markdown:
Bạn là người đam mê tập luyện thể thao, bạn ưa thích hình thức chạy bộ để rèn luyện và giữ gìn vóc dáng. Bạn đang phân vân giữa mua
[ và chạy bộ ở ngoài trời. Đây chính là một câu hỏi khá thú vị và có nhiều ý kiến trái ngược nhau.Cùng chúng tôi tìm hiểu ngay thôi nào. máy chạy bộ chính hãng](https://www.thethaodaiviet.vn/may-tap-chay-bo-dien.html)
## Sử dụng máy chạy bộ điện hay chạy bộ ngoài trời: Cái nào tốt hơn?
### Phân biệt giữa 2 hình thức
Theo số liệu khảo sát việc tập luyện thể dục hiện nay, chúng tôi nhận thấy đa số người dân đều thích tập luyện chạy bộ, đi bộ vì hình thức này khá đơn giản và mang lại hiệu quả cao. Và bài viết này sẽ giúp người đọc tìm hiểu liệu chạy bộ ngoài trời có thực sự tốt hơn chạy trên
[máy chạy bộ điện](http://maychaybodien.thethaodaiviet.com) chính hãng hay không.
– Khi bạn tập trên máy chạy bộ điện giá rẻ, bạn di chuyển nhờ lực băng tải và cơ thể của bạn sẽ không phải chống lại sức cản của gió, vì vậy chạy trên máy chạy bộ chính hãng dễ dàng tiết kiệm sức hơn.
– Khi bạn chạy bên ngoài, chân của bạn phải vận động nhiều hơn để tạo lực chống lại sức cản của gió, đẩy cơ thể tiến về phía trước đồng thời sẽ tốn nhiều sức hơn.
*Chạy ngoài trời với điều kiện thời tiết không thuận lợi*
Điều này cho thấy tùy vào nhu cầu tập luyện mà người dùng sẽ tự đưa ra những quyết định riêng cho bản thân mình. Nhiều người thấy rằng sử dụng máy chạy bộ điện giá rẻ đúng cách thì hiệu quả tập luyện sẽ tương đương với việc chạy bộ ngoài trời, tuy nhiên có người lại cho rằng thay vì tập luyện tại nhà thì nên đến công viên chạy bộ sẽ tốt hơn.
Một điều cơ bản bạn nên biết nếu còn phân vân giữa 2 hình thức này là khi bạn điều chỉnh độ nghiêng máy chạy bộ điện giá rẻ lên 1% thì bạn có thể bù đắp thiếu hụt cản gió này và mô phỏng gần giống như chạy bộ bên ngoài. Và chúng tôi vẫn khuyên bạn nên sử dụng máy chạy bộ điện đại việt hơn là chạy bộ ngoài trời vì một số lý do sau đây.
### Thoải mái tập luyện mà không lo về thời gian, thời tiết
Nếu bạn luôn phải hoãn kế hoạch tập luyện vì lý do không có thời gian, hay thời tiết mưa nắng thất thường thì với
[ mọi chuyện sẽ trở nên đơn giản. Bạn thử nghĩ mà xem , tập luyện mà cứ phải mải móng, ngóng trông xem hôm nay có tập được không thì hiệu quả mang lại có hoàn toàn như bạn mong muốn hay không.Và như vậy lợi ích rõ ràng nhất mà máy chạy bộ điện chính hãng đem lại là đây, vậy tại sao bạn còn phân vân mua máy chạy bộ điện đại việt hay không? máy chạy bộ tại nhà](https://www.thethaodaiviet.vn/a502-huong-dan-lua-chon-may-chay-bo-tai-nha-ung-y-nhat.html) *Thoải mái tập luyện mà không lo về thời gian, thời tiết*
**Máy chạy bộ điện tại nhà** **có nhiều bài tập đa dạng**
Hơn nữa một chiếc máy chạy bộ tại nhà luôn có đầy đủ chức năng và ứng dụng cho bạn thoải mái tập luyện. Chúng có thể mô phỏng các bài tập chạy trên những địa hình khác nhau rất hiệu quả. Thay vì ra ngoài công viên cứ hỳ hục tập luyện mà không biết cơ thể mình đáp ứng tốt hay không thì máy chạy bộ điện tại nhà đại việt cho phép bạn tạo ra 1 bảng theo dõi riêng biệt , bạn sẽ sử dụng chúng để phục vụ cho việc tập luyện.
Ngoài ra nếu bạn chán nản với việc đến phòng tập đông đúc hay chạy ngoài trời vì không có ứng dụng đa phương tiện, thì bạn có thể thoải mái chạy bới máy chạy bộ điện tại nhà kết hợp nghe nhạc nhờ tính năng Mp3, bluetooth hay kết nối wifi.
### Tự do khi tập luyện mà không lo ai làm phiền
Nhiều khách hàng nữ đến mua máy chạy bộ điện tại nhà phàn nàn với chúng tôi rằng phải mua máy chạy bộ điện tại nhà đại việt tại nhà về tập luyện, vì chạy ngoài công viên hay đến phòng tập bị làm phiền khá nhiều. Hơn nữa khi muốn dừng lại để cung cấp năng lượng cho quá trình tập luyện thì không thể mang vác vì đây là hoạt động ngoài trời . Trong khi đó khi tập với máy chạy bộ tại nhà tại nhà thì bạn chủ động được điều này.
*Tự do khi tập luyện mà không lo ai làm phiền*
**Máy chạy bộ điện tại nhà** **dùng cho cả gia đình**
Nếu không thể rủ ai tập luyện cùng mình khi đi đến công viên, thì với máy chạy tại nhà bạn có thể rủ rê ông xã, hay bà xã, thậm chí bố mẹ của mình cùng thi đua tập luyện. Cả nhà cùng đưa ra mục tiêu tăng cường sức khỏe mà không cần đi đâu cả. Nghe đến đây thôi bạn đã thấy sức mạnh tuyệt vời mà máy chạy bộ điện tại nhà đại việt mang lại hay chưa ạ.
Máy chạy bộ là một công cụ tuyệt vời giúp chúng ta luyện tập trong thời tiết hoặc địa hình không thuận lợi. Tuy nhiên, đừng bỏ qua những lợi ích khác mà việc chạy bộ bên ngoài có thể mang lại cho bạn. Vì vậy, hãy tận dụng những ưu thế của cả 2 phương pháp để việc luyện tập của bạn đạt kết quả tối ưu.
Nếu bạn có bất cứ thắc mắc nào hãy liên hệ với Daiviet Sport qua
**Hotline 19006753 **để được tư vấn kỹ hơn. Chắc chắn bạn sẽ hài lòng về sản phẩm mà mình nhận được.

Link: <http://eothon.info/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://eothon.info/?p=3125>; rel=shortlink


