text:
Bóng ma Lục Tứ (Kỳ cuối)
Cách đây một phần tư thế kỷ, chính quyền Trung Cộng dùng xe tăng và súng máy đàn áp dã man cuộc biểu tình ôn hòa đòi dân chủ tại Quảng trường Thiên An Môn. Sự kiện đẫm máu đó là một vết nhơ trong lịch sử Trung Quốc cận đại, được ghi lại trong sử sách là biến cố Lục Tứ (diễn ra vào ngày 4 tháng 6 năm 1989). Trong bài viết sau đây đăng trên trang China File ngày 20/4/2014, Perry Link, giáo sư danh dự về Nghiên cứu Đông Á của Đại học Princeton, phân tích chính sách “cho phép làm giàu nhưng cấm tự do tư tưởng” của Đặng Tiểu Bình sau vụ thảm sát này và tác động của nó đối với xã hội Trung Quốc ngày nay. Bài viết này phỏng theo lời tựa của Perry Link viết cho cuốn sách mới xuất bản “Những người lưu vong Thiên An Môn: Những tiếng nói của cuộc đấu tranh đòi dân chủ ở Trung Quốc” (Tiananmen Exiles: Voices of the Struggle for Democracy in China) của Rowena He [Hà Tiểu Thanh]. Một phiên bản khác ngắn hơn của bài này đăng trên NYRblog ngày 31/3/2014 với nhan đề China After Tiananmen: Money, Yes; Ideas, No (Trung Quốc sau Thiên An Môn: tiền thì được, tư tưởng thì cấm).
Bóng ma Lục Tứ
Perry Link
Phạm Vũ Lửa Hạ dịch
(Kỳ 1)
Tóm lại sự bùng nổ trong nền kinh tế Trung Quốc đã diễn ra như sau: Trong thời Mao Trạch Đông, người dân Trung Quốc không tự do về mọi khía cạnh trong cuộc sống của họ ngoại trừ những việc hàng ngày thông thường nhất. Sau khi Mao chết năm 1976, và càng rõ ràng hơn sau vụ thảm sát năm 1989, Đặng Tiểu Bình xuống nước và bảo người dân Trung Quốc đại ý rằng họ vẫn còn nằm trong vòng kiềm tỏa về các lĩnh vực chính trị, tôn giáo, và những vấn đề khác về “tư tưởng”, nhưng chuyện kiếm tiền thì nay họ được hoàn toàn tự do. Và họ lao vào kiếm tiền – mà ai cũng sẽ làm vậy khi chỉ có được một kênh duy nhất để vận dụng sức lực cá nhân. Họ làm lụng cật lực – với mức lương thấp, làm nhiều giờ, không có công đoàn, không có luật lệ về lương bổng người lao động, không có sự bảo vệ của nền báo chí tự do hay các tòa án độc lập, và thậm chí không có tư cách pháp lý ở những thành phố nơi họ làm việc. Có hàng trăm triệu người như vậy, và họ làm việc hết năm này sang năm khác. Vậy có lạ chăng khi họ đã làm ra lượng của cải khổng lồ? Những chi tiết tinh vi của bức tranh này hẳn nhiên phức tạp hơn vậy, nhưng hình thù tổng thể của nó chẳng hề là một bí ẩn hay “phép lạ”.
Năm 1985, Đặng Tiểu Bình bắt đầu dùng cụm từ “hãy để một bộ phận dân chúng làm giàu trước”. Điều đó đã xảy ra, và chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi những người giàu lên trước gần như luôn luôn là những người có quan hệ chính trị tốt. Có quan hệ tốt với giới quyền lực chính trị tức là dễ dàng tiếp cận được các nguồn lực cũng như các chức vụ béo bở hơn để từ đó tham ô, và của cải của giới thượng lưu bắt đầu tăng vọt vào giữa thập niên 1990. Tình trạng bất bình đẳng thu nhập ở Trung Quốc đã tăng cho tới khi vượt qua mức bất bình đẳng ở các nước tư bản phương Tây và chỉ thua một số nước kém phát triển ở Châu Phi và Nam Mỹ. Trong văn hóa truyền khẩu dân gian, và về sau trên Internet, chuyện tiếu lâm, ca dao, và “bài vè” (thuận khẩu lưu, shunkouliu) thường phản ánh tâm trạng vô cùng bất bình về sự giàu có của giới thượng lưu cũng như những cách bất chính bị xem là đã được dùng để kiếm được số của cải đó. Nhưng các quan điểm như vậy, giống như bất cứ sự thảo luận nào về các giá trị công dân, đã không – và hiện nay vẫn không – được thể hiện trên phương tiện truyền thông chính thức, trên các kênh này những ý kiến nhắc tới sự bình đẳng, dân chủ, việc cai trị bằng hiến pháp, tôn giáo không được nhà nước cho phép, và nhiều chủ đề khác thiết yếu cho cuộc thảo luận như vậy đều bị theo dõi và thường bị cấm.
Sự coi trọng tiền bạc, cộng với những hạn chế chuyên quyền về việc thảo luận cởi mở về các giá trị khác, đã làm nghèo đi các giá trị công cộng của xã hội. Vaclav Havel đã viết về tình trạng “hậu toàn trị” trong đó một mạng lưới đầy rẫy những lời nói dối chính thức phổ biến tới mức tạo nên phiên bản thứ hai của đời sống thường nhật. Nhắc lại ý của Havel, Thẩm Đồng, một lãnh tụ sinh viên trong đợt biểu tình năm 1989, nhận xét rằng “thực tế của cuộc sống trong một nhà nước công an” là “ta sống trong một lời nói dối công cộng khổng lồ”. Vương Đan, một lãnh tụ sinh viên thời 1989 khác, thấy rằng dần theo năm tháng người dân quen với những lời nói dối và bắt đầu ‘nói dối một cách vô thức”. Việc Trung Quốc tung hô chuyện kiếm tiền khiến nước này khác với Tiệp Khắc của Havel, nhưng không hề tốt hơn. Chẳng hề xóa đi sự giả tạo (như các lý thuyết của những chính khách phương Tây lạc quan cho rằng nó sẽ xóa đi được), cơn say kiếm tiền phần nào đã sự giả tạo càng trầm trọng hơn.
Các tầng lớp có tiền của mới ở Trung Quốc hành xử như thể họ đang mò mẫm tìm hiểu xem các tầng lớp có tiền của mới nên hành xử ra sao. Trong thời Mao Trạch Đông, phim ảnh, văn chương và các bích chương cổ động chính trị vẽ biếm họa giúp mọi người hiểu bọn tư sản hoang đàng ra sao – đồ ăn, thức uống, tình dục, giày láng cóng, đồng hồ bảnh, xe bóng lộn, vân vân. Tất tần tật xấu xa. Sau thời Mao, trong thời kỳ “làm giàu là vinh quang”, người ta tìm những hướng dẫn cách hành xử khi có tiền, và hình ảnh biếm họa về giới tư sản đã có sẵn nhưng nay được đánh giá tích cực, chứ không còn tiêu cực. Người Trung Quốc có tiền của vung tay ăn chơi ở Bali và Paris, nơi họ dẫn đầu thế giới về mua sắm những món xa xỉ như nước hoa Chanel và túi xách Luis Vuitton. Mục đích của việc mua túi xách (cũng như ở những nơi khác trên thế giới) không phải là để đựng đồ đạc, mà là để sở hữu một cái túi xách hàng hiệu thực thụ – chứ không phải hàng giả, như nhiều người ở trong nước – và để có thể chứng tỏ với thiên hạ là ta quả thực sở hữu món đồ mua trực tiếp từ Paris. Du khách có thể mua thêm mấy cái túi xách để đem về Trung Quốc bán kiếm lời – một cách khôn ngoan để trang trải phần nào chuyến đi Paris. Bán lại túi xách là sang trọng, đi Paris là sang trọng, bản thân mấy cái túi xách là sang trọng. Nhưng liệu những người sang trọng này có cảm thấy vững chải trong lòng? Hay họ quá bận phô trương, cạnh tranh, chạy – trong khi ở một cấp độ khác lại cảm nhận một cách mơ hồ (ngại dừng lại để kiểm tra) rằng họ đang chạy với bình hết xăng?
