B%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)bị bãi. [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch)được làm tể tướng, cho điều tra về thuế má, giao dịch, ruộng đất bỏ hoang..., tâu xin cho Lưu Di, Tạ Tài, Trình Hạo, Lư Bỉnh, Vương Nhữ Dực... đến các lộ điều tra; tìm được 301178 mẫu đất hoang hóa. An Thạch đề xướng tân pháp với các nội dung chủ yếu là 3 phép về tài chính và 2 phép về quân binh
- Phép thanh miêu: khi lúa còn xanh thì nhà nước cho dân vay tiền, đến khi lúa chín thì dân lại phải trả tiền lại, tính theo lệ nhà nước đã định mà trả tiền lãi.
- Phép miễn dịch: cho những người dân đinh mà ai phải sưu dịch thì được nộp tiền, để nhà nước lấy tiền ấy thuê người làm.
- Phép thị dịch: đặt ra một sở buôn bán ở chốn kinh sư, để có những hàng hóa gì dân sự bán không được thì nhà nước mua thu cả lấy mà bán. Những nhà buôn ai cần phải vay tiền thì cho vay, rồi cứ tính theo lệ nhà nước mà trả tiền lãi.
- Bảo giáp: lấy dân làm lính. Chia ra 10 nhà làm một bảo, 500 nhà làm một đô bảo. Mỗi bảo có đặt hai người chánh phó để dạy dân 3luyện tập võ nghệ.
- Bảo mã: nhà nước giao ngựa cho các bảo phải nuôi, có con nào chết thì dân phải theo giá đã định mà bồi thường lại.
Về sau còn đặt ra thêm quân thâu, thị dịch, phương điền quân thuế...Tuy nhiên, việc thực hành tân pháp gặp phải trở ngại mãnh liệt của phái bảo thủ do
[Tư Mã Quang](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Quang) lãnh đạo. Cộng thêm thiên tai không ngừng, quyết tâm thực hành tân pháp của Tống Thần Tông có dao động. Hậu nhân có nhìn nhận khác nhau nhiều về "Hi Ninh tân pháp", song dù sao hiệu quả của việc thi hành tân pháp không như kỳ vọng. Mặc dù việc thi hành tân pháp làm tăng đáng kể thu nhập tài chính quốc gia và diện tích canh tác, song lại gia tăng nghiêm trọng gánh nặng của bình dân. Trên phương diện quân sự, cải cách của Hi Ninh tân pháp dừng tại giải quyết phần ngọn, lực chiến đấu của quân đội không được cải thiện rõ ràng. Cộng thêm quan niệm của [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch) mới lạ, cần thời gian rất dài mới có thể thi hành toàn diện hơn 10 hạng mục cải cách, khiến biến pháp rơi vào khốn cảnh muốn đẩy nhanh song không đạt. Thời kỳ sau thi hành tân pháp, độ lệch giữa pháp lệnh và chấp hành ngày càng lớn, một số biện pháp từ làm lợi cho dân biến thành nhiễu dân. Trong quá trình chấp hành tân pháp, việc dùng người không thích hợp còn là nguyên nhân sau cùng làm mất lòng dân, thành viên phái biến pháp như Lã Khanh, Tăng Bố, Lý Định và Sái Kinh đều là người có phẩm cách và cá tính chịu nhiều tranh nghị, bị cho là tiểu nhân.
Vào mùa thu năm
[1070](/wiki/1070), hai tướng [Hàn Giáng](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Gi%C3%A1ng&action=edit&redlink=1), [Tăng Công Lượng](/w/index.php?title=T%C4%83ng_C%C3%B4ng_L%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1) bị bãi; ngày [20 tháng 10](/wiki/20_th%C3%A1ng_10) cùng năm, Thần Tông bổ dụng [Phùng Kinh](/w/index.php?title=Ph%C3%B9ng_Kinh&action=edit&redlink=1) làm Tham chính, [Ngô Sung](/w/index.php?title=Ng%C3%B4_Sung&action=edit&redlink=1) làm Xu mật phó sứ. Ngày [14 tháng 1](/wiki/14_th%C3%A1ng_1) năm [1071](/wiki/1071), dùng [Hàn Giáng](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Gi%C3%A1ng&action=edit&redlink=1), [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch) làm Đồng trung thư môn hạ bình chương sự, [Vương Khuê](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Khu%C3%AA&action=edit&redlink=1) làm Tham chính. Ngày [5 tháng 3](/wiki/5_th%C3%A1ng_3), theo đề nghị của [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch), nhà Tống cải cách việc thi cử, bãi thi phú và minh kinh chư khoa, nội dung chính cho thi cử là Thi, Thư, Dịch, Chu Lễ, Lễ kí, Luận ngữ, Mạnh Tử...
### Vương An Thạch thất thế[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=5)]
Bấy giờ sau khi cải cách thi cử,
[Tô Thức](/wiki/T%C3%B4_Th%E1%BB%A9c) được cử làm chủ khảo chấm thi, ra đề cho sĩ tử luận về việc chuyên nhiệm có khi thành, có khi bại. An Thạch biết kà Tô Thức ám chỉ mình, bèn sai [Tạ Cảnh Uẩn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_C%E1%BA%A3nh_U%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1) vu khống [Tô Thức](/wiki/T%C3%B4_Th%E1%BB%A9c). Tô Thức tự thấy bất an phải xin ra Hàng châu.
Từ nửa cuối năm
[1073](/wiki/1073) đến cuối xuân [1074](/wiki/1074) thời tiết hanh khô, không có mưa. Thần Tông lo lắng, nghi là do việc tân pháp khiến trơi oán giận, muốn tạm đình chỉ, nhưng Vương An Thạch và Phùng Kinh cực lực can ngăn, đành thôi. Mấy hôm sau, Thần Tông hạ chiếu tự trách. Lúc đó có đại thần là [Trịnh Hiệp](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) dâng lên Thần Tông những bức tranh vẽ về tình cảnh khốn đốn của bách tính, gọi là Lưu dân đồ, đồng thời cũng bói Đông Bắc mất mùa, trăm họ thống khổ lại còn bị bọn sai dịch đối xử tàn nhẫn, tất cả là do tân pháp, nay cần phải bãi đi . Thần Tông nghe theo, cho bãi thu miễn hành tiền, thanh miêu, miễn dịch, phương điền, bảo giáo; sau đó lập tức liền có mưa. [12] [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch)giận lắm, muốn từ chức, bọn [Đặng Quản](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)và [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1)khóc lóc với Thần Tông và đòi thi hành lại tân pháp. An Thạch còn đặt ra thủ thực pháp: tất cả mọi hàng hóa đều do quan lại cấp trên định giá, người dân căn cứ vào giá quy định, tính toán tài sản trong nhà rồi báo lên quan; sau đó định thành tiền thuế mà các huyện dâng nộp. [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1)dâng sớ nói những vùng mất mùa, đói kém được giảm thuế, nhưng Kinh Hồ án sát sứ [Bồ Tông Mạnh](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_T%C3%B4ng_M%E1%BA%A1nh&action=edit&redlink=1)không chịu.