markdown:
Các bài viết về đôi vợ chồng họa sĩ
Bé Ký - Hồ Thành Đức
Phan Hạnh sưu tầm
Bài 2: Bé Ký, Nữ Họa Sĩ Dân Gian. - Mặc
Lâm, phóng viên đài RFA
Bài 3: Bé Ký, nỗi hoài nhớ niềm vui đã khuất.
- Thụy Khuê
Bài 4: Màu Sắc Dân Tộc Qua Hội Họa Bé Ký -
Huỳnh Hữu Ủy
Bài 5: Thăm họa thất của vợ chồng họa sĩ Hồ Thành Đức & Bé Ký ở
Little Saigon.
Bài 6: Bé Ký
Bài 7: Bé Ký-Hồ Thành Đức: cặp Song Kiếm Hợp Bích. -
Luân Hoán
< Bài viết đã được chia sẻ trên E-group TER>
Bài 1:
Bé Ký, người
biến phong trần thành gấm vóc.
Vương Trùng Dương
Mang niềm đau và thân phận của cô bé mất tình thương cha mẹ từ
thuở nhỏ, chịu nhiều khổ đau trên đất nước đầy bất hạnh bởi chiến
tranh, Bé Ký dấn thân vào thế giới hội họa như một hiện tượng: họa
sĩ của hè phố. Bé Ký xuất hiện trong hội họa Việt Nam với nét vẽ độc
đáo, chân chất, mới lạ, đơn sơ nhưng trọn ý, tự tạo phong cách riêng
biệt của mình rất thân quen trong sinh hoạt đời sống vỉa hè, thôn dã
giữa cảnh xô bồ, hổn độn của xã hội.
Bé Ký bước vào hội họa không qua trường lớp nào, được sự hướng
dẫn của 3 nghệ sĩ tài danh Trần Ðắc, Trần Văn Thọ & Văn Ðen; trong
đó người thầy Trần Ðắc cũng là dưỡng phụ đem Bé Ký di cư vào Nam sau
hiệp định Genève 1954.
Hình Bé Ký năm 1962 lúc 23 tuổi
Với năng khiếu, đam mê và chịu khó học hỏi, mới 15 tuổi, Bé Ký
được xem như tài năng đầy triển vọng trong lãnh vực hội họa. Sau vài
năm chung sống với gia đình dưỡng phụ ở Sàigòn, năm 1957, qua nhiều
tác phẩm được hình thành đã ra mắt triển lãm, tạo được tiếng vang
trong giới thưởng ngoạn nghệ thuật. Năm 1959 tham dự triển lãm Quốc
Tế tại Paris. Thời gian kế tiếp, họa phẩm của Bé Ký được triển lãm
tại 9 thành phố ở Nhật Bản và nhiều cuộc triển lãm quan trọng trong
nước. Tên tuổi Bé Ký được xuất hiện trên báo giới như tờ Le Journal
D'Extrême-Orient (19 Novembre, 1969), tờ The Saigon Post (November
20, 1972)...và nhiều lần đề cập trên báo chí Sàigòn với sự hiện diện
của các họa phẩm, trở thành quen thuộc cho khách thưởng ngoạn nghệ
thuật. Hình ảnh họa sĩ Bé Ký cũng là hình ảnh cô gái quê, áo bà ba,
kẹp tóc dài, mang guốc vông với giá vẽ, cây cọ, bút lông ở Catinat,
Nguyễn Huệ, Lê Lợi: "giang sơn của Bé Ký".
Bé Ký sở trường về "caricature" trên giấy và lụa. "Caricature"
với Bé Ký có lúc là ký họa, hoạt họa, phóng họa, tốc họa bằng mực
tàu, bút lông với đường nét "dessin" đơn giản nhưng rất linh hoạt,
uyển chuyển giữa yếu và mạnh, sống động, rất thực, tạo phong cách
riêng biệt của đường nét họa sĩ. Hình ảnh thiếu nữ với cây đàn, mục
đồng với con trâu, tấm lòng giữa mẹ và con... trong thư phòng, nơi
thôn dã cho đến sinh hoạt hè phố với người gánh hàng rong, bán xôi
chè, người phu, xích lô, xe ngựa, trẻ đánh giày, kẻ quét đường...
tưởng chừng bị phôi pha, bỏ rơi được ghi lại rất tài tình qua nét vẽ.
Bác sĩ Phạm Biểu Tâm cắt băng khánh thành
phòng triển lãm tranh của Bé Ký (1962).
Tháng ngày ở Sài Gòn năm xưa, họa sĩ Bé Ký "bụi đời" để hòa nhập
trong sinh hoạt thường nhật của giới lao động hè phố đã tạo dựng
phong cách, bóng dáng, chân dung đặc biệt; thoạt nhìn có vẻ lập dị
nhưng đi sâu vào lãnh vực cuộc sống mới cảm nhận được tâm tư, tình
cảm con người nghệ sĩ. Ở góc cạnh nào đó, qua lăng kính con người
với nghề nghiệp, nhìn vào tác phẩm, cảm nhận được những điều trang
trải, xúc cảm và suy tư về nghệ thuật và cuộc sống trong xã hội để
sáng tạo, nói lên tấm lòng của người nghệ sĩ. Họa phẩm của Bé Ký như
sự tỏ bày sự cảm thông, thương cảm cuộc sống thầm lặng, đau khổ của
lớp người mang nhiều khổ cực giữa quê hương từ thế hệ nầy sang thế
hệ khác mà tác giả đã mang chứng tích được thoát ra trên con đường
hội họa.
Bé Ký được ghép bởi tên cúng cơm & chuyên về ký họa. Tự nó, rất
đơn giản, mộc mạc thể hiện qua cuộc sống và họa phẩm nhưng đã tạo
được sắc thái riêng rẽ của đội ngũ nữ giới thời đó trong khu vườn
muôn sắc của hội họa được xem như mảnh đất dụng võ của đội ngũ nam
giới. Tranh của Bé Ký dành cho mọi giới, rất phổ thông, hơn 1,500
họa phẩm đã bán cho khách mộ điệu trong năm tháng cầm cọ ở Sài Gòn.
Bé Ký lập gia đình năm 1964 với họa sĩ Hồ Thành Ðức (Sinh năm
1942 tại Ðà Nẵng - Tốt nghiệp Quốc Gia Cao Ðẳng Mỹ Thuật Gia Ðịnh -
Sáng lập viên Hội Họa Sĩ Trẻ Việt Nam - Sở trường về kiến tạo
"collages" - Giáo sư Mỹ Thuật Ðại Học Vạn Hạnh Sài Gòn 1970-1975 ).
Cả hai đều rơi vào cảnh ngộ côi cút từ thuở ấu thơ nên rất thông cảm
cho nhau cùng tạo dựng mái ấm gia đình trong cuộc sống, đôi bạn hành
trình trong hội họa. Có được 4 con và có nhiều họa phẩm được triển
lãm chung với nhau ở Việt Nam & Quốc Tế.
Sau biến cố đau thương tháng 4, 1975 Bé Ký & Hồ Thành Ðức không
còn sáng tác. Năm 1977 gia đình vượt biên, Hồ Thành Ðức ở tù 2 năm,
Bé Ký bị nhốt thời gian ngắn vì có 4 người con còn bé. Mười năm còn
lại hai vợ chồng chỉ sáng tác một ít tranh cho đỡ buồn.
Trả lời ký giả Jeffrey Brody trên tờ Register, số ra ngày
2-7-1990, Bé Ký cho biết: "Tôi không thể nào vẽ theo lối họ muốn
được. Tôi nhớ có lần một cán bộ cho tôi coi bức họa theo lề lối anh
ta thích. Thật là dễ sợ và không trung thực được... Chúng tôi đã có
thể làm mọi thứ để mà sống còn... Nhưng khi vẽ tranh thì chúng tôi
cần thể hiện được cảm nghĩ của mình. Chúng tôi đã không thể làm được
việc đó, bởi vậy nên đã ra đi". Ðó là cái nhìn, tâm tư, nỗi niềm
nghệ sĩ sống Ctrọn vẹn với nghệ thuật.
Tháng Mười 1989 gia đình Bé Ký được định cư tại Hoa Kỳ theo diện
nhân đạo. Chọn thủ đô tỵ nạn Little Saigon làm quê hương lưu vong.
Tên tuổi Bé Ký dần dà được xuất hiện trên báo chí Hoa Kỳ, Bé Ký đã
tham dự vào nhiều cuộc triển lãm kể từ năm 1992 cho đến nay.
Bước vào năm Mậu Dần, Bé Ký đã bước vào tuổi lục tuần. Nhìn lại
chặng đường đã qua chị tâm sự: "Tôi mất tình thương yêu gia đình từ
thuở ấu thơ nên khi lập gia đình tôi sống trọn vẹn, trân qúy với mái
ấm gia đình. Là người vợ, người mẹ tôi làm trọn bổn phận của người
đàn bà Việt Nam dù sống bất cứ nơi nào, thời điểm nào, đó là niềm
hạnh phúc cao đẹp nhất tôi đã dâng hiến và được nhận lãnh. Tôi rất
mê hội họa và yêu quê hương. Vì vận nước, vì thời thế đã hai lần tôi
giã từ nơi chốn thân yêu, lòng tôi vẫn còn nhung nhớ. Từ trước đến
nay tôi vẫn vẽ tất cả hình ảnh mang bóng dáng, sinh hoạt của quê
hương".
Ðể kỷ niệm hơn 4 thập niên sống với hội họa, trong năm 1998 nầy
nữ họa sĩ Bé Ký dự định tổ chức cuộc triển lãm, in quyển sách với
nhiều tranh ảnh qua từng thời gian và cuộc đời nghệ thuật.
Vương Trùng Dương (Nguồn:http://xuquang.com)
Bài 2:
Bé Ký, Nữ Họa
Sĩ Dân Gian.
Mặc Lâm, phóng viên đài RFA
Chương trình văn học nghệ thuật tuần này mời quý vị theo dõi cuộc
đời và sự nghiệp của một nữ họa sĩ mà tên tuổi của bà đã gắn liền
với tính cách chân quê, mộc mạc của làng xóm Việt Nam, đó là nữ họa
sĩ Bé Ký.
Bé Ký tên thật là Nguyễn Thị Bé, sinh năm 1938 tại Hải Dương. Bà
mồ côi cha mẹ từ rất sớm và lưu lạc vào Sài Gòn khi mới lên 9. Những
kỷ niệm mà bà còn giữ được cho tới ngày nay về những người đã bảo
bọc cho bà từ thời thơ ấu được bà kể lại:
“Đầu tiên cuộc đời của tôi, tôi làm con nuôi của một ông họa sĩ.
Ông Trần văn Thọ phát giác ra tôi. Ông bảo, cái cháu này có khiếu về
hội họa...”
Nói về cái bút hiệu Bé Ký của mình bà cho biết:
“Tôi tên là Nguyễn Thị Bé, ông bố nuôi tôi bảo:Bé, mày ký vào đấy,
tức là Bé Ký!”
Đậm chất dân gian
Đơn giản đến như vậy tưởng không còn cách nào đơn giản hơn. Mà
thật vậy, cuộc đời của người nữ họa sĩ này cũng đơn giản như bút
tích của bà trên từng khung vải. Nét vẽ của Bé Ký là cả một câu hỏi
lớn cho người thưởng ngoạn, bởi lẽ tranh của bà quá đơn sơ, hồn
nhiên mà lại đầy sức sống. Tranh Bé Ký đặc sắc ở nét. Nét của Bé Ký
lại đứng rất riêng, rất cường tráng nhưng lại ngọt ngào ca dao tục
ngữ. Xem tranh Bé Ký một lần sau đó không thể lầm tranh của bà với
bất cứ tranh của ai khác. Hình như bà đã khắc con triện của mình bên
dưới từng chi tiết khiến các đường viền khỏe khoắn không thể lẫn vào
đâu được. Có một dạo, người ta cho là tranh của bà quá đơn sơ, gần
với loại tranh dân gian và do đó khó thể gọi là tuyệt tác để được
treo trong một viện bảo tàng nào đó. Nhận xét như vậy chỉ đúng một
phần, cái phần cốt lõi là tranh của bà đậm chất dân gian nhưng không
phải vì thế mà âm hưởng nghệ thuật của tranh Bé Ký thiếu chất kinh
điển.
Triển lãm tranh từ năm 1957
Nhiều chục năm về trước, đang lúc còn là một cô gái nhỏ nhắn chưa
hề học qua một trường lớp hội họa nào Bé Ký đã rón rén bước chân vào
một phòng triển lãm tầm cỡ vào lúc ấy tại Sài Gòn, tức vào năm 1957
tại Pháp Văn Đồng Minh Hội. Bà kể lại việc mình được cho phép triển
lãm tại đây như sau:
“Cuộc triển lãm đầu tiên của tôi là tôi vẽ chì than, tôi vẽ chân
phương. Thế rồi ông Dervan, người chuyên viết phê bình nghệ thuật
thấy tranh của tôi và ông ấy cho triển lãm trong năm đó.”
Đơn giản nhưng sâu sắc
Tranh Bé Ký không cầu kỳ đã đành mà lại cũng không đánh đố người
xem. Vài nét chì than hay mực tàu viền chung quanh một nhân vật hay
chủ thể cộng với ít chi tiết chung quanh là đã trở thành Bé Ký. Thực
ra tranh Bé Ký tuy đơn giản nhưng rất sâu sắc, đặc biệt khi bà chọn
miêu tả các góc cạnh của nhân vật. Tính chọn lọc trong tranh của bà
rất dễ thấy vì mọi nét dù lớn hay nhỏ đều đánh thức những mầm sống
bên trong khiến cho chúng cọ quậy như đang đòi quyền được phát biểu.
Khi đậm khi nhạt, khi mỏng khi dầy, nét vẽ của Bé Ký uyển chuyển
linh động như nét múa của các vũ công đang cố tìm một động tác quyến
rũ. Người xem tranh Bé Ký rất dễ bị thuyết phục bởi ngôn ngữ chân
quê mà bà phủ lên. Đây là một đám trẻ quây quần chung quanh một cuộc
chọi gà, kia là những cô gái chàng trai đang vui lễ hội, hay những
phiên chợ quê đầy màu sắc nay chỉ còn trong trí tưởng tượng của mọi
người ...
Tranh Bé Ký miêu tả nhiều chủ đề nhưng đặc sắc nhất, ấn tượng
nhất vẫn là tranh bà vẽ miêu tả tình mẫu tử. Hàng chục bức tranh
dưới dạng này được bà vẽ đi vẽ lại không mệt mõi. Hình như trời sinh
ra Bé Ký chỉ để vẽ tranh và làm mẹ, ngoài ra bà không cần gì khác.
Tranh vẽ mẹ con của bà cũng chân quê như những đề tài khác nhưng đâu
đó toát ra nét hiền dịu trẻ thơ cùng hạnh phúc ngất trời của người
mẹ nhìn con mình say ngủ hay chập chững những bước đi đầu đời.
Đối với Bé Ký, bà phác họa những chuyển động tích tắc của sự việc
rồi từ từ biến những chuyển biến đó thành hơi thở, thành động tác và
thành những sản phẩm tuyệt đẹp. Những bức tranh của bà ở thời kỳ đầu
không nhiều mầu sắc lắm và chúng được sáng tạo nhanh chóng bằng
những phác thảo dọc đường của người nữ họa sĩ thích đi đây đó. Càng
về sau tranh của bà đằm thắm hơn, và cũng ngọt ngào hơn khi chúng có
những sắc diện khác. Sắc diện của bột màu và những tạo tác gây hiệu
quả phụ bằng những cấu tạo đặc biệt cho nền tranh mà giới chuyên môn
gọi là texture.
Mộc mạc chân quê
Bé Ký rất dè dặt khi mang màu sắc phủ lên chủ đề của mình. Bà
dùng những gam màu điền dã của dòng tranh Đông Hồ và không ngập
ngừng gì khi xử dụng rất nhiều chất liệu gốc phát xuất từ đất, từ vỏ
xò hay tro than của tre già. Bé Ký kết hợp khéo léo màu sắc chân quê
vào nét vẽ mộc mạc của mình khiến tranh bà trở nên đặc sắc lạ thường.
Người xem tranh Bé Ký không sợ lạc vào mê hồn trận của trường phái
của phong trào, bởi tranh của bà vốn như bà thường nói là rất nhà
quê ... Bà nhớ lại những ngày đầu khi bước chân vào cuộc chơi nghệ
thuật tại Pháp Văn Đồng Minh Hội:
“Khi mà người ta đến phỏng vấn này khác thì tôi thấy rất khích lệ
nghề nghiệp của mình và thấy người ta rất thương yêu mình ...”
Qua nhiều năm các cuộc triễn lãm tranh của Bé Ký không thể nào
đếm hết nhưng bà vẫn tiếp tục vẽ như một thói quen không thể dừng
lại. Bà cho biết nhiều người yêu mến bà không những vì tranh mà vì
bởi tính tình của bà nữa:
“Trưng bày cá nhân của tôi hăm mấy cuộc triển lãm riêng còn triển
lãm chung với chồng con thì nhiều đếm không xuể, người ta yêu mến
tôi không phải vì tài năng mà vì tôi quê mùa quá ...”
Người họa sĩ luôn tự nhận là quê mùa này có thể chưa biết rằng
tranh của bà còn có khả năng làm dịu niềm thương nhớ quê hương của
người xem tranh bà. Nơi quê người mà xem tranh Bé Ký không khác nào
ngồi giữa phố Bolsa kêu ly cà phê sữa đổ ra chiếc đĩa và uống từ từ.
Uống từng hớp một để nhớ những quán cóc của Sài Gòn ngày xưa cũng
như những hình ảnh trong tranh Bé Ký có khả năng gợi nhớ những tất
bật mưu sinh nhưng cũng êm ái như tuổi thơ ngồi bên vú mẹ ...
(*Nguồn: rfa.org)
Bài 3:
Bé Ký, nỗi
hoài nhớ niềm vui đã khuất.
Thụy Khuê
Văn chương và hội họa là những nghệ thuật bắt nguồn bằng nét (dessin).
Chữ viết khởi từ nét, ngay trong cách viết chữ nho, người ta đã muốn
vẽ vũ trụ và con người qua ngôn ngữ. Cho nên, chúng ta không nói quá,
khi cho rằng chính dessin mới là nguồn của văn chương và hội họa.
Các họa sĩ thường bắt đầu từ dessin rồi dựa vào dessin mới phóng
ra các màu sắc khác nhau. Bé Ký dừng lại ở dessin. Dường như bà đã
tìm thấy vùng đất Thánh và dứt khoát ở lại thiên đường nguồn cội của
mình. Bà không lớn nữa. Có thể nói Bé Ký -như cái tên lựa chọn có ý
tiên định của bà- đã lấy tuổi thơ làm quê hương, dừng lại ở thời
điểm hàn vi, ngây thơ (naĩf) trong hội họa và trong đời. Bé Ký là
hiện tượng không già, rất độc đáo trong hội họa Việt.
Nếu biết rõ dessin là gì, thì sẽ thấy sự lựa chọn này không dễ
dàng, bởi con đường đơn giản bao giờ cũng là con đường khó khăn. Văn
mà đạt tới mức không rườm là khó. Vẽ mà đạt tới mức giản dị tối đa
không dễ.
Hội họa Bé Ký chỉ thuần túy nét, bà dùng mực Tàu, ở lối vẽ này cứ
hoa tay lên là phải thành, phải đạt, không thể sửa. Trước khi vẽ,
người họa sĩ phải xong bức họa rồi. Khi ngọn bút bắt đầu là bức
tranh kết thúc. Ðây là một quy luật khác thường, vì trong hội họa,
trước khi vẽ, có thể họa sĩ chưa biết mình sẽ đi đâu, đường nét và
màu sắc sẽ dẫn lối cho họ; cũng như trong văn, ý nọ sọ ý kia, ý
trước "đẻ" ra ý sau. Với Bé Ký, sự thể ngược lại: Trước khi vẽ, bức
tranh đã phải "xong" rồi, và đặt bút là kết thúc tác phẩm.
Tính chất này của hội họa còn gọi là ngẫu hứng hoặc trực giác, mà
cũng là thiền: Trực giác định hình, khi người nghệ sĩ thấy được "ánh
sáng", "ngộ" rồi thì họ hoàn thành tác phẩm. "Ánh sáng" ấy là chất
liệu, là nguồn cội của ký họa.
Trong thế giới hội họa của Bé Ký, nhân vật, động vật và tĩnh vật,
rọi lọc qua ánh sáng giác ngộ, có những nét hồn nhiên và ngây thơ.
Từ con trâu, em bé, đến chiếc xe thổ mộ, cái váy của người đàn bà,
chiếc khăn mỏ quạ, tóc vấn đuôi gà... tất cả đều thoát ra một cái gì