“Thói trọng vật chất” có thể không phải là từ đúng để chỉ văn hóa thượng lưu mới này vì không nhất thiết liên quan đến vật chất thực sự. “Thói sĩ diện bề ngoài” có lẽ là từ phù hợp hơn. Mục đích cuối cùng cho hoạt động của một người không phải là cái túi xách mà là việc phô trương túi xách. Nếu việc phô trương có tác dụng, cái túi xách chỉ là công cụ phô trương. Cái có ý nghĩa, có giá trị là vẻ bề ngoài. Rõ ràng còn hy vọng cho Trung Quốc vì khi văn hóa thượng lưu này lan rộng, thiên hạ càng chê cười nó. Sự bùng nổ truyện tiếu lâm truyền khẩu và trên mạng trong những năm gần đây đã tập trung vào những thứ giả: sữa giả, rượu giả, đồ cổ giả, ảnh giả, lịch sử giả, hát giả tại các buổi lễ Thế vận hội, vân vân – thậm chí cả sư tử giả tại một sở thú (một con chó lớn giả trang). Nhà văn Trung Quốc Dư Hoa đã chua chát nói rằng thứ duy nhất ta biết là thật là một món đồ giả làm giả.
Tuy nhiên, gần như mọi châm biếm đều nói ở chỗ riêng tư, hoặc nói công khai thì phải nặc danh. Chẳng ai dại gì công khai có ý kiến phản đối đàng hoàng. Chế độ gọi đây là “sự bất đồng quan điểm”, và sự bất đồng quan điểm có thể gây tổn hại lớn. Người ta thấy nếu biết khôn thì nên tránh bị để ý, có thể rủa xả ở chốn riêng tư, nhưng chớ gây rắc rối giữa bàn dân thiên hạ. Người bất đồng chính kiến bị xem là kỳ quặc và không biết tính toán sao cho có lợi cho mình nhất, đôi khi bị chính người thân nhìn nhận như vậy. Bạn bè và láng giềng tránh xa họ – không phải vì bất đồng với với ý kiến của họ (như chế độ thích tuyên truyền) mà là do sợ dính chàm giống họ. Khi Vương Đan về thăm quê cha sau khi anh nổi danh là một kẻ bất đồng, dân làng canh gác các lối vào làng để anh không đến quá gần – nhưng rồi, nếu anh thực sự xuất hiện, họ sẽ che giấu anh.
Dân chúng có người chấp nhận những lời nói dối của chế độ trong khi có người chỉ giả vờ chấp nhận, nhưng khi năm tháng dần trôi sự phân biệt này ngày càng bớt quan trọng. Dù thật tình hay giả vờ chấp nhận, lợi ích cá nhân của người dân được bảo vệ và họ hòa mình vào xã hội “bình thường”. Rốt cuộc, theo nhận xét của Rowena He, Trung Quốc chỉ còn “một thế hệ thậm chí không hình dung được một xã hội mà lớp trẻ của xã hội đó sẽ hy sinh vì lý tưởng”.
Song, ở một mức độ sâu xa hơn, người Trung Quốc (cũng như bất cứ dân tộc nào) không cảm thấy vững chải khi cứ mãi sống với thái độ hoài nghi và tình trạng không đoán trước được tương lai. Người giàu gởi tiền ra nước ngoài – và cũng cho con đi du học. Năm 2013, nhiều cuộc khảo sát và báo cáo cho thấy có sự gia tăng mạnh về kế hoạch di cư của cả gia đình, nhất là trong giới giàu có, và chẳng có lý do gì để nghĩ rằng người nghèo sẽ không theo xu hướng đó nếu họ có điều kiện.
Có nhiều lý do khiến người ta muốn di cư. Không khí trong lành hơn, cơ hội kinh tế và học hành tốt hơn, và các truyền thống gia đình có từ mấy chục năm (nhất là với nông dân ở miền nam Trung Quốc) đều là các yếu tố. Nhưng cũng có một số ước muốn sâu xa về xã hội và chính quyền mà người dân buộc phải có hành động cho dù, vì những lý do hiển nhiên, họ không muốn nói rõ ra. Liệu một tương lai ở Trung Quốc có thực sự hứa hẹn hạnh phúc ngay cả cho những gia đình có của và có quyền? Thực ra, di cư để bày tỏ quan điểm chính trị đã có căn nguyên từ xa xưa ở Trung Quốc. Trong sách Mạnh Tử, tác phẩm kinh điển của Trung Quốc về triết lý chính trị được soạn vào khoảng năm 300 trước Công nguyên, đức hạnh của vua chúa được đo lường bằng số người được thu hút đến xứ sở của họ. Xứ nào có bạo chúa thì dân chúng bỏ xứ đi sang nơi khác. Những người như Rowena He muốn điều tốt đẹp nhất cho Trung Quốc – những người yêu nước theo đúng nghĩa của từ này, chứ không phải nghĩa “ái quốc” Cộng sản – ước mong Trung Quốc lại có được sức hút như Mạnh Tử dạy.
Nhận xét về vai trò chủ chốt của những chính sách của Đặng Tiểu Bình sau vụ thảm sát 1989, Rowena He viết rằng:
Những chính sách của Đặng qua nhiều năm tháng đã dẫn tới một nền kinh tế bùng nổ, mức sống trung bình cao hơn, và một vị thế nổi bật hơn cho Trung Quốc trên thế giới, nhưng cũng gây ra bất bình đẳng rất lớn về của cải, tham nhũng lan tràn, các vấn đề môi trường dai dẳng, tâm lý hoài nghi và cay nghiệt của dân chúng và giảm sút lòng tin với nhà nước, chi tiêu quá nhiều vào việc “duy trì ổn định”, và những dấu hiệu hung hãn mới song hành với sự trỗi dậy quốc tế của Trung Quốc.
Những lời như vậy đã khiến cô hứng chịu biết bao lời thóa mạ trên Internet từ những người biện hộ cho chế độ hiện nay. Những người bình luận này có thể có cả kẻ ăn lương lẫn không ăn lương, nhưng họ đều có chung một điểm: họ tránh né thực chất vấn đề cô đề cập, thay vì thế lại công kích cá nhân theo kiểu ấu trĩ nhất và rỗng tuếch về mặt tri thức. Cô là kẻ “chống Trung Quốc”, “bán nhân dân của mình để mua tương lai cho mình”, là “con điếm cho bọn ngoại quốc”, vân vân. Tôi chẳng hề thổi phồng ở đây. Trong hàng chục ví dụ tôi từng thấy, phân tích của họ chẳng đào sâu hơn mức này, và thực tình hiếm có câu nào dài hơn. Những bình luận này thực sự chỉ cho thấy rằng các đối thủ của Rowena He không có câu trả lời cho cô.
Chúng ta không thể nói rằng sự suy đồi đạo đức ở Trung Quốc ngày nay chỉ là do vụ thảm sát 1989. Thái độ hoài nghi cay nghiệt hình thành do tính giả tạo của luận điện chính thức có căn nguyên từ Phong trào Phản Hữu năm 1957 và Nạn đói Lớn trong những năm 1959-1962 thời Đại Nhảy vọt. Mao Trạch Đông chịu trách nhiệm, hơn nhiều so với Đặng Tiểu Bình, về điều mà nghệ sĩ Trung Quốc Ngải Vị Vị gọi là “những thảm họa tâm linh sâu thẳm trong chúng ta”, những thảm họa khiến người ta “đi bằng bước đi vội vã và nhìn bằng ánh mắt vô hồn” như thể “chẳng có nơi nào để đi, chẳng có nơi nào để trốn”. Tuy nhiên, vụ thảm sát năm 1989 vẫn là một bước ngoặt. Nếu không có nó, công thức “tiền thì được, tư tưởng thì không” của Đặng Tiểu Bình dành cho người dân Trung Quốc – chính sách tạo nền móng cho phần lớn những gì ta thấy ở Trung Quốc ngày nay – đã không có tác dụng. Vụ thảm sát đó cũng tạo nền móng cho nỗi sợ – nỗi khiếp sợ vô hình có tác động sâu sắc, ít khi được bày tỏ, nhưng rất hữu hiệu – mà chế độ dựa vào đó để dẹp yên dân chúng kể từ đó.
Kết cuộc sẽ ra sao? Hẳn nhiên chúng ta không biết. Những thủ thuật kiểm soát của Đảng Cộng sản xưa nay đã hữu hiệu, và nỗ lực của đảng nhằm tái tạo chủ nghĩa chuyên chế cận đại trong một phiên bản ổn định ở thế kỷ 21 đã tạo được sức đẩy đáng kể. Nhìn tổng quan, dường như chưa chắc nỗ lực này có thể thành công, mặc dù những tổn hại của việc chứng kiến sức đẩy hung hăng này, không chỉ đối với Trung Quốc mà với cả thế giới, quả thực có thể rất đáng sợ.
