text:
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN
QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hán
dịch:
Thi Hộ
Việt dịch:
Thích Nữ
Diệu Thiện
--- o0o ---
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 7-2003
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN
QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hán
dịch:
Thi Hộ
Việt dịch:
Thích Nữ
Diệu Thiện
--- o0o ---
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 7-2003
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN
QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hán
dịch:
Thi Hộ
Việt dịch:
Thích Nữ
Diệu Thiện
--- o0o ---
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 7-2003
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN
QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hán
dịch:
Thi Hộ
Việt dịch:
Thích Nữ
Diệu Thiện
--- o0o ---
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
Hán
dịch:
Thi Hộ
Việt dịch:
Thích Nữ
Diệu Thiện
--- o0o ---
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
Hán
dịch:
Thi Hộ
Thi Hộ
Thi Hộ
Việt dịch:
Thích Nữ
Diệu Thiện
Thích Nữ
Diệu Thiện
Diệu Thiện
--- o0o ---
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
Quyển 1
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
Bà la môn
nói:
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
Bà la môn
nói:
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
Trưởng giả
đáp:
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
Vua nói:
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
Vua nói:
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
Trưởng giả
tâu:
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
Vua nói:
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
Trưởng giả
tâu:
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
Trưởng giả
đáp:
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
Trưởng giả
tâu:
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
Phật bảo:
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
Phật bảo
các Bí-sô:
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
Phật bảo:
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
Cận thần
tâu rằng:
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
Bà la môn
nói:
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
Bà la môn
nói:
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 4
(trọn bộ)
Tôi
nghe như vầy:
Một thời
đức Phật ở tại tinh xá Ca Lan Ðà Trúc Lâm, thành Vương Xá. Trong thành
ấy có một trưởng giả tên Thiện Hiền, có nhiều của cải, tài sản quý báu,
nhiều quyền lực. Trưởng giả này rất kính tin các ngoại đạo Ni-kiền-đà.
Lúc đó,
trưởng giả do nhân duyên đời trước, nên sau khi người vợ ông mang thai,
vào một sáng hôm ấy, đức Thế tôn đắp y ca sa, mang bình bát vào thành
Vương Xá. Ngài lần lượt đi khất thực, dần đến nhà trưởng giả Thiện Hiền.
Trưởng giả
thấy Thế tôn đến gần nhà mình , liền nói với vợ rằng:
- Chúng ta
nên đến chỗ đức Thế tôn.
Nói xong,
cùng vợ đến trước đức Phật. Ðến rồi, bạch Phật rằng:
- Bạch Thế
tôn, con tên Thiện Hiền. Còn đây là vợ con. Vợ con mang thai, sắp đến
ngày sinh. Người con sinh ra sẽ là nam hay nữ?
Phật bảo:
- Trưởng
giả! Trong thai vợ ông chắc chắn là con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình
được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong loài người được hưởng thọ
phước trời. Sau đó xuất gia học đạo trong pháp của ta, dứt các phiền
não, chứng A-la-hán.
Khi ấy,
trưởng giả liền đặt vào trong bình bát đầy thức ăn vị ngon thanh tịnh,
dâng lên Thế tôn.
Thế tôn
nhận rồi, nói rằng:
- Nguyện
cho người thí thức ăn này được kiết tường an lạc.
Nói xong,
Thế tôn mang thức ăn ấy trở về chỗ ở.
Phật đi
chưa lâu, có một người ngoại đạo, trước đây được Thiện Hiền tin trọng.
Ông ta thấy Thế tôn bèn nghĩ rằng: “Có phải hôm nay Sa môn Cù Ðàm làm
mất lòng tin của trưởng giả đối với ta? Ta nên đến hỏi việc ấy, xem Sa
môn Cù Ðàm đến nói gì?”.
Nghĩ vậy
rồi, người ngoại đạo đến nhà của trưởng giả, nói thế này:
- Trưởng
giả, Sa môn Cù Ðàm cầu xin gì mà đến nhà ông? Lại nói điều gì?
Trưởng giả
đáp:
- Thưa
thánh giả, thầy con! Vì vợ con mang thai nên con đến hỏi Sa môn Cù Ðàm
đứa con sắp sanh là nam hay nữ? Ngài bảo con rằng: Chắc chắn sẽ sanh con
trai. Ðứa con sanh rồi, gia đình được giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở
trong loài người hưởng thọ phước trời. Cuối cùng sẽ xuất gia học đạo
trong pháp của Ngài, chứng A-la-hán. Người ngoại đạo này vốn đoán tướng
rất giỏi. Nghe nói xong, liền lấy đá trắng sắp bày toán pháp, tính đếm
xem việc ấy là thật hay giả. Bày tính rồi, biết việc ấy đúng như Phật
nói, là thật không giả dối.
Người ngoại
đạo dù biết ấy là thật nhưng lại nghĩ: “Nếu ta nói sự thật thì trưởng
giả này chắc chắn tin kính Sa môn Cù Ðàm. Ta nên bảo trưởng giả rằng:
Lời Cù Ðàm nói có thật có giả”.
Ngoại đạo
nghĩ xong, bảo vợ của trưởng giả đến trước mặt, nắêm lấy hai tay xem chỉ
tay và tướng mặt.
Bấy giờ
trưởng giả Thiện Hiền nói vớùi ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Ngài đã tính rồi, vậy còn xem chỉ tay, tướng mặt làm
gì?
Người ngoại
đạo nói:
- Ta mới
vừa tính xem lời Cù Ðàm đã nói và tướng của vợ ông, biết việc này có
chút phần chân thật, chút phần giả dối.
Trưởng giả
hỏi:
- Thế nào
là giả? Thế nào là thật?
Ngoại đạo
đáp:
- Cù Ðàm đã
nói vợ ông sẽ sinh nam, đây là lời nói thật.
- Sinh rồi
gia đình giàu thịnh, đây cũng là thật.
- Nhưng khi
sinh con có chút ánh sáng lửa hội lại, người con này về sau chắc chắn
hại gia đình ông.
- Lời nói
là được an lành tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời,
việc ấy là dối trá.
- Trưởng
giả! Ngươi có nghe rằng: có người sống trong loài người mà hưởng thọ
phước trời hay không? Việc này là khó tin.
- Nói sẽ
xuất gia trong giáo pháp của Cù Ðàm, đây là nói thật. Do vì nhu cầu
thiếu thốn cơm áo, sau chắc chắn cầu cuất gia theo Cù Ðàm.
- Nói dứt
các phiền não, chứng A-la-hán, đây là giả dối, vì trong pháp của Cù Ðàm,
chắc chắn không có dứt các phiền não, chứng quả thánh.
Lúc trưởng
giả Thiện Hiền nghe nói việc này, tâm nghi ngờ, không biết là thật hay
giả, liền sanh buồn não. Ông bèn nói với ngoại đạo:
- Thưa
thánh giả thầy con! Việc này con phải nên làm thế nào?
Ngoại đạo
nói:
- Trưởng
giả nên làm cho đứa con sinh ra, sau xuất gia tu học trong giáo lý của
ta, tức có thể học hết sự nghiệp. Trưởng giả! Tuy ta nói như vậy, nhưng
ông tự tính lấy.
Người ngoại
đạo kia nói rồi, liền ra khỏi nhà ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền ngồi yên một chỗ, suy nghĩ rất kỹ: “Hiện nay ta không thể nào
tiếc, vì tất cả mà phải xả bỏ. Phải bày mưu kế để phá bỏ thai”.
Nghĩ xong,
trởng giả Thiện Hiền liền đem thuốc độc xoa vào bụng vợ. Lúc trưởng giả
xoa thuốc bên phải, đứa con chuyển sang trái; xoa thuốc bên trái, đứa
con chuyển sang phải. Xoa khắp hết bụng thì đứa con hết chỗ chịu nổi. Do
xoa thuốc độc nên vợ trưởng giả chết.
Thiện Hiền
nghĩ: “Mẹ đã chết, con cũng chết theo. Sau sẽ không còn người phá hoại
gia đình ta, cũng không có người chứng được thánh quả”.
Bấy giờ
trưởng gỉa thấy vợ đã chết, liền tuôn lệ kêu khóc. Người xóm làng thân
thuộc đến an ủi thăm hỏi trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Vợ ông vì
sao bỗng nhiên mà chết?
Trưởng giả
kể lại rằng:
- Do bào
thai hại, bỗng nhiên chết.
Xóm làng
thân thuộc hỏi thăm rồi, ai về nhà nấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền tự nghĩ: “Vợ ta chết rồi, chớ để trong nhà. Nên sắm các đồ
tang lễ rồi đưa xác ra rừng Thi Ðà”. Nghĩ rôi liền chuẩn bị các đồ tang
lễ, sắp sửa đưa đi.
Xóm làng
thân thuộc biết vậy, lại đến nói với trưởng giả:
- Vợ ông
chết rồi, khóc lóc làm gì mà tự mình sanh buồn khổ!
Lúc ấy
trưởng giả lấy áo quần đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và vật trân bảo
để trang trí, cùng quyến thuộc đưa xác đi, đến trong rừng Thi Ðà.
Người đoán
tướng lúc trước là ngoại đạo Ni-kiền-đà, biết được việc này lòng rất vui
mừng, liền mang dù, cờ nghiêm sức đi khắp các ngã tư đường trong thành
Vương Xá, nói với các ngoại đạo Ni-kiền-đà:
- Các ông
biết không? Trước đây Sa môn Cù Ðàm nói: “Vợ trưởng giả Thiện Hiền sẽ
sanh con trai. Sau khi đứa con sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành
tối thượng, ở trong loài người hưởng thọ phước trời. Rốt sau xuất gia
học đạo trong pháp của Ta, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Lời nói
ấy là giả dối, nay vợ trưởng giả đã chết, con cũng chết theo. Các ông
nên biết, thí như đại thọ đã chặt đứt gốc rồi, nhánh lá hoa quả sao có
thể sống?
Các bọn
ngoại đạo nghe nói rồi, lòng đều vui mừng.
Những người
có lòng tin thanh tịnh biết Phật Thế tôn pháp nhĩ chân thật, không chỗ
nào không biết không thấy, không chỗ nào không giải được, không chỗ nào
không rõ, phát lòng đại bi lớn phủ khắp thế gian làm một ý che chở, ban
bố cho sự không sợ hãi; đã tròn đầy định huệ song tu, thành tựu ba việc
điều phục, đã qua khỏi bốn dòng phiền não của biển lớn, có thể an trụ
trong hành tứ thần túc, đem tứ nhiếp pháp nhiếp phục khắp chúng sanh.
Trong đêm dài thường nghĩ độ thoát, có thể thành tựu bốn vô sở úy, dứt
năm phần kiết sử. Ðã ra khỏi năm đường, đầy đủ sáu pháp, sáu ba la mật,
hết thảy đêu viên mãn, đầy đủ sáu pháp Phật thường làm. Hoa thất giác nở
thành quả bát chánh, thành tựu Tam-ma-bát-để, cưu tiên hành thiện, thập
lực kiên cố, tiếng khen vang khắp mười phương thế giới. Ðầy đủ ngàn thứ
tự tại tối thắng. Ngày ba thời và đêm ba thời thường dùng Phật nhãn xem
xét thế gian, chánh tri kiến luân chuyển trong chúng sanh. Các việc đã
làm, nếu có chỗ nào thêm, chỗ nào bớt, chỗ nào có phiền não, chỗ nào
chịu cực khổ, chỗ nào phá hại, chỗ nào có đủ các việc phiền não, cực
khổ, phá hoại.v.v... Chỗ nào sắp đặt chút phần phương tiện, chỗ nào sắp
đặt sức phương tiện lớn, chỗ nào sắp đặt các việc phương tiện, chỗ nào
chúng sanh đọa trong ác thú, chỗ nào chúng sanh được sanh cõi trời, chỗ
nào chúng sanh được quả giải thoát, chỗ nào chúng sanh chưa trồng căn
lành, làm cho trồng căn lành. chỗ nào chúng sanh đã trồng căn lành làm
cho được thành thục, chỗ nào chúng sanh thành thục rồi, làm cho được
giải thoát. Công đức của Phật Thế tôn đầy đủ như vậy, lời nói không giả
dối, lìa các lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn xét biết rõ các sự việc và nơi chốn, biết đã đến lúc cần phóng ánh
sáng, liền từ trong miệng phóng ra các ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Ánh sáng ấy soi khắp trên dưới bao nhiêu cảnh đời sống trong địa
ngục. Có các địa ngục hắc thằng, địa ngục chúng hợp, địa ngục kêu khóc,
địa ngục kêu khóc lớn, địa ngục viêm nhiệt, địa ngục cực viêm nhiệt, địa
ngục A-tỳ. Tám loại địa ngục nóng như vậy được ánh sáng chiếu đến thảy
đều thành mát mẻ.