chân chất, rất lành, rất mộc mạc như chưa từng có lớp sơn màu lòe
loẹt nào bay đến làm ô uế, ô nhiễm đi.
Bé Ký trong hội họa cũng như Nguyễn Bính trong thơ, sợ sự trưởng
thành; cả hai đều đã cấu tạo nên được vũ trụ quê của riêng mình. Quê
mùa như thơ Nguyễn Bính, thế giới người, đồ vật và sinh vật của Bé
Ký, hòa hợp với nhau, chung sống với nhau trong khung cảnh điền dã,
giản dị, nghèo nàn, sinh động và hạnh phúc.
Người xem tìm thấy nguồn vui tự tại trong tranh, kèm nỗi nhớ
nhung vô bờ và nỗi buồn man mác, về những ký ức tuổi thơ không bao
giờ trở lại.
Hội họa Bé Ký thể hiện niềm vui đã khuất, hiện tại vô tình dẫm
lên mà không biết, không hay.
Người Việt phần đông thích tranh Bé Ký, treo tranh Bé Ký, nhưng
có mấy ai tìm thấy ở mỗi bức họa của Bé Ký, là một mất mát của con
người. Chúng ta bán tuổi thơ đi để mua tuổi già, phá thiên nhiên,
đổi thôn quê để chuốc lấy thành thị, chúng ta giã từ niềm vui vào
đời để bước dần về nỗi buồn cõi chết.
May có người nghệ sĩ giữ lại cho chúng ta ít nhiều kỷ niệm.
Yên Cơ 1-1-1997 (Nguồn:
http://thuykhue.free.fr)
Bài 4:
Màu Sắc Dân
Tộc Qua Hội Họa Bé Ký
Huỳnh Hữu Ủy
Trong sinh hoạt hội họa Sài Gòn trước đây, có một họa sĩ lụa với
tài năng hết sức đặc biệt cần được ghi nhận với lòng ưu ái của chúng
ta: nữ họa sĩ Bé Ký. Sinh năm 1938 ở Hải Dương, Bắc Việt, Bé Ký
không được học ở một trường đào tạo mỹ thuật hay mỹ nghệ nào, chỉ do
lòng mê vẽ mà trở thành họa sĩ. Tuy nhiên, bà cũng được các họa sĩ
Trần Đắc, Trần Văn Thọ, Văn Đen chỉ dẫn ít nhiều ở các xưởng vẽ
riêng của những họa sĩ này.
Khoảng trước năm 60, Bé Ký đã được nhiều người biết đến bởi một
đời sống khá đặc biệt, với vóc dáng của một thiếu nữ đi lang thang
trên lề đường, ghi lại những sinh hoạt bình dị của đời sống qua cây
cọ vẽ. Và bà ngày càng được chú ý nhiều hơn vì một bút pháp độc đáo,
riêng biệt. Năm 1971, ngoài 30 tuổi, đã bày tranh tới 16 lần và lần
nào cũng thành công, tranh bán rất chạy và được nhiều người chú ý vì
một thế giới giản dị, mộc mạc, rất đáng yêu mến.
Bé Ký bày phòng tranh riêng đầu tiên của mình ở cơ sở Pháp Văn
Đồng Minh Hội (Alliance Francaise) khai mạc ngày 6-12-1957 với sự
bảo trợ của ông René de Berval, người chuyên viết bình luận mỹ thuật
cho báo Journal d'Extrême Orient và tạp chí France d'Asie ở Sài Gòn.
Nhiều người Âu Châu sưu tập tranh Bé Ký, một phần vì tính chất "hương
xa," nhưng phần chủ yếu là vì cá tính của tranh. Bà có tranh trong
bộ sưu tập của Nhà bảo tàng Á Châu Thái Bình Dương, Ba Lan.
Từ hồi năm, sáu tuổi Bé Ký đã thích vẽ, thấy gì cũng quệch quạc
tràn lan, đến chừng 12, 13 tuổi đã bắt đầu vẽ được dễ dàng những
hình con chim, con cò, các loại gia súc khác, hay cảnh đứa bé chăn
trâu đang dẫn trâu về nhà vào buổi xế chiều bên lũy tre làng. Bé Ký
say mê quan sát để vẽ, tự rèn luyện như thế nên chỉ vài năm sau đã
vẽ hoạt họa rất giỏi. Ở tranh Bé Ký, thường là một cảnh sinh hoạt
tươi sáng, một nụ cười hài hòa, một đời sống thanh thản trong nhịp
điệu bình thường: người đàn bà bán hàng rong, bán trái cây, người
đàn ông đẩy chiếc xe bán phở dạo giữa cơn gió lạnh của một buổi
chiều mùa đông. Hay hình ảnh của một ông cụ già chống gậy đi qua
đường, người phu xích lô đang gò lưng trên chiếc xe, mấy đứa trẻ
chơi đá cầu, đá kiện, đánh bi đánh đáo trên hè phố...
Có dịp ra ngoại thành vào những ngày nghỉ, nhìn ngắm những cảnh
tượng miền quê, cảnh trâu, bò gặm cỏ, Bé Ký chăm chú quan sát, lấy
ký họa, rất nhiều ký họa, để rồi sẽ đúc kết thành tranh sau nàỵ Việc
quan sát đối tượng rồi lọc lấy đường nét là công việc chủ yếu khi
muốn vẽ, khả năng quan sát và thanh lọc này càng cao thì sự thật
nghệ thuật càng được nâng lên. Giữa hàng ngàn tấm tranh của Bé Ký,
tranh vẽ nét bằng mực tàu, tranh tô màu trên lụa, tranh sơn mài, dĩ
nhiên là tranh sao đi chép lại cũng khá nhiều vì nhu cầu thương mãi,
giữa núi tranh đồ sộ ấy, nếu chọn lại thực kỹ, chúng ta sẽ có vài
tấm thực hiện hết sức tài tình như Đàn nguyệt, Mẹ con, Đàn độc huyền,
Đàn cò, Bà cháu có thể xem là tuyệt kỹ.
Định cư ở Hoa Kỳ từ năm 1989, hiện nay Bé Ký sống cùng chồng là
họa sĩ Hồ Thành Đức và gia đình ở thành phố Westminster, Californiạ
Vẫn tiếp tục làm việc đều đặn, và thường xuyên bày tranh với các họa
sĩ quen biết trong sinh hoạt cộng đồng nơi đâỵ Bày tranh nhiều lần ở
các thành phố Garden Grove, Westminster, San Diego, Irvine, Los
Angeles... Cũng có đôi dịp bày tranh chung ở các tiểu bang khác như
Virginia, Florida, Maryland. Năm 1995, Bé Ký được mời tham dự cuộc
triển lãm quốc tế Women: Beyond Borders. Cuộc triển lãm này sẽ di
chuyển qua nhiều quốc gia trong vòng năm năm, từ 1995 đến 2000, rồi
sẽ trở về Hoa Kỳ để được lưu giữ như một bộ sưu tập thường xuyên.
Cuộc triển lãm được thực hiện với mục đích trình bày tiếng nói của
những nghệ sĩ phụ nữ có tính toàn cầu, trong tinh thần đối thoại,
thông cảm và sáng tạọ Các nghệ sĩ gốc gác từ các quốc gia Mỹ, Do
Thái, Kenya, Úc, Tây Ban Nha, Ý, Thụy Điển, Phần Lan, Pháp, Cu Ba,
Mễ Tây Cơ, Á Căn Đình, Nhật Bản, Việt Nam, những nghệ sĩ này hiện
nay đang sinh sống ở Hoa Kỳ và họp nhau trong cuộc triển lãm để tạo
nên một cuộc đối thoại và thông cảm vượt qua màu da và biên giới
quốc giạ Như các họa sĩ và các nhà tạo hình khác dự cuộc triển lãm,
Bé Ký nhận một chiếc hộp gỗ vuông mỗi chiều khoảng chừng hơn gang
tay rồi biến chế bằng cách ghép thêm các nguyên liệu khác bằng kẽm,
gỗ và giấy rồi vẽ lên đấy mấy hình ảnh đặc trưng của riêng mình, nổi
bật lên là hình ảnh người thiếu nữ Việt Nam mềm mại, nhẹ nhàng, thon
thả, rất được chú ý trong lần trưng bày khai mạc ở Santa Barbara
Contemporary Arts Forum, tại Santa Barbara, California vào tháng 11
năm 1995.
Xem tranh Bé Ký, hẳn rằng ai cũng thấy ngay là Bé Ký rất thành
công ở chỗ, trong suốt hơn 40 năm sống đời một họa sĩ, Bé Ký đã xây
dựng được một thế giới riêng biệt đầy cá tính ngay từ những bước đầu
tiên, rồi từ đó bà cứ bước đi một cách vô cùng vững tin ở cách nhìn
và sự chọn lựa của mình. Bút pháp của Bé Ký thuộc về đại chúng, đó
là một thứ nghệ thuật của quần chúng. Như vậy, chẳng có gì đáng tiếc
khi nghệ thuật của Bé Ký chỉ ngừng ngang mức dân gian mà không đi xa
hơn nữạ Nếu chúng ta đã có những nguồn tranh dân gian Đông Hồ, Hàng
Trống, tranh đỏ Kim Hoàng, tranh làng Sình ở Huế, thì chúng ta còn
có thêm một nguồn tranh dân gian quý giá không kém chính là thế giới
tranh Bé Ký. Dĩ nhiên, tranh Bé Ký cao và thơ mộng hơn nhiều vì nó
là hơi thở thuần nhất của một nghệ sĩ chân thành và tài hoa, độc đáo
và sáng tạọ Một giòng tranh dân gian của đại chúng như tranh Đông Hồ,
thì hoàn toàn ngược lại, xóa hẳn cá tính vì được hình thành bằng
nhiều thế hệ qua thời gian và lịch sử.
Tôi chỉ muốn nói tranh Bé Ký dừng ngang mức dân gian, bởi vì bà
không được đào luyện về kỹ thuật và ý thức hiện đạị Hơn nữa, bà cũng
không có nhu cầu gì về một thứ ý thức nghệ thuật hiện đạị Mà chính
vì thế, bà lại như có được một lợi thế riêng biệt của mình: tạo được
một thế giới rất đẹp, thấm đẫm tâm hồn và hương hoa dân tộc. Tôi chỉ
lấy một thí dụ rất nhỏ, ngày tết mà có được một bức tranh Bé Ký vẽ
cô thiếu nữ cầm một cành mai vàng, nhánh hồng đào hay đội một giỏ
sen, em bé thả diều cùng tiếng sáo vi vu trên thảm cỏ xanh vô tận
của đồng quê, cảnh mấy đứa bé đang đì đùng đốt pháo hay chọi gà,
chiếc xe thổ mộ chở đầy hoa v.v... để treo lên bức tường hay bức
vách đất vừa quét lại một làn vôi mới thì căn nhà ngày Tết sẽ vui
hơn và ấm áp hơn. Tranh Bé Ký treo nơi căn nhà của một người trí
thức, trưởng giả, hay nơi một căn nhà bình dân, nơi một căn phòng
sang trọng, thanh nhã hay giữa một mái tranh nghèo thì đều như rất
thích hợp miễn là phải đặt ở một chỗ thích tối thiểụ Tranh Bé Ký
thân thiện, dễ chịu và ấm áp với hết thảy mọi người.
Hội họa Bé Ký cho chúng ta thấy một điều rất hiển nhiên là có
những giá trị dân gian vẫn rất quý giá, cần phải được giữ gìn và bảo
vê.. Nếu đi tìm một tiếng nói của dân tộc thì hội họa của Bé Ký
chính là một trong những tiếng nói đó, đầy bản sắc và có thừa tư
cách để phát biểu. Tôi muốn gợi lại một kinh nghiệm tương tự ở một
dân tộc có nhiều gần gũi với chúng ta là Nhật Bản. Người Nhật Bản
rất trân quý những giá trị dân gian mà họ xem là đặc thù của dân tộc,
họ giữ gìn những tài liệu sống động về cuộc đời, sinh hoạt và tác
phẩm của một nghệ sĩ gốm, một người thợ làm giấy bản, một nghệ nhân
dệt lụa... Dĩ nhiên, những người nghệ sĩ dân gian ấy đều đã đạt đến
một mức độ tinh hoa đáng kể, và người Nhật đã nói về những người
nghệ sĩ ấy như là các nhà bảo tàng sống của dân tộc họ về mỹ thuật
và dân tộc học.
Trở lại với Bé Ký, bình tâm xem xét, chúng ta sẽ thấy Bé Ký chính
là những người nghệ sĩ dân gian điển hình ấy của dân tộc. Nếu ngày
nay, chúng ta kịp thời tiến hành những công trình tổng kết về Bé Ký,
thì chắc chắn các thế hệ mai hậu sẽ được thừa hưởng một di sản văn
hóa đáng kể.
Bé Ký là một khuôn mặt nghệ thuật đầy bản sắc suốt hơn bốn thập
niên qua, với một cuộc hành trình đầy đam mê và rất thơ mô.ng. Trước
đây, Bé Ký nổi bật với các hoạt động vui tươi và đầy sinh khí của bà
ở Sài Gòn, ở miền Nam. Ở miền Bắc, người ta không biết đến Bé Ký.
Nhưng ngày nay, tình hình đất nước đã đổi khác, đã trở thành một thể
thống nhất, Bé Ký phải thuộc về toàn dân tộc, chứ chẳng thể của
riêng ai. Chỉ còn một thời gian rất ngắn, chỉ một năm nữa thôi thì
chúng ta sẽ bước qua một thế kỷ mớị Đã đến lúc có thể làm một bảng
tổng kết các hoạt động của thế kỷ. Là một người yêu mến nghệ thuật,
để tâm đến các hoạt động trong lãnh vực này suốt cả mấy mươi năm
qua, tôi muốn nhắc mọi người rằng Bé Ký cũng là một khuôn mặt rất
đặc biệt của nửa thế kỷ vừa qua, đó là một phụ nữ đáng nhớ vì những
đóng góp đầy giá trị nhân văn và dân tộc rất độc đáo và đặc sắc.
Không vươn đến một tầm mức cao của trí tuệ được tỏa sáng, Bé Ký chỉ
mở rộng bằng cái tài hoa bẩm sinh để đến với mọi người bình thường
trong một tình cảm ấm áp và nhân hậụ Sự nghiệp của Bé Ký cũng là một
đóng góp đáng kể vào sự nghiệp to lớn về văn hóa, văn nghệ của toàn
bộ dân tộc vậy.
Nguồn: www.dactrung.net
Nguyễn Quang Minh
Bài 5:
Thăm họa thất
của vợ chồng họa sĩ Hồ Thành Đức & Bé Ký ở Little Saigon.
Căn mobilehome của gia đình Hồ Thành Đức-Bé Ký, mặc dù cùng kích
cỡ, nhưng dường như nhỏ, chật hơn hẳn những căn khác. Tôi có nhận
xét này, ngay khi bước vào bên trong, đi ra ngoài sân, bước xuống
mép vườn bên cạnh.
Vì tranh của họ chiếm hầu hết căn nhà!
Tranh của họa sĩ Hồ Thành Đức khổ lớn, được đóng khung (lại càng
lớn hơn), tranh của họa sĩ Bé Ký nhiều bức vẽ bằng chất liệu sơn mài
cũng khá lớn. Ngoài ra còn có tranh của mấy người con là các họa sĩ
Hồ Thành Cung, Hồ Thành Cao … đã khiến cho những bức vách của căn
mobilehome vốn thấp, lại còn thấp hơn.
Một dàn đèn gallery được bật lên, làm sáng choang căn phòng khách.
Ánh sáng chiếu vào những bức tranh dán giấy ưng ý của họa sĩ Hồ
Thành Đức làm lóng lánh màu sắc. Nhiệt độ bên ngoài khá nóng, trên
90 độ F, bên trong nhà, tôi có cảm tưởng nóng thêm vài độ, vì những
bức tranh chứa đựng những nội dung tư tưởng rất sâu sắc, nặng về
giáo lý Phật, Chúa… mà theo họa sĩ Hồ Thành Đức, ông cố gắng, cố
tình mang vào trong tranh vẽ của mình. Họa sĩ Bé Ký, tranh của bà
thì ngược lại, đơn giản, phóng khoáng, với những nét đơn bằng mực xạ,
các sự vật, con người trong tranh của bà đều tinh luyện đến mức
tuyệt kỹ. Hai vợ chồng, hai khuynh hướng và hai phong cách sáng tác
khác hẳn nhau.
Họa sĩ Hồ Thành Đức vui vẻ, ưa chuyện bao nhiêu, thì Bé Ký lại
hồn nhiên, yên lặng bấy nhiêu. Do lãng tai, Bé Ký chỉ nhìn, và cười.
Có nói, bà nói những gì thật cần thiết, đủ để người nghe cảm nhận
được là đủ. Khi tôi đưa máy ảnh định bấm, lúc đó bà đang ngồi dưới
đất, Bé Ký giơ tay ngăn, cuống cuồng chạy vào bên trong nhà, trước
sự ngạc nhiên của tôi. Một lát sau, Bé Ký đi ra, với chiếc áo khác,
có màu hoa, bông đỏ, trong tươi sáng hơn. Và, mái tóc đã được chải
gọn lại, trên khuôn mặt phúc hậu, màu son tươi tươi, rất đồng bộ với
đường kẻ lông mày sắc như một nét cọ. Bé Ký cười, nói: “Để vào ảnh
cho đẹp.”
Thăm nhà Bé Ký-Hồ Thành Đức vào lúc họ đang chuẩn bị triển lãm
tranh. Sự sống và sáng tạo vẫn chảy tràn trong gia đình này, như
những chai bia của Hồ Thành Đức đãi bạn văn nghệ mỗi chiều, như góc
bếp Bé Ký lúc nào cũng có món này món kia, từ bao nhiêu năm nay. Đó
là cuộc sống và sự sáng tạo của Bé Ký và Hồ Thành Đức. (Nguồn:
www.vietweekly.com)
Bài 6:
Bé Ký
Bé Ký sinh năm 1938 tại Hải Dương. Mồ côi cha mẹ từ năm 8 tuổi
nhưng lại được học vẽ với nhiều họa sĩ tài danh như Trần Đắc, Trần
Văn Thọ, Văn Đen. Trần Đắc do thấy Bé Ký có năng khiếu nên đã nhận
làm học trò và truyền lại những kinh nghiệm ông có được ở trường
A.B.C bên Pháp. Phương pháp của trường A.B.C là thu các nét chính
trong bảng mẫu tự vì viết được thì sẽ vẽ được. Do vậy khi vẽ trên
lụa thì họa sẽ sẽ tạo ra những nét mềm mại và rất đặc biệt.
Nét vẽ của Bé Ký đơn sơ và mộc mạc nhưng chứa đựng cả một tâm hồn
lớn. Đề tài của bà rất đời thường và giản dị, gồm những cảnh sinh
hoạt nơi miền quê thôn dã hay sinh hoạt gia đình. Chủ đề tình cảm
gia đình như mẹ con hay bà cháu rất hay được bà khai thác, có lẽ do
thiếu tình yêu thương của người mẹ từ khi còn nhỏ cho nên tất cả
tình cảm đã được bà dồn nén thể hiện lên các bức tranh. Mỗi bức
tranh đều chứa những cảm xúc và sắc thái riêng, có thể gợi nên kỷ
niệm của cả một đời người.
Những bức tranh mực tàu thể hiện được rõ cá tính riêng của bà.
Chỉ vài nét phóng bút với bố cục đơn giản và gọn gàng vẫn gợi ra
được nhiều hình ảnh với người xem. Tranh bà có những nét vẽ của
tranh dân gian nên gợi cho người xem một sự hoài cổ, sâu lắng.
Trong những ngày đầu học với Trần Đắc, bà thường mang theo tập
giấy trắng và bìa cứng để ra phố vẽ theo lối hoạt họa mô tả cảnh
sinh hoạt ngoài đường phố. Những khung cảnh này sau này ăn đậm trong
tâm trí bà nên rất nhiều tác phẩm của bà có khung cảnh sinh hoạt
giản dị, những góc phố, những con người mang dánh vẻ hiền hòa và
thanh bình đầy vẻ dân tộc. Bà cũng sáng tác nhiều tác phẩm bằng chất
liệu sơn mài với những nét vẽ đơn giản
Tranh màu nước của Bé Ký cũng có màu sắc đặc biệt, nhẹ nhàng và
ấm áp. Dù cho đôi mắt của những nhân vật chỉ thể hiện qua những nét
vạch đơn sơ nhưng lại có nhiều ý tưởng và chan chứa rất nhiều tình
cảm và sống động, lôi cuốn người xem.
(Nguồn: johnsonartcollection.com)
Bài 7:
Bé Ký-Hồ Thành Đức: cặp Song Kiếm Hợp Bích.
Luân Hoán