Mario Vargas Llosa, người đoạt giải Nobel Văn chương năm 2010, hồi đầu năm 2014 đã viết:
Thật khó mà không thấy buồn vô hạn về tình trạng lạc hậu mà chủ nghĩa toàn trị đã áp đặt lên Trung Quốc, Nga và Cuba. Bất cứ tiến bộ xã hội nào mà chủ nghĩa cộng sản có thể đã mang lại cho những xã hội này đều trở nên vô nghĩa do tình trạng chậm phát triển về con người, văn hóa và chính trị mà chủ nghĩa cộng sản đã gây ra, và các chướng ngại vật còn lại cản trở những nước này hiện đang tận dụng các nguồn lực của mình và vươn tới một thời hiện đại bao gồm các lý tưởng dân chủ, chế độ pháp trị và tự do. Rõ ràng mô hình cộng sản cũ đã cáo chung, nhưng các xã hội này đang mất nhiều thời gian và phải hy sinh nhiều để rũ bỏ bóng ma của nó.
Nhận xét của Vargas Llosa chỉ ra một điều mỉa mai cố hữu trong cấu trúc của “tinh thần ái quốc” kiểu quốc doanh của Trung Quốc. Với mục đích giả tạo bề ngoài là nâng cao lòng tự hào của người Trung Quốc ở khắp nơi, “tinh thần ái quốc” này yêu cầu tâng bốc chế độ chuyên quyền của Trung Quốc, mà chế độ xem như biểu tưởng của đất nước; dù đồng thời cũng chính chế độ, với cách hành xử của mình, là nguyên nhân chính khiến Trung Quốc mất mặt dưới con mắt của thế giới. Thử tưởng tượng người Trung Quốc sẽ cảm thấy dễ chịu hơn dường nào, nhẹ nhõm hơn và lạc quan hơn dường nào, nếu họ có thể khoe với thế giới – cùng với tất cả những điều khác họ có để khoe – một chính quyền hiện đại cởi mở, tuân thủ luật pháp và dân chủ.
Khi Đặng Tiểu Bình tuyên bố sau vụ thảm sát 1989 rằng người Trung Quốc cần được “giáo dục”, và khi chính quyền của ông bắt đầu nỗ lực có hệ thống để dập tắt các khát khao chính trị của họ và để nhào nặn họ thành những thần dân “ái quốc” chú trọng vào tinh thần dân tộc và tiền tài, có thể ông đã ngả mũ ngưỡng mộ Bertolt Brecht, người đã từng viết: “Nhân dân đã hết tín nhiệm chính quyền; chính quyền đã quyết định giải tán nhân dân và bổ nhiệm nhân dân khác.” Liệu kế hoạch của Đặng sau vụ thảm sát, được những người kế nhiệm ông áp dụng tiếp, sẽ tiếp tục hữu hiệu hay không? Liệu người Trung Quốc ba mươi năm nữa sẽ vẫn hài lòng với vai trò nhân dân mà kế hoạch của Đặng đã gán cho họ? Điều này có thể xảy ra mà cũng có thể không xảy ra. Dù thế nào đi nữa, phần thiệt hơn cũng rất cao, cao không kém những cái chết vì sốt rét của trẻ em Châu Phi.
Nguồn: Perry Link, The Specter of June Fourth, China File, 20/4/2014
Bản tiếng Việt © 2014 Phạm Vũ Lửa Hạ
(Bản dịch, ký tên Khương An, đăng 2 kỳ trên Thời Mới Canada, ngày 28/5 và 4/6/2014.)
Bài liên quan: Những hồn ma Thiên An Môn
4 comments

markdown:
# Bóng ma Lục Tứ (Kỳ cuối)
Cách đây một phần tư thế kỷ, chính quyền Trung Cộng dùng xe tăng và súng máy đàn áp dã man cuộc biểu tình ôn hòa đòi dân chủ tại Quảng trường Thiên An Môn. Sự kiện đẫm máu đó là một vết nhơ trong lịch sử Trung Quốc cận đại, được ghi lại trong sử sách là biến cố Lục Tứ (diễn ra vào ngày 4 tháng 6 năm 1989). Trong bài viết sau đây đăng trên trang China File ngày 20/4/2014, Perry Link, giáo sư danh dự về Nghiên cứu Đông Á của Đại học Princeton, phân tích chính sách “cho phép làm giàu nhưng cấm tự do tư tưởng” của Đặng Tiểu Bình sau vụ thảm sát này và tác động của nó đối với xã hội Trung Quốc ngày nay. Bài viết này phỏng theo lời tựa của Perry Link viết cho cuốn sách mới xuất bản “
*Những người lưu vong Thiên An Môn: Những tiếng nói của cuộc đấu tranh đòi dân chủ ở Trung Quốc*” ( *Tiananmen Exiles: Voices of the Struggle for Democracy in China*) của Rowena He [Hà Tiểu Thanh]. Một phiên bản khác ngắn hơn của bài này đăng trên *NYRblog* ngày 31/3/2014 với nhan đề *China After Tiananmen: Money, Yes; Ideas, No* ( *Trung Quốc sau Thiên An Môn: tiền thì được, tư tưởng thì cấm*).
### Bóng ma Lục Tứ
**Perry Link** **Phạm Vũ Lửa Hạ dịch**
(
[Kỳ 1](https://lendongxuongdoai.info/?p=3855)) ![ Đại lộ Trường An ngày 4/6/1989 (Alan Chin)](https://i0.wp.com/lendongxuongdoai.info/wp-content/uploads/2014/06/a6d9712ce69d11e3874512313d21419c.jpg?resize=300%2C198)
![ Đại lộ Trường An ngày 4/6/1989 (Alan Chin)](https://i0.wp.com/lendongxuongdoai.info/wp-content/uploads/2014/06/a6d9712ce69d11e3874512313d21419c.jpg?resize=300%2C198)
Tóm lại sự bùng nổ trong nền kinh tế Trung Quốc đã diễn ra như sau: Trong thời Mao Trạch Đông, người dân Trung Quốc không tự do về mọi khía cạnh trong cuộc sống của họ ngoại trừ những việc hàng ngày thông thường nhất. Sau khi Mao chết năm 1976, và càng rõ ràng hơn sau vụ thảm sát năm 1989, Đặng Tiểu Bình xuống nước và bảo người dân Trung Quốc đại ý rằng họ vẫn còn nằm trong vòng kiềm tỏa về các lĩnh vực chính trị, tôn giáo, và những vấn đề khác về “tư tưởng”, nhưng chuyện kiếm tiền thì nay họ được hoàn toàn tự do. Và họ lao vào kiếm tiền – mà ai cũng sẽ làm vậy khi chỉ có được một kênh duy nhất để vận dụng sức lực cá nhân. Họ làm lụng cật lực – với mức lương thấp, làm nhiều giờ, không có công đoàn, không có luật lệ về lương bổng người lao động, không có sự bảo vệ của nền báo chí tự do hay các tòa án độc lập, và thậm chí không có tư cách pháp lý ở những thành phố nơi họ làm việc. Có hàng trăm triệu người như vậy, và họ làm việc hết năm này sang năm khác. Vậy có lạ chăng khi họ đã làm ra lượng của cải khổng lồ? Những chi tiết tinh vi của bức tranh này hẳn nhiên phức tạp hơn vậy, nhưng hình thù tổng thể của nó chẳng hề là một bí ẩn hay “phép lạ”.
Năm 1985, Đặng Tiểu Bình bắt đầu dùng cụm từ “hãy để một bộ phận dân chúng làm giàu trước”. Điều đó đã xảy ra, và chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi những người giàu lên trước gần như luôn luôn là những người có quan hệ chính trị tốt. Có quan hệ tốt với giới quyền lực chính trị tức là dễ dàng tiếp cận được các nguồn lực cũng như các chức vụ béo bở hơn để từ đó tham ô, và của cải của giới thượng lưu bắt đầu tăng vọt vào giữa thập niên 1990. Tình trạng bất bình đẳng thu nhập ở Trung Quốc đã tăng cho tới khi vượt qua mức bất bình đẳng ở các nước tư bản phương Tây và chỉ thua một số nước kém phát triển ở Châu Phi và Nam Mỹ. Trong văn hóa truyền khẩu dân gian, và về sau trên Internet, chuyện tiếu lâm, ca dao, và “bài vè” (
*thuận khẩu lưu*, * shunkouliu*) thường phản ánh tâm trạng vô cùng bất bình về sự giàu có của giới thượng lưu cũng như những cách bất chính bị xem là đã được dùng để kiếm được số của cải đó. Nhưng các quan điểm như vậy, giống như bất cứ sự thảo luận nào về các giá trị công dân, đã không – và hiện nay vẫn không – được thể hiện trên phương tiện truyền thông chính thức, trên các kênh này những ý kiến nhắc tới sự bình đẳng, dân chủ, việc cai trị bằng hiến pháp, tôn giáo không được nhà nước cho phép, và nhiều chủ đề khác thiết yếu cho cuộc thảo luận như vậy đều bị theo dõi và thường bị cấm.