Có các địa
ngục pháo, địa ngục pháo liệt, địa ngục A thác thác, địa ngục ha ha
thông, địa ngục hổ hổ thông, địa ngục hoa sen xanh, địa ngục hoa sen đỏ,
địa ngục hoa sen hồng lớn. Tám địa ngục lạnh như vậy khi ánh sáng ấy soi
đến rồi đều trở thành ấm áp.
Nhờ năng
lực ánh sáng tối thắng của Phật, các chúng sanh trong đó nhờ tiếp xúc
với ánh sáng mà thân được lìa khổ, lòng sanh vui vẻ. Mỗi người tự nói:
“Chúng ta do gây tội gì mà đọa vào trong địa ngục, ngày nay thấy được
ánh sáng kỳ lạ này?”.
Khi các
chúng sanh trong địa ngục phát tâm thanh tịnh như vậy, Thế tôn lại vì
lòng đại bi, ở trong ánh sáng ấy biến hiện các việc. Các chúng sanh kia
thấy các sự do biến hóa, nói rằng: “Ngày này chúng ta đã thấy các tướng
biến hóa kỳ lạ này. Nếu ra khỏi chỗ này, không nên sanh lại trong cảnh
giới ác nữa. Nhờ vào ánh sáng tối thắng của Phật nên thân được lìa khổ
não, lòng sanh vui vẻ”.
Nói vậy
rồi, mỗi người phát lòng tin thanh tịnh tối thượng, nghiệp của địa ngục
kia thảy đêu diệt hết, liền thọ sanh vào hai cảnh giới trời người. Do sự
chơn thật này nên chúng sanh trong địa ngục được lợi ích như vậy.
Ánh sáng
của Phật lại chiếu lên đến cõi trời Tứ thiên vương, trời Ðao Lợi, trời
Dạ Ma, trời Ðâu Suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, trời Phạm
chúng, trời Phạm phụ, trời Ðại phạm, trời Thiểu Quang, trời Vô lượng
quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến
tịnh, trời Vô vân, trời Phước sanh, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời
Vô nhiệt, trời Thiện kiến, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh.
Ánh sáng
soi đến các cõi trời rồi, trong ánh sáng ấy phát ra tiếng vô thường,
khổ, không, vô ngã. Lại trong ánh sáng ấy nói kệ rằng:
- Ví như voi lớn lún trong bùn
Dùng sức mạnh nên liền ra khỏi
Lời Phật dạy sức mạnh mẽ lớn
Có thể phá tan trận sanh tử
Nay đây khéo điều phục chánh pháp
Xa lìa các lỗi lầm đã làm
Chấm dứt luân hồi ba cõi rộng
Diệt hết bến bờ khổ chúng sanh.
Khi ấy, ánh
sáng Thế tôn phóng ra chiếu khắp mọi nơi, soi đến khắp ba ngàn đại thiên
thế giới. Phật Thế tôn tuy phóng một ánh sáng, nhưng khi quay trở lại
thì ở mỗi chỗ khác nhau.
Nếu Thế tôn
muốn nói việc quá khứ thì ánh sáng ấy liền đi vào sau lưng Phật. Nếu
muốn nói việc đời vị lai, ánh sáng ấy liền đi vào trước mặt Phật.
Nếu muốn
nói đến việc địa ngục, ánh sáng ấy đi vào nơi lòng bàn chân Phật. Hoặc
muốn nói việc ngạ quỷ, ánh sáng liền đi vào theo ngón chân Phật. Muốn
nói việc bàng sanh thì ánh sáng ấy đi vào lưng bàn chân Phật.
Hoặc muốn
nói việc trong cõi người, ánh sáng ấy liền đi vào nơi đầu gối Phật.
Nếu muốn
nói việc của Tiểu chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay
trái của Phật.
Nếu muốn
nói đến việc Ðại chuyển luân vương, ánh sáng ấy đi vào lòng bàn tay phải
của Phật.
Nếu muốn
nói việc trong cõi trời, ánh sáng ấy liền đi vào nơi rốn của Phật.
Nếu muốn
nói Bồ-đề Thanh văn, ánh sáng ấy đi vào trong miệng Phật.
Hoặc muốn
nói Bồ-đề Duyên giác, ánh sáng ấy đi vào nơi mi mắt của Phật.
Nếu muốn
nói Vô thượng chánh đẳng giác, ánh sáng ấy đi vào nơi đỉnh đầu Phật.
Phật Thế
tôn đã phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới xong, ánh
sáng ấy xoay chuyển rồi đi vào trong miệng của Thế tôn.
Bấy giờ,
tôn giả A-Nan hầu bên Phật, thấy ánh sáng này liền chắp tay bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay các loại ánh sáng sắc đẹp thanh tịnh tối thượng này từ miệng
Phật phóng ra, chiếu rực rỡ khắp thế giới. Vì nhơn duyên gì có sự việc
này?
Nói lời này
rồi, liền nói kệ rằng:
- Ở thế gian Phật là tối thượng
An trụ chơn chánh nhơn chơn thật
Ngài đã xa lìa nói hai lời
Dứt trừ kiêu mạn, các lỗi lầm
Như thương khư, ngẫu sen trong đời
Phải có nhơn duyên màu tự trắng
Như Lai tối thắng nhơn trung tôn
Không phải không nhơn hiện ánh sáng
Như Lai bằng sức hành nguyện mình
Hiện chứng thần thông và đại tríù
Xem xét người nghe vui nghe pháp
Phật chủ cõi người muốn diễn bày
Ðại ngưu vương trí lớn vắng lặng
Ắt nới lời diệu pháp tối thượng
Như Lai giảng một âm thanh tịnh
Ðều dứt trừ lưới nghi chúng sanh
Lại như núi chúa và biển lớn
Nếu không nhơn duyên không thể động
Như lai chánh giác nhơn trung tôn
Không nhơn, không hiện tướng ánh sáng
Ðại trí xem xét việc nguyên nhân
Việc đáng nên làm đều lợi ích
Tùy chỗ mong cầu của chúng sanh
Nên Như lai hiện tướng ánh sáng.
Lúc ấy, đức
Thế tôn bảo A-Nan rằng:
- Ðúng vậy,
A-Nan nên biết! Như Lai Ứng cúng chánh đẳng giác nếu không có nhơn duyên
không phóng ánh sáng. Nay ta muốn đến rừng Thi Ðà. Ông đến bảo chúng Bí
sô rằng: “Như Lai sắp đến trong rừng Thi Ðà, Bí sô các ông nên phát tâm
dõng mãnh, mỗi người nên đắp y ca sa
theo hầu Như Lai đến rừng Thi Ðà”.
Lúc ấy,
A-Nan vâng lời Phật dạy, đến chỗ các Bí sô. Ðến rồi, nói rằng:
- Phật dạy
các Tỳ kheo: Như Lai sắp đến rừng Thi Ðà. các Bí sô nên phát tâm dõng
mãnh, mỗi người đắp y ca sa, đi theo Như Lai đến rừng Thi Ðà.
Khi đó, tôn
giả A-Nhã Kiều Trần Như, Mã Thắng Phược Sáp Ba, Ðại Danh Bạt Nại Lý Ca,
Xá Lợi Tử, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Mãn xưng.v.v... các chúng đại Thanh
văn vâng lệïnh Phật rồi, như nghi thường lệ, đắp y ca sa đi đến chỗ
Phật.
Bấy giờ Thế
tôn cùng với đại chúng thân cận trước sau đến rừng Thi Ðà. Nghĩa là:
chúng khéo điều phục thân cận người điều phục, chúng giải thoát thân cận
người giải thoát, chúng an ổn thân cận người an ổn, chúng luật nghi thân
cận người luật nghi, chúng ứng cúng thân cận người ứng cúng, chúng lìa
tham thân cận người lìa tham, chúng tướng tốt ngay thẳng thân cận người
tướng tốt ngay thẳng. Giống như chúng ngưu vương thân cận ngưu vương.
Lại như đàn voi thân cận voi chúa, như các thú thân cận sư tử chúa, như
đàn ngỗng thân cận ngỗng chúa, như chúng kim sí điểu thân cận kim sí
điểu, như học chúng thân cận Bà la môn, như người bệnh thân cận thầy
thuốc, như quân lính thân cận tướng dũng mãnh, như của cải gần gũi người
giàu có, như ngườøi buôn thân cận thương chủ lớn, như nhiều người gần
gũi người đứng đầu, như người hộ vệ thân cận tiểu quốc vương, như thiên
tử thân cận Chuyển luân vương, như các ngôi sao gần gũi thiên tử mặt
trăng Như ngàn ánh sáng gần gũi thiên tử mặt trời, như Càn-thát-bà gần
gũi Trì quốc Thiên vương, như chúng Bàn trà gần gũi Tăng trưởng Thiên
vương, như chúng rồng gần gũi Quảng mục Thiên vương, như chúng Dạ xoa
gần gũi Ða văn Thiên vương, như chúng A-tu-la gần gũi Tỳ ma chất đa la
A-tu-la vương, như các cõi trời Tam thập tam gần gũi Thiên chủ Ðế thích,
như Phạm chúng gần gũi Ðại phạïm vương, như các Ðể-di-la xuất hiện trong
biển lớn, như mây đen kéo đến sắp tuôn mưa lớn và các đám mây xung quanh
đều giăng theo. Các căn của Như Lai đều nhu hòa và điều thuận hoàn toàn.
Oai nghi đoan chánh, các tướng không khiếm khuyết. Như voi chúa bảy chi
tròn đầy ngay thẳng, đứng vững trên đất bằng, lìa các lỗi lầm.
Như Lai có
đầy đủ ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp; thân tướng tốt, thanh tịnh
trang ngiêm không ai hơn được, tròn sáng rực rỡ chiếu đến khắp nơi, như
trong ánh sáng của ngàn mặt trời. Lại như núi báu cao hiển lộ ra ngoài,
tất cả đều rực rỡ, hoàn hảo tốt đẹp, mười lực, bốn vô sở úy, tam bất hộ,
tam niệm trú và đại bi.v.v... đầy đủ các pháp công đức.
Lúc đó, lại
có vô số chúng Bí sô và vô số trăm ngàn người thân cận theo Phật đi đến
rừng Thi Ðà. Khi Phật đi có mười tám pháp rất đáng khen ngợi.
Thế nào là
mười tám?
- Một là không sợ lửa.
- Hai là không sợ nước.
- Ba là không sợ sư tử.
- Bốn là không sợ cọp.
- Năm là không sợ nạn biển.
- Sáu là không sợ quân kẻ khác.
- Bảy là không sợ giặc cướp.
- Tám là không sợ nạn vua.
- Chín là không sợ người ác.
- Mười là không sợ thuế các cửa đường
qua sông.
- Mười một là không sợ người.
- Mười hai là không sợ phi nhân.
- Mười ba là không sợ phi thời.
- Mười bốn là mắt trời, tai trời, thấy nghe như thật.
- Mười lăm là ánh sáng chiếu sáng rỡ, rộng lớn.
- Mười sáu là đối với pháp tự tại.