Chừng một phút trước, tôi vẫn có ý định chia gia tài kỷ niệm có
được với Hồ Thành Đức và Bé Ký thành hai phần riêng rẽ. Nhưng khi
bắt đầu gõ những dòng này, tôi chợt thấy không nên và cũng không thể
tách rời cặp song kiếm hợp bích trong hội họa Việt Nam này.
Xin lỗi, tôi đã vừa ví von thiếu chính xác và vô duyên. Song kiếm
hợp bích là một bộ kiếm pháp tuyệt đỉnh, đòi hỏi một đôi nam nữ, tâm
đầu ý hiệp, cùng nhau hết lòng luyện tập mới đạt được kết quả tốt.
Trong bộ kỳ thư võ hiệp Thiên Long Bát Bộ, nhà tiểu thuyết lỗi lạc
của Trung Hoa, ông Kim Dung, đã cho hai nhân vật Dương Quá và Tiểu
Long Nữ luyện thành công bộ kiếm pháp này trong một ngôi cổ mộ.
Ngoài tình yêu, Tiểu Long Nữ và Dương Quá chỉ cùng luyện chung một
bộ môn võ thuật. Như vậy, Bé Ký và Hồ Thành Đức chỉ có thể là song
kiếm hợp bích trong tình yêu, tình chăn gối. Ở lãnh vực hội họa, họ
có trường phái riêng, sở trường riêng. Tuy luôn luôn hỗ trợ nhau
trong nghệ thuật, nhưng họ hoàn toàn độc lập khi thực hiện tác phẩm.
Bé Ký là một họa sĩ thành danh với nghệ thuật carricature gồm
hoạt họa, ký họa, tốc họa… và tranh lụa. Tài năng vô cùng đặc biệt
này được ra đời từ Hải Dương, miền bắc Việt Nam trong năm 1938, mang
một danh xưng rất ít người biết: Nguyễn Thị Bé. Mặc dù cuộc đời khắc
nghiệt, sớm cướp mất của chị Bé cả hai đấng sinh thành, chị vẫn say
mê hội họa và khởi đầu sự nghiệp bằng thiên phú bẩm sinh. Theo tiết
lộ của người bạn tình, họa sĩ Hồ Thành Đức, Bé Ký bắt đầu đùa nghịch
với cây bút mình cầm, từ năm lên năm, lên sáu nhưng mãi đến khi chị
vượt qua cái tuổi lên mười một vài năm, ngọn bút trên tay chị mới
bắt đầu nhuần nhuyễn.
Con chim, con cá, con trâu, con gà…rồi bụi cỏ, nhành cây, cục đất…rủ
rê bàn tay của một cô bé sớm biết nhìn ngắm, biết yêu thiên nhiên.
Trong một dịp được đi Hải Phòng, cô bé tình cờ đi ngang một phòng
tranh, và đã không cưỡng được sự tò mò, cô ghé vào xem. Lòng yêu
thích hội họa, đưa cô bé từ bạo dạn làm người xem tranh đến việc xin
phép vẽ thử. Họa sĩ Trần Đắc, chủ nhân của phòng tranh đã thích thú
chấp thuận, và sau vài lần thử tay nghề, ông nhận Bé Ký vào làm học
trò. Họa sĩ Trần Đắc đã mang kinh nghiệm của mình, dạy cho Bé Ký
phương pháp vẽ hoạt họa bằng chì than rồi đi dần qua màu sắc trên
lụa. Cô học trò càng ngày càng xuất sắc. Ngoài những giờ ở xưởng vẽ,
Bé Ký mang giấy bút dạo khắp phố Hải Phòng. Cô bé vẽ lại những hình
ảnh cô cho là ngộ nghĩnh, dễ thương, trong đó cả những khuôn mặt của
người ngoại quốc. Chính những phác thảo chân dung linh động này, đã
thường xuyên mang lại cho cô bé những đồng tiền đầu đời. Đương nhiên
cô bé mang cả về cho gia đình người thầy. Tình sư phụ ngày một tốt
đẹp và không lâu sau, Bé Ký được chấp nhận làm con nuôi. Trong biến
cố lịch sử 1954, cô Nguyễn Thị Bé theo gia đình cha mẹ nuôi vào Sài
Gòn.
Trong những năm đầu của thập niên 60, không nhớ rõ năm nào, tôi
đã được gặp họa sĩ Bé Ký trên những trang báo của tạp chí Thế Giới
Tự Do. Tạp chí này được xem là một tạp chí có hình thức đẹp nhất
thời bấy giờ, với giấy trắng tốt, mực màu, do Phòng Thông Tin Mỹ phổ
biến. Những bản vẽ của Bé Ký được in trang trọng bên cạnh bài giới
thiệu rất ưu ái về tranh và tác giả. Tiếc rằng tôi không còn nhớ
người viết. Cùng thời gian này, những người Sài Gòn chắc không xa lạ
với hình ảnh một cô gái nhỏ nhắn, nhẹ nhàng, thường lang thang qua
nhiều ngã phố với những tờ croquis đơn giản. Trên tay cô, theo tháng
ngày, nặng dần những hình ảnh sinh hoạt đời thường của thị dân.
Những hình ảnh được lưu giữ, được cho phép sống đời trên mặt giấy,
qua một bút pháp vô cùng riêng biệt và cũng vô cùng độc đáo.
Tài nghệ của cô gái thu hút mạnh mẽ sự thưởng ngoạn của mọi người,
đặc biệt là những người ngoại quốc hiện diện trên phố Sài Gòn. Bé Ký
đã thổi vào từng đường vẽ bay bướm nhưng đơn giản của mình cả tâm
hồn thanh thản của chị. Sức sống mộc mạc được chị phân phát, chia sẻ
trong từng hoạ phẩm. Đi từ đơn giản chân phương này đến cái chân
phương đơn giản khác, chứ không vượt đến cái trừu tượng, cao siêu,
nhưng tranh Bé Ký đứng vững được với thời gian vì nhờ cô đọng, sống
thực. Nét đặc thù này chính là cá tính của tác phẩm Bé Ký.
Ngày 06 tháng 12 năm 1957, Bé Ký được ông René de Berval, phê
bình gia mỹ thuật cho tạp chí France d’Asie (Sài Gòn) và Journal
d’Extrême Orient, bảo trợ cuộc triển lãm đầu tiên tại cơ sở Alliance
Francaise (Pháp Văn Đồng Minh Hội). Cuộc triển lãm thành công về tài
chánh, nhưng quan trọng hơn là có giá trị như một sự khẳng định tài
năng của Bé Ký, người “Nữ Họa Sĩ Của Vỉa Hè Đô Thành”, một biệt hiệu
thân mật được dân Sài Gòn dành cho chị.
Từ năm 1957 đến năm 1975, Bé Ký đã có đến 18 cơ hội khai mạc
phòng tranh (16 lần tại Sài Gòn, 1 lần tại Pháp vào năm 1959 và 1
lần tại Nhật Bản, vào năm 1969, cùng với 9 họa sĩ khác quốc tịch).
Sau 1975, chị bày tranh chung tại Ba Lan vào năm 1984, và 8 lần tại
Hoa Kỳ, khi đã định cư tại Mỹ. Trong 8 lần này, có hai lần được xem
là rất quan trọng trong việc đưa tên tuổi Bé Ký đi càng rộng trong
giới thưởng ngoạn của thế giới.
Cuộc Triển Lãm Quốc Tế Women: Beyond Borders, tại Santa Barbara
Contemporary Arts Forum (California) với mục đích giới thiệu tiếng
nói hội họa của phái nữ toàn thế giới, được tổ chức năm 1995, kéo
dài đến năm 2000. Trong năm năm, cuộc triển lãm này được di chuyển
qua một số quốc gia có họa sĩ được mời tham dự: Mỹ, Do Thái, Nhật
Bản, Á Căn Đình, Kenya, Úc, Tây Ban Nha, Mễ Tây Cơ, Thụy Điển, Ý, Cu
Ba, Pháp, Phần Lan. Bé Ký góp mặt trong cương vị hội họa của Việt
Nam. Hiện nay cuộc triển lãm này đã được chuyển về lại Hoa Kỳ, và
trở thành một phần trong một phòng tranh thường trực mở cửa lâu dài.
Cuộc triển lãm không kém phần quan trọng thứ hai có tên: “Cuộc
Triển Lãm Quốc Tế Về Tình Yêu, Gia Đình Và Niềm Tin” tại Johnson Art
Collection, vào ngày 23-9-2006 đến 21-10-2006. Chỉ có hai hoạ sĩ
Việt Nam được mời tham dự : Bé Ký và Hồ Thành Đức, bên cạnh Yuroz
(Armenia), Milon Townsend (Hoa Kỳ), Max Rodriguez (Cuba), Adrian
Wong Shue (Jamaica), Ushangi (Georgia), Hank Garcia (Hoa Kỳ), Edward
McCluney (Mỹ gốc Phi Châu).
Đề tài trong tranh Bé Ký thường dung dị với các hình ảnh súc vật
và con người bao gồm những cảnh sinh hoạt, chân dung. Hình ảnh người
mẹ được lưu giữ rất nhiều trong tranh Bé Ký. Con gái út của chị, Hồ
Thị Hải Dương, một dược sĩ, viết một đoạn tùy bút về người mẹ họa sĩ
của mình, rất chân tình cảm động:
“Khi nhìn thấy những tấm tranh mẹ con - chủ điểm trong đề tài
sáng tác của mẹ tôi, tôi biết rằng mẹ tôi thương yêu các con vô cùng
! Mẹ tôi vạch một đường cong là mắt mẹ nhìn lên, hai chấm đen tròn
là mắt con ngước nhìn mẹ. Đơn giản vậy thôi nhưng lại âu yếm biết
bao !
Mẹ tôi, người đàn bà nhỏ nhắn, giản dị nhưng mang một nét đẹp
thuần túy của một phụ nữ Việt Nam, chân chất hiền từ và đầy lòng
nhân hậu…
…Gia đình tôi, từ bố mẹ đến các anh chị ai cũng là họa sĩ, nhưng
riêng tôi lại theo một ngành khác hẳn – Pharmacy, và gần như không
có chút gì di truyền về năng khiếu hội họa. Tôi có cảm giác mình là
“một ngoại lệ bất đắc dĩ” ! Thế nhưng , cái tên Hải Dương của tôi
lại gắn liền với tiểu sử mẹ tôi vì Hải Dương là quê hương của bà.
Hơn nữa, trời đã công bằng để cho tôi được nối truyền một tài nghệ
khác ngoài vẽ ra, ở mẹ tôi- đó là tài nấu ăn”
Ngoài bóng dáng sinh hoạt của người mẹ, chúng ta còn bắt gặp ở
tranh Bé Ký những thiếu nữ qua nhiều dáng vóc, độ tuổi khác nhau, có
cả những chân dung khoả thân nhẹ nhàng, thanh khiết. Các tên tuổi
lỗi lạc trong giới sinh hoạt chữ nghĩa, âm nhạc, hội họa… một số
được sống đời với nghệ thuật Bé Ký, có thể kể: Bùi Giáng, Võ Phiến,
Văn Cao, Phạm Duy, Nguyên Sa, Du Tử Lê…Những phác họa chân dung này
đương nhiên khác hẳn với lối vẽ truyền chân thường thấy ở những
người hành nghề vẽ chân dung chuyên nghiệp, đòi hỏi sự giống nhau
như nghệ thuật nhiếp ảnh. Bé Ký chỉ ghi lại cái phong thái, cái thần
và đôi nét nổi bật của người được vẽ. Trong số chân dung các danh
tài vừa kể, tôi thích nhất là bức phác họa thể hiện một người đàn
ông nổi tiếng yêu châu chấu, chuồn chuồn. Ông tài hoa này cũng đã vẽ
cả thiên hạ bằng thơ:
“Chân trời mộng mị vàng pha
Mùa Phương Lan giậy bên tà dương buông
Vói tay sầu khổ hao mòn
Đầu nghiêng rũ tóc miệng tròn thơ ngây
Chiêm bao dàn rộng phai ngày
Liễu in giòng rụng thu đầy hồ phơi
Hào hoa tiếng lạnh trong lời
Về trong vân thạch em ngồi vén xiêm.”
(Bùi Giáng, Sầu Lục Tỉnh, Mưa Nguồn)
Phải công nhận, sự thành danh nhanh chóng của họa sĩ Bé Ký một
phần nhờ vào những người sưu tập hội họa Âu châu, tiếp theo là những
bài viết giới thiệu, phê bình của nhiều tạp chí ngoại quốc như: Le
Journal d’Extrême Orient, The Yomiuri Shimbun, The Manila Times,
Asiaweek, The Orange County Register, Los Angeles Times. Về phía
Việt Nam, nhà nghiên cứu, phê bình hội họa, Huỳnh Hữu Ủy đã nhận xét
tranh Bé Ký:
“… Bút pháp của Bé Ký thuộc về đại chúng, đó là một thứ nghệ
thuật của quần chúng. Như vậy, chẳng có gì đáng tiếc khi nghệ thuật
của Bé Ký chỉ ngừng ngang mức dân gian mà không đi xa hơn nữa. Nếu
chúng ta đã có những nguồn tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống, tranh
đỏ Kim Hoàng, tranh làng Sình ở Huế, thì chúng ta còn có thêm một
nguồn tranh dân gian quý giá không kém chính là thế giới tranh Bé Ký.
Dĩ nhiên, tranh Bé Ký cao và thơ mộng hơn nhiều vì nó là hơi thở
thuần nhất của một nghệ sĩ chân thành và tài hoa, độc đáo và sáng
tạo. Một giòng tranh dân gian của đại chúng như tranh Đông Hồ, thì
hoàn toàn ngược lại, xoá hẳn cá tính vì được hình thành bằng nhiều
thế hệ qua thời gian và lịch sử.
Tôi chỉ muốn nói tranh Bé Ký dừng ngang mức dân gian, bởi vì bà
không được đào luyện về kỹ thuật và ý thức hiện đại. Hơn nữa, bà
cũng không có nhu cầu gì về một ý thức nghệ thuật hiện đại. Mà chính
vì thế, bà lại như có được một lợi thế riêng biệt của mình: tạo được
một thế giới rất đẹp, thấm đẫm tâm hồn và hương hoa dân tộc…”
Ở đoạn cuối bài viết, nhà phê bình Huỳnh Hữu Ủy bày tỏ:
“…Bé Ký là một khuôn mặt nghệ thuật đầy bản sắc suốt hơn bốn thập
niên qua, với một cuộc hành trình đầy đam mê và rất thơ mộng. Trước
đây, Bé ký nổi bật với các hoạt động vui tươi và đầy sinh khí của bà
ở Sài Gòn, ở miền Nam. Ở miền Bắc người ta không biết đến Bé Ký.
Nhưng ngày nay, tình hình đất nước đã đổi khác, đã trở thành một thể
thống nhất, Bé Ký phải thuộc về toàn dân tộc, chứ chẳng thể của
riêng ai…”
(Huỳnh Hữu Ủy, Mấy Nẻo Đường Của Nghệ Thuật Và Chữ Nghĩa)
Tranh Bé Ký đương nhiên được rất nhiều người trong giới sinh hoạt
văn học nghệ thuật bày tỏ những nhận xét và hầu hết đều tán thưởng.
Nhà văn Võ Phiến viết tám câu thơ tặng Bé Ký:
“Bao năm cách nước xa non
Mượn hình nương tiếng lần con đường về
Lấy câu lục bát làm quê
Trông tranh Bé Ký nghĩ tre đầu đình
Nghe câu quan họ Bắc Ninh
Sống bao xúc cảm ân tình chứa chan…
Đó đây thấp thoáng quê hương
Những mảnh quê hương bên ngoài bờ cõi
Những mảnh quê hương trong tầm tay với
Những mảnh quê hương của giới lưu vong
Nghìn trùng vẫn núi vẫn sông”
(Những mảnh quê hương ngoài biên giới- Võ Phiến)
Nhà thơ Du Tử Lê, không tặng thơ, ông viết mấy dòng:
“ Tranh Bé Ký đơn giản, mộc mạc, như tâm hồn chị. Một chấm đen
thay cho con mắt. Một vạch cong thay cho niềm vui hay nỗi buồn. Vậy
mà, tài tình, lạ lùng xiết bao, ở những nét bút đơn giản kia, không
ngừng dấy lên những rung động Việt Nam, rất Việt Nam. Có dễ chẳng
một cuốn sách, một tác phẩm biên khảo nào tả chân-dung-tâm-hồn người
phụ nữ Việt Nam được như tranh Bé Ký. Tôi cho tranh Bé Ký là dương
bản hồn tính người mẹ Việt Nam vậy”.
(Du Tử Lê tháng 12-1994)
Nhà phê bình văn học Thụy Khuê cho rằng:
“ ...Các họa sĩ thường bắt đầu từ dessin rồi dựa vào dessin mới
phóng ra các màu sắc khác nhau. Bé Ký dừng lại ở dessin. Dường như
bà đã tìm thấy vùng đất Thánh và dứt khoát ở lại thiên đường nguồn
cội của mình. Bà không lớn nữa. Có thể nói Bé Ký- như cái tên lựa
chọn có ý tiền định của bà- đã lấy tuổi thơ làm quê hương, dừng lại
ở thời điểm hàn vi, ngây thơ (naif) trong hội họa và trong đời. Bé
Ký là hiện tượng không già, rất độc đáo trong hội họa Việt…
…Trong thế giới hội họa Bé Ký , nhân vật, động vật và tĩnh vật ,
rọi lọc qua ánh sáng giác ngộ, có những nét hồn nhiên và ngây thơ.
Từ con trâu, em bé, đến chiếc xe thổ mộ, cái váy của người đàn bà,
chiếc khăn mỏ quạ, tóc vấn đuôi gà…tất cả đều thoát ra một cái gì
chân chất, rất lành, rất mộc mạc như chưa từng có lớp
son màu lòe loẹt nào bay đến làm ô uế, ô nhiễm đi…”
(Bé Ký, Nỗi Hoài Nhớ Niềm Vui Đã Khuất)
Trong bài bày tỏ cảm nghĩ, nhân một cuộc triển lãm của Bé Ký được
Việt Art Gallery tổ chức năm 2004, của ông Phan Gia Quang, có một
đoạn, nhận xét rất tinh tế:
“…Chúng tôi rất lấy làm cảm phục khi thưởng ngắm một bức tranh
của Bé Ký. Cảm phục bởi vì qua một vài nét đan thanh thật đơn giản,
Bé Ký đã có thể truyền đạt được cái chân thật của tình cảm một cách
sống động và thuần túy. Khi nhìn vào một tác phẩm “Mẹ Con”, chúng
tôi đã quên rằng mình đang ngắm một tác phẩm hội họa. Chúng tôi đã
chìm đắm trong tình thương vô bờ bến, trong sự trìu mến xuất phát từ
những nét mực đen, những màu sắc giản dị và ấm cúng. Hình ảnh những
đứa trẻ ngồi xem đá gà đã từ lâu được chôn trong tiềm thức của một
kẻ xa quê hương. Bức tranh “Chọi Gà”, nay làm sống lại những nét
tinh nghịch, hồn nhiên của thời thơ ấu…Đặc điểm của Bé Ký không nằm
ở chủ đề. Nó ẩn tàng trong cách vận dụng những nét mực một cách tối
thiểu để biểu lộ tình người một cách tối đa. Nếu tranh Nhật Bản có
tính cách của thiền học, thì tranh Bé Ký sẽ làm cho chúng ta liên
tưởng đến tinh thần biểu hiện bản chất và giữ sự chất phác của Lão
giáo. Bé Ký, với những nét mộc mạc nhưng không kém mỹ miều, đã tạo
cho mình một vị trí biệt lập, độc đáo trong ngành hội họa Việt Nam.”
(Phan Gia Quang)
Tất cả những ý kiến trên, cùng nhiều ý kiến tôi chưa sưu tập được,
cũng như những gì sẽ được những người thưởng ngoạn sẽ phát biểu về
tranh Bé Ký sau này, tôi nghĩ sẽ không khác biệt nhau bao nhiêu. Nó
làm cho người đọc, có cảm tưởng rằng mọi người đã bắt chước nhau
trong sự nhận định. Người này lặp lại nhận xét của người kia. Thật
ra, có lẽ, chẳng ai bắt chước ai mà chỉ vì tranh của Bé Ký đều cho
mọi người một thẩm định gần như nhau, thế thôi. Ai cũng đọc được
tranh của chị. Ai cũng thấy được lòng mình ra sao khi được nhìn ngắm
những ký hoạt có tính cách trường cửu của chị. Tôi là người thiếu
bén nhạy, thông minh và rất ấm ớ trong nhiều lần bị bắt buộc phải