Sự coi trọng tiền bạc, cộng với những hạn chế chuyên quyền về việc thảo luận cởi mở về các giá trị khác, đã làm nghèo đi các giá trị công cộng của xã hội. Vaclav Havel đã viết về tình trạng “hậu toàn trị” trong đó một mạng lưới đầy rẫy những lời nói dối chính thức phổ biến tới mức tạo nên phiên bản thứ hai của đời sống thường nhật. Nhắc lại ý của Havel, Thẩm Đồng, một lãnh tụ sinh viên trong đợt biểu tình năm 1989, nhận xét rằng “thực tế của cuộc sống trong một nhà nước công an” là “ta sống trong một lời nói dối công cộng khổng lồ”. Vương Đan, một lãnh tụ sinh viên thời 1989 khác, thấy rằng dần theo năm tháng người dân quen với những lời nói dối và bắt đầu ‘nói dối một cách vô thức”. Việc Trung Quốc tung hô chuyện kiếm tiền khiến nước này khác với Tiệp Khắc của Havel, nhưng không hề tốt hơn. Chẳng hề xóa đi sự giả tạo (như các lý thuyết của những chính khách phương Tây lạc quan cho rằng nó sẽ xóa đi được), cơn say kiếm tiền phần nào đã sự giả tạo càng trầm trọng hơn.
Các tầng lớp có tiền của mới ở Trung Quốc hành xử như thể họ đang mò mẫm tìm hiểu xem các tầng lớp có tiền của mới nên hành xử ra sao. Trong thời Mao Trạch Đông, phim ảnh, văn chương và các bích chương cổ động chính trị vẽ biếm họa giúp mọi người hiểu bọn tư sản hoang đàng ra sao – đồ ăn, thức uống, tình dục, giày láng cóng, đồng hồ bảnh, xe bóng lộn, vân vân. Tất tần tật xấu xa. Sau thời Mao, trong thời kỳ “làm giàu là vinh quang”, người ta tìm những hướng dẫn cách hành xử khi có tiền, và hình ảnh biếm họa về giới tư sản đã có sẵn nhưng nay được đánh giá tích cực, chứ không còn tiêu cực. Người Trung Quốc có tiền của vung tay ăn chơi ở Bali và Paris, nơi họ dẫn đầu thế giới về mua sắm những món xa xỉ như nước hoa Chanel và túi xách Luis Vuitton. Mục đích của việc mua túi xách (cũng như ở những nơi khác trên thế giới) không phải là để đựng đồ đạc, mà là để sở hữu một cái túi xách hàng hiệu thực thụ – chứ không phải hàng giả, như nhiều người ở trong nước – và để có thể chứng tỏ với thiên hạ là ta quả thực sở hữu món đồ mua trực tiếp từ Paris. Du khách có thể mua thêm mấy cái túi xách để đem về Trung Quốc bán kiếm lời – một cách khôn ngoan để trang trải phần nào chuyến đi Paris. Bán lại túi xách là sang trọng, đi Paris là sang trọng, bản thân mấy cái túi xách là sang trọng. Nhưng liệu những người sang trọng này có cảm thấy vững chải trong lòng? Hay họ quá bận phô trương, cạnh tranh, chạy – trong khi ở một cấp độ khác lại cảm nhận một cách mơ hồ (ngại dừng lại để kiểm tra) rằng họ đang chạy với bình hết xăng?
“Thói trọng vật chất” có thể không phải là từ đúng để chỉ văn hóa thượng lưu mới này vì không nhất thiết liên quan đến vật chất thực sự. “Thói sĩ diện bề ngoài” có lẽ là từ phù hợp hơn. Mục đích cuối cùng cho hoạt động của một người không phải là cái túi xách mà là việc phô trương túi xách. Nếu việc phô trương có tác dụng, cái túi xách chỉ là công cụ phô trương. Cái có ý nghĩa, có giá trị là vẻ bề ngoài. Rõ ràng còn hy vọng cho Trung Quốc vì khi văn hóa thượng lưu này lan rộng, thiên hạ càng chê cười nó. Sự bùng nổ truyện tiếu lâm truyền khẩu và trên mạng trong những năm gần đây đã tập trung vào những thứ giả: sữa giả, rượu giả, đồ cổ giả, ảnh giả, lịch sử giả, hát giả tại các buổi lễ Thế vận hội, vân vân – thậm chí cả sư tử giả tại một sở thú (một con chó lớn giả trang). Nhà văn Trung Quốc Dư Hoa đã chua chát nói rằng thứ duy nhất ta biết là thật là một món đồ giả làm giả.
Tuy nhiên, gần như mọi châm biếm đều nói ở chỗ riêng tư, hoặc nói công khai thì phải nặc danh. Chẳng ai dại gì công khai có ý kiến phản đối đàng hoàng. Chế độ gọi đây là “sự bất đồng quan điểm”, và sự bất đồng quan điểm có thể gây tổn hại lớn. Người ta thấy nếu biết khôn thì nên tránh bị để ý, có thể rủa xả ở chốn riêng tư, nhưng chớ gây rắc rối giữa bàn dân thiên hạ. Người bất đồng chính kiến bị xem là kỳ quặc và không biết tính toán sao cho có lợi cho mình nhất, đôi khi bị chính người thân nhìn nhận như vậy. Bạn bè và láng giềng tránh xa họ – không phải vì bất đồng với với ý kiến của họ (như chế độ thích tuyên truyền) mà là do sợ dính chàm giống họ. Khi Vương Đan về thăm quê cha sau khi anh nổi danh là một kẻ bất đồng, dân làng canh gác các lối vào làng để anh không đến quá gần – nhưng rồi, nếu anh thực sự xuất hiện, họ sẽ che giấu anh.
Dân chúng có người chấp nhận những lời nói dối của chế độ trong khi có người chỉ giả vờ chấp nhận, nhưng khi năm tháng dần trôi sự phân biệt này ngày càng bớt quan trọng. Dù thật tình hay giả vờ chấp nhận, lợi ích cá nhân của người dân được bảo vệ và họ hòa mình vào xã hội “bình thường”. Rốt cuộc, theo nhận xét của Rowena He, Trung Quốc chỉ còn “một thế hệ thậm chí không hình dung được một xã hội mà lớp trẻ của xã hội đó sẽ hy sinh vì lý tưởng”.
Song, ở một mức độ sâu xa hơn, người Trung Quốc (cũng như bất cứ dân tộc nào) không cảm thấy vững chải khi cứ mãi sống với thái độ hoài nghi và tình trạng không đoán trước được tương lai. Người giàu gởi tiền ra nước ngoài – và cũng cho con đi du học. Năm 2013, nhiều cuộc khảo sát và báo cáo cho thấy có sự gia tăng mạnh về kế hoạch di cư của cả gia đình, nhất là trong giới giàu có, và chẳng có lý do gì để nghĩ rằng người nghèo sẽ không theo xu hướng đó nếu họ có điều kiện.
Có nhiều lý do khiến người ta muốn di cư. Không khí trong lành hơn, cơ hội kinh tế và học hành tốt hơn, và các truyền thống gia đình có từ mấy chục năm (nhất là với nông dân ở miền nam Trung Quốc) đều là các yếu tố. Nhưng cũng có một số ước muốn sâu xa về xã hội và chính quyền mà người dân buộc phải có hành động cho dù, vì những lý do hiển nhiên, họ không muốn nói rõ ra. Liệu một tương lai ở Trung Quốc có thực sự hứa hẹn hạnh phúc ngay cả cho những gia đình có của và có quyền? Thực ra, di cư để bày tỏ quan điểm chính trị đã có căn nguyên từ xa xưa ở Trung Quốc. Trong sách
*Mạnh Tử*, tác phẩm kinh điển của Trung Quốc về triết lý chính trị được soạn vào khoảng năm 300 trước Công nguyên, đức hạnh của vua chúa được đo lường bằng số người được thu hút đến xứ sở của họ. Xứ nào có bạo chúa thì dân chúng bỏ xứ đi sang nơi khác. Những người như Rowena He muốn điều tốt đẹp nhất cho Trung Quốc – những người yêu nước theo đúng nghĩa của từ này, chứ không phải nghĩa “ái quốc” Cộng sản – ước mong Trung Quốc lại có được sức hút như Mạnh Tử dạy.