Thái hoàng thái hậu Tào thị ở trong cung cũng không hài lòng với tân pháp của
[Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch). An Thạch thấy bất an nên xin từ chức. Ngày [17 tháng 5](/wiki/17_th%C3%A1ng_5) năm [1074](/wiki/1074), Thần Tông bãi An Thạch làm tri Giang Ninh phủ , sau đó dùng [12] [Hàn Giáng](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Gi%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)làm Đồng bình chương sự, [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1)làm Tham tri chính sự. [Trịnh Hiệp](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1)lại dâng sớ đem chia các vị tể tướng [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)làm hai loại, ví [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1)là tiểu nhân. Huệ Khanh tức lắm, giật dây cho [Trương Tảo](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1)tấu hặc [Phùng Kinh](/w/index.php?title=Ph%C3%B9ng_Kinh&action=edit&redlink=1)và [Trịnh Hiệp](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1)khiến hai người bị mất chức. Không lâu sau, [Hàn Giáng](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Gi%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)dâng sớ xin dùng lại An Thạch, Thần Tông bằng lòng. Ngày [28 tháng 2](/wiki/28_th%C3%A1ng_2)năm [1075](/wiki/1075), Vương An Thạch lại được bổ dụng làm Đồng trung thư môn hạ bình chương sự . Tác phẩm của An Thạch tại cục Kinh Nghĩa là Tam kinh tân nghĩa cũng được dùng cho sĩ tử đọc trước mỗi khoa thi. Tiến phong [[13]](#cite_note-TTTTG71-13) [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch)làm Tả bộc xạ, [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1)làm Cấp sự trung, [Vương Bàng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%A0ng&action=edit&redlink=1)(con An Thạch) làm Long Đồ các trực học sĩ. [Vương Bàng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) giật dây cho [Đặng Quản](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) và [Thái Thừa Hi](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_Th%E1%BB%ABa_Hi&action=edit&redlink=1) tố cáo [Lã Huệ Khanh](/w/index.php?title=L%C3%A3_Hu%E1%BB%87_Khanh&action=edit&redlink=1). Ngày [12 tháng 11](/wiki/12_th%C3%A1ng_11) năm [1075](/wiki/1075), Huệ Khanh bị đẩy làm tri Trần châu. Một năm sau, [Vương Bàng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) cùng mấy môn khách đưa bản án của Huệ Khanh vào bộ phận của An Thạch rồi chuyển vào hình ngục. Huệ Khanh biết được chuyện đó, nên dâng sớ về triều kể tội An Thạch. An Thạch biết là do con mình làm, nên buông lời trách cứ. Ít lâu sau [Vương Bàng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) qua đời, An Thạch buồn rầu không muốn làm việc nữa. [Đặng Quản](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) tâu kể công An Thạch, xin nhiệm dụng con hoặc rể của ông ta. Lúc đó Thần Tông đã chán An Thạch, nên đưa bản tấu đó cho An Thạch. An Thạch biết ý vua, đành phải xin đày [Đặng Quản](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) ra Quế châu. Không lâu sau An Thạch cũng xin từ chức; ngày [22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11) năm [1076](/wiki/1076), An Thạch bị giáng làm tri Giang Ninh phủ. Sự nghiệp chính trị của Vương An Thạch đến đó là chấm dứt, Thần Tông đích thân điều hành tân pháp , gọi là Nguyên Phong cải chế, song không được như trước nữa. Dùng [13] [Vương Khuê](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Khu%C3%AA&action=edit&redlink=1)làm Đồng trung thư môn hạ bình chương sự, [Phùng Kinh](/w/index.php?title=Ph%C3%B9ng_Kinh&action=edit&redlink=1)làm Tri Xu mật viện.
### Chiến tranh với nước Việt[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=6)]
Năm
[1072](/wiki/1072), ở nước Đại Việt, vua [Lý Thánh Tông](/wiki/L%C3%BD_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) mất, con là [Lý Nhân Tông](/wiki/L%C3%BD_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng) lên nối ngôi còn nhỏ, mẫu hậu Linh Nhân chuyên quyền. Tống Thần Tông theo lời khuyên của Vương An Thạch, ráo riết chuẩn bị xâm lược nước [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) phương Nam nhằm tăng nhuệ khí, mở mang bờ cõi để thu thuế và sung thêm quân để đánh [Liêu](/wiki/Li%C3%AAu) và [Tây Hạ](/wiki/T%C3%A2y_H%E1%BA%A1).