đưa ra một ý kiến về một vấn đề gì đó, nên với chị Bé Ký và những
đứa con tinh thần của chị, tôi đã viết lạng quạng mấy câu ngũ ngôn:
“Sinh ký dong mực đọng
bàn tay chuyền hơi thở
dung ảnh ngời nét thần
đâu chỉ ngắm bằng mắt
diện nhận từ chân tâm
người vật chợt vô động
mà thở cùng tháng năm”
(LH- Ổ Tình Lận Lưng)
Hồ Thành Đức là khúc đầu một con rồng, ra đời năm 1940. Trong
thuật định tuổi âm lịch, dùng để chấm tử vi, người ta thường căn cứ
vào Thập Lục Hoa Giáp tức là sự kết hợp giữa sáu chu kỳ hàng Can và
năm chu kỳ hàng Chi. Đây là điều tôi nghe lóm, không biết có đúng
hay không ? Nhưng mỗi tên gọi của hàng Chi là một con giáp, hay còn
gọi là tuổi, là điều nhiều người đã biết. Và trong chúng ta ai cũng
phải có một trong mười hai tuổi sau đây: tý (con chuột), sửu (con
trâu), dần (con cọp) mẹo (con mèo), thìn (con rồng), tỵ (con rắn),
ngọ (con ngựa), mùi (con dê), thân (con khỉ), dậu (con gà), tuất
(con chó) hợi (con heo). Với hình ảnh một con vật tượng trưng cho
năm sinh của mình, chưa nói lên được sự thăng trầm của cuộc đời mình
thừa hưởng. Ra đời năm sửu, cầm tinh con trâu không hẳn cả đời phải
kéo cày. Ra đời năm dậu, cầm tinh con gà không nhất thiết phải bương
chải để kiếm miếng ăn quanh năm. Ra đời năm thìn, cầm tinh con rồng,
đâu đã chắc hưởng một kiếp thanh thản bay bổng trên mây xanh, Cầm
tinh con ngựa, tuổi ngọ, nhưng chắc gì có dịp đi chu du thiên hạ.
Mang nghiệp tuổi mùi, con dê, nhưng hiền lành như bụt cũng là chuyện
thường…Bản tính và sự thịnh, suy của cuộc đời còn tùy thuộc vào ngày,
giờ sinh và cái Can, đã qui định. Hồ Thành Đức có hình tượng con
rồng nhưng lại rơi vào ngôi thứ bảy của thập Can có tên gọi là
“Canh” nên chưa chắc đã thong dong hưởng cái phú quí trời cho. Số
mệnh có thể là chuyện có thật, nhưng không hẳn hoàn toàn chính xác.
Hồ Thành Đức đến với cuộc đời với đầy đủ hai bậc sinh thành. Thân
phụ anh người của nông thôn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam. Thân mẫu
anh, cùng tỉnh nhưng ở miền Điện Bàn. (vùng đất này cũng là sinh
quán của mẹ ruột tôi). Hồ Thành Đức chính xác mang họ Nguyễn. Họ mà
người cha chưa có cơ hội làm khai sinh cho con, đã vội vã về trời,
kéo theo mẹ anh, không lâu sau đó. Hồ Thành Đức thành trẻ mồ côi rất
sớm. Cuộc đời của trẻ mồ côi tại nông thôn một miền “cày lên sỏi đá”
trong những thập niên 40 chắc cũng không khó hình dung. Trải qua
nhiều gian khổ từ ấu thơ, Hồ Thành Đức, chắc nhờ cái mạng con rồng,
nên được một bậc tu hành trong đạo Cao Đài tại Đà Nẵng nhận làm con
nuôi. Con người phúc đức này có quí danh là Hồ Tăng Sinh, nên cậu bé
mồ côi gốc Đại Lộc được khai sinh với cái tên Hồ Thành Đức. Thành là
thành tài, thành đạt, thành công ? Đức là đức độ, đức hạnh, có lẽ
vậy.
Đã có được tấm giấy khai sinh, hẳn nhiên phải từ từ có được những
thứ lỉnh kỉnh khác của cuộc đời, dù hơi muộn. Hồ Thành Đức làm quen
với lớp học, với mẫu tự, vào năm lên mười, năm đã biết tắm mưa liếc
trộm. Bậc tiểu học thủng thỉnh đi qua, ông bố nuôi, tuy tu hành
nhưng có bén duyên với Việt Binh Đoàn theo thời thế, nên phải thuyên
chuyển ra Huế. Hồ Thành Đức theo ra cố đô, và làm học trò của trường
trung học Nguyễn Tri Phương. Lên đệ nhị cấp anh xin chuyển về trung
học Phan Châu Trinh Đà Nẵng, nhưng lúc bấy giờ những anh hào học
sinh như Phan Duy Nhân, Phan Nhật Nam, Huy Giang…chưa lộ, nên không
có ai cầm chân, rủ rê anh. Anh lại về Huế. Hết trung học, Hồ Thành
Đức trở thành sinh viên trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Huế trong hai năm.
Con rồng đã thấp thoáng thấy mây xanh khi cùng Đinh Cường, Rừng,
Nguyên Khai…ngồi trong Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định, và tốt nghiệp vào
hai năm sau. Đức kể lại việc học vẽ của mình:
“…Và tôi có năng lực rất đặc biệt. Tôi ra Huế học và tôi được ông
thầy dạy vẽ tôi từ trung học, ông ấy khen tôi, đó là ông Tôn Thất
Quy, viết thơ bảo tôi ra Huế học. Không được học trong lớp ở đây
được nữa. Anh đi học vẽ mới đúng nghề của anh, tôi thấy anh từ nhỏ
đến lớn như vậy. Quả thật, khi ra học vẽ, không bao giờ tôi đứng nhì
trong lớp. Các môn khác trong lớp bao giờ tôi cũng đứng chót…”
(lời ứng khẩu của Hồ Thành Đức trong ngày hội đồng hương Quảng Đà,
tháng 5-2003, được đặc san QNĐN chép lại)
Năm 1960, hội Họa Sĩ Trẻ Việt Nam được thành lập tại Sài Gòn. Hồ
Thành Đức là một trong những hội viên đầu tiên của hội. Một sinh
hoạt có tính cách hằng năm là giải hội họa mùa xuân được thành hình
sau đó. Hồ Thành Đức đã cùng Nguyên Khai đoạt huy chương đồng của
giải này vào năm 1963. Năm họa sĩ Cù Nguyễn đoạt huy chương vàng. Và
hai họa sĩ Đinh Cường, Trịnh Cung lãnh huy chương bạc. Theo Hồ Thành
Đức tấm huy chương đồng đã mang đến cho anh một bước ngoặc mới, đầy
phấn khởi trong sự nghiệp hội họa của anh sau này.
Theo nhận định, phân loại của những người có chuyên môn trong
làng vẽ Việt Nam, Hồ Thành Đức được xếp vào trường phái ấn tượng (impressioniste)
và trong giai đoạn đầu, dùng kỹ thuật đắp giấy (collage) để hoàn
thành tác phẩm, sau này anh chuyển qua sơn dầu và sơn mài và vẫn giữ
sở trường collage của mình. Trong giới cầm cọ Việt Nam, không rõ còn
họa sĩ nào sử dụng kỹ thuật cắt dán, đắp giấy hay không ? Nhưng nổi
tiếng trong kỹ thuật này hình như chỉ một mình Hồ Thành Đức. Trên
Washington Post, số tháng giêng, 1997, có một bài giới thiệu Hồ
Thành Đức của Eric Sciliano. Bài này được ông Phan Lang chuyển sang
Việt ngữ đăng trên tạp chí Thế Giới Nghệ Thuật năm 1998, có đoạn:
“…Tranh của Đức là thành quả một quan niệm sáng tạo độc đáo: ông
làm chủ được cách phối hợp kỹ thuật sơn mài cổ truyền Việt Nam với
lối tranh dán giấy “collage” của Tây phương (sử dụng hình chụp màu
trong tạp chí Tây phương). Ông tìm thấy con đường sáng tạo riêng ấy
cho mình như bù đắp vào đời sống nghèo nàn của một chàng hoạ sĩ trẻ
vào thời chiến tranh Việt Nam, những năm của thập niên 60 (sinh vào
thế hệ của những năm 40) đang vươn lên thành tên tuổi lớn trong làng
hội họa Sài Gòn thời bấy giờ. Màu vẽ nhập cảng thì mắc mỏ, mà sách
báo Anh ngữ đổ ra hàng núi từ các PX Mỹ. Đức vốn ham mộ họa sĩ
Georges Braque- người đã sử dụng giấy báo và các phế liệu khác sáng
tạo thành những tác phẩm bất hủ. Nhưng lối tranh dán của Đức thật
khác hẳn với tranh của Braque hoặc các trường phái họa sĩ Pop Art
thời 1960.
Thay vì giữ nguyên hình chụp hoặc in, vay mượn trong báo, ông đã
sáng tạo lại, “vẽ lại” cắt xén, sắp xếp, tái bố cục những mảng hình
rời rạc ấy, rồi sơn phết tô vẽ lên trên đến độ hình dán đột biến
thành hình tượng bất ngờ. Chẳng hạn bức ảnh chụp tiểu tiết những nét
khắc cuộn tròn trong nghệ thuật kiến trúc thời Baroque thì biến thể
thành những lọn tóc quăn Đức Phật, hoặc tấm hình vỏ thân cây sần sùi
thì trở thành làn da trên chiếc cổ quằn quại của Chú Giê Su.
Suốt thời gian chiến tranh Việt Nam, rồi tiếp theo là những đói
khổ tù đày, tranh của Đức bủa đầy sắc màu thê lương của bóng tối và
mộng dữ. Góc phố trong tranh ông mà nhìn ra như những nẻo đường làng
điêu linh chiến cuộc hoặc vùng tử địa tỏa đầy âm khí, còn nhân vật
trong tranh ông-dù là thần thánh hoặc những mặt tù đầy- cũng đều đè
nặng những đau đớn nội tâm. Từ khi định cư tại nước ngoài, bước đầu
đến trại tạm trú Phi Luật Tân, rồi tiếp theo là Little Saigon ở quận
Cam, lần nữa chiếc giá màu của Đức lại bùng vỡ lên biết bao nhiêu
màu sắc theo dòng sáng tạo. Những tảng những cấu trúc, lần nữa đối
chọi nhau dũng mãnh đến tàn bạo, rồi lùi mãi, lùi dần đến chỗ tan
biến mờ mịt để bất chợt tìm thấy sự lắng đọng hài hòa của một cõi an
tịnh nào đó. Chúng liên tiếp cận kề nhau như những âm vang chát chúa
pha lẫn với những khả dỉ tựu thành những mảnh đời con người tị nạn.
Cái đối nghịch mâu thuẫn ấy cũng chính là bản chất của mảnh đất tên
gọi California vậy. Khiến ta nhớ cái danh từ thời thượng mà người
ngoại cuộc hay gọi là “The Vietnam experience” - cuộc kinh qua Việt
Nam- thì biết sao tránh khỏi ? Nhưng, đây là một cuộc kinh qua được
diễn tả đầy cuồng bạo và dùng thứ ngôn ngữ sắc màu của Roualt, Ensor,
Kokoschika và trường phái biểu tượng Đức quốc. Tranh ông là nơi gặp
gỡ chẳng những chỉ có hai thế giới Đông-Tây, mà có đến cả ba thế
giới”.
(Eric Scigliano – Phan Lang chuyển ngữ)
Không ít những người ngoại quốc viết về Hồ Thành Đức, nhưng qua
đoạn trích dẫn trên, có lẽ đã quá đủ. Chỉ tiếc, hình như rất hiếm
những bài viết về hội họa Hồ Thành Đức từ những người cùng một nguồn
gốc với anh.
Trong cuộc đời sinh hoạt hội họa, Hồ Thành Đức đã khai mạc phòng
tranh rất nhiều lần. Tại Sài Gòn vào các năm 1963, 1964, 1973. Tại
các quốc gia khác gồm: Đài Loan, 1965; Ấn Độ năm 1965; Nhật Bản tại
Tokyo và 9 thành phố khác năm 1969; Ba Lan 1984; Phi Luật Tân 1989.
Riêng tại Hoa Kỳ, Hồ Thành Đức bày tranh và tham dự nhiều cuộc triển
lãm tại nhiều thành phố: Burbank, California, 1992; Westminter,
California, 1992; San Diego, California, 1992; Arlington VA, 1995;
San Jose, 1996; Long Beach, 1996; Pasadena, 1996; Michigan Union,
1997…Hồ Thành Đức rất thú vị với “cuộc triển lãm quốc tế về tình yêu,
gia đình và niềm tin”, kéo dài một tháng (23-9 đến 21-10-2006) tại
John Art Collection. Anh càng hãnh diện hơn khi một mình anh là họa
sĩ Việt Nam được mời tham dự cuộc triển lãm Artists For Human Rights
(Nghệ Sĩ Vì Nhân quyền) tổ chức tại Los Angeles, bên cạnh 30 họa sĩ
thế giới từ 26-10 đến 16-11-2006. Hồ Thành Đức đã chọn bức The
Sorrow Is Still There (Nỗi Buồn Còn Nguyên) vẽ bằng nhiều chất liệu
(mixed media) trên tấm gỗ vuông mỗi chiều 122cm (48 inch) để triển
lãm. Trong tất cả những cuộc triển lãm kể trên, Hồ Thành Đức đều thu
lượm được nhiều kết quả khả quan về tinh thần cũng như tài chánh.
Nhưng đáng kể hơn hết là cuộc bày tranh lần đầu tiên. Lần đó, anh có
thu hoạch bất ngờ và quá tuyệt vời.
Hồ Thành Đức kể lại, vào một giờ vắng khách, anh đang lai rai dạo
quanh phòng tranh, ngắm lại những tác phẩm của mình đang hít thở
trên các mặt tường. Anh muốn chia sẻ với chúng những hồi hộp chờ đợi,
những băn khoăn, nghi ngại, chợt anh thấy từ cửa phòng tranh xuất
hiện một cô gái tóc kẹp, thả dài xuống lưng. Anh bất ngờ giật mình,
nhưng làm tỉnh được ngay. Cô gái đã dừng trước họa phẩm thứ nhất, im
lặng ngắm. Ánh nắng chiều của Sài Gòn hình như đang dịu lại. Những
tiếng ồn ào của một thành phố sinh động cũng chừng như lắng xuống.
Hồ Thành Đức tưởng chừng những tiếng bước thật khẽ của cô gái là
những âm thanh hiện hữu duy nhất trong phòng tranh giàu linh hồn của
anh. Mỗi họa phẩm có mỗi trái tim riêng. Tất cả chúng đang cùng anh
lắng nghe, đang cùng anh quan sát, theo dõi theo từng động tĩnh của
một người biết yêu nghệ thuật. Cô gái quả thật không có nhan sắc của
một giai nhân. Nhưng sự dịu dàng từ tốn đã là một sắc đẹp, gợi mở
trong Hồ Thành Đức những thao thức rất lạ lùng. Anh thoáng nhớ đến
cô nhân tình xinh xắn của mình. Trong một giây, bàn tay vô thức của
anh đưa lên vuốt tóc. Những ngọn tóc rất ngoan không làm phiền cái
vầng trán rộng rãi những ưu tư. Đức thật tình không muốn rình rập
người khách đặc biệt mà anh đã biết rõ là ai. Nhưng lòng anh cứ thắc
thỏm. Và sự chờ đợi như được sắp xếp từ tiền định đã đến.
-Chào ông, phòng tranh có vẻ vắng quá.
Đức chợt tìm thấy ngay cái mau miệng lém lỉnh của mình:
-Không đâu thưa cô, có lẽ giờ này chưa được thuận tiện.
Anh cười dù cỏ vẻ hơi phật lòng. Cô gái không mỉm cười trả lễ,
nhưng không lạnh lùng, cô nhìn quanh phòng tranh. Đức cũng đưa mắt
theo chiều quan sát của người khách. Bình hoa màu vàng óng, đang ánh
lên những tảng nắng ghé thăm. Chiếc khăn trải bàn trắng nõn. Đức
thấy cây bút nằm hờ hững trên lòng tập đựng chữ ký lưu niệm. Anh
đang định mời cô gái, thì bất ngờ nghe tiếng hỏi:
-Anh có biết tôi là ai không ?
Chừng nửa giây ngập ngừng, Đức đáp chững chạc, tự nhiên:
-Thưa rất làm tiếc, xin lỗi cô là ai.
Không lưỡng lự, cô gái, giới thiệu mình:
-Tôi là Bé Ký.
-A, thế ra cô là (một trong) những họa sĩ của hè phố.
Lẽ ra Đức phải có cái nụ cười tinh nghịch, châm chọc như thói
quen. Nhưng không hiểu sao, lòng anh thấy yên ả, bình thản và có cái
gì như ấm áp đang vây bọc lấy anh.
-Hôm nay cô không ra Lê Lợi, Catinat…?
-Không, mấy hôm nay tôi không ở Sài Gòn. Tôi vừa từ Buôn Mê Thuộc
về đây, cốt yếu xem phòng tranh của anh.
Đức lượm được cái cảm động thật tình thứ nhất. Anh mơ hồ thấy sự
bềnh bồng của hồn vía mình. Tảng nắng chiều đang ngả sang màu vàng
nhạt, mở ra cho hai người họa sĩ một khoảng không khí tươi mát vừa
đủ để nói chuyện đời.
Hoá ra chặng đời làm con nuôi của Bé Ký không được bằng phẳng dễ
đi. Chị đã chịu đựng khá nhiều vất vả cũng như tủi nhục. Không chọn
lựa sự giàu sang, nhưng “vừa ăn vừa khóc như mưa tháng mười” vẫn
từng xảy ra. Chị đã mở hết một khoảng đời mình để cho người bạn họa
sĩ vừa mới quen nhìn vào. Không hiểu vì sao họ chóng đọc được lòng
nhau mau như vậy. Đức quên cô tình nhân đang có. Anh đưa người nữ
họa sĩ của thủ đô Việt Nam Cộng Hòa về nhà. Và chẳng bao lâu sau.
Anh chị cho bạn bè một bữa tiệc thân mật. Ngày cưới của Hồ Thành Đức,
Bé Ký gần như không có họ hàng, bà con của cả hai bên. Họ sống chân
tình với bằng hữu, nên trong ngày vui thật vô cùng đông đảo. Cánh
bạn đồng hương Quảng Nam, cánh bạn họa sĩ, cánh bạn làm văn thơ,
viết báo. Có cả những viên chức rủng rảng chức vụ, quyền uy. Ngày
vui đó nằm trong năm 1965.
Sau khi thành cặp song kiếm hợp bích trên diện tích một cái
giường đôi, hạnh phúc của đôi họa sĩ ngày một bành trướng nhanh hơn
cả mấy anh ba Tàu. Anh chị mua ngôi nhà đầu tiên có đến hai cái
“sur” trên đường Yên Đổ: 184/ 34/ 14.
Tôi gặp Hồ Thành Đức từ năm 1962, cũng có thể là 63, không nhớ
chắc. Lần đó Đức về Đà Nẵng thăm ông bố nuôi. Nhà bố nuôi của anh
nằm ngay sau lưng nhà Châu Văn Tùng, bạn tôi. Nhà của ba mẹ Tùng gồm
nhiều căn, thừa chỗ ở nên cho gia đình anh em Lê Viên Côn, Lê Hiếu
Đằng thuê. Lê Viên Côn cùng lớp tôi ở Phan Châu Trinh, sau này anh
trở thành Hải quân Trung Tá của Việt Nam Cộng Hòa, Côn hiện ở
Houston Hoa Kỳ. Đằng học sau chúng tôi vài năm, về sau ra bưng rồi
về làm gì đó khá lớn ở thành phố Sài Gòn. Khi Đức về thăm, Tùng rủ
tôi lên gặp mặt ông họa sĩ thủ đô. Tôi không ham lắm, nhưng cũng đến.
Đêm đó, chúng tôi, gồm cả Côn và Đằng ngồi sau chái bếp nhà dưỡng
phụ Đức cho muỗi đốt để nghe Đức nói dóc. Những người đi xa về, nhất
là đang ở thủ đô, hình như cao lớn lên, kẻ cả ra. Không phải cái cao
lớn vể thể xác mà là cái tự tôn coi rất tự nhiên. Hồ Thành Đức lại