- Mười bảy là đối với người tự tại.
- Mười tám là không bị khổ não vì bệnh.v.v...
Các thiện
pháp ấy khi Phật bước đi đều đầy đủ.
Bấy giờ lại
có trăm ngàn người đều tập trung theo Thế tôn đi đến rừng Thi Ðà xem
Phật Thế tôn đã làm những gì.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 1
Quyển thứ hai
Bấy giờ
trong thành Vương Xá có hai đồng tử, một người là dòng Bà la môn, người
thứ hai dòng Sát đế lợi.
Ðồng tử
dòng Sát đế lợi tên là Thọ Mạng.
Hai đồng tử
này từ thành Vương Xá ra đi, đang cùng đùa giỡn ở bên trái đường. Từ
lâu, đồng tử Thọ mạng đã có lòng tin chơn chánh. Ðồng tử Bà la môn không
có lòng tin chơn chánh.
Ðồng tử Thọ
Mạng nói rằng:
- Tôi nghe
trước đây Thế tôn nói: “Vợ của trưởng giả Thiện Hiền sẽ sinh con trai,
sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong loài
người hưởng thọ phước trời. Về sau sẽ xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”. Vợ của Thiện Hiền đã chết, con
cũng chết theo. Thân thuộc của trưởng giả đem xác đặt trong rừng Thi Ðà.
Không biết có phải Thế tôn nói dối việc này hay không?
Lúc ấy đồng
tử Thọ Mạng vì đồng tử Bà la môn nói kệ rằng:
- Mặt trời, sao, trăng có thể rơi
Núi đá, đất bay lên hư không
Nước biển, vực sâu có thể khô
Lời Phật đã nói quyết không dối.
Ðồng tử Bà
la môn nghe kệ rồi, đồng tử Thọ Mạng nói:
- Nếu bạn
không tin, tôi cùng bạn đi đến rừng Thi Ðà xem rõ sự việc này.
Khi ấy Thế
tôn từ thành Vương Xá tiếp tục ra đi. Hai đồng tử kia đang đùa giỡn bên
trái đường. Ðồng tử Thọ Mạng trông thấy Thế tôn và đại chúng thân cận,
do thiện căn trước liền nói kệ rằng:
- Ðại Mâu Ni hiếm có
Lìa các tướng loạn động
Khắp đại chúng trời người
Tuần tự đi theo Ngài
Rống lên tiếng Sư tử
Phá các luận ngoại đạo
Dứt hẳn các lưới nghi
Tối thượng rất khó thấy
Phật đến rừng Thi Ðà
Tướng oai nghi xinh đẹp
Như gió thổi sạch tuyết
Sáng lạnh khắp không gian
Thích Ca Mâu Ni tôn
Biến hóa hiện ánh sáng
Người thấy trong khoảnh khắc
Theo đó được lợi ích.
Bấy giờ
quốc chủ Ma-Già-Ðà, vua Tần Bà Sa La, trước đã nghe Phật Thế tôn nói:
“Vợ của trưởng giả sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình được
giàu thịnh, an lành tối thượng. Ở trong cõi người hưởng thọ phước trời.
Về sau xuất gia học đạo trong pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng
A-la-hán. Vợ của trưởng giả đã chết, thân thuộc đưa vào rừng Thi Ðà. Nay
Phật Thế tôn cùng đại chúng thân cận cũng đến rừng Thi Ðà”.
Vua nghe
rồi, tự nghĩ: “Phật Thế tôn ta, nếu không vì lợi ích thì không đến rừng
Thi Ðà. Không phải vợ của Thiện Hiền chết rồi mà sống lại được. Thế tôn
đến đó vì muốn làm các việc lợi ích. Ta nên đến xem việc ấy”.
Vua Tần Bà
Sa La nghĩ rồi liền cùng đại thần Ðỗ Cựu, quyến thuộc, cung tần thân cận
ra khỏi thành. Khi ra thành, hai đồng tử kia còn đang đùa giỡn bên trái
đường.
Ðồng tử Thọ
Mạng trông thấy vua Tần Bà Sa La, liền đến trước mặt nói kệ rằng
- Quốc chủ Ma Già Ðà tối thắng
Phụ tá hộ vệ ra khỏi thành
Phát lòng tin thanh tịnh chắc chắn
Tất cả mọi người đều vui mừng.
Lúc ấy,
Phật và tất cả đại chúng trời người, vua Tần Bà Sa La, đồng tử Thọ
Mạng.v.v... đều đi đến rừng Thi Ðà.
Bấy giờ, từ
trong miệng Thế tôn phóng ra ánh sáng thanh tịnh chiếu khắp chúng hội.
Người đoán tướng ngoại đạo Ni-kiền-đà cũng có trong hội. Thấy Phật Thế
tôn phóng ánh sáng liền nghĩ: “Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng ở trong
đại chúng, lẽ nào con của Thiện Hiền chưa chết hay sao?!”.
Nghĩ xong,
ông ta nói với trưởng giả:
- Trưởng
giả! Ta thấy Sa môn Cù Ðàm hiện tướng ánh sáng, ắt là con ông còn, không
chết.
Trưởng giả
Thiện Hiền hỏi:
- Thưa
thánh giả thầy con! Nếu việc này như vậy, con phải làm sao?
Ngoại đạo
bảo rằng:
- Trưởng
giả! Nếu con ông còn thì nên cho vào tu học trong pháp của ta.
Bấy giờ
trưởng giả sắp hỏa táng người vợ, chất củi và các đồ tang lễ bên ngoài
rồi châm lửa đốt. Khi ngọn lửa đã cháy thì từ giữa rốn người vợ dần nứt,
mọc ra một hoa sen, trong hoa sen ấy có một đồng tử ngồi ngay thẳng,
diện mạo xinh đẹp, sắc tướng khác thường.
Lúc ấy, vô
số đại chúng trong hội đều thấy tướng này, khen chưa từng có. Những
người chánh tín nhớ lời trước Phật đã nói là thành thật không giả dối.
Ngoại đạo Ni-kiền-đà thấy việc này, trong lòng buồn khổ, đứng yên lặng.
Thế tôn bảo
trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Ông đem
đồng tử này về giữ gìn nuôi dưỡng.
Khi ấy,
ngoại đạo Kiền-đà lén nhìn thái độ của trưởng giả rồi nói:
- Trưởng
giả! Trong lửa đốt xác chết bỗng sinh ra đồng tử. Tất cả việc này đều
không an lành. Ông không nên mang đứa bé về nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe lời, không bằng lòng nhận đồng tử ấy. Khi ấy, Phật bảo
đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Ông nên
nhận đồng tử này về gìn giữ dưỡng nuôi.
Ðồng tử Thọ
Mạng suy xét trước sau mới bạch Phật rằng:
- Ở trong
nhà của con không nơi nào chứa nhận. Giả như được đứa con này không phải
việc con nên làm.
Sau khi vợ
Thiện Hiền được hỏa táng xong, Phật dùng sức oai thần của ánh sáng, lửa
tự diệt tắt. Trong khoảnh khắc, bầu trời rơi tuyết nhỏ, tự nhiên trong
lành, thâu cuốn củi dư, làm sạch đất nơi hỏa táng. Trong lửa sanh ra một
đồng tử đứng vững vàng.
Thế tôn bảo
trong chúng và đồng tử Thọ Mạng rằng:
- Các ông
là người có lòng tin, chớ học theo sự cuồng loạn của ngoại đạo tà khác,
nên trụ trong chánh niệm.
Ðồng tử Thọ
Mạng bạch Phật:
- Con sanh
trong dòng vua, cũng là dòng vua lâu đời, thân con thanh tịnh, như hương
Ngưu đầu chiên đàn. Con thật không biết việc cuồng loạn của ngoại đạo tà
khác.
Lúc ấy Thế
tôn lại bảo trưởng giả Thiện Hiền:
- Ðồng tử
này là con ông, ông nên đem về giữ gìn nuôi dưỡng.
Trưởng giả
Thiện Hiền kia tà kiến cứng cỏi, không thực hành chánh đạo. Lúc đó lại
lén nhìn ngoại đạo Ni-kiền-đà.
- Trưởng
giả Thiện Hiền! Ông nên suy xét, đồng tử này là di vật trong lửa còn sót
lại, rất xui xẻo. Tuy lửa không đốt nhưng tướng sao tốt được? Nếu ông
đem về ở với ông, gia đình ông sẽ bị phá hoại; lại không hợp với mạng
của ông, về ở với ông sẽ gây nhiều tổn hại, muốn làm việc gì thì không
được thuận lợi, sau sẽ hối hận.
Trưởng giả
nghe ngoại đạo nói vậy, không bằng lòng nhận đồng tử.
Bấy giờ Thế
tôn bảo vua Tần Bà Sa La:
- Ðại
vương, ông nên mang đồng tử này về cung nuôi dưỡng.
Vua Tần Bà
Sa La vâng lời Phật dạy, vội vàng đứng dậy, khom người xuống, đưa hai
tay bồng đồng tử, nhìn khắp đứa bé, rồi bạch Phật rằng:
- Con vâng
lời Phật dạy, đem đồng tử về cung, nhưng đặt tên đồng tử là gì? Xin Phật
Thế tôn đặt cho.
- Ðại
vương! Ðồng tử này được sanh từ trong lửa, nên đặt tên là Hỏa Quang
Minh.
Lúc ấy, Thế
tôn ở trong đại chúng, đem đồng tử giao phó cho vua Tần Bà Sa La rồi
quan sát biết vua Tần Bà Sa La và chúng hội, tùy theo căn tánh, sở thích
của họ mà thuyết pháp cho họ.
Các chúng
hội này được nghe pháp rồi, có hơn trăm người phát lòng tin thanh tịnh
tối thượng. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, có người chứng quả Tư-đà-hàm,
có người chứng quả A-na-hàm, có người chứng quả A-la-hán, có người đạt
đến Noãn vị thiện căn, có người đạt đến Ðảnh vị của thiện căn, có người
đạt đến Nhẫn vị thiện căn, có người phát tâm Thanh văn Bồ đề, có người
phát tâm Duyên giác Bồ đề, có người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác
Bồ đề, có người phát tâm quy y nhiếp thọ, có người phát tâm thọ trì giới
luật.
Các chúng
hội như vậy, Phật đều đem sức công đức làm chúng hòa hợp, tùy theo
trường hợp đều được lợi ích.
Khi ấy, vua
Tần Bà Sa La ra khỏi hội Phật, đem đồng tử trở về cung vua. Ðại vương
triệu tập tám cung tần làm tám người mẹ:
- Hai người làm dưỡng mẫu để nuôi dưỡng.
- Hai người làm nhũ mẫu lo việc cho bú mớm.
- Hai người làm tịnh mẫu để tắm giặt.
- Hai người làm hý mẫu để làm bạn học tập và vui chơi.
Ðại vương
sai tám bà mẹ làm như vậy rồi giao đồng tử cho họ nuôi, từ lúc còn bú
mớm cho đến trưởng thành. Lúc ăn, lúc bú và các việc làm khác, suốt cả
ngày đêm ân cần nuôi dưỡng, vỗ về, thương yêu, không để thiếu sót. Dần
đến khi trưởng thành, trang nhã thanh tịnh như một hoa sen từ trong ao
mọc lên, luôn luôn thương yêu giữ gìn như vậy.
Ðồng tử
Quang Minh có một người cậu họ, đem của cải đi ra ngoài buôn bán đã lâu,
trải qua nhiều năm chưa quay trở về. Bỗng một lúc nọ nghe người ngoài
nói: “Em gái ông mang thai, Phật đã thọ ký chắc chắn sẽ sanh con trai.
Sau khi sanh rồi, gia đình giàu thịnh, an lành tối thượng, ở trong cõi
người hưởng thọ phước trờøi. sau đó xuất gia học đạo trong pháp của
Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán”.