Thái úy
[Lý Thường Kiệt](/wiki/L%C3%BD_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ki%E1%BB%87t) của Đại Việt biết tin, dùng chiến thuật "tiết phát chế nhân", đưa binh bất ngờ bắc tiến, chiếm được [Khâm Châu](/wiki/Kh%C3%A2m_Ch%C3%A2u), [Liêm Châu](/wiki/Li%C3%AAm_Ch%C3%A2u) của nhà Tống, bao vây cả [Ung Châu](/wiki/Ung_Ch%C3%A2u) - nơi có danh tướng [Tô Giám](/wiki/T%C3%B4_Gi%C3%A1m) trấn thủ. Các thành trì xung quanh đưa quân đến giải vây thì bị quân Lý Thường Kiệt đánh bại ở [Côn Luân](/wiki/C%C3%B4n_Lu%C3%A2n). Sau 42 ngày vây thành, Ung Châu thất thủ, Tô Giám bị Lý Thường Kiệt ép phải tự sát chết. Ngày [1 tháng 3](/wiki/1_th%C3%A1ng_3) năm [1076](/wiki/1076), quân Lý chiếm thành Ung châu và tiến hành đồ sát dân chúng trong thành [[13]](#cite_note-TTTTG71-13) . [14] [Lý Thường Kiệt](/wiki/L%C3%BD_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ki%E1%BB%87t) ra lệnh tiêu hủy thành lũy, phá kho tàng dự trữ trong vùng Tả Giang và lấy đá lấp sông chặn đường cứu viện của quân Tống, sau đó lui về nước và bố trí phòng thủ đợi quân Tống sang. Đầu năm 1076 [nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) mới biết tin ba thành bị đánh. Ngày [9 tháng 2](/wiki/9_th%C3%A1ng_2) năm [1076](/wiki/1076), Tống Thần Tông hạ chiếu thảo phạt [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) , cử [13] [Triệu Tiết](/wiki/Tri%E1%BB%87u_Ti%E1%BA%BFt)và [Quách Quỳ](/wiki/Qu%C3%A1ch_Qu%E1%BB%B3)thống lĩnh 10 vạn quân chia làm 2 cánh đánh Đại Việt: đường bộ do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy , đường thủy do Dương Tiến Tùng chỉ huy. Phía quân Việt, Lý Thường Kiệt cho đắp phòng tuyến tại [[15]](#cite_note-15) [sông Như Nguyệt](/wiki/S%C3%B4ng_Nh%C6%B0_Nguy%E1%BB%87t)kéo dài khoảng 30 km suốt từ chân dãy núi Tam Đảo ngã ba sông Cà Lồ-sông Cầu tới Vạn Xuân (Phả Lại) lợi dụng các địa hình tự nhiên như bãi lầy, gò cao và cả các chiến lũy bằng đất, gỗ, rào tre. Ngày [8 tháng 1](/wiki/8_th%C3%A1ng_1)năm [1077](/wiki/1077), quân Tống tiến vào nước Việt, sau nhiều trận giằng co ác liệt, hai bên đều chịu nhiều tổn thất nhưng quân Tống đã áp sát phòng tuyến trên sông.
Ngày
[18 tháng 1](/wiki/18_th%C3%A1ng_1), quân Tống tới bờ Bắc sông Như Nguyệt, đối diện với tuyến phòng thủ chủ lực của quân Đại Việt. Hai bên ở trong thế bất phân thắng bại, cầm cự lâu ngày. Lý Thường Kiệt muốn cầu hòa nhưng [Triệu Tiết](/wiki/Tri%E1%BB%87u_Ti%E1%BA%BFt) không chấp nhận. Lý Thường Kiệt dùng mưu làm bài thơ thần "Nam quốc sơn hà", sai người đọc to ở đền thờ [Trương Hát](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_H%C3%A1t), [Trương Hống](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%91ng). Quân Tống ban đêm nghe thấy thì tinh thần rã rời. Lý Thường Kiệt cho quân sang sông đánh bại quân Tống, nhiều quân Tống gặp nhiều khốn đốn. Cuối cùng nhà Lý sai sứ sang xin nghị hòa, [Quách Quỳ](/wiki/Qu%C3%A1ch_Qu%E1%BB%B3) đành phải chấp thuận và rút quân vào tháng 3 cùng năm.
### Chiến tranh với Tây Hạ[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=7)]
Ngoài ý định thay cũ đổi mới để làm cho dân giàu nước mạnh, Thần Tông còn muốn thay đổi quan hệ thỏa hiệp với
[Liêu](/wiki/Li%C3%AAu) và [Tây Hạ](/wiki/T%C3%A2y_H%E1%BA%A1) để từng bước thống nhất Trung Quốc. Tuy nhiên tình hình không được như Thần Tông mong muốn. Ngay từ mùa thu năm [1070](/wiki/1070), người Hạ xâm phạm thành Đại Thuận, quan giữ chức tri Khánh châu là Lý Phục Khuê sai Lý Tín, Lưu Phủ ra xuất chiến, nhưng đều thất bại . Về sau đô tuần kiểm Khánh châu Diêu Hủy đẩy llui được quân Hạ nhưng cũng tổn thất nhiều binh tướng [16] . Cuộc xung đột giữa hai nước tiếp tục kép dài trong những năm tiếp theo. [[17]](#cite_note-17)
Năm
[1071](/wiki/1071), quân Tống đánh bại quân Hạ tại Khánh châu , thu được lộ Hi Hà tổng cộng hơn 2000 dặm đất, tình hình chiến sự chuyển sang hướng có lợi cho Tống. Cùng năm đó Thần Tông bổ nhiệm [18] [Vương Thiều](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Thi%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1)làm Thao Hà an phủ ti trưởng quan, chuẩn bị phát động cuộc chiến tranh với nhà Tây Hạ. Năm sau ông lại bổ nhiệm Vương Thiều làm tướng quân dẫn quân tấn công bọn quý tộc [Thổ Phồn](/wiki/Th%E1%BB%95_Ph%E1%BB%93n)và đã mở rộng lãnh thổ được hơn 1000 dặm, chiêu hàng hơn 30 vạn người. Khi triều đình quyết định thiết lập lộ Hy Hà ở nơi này, Vương Thiều được bổ nhiệm làm kinh lược an phủ sứ. Năm 1073 Vương Thiều dẫn quân đánh chiếm Điệp Châu, Thao Châu, Mân Châu.... Đây là những thắng lợi chưa từng có trong các cuộc chiến tranh với [Liêu](/wiki/Li%C3%AAu)và [Tây Hạ](/wiki/T%C3%A2y_H%E1%BA%A1)từ khi thiết lập triều Bắc Tống. Lại nói về nước Tây Hạ, sau khi Nghị Tông qua đời, Huệ Tông nối ngôi còn nhỏ, mẫu hậu Lương thị chuyên quyền, lấn át Hạ chủ. Năm [1080](/wiki/1080), [Hạ Huệ Tông](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Hu%E1%BB%87_T%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)mới được thân chính, nghe theo kiến nghị của [Lý Thanh Sách](/w/index.php?title=L%C3%BD_Thanh_S%C3%A1ch&action=edit&redlink=1), đem khu vực Hà Nam của Tây Hạ trả lại cho Tống nhằm lợi dụng triều Tống làm suy yếu thế lực ngoại thích. Tuy nhiên, cơ mật bị lộ, Lương thái hậu giết Lý Thanh Sách, quản thúc Hạ Huệ Tông. Phe bảo hoàng trong nước Hạ cầu triều Tống phái binh đánh Lương thái hậu.