là người hoạt bát, vui tính, có duyên nói đùa, có tài kể chuyện tiếu
lâm. Anh kể rất nhiều chuyện trong giới sinh hoạt văn chương, âm
nhạc, hội họa… tại Sài Gòn. Hình như chuyện nào anh cũng có thêm gia
vị khôi hài. Đại loại như chuyện “đứt giây n” của một bạn nhạc sĩ
tài danh bậc nhất. Gặp Đức không thể không cười, sau này cũng vậy.
Đức có tài chọc cười giống như họa sĩ Nghiêu Đề. Nhưng cái cù léc
của Đức dễ gây ngộ nhận, hờn trách hơn anh Trai Bủng.
Năm 1967 tôi có dịp ghé thăm chị Bé Ký và Đức nhiều lần. Lúc đó
ông bà đã đổi chỗ ở. Ngôi nhà mới nằm trên đường Trần Quang Diệu,
gần Đại Học Vạn Hạnh. Ngôi nhà rộng rãi, có một khoảnh sân đủ cho
những cơn gió nghỉ chân. Chỗ ở Bé Ký và Đức trở thành một địa điểm
gặp mặt của một số bằng hữu thân tình. Không là một chiếu rượu lớn.
Nhưng có Đức ở nhà là gần như có một vài bạn lai rai. Uống rượu
không phải vì buồn. Uống rượu không phải vì vui. Uống rượu cũng
không phải vì ghiền. Mà uống rượu để mừng gặp mặt nhau, để cho câu
chuyện trên trời dưới đất có duyên, có thêm sức sống.
Tôi không rõ nghề tay phải của Đức vào thời gian đó, nhưng vào
các năm sau, anh dạy học. Cái nghề gõ-đầu-trẻ-em-dậy-thì của Đức
phát triển rất mau. Những năm từ 1969 đến 1975 anh là giáo sư hội
họa của Đại Học Vạn Hạnh, và giữ chức Khoa Trưởng ngành Họa Thực
Tiễn tại Đại Học Phương Nam Việt Nam (1974-1975). Tôi không biết
chính xác Hồ Thành Đức có đảm nhiệm chức Chủ tịch của Hội Hoạ Sĩ Trẻ
lần nào chưa. Tiểu sử anh trên vài tạp chí tại hải ngoại có ghi anh
giữ vai trò này trong nhiệm kỳ 1968-1975. Nhưng tôi bị chỉ trích
thiếu chính xác khi ghi lại điều này trong cuốn Tác giả Việt Nam.
Chủ tịch hay không chủ tịch cũng qua rồi một giai đoạn, cái quí là
tác phẩm để lại, cái sức còn làm ra những tác phẩm có giá trị khác.
Con gà thường ghét những tiếng gáy của nhau. Họa sĩ là những người
tạo hình làm nên những tác phẩm nghệ thuật để đời. Tôi không tin
những có những chuyện không đẹp trong giới sống còn vì cái đẹp.
Những lần ghé lai rai chim mía, khô mực với Đức, tôi rất ít khi
được chuyện trò với chị Bé Ký dù chỉ vài ba câu. Bà họa sĩ lúc nào
cũng bù đầu trong bếp. Chị làm được những món ăn rất ngon miệng.
Trong thời điểm này, tranh chị vẫn bán chạy đều. Trong một bài viết
của nhà báo Trần Lư Nguyên Khanh trên tạp chí Thế Giới Nghệ Thuật số
2, tôi đọc thấy con số “một ngàn năm trăm” họa phẩm của chị đã được
giới thưởng ngoạn mang về làm của riêng. Quả là một con số không nhỏ.
Vì lý do thương mại, một số tranh của chị được làm bản phụ nhiều lần.
Chính tôi cũng được chị cho một bản phụ, dù có đầy đủ triện son và
chữ ký “live” của chị. Dĩ nhiên tôi rất quí.
Tôi với Hồ Thành Đức hình như có điểm giống nhau. Chúng tôi rất
trân trọng tình bạn. Và cùng sợ đơn độc nên càng kết thân với nhiều
người càng tốt. Trong vài năm đầu của thập niên 70, tôi đau tim, yếu
phổi tưởng đã nghỉ chơi. Trong những ngày nằm bệnh, tôi nhớ bè bạn
vô cùng bèn làm thơ. Trên Vuông Chiếu Đời Ta do đó mà có đến 132 câu,
7 chữ. Tên Hồ Thành Đức dĩ nhiên cũng bị réo tới:
Hoan hô như thể Hồ Thành Đức
Năm ngoái gặp ta, đã rỉ hơi
Hai ta cùng tuổi Canh Thìn đấy
Sang năm giàu có đã đến thời
Thật đúng y bon, chàng họa sĩ
Ta đang giàu có tiếng kêu trời.
(RHĐR)
Tôi với Đức cư ngụ chung trên thân thể một con rồng. Cũng không
ít bạn sinh hoạt nghệ thuật, văn học bám víu trên con linh vật này
như Hồ Hữu Thủ (40), Lê Thành Nhơn (40), Lê Uyên Phương (02-2-41),
Thái Tú Hạp (40), Nguyễn Đồng (40), Vĩnh Điện (40), Cao Đông Khánh
(1-41), Nguyên Khai (40)... Con vật chỉ là sản phẩm của tưởng tượng,
chúng tôi cũng là những người không có thật chăng ? Hay sự hiện diện
vốn bềnh bồng trên mây ? So sánh cuộc đời đã đi qua giữa tôi và Đức,
có nhiều điểm khác nhau. Đức hiên ngang, hoạt náo ở phần đầu đầy râu
ria quắc thước của Canh thìn (1940), còn tôi bám hờ ở tận cái vảy
đuôi ưa vùng vằng (1941).
Nhưng thật là lạ. Nếu Đức có một tuổi thơ không được tốt đẹp, thì
tôi, ngược lại, đã có được một ấu thời rất hạnh phúc. Hồ Thành Đức
có khá nhiều gian truân trong cuộc sống để cuối cùng hưởng được
những phúc lộc rất tươm tất. Tôi chưa có giai đoạn nào tuyệt vời
phong phú, nhưng đã đi gần hết một đời thong dong. Ông bà ta nói
“bảy mươi chưa khoe mình lành”. Tôi có gì, còn gì để khoe, ngoài vỏn
vẹn bốn năm biết lao động có mồ hôi và nước mắt. Ngày tháng của tôi
gần như là một giây chuyền sống bám kéo dài. Thời nhỏ qua luôn cả
thời độc thân, hết mẹ đến cha chăm sóc; vào quân ngũ, đồng đội chăm
lo; lưu lạc xứ người có cô nhân tình bên cạnh đỡ đần.
Tôi có mạng “chỉ tay năm ngón”, dù trong một phạm vi thật nhỏ hẹp.
Và có khá nhiều độc đoán. Viết về Hồ Thành Đức, Bé Ký mà tôi xen
“cái tôi” vô thế này, có phải là một cuộc đi lạc tình cờ ? Đương
nhiên không. Đây chỉ là những dòng hồi ký ghi lại một thời của chính
tôi. Tôi dựa vào bè bạn để nhớ ra mình, vẽ lại mình, là một tính
toán khôn khéo nhất, đủ để nhà văn Hoàng Mai Đạt, ghi ra khi giới
thiệu cuốn Quá Khứ Trước Mặt của tôi trên tạp chí Văn Học và Hợp Lưu:
“… có lẽ ông là người có biệt tài nói về cái tôi hay nhất, nghệ
thuật nhất trong những người viết tại hải ngoại…”
(Hợp Lưu, số tháng 8&9 năm 2006)
Hay, nghệ thuật hay không, không dám nhận. Chỉ mong được hiểu:
“từ bạn, tôi gặp lại tôi
gặp lại con muỗi, con ruồi... ngày xưa
gặp lại lá tre, lá dừa...
gặp lại cục đất, tảng đá, nắng, mưa... bên đời
từ tôi, bạn gặp bạn ngồi,
gặp bạn đi, đứng, nói, cười...vân vân
trăm năm vẫn khoảng cách gần
một phút vời vợi buồn lần không qua
từ tôi, từ bạn thấy ra
dãy sông con núi lân la bên người
vụng tay thêm lần nữa rồi
từng trang mộ ấm bóng người ảnh tôi ?
vẽ ra người để thấy tôi
vẽ tôi ra để thấy người chúng ta
hôm nay đã khác hôm qua
nhưng mà cốt lõi vẫn là như nhau
cái chân cái bụng cái đầu
sợi lông sợi tóc sợi râu vẫn là
bén từ hồn vía thịt da
vẫn thơm từ trẻ sang già đấy thôi
vẽ người là để thấy tôi
một đời sống ké hơi người ra sao...”
(Ổ Tình Lận Lưng)
Giữa năm 1984, tôi đưa gia đình vào Sài Gòn. Vì lo sợ những trục
trặc có thể xảy ra trong chuyến ra đi đoàn tụ, tôi hạn chế việc ghé
thăm bè bạn. Nói là hạn chế, nhưng cũng đã gặp hầu hết những người
quen biết: Trần Dzạ Lữ, Chu Vương Miện, Thành Tôn, Hà Nguyên Thạch,
Đynh Hoàng Sa, Phan Nhự Thức, Đinh Trầm Ca, Cung Tích Biền, Huy
Tưởng, Hoàng Trọng Bân, Phan Kim Thịnh, Lê Vĩnh Thọ, Phạm Thế Mỹ,
Thái Tuấn, Nghiêu Đề… Cả Mường Mán cũng có bắt tay, đứng tán dóc mấy
phút bên đường. Tôi ghé Hồ Thành Đức hai lần. Lần đầu nhị vị họa sĩ
đi vắng. Lần sau, từ ngoài đường nhìn vào, thấy bạn Đức đang có một
số khách đến chơi, tôi ngại không vào. Lần thứ ba theo dự định không
thực hiện được. Tuy không gặp được anh chị Hồ Thành Đức, Bé Ký nhưng
tôi nghe bè bạn kể về Đức khá nhiều. Có tin tốt, có tin xấu. Tốt xấu
giữa một thời buổi giao thời thật ra không nên câu nệ lắm. Đức tham
dự nhiều cuộc vượt biên. Bến đến đầu tiên của anh là trại giam Phan
Đăng Lưu vào năm 1977. Bạn đồng điệu ngồi chung một mái nhà tù có
những bậc trưởng thượng: Hồ Hữu Tường, Doãn Quốc Sỹ… Chị Bé Ký chỉ
được cho nếm mùi tù tội có 4 tháng. Phần thưởng rút ngắn thời gian
này có lẽ do bốn người con gián tiếp ký lệnh ân xá. (Bốn con của Ký,
Đức lúc này còn khá nhỏ, sau này, tại Hoa Kỳ, Hồ Thành Cao tốt
nghiệp kỹ sư; Hồ Thành Cung, nối nghiệp bố mẹ; Hồ Thị Hải Dương,
dược sĩ. Cô con gái Hồ Thị Cẩm Thư, theo tiếng gọi tình yêu, ở lại
Việt Nam, vui chơi với nghề phóng viên cho Vietnam New). Hồ Thành
Đức ăn cơm tù được tròn hai năm, đủ bằng cấp để nói về nhà tù, về
một góc cạnh của một thời đã qua. Gần đây, trên trang Web VietWeekly,
Đức giải độc một tin xấu của những tháng ngày sau 1975, qua cuộc
phỏng vấn của ông Lê La:
“VW: Có dư luận cho rằng ông là “Cộng sản nằm vùng”, ông nghĩ sao?
HTĐ: Thì hồi ngày xưa bên nhà, tôi có khuynh hướng thiên tả.
Nhưng tôi cũng không ưng chuyện Mỹ đổ bộ lên miền Nam, sau đó, tôi
không thích Cộng sản, tôi bỏ tôi đi. Người Mỹ bảo lãnh cho tôi mà.
Còn nói chuyện tôi “nằm vùng” là vô căn cứ. Ông viện trưởng viện Lê
nin kia còn chán Cộng sản, nói gì đến tôi. Phải phân biệt ra người
Việt Nam tiến bộ, yêu nước khác với người phát-xít chứ”.
Có lẽ có lỗi “đả tự”, hoặc ghi không chính xác câu trả lời của
Đức, bởì đã khuynh tả thì chắc chắn không ưng chuyện Mỹ vào miền
Nam, không cần phải “nhưng nhị” gì nữa. Nếu phải nhưng thì câu tiếp
đó phải là “nhưng tôi cũng không ưng Bắc Việt tiến đánh miền Nam”
mới đề huề nói lên cái trung lập của mình. Việc phân biệt giữa người
tiến bộ yêu nước với phát xít trong giai đoạn đó có vẻ mơ hồ, chưa
nói là hơi ngụy biện. Hình như Hồ Thành Đức còn bị đặt trong
nhiềunghi vấn khi sở hữu ngôi villa do một người Pháp nhường lại
trên đường Phan Thanh Giản, số 79 Bis. Đường Phan Thanh Giản nay đã
thành đường Điện Biên Phủ. Ngôi villa hiện nay vẫn do con gái Đức,
Hồ Thị Cẩm Thư cư ngụ. Một phần nhỏ của ngôi nhà được tặng cho một
gia đình cán bộ. Có lẽ đây là một thủ tục đầu tiên cho một vấn đề gì
đó. Hồ Thành Đức và Bé Ký vẫn thỉnh thoảng về thăm. Quê hương chẳng
là một cái gì cả, nếu chúng ta không có một trái tim biết thương yêu.
Hồ Thành Đức, Bé Ký, không thuộc diện H.O, cũng không có thân
nhân để được xếp vào chương trình O.D.P. Nếu trong lãnh vực nghệ
thuật, Bé Ký lẫn Hồ Thành Đức đã nhờ vào tài năng và lòng đam mê để
vươn lên, không phụ thuộc vào bất cứ thế lực nào khác, thì trong đời
sống, nhờ vào sự thành danh của cả hai đã giúp gia đình họ đến Hoa
Kỳ định cư, do chính người Mỹ trân quí nhân tài bảo lãnh. Tại Hoa Kỳ,
những ngày đầu, gia đình Ký Đức được một nhà sưu tập tranh của Đức
cấp cho chỗ ở, nhưng anh chị, ngay sau đó chọn về vùng đất lành,
đông đồng hương: Quận Cam California.
Chị Bé Ký trả lời phỏng vấn của ký giả Jeffrey Brody trên tạp chí
Register, số ra ngày 2 tháng 7 năm 1990, trong đó có câu:
“…Tôi không thể nào vẽ theo lối họ muốn được. Tôi nhớ có lần một
cán bộ cho tôi coi bức họa theo lề lối anh ta thích. Thật là dễ sợ
và không trung thực được… Chúng tôi đã có thể làm mọi thứ để mà sống
còn… Nhưng vẽ tranh thì chúng tôi cần thể hiện cảm nghĩ của mình.
Chúng tôi đã không thể làm được việc đó, bởi vậy nên đã ra đi”
Vào một dịp khác, Bé Ký tâm sự:
“…Tôi mất tình thương yêu gia đình từ thuở ấu thơ nên khi lập gia
đình tôi sống trọn vẹn, trân quý với mái gia đình. Là người vợ,
người mẹ, tôi làm trọn bổn phận của người đàn bà Việt Nam dù sống ở
bất cứ nơi nào, thời điểm nào, đó là niềm hạnh phúc cao đẹp nhất tôi
đã dâng hiến và được nhận lãnh. Tôi rất mê hội họa và yêu quê hương.
Vì vận nước, vì thời thế đã hai lần tôi giã từ nơi chốn thân yêu,
lòng tôi vẫn còn nhung nhớ. Từ trước đến nay tôi vẫn vẽ tất cả hình
ảnh mang bóng dáng, sinh hoạt của quê hương”
(tài liệu này được trích từ bài viết của nhà báo Trần Lư Nguyên
Khanh, trên tạp chí Thế Giới Nghệt Thuật, ấn hành tại Hoa Kỳ)
Hồ Thành Đức và Bé Ký đã trở lại cái thú được sáng tạo của mình.
Đức có phần tích cực hơn. Anh hoàn tất được nhiều tác phẩm ưng ý,
như: Thiếu Nữ Và Hoa (Young girl and flowers – mixed media, 48’’ x
48’’, 1992), Em, Trời và Mây (Lover, Sky and Clound, collage, 32’’ x
48’’, 1993), Múa Quạt (Fan Dancing, mixed media, 42’’ x 42’’, 1993),
Ấn Tượng (Impression, collage 20’’ x 20’’, 1994), Tình Yêu (Love,
mixed media, 1994), Nước Mắt và Nụ Cười (Tears and Smiles – collage
32’’ x 32’’, 1995), Khỏa Thân (Nudes, mixed media 48’’ x 48’’,
1995), Models (collage 48’’ x 48’’, 1995), Trời Và Đất (Heaven and
Earth, acrylic on wood, 40’’ x 40’’, 1996), Nỗi Buồn Còn Nguyên (The
Sorrow Is Still There, mixed media 48’’ x 48’’, 1996), Bến Thuyền
(Harbor, lacquer 72’’ x 36’’, 1997), Thiện và Ác (Good and Evil,
collage, 16’’ x 16’’, 1997), Cuộc Hành Trình Của Đôi Ngựa (A Journey
of Horses, acrylic on wood, 30’’ x 30’’, 1997), Tường Nước Mắt (Wall
of Tears, mixedmedia 48’’ x 48’’, 1998), Mộng Tưởng (Immagination,
mixed media, 24’’ x 48’’, 2000), Thung Lũng Đau Buồn (The Valley of
Tears, collage, 2000), Trời Đất Nở Hoa (The Blossom of Heaven and
Earth, mixed media, 2000), Trên Đồi Golgotha , (On The Golgotha
Hill, collage, 2000), Bốn Cô Gái Việt Nam (Four Young Ladies, mixed
media, 32’’ x 48’’, 2001), Mùa Xuân ở California (Spring in
California, collage 36’’ x 36’’, 2001), Thạch Nhũ (Stalactites, 34’’
x 44’’, 2001), Tuổi Hoa (Sisters at Youth, mixed media 34’’ x 44’’,
2001) vv…
Sức làm việc của Hồ Thành Đức quả thật bền bỉ. Nhưng chị Bé Ký
cũng không thua anh chồng họa sĩ của mình. Chị để lại cho đời:
Mother and Child (acylic on wood, 32 x 24’’, 1996), Mother and Child
(acrylic 32x24’’, 1998), Combing Hair (acrylic on wood, 36x24’’,
2002), Cock Fightings (acrylic on wood, 24x36’’. 2003), Horse
(acrylic on wood, 24x32’’, 2002), Nude (acrylic on wood, 32x24’’,
2001), Mother and Child (acrylic on wood, 36x24’’, 2004), Mid
-Autumn Festival (acrylic on wood 34x48’’. 2004), Spring (acrylic on
wood 32x24’’, 2004), Young Ladies and Lotus (acrylic on wood,
36x36’’, 2002), Enjoying Music (acrylic on wood 36x36’’, 2004) và
rất nhiều bức mẹ và con khác đã được vẽ vào mỗi năm.
Đối với tất cả họa sĩ, việc ấn hành một tuyển tập bao gồm những
bản chụp các họa phẩm của mình là điều cần thiết và thích thú. Nhưng
để xuất bản được “cái tổng quát sự nghiệp” của mình không phải là dễ
dàng về mặt tài chánh. Hồ Thành Đức, Bé Ký đã cố gắng thực hiện được
việc này. Hai cuốn sách đã được ra đời: Hồ Thành Đức Ấn Tượng Trong
Đời Tôi (Impressions In My Live), gồm 30 trang khổ 21,5cm x 28cm,
giấy trắng tốt, 20 Mỹ Kim. Và Việt Nam Quê Hương Mến Yêu (My Beloved
Vietnam) của Bé Ký 99 trang, cùng khổ sách như Đức. Đây là những tài
liệu quí về hội họa, được in ấn mỹ thuật, công phu. Chị Bé Ký còn
được cơ sở Viet Art Gallery in cho một tập The Art Of Be Ky, mỏng
hơn, nhưng cũng rất mỹ thuật, trang trọng.
Tuy việc sáng tác chiếm nhiều thời gian, nhưng Đức và Ký vẫn
không quên dành cho mình những giờ phút thong dong đây đó. Năm 1998
vợ chồng anh cùng cậu con trai Hồ Thành Cung ghé thăm thành phố
Montréal. Đức đã nhờ một khách hàng mua tranh quen biết cũ, thuê cho
gia đình anh phòng tạm trú trong khu ký túc xá học sinh, đang bỏ
trống trong dịp hè. Địa điểm này nằm chênh chếch trước mặt ngôi nhà
thờ nổi tiếng thiêng liêng Saint Joseph. Cả Đức lẫn Ký đều rất thích.
Montréal đang ở vào mùa hè, đất trời óng ả đẹp. Hoa và chim đầy
thành phố. Tôi lại có nhiệm vụ làm tài xế mấy ngày cho Đức, Ký đi