Người anh
nghe nói vậy rồi, liền thâu góp của cải buôn bán, mang vác lặn lội từ xa
trở về nhà mình. Về đến nhà biết em đã chết, kêu buồn khóc lóc. Tự nghĩ:
“Lúc trước ở ngoài đã nghe Phật thọ ký em ta chắc chắn sinh nam, dứt các
phiền não, chứng A-la-hán. Nay em ta đã chếùt, lời Phật nói là dối.
Chẳng lẽ Phật Thế tôn cũng nói dối hay sao?”.
Nghĩ vậy
rồi đến nhà làng xóm hỏi han việc ấy. Ðến nơi hỏi người làng xóm rằng:
- Tôi đi
buôn bán xa mới về. Trước đã nghe người nói: em tôi mang thai, Phật thọ
ký chắc chắn sẽ sinh con trai. Sau khi sinh rồi, gia đình giàu thịnh, ở
trong cõi người hưởng thọ phưóc trời. Sau đó xuất gia học đạo trong giáo
pháp của Phật, dứt các phiền não, chứng A-la-hán. Tôi nghe nói vậy, vui
mừng vội trở về. Kịp về đến nhà thì em tôi đã chết. Lời Phật đã nói có
phải là giả dối hay không?
Người làng
xóm vì người anh, nói kệ rằng:
- Trăng sao ở dưới đất
Núi đá bay lên không
Biển lớn có thể khô
Lời Phật thật không dối.
Người làng
xóm nói kệ rồi, lại bảo với người anh rằng:
- Lời Thế
tôn nói thật không giả dối, nhưng em ông đã chết là có nguyên nhân.
Trưởng giả Thiện Hiền tin lời ngoại đạo nói, nên tạo nghiệp giết hại. Do
nguyên nhân giết hại mà em ông chết. Ðồng tử Quang Minh có oai đức lớn,
lửa không thể đốt cháy, người sanh ra từ trong hoa sen. Nay vua Tần Bà
Sa La đang nuôi dưỡng trong cung.
Người làng
xóm kể lại đầy đủ việc ấy cho người anh.
Lúc người
anh nghe rồi, trở về nhà nói với trưởng giả Thiện Hiền rằng:
- Việc
trưởng giả làm không theo pháp lý. Em gái tôi làm sao chết, tôi đã biết
rõ. Em tôi mang thai, ông sắp bày mưu kế, sinh sản không tròn. Nguyên
nhân ông dùng tà kiến, tin theo ngoại đạo, giết hại em tôi. Ðồng tử
Quang Minh có oai đức lớn, sinh ra từ trong hoa sen, lửa không thể đốt
cháy, nay đang ở trong cung vua. Việc này thật phi lý! Trong ngày nay,
ông hãy mau đến cung vua đem đồng tử về thì việc này tốt. Nếu không làm
vậy, ắt tôi cùng ông sẽ không còn hòa thuận. Tôi sẽ đem tro trắng đi rải
khắp trong các ngã tư đường và khắp nơi, làm cho trắng đất, khiến mọi
người sợ hãi, rồi tôi xướng lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nguyên nhân này bị chết. Ðồng tử Quang Minh
nay ở trong cung vua, bây giờ vua sẽ làm việc không lợi ích”. Tôi sẽ rao
việc này khắp nơi. Ông hãy tự tính toán, không nên để lại sự xấu hổ.
Trưởng giả
Thiện Hiền nghe nói xong, lòng sanh buồn não, nghĩ rằng: “Như anh nói là
thật không phải dối. Nếu thật như vậy, tôi phải xấu hổ! ”. Nghĩ rồi,
liền đến cung vua. Ðến rồi, quỳ bái cung kính, đem việc ấy tâu vua rằng:
- Ðại
vương! Tôi quá khinh xuất, ngài thật cao tột! Nếu không đem được đồng tử
về, e vua bị chê bai. Xinvua cho đồng tử này đem về.
Vua nói:
- Trưởng
giả! Lòng ta vốn không giữ lấy đồng tử này. Do Phật Thế tôn giao phó cho
ta. Nếu không phải Phật bảo, ta giữ lấy làm gì? Nếu ông muốn đem đồng tử
này về, nên đi đến chỗ Phật trình bày đầy đủ việc ấy.
Trưởng giả
Thiện Hiền liền ra khỏi cung vua, đến chỗ Phật, rồi bạch Phật rằng:
- Con có
người thân từ xa về, bảo con rằng: “Ðồng tử Quang Minh ở trong cung vua.
Trong ngày nay mau đem đồng tử về là tốt. Nếu không, người ấy không hòa
thuận, sẽ đến ngã tư đường hô lên rằng: “Trưởng giả Thiện Hiền giết hại
người nữ. Em tôi trước do nhơn này mà chết. Ðồng tử Quang Minh ở trong
cung vua, lúc ấy vua cũng không làm việc lợi ích”. Con vì việc này đi
đến cung vua xin lại đồng tử. Vua đáp: “Trước kia do Phật bảo ta đem về
nuôi dưỡng”. Nay con đến đây xin Phật bảo vua trao lại đồng tử cho con.
Bấy giờ đức
Thế tôn biết việc này rồi, xét biết nếu trưởng giả Thiện Hiền không được
đồng tử này, trong lòng bị ép khổ não, không đạt được ý này chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết.
Phật vì đại
từ bi làm việc cứu giúp, liền bảo tôn giả A-Nan rằng:
- A-Nan,
ông có thể đến cung vua Tần Bà Sa La nói lại như lời của ta: “Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật dạy: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Xin vua trao lại
cho. Nếu trưởng giả Thiện Hiền không được đồng tử, lòng bị ép buồn não,
ý này không đạt, chắc chắn sẽ nôn huyết mà chết. Vua vì việc này, nên
làm theo lời Phật dạy”.
Tôn giả
A-Nan vâng theo thánh chỉ của Phật, liền đến cung vua Tần Bà Sa La, gặp
vua rồi nói như lời Phật dạy:
- Phật hỏi
đại vương có được khỏe không? Nay có một việc xin nghe lời Phật: -
Trưởng giả Thiện Hiền đến xin lại đồng tử Quang Minh. Nếu Thiện Hiền
không được đồng tử này sẽ bị ép buồn khổ, không được như ý, chắc chắn sẽ
nôn huyết mà chết. Ðại vương vì việäc này, nên trao đồng tử lại cho họ.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La vâng lời Phật dạy, liền nói rằng:
- Tôn giả
đại đức! Xin trở về bạch Phật giúp con: - Vua Tần Bà Sa La cúi đầu dưới
chân Thế tôn, kính lời thăm hỏi đức Thế tôn, con xin vâng theo lời Phật
dạy.
Tôn giả
A-Nan ra khỏi cung vua, trở về chỗ Phật, bạch Phật Thế tôn đủ như lời
vua.
Lúc ấy, vua
Tần Bà Sa La liền triệu trưởng giả Thiện Hiền đến nói rằng:
- Thiện
Hiền! Ðồng tử này được nuôi dưỡng giữ gìn trong cung vua đã lâu. Tám bà
mẹ chăm sóc, bú mớm theo từng lúc. Lòng tôi thương yêu hơn là cha con.
Tuy nay vâng lời Phật trao lại cho ông nhưng ông cũng sẽ như tâm ý của
tôi, mỗi ngày ba lần ông đưa đồng tử vào cung, ta muốn gặp nó.
Trưởng giả
Thiện Hiền vâng lệnh vua, liền tâu rằng:
- Tôi vâng
lệnh vua, không dám làm trái. Mỗi ngày ba lần sẽ đưa đến cung vua.
Vua Tần Bà
Sa La liền lấy các thứ báu đẹp trang nghiêm, vòng trang sức bằng ngà
voi, để đồng tử Quang Minh cỡi voi báu, cho riêng một người hầu theo làm
bạn đưa đến nhà trưởng giả. Sau đó mỗi ngày ba lần, trưởng giả đưa đồng
tử đến cung vua, vua đích thân xem kỹ đồng tử Quang Minh làm việc gì đều
theo như pháp lý.
Cho đến
sau, người cha Thiện Hiền chết rồi, đồng tử Quang Minh làm chủ nhà, tiếp
nối sự nghiệp, lại chuyên tinh tấn tin Phật, tin Pháp, tin Bí sô Tăng;
quy y Phật, Pháp, Bí sô Tăng.
Ở nơi này,
trước kia người cha đã tạo nghiệp giết hại, nay trưởng giả Quang Minh vì
cha tu làm việc phước. Trong nhà lúc nào cũng làm đầy đủ bốn việc cung
cấp, thừa sự bốn phương Bí sô. Tương lai sau là người kiết tạïng chánh
pháp của Thế tôn, là người cao tuổi đứng đầu trong các đại Thanh văn,
cũng thường cung cấp, cúng dường các thứ.
Trưởng giả
Quang Minh ở trong thành Vương Xá, tu các việc phước như vậy, đều vì cha
làm việc lợi ích.
Bấy giờ có
một khách buôn, trước là bạn cũ cùng buôn làng với Thiện Hiền, ở phương
xa buôn bán lâu chưa về, nghĩ rằng Thiện Hiền hoàn toàn không làm nghiệp
lành. Nay lại nghe biết ông ta đã chết, có con tên Quang Minh, trưởng
giả Quang Minh tin Phật Pháp Tăng, quy y Tam bảo, làm việc đúng như lý.
Người khách buôn nghe việc này rồi nghĩ thương Thiện Hiền, vui mừng cho
trưởng giả Quang Minh, liền đem hương tốt Ngưu đầu chiên đàn, làm cái
bát lớn chứa đầy vật báu, từ phương xa sai người đem đến nói thế này:
- Ý tôi
mong rằng mãi mãi làm kỷ niệm để nhớ không quên.
Khi ấy
trưởng giả Quang Minh liền đem câu thần chú ủng hộ cho họ. Câu chú ấy
là:
- “Kế na
tức tư thác dạ phược thất thác dạ phược yết lý ca thác kế na phược ngật
lý hệ hằng”.
Nói chú này
xong, lại nói rằng:
- Bát báu
này biếu cho Sa môn hoặc Bà la môn, hoặc người có các thứ thần thông oai
lực lớn sẽ nhận bát này. Nếu được như vậy nên vui.
Chú nguyện
rồi liền mang bát này ra khỏi thành Vương Xá. Trước tiên trồng một cây
trụ lớn ở bên trái đường, rồi trang sức dây lụa, trên lại treo linh, để
cái bát ở dưới cây làm dấu hiệu.
Bấy giờ có
các ngoại đạo, như thường lệ vào lúc sáng sớm đi đến sông tắm rửa, lần
lượt đi qua đường ấy, thấy bát báu này liền hỏi trưởng giả Quang Minh:
- Trưởng
giả! Ông để bát ở đây để làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân nói lại cho các ngoại đạo, các ngoại đạo nói:
- Các vị Sa
môn Thích tử thanh tịnh, có thể nhận lãnh bát này, người không năng lực
không thể kham nhận.
Ngoại đạo
nói rồi, theo đường mình mà đi.
Sau đó có
các chúng Bí sô đại đức cao tuổi, mang bát khất thực vào thành Vương Xá,
thấy bên trái đường có bát báu này mới hỏi trưởng giả Quang Minh rằng:
- Ông để
bát ở đây làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh cũng đem nguyên nhân trước trả lời.
Các Bí sô
nói:
- Trưởng
giả! Bát báu này chúng tôi không thể nhận, nên đem dâng lên Phật để thêm
lớn lợi hành, diệt các tội cấu.
Khi các Bí
sô nói vậy xong, theo đường mình mà đi.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 2
Quyển thứ ba
Bấy giờ tôn
giả Thập lực Ca Diếp đi đến chỗ để bát, thấy việc này rồi, đến nhà
trưởng giả Quang Minh, hỏi trưởng giả rằng:
- Ông để
bát báu ở bên trái đường làm gì?