Năm
[1081](/wiki/1081), Tống Thần Tông cho rằng đây là thời cơ để tấn công Tây Hạ. Ông điều động 20 vạn quân chia làm 5 ngả tiến đánh thành Linh Châu, Lý Hiến làm Ngũ lộ đại quân thống soái, xuất phát từ Hi Hà lộ. [Chủng Ngạc](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_Ng%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) đến Phu Diên quân, [Cao Tuấn](/w/index.php?title=Cao_Tu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1) đến Hoàn Khánh lộ, [Lưu Xương Tạc](/w/index.php?title=L%C6%B0u_X%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) đến Kính Nguyên lộ, [Vương Trung Chính](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Trung_Ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) đến Hà Đông lộ. Quân Kinh Nguyên và Hoàn Khánh trước thủ Linh châu, sau đánh thẳng vào Hưng Khánh phủ. Quân Hà Đông và Phu Diên hội tại Hạ châu, đánh Hoài châu, cuối cùng tiến đánh trực tiếp Hưng Khánh phủ. Thủ lĩnh Giác Tư La Quốc Thổ Phồn là Đổng Chiên cũng phái binh chi viện, vượt Hoàng Hà đánh Lương châu . [19]
Triều đình Tây Hạ dùng tập kích đường vận chuyển lương thảo, quân Tống cuối cùng chỉ đoạt được Lan châu. Năm sau,
[1082](/wiki/1082), quân Tống xây dựng Vĩnh Lạc thành làm căn cứ từng bước gia tăng áp lực lên không gian quân sự của Tây Hạ tại Hoành Sơn. Lương thái hậu lợi dụng Vĩnh Lạc thành mới xây, suất 30 vạn đại quân bao vây đánh chiếm, quân Tống thảm bại và bị dìm xuống nước mà chết rất nhiều người, sử gọi là [trận Vĩnh Lạc thành](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_L%E1%BA%A1c_th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1) . Sau trận này, Tống phải chấp nhận hòa đàm với Hạ và tiến cống hằng năm. [20]
### Những năm cuối cùng[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=8)]
Ngày
[16 tháng 11](/wiki/16_th%C3%A1ng_11) năm [1079](/wiki/1079), Thái hoàng thái hậu Tào thị qua đời, tôn thụy là [Từ Thánh Quang Hiến hoàng hậu](/wiki/T%E1%BB%AB_Th%C3%A1nh_Quang_Hi%E1%BA%BFn_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [[21]](#cite_note-21) . Năm sau ( [22] [1080](/wiki/1080)), triều đình bàn việc sửa đổi quan chế, hai năm sau thì bàn định xong. Đổi Đồng trung thư môn hạ bình chương sự thành Thượng thư Tả, Hữu bộc xạ (thường gọi là Tả, Hữu thừa tướng), Tham tri chính sự là Trung thư Môn hạ thị lang. Khi đó [Vương Khiê](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Khi%C3%AA&action=edit&redlink=1)là Thượng thư Tả bộc xạ kiêm Môn hạ thị lang, [Thái Xác](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_X%C3%A1c&action=edit&redlink=1)làm Thượng thư Hữu bộc xạ kiêm Trung thư thị lang, [Bồ Tông Mạnh](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_T%C3%B4ng_M%E1%BA%A1nh&action=edit&redlink=1), [Vương An Lễ](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_An_L%E1%BB%85&action=edit&redlink=1)làm Thượng thư Tả, Hữu thừa, công việc tiến hành theo phép cũ của [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng). [Thái Xác](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_X%C3%A1c&action=edit&redlink=1)sau đó khuyên Thần Tông rằng chỉ cần cử Tả Hữu bộc xạ kiêm Lưỡng tỉnh thị lang. Thái Xác làm Trung thư thị lang nên mặc dù chỉ là phó tướng nhưng lại nắm được thực quyền, còn [Vương Khuê](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Khu%C3%AA&action=edit&redlink=1)phải lép vế.
Năm
[1084](/wiki/1084), sau 19 năm biên soạn, [Tư Mã Quang](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Quang) đã hoàn thành tác phẩm Thông chí, chép việc từ thời [Chu Uy Liệt vương](/wiki/Chu_Uy_Li%E1%BB%87t_v%C6%B0%C6%A1ng) đến hết thời Ngũ Đại. Đây là một tác phẩm có giá trị vô cùng to lớn trong đối với sử học Trung Quốc. Cuối năm đó, Tư Mã Quang đóng sách vào 10 chiếc hòm được trang trí chạm trổ lộng lẫy và thân chinh áp tải từ Lạc Dương đến Biện Kinh . Thần Tông cho đổi sách thành [23] [Tư trị thông giám](/wiki/T%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m).
Sau thất bại trong chiến dịch đánh Tây Hạ, sức khỏe của Thần Tông suy kém dần. Tháng 2 năm
[1085](/wiki/1085), Thần Tông lâm bệnh nặng. Quần thần tâu xin lập Thái tử và xin cho Cao Thái hậu lâm triều nghe chính, Thần Tông chuẩn y. Tháng 3 ÂL, Thái hậu lên triều, tuyên bố chỉ dụ lập Diên An quận vương làm Hoàng thái tử, đổi tên là **Triệu Hú** . [24]
Ngày Mậu Tuất (5) tháng 3 ÂL (tức ngày
[1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4)), Thần Tông qua đời, Thái tử Hú nối ngôi, tức là [Tống Triết Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Tri%E1%BA%BFt_T%C3%B4ng) . [25] [Thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) **Thể Nguyên Hiển Đạo pháp Cổ Lập Hiến Đế Đức Vương Công Anh Văn Liệt Vũ Khâm Nhân Thánh Hiếu hoàng đế**(體元顯道法古立憲帝德王功英文烈武欽仁聖孝皇帝), an táng ở [Vĩnh Dụ Lăng](/w/index.php?title=V%C4%A9nh_D%E1%BB%A5_L%C4%83ng&action=edit&redlink=1)(永裕陵).
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=9)]
- Thân phụ:
[Tống Anh Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Anh_T%C3%B4ng)Triệu Thự.
- Thân mẫu:
[Tuyên Nhân Thánh Liệt hoàng hậu](/wiki/Tuy%C3%AAn_Nh%C3%A2n_Th%C3%A1nh_Li%E1%BB%87t_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Cao thị (宣仁聖烈皇后 高氏, 1032 - 1093). Bà là người phản đối kịch liệt Tân pháp của [Vương An Thạch](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_An_Th%E1%BA%A1ch), trọng dụng phe phái bảo thủ đứng đầu là [Tư Mã Quang](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Quang).