thăm một số bằng hữu cư ngụ tại đây.
Khi từ nhà bác sĩ Nguyễn Tấn Hồng, (nguyên bộ trưởng Bộ Thanh
Niên VNCH) ra về, chúng tôi vừa chạy xe vừa nói chuyện trên đường
Edouard Montpetit, bất ngờ một chiếc xe ngược chiều, lạc tay lái, ào
ào tiến ngay vào đầu xe tôi. Hốt hoảng, nhưng không còn lề trống để
tránh, tôi đạp thắng và chờ đợi một va chạm có thể chết người. Nhưng
rất may, chiếc xe trước mặt kịp thời tỉnh ngủ, lách qua, cận kề
trong năm ba centimètre. Thật hú hồn. Giá lần đó xảy ra tai nạn chắc
bạn bè gần xa đã tốn ít trang chia buồn.
Tin Hồ Thành Đức, Bé Ký đến Montréal được anh em bạn văn biết mau
lẹ. Nhà thơ Hoàng Xuân Sơn, cũng mở tiệc khoản đãi tại gia như hồi
đón gia đình họa sĩ Nghiêu Đề. Đến bắt tay Bé Ký, nghe Hồ Thành Đức
kể chuyện vui hôm đó có nhà văn Song Thao, nhà văn Trang Châu, nhà
văn Hồ Đình Nghiêm, nhà thơ Lưu Nguyễn và đương nhiên có tôi cùng Lý.
Hồ Thành Đức thành thật, cởi mở nhưng cũng phách lối rất mực. Chị Ký
thay vì nói, chị cười nhiều hơn. Hệ thống thính giác của chị gặp một
số trở ngại nên câu chuyện giữa các bà có phần hạn chế. Lý, vợ tôi
có số được nhiều bà vợ của bè bạn tôi mến. Đã có nhà văn Minh Quân
từ Việt Nam qua nhận làm chị nuôi, nay có thêm chị Bé Ký, hai bà rất
quấn quít nhau. Ngoài bữa ăn tại nhà anh chị Hoàng Xuân Sơn, Kim Lân,
Văn Bút Việt Nam tại Montréal cũng xuất quĩ đãi vợ chồng Hồ Thành
Đức một bữa nhậu vui vẻ, như từng tiếp đón các họa sĩ Đinh Cường,
Trịnh Cung, Nghiêu Đề,…Nhắc lại những bữa nhậu (đúng ra là ăn, uống),
chỉ có mục đích nhắc lại những sự họp mặt cởi mở,và cái tình giữa
những người trong cùng một dòng sinh hoạt với nhau. Miếng ăn không
thể nào là “miếng tồi tàn”, nên tôi nhắc thêm chút nữa. Như đã biết,
chị Bé Ký là người đầu bếp thơm tay. Hồ Thành Đức khoe chị làm món
nghêu hấp rất tới và khuyến khích vợ thực hành ngay. Tại nhà tôi,
sau đó, chúng tôi thưởng thức được tài nghệ của chị.
Sau bữa ăn, cũng do Hồ Thành Đức đưa ý kiến rồi thúc hối chị Bé
Ký phóng bút vẽ vài nét Luân Hoán. Tôi rất khoái chuyện này, nhưng
ngại ngùng, được bạn vàng mở đường đâu dễ bỏ qua cơ hội. Tôi ngồi im,
mặt nhìn nghiêng ra hướng đường Barclay. Hai cánh cửa kính rộng đã
được đẩy dồn về một phía. Nhà quay về hướng tây, nhưng dòng nắng
không còn đủ sức chói. Thỉnh thoảng một cơn gió tạt ngang. Càng ngồi
im tôi càng nghe khắp thân thể mình cử động. Vài sợi tóc như muốn sà
xuống trán, tôi se sẽ mím môi. Chị Bé Ký mắt quan sát, tay phác họa.
Chị nhìn ngắm khuôn mặt già bụi đời của tôi từ những điểm nào ?
Không rõ. Tôi chợt ngại chị bắt gặp hai cái quầng-mắt-dưới ú nụ
những phong trần của mình. Tôi chợt lo hai má hóp quá, và rồi tự tin
bởi hai hàng lông mi rất cong, đôi mắt liếc gái rất nhuyễn. Tôi trực
nhớ đến các bàn tay của Trịnh Công Sơn, Trịnh Cung, La Toàn Vinh,
Phạm Thế Trung, Vivi…những bạn đã trực tiếp “bắt” tôi bỏ lên mặt
giấy. Bất chợt tôi lại mím môi. Chị Bé Ký dán ngay cái nét tai hại
ấy lên bản vẽ và chừng ít phút sau, chị cười, thả cây bút xuống mặt
bàn. Tôi thở ra nhẹ nhõm quên cả cảm ơn chị. Nét phác họa về tôi
được chị Ký mang về Mỹ, dùng bút nhà nghề, tu chỉnh lại, và gởi qua
với khổ lớn 52cm x 65cm. Không riêng tôi, Lý cũng được vẽ, cũng được
gởi qua một bản y như tôi. Chúng tôi sung sướng đóng khung treo ngay
phòng khách. Cái chúng tôi trân quí ngoài chữ ký, nét vẽ còn có cái
tình của chị, lẫn của Đức gởi cho. Tôi đã được nhiều họa sĩ thân
quen, làm cho nét mặt không đẹp của mình trở thành đẹp sáng, có cốt
cách hơn, làm sao quên gởi lời cảm ơn đến với: Đinh Cường, Thái Tuấn,
Trịnh Cung, Khánh Trường, Võ Đình, Trịnh Công Sơn, Nguyên Hạo, Bé Ký,
Phạm Thế Trung, Nguyễn Quốc Tuấn, Vũ Uyên Giang, Vivi, La Toàn Vinh,
Hoàng Trọng Bân, Hồ Đình Nghiêm, Nghiêu Đề…cùng các bạn lấy thân
tình phác họa chân dung tôi bằng nét thơ như nhà văn Song Thao, nhà
thơ Hoàng Xuân Sơn, nhà thơ Song Vinh, nhà thơ Chu Vương Miện…Thật
ra, có lẽ, các bạn đã chỉ vẽ cái dễ thương ẩn khuất của tôi thôi. Mà
tôi quả thật dễ thương ở chỗ ai thương cũng xin chấp nhận. Thế nhưng
có một họa sĩ quen biết lâu ngày, cố tình lơ cái dễ thương của tôi
đi đấy, các bạn biết ai rồi chứ gì ! Vợ chồng Hồ Thành Đức ở chơi
với Montréal độ một tuần, tôi đưa anh chị thăm viếng một vài nơi như
đã từng thực hiện với nhiều bạn khác. Hình như có đưa Bé Ký Hồ Thành
Đức đi chợ trời, hay hái dâu, hái táo gì đó, để biết thêm một góc
cạnh Montréal.
Kỷ niệm theo tôi là một tế bào. Khi mới được cấy vào cơ thể có
ngay những cảm xúc bồi hồi chóng vánh. Sau đó là sự sống thầm, tưởng
chừng như mất dạng. Nhưng khi được khơi lại, những tế bào có tuổi
hơn lại hiện ra minh bạch, sắc sảo hơn những anh mới hội nhập, dù
đôi khi thiếu thứ tự. Kỷ niệm có được với Hồ Thành Đức, Bé Ký cũng
có phần lộn xộn. Sau ngày ông bà họa sĩ về lại Hoa Kỳ, chúng tôi lơi
dần những liên lạc bằng điện thoại. Nhưng tôi vẫn theo dõi những
sinh hoạt của bạn mình. Đức làm thơ khá nhiều trong những năm gần
đây. Thơ anh viết đăng trên một số tạp chí, nhất là các đặc san,
tuyển tập của quê hương Quảng Nam. Tôi muốn “mách có chứng” một chút,
qua trích đoạn dưới đây:
“Con phố nhỏ đưa ta vào nỗi nhớ
Bao mùa xuân trăn trở giấc ly hương
Hội An ơi, cồn bãi với phố phường
Trông ngoảnh lại, với muôn vàn thương tiếc
Buổi ra đi, cánh buồm giăng biền biệt
Núi sông hờn ! luyến tiếc gót giày hoa
Em ở lại, mẹ già chiều nắng xế
Anh ra đi ngày tháng ánh trăng lu
Chiều cuối đông thành phố nhớ sương mù
Em cửa sổ mây bay vòng tuế nguyệt
Gót phong trần đã in màu sương tuyết
Ta lưu linh làm kẻ ngóng thiên đường
Sáng mai nào thành phố nhỏ đầy sương
Em áo tím đến trường qua ngõ hẹp
Thơ yêu em cả trăm lần sao chép
Vẫn hắt hiu ngói cũ với tường rêu
Ta ở đây sáng nắng với chiều mưa
Nơi xứ lạ, nhập nhòa trăng cánh hạc
Năm mươi năm tan tành trong đổ nát
Chuyện ra đi cứ canh cánh bên lòng
Hẹn ngày về sáng đợi với chiều mong
Tình thuở trước phai dần trong tưởng nhớ
Trong yêu thương có điều gì tan vỡ
Buổi ra đi còn chút nắng ngày về
Mùa xuân này gởi lại bức tình thơ
Em yêu dấu ! Hội An ngày trở lại
Ngựa yên cương, thành cao, đường quan ải
Lớp lớp về ! nhìn lại dáng em xưa
Thời rong rêu ! cửa đóng với then cài
Trăng cửa sổ, nhìn sâu đêm tình ái
Con nước về cuối bãi gió vi vu
Ta về đây thành phố xám sương mù
Em thức giấc ! Hội An ngày trở lại.”
(Hội An Trong Nỗi Nhớ HTĐ tháng 12-1995 Hoa Kỳ, đặc san Quảng Đà,
1998)
Hồ Thành Đức có lẽ là niềm tự hào của cộng đồng Quảng Nam ở xứ
người. Tôi thấy anh được đề cao tại nhiều tiểu bang ở Hoa Kỳ. Anh đã
tham gia vào nhiều cuộc sinh hoạt của cộng đồng từ thuyết trình,
triển lãm, ngâm thơ.... Một hôm tôi giật mình thấy chân dung anh
đăng trên một đặc san. Vẫn cái mũ bê rê có vành chồm trước trán, vẫn
dáng người dong dỏng cao, nhưng sao cái miệng lệch hẳn một bên.
Khuôn mặt vì vậy trở nên giàu thêm tuổi đời. Tôi ngẫm nghĩ, hỏi thầm:
“sao cái thằng này già mau như vậy ?” Rồi đâm lo lo. Dĩ nhiên không
phải lo cho anh, mà lo cho chính mình. Trong dịp ghé thăm quận Cam,
hè 2006, tôi mới vỡ lẽ cái miệng của Hồ Thành Đức chỉ nghiêng tạm
thời trong một vài tháng vì nằm ngủ lấn cấn gì đó.
Dù có ý định sẽ thăm thủ đô người Việt tị nạn một cách âm thầm,
trốn hết bạn bè. Nhưng cuối cùng tôi thấy ra cái vô lý của mình.
Không đến nỗi ngàn năm một thuở. Nhưng cơ hội của ngày hôm nay chắc
gì có được ở ngày mai. Nhất là với một người có tuổi đời bị trừ đến
gần hết. Nhà thơ Thành Tôn bố trí cho tôi một buổi gặp mặt bạn bè
tại quán cà phê Bistro. Nhà thơ Đạm Thạch nhiệt tình thông báo cùng
anh em. Quán cà phê Bistro, một địa điểm nổi tiếng, quen thuộc của
giới sinh hoạt văn hóa tại quận Cam. Quán nằm khiêm nhường trong một
bãi đậu xe khá rộng. Khi chúng tôi đến nơi, khách đã ngồi chật ngoài
hành lang. Các bạn văn đã hiện diện. Tôi gặp lại Ái Cầm, Thái Tú Hạp
sau 30 năm. Tôi gặp lại vợ chồng Thành Tôn sau 21 năm. Tôi gặp lại
Hạ Quốc Huy sau 36 năm. Tôi gặp lại Phạm Phú Minh sau 7 năm. Tôi gặp
lại Hồ Thành Đức, Bé Ký sau 8 năm. Và tôi được gặp những người bạn
từng quen biết rất lâu qua thư từ, điện thoại như Đặng Hiền, Nguyễn
Nam An, Nguyễn Mạnh Trinh, Trần Văn Nam, Rừng, Trần Yên Hòa, Đạm
Thạch, Hà Nguyên Du…Chuyện tầm phào bao giờ cũng vui hơn chuyện
nghiêm túc, giống như món ăn chơi ngon hơn ăn thiệt. Hồ Thành Đức
phát biểu trước đám đông, đây là lần đầu tiên chị Bé ký và phu nhân
Thành Tôn ghé đến quán Bistro vì sự có mặt của người tình muôn đời
của nhà thơ Luân Hoán. Cả Lý và tôi đều rất cảm động. Vội vã đến tìm
Lý còn có chị Nguyên Ngọc, người vợ của cố nhà văn Nguyễn Đông Ngạc.
Khách đến, khách đi, dòng nắng lấn dần vào mái hiên, vàng óng
từng phần trên vai, trên ngực những người bạn đang vui vẻ tán dóc.
Ngồi bên Hồ Thành Đức, anh nghiêng người nói nhỏ nhưng cũng đủ cho
cả bàn nghe. Anh đang thực hiện một tác phẩm rất độc đáo. Tác phẩm
của anh lần này không phải là một họa phẩm, mà là một cuốn sách. Sự
đặc biệt của nó là từ một người nói đến nhiều người. Đức cũng giống
tôi, ưa thích kéo bè bạn vào giang sơn riêng của mình. Tác phẩm của
Đức là những bản chụp tranh màu của anh được đi kèm với vài câu thơ,
vài dòng nhạc, dòng văn của bạn bè. Dĩ nhiên toàn những anh chị đã
thành danh lâu ngày với cuộc đời văn học, nghệ thuật. Tôi được Hồ
Thành Đức dành cho 2 trang. Sách sẽ được in trên giấy tuyệt hảo nhất,
do một nhà xuất bản uy tín ở quốc nội ấn hành ngay sau khi Đức hoàn
tất. Tôi chia sẻ niềm vui cùng Đức và cũng như anh, tôi mong mỏi
những tác phẩm có giá trị chóng được ra mắt bạn đọc. Đức cũng không
quên kể với tôi sự thành công về tài chánh từ một họa phẩm anh bán
được gần đây. Mừng cho bạn nhưng tôi chợt cảm thấy băn khoăn, vì
những mẩu chuyện ấy, anh thỉnh thoảng nhắc lại, kể lại như mới nói
lần đầu tiên. Sự chợt quên chợt nhớ hình như đã đến với Đức. Nhà thơ
Đặng Hiền thì nói nhỏ với tôi về sự ảo tưởng của Đức. Ảo tưởng cũng
là một điều thú vị, nhiều khi chúng ta cũng nên cần nó chút đỉnh.
Trong bữa ăn trưa khá thịnh soạn thứ nhất do vợ chồng Thái Tú Hạp
mời anh em, tôi ngồi giữa Đặng Hiền và Hồ Thành Đức. Tôi chọn món mì
Quảng cho phần ăn của mình. Tuy không ngon miệng lắm nhưng tôi chợt
nhớ đến nhà văn Tưởng Năng Tiến, một người bạn chưa gặp, đầy tình
nghĩa của tôi. Trong phạm vi bè bạn văn thơ Quảng Nam, Tưởng Năng
Tiến được xem như gắn liền với mì Quảng, dù anh không phải dân xứ
hay cãi, mà chỉ vì đã viết được một bài rất tới về món ăn dân dã này.
Hồ Thành Đức nhắc chừng tôi cách trộn bát mì, cả việc chan thêm nước
chấm. Anh tưởng rằng tôi đã quên cách thưởng thức một món ăn nguồn
cội. Tôi chưa quên và còn nhớ rất rõ những lần ăn cùng với Nguyễn
Nho Sa Mạc ở quán mì Lợi Ký Tam Kỳ, những lần ăn cùng với Nguyễn
Thanh Ngân, Vĩnh Kha ở Nam Phước, dọc đường quốc lộ 1 và cả lần ăn
với Hoàng Quy ở Ngã Năm Đà Nẵng…Những lần đó cũng tương tự như lần
này, cái việc ăn của tôi bị câu chuyện từ bè bạn ảnh hưởng, không
tìm ra được cái khoái khẩu tuyệt đối. Chỉ có những lần ngồi ăn cùng
Lý bên hè đường Hoàng Diệu, tôi mới nhận được ra phần nào sự tinh
tuý, thâm trầm của một món ăn mình luôn luôn nhớ, sẵn sàng thèm khi
được nhắc đến. Trong bữa ăn thứ hai, tiếp liền theo sau chặng đường
chạy đổi quán, tôi bị mất tập trung vì cú điện thoại của một bạn cựu
học sinh Phan Châu Trinh.
Tán dóc, uống, ăn, chụp hình… rồi cũng trôi qua chóng vánh. Tôi
chia tay đám bạn cũ mới trong lòng luyến tiếc, buồn buồn. Chúng tôi
không kịp giờ để ghé đến thăm nhà Bé Ký, Hồ Thành Đức, cho anh nợ
tiếp một thời gian nữa họa phẩm mà anh định tặng tôi treo chơi từ
mấy năm nay. Hội họa là một nghệ thuật tôi không am hiểu gì mấy,
nhưng lại thích cận kề bên tranh, bên cả những người sinh ra chúng.
Việc này có lẽ khởi đi từ lúc tôi tình cờ sở hữu một thời gian họa
phẩm Thiếu Nữ của họa sĩ Cù Nguyễn. Tôi không chắc bức tranh đó có
phải là bức giao vào tay Cù Nguyễn tấm huy chương vàng mùa Xuân năm
1963? Có thể đây chỉ là một sáng tác khác của Cù Nguyễn. Bức tranh
Thiếu Nữ này được đi vào nhà ông Thái Trử, chánh sở tài chánh thành
phố Đà Nẵng. Ông Thái Trử còn là tác giả vài tập thơ dưới bút hiệu
Việt Trữ. Có thể ông đã mua họa phẩm hoặc được Cù Nguyễn tặng (Cù
Nguyễn cũng người Quảng Nam). Không hiểu vì lý do gì, một hôm con
trai ông Trử, Thái Anh mang sang nhà tôi, hỏi “anh có thích không,
lấy treo đi”. Tôi khoái tranh ngay sau đó. Bức Thiếu Nữ ở với tôi
được vài năm cho đến khi tôi nhập ngũ, 1966. Khi ra trường, về thăm
nhà, không rõ bức tranh bị ai đưa đi đâu mất, và tôi vì lo nghĩ đến
chiến trận sẽ trực tiếp tham dự trước mặt không còn giờ truy tìm.
Sau này tôi được Nghiêu Đề, rồi Đinh Cường khuyến khích lấy tranh về
treo nhưng tôi đều không dám nhận. Với Hồ Thành Đức cũng vậy thôi.
Hoạ phẩm nào cũng là một phần tâm tư, da thịt của họa sĩ, tôi phải
để các anh xử dụng nó đúng chỗ hơn.
Có một lần, một bạn văn vui với những chuyện loanh quanh trong
văn học nghệ thuật, đã hỏi tôi: “Anh có thích tranh của Hồ Thành Đức
không ?”. Câu trả lời của tôi đương nhiên là “Có”. Sở dĩ trong những
thi phẩm tôi đã in chưa có tập nào được Hồ Thành Đức trình bày bìa,
vì trong những thời gian đó, tôi không liên lạc được với Đức. Tính
tôi lại rất nôn nóng, không thích chờ đợi, nên tôi chỉ làm phiền
những bạn họa sĩ thường liên lạc nhiều hơn. Xin trích một bài thơ
tôi viết về người thiếu nữ trong tranh Hồ Thành Đức, minh chứng sự
yêu thích của tôi:
“Em chằng chịt những sợi gân
Thênh thang như suối như sông phiêu bồng
Khai sinh từ cõi chân tâm
Quí đời, kính Phật, yêu nồng nàn yêu
Khai hoa giữa sáng hay chiều ?
Giữa thời hưng thịnh ? tiêu điều ?, chả sao
Bởi hình tượng, sống – lúc nào
Cũng đầy chân mỹ là bào thai em
Sắc nhan em chẳng là em
Em là nhan sắc trái tim con người”
(SNCNTNT)
Chúng ta thường nghe nói “ông tơ, bà nguyệt”. Hai nhân vật theo
truyền thuyết này có nhiệm vụ kết hợp những người nam, người nữ giữa
cõi đời thường thành đôi thành cặp, sống đời với nhau. Dù hai nhân
vật dễ thương này có thật hay không, tôi cũng xin phép được bắt tay
mỗi người một cái, để cảm ơn sự trói buộc giữa Bé Ký và Hồ Thành Đức.
Từ hai người mồ côi nghèo khó, họ đã dìu nhau vượt qua mọi gian nan
để thành công trong tình yêu, sự nghiệp và cả sự đào tạo những nhân
vật tiếp nối. Nếu không phân biệt trường phái, thể loại…chỉ dùng hai
chữ hội họa chung chung, thì Hồ Thành Đức, Bé Ký quả đúng là Song
Kiếm Hợp Bích trong nghệ thuật cao quí này.
(Nguồn: Trang nhà Luân Hoán)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