Trưởng giả
Quang Minh đem nguyên nhân trước thưa với tôn giả. Thập lực Ca Diếp suy
nghĩ: “Ta nghe trước kia trưởng giả Thiện Hiền gây nghiệp giết hại vì
tin ngoại đạo. Nay ở đây trưởng giả Quang Minh làm việc phước, ta không
nên bỏ đi bát này, nên hiện sức thần làm cho trưởng giả Quang Minh tròn
đầy chí nguyện”.
Nghĩ xong,
dùng thần lực duỗi cánh tay phải, giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, chỉ
trong khảnh khắc, lấy bát báu kia đem về chỗ mình.
Các Bí sô
thấy Thập lực Ca Diếp mang bát báu đến đều cùng thưa rằng:
- Tôn giả!
Ngài được bát này ở đâu?
Thập lực Ca
Diếp đem việc trước nói lại cho các Bí sô. Các Bí sô thưa:
- Tôn giả!
Ngài vì bát này mà hiện thần lực, có đúng nghi pháp không?
Thập lực Ca
Diếp nói với các Bí sô:
- Ví như
nghi pháp, không như nghi pháp. Ta đã làm rồi, vậy biết làm sao đây?
Khi ấy, các
Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:
- Nếu không
đúng lúc và không đúng nơi, không lợi ích, không được tự tiện hiện tướng
thần lực. Hiện không đúng pháp sẽ
sanh lỗi lầm.
Bấy giờ Thế
tôn dùng thần lực hóa ra bốn bát:
1- Bát bằng vàng,
2- Bát bằng bạc,
3- Bát bằng phệ lưu ly
4- Bát bằng pha-để-ca
Hóa bốn bát
rồi, lại hóa thêm bốn bát:
1/ Bát thứ nhất bằng đá nhũ
2/ Bát thứ hai bằng đồng đỏ
3/ Bát thứ ba bằng đồng trắng
4/ Bát thứ tư bằng gỗ.
Hóa xong,
lần lượt đem bốn bát trước xếp bày. Bốn bát sau cũng xếp như vậy. Trong
mỗi bát có đầy đủ thức ăn thơm ngon hảo hạng, đem đặt một chỗ, các Bí sô
tùy ý mà lấy, tùy người nên nhận.
Sau khi
Phật thu thần lực, bát lại biến mất.
Sau đó,
trưởng giả Quang Minh hưởng phước cõi trời, hiện tướng an lành.
Những việc
kỳ lạ luôn luôn xuất hiện.
Khi ấy, ở
giữa hai cõi nước Chiêm Ba và thành Vương Xá có cây trụ ranh giới, trang
sức bằng dây lụa, dưới có hai bát: một bát bằng thiếc, một bát bằng đất.
Bát này trước đã chú nguyện, đặt ở giữa ranh giới hai nước. Không xa, có
một trạm thu thuế. Các người buôn bán đem các vật đến nạp thuế cho vua.
Có một người coi lấy thuế, có đầy đủ con cái quyến thuộc, của cải tơ lụa
nhưng không tu thiện. Bỗng người ấy chết ở chỗ thu thuế, làm Dạ xoa lớn
ác, cũng ở nơi ấy giữ gìn trạm thuế.
Một đêm,
các người con nằm mộng thấy Dạ xoa nói:
- Hãy treo
một cái linh lớn trên trụ ranh giới ấy. Các người buôn đi qua trạm thuế,
nếu có vật thuế mà giấu không nạp, linh ấy tự nhiên kêu lên, người lấy
thuế biết được liền giữ họ lại kiểm soát, lấy được thuế rồi mới cho họ
đi.
Các người
con thấy mộng rồi, sáng sớm cùng với thân thuộc đến chỗ trạm thuế, tìm
thấy cây trụ ranh giới, bèn y theo mộng treo cái linh ở trên.
Bấy giờ
trong nước Chiêm Ba có một nhà Bà la môn tên Mạn Ninh Ðát Mộ, làm nghề
mua bán. Một hôm nọ ngồi cùng vợ ở một chỗ. Vợ bảo chồng rằng:
- Em ở nhà
lo liệu việc trong nhà. Tiền bạc của chàng làm ra chỉ đủ tiêu dùng.
Chẳng lẽ cứ như vậy hoài hay sao? Anh nên vào trong chợ, mua sợi bông
vải thật tốt đẹp. Em sẽ dệt thành tấm vải tốt đẹp cho anh đem ra chợ
bán, không lợi hơn hay sao?
Bà la môn
theo lời vợ nói, mua được sợi vải đem về. Vợ bèn sắp đặt khung dệt để
dệt thành tấm vải mềm mại, tốt đẹp không thể bì. Ðường chỉ ngang dọc kỹ,
đều tinh xảo. Người vợ chăm chỉ dệt thành một tấm vải tốt, bèn bảo chồng
rằng:
- Tấm vải
đã dệt xong, tốt đẹp mềm mại, giá đáng ngàn vàng. Anh có thể đem ra chợ
bán. Nếu có ai trả đúng giá ngàn vàng thì bán cho họ. Nếu không trả đủ
giá ngàn vàng, tùy theo trường hợp, nên nói dịu dàng rằng: “Ở đây không
ai làm đượïc tấm vải tốt đẹp, tinh xảo này”. Xướng lên vậy rồi, đem đến
chỗ khác mà bán.
Bấy giờ Bà
la môn Mạn Ninh Ðát Mộ như lời vợ dặn, đem tấm vải tinh xảo này vào bán
trong chợ. Rốt cuộc không có người nào trả đúng ngàn vàng. Nhớ lời vợ,
ông bèn xướng rằng:
- Trong đại
thành Chiêm Ba, không ai làm được tấm vải tinh xảo như vậy.
Nói xong
đem về bàn với vợ:
- Không có
người nào trả đúng giá này. Nên đem đến nước khác sẽ có người biết giá
trị của nó.
Nói rồi
cùng nhau từ biệt.
Khi ấy, Bà
la môn đem một tấm vải đã từng mặc qua, cùng với tấm vải mới dệt giấu
trong cán cây lọng, âm thầm đi theo những người buôn, dần dần ra khỏi
nước mình.
Vừa đến
thành Vương Xá, những người buôn đi qua giữa hai chỗ có trạm thuế. Ðến
chỗ ấy rồi, gom các vật lại để một chỗ. Lúc ấy người lấy thuế lần lượt
kiểm soát. Các người buôn đem các vật đóng thuế nạp lên cho vua. Trong
đó chỉ có Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ trước đã cất dấu tấm vải trong cái
cán lọng, đứng ở một bên không chịu đem nạp thuế.
Một bên của
trạm thuế trước đó đã trồng cây trụ ranh giới, trên có treo cái linh tự
nhiên phát ra tiếng. Người thu thuế liền biết trong đoàn có người trốn
thuế, bèn nói với chủ buôn rằng:
- Cái linh
trên cây trụ này không phải gió thổi động, không phải người lay đánh, mà
tư ïnhiên phát ra tiếng. Tôi biết trong đoàn của ông có người giấu vật,
không đem nạp thuế phải không?
Người thu
thuế liền giữ họ lại kiểm soát, thấy trong đoàn này không có người nào
giấu trốn không nộp thuế. Các người buôn biết chắc không còn vật chưa
nạp thuế đều muốn tiếp tục đi. Cái linh lại phát ra tiếng bốn lần như
vậy, lại kiểm soát kỹ, cũng không tìm được người nào trốn thuế.
Chủ buôn
nói với người lấy thuế rằng:
- Trong
đoàn của tôi không có người nào trốn thuế, chắc là đoàn người khác đã
lén đi trước rồi.
Nói xong,
liền cùng bàn với nhau:
- Trong này
có một Bà la môn cất giấu vật không đóng thuế.
Cuối cùng,
người lấy thuế kia đến chỗ người Bà la môn Mạn Ninh Ðát Mộ nắm lại không
thả ra, cố tìm vật trốn thuế.
Bà la môn
nói:
- Vì sao
ông nắm tay tôi? Ông đã thấy rõ thật không có vật trốn thuế. Tôi không
giấu chút vật nào không nạp. Nếu có thì đã đem đóng thuế rồi.
Nói xong,
cái linh lại phát ra tiếng. Khi ấy, người thu thuế nhắm vào Bà la môn
kiểm soát thật kỹ, rồi nói rằng:
- Bà la môn
ơi! Vì sao ông cố giấu vật, không chịu nạp thuế? Nay cái linh này phát
ra tiếng nhiều lần là việc kỳ lạ. Ông nên biết, dưới cây trụ ranh giới
này có thiên thần ủng hộ, ông nên đem vật ra nạp thuế, đừng gây làm việc
xấu như vậy.
Bà la môn
nói:
- Tôi tin
là thật có thiên thần ủng hộ.
Nói xong,
lấy tấm vải tốt trong cán lọng ra, đưa cho người thu thuế, nói rằng:
- Ðây là vật tôi trốn thuế. Ông hãy
lấy nó đi.
Người thu
thuế nhận tấm vải này rồi nói với Bà la môn:
- Không
phải tôi nhận đem nạp cho vua, cũng không lấy cho tôi, mà là đem dâng
cúng thiên thần.
Nói rồi đem
tấm vải treo lên cây trụ và nói với Bà la môn rằng: - Tôi đã treo tấm
vải dâng cho thần linh rồi. Nếu ông muốn lấy hãy tự lấy đi!
Bà la môn
liền lấy tấm vải đó đem đến một chỗ vắng, cũng cất dấu trong cán lọng
như trước, rồi tiếp tục đi dần vào thành Vương Xá.
Bà la môn
đem tấm vải đó bày bán trong chợ, mong có người trả đúng giá ngàn vàng.
Ði khắp, rốt cuộc không có ai trả đúng giá như vậy. Bà la môn xưóng lên
rằng:
- Trong đại
thành Vương Xá không có người nào biết được giá trị của tấm vải tốt đẹp
này.
Lúc xướng
như vậy, trưởng giả Quang Minh cỡi voi báu, từ cung vua trở về nhà mình,
bỗng nghe nói như thế, rất kinh ngạc, bèn dừng lại hỏi Bà la môn rằng:
- Vì sao
ông nói lời chê bai trong thành này?
Bà la môn
ấy không trả lời.
Trưởng giả
Quang Minh nói:
- Ông nên
nói rõ nguyên nhân việc này.
- Tôi từ
nước mình đem hai tấm vải tốt đẹp đến đây bán. Nếu có người trả đúng giá
ngàn vàng thì tôi bán. Tôi đã đi khắp mà không có người nào trả đúng giá
ấy.
- Ông có
thể đem đến để tôi xem kỹ.
Bà la môn
liền theo trưởng giả về đến nhà, rồi lấy tấm vải đó cho trưởng giả xem.
Trưởng giả xem rồi liền nhận biết giá trị, bảo Bà la môn rằng:
- Hai tấm
vải này một mới một cũ. Cái cũ tôi trả ông giá năm trăm tiền vàng.
- Giá
trưởng giả trả chưa bán được.
- Ta thấy
tấm vải này cũ, phải giặt tẩy mới trở thành mới.
Trưởng giả
liền đem tấm vải cũ, ở trên lầu cao quăng từ trên không xuống, tấm vải
ấy nặng, liền rơi xuống đất.
Trương giả
Quang Minh nói với Bà la môn:
- Tôi muốn
xem kỹ tấm vải mới còn lại.
Bà la môn
lấy tấm vải mới đem trao trưởng giả. Trưởng giả xem xong, cũng làm như
trước. Từ trên không dải xuống, tấm vải ấy nhẹ tốt nên từ từ mới xuống
đến đất.
Bà la môn
sanh lòng tin trọng, nói rằng:
- Trưởng
giả Quang Minh có oai lực lớn. Tấm vải tốt đẹp này, mới cũ tôi đều dâng
cho ông, không lấy giá ấy. Ông nên nhận lấy cho.
- Nhà tôi
giàu có. Ông đã trải qua gian khổ, không thể vô cớ nhận vật này của ông.
Nay tôi trả cho ông mỗi tấm ngàn vàng, ông đưa cho tôi hai tấm vải này.