- Hậu phi:
[Khâm Thánh Hiến Túc hoàng hậu](/wiki/Kh%C3%A2m_Th%C3%A1nh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Hướng thị (欽聖憲肅皇后 向氏, 1042 - 1102), cháu gái Tể tướng [Hướng Mẫn Trung](/w/index.php?title=H%C6%B0%E1%BB%9Bng_M%E1%BA%ABn_Trung&action=edit&redlink=1)(向敏中). Đến khi [Tống Triết Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Tri%E1%BA%BFt_T%C3%B4ng)qua đời, ủng hộ lập Đoan vương [Triệu Cát](/wiki/T%E1%BB%91ng_Huy_T%C3%B4ng)(趙佶) lên nối ngôi. [Khâm Thành hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1)Chu thị (欽成皇后 朱氏, 1052 - 1102), vốn hộ Thôi (崔), cha là [Thôi Kiệt](/w/index.php?title=Th%C3%B4i_Ki%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1)(崔杰). Sau mẹ là Lý thị cải giá lấy [Chu Sĩ An](/w/index.php?title=Chu_S%C4%A9_An&action=edit&redlink=1)(朱士安) mới mang họ Chu. Từ vị *Tài nhân*(才人) tấn phong *Đức phi*(德妃). Khi Triết Tông hoàng đế đăng cơ, tấn phong *Thánh Thụy hoàng thái phi*(聖瑞皇太妃), sau tôn lên *Hoàng thái hậu*(皇太后). Sinh ra [Tống Triết Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Tri%E1%BA%BFt_T%C3%B4ng)và Sở Vinh Hiến vương [Triệu Tự](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_T%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1). [Khâm Từ hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_T%E1%BB%AB_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1)Trần thị (欽慈皇后 陳氏, 1057 - 1089), phong vị *Mỹ nhân*(美人), sau khi Thần Tông hoàng đế băng, quá đau buồn mà sanh bệnh qua đời. Triết Tông truy tôn là *Quý nghi*(貴儀), *Hoàng thái phi*(皇太妃) rồi Hoàng hậu. Mẹ của [Tống Huy Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Huy_T%C3%B4ng). [Ý Mục Quý phi](/w/index.php?title=%C3%9D_M%E1%BB%A5c_Qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1)Hình thị (懿穆貴妃邢氏, ? - 1103), sơ phong *Ngự thị*(御侍), sau thăng *Vĩnh Gia quận quân*(永嘉郡君), *Mỹ nhân*(美人), *Sung dung*(充容) rồi *Uyển nghi*(婉仪). Triết Tông tức vị, tôn phong *Hiền thái phi*(贤太妃), *Thục thái phi*(淑太妃) và *Quý thái phi*(贵太妃). Sinh ra Huệ vương [Triệu Cận](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_C%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1), Ký vương [Triệu Giản](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Gi%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), Dự Điệu Huệ vương [Triệu Giá](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Gi%C3%A1&action=edit&redlink=1)và Từ Xung Huệ vương [Triệu Thích](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Th%C3%ADch_(nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng)&action=edit&redlink=1), đều chết yểu. [Quý phi Tống thị](/w/index.php?title=Qu%C3%BD_phi_T%E1%BB%91ng_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(貴妃宋氏, ? - 1107). Từ vị *Tài nhân*(才人), *Tiệp dư*(婕妤) tấn phong *Sung viên*(充媛). Triết Tông tức vị, phong Tống thị làm *Uyển nghi Thái tần*(婉仪太嫔), năm [1097](/wiki/1097)tôn phong *Hiền thái phi*(贤太妃), rồi *Đức thái phi*(德太妃), *Thục thái phi*(淑太妃) và đến thời Huy Tông là *Quý thái phi*(贵太妃). Sinh hạ Thành vương [Triệu Dật](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_D%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), Đường Ai Hiến vương [Triệu Tuấn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Tu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)và [Đàm quốc Hiền Hiếu trưởng công chúa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0m_qu%E1%BB%91c_Hi%E1%BB%81n_Hi%E1%BA%BFu_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1). [Ý Tĩnh Thục phi](/w/index.php?title=%C3%9D_T%C4%A9nh_Th%E1%BB%A5c_phi&action=edit&redlink=1)Trương thị (懿静淑妃張氏, ? - 1105), sơ phong *Ngự thị*(御侍), sau thăng *Nhân Thọ huyện quân*(仁寿县君) rồi *Tài nhân*(才人). Sang thời Triết Tông được phong làm *Uyển dung*(婉容), khi qua đời truy tặng Thục thái phi. Sinh ra [Sở quốc công chúa](/w/index.php?title=S%E1%BB%9F_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1). [Huệ Mục Hiền phi](/w/index.php?title=Hu%E1%BB%87_M%E1%BB%A5c_Hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1)Vũ thị (惠穆賢妃武氏, ? - 1107), sơ phong *Tài nhân*(才人), *Mỹ nhân*(美人) rồi *Tiệp dư*(婕妤). Huy Tông tức vị, phong làm *Chiêu nghi*(昭仪) rồi *Hiền thái phi*(贤太妃). Sinh ra Ngô Vinh Mục vương [Triệu Tất](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_T%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)và [Duyện quốc công chúa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87n_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1). [Hiền phi](/w/index.php?title=L%C3%A2m_hi%E1%BB%81n_phi_(T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng)&action=edit&redlink=1)Lâm thị (賢妃林氏, 1052 - 1090), tên là *Lâm Trinh*(林贞), người huyện [Nam Kiến](/w/index.php?title=Nam_Ki%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1), cháu gái của Tam ti sử [Lâm Đặc](/w/index.php?title=L%C3%A2m_%C4%90%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1)(林特). Bà nhập cung lúc còn nhỏ, do [Phùng Hiền phi](/w/index.php?title=Ph%C3%B9ng_Hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1)của [Tống Nhân Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng)bảo trợ và nuôi dưỡng. Sau được Thần Tông hoàng đế lâm hạnh, sách phong *Vĩnh Gia quận quân*(永嘉郡君), rồi *Mỹ nhân*(美人), *Tiệp dư*(婕妤). Sau khi qua đời, dùng lễ an táng bậc nhất, truy tặng làm Hiền phi. Sinh ra Yên vương [Triệu Hu](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Hu&action=edit&redlink=1), Việt vương [Triệu Ty](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Ty&action=edit&redlink=1)và [Hình quốc công chúa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1). [Hiền phi Phùng thị](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%81n_phi_Ph%C3%B9ng_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(賢妃馮氏). [Hiền phi Dương thị](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%81n_phi_D%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(賢妃楊氏). [Tiệp dư Chu thị](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_d%C6%B0_Chu_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(婕妤朱氏). [Tiệp dư Tiền thị](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_d%C6%B0_Ti%E1%BB%81n_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(婕妤錢氏). [Tiệp dư Quách thị](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_d%C6%B0_Qu%C3%A1ch_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(婕妤郭氏). [Chiêu nghi Câu thị](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_nghi_C%C3%A2u_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)(昭儀勾氏).