Content-Type: text/html


markdown:
![](http://i78.servimg.com/u/f78/18/35/47/86/share10.png)
Chỉ chia sẻ với nhiều người khácChia sẻ một số nội dung với bạn bè, mạng xã hội để sever ngày càng phát triển!
Đăng nhập và bắt đầu chia sẻ với diễn đàn
Chỉ chia sẻ với nhiều người khácChia sẻ một số nội dung với bạn bè, mạng xã hội để sever ngày càng phát triển!
Làm cho các cuộc trò chuyện của bạn trở nên sống độngChat làm cho các cuộc trò chuyện trở nên sống động với ảnh, biểu tượng cảm xúc cùng thật nhiều người
Sever thi đấu WCG tuyệt vờiCác Event, sự kiện, thi đấu diễn ra hàng tuần
Đăng nhậpĐăng nhập bằng tài khoản diễn đàn
Kết quả cho từ khoá ""
Esport Crossfire VN | Diễn đàn dành cho game thủ chân chính!!
**1** [chán vtc quá](/t11-topic#36) on Sun Jun 16, 2013 10:52 am
Points : 3
Tổng số bài gửi : 1
Join date : 16/06/2013
**2** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#38) on Sun Jun 16, 2013 11:28 am
Points : 22
Tổng số bài gửi : 13
Join date : 15/06/2013
**3** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#40) on Sun Jun 16, 2013 1:30 pm **4** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#60) on Mon Jun 17, 2013 12:32 am
Points : 6
Tổng số bài gửi : 5
Join date : 17/06/2013
**5** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#65) on Mon Jun 17, 2013 8:32 am
Points : 10
Tổng số bài gửi : 9
Join date : 17/06/2013
**6** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#131) on Wed Jun 19, 2013 9:50 pm **7** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#163) on Fri Jun 21, 2013 8:55 pm
Points : 15
Tổng số bài gửi : 9
Join date : 21/06/2013
Age : 23
Đến từ : Thanh Xuân - Hà Nội
**8** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#166) on Sat Jun 22, 2013 9:01 am
Points : 19
Tổng số bài gửi : 20
Join date : 19/06/2013
Đến từ : Biên Hòa
**9** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#168) on Sat Jun 22, 2013 11:11 am **10** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#174) on Sat Jun 22, 2013 1:02 pm
Points : 19
Tổng số bài gửi : 20
Join date : 19/06/2013
Đến từ : Biên Hòa
Đang chờ, còn 5' đây.gmhibi đã viết:
~~Sau 24h BQT VTC sẽ trả lời mà bạn~~ **11** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#181) on Sat Jun 22, 2013 3:00 pm **12** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#214) on Sun Jun 23, 2013 8:21 am
Points : 15
Tổng số bài gửi : 9
Join date : 21/06/2013
Age : 23
Đến từ : Thanh Xuân - Hà Nội
**13** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#216) on Sun Jun 23, 2013 8:44 am
Points : 19
Tổng số bài gửi : 20
Join date : 19/06/2013
Đến từ : Biên Hòa
**14** [Re: chán vtc quá](/t11-topic#219) on Sun Jun 23, 2013 12:22 pm **Permissions in this forum:**
Bạn
**không có quyền** trả lời bài viết
Style of Google. Code by Juskteez

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Content-Type-Options: nosniff

Pragma: no-cache

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
Trang chủ
Khách sạn
Miền Bắc
Khách sạn Cát Bà
Khách sạn Hạ Long
Khách sạn Hà Nội
Khách sạn Hải Phòng
Khách sạn Hòa Bình
Khách sạn Lạng Sơn
Khách sạn Lào Cai
Khách sạn Mộc Châu
Khách sạn Ninh Bình
Khách sạn Sapa
Khách sạn Vĩnh Phúc
Bắc Miền Trung
Khách sạn Hà Tĩnh
Khách sạn Huế
Khách sạn Nghệ An
Khách sạn Quảng Bình
Khách sạn Quảng Trị
Khách sạn Thanh Hóa
Nam Miền Trung
Khách sạn Đà Lạt
Khách sạn Đà Nẵng
Khách sạn Hội An
Khách sạn Mũi Né
Khách sạn Nha Trang
Khách sạn Ninh Thuận
Khách sạn Phú Yên
Khách sạn Quảng Nam
Khách sạn Quảng Ngãi
Khách sạn Quy Nhơn
Miền Nam
Khách sạn Cần Thơ
Khách sạn Châu Đốc
Khách sạn Côn Đảo
Khách sạn Phú Quốc
Khách sạn Sài Gòn
Khách sạn Vũng Tàu
Vinpearl
FLC
Tour trong nước
Từ Hà Nội
Tour Côn Đảo
Tour Đà Nẵng
Tour Hạ Long
Tour Hội An
Tour Huế
Tour Nha Trang
Tour Phú Quốc
Tour Quy Nhơn
Từ Sài Gòn
Tour Côn Đảo
Tour Đà Nẵng
Tour Hạ Long
Tour Hội An
Tour Huế
Tour Nha Trang
Tour Phú Quốc
Tour Quy Nhơn
Tour nước ngoài
Từ Hà Nội
Tour Châu Âu
Tour Dubai
Tour Đài Loan
Tour Hàn Quốc
Tour Hồng Kông
Tour Malaysia
Tour Mỹ
Tour New Zealand
Tour Nga
Tour Nhật Bản
Tour Singapore
Tour Thái Lan
Tour Trung Quốc
Tour Úc
Từ Sài Gòn
Tour Châu Âu
Tour Dubai
Tour Đài Loan
Tour Hàn Quốc
Tour Hồng Kông
Tour Malaysia
Tour Mỹ
Tour New Zealand
Tour Nga
Tour Nhật Bản
Tour Singapore
Tour Thái Lan
Tour Trung Quốc
Tour Úc
Liên hệ
Trang chủ >
Tour trong nước >
Tour du lịch Phú Quốc >
Combo Phú Quốc Tiết Kiệm
> Đặt tour
Combo Phú Quốc Tiết Kiệm
Hành trình:
Hà Nội/Sài Gòn - Vinpearl Phú Quốc - Anja Phú Quốc - Hà Nội/Sài Gòn
Yêu cầu đặt tour
Tên chương trình:
Combo Phú Quốc Tiết Kiệm
Ngày đi dự kiến*:
Người lớn:
Người lớn
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Trẻ em (dưới 12 tuổi):
Trẻ em (dưới 12 tuổi):
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Thông tin liên hệ
Họ tên*:
Địa chỉ:
Số mobile*:
Email*:
Các yêu cầu khác:
Tôi đã đọc và đồng ý với điều kiện đặt dịch vụ của FantaSea Travel

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
**Bảng giá xe ô tô Ford tháng 4/2016 gồm giá các xe: Ford EcoSport, Ford Fiesta, Ford Fiesta, Ford Everest.**
Bảng giá xe ô tô Ford tháng 4/2016
*Bảng giá xe ô tô Ford tháng 4/2016.*
Bảng giá xe ô tô Ford được cập nhật hàng tháng trên báo Gia đình Việt Nam.
*Dưới đây là bảng giá xe ô tô Ford tháng 4/2016.* **Ford EcoSport**
Ford EcoSport đang được bán ra tại thị trường Việt Nam với các phiên bản cùng mức giá cụ thể như sau:
Bảng giá xe ô tô Ford tháng 4/2016 – Giá xe Ford Fiesta.
*EcoSport 1.5L TiVCT Trend- MT *
Loại động cơ: Xăng [...]

Server: LiteSpeed

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding


markdown:
# Ai giải thích cái này hộ với !!!
![ ](http://1.bp.blogspot.com/-WFN7gWXrNQ8/WpOoSeWqzdI/AAAAAAAETOA/9ok5lmioRAsCn6Kc8Ig2k-RRhe7eT51ygCHMYCw/s0/1.jpg)
đăng vài chữ với 1 tấm hình mà
![ emo](https://2.bp.blogspot.com/-pcYH7hC7Ftg/WtuC0QdUFXI/AAAAAAABiEc/Ar8xlsOTNKA13600G6gTKGUTHbe_fqQzQCKgBGAs/h120/04-lolol.gif)
"lời bình quá dài, tối đa 1000 ký tự"
![ emo](https://1.bp.blogspot.com/-Scb7BYOitzI/WtuC0VjGy-I/AAAAAAABiEc/t0MkgL_0PYUWQ2yiIw_zCf1qC4jui5LvACKgBGAs/h120/16-yao_ming_heck_no.png)
Update vào lúc 01:36 26/02/2018
824 lượt xem
Update vào lúc 01:36 26/02/2018
[World Cup 2018: Ngày Hội Bóng Đá Hấp Dẫn Nhất Hành Tinh](/chuyen-la-tin-shock/world-cup-2018-ngay-hoi-bong-da-hap-dan-nhat-hanh-tinh-44210) [group 18+ trong reddit và dẹp ngay facebook đi( cập nhật + link )](/tool/group-18-trong-reddit-va-dep-ngay-facebook-di-cap-nhat-link-42882)

Cache-Control: private


markdown:
# [CLB] CLB S3 - Hà Nội (19 - 21h Thứ 3, 5, 7 tại Trường PTTH Quang Trung - 178 Đường Láng)
Thảo luận trong '
[Các câu lạc bộ cầu lông](forums/cac-cau-lac-bo-cau-long.56/)' bắt đầu bởi [Luonghai](members/luonghai.57/), [10/5/10](threads/clb-s3-ha-noi-19-21h-thu-3-5-7-tai-truong-ptth-quang-trung-178-duong-lang.1277/).
Trang 370 của 558 trang
Trang 370 của 558 trang
Đang tải...
- Chủ đề tương tự
-
- Trả lời:
- 34
- Đọc:
- 1,362
-
### [CLB]
[CLB Flame 17h30-19h30 Thứ 2,4,6,CN - Sân Xây Dựng - Hà Nội](threads/clb-flame-17h30-19h30-thu-2-4-6-cn-san-xay-dung-ha-noi.11912/) [kythuatcaulong](members/kythuatcaulong.21822/), [1/6/12](threads/clb-flame-17h30-19h30-thu-2-4-6-cn-san-xay-dung-ha-noi.11912/), trong diễn đàn: [Các câu lạc bộ cầu lông](forums/cac-cau-lac-bo-cau-long.56/)
- Trả lời:
- 232
- Đọc:
- 42,806
-
### [CLB]
[CLB Thuỷ Lợi - Hà Nội](threads/clb-thuy-loi-ha-noi.4492/) [khanh_thuyloi](members/khanh-thuyloi.6258/), [6/1/11](threads/clb-thuy-loi-ha-noi.4492/), trong diễn đàn: [Các câu lạc bộ cầu lông](forums/cac-cau-lac-bo-cau-long.56/)
- Trả lời:
- 20
- Đọc:
- 5,582
-
- Trả lời:
- 0
- Đọc:
- 103
-
- Trả lời:
- 0
- Đọc:
- 122

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-control: private, max-age=0


markdown:
**Gạch lát Terrazzo 400×400 (mm) – DP-40-129-vàng** **- Kích thước: 400x400x30mm** **- Nhiều màu sắc (đỏ, vàng, xám, xanh,…) theo yêu cầu khách hàng** **- Công nghệ thủy lực** **- Cường độ chịu nén: ≥ 200 N/mm2** **- Trọng lượng: 10 kg/viên** **- Tiêu chuẩn: TCVN 6477:1999.**
–
**Giá bán lẻ (áp dụng với đơn hàng <50m2): 87.000 VNĐ**
Với đội ngũ cán bộ công nhân viên và công nhân tay nghề cao, trình độ chuyên môn giỏi, với tổng diện tích nhà xưởng rộng trên 5000m2 xây dựng, được trang thiết bị nhiều loại máy móc hiện đại kết hợp với công cụ truyền thống.
Công ty Đại Phương luôn là doanh nghiệp được các đối tác và bạn hang tin cậy. Sản phẩm của Công ty Đại Phương phong phú về chủng loại, đa dạng về mẫy mã, cạnh tranh về giá cả, hoàn hảo về dịch vụ. Chúng tôi hân hạnh được cung cấp cho khách hàng những sản phẩm độc đáo, tinh xảo và mang tính thẩm mỹ cao.
**1. Sản phẩm của Công ty cung cấp**
– Các loại
[ kích thước 300 x 300, 400 x 400 không mài, có mài, đơn màu, đa màu. gạch lát Terrazzo giá rẻ](http://gachmienbac.com/gach-terrazzo-gia-re/)
– Gạch Block chịu tải: gạch Bock tự chèn hình sao, gạch Block hình bát giác, gạch Block tự chèn hình chìa khóa, gạch Block tự chèn hình lục giác…
– Gạck Block xây dựng
– Gạch lát giả đá
– Gạch vỉa bê – tông
-Ngói màu xi măng
**2. Quy trình sản xuất.**
– Xưởng sản xuất:
*** Nhà máy 1 : Xã Trần Phú, huyện Chương Mỹ, tp Hà Nội** *** Nhà máy 2 : Xã Tượng Lĩnh, huyện Kim Bảng – Hà Nam**
Diện tích xưởng trên 5000m2 nhà xưởng với gần 150 công nhân có tay nghề cao, dây truyền sản xuất hiện đại đáp ứng nhu cầu khách hàng.
– Công nghệ làm mộng hiện đại tạo độ thẩm mỹ cao, bền vững cho sản phẩm.
– Sản xuất trên dây truyền máy công nghiệp.
– Các sản phẩm đều được qua kiểm nghiệm phù hợp với khí hậu Việt Nam.
Các sản phẩm hòan thiện đều thỏa mãn tiêu chuẩn chất lượng tương ứng TCCL Việt Nam, Châu Âu.
**Xin chân thành cảm ơn quý đối tác đã quan tâm và sử dụng sản phẩm của chúng tôi trong thời gian qua. Mọi thắc mắc, yêu cầu đặt hàng vui lòng điền nội dung xuống dưới đây:**