Bà la môn
nhận đượïc tiền vàng rồi mang trở về nhà.
Trưởng giả
Quang Minh lấy tấm vải cũ đem cho đứa ở. Sau lấy tấm vải mới làm khăn
mới mà dùng thường ngày. Trưởng giả dùng khăn rồi, sau đó đem phơi nắng.
Bấy giờ vua
Tần Bà Sa La cùng người hầu cận mới vừa lên cung điện, bỗng nhiên có gió
mạnh thổi khăn ấy rơi xuống trước mặt vua Vua Tần Bà Sa La bảo người hầu
cận:
- Tấm vải
tốt đẹp này từ đâu bay đến? Chỉ có hàng vương giả mới sử dụng nó.
Người hầu
cận tâu:
- Tâu đại
vương, thần từng nghe rằng: Chuyển luân thánh vương bảy ngày sắp sửa lên
ngôi, trời mưa vàng. Nay ngài đã lên ngôi, trời mưa tấm vải tốt đẹp,
không lâu sau cũng sẽ mưa vàng.
- Các ngươi
không biết. Ta nghe Phật thọ ký: trưởng giả Quang Minh ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời. Tấm vải tốt đẹp này là vật của Quang Minh dùng,
gió bay đến đây, có thể mời người ấy đến đây trao trả lại.
Trưởng giả
Quang Minh liền đến trước vua. Vua nói:
- Trưởng
giả! Trước kia Phật thọ ký cho ông ở trong cõi người hưởng thọ phước
trời. Tấm vải tốt đẹp này là của ông, ta trả lại cho ông.
Trưởng giả
Quang Minh cúi mình đưa tay đón nhận tấm vải ấy. Nhận rồi xem đúng là
của mình, liền tâu vua rằng:
- Ðây là
khăn sạch tôi dùng ở nhà, mới vừa đem phơi nắng, gió bay đến đây. Việc
ấy đúng là thật.
Vua bảo
trưởng giả:
- Phật thọ
ký cho ông hưởng thọ phước trời, hiện tướng an lành. Lời Phật chắc thật,
việc ấy như vậy.
Lại nói với
trưởng giả:
- Bây giờ
tướng tốt của ông như vậy, sao không thỉnh vua đến nhà ông xem qua một
lượt?
Trưởng giả
tâu rằng:
- Nay tôi
may mắn, xin được thỉnh vua đến nhà.
- Trưởng
giả! Ông nên về trước chuẩn bị các thức ăn uống.
Trưởng giả
tâu:
- Ðại
vương! Người hưởng thọ phước trời, không cần làm mà tự nhiên có, rất may
mắn thỉnh vua đến nhà.
Vua Tần Bà
Sa La cùng quần thần thân cận đến nhà trưởng giả Quang Minh. Trưởng giả
dẫn đường cho vua đến nhà mình.
Vua thấy ở
ngoài cửa có đứa tớ gái giữ cửa, tướng mạo rất xinh đẹp, bèn dừng lại
giây lát. Trưởng giả tâu:
- Vì sao
đại vương dừng lại đây mà không đi tiếp?
- Trưởng
giả! Ta thấy vợ ông nên mới dừng lại đây.
Trưởng giả
đáp rằng:
- Ðây là tớ
gái giữ cửa, không phải vợ tôi.
Vua đi tiếp
đến cửa giữa, thấy một tớ gái giữ cửa, vua cũng dừng lại không đi tiếp.
Trưởng giả tâu:
- Vì sao
vua lại dừng, không đi?
Vua trả lời
như trước. Trưởng giả tâu:
- Ðó không
phải là vợ tôi, mà là đứa tớ gái giữ cửa giữa.
Vua lại
tiến vào cửa bên trong, thấy trên đất có báu ma-ni, nước chảy, cá và các
loại côn trùng. Vua cho đó là cái ao, cũng dừng lại giây lát.
- Sao đại
vương dừng ở đây không đi?
Vua đáp:
- Nơi đây
có nước nên ta không đi tiếp.
- Ðại
vương! Nơi đây không có nước, chỗ đất này bằng báu ma ni.
- Trưởng
giả! Nếu là đất báu, sao có các tướng nước chảy, có cá và côn trùng?
- Ðại
vương, trên có chạm khắc hình bánh xe quay, cá, côn trùng.v.v... Do ánh
sáng của báu ma-ni phản chiếu cho nên thấy như vậy.
Tuy vua
nghe vậy nhưng chưa tin, liền rút chiếc nhẫn đeo tay của mình ném xuống
đất. Chiếc nhẫn va vào đất phát ra tiếng, vua mới tin đó là đất báu
ma-ni.
Vua Tần Bà
Sa La vào nhà, ngồi trên tòa sư tử, vợ của trưởng giả ra bái chào vua,
bỗng nhiên rơi nước mắt.
Vua hỏi:
- Trưởng
giả! Vì sao vợ ông thấy vua lại rơi nước mắt?
- Ðại
vương, vợ tôi bái chào vua, đâu dám rơi nước mắt. Do vì vua mặc áo có
hơi khói củi nên cay mắt mà chảy nước mắt. Ðại vương, vậy nên người
hưởng phước trời muốn ăn uống gì đều có báu như ý tự nhiên hiện ra.
Vua Tần Bà
Sa La ở nhà trưởng giả đã bảy ngày, quên trở về cung vua. Khi ấy, các
quan đồng liêu cùng đến chỗ Thái tử A-Xà-Thế tâu rằng:
- Ðã bảy
ngày vua ở nhà của trưởng giả Quang Minh. Việc triều chính trong nước bị
bỏ phế. Thái tử nên đến thỉnh vua trở về cung.
Thái tử
A-Xà-Thế liền đến nhà trưởng giả Quang Minh, tau vua cha rằng:
- Sao phụ
vương quên trở về cung? Chính sự trong nước bị bỏ phế.
- Ta ở một
ngày nơi nhà này, việc chính sự trong nước ngươi há không thể trị thay
ta sao?
Thái tử
tâu:
- Phụ vương
nên biết, đã bảy ngày ở nhà này rồi.
Vua nghe
nói, nhìn trưởng giả Quang Minh, hỏi:
- Có thật
vậy không?
- Ðúng vậy đại vương! Ðã qua bảy ngày
rồi.
- Trưởng
giả! Trong nhà của ông xem vào hiện tượng gì để phân ngày đêm?
- Theo hoa khép, hoa nở để phân ngày
đêm.
Theo tiếng
chim lạ hót và chim không hót để phân ngày đêm. Theo ánh sáng của châu
báu ma-ni hiện và không hiện để phân ngày đêm.
Hoặc có hoa
khép lại nhưng không phải đêm, có hoa nở nhưng không phải ngày.
Ánh sáng
châu ẩn nhưng không phải đêm, có ánh sáng châu hiện mà không phải ngày.
Chim lạ yên
lặng mà không phải đêm, có tiếng chim lạ hót nhưng không phải ngày.
Vua tần Bà
Sa la nghe việc này rồi, nói với trưởng giả Quang Minh:
- Ta tin
lời Phật chân thật không dối. Phật đã nói: ông ở trong loài người hưởng
thọ phước trời. Việc ấy đúng như thật.
Vua tần Bà
Sa La nói xong, ra khỏi nhà trưởng giả.
Lúc thái tử
A-Xà-Thế sắp ra khỏi nhà, lén lấy một hạt châu ma-ni tên Phiến-hằng, đưa
cho người hầu giữ. Về cung vua rồi kêu người ấy đến bảo rằng:
- Ta đã dưa
hạt châu ma-ni cho ngươi, ngươi nên mang đến đây. Ta muốn xem kỹ.
Người hầu
mở tay muốn dâng lên thái tử, nhưng không thấy hạt châu ấy, liền tâu
rằng:
- Không
biết hạt châu ấy mất ở nơi nào!
Lúc đó thái
tử liền lấy chùy đánh người hầu. Trưởng giả Quang Minh dùng phước lực
cõi trời biết được việc ấy, bèn đến hỏi thái tử rằng:
- Vì sao
lại lấy chùy đánh người hầu này?
Thái tử
đáp:
- Vừa rồi ở
nhà ông, tôi lén lấy hạt châu ma-ni đưa cho kẻ hầu này, nay bỗng mất đi.
Tôi đã lấy trộm, người này còn trộm lại. Tội ấy càng nặng, cho nên đánh
bằng chùy,
- Ông lấy
châu của tôi, không gọi đây là trộm. Nay đã không thấy, cũng không phải
người khác trộm. Hạt châu này trở lại ở nhà tôi. Vì sao? - Người hưởng
phước trời mới có thể dùng được. Nếu thái tử muốn cần điều gì, tôi sẽ
dâng cho ngài không tiếc gì cả.
Thái tử
A-Xà-Thế sinh lòng nghi ngờ, nghĩ: “Hiện nay đối với trưởng giả này, ta
chưa muốn lấy gì cả. Sau khi cha ta - vua Tần Bà Sa La - băng hà, ta mới
mong cầu các tài sản vật báu của ông ta”.
Nghĩ rồi,
thái tử A-Xà-Thế cấu kết với Ðề Bà Ðạt Ða lập mưu hại chết vua cha.
Sau khi
giết cha rồi, tự làm lễ quán đảnh lên ngôi. Khi lên ngôi vua, bèn triệu
trưởng giả Quang Minh đến, nói rằng:
- Trưởng
giả là anh ta. Ta muốn đến nhà ông và hễ có chỗ nào cần, ông nên cung
cấp cho ta.
Trưởng giả
Quang Minh suy nghĩ: “Vua Tần Bà Sa La dùng chánh pháp trị đời. Người
này hung ác, lại bạo ngược, giết phụ vương của mình. Tự mình làm quán
đảnh để lên ngôi vua. Giờ ở trước ta nói ra lời kiêu mạn, muốn ở nhà ta,
ta cũng nên thuận theo. Nếu làm trái, người này sẽ nhân đó hại gia tộc
của ta”.
Nghĩ rồi,
tâu rằng:
- Ðại
vương! Tôi biết lòng ngài có điều mong muốn. Mong rằng ngài đến nhà tôi,
hễ có cần gì tùy ý lấy dùng. Sau tôi sẽ đến cung vua.
Vua
A-Xà-Thế nói:
- Nếu được
như vậy rất là tốt.
Khi vua
nghị bàn rồi, đến nhà trưởng giả trước. Trưởng giả lại trở về cung vua.
Trưởng giả
có thắng tướng an lành của trời người. Trưởng giả đi đến nơi nào, các
kho vật báu cũng đều theo đến.
Vua
A-Xà-Thế ở nhà trưởng giả, thấy kho trân bảo bảy lần hiện ra, bảy lần
biến mất. Thái tử nghĩ: “Các kho báu vật trong nhà này đều đi theo ông
ấy, ta không thể có được. Ta nên bày mưu kế khác: lén sai một số người
hung ác chở một xe đưa đến nhà trưởng giả Quang Minh lấy trộm trân bảo”.
Số người ấy
đến nơi rồi, bày kế gian xảo để rình lấy trộm trân bảo.
Lúc ấy
trưởng giả Quang Minh ở trên lầu cao có các hầu gái thân cận. Khi đó các
hầu gái thấy những người trong xe ấy, họ đã biết là kẻ hung ác, đến rình
lấy trộm trân bảo.
Các hầu gái
thấy rồi, cười chỉ họ mà nói:
- Ðây là kẻ
trộm cắp hung ác.
Trưởng giả
nghe cười nói, bỗng hiểu rõ việc ấy.
Các người
trộm kia ẩn núp suốt đêm. Ðến sáng sớm, nhiều người cùng thấy họ, đồng
nói rằng:
- Vua A Xà
Thế là người nghịch ác, giết hại phụ vương. Nay lại sai các người ác đến
trộm cắp trân bảo nhà trưởng giả.
Khi vua A
Xà Thế biết việc này, sai người đến chỗ trưởng giả Quang Minh nói rằng:
- Vì sao trưởng giả khinh chê nhiều
người của ta?