- Hoàng tử:
- Thành vương
[Triệu Dật](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_D%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)[成王趙佾; 10 tháng 12, 1069 - 22 tháng 12, 1069], mẹ là [Tống Quý phi](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1).
- Huệ vương
[Triệu Cận](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_C%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1)[惠王趙僅; 21 tháng 6, 1071 - 23 tháng 6, 1071], mẹ là [Hình Quý phi](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_Qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1).
- Đường Ai Hiến vương
[Triệu Tuấn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Tu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)[唐哀獻王趙俊; 1073 - 1077], mẹ là Tống Quý phi.
- Bao vương
[Triệu Thân](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Th%C3%A2n&action=edit&redlink=1)[褒王趙伸; 18 tháng 6, 1074 - 19 tháng 6, 1074].
- Ký vương
[Triệu Giản](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Gi%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)[冀王趙僩; 15 tháng 7, 1074 - 26 tháng 1, 1076], mẹ là Hình Quý phi. [Triệu Hú](/wiki/T%E1%BB%91ng_Tri%E1%BA%BFt_T%C3%B4ng)[趙煦], tức **Triết Tông Chiêu Hiếu hoàng đế**(昭孝皇帝昭孝皇帝), mẹ là [Khâm Thành hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1).
- Dự Điệu Huệ vương
[Triệu Giá](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Gi%C3%A1&action=edit&redlink=1)[豫悼惠王趙價; 1077 - 1078], mẹ là Hình Quý phi.
- Từ Xung Huệ vương
[Triệu Thích](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Th%C3%ADch_(nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng)&action=edit&redlink=1)[徐沖惠王趙倜; 1078 - 1081], mẹ là Hình Quý phi.
- Ngô Vinh Mục vương
[Triệu Tất](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_T%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)[吳荣穆王趙佖; 1082 - 1106], mẹ là [Huệ Mục hiền phi](/w/index.php?title=Hu%E1%BB%87_M%E1%BB%A5c_hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1).
- Nghi vương
[Triệu Vĩ](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C4%A9&action=edit&redlink=1)[儀王趙偉], mẹ là [Quách Tiệp dư](/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_Ti%E1%BB%87p_d%C6%B0&action=edit&redlink=1). [Triệu Cát](/wiki/T%E1%BB%91ng_Huy_T%C3%B4ng)[趙佶], tức **Huy Tông Hiển Hiếu hoàng đế**(徽宗顯孝皇帝), mẹ là [Khâm Từ hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_T%E1%BB%AB_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1).
- Yên vương
[Triệu Hu](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Hu&action=edit&redlink=1)[燕王趙俁; 1083 - 1127], mẹ là [Lâm Hiền phi](/w/index.php?title=L%C3%A2m_Hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1).
- Sở Vinh Hiến vương
[Triệu Tự](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_T%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1)[楚榮憲王趙似; 1083 - 1106], mẹ là Khâm Thành hoàng hậu.
- Việt vương
[Triệu Ty](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Ty&action=edit&redlink=1)[越王趙偲; 1085 - 1129], mẹ là Lâm Hiền phi.
- Hoàng nữ:
[Chu quốc trưởng công chúa](/w/index.php?title=Chu_qu%E1%BB%91c_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[周國長公主; 1067 - 1078], mẹ là [Khâm Thánh Hiến Túc hoàng hậu](/wiki/Kh%C3%A2m_Th%C3%A1nh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu). Sơ phong *Diên Hi công chúa*(延禧公主), qua đời khi vừa 12 tuổi. VỀ sau truy phong **Thục Hoài trưởng đế cơ**(淑怀长帝姬). [Sở quốc công chúa](/w/index.php?title=S%E1%BB%9F_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[楚國公主; ? - 1072], mẹ [Trương thục phi](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BB%A5c_phi&action=edit&redlink=1). Sơ phong *Bảo Khánh công chúa*(寶慶公主), qua đời sớm. Về sau truy tặng làm **Hiền Khác trưởng để cơ**(賢恪長帝姬). [Đường quốc trưởng công chúa](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BB%91c_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[唐国长公主; ? - 1111], sơ phong *Thục Thọ công chúa*(淑壽公主). Hạ giá lấy [Hàn Gia Ngạn](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Gia_Ng%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1)(韩嘉彦), con trai của đại thần [Hàn Kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A0n_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)(韩琦). Về sau truy tặng **Hiền Mục trưởng đế cơ**(贤穆长帝姬). [Đàm quốc Hiền Hiếu trưởng công chúa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0m_qu%E1%BB%91c_Hi%E1%BB%81n_Hi%E1%BA%BFu_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[潭国贤孝长公主; ? - 1108], mẹ là [Tống Quý phi](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1). Sơ phong *Đường quốc công chúa*(康国公主), hạ giá lấy [Vương Ngỗ](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Ng%E1%BB%97&action=edit&redlink=1)(王遇). Về sau truy tặng làm **Hiền Hiếu trưởng đế cơ**(贤孝长帝姬). [Vận quốc công chúa](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[郓國公主; ? - 1085], mất sớm, truy phong *Huệ quốc công chúa*(惠國公主) rồi *Vận quốc trưởng công chúa*(鄆國長公主). Về sau truy tặng **Hiền Khang trưởng đế cơ**(賢康長帝姬). [Lộ quốc công chúa](/w/index.php?title=L%E1%BB%99_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[潞國公主; ? - 1084], mẹ là [Khâm Thành hoàng hậu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1), mất sớm. Truy phong là *Sân quốc công chúa*(莘國公主), rồi *Lộ quốc trưởng công chúa*(潞國長公主). Về sau truy tặng là **Hiền Mục trưởng đế cơ**(賢穆長帝姬). [Hình quốc công chúa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[邢國公主; ? - 1084], mẹ là [Lâm Hiền phi](/w/index.php?title=L%C3%A2m_Hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1), mất sớm. Truy phong *Thân quốc công chúa*(申國公主), rồi *Hình quốc trưởng công chúa*(邢國長公主). Về sau truy tặng làm **Hiền Lệnh trưởng đế cơ**(賢令長帝姬). [Bân quốc công chúa](/w/index.php?title=B%C3%A2n_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[邠國公主; ? - 1085], mất sớm. Truy tặng **Hiền Nghi trưởng đế cơ**(賢宜長帝姬). [Duyện quốc công chúa](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87n_qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[衮國公主; ? - 1090], sơ phong *Gia quốc trưởng công chúa*(嘉國長公主), rồi *Duyện quốc trưởng công chúa*(兗國長公主). Về sau truy tặng **Hiền Hòa trưởng đế cơ**(賢和長帝姬). [Từ quốc trưởng công chúa](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_qu%E1%BB%91c_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[徐国长公主; 1085 - 1115], mẹ là Khâm Thành hoàng hậu. Sơ phong *Khánh quốc trưởng công chúa*(庆国長公主), hạ giá [Phan Ý](/w/index.php?title=Phan_%C3%9D&action=edit&redlink=1)(潘意), tằng tôn của Trịn vương [Phan Mỹ](/wiki/Phan_M%E1%BB%B9)(潘美). Những năm Chánh Hòa, cải phong *Nhu Huệ đế cơ*(柔惠帝姬). Sau khi qua đời, truy tặng **Hiền Tĩnh trưởng đế cơ**(贤静长帝姬).