Nhận xét về vai trò chủ chốt của những chính sách của Đặng Tiểu Bình sau vụ thảm sát 1989, Rowena He viết rằng:
*Những chính sách của Đặng qua nhiều năm tháng đã dẫn tới một nền kinh tế bùng nổ, mức sống trung bình cao hơn, và một vị thế nổi bật hơn cho Trung Quốc trên thế giới, nhưng cũng gây ra bất bình đẳng rất lớn về của cải, tham nhũng lan tràn, các vấn đề môi trường dai dẳng, tâm lý hoài nghi và cay nghiệt của dân chúng và giảm sút lòng tin với nhà nước, chi tiêu quá nhiều vào việc “duy trì ổn định”, và những dấu hiệu hung hãn mới song hành với sự trỗi dậy quốc tế của Trung Quốc.*
Những lời như vậy đã khiến cô hứng chịu biết bao lời thóa mạ trên Internet từ những người biện hộ cho chế độ hiện nay. Những người bình luận này có thể có cả kẻ ăn lương lẫn không ăn lương, nhưng họ đều có chung một điểm: họ tránh né thực chất vấn đề cô đề cập, thay vì thế lại công kích cá nhân theo kiểu ấu trĩ nhất và rỗng tuếch về mặt tri thức. Cô là kẻ “chống Trung Quốc”, “bán nhân dân của mình để mua tương lai cho mình”, là “con điếm cho bọn ngoại quốc”, vân vân. Tôi chẳng hề thổi phồng ở đây. Trong hàng chục ví dụ tôi từng thấy, phân tích của họ chẳng đào sâu hơn mức này, và thực tình hiếm có câu nào dài hơn. Những bình luận này thực sự chỉ cho thấy rằng các đối thủ của Rowena He không có câu trả lời cho cô.
Chúng ta không thể nói rằng sự suy đồi đạo đức ở Trung Quốc ngày nay chỉ là do vụ thảm sát 1989. Thái độ hoài nghi cay nghiệt hình thành do tính giả tạo của luận điện chính thức có căn nguyên từ Phong trào Phản Hữu năm 1957 và Nạn đói Lớn trong những năm 1959-1962 thời Đại Nhảy vọt. Mao Trạch Đông chịu trách nhiệm, hơn nhiều so với Đặng Tiểu Bình, về điều mà nghệ sĩ Trung Quốc Ngải Vị Vị gọi là “những thảm họa tâm linh sâu thẳm trong chúng ta”, những thảm họa khiến người ta “đi bằng bước đi vội vã và nhìn bằng ánh mắt vô hồn” như thể “chẳng có nơi nào để đi, chẳng có nơi nào để trốn”. Tuy nhiên, vụ thảm sát năm 1989 vẫn là một bước ngoặt. Nếu không có nó, công thức “tiền thì được, tư tưởng thì không” của Đặng Tiểu Bình dành cho người dân Trung Quốc – chính sách tạo nền móng cho phần lớn những gì ta thấy ở Trung Quốc ngày nay – đã không có tác dụng. Vụ thảm sát đó cũng tạo nền móng cho nỗi sợ – nỗi khiếp sợ vô hình có tác động sâu sắc, ít khi được bày tỏ, nhưng rất hữu hiệu – mà chế độ dựa vào đó để dẹp yên dân chúng kể từ đó.
Kết cuộc sẽ ra sao? Hẳn nhiên chúng ta không biết. Những thủ thuật kiểm soát của Đảng Cộng sản xưa nay đã hữu hiệu, và nỗ lực của đảng nhằm tái tạo chủ nghĩa chuyên chế cận đại trong một phiên bản ổn định ở thế kỷ 21 đã tạo được sức đẩy đáng kể. Nhìn tổng quan, dường như chưa chắc nỗ lực này có thể thành công, mặc dù những tổn hại của việc chứng kiến sức đẩy hung hăng này, không chỉ đối với Trung Quốc mà với cả thế giới, quả thực có thể rất đáng sợ.
Mario Vargas Llosa, người đoạt giải Nobel Văn chương năm 2010, hồi đầu năm 2014 đã viết:
*Thật khó mà không thấy buồn vô hạn về tình trạng lạc hậu mà chủ nghĩa toàn trị đã áp đặt lên Trung Quốc, Nga và Cuba. Bất cứ tiến bộ xã hội nào mà chủ nghĩa cộng sản có thể đã mang lại cho những xã hội này đều trở nên vô nghĩa do tình trạng chậm phát triển về con người, văn hóa và chính trị mà chủ nghĩa cộng sản đã gây ra, và các chướng ngại vật còn lại cản trở những nước này hiện đang tận dụng các nguồn lực của mình và vươn tới một thời hiện đại bao gồm các lý tưởng dân chủ, chế độ pháp trị và tự do. Rõ ràng mô hình cộng sản cũ đã cáo chung, nhưng các xã hội này đang mất nhiều thời gian và phải hy sinh nhiều để rũ bỏ bóng ma của nó.*
Nhận xét của Vargas Llosa chỉ ra một điều mỉa mai cố hữu trong cấu trúc của “tinh thần ái quốc” kiểu quốc doanh của Trung Quốc. Với mục đích giả tạo bề ngoài là nâng cao lòng tự hào của người Trung Quốc ở khắp nơi, “tinh thần ái quốc” này yêu cầu tâng bốc chế độ chuyên quyền của Trung Quốc, mà chế độ xem như biểu tưởng của đất nước; dù đồng thời cũng chính chế độ, với cách hành xử của mình, là nguyên nhân chính khiến Trung Quốc mất mặt dưới con mắt của thế giới. Thử tưởng tượng người Trung Quốc sẽ cảm thấy dễ chịu hơn dường nào, nhẹ nhõm hơn và lạc quan hơn dường nào, nếu họ có thể khoe với thế giới – cùng với tất cả những điều khác họ có để khoe – một chính quyền hiện đại cởi mở, tuân thủ luật pháp và dân chủ.
Khi Đặng Tiểu Bình tuyên bố sau vụ thảm sát 1989 rằng người Trung Quốc cần được “giáo dục”, và khi chính quyền của ông bắt đầu nỗ lực có hệ thống để dập tắt các khát khao chính trị của họ và để nhào nặn họ thành những thần dân “ái quốc” chú trọng vào tinh thần dân tộc và tiền tài, có thể ông đã ngả mũ ngưỡng mộ Bertolt Brecht, người đã từng viết: “Nhân dân đã hết tín nhiệm chính quyền; chính quyền đã quyết định giải tán nhân dân và bổ nhiệm nhân dân khác.” Liệu kế hoạch của Đặng sau vụ thảm sát, được những người kế nhiệm ông áp dụng tiếp, sẽ tiếp tục hữu hiệu hay không? Liệu người Trung Quốc ba mươi năm nữa sẽ vẫn hài lòng với vai trò nhân dân mà kế hoạch của Đặng đã gán cho họ? Điều này có thể xảy ra mà cũng có thể không xảy ra. Dù thế nào đi nữa, phần thiệt hơn cũng rất cao, cao không kém những cái chết vì sốt rét của trẻ em Châu Phi.
Nguồn: Perry Link,
[, China File, 20/4/2014The Specter of June Fourth](https://www.chinafile.com/Specter-June-Fourth) [Bản tiếng Việt ](https://lendongxuongdoai.info/?p=3855)© 2014 [Phạm Vũ Lửa Hạ](https://lendongxuongdoai.info)
(Bản dịch, ký tên Khương An, đăng 2 kỳ trên
*Thời Mới Canada,* ngày 28/5 và 4/6/2014.)