Trưởng giả
Quang Minh biết ý vua, liền sai đuổi các người ác đi khỏi hết.
Trưởng giả
nghĩ: “Vua Xa Xà Thế rất nghịch ác, giết hại phụ vương. Có phải sau này
cũng làm việc giết hại với ta không? Nhớ lời trước Phật đã thọ ký: ở
trong pháp Phật xuất gia học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Ta nên xuất gia theo Phật”.
Nghĩ xong,
liền đem kho báu làm các việc từ bi bố thí lợi lạc.
PHẬT THUYẾT KINH NHÂN
DUYÊN QUANG MINH ÐỒNG TỬ
Hết quyển 3
Quyển thứ tư
Bấy giờ,
trưởng giả Quang Minh làm các việc từ bi, bố thí lợi lạc. Bố thí xong,
không cho các người thân thuộc biết, âm thầm đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu
mặt lễ chân Thế tôn, bạch Phật rằng:
- Xin Phật
Thế tôn thí cho con được lợi lành. Con muốn xuất gia ở trong pháp Phật,
thọ giới cụ túc, làm Bí-sô, tịnh tu phạm hạnh. Xin Phật đại từ thâu nhận
con.
- Lành
thay! Hãy đến trong pháp của Ta siêng tu phạm hạnh.
Lúc Phật
nói xong, râu tóc trưởng giả Quang Minh tự nhiên rụng, thành tướng
Bí-sô, thân đắp y Tăng-già-lê, bưng bình bát.
Qua bảy
ngày đêm tâm trụ trong chánh niệm, tịnh tu phạm hạnh, phép tắc oai nghi
như người trăm tuổi hạ.
Phật đem y
Tăng-già-lê che trên đỉnh đầu Bí-sô Quang Minh, các căn tịch lặng, nhất
tâm chánh trụ.
Bấy giờ
trên hư không có tiếng khen ngợi rằng:
- Nay ở
thời Phật, Bí-sô Quang Minh tròn đầy ý nguyện, lại sanh ý chuyên mạnh
chắc chắn, xem xét năm đường sanh tử luân hồi, xoay vần chuyển động
không lúc nào ngừng hết. Các nghiệp chúng sanh mỗi loài khác nhau, đọa
trong sự sống chết. Chỉ có chánh pháp của Phật mới có thể giải thoát.
Quán sát
vậy rồi thấy pháp Tứ đế, hiểu rõ sanh tử, xa lìa tưởng tham ái của ba
cõi. Xem các vật báu vàng ròng cũng như đất bùn, dứt các phiền não,
chứng quả A-la-hán, đều đầy đủ tam minh lục thông, tối thượng không ai
bằng, bay đi trên hư không tự tại như ý. Tất cả tiếng khen và lợi dưỡng
ở đời không đắm trước. Chư thiên, Thích, Phạm đều đến cúng dường.
Khi ấy các
chúng Bí-sô trong hội thấy việc này sanh lòng nghi ngờ, đồng bạch Phật
rằng:
- Bạch Thế
tôn! Bí-sô Quang Minh này vì nhân duyên gì khi chưa xuất gia, ở trong
cõi người hưởng thọ phước trời. Vào trong Phật pháp, vừa mới xuất gia
liền trừ tất cả phiền não, chứng A-la-hán?
Phật bảo
các Bí-sô:
- Bí-sô
Quang Minh này nay đã thuần thục thiện căn đời trước, đã được lợi ích,
chắc chắn như vậy. Cho nên Bí-sô Quang Minh vì duyên lành đời trước mà
được quả như vậy.
Lại các
Bí-sô nên biết, các nghiệp quả báo đều do nơi nhơn đã tự làm, không phải
được thành tựu do địa giới bên ngoài. Cũng không phải do đất, nước, gió,
lửa; không phải được thành tựu do các uẩn, xứ, giới. Thiện, không thiện
đều do nghiệp của mình mà nhận lấy quả báo.
Bấy giờ,
Thế tôn vì các Bí-sô nói kệ rằng:
- Nghiệp
tất cả chúng sanh đã tạo
Trải qua
trăm kiếp cũng không mất
Vào lúc nào
nhân duyên hòa hợp
Theo đó sẽ
nhận lấy quả báo.
- Các ông
lắng nghe! Bí-sô Quang Minh do nhân duyên đời quá khứ, cách đây chín
mươi mốt kiếp, có Phật ra đời hiệu là Tỳ Bà Thi Như Lai Ứng cúng Chánh
đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ,
Ðiều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật Thế tôn. Ðức Phật cùng với sáu
trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đi khắp trong thành của nước lớn Mãn Ðộ Ma
Ðể, ở lại một nơi.
Vua của
nước ấy tên là Mãn Ðộ Ma, vua tin chánh pháp, dùng chánh pháp trị nước.
Ðất nước rộng lớn, nhân dân hùng mạnh, giàu vui an ổn, khỏi các nạn bệnh
khổ, đói khát; cũng không có sự chiến tranh oán hại, trộm cắp, khủng bố.
Nhân dân hòa thuận, tướng lành đầy đủ.
Trong thành
ấy có một trưởng giả tên là Tích Tài, tin tưởng chánh pháp. Nhà ấy giàu
có, của báu vô lượng, ngang bằng Tỳ-sa-môn Thiên vương. Bấy giờ trưởng
giả biết Như Lai Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đến trong thành, liền nghĩ:
“Ta muốn thỉnh Phật và chúng Bí-sô cúng dường các thức ăn uống và nhà ở
trong ba tháng”. Nghĩ xong, đến chỗ Phật. Ðến rồi, đầu mặt làm lễ dưới
chân Phật, lui xuống ngồi một bên.
Lúc ấy Phật
Tỳ Bà Thi liền tùy theo ý trưởng giả, chỉ dạy pháp thiện lợị, giảng nói
các trọng yếu.
Trưởng giả
Tích Tài nghe chánh pháp rồi, từ chỗ ngồi đứng dậïy, sửa y phục ngay
ngắn, chắp tay hướng về Phật bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn, nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến nhà con. Con xin cúng dường
trong ba tháng các thức ăn uống và nhà ở. Tất cả các nhu cầu đều cung
cấp đầy đủ. Xin Phật từ bi nhận lời con thỉnh.
Phật Tỳ Bà
Thi im lặng.
Trưởng giả
Tích Tài thấy Phật im lặng, biết Ngài đã nhận lời, lòng rất vui mừng,
đầu mặt lễ chân Phật, ra khỏi hội Phật, trở về nhà mình.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma nghe Phật Tỳ Bà Thi và sáu trăm hai mươi vạn chúng Bí-sô đến
thành của nước mình, liền nghĩ: “Nay ta thỉnh Phật và chúng Bí-sô về
trong cung cúng dường các thức ăn uống và nhà ở trong ba tháng an cư.
Tất cả nhu cầu tùy theo mà cung cấp”. Nghĩ xong, cùng hầu thần thân cận
đến nơi Phật. Ðến rồi, đầu mặt lễ chân Phật, lui xuống ngồi một bên. Lúc
ấy, Phật tùy theo ý muốn, chỉ dạy thiện lợi, giảng pháp trọng yếu. Vua
nghe rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
- Bạch Thế
tôn! Nay con thỉnh Phật và chúng Bí-sô đến trong cung. Con xin cúng
dường thức ăn uống trong ba tháng an cư. Tất cả nhu cầu ăn uống, y phục,
thuốc thang, giường nằm, tùy chỗ cung cấp, cúng dường thừa sự. Xin Phật
từ bi nhận lời con thỉnh.
- Ðại
vương! Ta đã nhận lời thỉnh của trưởng giả Tích Tài trước rồi.
Vua thưa:
- Xin Phật
đến cung, con xin cúng dường thức ăn uống. Con sẽ ra lệnh cho trưởng giả
Tích Tài.
- Ðại
vương! Theo pháp thì không nên làm trái lời thỉnh trước.
Vua Mãn Ðộ
Ma đầu mặt lễ chân Phật Tỳ Bà Thi, rồi liền từ hội Phật trở về cung, vua
sai sứ đến nhà trưởng giả Tích Tài, truyền lệnh vua rằng:
- Ông nên
biết, vua đã thỉnh Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô trước. Ông có thể làm
thức ăn cúng dường vào một ngày khác.
Trưởng giả
Tích Tài nói với sứ giả rằng:
- Xin vua
xót thương, tôi đã thỉnh Phật và chúng Bí-sô trước.
Sứ giả trở
về tâu vua. Vua lại sai sứ đến nói với trưởng giả:
- Nay ông ở
trong nước ta, theo lý thì nên để cho ta thỉnh trước.
Trưởng giả
nói với sứ rằng:
- Nếu đại
vương nói ở trong nước vua, vua phải được thỉnh trước, về lý thật không
đúng. Xin vua chớ nên gây trở ngại.
Sứ trở về
tâu lại như vậy. Vua lại sai sứ nói với trưởng giả:
- Nên biết
rằng: giả như ngươi có thỉnh rồi, ta cũng không gây trở ngại. Nhưng nếu
ngươi có thể làm thức ăn thơm ngon, Phật sẽ tự đến.
Trưởng giả
Tích Tài nghe nói rồi, liền ngay đêm ấy, dùng củi thơm để đốt nấu các
thứ thức ăn uống sạch sẽ, mùi vị thơm ngon. Vua Mãn Ðộ Ma ở trong cung
cũng làm thức ăn uống.
Ðến sáng
sớm ngày, trong nhà trưởng giả trải bày giường tòa trang nghiêm tốt đẹp
và bình nước sạch. Sắp xếp xong rồi, sai người đến chỗ Phật bạch rằng:
- Thức ăn
uống đã làm xong, giờ ăn cũng đã đến. Xin Phật đến dự. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi cùng chúng Bí-sô đúng giờ đắp y, bưng bình bát đến nhà
trưởng giả Tích Tài, nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân rồi ngồi trên tòa tốt đẹp cao thượng. Các chúng
Bí-sô mỗi người cũng đều rửa chân, ngồi theo thứ tự. Trưởng giả Tích Tài
chắp tay cung kính, trước lễ chân Phật. Lễ rồi, tự bưng thức ăn thơm
ngon dâng lên Phật Thê tôn, lần lượt dâng đến các Bí-sô.
Phật và
chúng Bí sô thọ trai xong, thâu lấy y bát, rửa tay sạch sẽ, lần lượt
ngồi yên lặng. Trưởng giả Tích Tài cũng ngồi cung kính ở trước Phật,
lắng nghe Phật thuyết pháp.
Khi đó,
Phật Tỳ Bà Thi tùy theo khả năng của trưởng giả Tích Tài chỉ dạy lợi
lành, giảng nói pháp yếu. Trưởng giả nghe pháp rồi, rất vui mừng, đảnh
lễ chân Phật. Trưởng giả Tích Tài cúng dường xong rồi, Phật ra khỏi nhà
ông ấy.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma còn ở trong cung làm thức ăn uống, muốn cho hơn trưởng giả.
Vua bảo cận thần rằng:
- Ở trong
cung ta, quyến thuộc phi tần rất đông nhiều. Người nào làm thức ăn thơm
ngon hảo hạng hơn được trưởng giả Tích Tài?
Cận thần
tâu rằng:
- Ðại vương
phải cấm các người bán củi. Trưởng giả sẽ không có củi để nấu được thức
ăn ngon cúng dường Phật.
Vua y như
lời nói, ra lệnh cấm bán củi. Nếu người nào cố bán sẽ bị đuổi ra khỏi
nước.
Trưởng giả
Tích Tài nghe có lệnh cấm người bán củi, sanh lòng tức giận nói rằng:
- Trong nhà
của ta đã có gỗ thơm, còn cần gì củi, để đốt thân mình hay sao?
Trưởng giả
ở nhà trước lấy gỗ hương và dùng dầu thơm đốt nấu làm thức ăn. Mùi thơm
ấy tỏa khắp trong đại thành.