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=10)]
- Thương Thánh, Chính sử Trung Quốc qua các triều đại, 350 vị hoàng đế nổi tiếng, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin
[Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng&action=edit§ion=11)] **Tên của ông được đổi thành Húc năm 1063 khi phụ thân ông lên ngôi. Tên này thành kỵ húy khi ông lên ngôi vua năm 1067.** [^](#cite_ref-1) **Đây là thụy hiệu cuối cùng đặt năm 1113.** [^](#cite_ref-2) **Academia Sinica-Chuyển hoán Trung Tây 2000 năm** [^](#cite_ref-3)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 14](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7014). [^](#cite_ref-5) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 61](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7061)
- ^
**a** **ă** **â** *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 64](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7064).
- ^
**a** **ă** *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 65](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7065). [^](#cite_ref-8) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 327](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7327) [^](#cite_ref-9) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 312](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7312)
- ^
**a** **ă** *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 66](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7066). [^](#cite_ref-11) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 67](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7067)
- ^
**a** **ă** *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 70](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7070).
- ^
**a** **ă** **â** **b** *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 71](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7071). [^](#cite_ref-14) *Đại Việt Sử Lược*-Quyển II [^](#cite_ref-15) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 332](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7332) [^](#cite_ref-16) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 15](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7015) [^](#cite_ref-17) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 68](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7068) [^](#cite_ref-18) [Khánh Dương](/wiki/Kh%C3%A1nh_D%C6%B0%C6%A1ng), [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc)hiện nay [^](#cite_ref-19) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 76](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7076) [^](#cite_ref-20) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 77](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7077) [^](#cite_ref-21) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 242](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7242) [^](#cite_ref-22) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 74](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7074) [^](#cite_ref-23) [Khai Phong](/wiki/Khai_Phong), [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam)hiện nay, kinh đô triều Tống [^](#cite_ref-24) *,* [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD) [quyển 17](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E5%AE%8B%E5%8F%B2/%E5%8D%B7017) [^](#cite_ref-25) *,* [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) [quyển 78](//zh.wikipedia.org/wiki/s:%E7%BA%8C%E8%B3%87%E6%B2%BB%E9%80%9A%E9%91%91/%E5%8D%B7078)
|
|


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:1763 theo quốc gia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
←
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
→
Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
►
Quan hệ quốc tế 1763
(1 t.l.)
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:1763_theo_quốc_gia&oldid=19566505
”
Thể loại
:
1763
Các năm của thế kỷ 18 theo quốc gia
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
العربية
English
Español
فارسی
Français
한국어
Norsk bokmål
Svenska
اردو
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 13:15 ngày 9 tháng 9 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Lịch sử quân đội Afghanistan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Lịch sử quân đội Afghanistan”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
C
Chiến tranh Afghanistan-Anh thứ nhất
L
Liên minh phương Bắc
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Lịch_sử_quân_đội_Afghanistan&oldid=19814201
”
Thể loại
:
Lịch sử quân đội theo quốc gia
Lịch sử quân đội châu Á
Quân đội Afghanistan
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
العربية
Azərbaycanca
English
فارسی
한국어
Norsk nynorsk
Русский
Srpskohrvatski / српскохрватски
Svenska
اردو
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 18:10 ngày 8 tháng 10 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


markdown:
# 尸
Từ điển mở Wiktionary
|Tra từ bắt đầu bởi|
|
|
## Mục lục
## Chữ Hán[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-Hani-&action=edit§ion=T-1)]
|
|![ 尸](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/%E5%B0%B8-order.gif/60px-%E5%B0%B8-order.gif)
![ 尸](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/%E5%B0%B8-order.gif/60px-%E5%B0%B8-order.gif)
### Tra cứu[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-dictionary-&action=edit§ion=T-1)] [Số nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_s%E1%BB%91_n%C3%A9t): [3](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_3_n%C3%A9t) [Bộ thủ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BB%A5c_t%E1%BB%AB_ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_b%E1%BB%99): [尸](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E5%B0%B8)+ [0 nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E5%B0%B8_%2B_0_n%C3%A9t)(xem trong *)* [Hán Việt tự điển](//vi.wikisource.org/wiki/H%C3%A1n_Vi%E1%BB%87t_t%E1%BB%B1_%C4%91i%E1%BB%83n/%E5%B0%B8)
- Dữ liệu
[Unicode](//vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Dung_Unicode): [U+5C38](http://www.unicode.org/cgi-bin/GetUnihanData.pl?codepoint=5C38)(liên kết ngoài tiếng Anh)
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)] [Chữ Latinh](/wiki/ch%E1%BB%AF_Latinh) [Bính âm](/wiki/Wiktionary:B%C3%ADnh_%C3%A2m): [shī](/w/index.php?title=sh%C4%AB&action=edit&redlink=1)( [shi](/w/index.php?title=shi&action=edit&redlink=1) 1) [Phiên âm Hán-Việt](//vi.wikipedia.org/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): [thi](/wiki/thi)
-
- Chữ
[Hangul](/wiki/Hangul): [시](/w/index.php?title=%EC%8B%9C&action=edit&redlink=1)
### Từ nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-etymology-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Kim văn](/w/index.php?title=kim_v%C4%83n&action=edit&redlink=1) [Đại triện](/w/index.php?title=%C4%91%E1%BA%A1i_tri%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [Tiểu triện](/w/index.php?title=ti%E1%BB%83u_tri%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1)
TK 16–11
[TCN](/w/index.php?title=TCN&action=edit&redlink=1)
TK 11–3
[TCN](/w/index.php?title=TCN&action=edit&redlink=1)
## Tiếng Quan Thoại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-cmn-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **尸**
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **尸**
## Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-n-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
|尸 viết theo chữ
|
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1065 miss, cp1068 miss


markdown:
# nocturnal
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **nocturnal** [/nɑːk.ˈtɜː.nᵊl/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **nocturnal** [/nɑːk.ˈtɜː.nᵊl/](/wiki/Wiktionary:IPA)

X-Cache: cp1066 miss, cp1068 miss


markdown:
## Ưu điểm
- - Nhẹ nhàng mà chắc chắn.