Bài liên quan:
*Những hồn ma Thiên An Môn*
## 4 comments

Connection: Upgrade, close


text:
- Nóng
- Mới
- Video
- Chủ đề
- Lịch đấu - Kết quả Bóng đá
- Xã hội
-
Thế giới
- Văn hóa
- Kinh tế
- Giáo dục
- Thể thao
- Giải trí
- Pháp luật
- Công nghệ
-
Khoa học
- Đời sống
-
Xe cộ
- Nhà đất
-

markdown:
-
[Nóng](/)
-
[Mới](/tin-moi.epi)
-
[Video](/tin-video.epi)
-
[Chủ đề](/chu-de.epi)
-
[Lịch đấu - Kết quả Bóng đá](//baomoi.com/soccer/m)
-
[Xã hội](/xa-hoi.epi)
-
[Thế giới](/the-gioi.epi)
-
[Văn hóa](/van-hoa.epi)
-
[Kinh tế](/kinh-te.epi)
-
[Giáo dục](/giao-duc.epi)
-
[Thể thao](/the-thao.epi)
-
[Giải trí](/giai-tri.epi)
-
[Pháp luật](/phap-luat.epi)
-
[Công nghệ](/khoa-hoc-cong-nghe.epi)
-
[Khoa học](/khoa-hoc.epi)
-
[Đời sống](/doi-song.epi)
-
[Xe cộ](/xe-co.epi)
-
[Nhà đất](/nha-dat.epi)
-

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

X-Crawler-Content-Encoding: gzip


text:
KTĐT
Vụ cháy lớn xảy ra vào khoảng 7 giờ 30 phút ngày 22/4 tại Công ty gỗ Hải Hưng Phát (phường Lái Thiêu, thị...
4 liên quan
1


text:
Công Thương
Theo Hiệp hội doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam (Amcham Việt Nam), ngày 13/4, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump...
3 liên quan
0


markdown:
[
](/vu-o-to-dien-tong-hang-loat-xe-may-khien-6-nguoi-thuong-vong-tai-xe-gay-tai-nan-da-ra-trinh-dien/c/25883232.epi)
![ Vụ ô tô 'điên' tông hàng loạt xe máy khiến 6 người thương vong: Tài xế gây tai nạn đã ra trình diện](https://baomoi-photo-1-td.zadn.vn/w500_r1x2m/18/05/02/293/25883232/2_50694.jpg)
## Vụ ô tô 'điên' tông hàng loạt xe máy khiến 6 người thương vong: Tài xế gây tai nạn đã ra trình diện
Sau khi gây tai nạn liên hoàn khiến 5 người bị thương, 1 người tử vong vào tối ngày 30/4, tài xế đã bỏ trốn....
Tài xế Nam điều khiển xe ô tô không làm chủ được tốc độ nên đã tông vào nhiều xe máy, xe ô tô khiến cho 6...
Gần 2 ngày sau vụ tai nạn liên hoàn giữa xế hộp với hàng loạt xe khiến 6 người trong gia đình gặp họa tại...
Liên quan đến vụ lái xe ô-tô bỏ trốn sau khi tông liên hoàn khiến một người tử vong và ba người khác bị thương...
6 nạn nhân trong vụ tai nạn xe 'điên' này được xác định là bà con với nhau. Ngay trong chiều 1/5, một nạn...
Ngày 1.5, CA TP.Biên Hòa (Đồng Nai) cho biết, vụ tai nạn liên hoàn đêm 30.4 tại P.An Bình, TP.Biên Hòa đã...
Nạn nhân tử vong trong vụ đâm xe liên hoàn là em Phạm Ngọc Hoàng Thương (16 tuổi, ngụ tại thành phố Biên Hòa,...
Liên quan đến vụ lái xe ô-tô bỏ trốn sau khi đâm liên hoàn, khiến bốn người bị thương nặng phải nhập viện,...
6 nạn nhân trong vụ tai nạn xe điên được xác định là bà con với nhau, chở nhau trên 3 xe máy, trong đó có...
Vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra tại Đồng Nai đã khiến 6 người phải nhập viện, một nạn nhân đã tử vong bởi chấn...
Trưa 1/5, Công an thành phố Biên Hòa (Đồng Nai) cho biết, một trong số 6 nạn nhân bị thương trong vụ tai nạn...
Liên quan đến vụ 'ô tô gây tai nạn liên hoàn, 6 người bị thương nhập viện' tại TP Biên Hòa như Kinh tế &Đô...
Một người đã tử vong trong số 6 nạn nhân nhập viện điều trị, ở vụ tai nạn tại phường An Bình, TP Biên Hòa,...
Xe 4 chỗ chạy với tốc độ cao, tông liên tiếp vào nhiều xe máy và ô tô khác đậu trên đường khiến 6 người trong...
Khoảng 22h ngày 30-4, chiếc xe 4 chỗ biển số Đồng Nai chạy từ hướng cầu An Hảo về ngã tư Vũng Tàu trên đường...


text:
Không tìm thấy kết quả phù hợp!
- Nóng
- Mới
- Video
- Chủ đề
- Lịch đấu - Kết quả Bóng đá
- Xã hội
-
Thế giới
- Văn hóa
- Kinh tế
- Giáo dục
- Thể thao
- Giải trí
- Pháp luật
- Công nghệ
-
Khoa học
- Đời sống
-
Xe cộ
- Nhà đất
-


text:
Bnews
Du lịch Việt Nam đang phát triển trong bối cảnh diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 với những ảnh...
1 liên quan
1


text:
HỒI KÝ NGHỀ LÀM BÁO
TRƯỚC 1975 (1)
– Hồi ký : Nguyễn Việt
Lời phi lộ : mặc dù bài “Hồi ký nghề làm báo trước 1975” đã được chúng tôi post trên trang nhà cách nay vài năm, nhưng theo một số yêu cầu từ bạn đọc, chúng tôi xin được chuyển tiép lên trang báo này. Trân trọng.
Nguyễn Việt
… Khi bước chân vào nghề báo, người yêu nghề phải biết lựa chọn 1 trong 2 cách để tiến thân :
– Thứ nhất : kinh qua các trường lớp chuyên nghiệp để được đào tạo chính quy; nhưng thông thường các trường đại học, trung học chuyên nghiệp chỉ giảng dạy bằng những lý thuyết từ chương, đến khi vào nghề giữa lý thuyết và thực hành lại rất xa rời thực tế.
Lý do : vì điều kiện tờ báo, vì mục đích tôn chỉ tờ báo khi xin phép xuất bản, và còn do đồng vốn; cuối cùng là do nhiệm vụ được ban biên tập giao trách nhiệm.
Và nếu bạn là một sinh viên mới ra trường, bạn sẽ không có quyền chọn lựa giữa năng khiếu và sự trưởng thành trong đào tạo; mà nhất định phải chịu sự điều phối từ ban biên tập.
Đây là mấu chốt trong nghề làm báo hay viết báo, khi bạn mới chân ướt chân ráo vào nghề.
– Thứ nhì : nói như thế, trước khi chọn lựa đi vào nghề này bạn phải có người đỡ đầu, hoặc người hướng dẫn trong nghề nghiệp, và phải đi từng bước vào nghề, đừng vội đi hia bẩy dặm. Những người đỡ đầu ấy, hoặc đứng tuổi hoặc có thâm niên trong nghề, thì thật quý.
Kinh nghiệm của người viết khi vào nghề báo, đã phải đứng trước hai sự lựa chọn :
– 1- làm phóng viên (viết báo)
– 2 – làm biên tập viên (làm báo).
Và người viết đã chọn nghề làm biên tập.
– Nghề làm báo có 2 loại, loại chuyên nghiệp và loại không chuyên. Loại chuyên nghiệp có thể làm đủ mọi thể loại sách báo, có thể thay đổi mọi hình thức của tờ báo, thay đổi cả quan điểm lập trường của tờ báo, theo bất cứ yêu cầu nào của chủ báo.
Còn không chuyên nghiệp hay bán chuyên nghiệp, là chỉ thực hiện theo mẩu mã đã định sẵn (từ nội dung đến hình thức), sẽ không thích nghi theo yêu cầu thị trường, dể gây nhàm chán trong xử lý tin tức.
– Thứ nhất người làm báo và viết báo, phải nắm được tính thời sự của tin tức, biết khai thác đúng lúc không quá sớm hay quá muộn.
– Thứ hai biết nhận xét và phân tích sự việc như một điều tra viên, sau đó mới có phương hướng đi tìm tài liệu.
– Khi điều tra phải hiểu rõ trạng thái tâm lý người mình muốn khai thác, phải có bản lĩnh hỏi đáp với đối tượng và luôn luôn phải chứng tỏ mình là người đang nắm rõ vấn đề.
– Thứ ba khi viết bài, phải viết cô đọng, viết báo không như làm luận văn phải có mở đầu, thân bài và kết luận, hãy vào đề ngay với sự kiện chính trong tin tức, sau đó mới đi vào chi tiết. Như thế bài viết sẽ dẫn dắt người đọc, tạo cảm giác cho người đọc không phải đọc thừa, để tránh gây nhàm chán và choán chỗ trên trang báo (vốn dĩ rất cần nhiều tin tức, mà số trang chỉ có giới hạn)
– Người làm báo biết hướng dẫn phóng viên đi đến nơi đâu để khai thác đề tài. Khi người phóng viên viết xong, phải sửa bài cho đúng đường lối nội dung tôn chỉ của tờ báo (gồm nhiều yếu tố chủ quan và khách quan), cắt tỉa hay thêm thắt cho bài viết ấy thêm sinh động (action) hơn.