Vua Mãn Ðộ
Ma nghe mùi thơm này, hỏi cận thần rằng:
- Mùi thơm
này từ nơi nào bay đến?
- Mùi thơm
này từ nhà của trưởng giả Tích Tài, đem gỗ thơm đốt nấu thức ăn uống nên
các mùi thơm ấy bay đến nơi này.
Vua nghe
nói thế, biết Phật đã nhận lời thỉnh đến nhà của trưởng giả, liền buồn
não bảo cận thần rằng:
- Trong
cung của ta sao không có gỗ thơm?
Cận thần
tâu:
- Ngoài chợ
không có gỗ thơm, làm sao ông ta có được? Ðại vương nên biết, trưởng giả
Tích Tài nhà tuy giàu có nhưng không có con. Sau khi qua đời sẽ không có
người kế tự. Các của cải sẽ thuộc về vua.
Vua Mãn Ðộ
Ma dù nghe nói vậy nhưng cũng không vui.
Hầu thần
tâu:
- Ðại vương
đừng nên buồn não. Người nên thỉnh Phật cúng dường vào ngày khác như đã
muốn. Thần sẽ có cách làm hơn trưởng giả kia.
Khi cận
thần nói vậy rồi, liền ở trong nội thành Mãn Ðộ Ma để dọn sạch hết tất
cả cát đá, sỏi và các vật dơ nhớp, dùng nước thơm chiên đàn, rảy nước
thơm, đốt các hương thơm, đem báu chơn châu rũ xuống, làm các cờ trướng,
tràng phan treo khắp nơi. Rải các loại hoa giống như trong vườn hoan hỷ
ở cõi trời không khác. Trang trí tòa ngồi rất rộng lớn, bằng các thứ báu
tốt, đầy đủ các thức ăn mùi thơm ngon thượng hạng, hương sắc thanh tịnh,
mùi vị ngon như trời Tô Ðà. Thức ăn như vậy đáng nên cúng dường ba cõi
trung tôn,
Sắp đặt
xong rồi, các cận thần tâu vua rằng:
- Thành lớn
này trong ngoài đều sạch sẽ, các thứ đều trang nghiêm. Thức ăn hảo hạng
đều đã làm xong. Xin vua thỉnh Phật về cúng dường bữa cơm.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma thấy việc này lòng rất vui mừng, bèn sai sứ giả đến chỗ Phật
Tỳ Bà Thi bạch rằng:
- Xin Phật
đến dự, bữa cơm đã làm xong. Nay đã đúng lúc.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí-sô đắp y bưng bình bát đến cung vua Mãn Ðộ Ma
nhận sự cúng dường.
Ðến rồi,
trước tiên Phật rửa chân, ngồi trên tòa tốt đẹp, cao thượng. Các chúng
Bí-sô cũng rửa chân, ngồi theo thứ tự.
Vua Mãn Ðộ
Ma bưng bình báu kiết tường, từ Phật trở xuống, dâng nước rửa đều khắp
hết. Nhờ thần lực của Phật, có rồng kiết tường đứng giữa hư không cầm
trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật Thế tôn và các Bí-sô. Ðại phu nhân
của vua cầm quạt bằng các vàng, châu báu trang nghiêm tốt đẹp đứng hầu
một bên Phật.
Các cung
tần khác cũng cầm quạt báu đứng hầu bên các Bí-sô.
Vua Mãn Ðộ
Ma lễ dưới chân Phật. Lễ rồi bưng thức ăn thơm ngon hảo hạng, kính dâng
Thế tôn, sau đó dâng đến các Bí-sô.
Khi ấy,
trưởng giả Tích Tài biết Phật cũng đến nơi thỉnh của vua Mãn Ðộ Ma. Ông
liền sai người đến cung vua, lén xem các việc xếp bày các thức ăn uống
ngon dở ra sao.
Người này
đến chỗ vua, thấy hết việc thù thắng như vậy nên quên, ở lại không về
Trưởng giả
sai thêm người thứ hai đi, cũng lại không về.
Cuối cùng
trưởng giả đích thân đến nơi ấy.
Ðến cung
vua rồi, thấy các việc cúng dường đầy đủ, bèn nghĩ: “Trong cung vua sắp
đặt như vậy, không biết là do người nào làm? Nhà ta không có người nào
làm được như vậy”.
Nghĩ rồi,
trở về nhà mình, nói với người giữ kho rằng:
- Ông có
thể lấy vàng bạc, châu báu treo ở trên cửa Có người đến cần xin gì thì
cho, chớ nên dẫn vào. Ta không muốn gặp.
Trưởng giả
Tích Tài nói xong, vào trong nhà, ngồi yên một chỗ, ưu sầu buồn bã. Bấy
giờ Thiên chủ Ðế Thích dùng thiên nhãn quan sát, thấy việc này rồi nghĩ
rằng: “Nay trong cõi này trưởng giả Tích Tài bố thí cúng dường Phật Tỳ
Bà Thi, là thí chủ đứng hàng đầu, có lòng tin thanh tịnh. Ta nên biến
thân mình để giúp đỡ ông ấy”.
Nghĩ rồi,
Thiên chủ Ðế Thích ẩn thân hiện ra tướng Bà la môn, đến chỗ của trưởng
giả Tích Tài nói với người giữ cửa rằng:
- Ông vào
báo với trưởng giả rằng: có Bà la môn dòng Kiều-thi-ca đang ở ngoài cửa,
muốn gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa nói:
- Trưởng
giả dặn: “Nếu có người đến xin, cần gì thì cho, không nên dẫn vào”. Ông
là Bà la môn! Nếu muốn gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp trưởng giả?
- Ta không
xin các thứ đồ vật, chỉ muốn xin gặp trưởng giả. Ông nên vì tôi mau vào
báo rõ.
Người giữ
cửa vào thưa rằng:
- Có một
người Bà la môn dòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa, muốn gặp trưởng giả.
Trưởng giả
bảo:
- Ngươi có
thể nói với Bà la môn: nếu có xin gì nên lấy đi, sao lại đòi gặp ta?
Người giữ
cửa ra nói lại như vậy.
- Ta không
xin gì. Chỉ muốn được gặp trưởng giả.
Người giữ
cửa lại vào thưa trưởng giả. Trưởng giả đồng ý cho người ấy vào gặp.
Bà la môn
vào rồi, nói với trưởng giả rằng:
- Vì sao
ông ưu sầu không vui? Có gì buồn rầu không?
Lúc đó
trưởng giả nói kệ rằng:
- Ta không
nói việc buồn
Nói cũng
không thể thoát
Nếu làm tôi
hết được
Tôi sẽ nói
với ông.
- Ông hãy
nói rõ nguyên nhân buồn rầu, tôi sẽ giải tỏa việc ấy cho ông.
Trưởng giả
nói hết nguyên nhân rồi, Thiên chủ Ðế Thích liền thâu tướng Bà la môn,
hiện trở lại thân của mình, nói với trưởng giả: - Tôi là Thiên chủ
Ðế Thích. Tôi sẽ sai Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma đến giúp cho ông làm thức ăn
thơm ngon cúng Phật.
Nói rồi, ẩn
về cung trời, truyền lệnh cho Thiên tử Tỳ Thủ Yết Ma rằng:
- Ông đến
nhà của trưởng giả Tích Tài bí mật giúp làm thức ăn cúng Phật, không
phải là tốt sao?
Thiên tử
liền vâng lệnh Thiên chủ Ðế Thích, dùng thần lực xuống giúp đỡ cho
trưởng giả. Biến ra thành lớn, làm cho đều thanh tịnh, xếp bày các thứ
vật dụng trân bảo nghiêm sức tốt đẹp như cảnh cõi trời. Tòa báu cõi
trời, thức ăn ngon cõi trời thảy đều đầy đủ. Có vua rồng Ái La Phược Nỗ
đứng trên hư không cầm trăm cái lọng che trên đỉnh đầu Phật.
Các rồng
kiết tường cầm mỗi một cái lọng che trên đỉnh đầu các Bí sô. Có đồng nữ
cõi trời cầm quạt bằng vàng báu trang nghiêm cao tột đứng hầu bên đức
Phật. Các thiên nữ khác cầm quạt báu đứng bên Bí-sô.
Bấy giờ
trưởng giả Tích Tài bưng các thứ thức ăn thơm ngon cung kính dâng lên
Phật và Bí-sô.
Lúc ấy, vua
Mãn Ðộ Ma bảo sứ giả rằng:
- Ông đến
nhà trưởng giả Tích Tài, lén xem nhà ấy xếp bày thức ăn và các thứ trang
nghiêm ra sao?
Sứ giả vâng
lệnh, đến nhà ấy, thấy hết các việc trang nghiêm, xem xong quên trở về.
Vua lại sai người khác đi, cũng quên trở về. Thái tử đi, cũng không về.
Cuối cùng, vua tự đến nơi ấy, lén đứng bên ngoài cửa.
Bấy giờ
Phật Tỳ Bà Thi biết vua ở bên ngoài, mới bảo trưởng giả rằng:
- Trước ông
nói lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma, ấy thật là tội lỗi! Nay vua ở ngoài
cửa nhà ông, ông mau ra xin tạ tội.
Trưởng giả
liền ra ngoài, thấy vua rồi xin tạ tội, rước vua vào. Vua vào nhà rồi,
thấy các thức ăn thơm ngon, các thứ trang nghiêm tốt đẹp cõi trời. Thấy
xong, đều quên hết việc trước kia.
Vua nói với
trưởng giả:
- Ông đã
cúng Phật các thứ cao tột như vậy. Nếu như mỗi ngày có thể cúng dường
Phật và Bí-sô thì không có gì so sánh được.
Trưởng giả
Tích Tài lòng sanh thanh tịnh, lễ trước chân Phật, phát nguyện rằng:
- Xin cho
con nhờ phước đức cúng dường Phật và Bí-sô, thiện căn đã làm, sau sẽ
được giàu có tự tại, đầy đủ tất cả. Sanh nơi nào cũng được hưởng thọ
phước trời trong cõi người, không sanh lòng tham nhiềøu, xa lìa nghiệp
tham, được pháp thiện lợi. Ở trong chánh pháp của Phật, theo Phật xuất
gia.
Phát nguyện
này xong, Phật Tỳ Bà Thi và chúng Bí sô đến nhà trưởng giả an cư trong
ba tháng.
Bấy giờ Phật Thích Ca Mâu Ni bảo các
Bí sô:
- Ý các ông
thế nào? Lúc ở trong pháp hội của Phật Tỳ Bà Thi, trưởng giả Tích Tài
đâu phải người nào khác, nay chính là Bí-sô Quang Minh. Vì khi ấy nói
lời không tốt với vua Mãn Ðộ Ma nên không mất quả báo: trong năm trăm
đời đều cùng mẹï bị lửa đốt. Cho đến đời này cũng lại như vậy. Nhưng do
trước đã trồng căn lành ở thời Phật Tỳ Bà Thi và phát nguyện lớn, nay đã
thành thục, làm trưởng giả giàu có, đầy đủ tất cả, ở trong cõi người
hưởng thọ phước trời, làm việc thiện lợi cho đến các việc oai lực. Cùng
vào thời Phật Tỳ Bà Thi và cuối cùng đang ở trong pháp của ta xuất gia
học đạo, dứt các phiền não, chứng A-la-hán.
Các Bí-sô!
Do duyên này, các ông nên biết, tất cả chúng sanh nếu tạo một nghiệp
đen, chắc chắn phải chịu một quả báo đen. Nếu tạo một nghiệp trắng, chắc
chắn sẽ nhận được một quả báo trắng.
Vậy nên các
Bí-sô! Nghiệp nhơn đen hoặc trắng, mỗi một quả báo chắc chắn đều không
mất. Phải biết đều do mình đã làm ra. Bí-sô các ông nên tu học theo như
vậy.
Phật nói
kinh này xong, các chúng Bí-sô đã nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin
nhận vâng làm.
Hết quyển 4
(trọn bộ)
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 7-2003

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Server: Apache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html