- - Truy cập internet mọi lúc mọi nơi với Wifi, 3G.
- - Pin khỏe, loa ngoài tốt.
- - Hỗ trợ thẻ nhớ lên đến 32GB.
- - 2 sim 2 sóng tiện ích.
## Nhược điểm
- - Máy có cấu hình hơi thấp.
- - Máy ảnh chưa đẹp.
![Mobell S20 kích thước](http://cdn.thegioididong.com/loading.gif)
![Mobell S20 mô tả chức năng ](http://cdn.thegioididong.com/loading.gif)
![Mobell S20 bộ bán hàng chuẩn](http://cdn.thegioididong.com/loading.gif)
## Mobell S20 – Nhẹ nhàng lướt sóng
Hãng điện thoại di động Mobell ngày càng thân thuộc với người dân Việt Nam hơn khi liên tiếp tung ra các sản phẩm giá rẻ nhưng tương đối đầy đủ tính năng. Mobell tiếp tục mang đến những đặc điểm đó trên sản phẩm điện thoại thông minh giá rẻ mang tên
**S20**. ![Mobell S20 Mobell S20](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image002.jpg)
*Mobell S20*
### “Nhẹ nhàng lướt sóng”
![Mobell S20 hỗ trợ đầy đủ kết nối Wifi, 3G… Mobell S20 hỗ trợ đầy đủ kết nối Wifi, 3G…](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image003.jpg)
*Hỗ trợ đầy đủ kết nối Wifi, 3G…*
Với trọng lượng chỉ gần 94g,
**Mobell S20** thực sự nhẹ nhàng khi cầm trên tay. Kích thước ở mức vừa “không mỏng mà không dày” 114 x 61 x 11.8 mm, người dùng dễ dàng cầm nắm khi sử dụng. Không những thế Mobell S20 được trang bị khá đầy đủ các kiểu kết nối, đặc biệt là kết nối 3G để bạn có thể xem video, đọc sách báo trực tuyến… nhanh chóng mà không bị giật. ![Mobell S20 khá vừa tay Mobell S20 khá vừa tay](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image004.jpg)
*Mobell S20 khá vừa tay*
### Pin khỏe
![Mobell S20 với pin dung lượng 1400mAh Mobell S20 với pin dung lượng 1400mAh](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image005.jpg)
*Pin dung lượng 1400mAh*
Thời lượng pin là một điểm yếu cho các dòng điện thoại thông minh hiện nay, nhưng với
**Mobell S20**, thời lượng pin không có gì phải phàn nàn. Với dung lượng pin khá “khủng” 1400mAh, bạn có thể nói chuyện liên tục trong 4.5 giờ, ở chế độ chờ máy có thời lượng pin lên đến 180 giờ.
### Đầy đủ tính năng
![Mobell S20 có đầy đủ các tính năng Mobell S20 có đầy đủ các tính năng ](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image006.jpg)
*Đầy đủ các tính năng* **Mobell S20** chạy trên hệ điều hành Android 2.3 Gingerbread, có thể cài đặt hầu hết các ứng dụng, tiện ích Android. Không những được trang bị đầy đủ các chuẩn kết nối như kết nối Wifi, 2G và 3G máy còn hỗ trợ 2 sim 2 sóng, đặc biệt, máy có chế độ tự nhận dạng sim 3G mà không cần phải cài đặt như các máy khác. Máy cũng hỗ trợ khe cắm thẻ nhớ lên đến 32GB, microUSB, định vị vệ tinh GPS. Ngoài ra, trong máy còn được cài sẵn tính năng hẹn giờ mở tắt máy trong Menu hệ thống. ![Loa ngoài của Mobell S20 nghe khá hay Loa ngoài của Mobell S20 nghe khá hay](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image007.jpg)
*Loa ngoài nghe khá hay*
### Nhẹ nhưng chắc chắn
![Mobell S20 chỉ nặng 94g nhưng rất chắc chắn Mobell S20 chỉ nặng 94g nhưng rất chắc chắn](http://cdn.tgdd.vn/Products/Images/42/57842/mobell-s20_clip_image008.jpg)
*Mobell S20 chỉ nặng 94g nhưng rất chắc chắn*
Một thành viên đã chia sẻ “mặc dù máy nhẹ nhưng thiết kế rất chắc chắn, đã từng rơi trên cao xuống nền xi măng nhưng máy vẫn dùng ổn, không có trục trặc gì”. Đúng vậy,
**Mobell S20** mặc dù có bộ vỏ nhựa nhưng khá dẻo dai, kết cấu của máy cũng làm cho các bạn có cảm giác chắc chắn khi sử dụng.
[divider title="So sánh"][compare listid="57842, 57970, 56891" type="trung"]
**Hữu Tình**
## Mời bạn bình luận hoặc đặt câu hỏi về Điện thoại Mobell S20

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: SvID=e03|V0g6R|V0g6R; path=/

Strict-Transport-Security: max-age=15768000; preload;