Từ nội dung vụ việc, người làm báo sẽ ấn định, bài được đăng với tít (titre) mấy cột báo (báo ngày trước có 8 cột, mỗi cột chiếm 4,5 cm – nay là 5cm
Thông thường những tin chủ lực trong ngày đều cho lên tít 8 cột từ 1 đến 2 dòng, xuống từ 4 đến 2 cột tùy theo cách trình bày tờ báo. Những tin tức bài vỡ thuộc dạng cần gây chú ý hàng nhì, cho lên tít từ 6 đến 4 cột và nằm nơi phần trên của nửa tờ báo, sau đó là những tít phụ và những tít nhỏ (sous titre) diễn giải nội dung.
Những hàng tít này phải sử dụng câu chữ dễ gây chú ý. (bởi báo chí, không kể đến tạp chí tuần san, có quá nhiều trên sạp báo, muốn cạnh tranh và có đọc giả, người biên tập phải biết cách thu hút người đọc vào từng tin tức bài vỡ một).
Trong làng báo lúc đó (trước 30/4/1975), có nhiều tờ báo có cách trình bày trang báo (xem hình vẽ dẫn giải) :
– Trình bày theo lối Bắc, là những hàng tít chủ lực không bao giờ đi quá 4 cột, tít chữ cỡ 2cm cao, chữ không chân, không có nhiều tít phụ, và không có phi-lê (filet) bỏ dọc phân theo từng bài viết. Những loạt bài khác tít chữ cũng chỉ cao khoảng 1,2 đến 1,5cm.
Chủ yếu những tờ báo trình bày theo lối Bắc, xuất phát từ lớp người làm báo từ Bắc vào Nam năm 1954, như nhóm báo Chính Luận, Ngôn Luận, Tự Do, sau có nhóm báo Sống, Con Ong… Trong nghề gọi là trình bày theo lối Mỹ.
– Trình bày theo lối Nam, lại trái hẳn với lối Bắc, thường trên báo có hàng tít chạy dài 8 cột, loại chữ có chân cao cỡ 4 đến 6 cm, và những tít phụ cũng cao đến 2 cm, kiểu chữ không đồng bộ với tít lớn, có phi-lê gạch dưới cả hai và có từ 1 đến 2 hàng tít nhỏ (sous titre), có phi-lê bổ dọc phân ra từng bài vỡ.
Đây là cung cách làm báo cổ điển được du nhập từ thời Pháp, điển hình như những tờ Thần Chung, Sàigòn Mới, Tiếng Chuông, Lẽ Sống; sau này có Đuốc Nhà Nam, Trắng Đen, Tia Sáng, Thách Đố… Tuy có cải tiến cách trình bày trông đỡ rườm rà, do bỏ bớt những phi-lê gạch dưới hàng tít, nhìn trang báo thấy sáng sủa hơn, hoặc phóng túng đi những hàng tít có hoặc không có chân. Đây là cách trình bày báo theo Pháp khi xưa.
Trong nghề làm báo tối kỵ những cách trình bày (ngày xưa gọi là “mi” nay là “dàn trang”) như :
– Lên xuống thang. – Chữ T. – Suôn đuột.
Là những cách trình bày dễ làm người đọc thấy tờ báo không có thẩm mỹ, và như có một cái gì trái khoáy không hợp với nhãn quan.
Phải nói tờ Trắng Đen trước 1975, là tờ báo được in offset đầu tiên tại miền Nam bấy giờ, vào năm 1971 (kể cả tuần báo, tuần san và tạp chí đang phải in typo với bản chì – mỗi bản chì nếu có nhiều antimoine cũng chỉ in khoảng 5.000 bản, là chữ đã mòn nhoè không đọc được nữa, còn mỗi bản kẽm in trên máy offset có số lượng không dưới 20.000 bản, hình ảnh chữ nghĩa rất rõ ràng dễ đọc). Lúc đó anh em họa sĩ vẽ tranh cho thiếu nhi bằng mực tàu, vẽ trên giấy bóng mờ, chụp lên bản kẽm rất đẹp, còn với loại chữ nhỏ – có co chữ 7 đến 8 points – trên báo lúc đó chưa ai dám in thử nghiệm.
Do đang giữ vai trò biên tập kiêm kỹ thuật, người viết đã mạnh dạn cho “vỗ bài” từng nữa trang báo, trên máy in Tasming, hay trên máy in typo khổ 65×100, thay cho giấy in là giấy bóng mờ, vẫn sử dụng mực in nhưng trên trang in đó được phủ lên một lớp bột nhũ màu đen (hoặc bột nhũ vàng), trước là cho mực in không bị nhoè, sau là cho dàn đèn huỳnh quang trong kỹ thuật chụp bản kẽm không lọt ánh sáng.
Thời gian này chưa ai nhập máy in offset rotative (máy in offset tự động), nên in một tờ báo có số lượng ấn hành hàng ngày trên 100.000 bản, phải sử dụng ít nhất là 10 máy in Offset bán tự động (bình quân mỗi giờ chỉ in được từ 4.000 đến 6.000 bản/mặt), và do thời gian in không được kéo dài quá 3 tiếng trước lúc báo phát hành.
Thời gian trước 1975, các báo phát hành vào buổi chiều, các trang trong và trang quảng cáo được in vào buổi sáng, còn trang ngoài thợ sắp chữ làm từ 5 giờ sáng đến 10 giờ 30 phải kết thúc, đến 11 giờ đưa montage, rồi chụp bản kẽm, khoảng 12 giờ báo bắt đầu in để đem nạp bản, 1 giờ trưa báo mới được phép phát hành.
Nhưng việc in ấn phát hành sẽ không quá 3 giờ chiều phải hoàn tất, vì các đơn vị phát hành sẽ không đến nhận báo giao đi nữa. Giờ giấc bị hạn chế và ràng buộc, nên số lượng in càng nhiều càng phải có nhiều máy in ra cho đúng lịch nói trên,
Khu nhà in ngày trước thường tập trung tại đường Phạm Ngũ Lão, Lê Lai và Võ Tánh (trước 1975 gọi là quận 2, nay là Q.1), đa số là máy in typo hoặc được trang bị thêm máy offset đặt tay in bìa tập san, tuần san, (sau này ngành in offset chiếm hẳn thị phần, nên các khu vực trên chỉ cho thuê làm tòa soạn báo). Nhà in lớn và hiện đại lúc đó chỉ có Indeo (Nhà máy in Trần Phú ở đường Thi Sách sau này) và Nguyễn Bá Tòng (Liksin đường Bùi Thị Xuân, Tôn Thất Tùng sau này), còn lại chỉ thuộc loại vừa và nhỏ đều do tư nhân kinh doanh, còn khu vực in nhà nước không nhận in gia công cho tư nhân.
Khi ngành in offset được tuyệt đại đa số báo chí ra ngày, tuần hay tháng đặt in, bấy giờ các chủ nhà in lại thi nhau nhập máy, như nhà in Nguyễn Tấn Đời (một nghiệp chủ ngân hàng trước khi ngồi tù vì vỡ nợ, cũng ra làm báo – tờ Việt Nam – và lập nhà in), mua về máy in offset rotative in 4 màu 8 trang đặt tại cao ốc Trần Hưng Đạo (gần khu Chợ Quán, Trần Bình Trọng), nhưng máy khai thác không hết công suất, vì tờ Việt Nam in ra không bán được.
Đến một nghiệp chủ ngân hàng khác – ông Phạm Sanh – mua máy rotative về in báo mướn, đặt tại đường Hồng Thập Tự (nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai, sau này Phạm Sanh cũng đỗ nợ, vì buôn gạo cho Tổng Cục Tiếp Tế, nhà in bị trưng thu), nên khi nói về ngành in, thì từ năm 1972 trở đi miền Nam mới có những thiết bị tiên tiến hiện đại…
Làm báo xưa và nay
Ngày trước bạn có một số vốn, dù không có tay nghề vẫn có thể là một chủ báo (xin nhấn mạnh ở dây, chủ báo không đồng nghĩa với chủ nhiệm báo, vì chủ nhiệm báo là pháp nhân được nhà nước cấp giấy phép cho xuất bản báo, còn chủ báo chỉ có trong thực tế do có tiền bỏ ra làm báo, không có tư cách pháp nhân, thông thường nắm vai trò Giám đốc trị sự hoặc kiêm chức hàm chủ bút).
Thời kỳ đó, nhiều chủ nhiệm báo cho thuê manchette (tức tên báo) để người khác kinh doanh, hay hợp tác kinh doanh, trước hết giữ được sự tồn tại của tờ báo, sau là chủ nhiệm có tiền lương hàng tháng, mà không phải suy nghĩ đến việc lời lỏ .
Làm một tờ báo, dù là báo ngày hay báo tuần, đều phải có điều kiện :
– Vốn (Ban trị sự)
– Ban biên tập (biên tập viên và phóng viên, ký giả)
– Địa điểm tòa soạn và nơi in
Khi hội đủ các yếu tố trên, xem như tờ báo đã đi được nữa chặng đường hình thành.
Tiền vốn : Trong tiền vốn bỏ ra, ngoài những khoản tiền ban đầu, như nơi đặt tòa soạn và nhà in, còn phải :
– Tìm ê kíp sắp chữ, mua chữ chì theo số trang được phép xuất bản (nếu tòa soạn và nhà in không ở cùng địa điểm, bắt buộc phải mua chữ chì về đây, do ê-kíp sắp chữ luôn luôn phải ở cùng địa điểm với ban biên tập). Hiện nay báo chí không còn sắp chữ chì như ngày trước, vì bài vỡ được đánh máy và dàn trang ngay trên máy vi tính (PC).
– Ban trị sự có nhiệm vụ thu chi tài chính : Chi trả lương, tiền các bản tin và hình ảnh, trả tiền gia công in, mua giấy in. Còn thu, qua các phần nhận quảng cáo và bán báo. (Trong bán báo có phần tiền thu ngay – thường do nhóm bán báo cổ động thanh toán ngay sau khi phát hành – và thu có gối đầu, do các nhà phát hành ấn định, thông thường báo ra hàng ngày bị gối đầu khoảng nữa tháng, báo tuần từ 4 đến 5 số định kỳ).
Vì vậy khi ra 1 tờ báo phải có số vốn lưu động rất lớn, nếu không tờ báo sẽ không thể hoạt động và cạnh tranh, (nếu tờ báo bán chạy, người chủ báo sẽ bớt lo, vì khoản tiền do tư nhân bán báo sẽ thanh toán rất nhanh, còn ngược lại tờ báo sẽ không đủ vốn chịu đựng được vài tháng khi bắt đầu có độc giả thường xuyên).
Ban biên tập :
– Chủ nhiệm, chủ bút (người đưa ra chủ trương đường lối chiến lược của tờ báo) – Nay thông thường do một cơ quan chủ quản nhà nước nào đó chịu trách nhiệm.
– Tổng thu ký – Thư ký tòa soạn : trình bày báo, xem xét nội dung bài vỡ tin tức, chỉ đạo đặc phái viên, phóng viên (gọi tắt là ký giả), đi thu thập tài liệu. Tổng thư ký phần lớn có nhiệm vụ coi tin quốc tế và đường lối chính trị của tờ báo, còn thư ký tòa soạn là trợ lý cho tổng thư ký, xem phần tin quốc nội và xã hội kiêm phụ trách trang trong (là các trang chuyên đề).
– Phụ trách chuyên đề : Thông thường tờ báo ngày có những trang chuyên đề, như Văn hóa nghệ thuật (bao gồm những trang chính : Điện ảnh – Sân khấu – Tân nhạc – Thoại kịch – Cải lương), Phụ nữ Gia đình (bao gồm những nội dung tình yêu, hôn nhân, gia đình và xã hội), Văn nghệ (gồm những mục thơ, truyện ngắn, thiếu niên nhi đồng). Và những tiểu thuyết đăng nhiều kỳ (feuilleton) của các nhà văn.
– Phụ trách kỹ thuật : là người theo dõi bộ phận sắp chữ (nay là bộ phận vi tính), thực hiện cách trình bày dàn trang các chuyên đề đã định, cùng tư duy người phụ trách, làm sao cho tờ báo có những hình thức lôi cuốn người đọc (sắp xếp thêm hình ảnh, tranh vẽ vào bài vỡ v.v…).. Bộ phận kỹ thuật còn theo dõi lúc in ấn, có thẩm quyền cho in hay không, những bản kẽm vừa lên máy, hoặc khi in xảy ra những sự cố kỹ thuật trong ấn loát.
– Ký giả : bao gồm từ 2 đến 3 thành phần chính trong một tờ báo : Đặc phái viên, phóng viên và thông tín viên.
– Đặc phái viên : cũng là ký giả, nhưng được đặc phái trực tiếp điều tra, thu lượm tin tức, có sự giới thiệu từ ban biên tập, hoặc đặc phái tiếp xúc với một nhân vật VIP nào đó, là người có thể đại diện để giải quyết mà không cần xin ý kiến trước từ ban biên tập. Đặc phái viên có lúc được chỉ định đứng đầu 1 tổ điều tra.
– Phóng viên : là ký giả chỉ thực hiện những nhiệm vụ được phân công trước (như phụ trách mảng tin kinh tế, xã hội, thanh niên, phụ nữ, thể thao, văn hóa v.v…), không đủ thẩm quyền đại diện cho tờ báo để tiếp xúc với các cơ quan ban ngành xin truy cứu hồ sơ (nếu không có sự giới thiệu từ ban biên tập).
– Thông tín viên hay cộng tác viên : là những người không ăn lương tháng, chỉ ăn lương theo bài vở, tin tức được đăng (hưởng nhuận bút), không phải là người viết chính thức trong tờ báo. Thường những thông tín viên, cộng tác viên họ thường trú tại các tỉnh, thành trong nước và nước ngoài, thu nhận tin tức và quảng cáo – nếu có vụ án lớn, sẽ đề nghị báo cử phóng viên hay đặc phái viên đến cùng thực hiện.
Một loại thông tín viên khác, là những người đứng ra thành lập bản tin riêng, (những bản tin xe cán, đánh ghen, trộm cướp v.v…, in ronéo hay photo bán cho nhiều tờ báo, nay bán qua mạng Internet – ngày xưa có nhóm Văn Đô, Thanh Huy, Đức Hiền …)
Các báo mua các bản tin này trả tiền tháng, nhưng giá khá rẻ so với lương ký giả. Thông tín viên về hình ảnh khi được báo chọn đăng mới được tính tiền.
– Bộ phận phiên dịch : dịch các bản tin hoặc sách báo Anh, Pháp, Hoa Ngữ cho ban biên tập sử dụng hàng ngày, hoặc những tài liệu đăng trang chuyên đề.
Sự hình thành một ban biên tập gồm những bộ phận nói trên.
Cũng có nhiều tờ báo ít vốn, họ giảm biên chế tối thiểu, trong ban biên tập chỉ có tổng thư ký và thư ký tòa soạn, một vài ký giả đi săn tin, còn lại mua bài hay đặt hàng từ những người dịch, hoặc ký giả báo khác. Vì lượng tin tức từ các bản tin của Thông tấn xã, AP, UPI, Reuteur … và các thông tín viên, cộng tác viên gởi về có khối lượng thông tin khá nhiều, đủ để khai thác trong ngày… Tuy nhiên những tờ báo này không thể có sắc thái riêng biệt, không nhạy bén trước các tin tức, lý do không đủ người đi nhận tin từ các hiện trường đưa về.
Ngày trước làm một tờ báo hàng ngày, người ta cạnh tranh nhau từng tin tức, từng bài viết, chỉ cần hơn đồng nghiệp một vài chi tiết, là có thể tờ báo có số bán vượt hẳn lên.
QUẢNG CÁO
Trong nghề, để báo được sống thọ cùng đọc giả, người làm báo chuyên nghiệp phải có những cách kiếm tiền.
Như đã trình bày ở những phần trên, đi tìm những tin tức giật gân (scandal), nếu không có phải làm tít tựa thật giật gân để bán báo. Và còn một cách kiếm tiền khác là nhận quảng cáo. Bạn đừng nghĩ đơn thuần, tờ báo chỉ nhận đăng quảng cáo từ bạn đọc, hay các cty quảng cáo đem đến. Quảng cáo trên báo có nhiều hình thức :
1- Từ bạn đọc (đa số nhờ đăng rao vặt, chúc mừng, cáo phó, cảm tạ)
2- Từ các nhóm tiếp thị, công ty quảng cáo, đưa đăng quảng cáo từ các cửa hàng, công ty, nhà máy, xí nghiệp, các sản phẩm…
3- Những quảng cáo thuộc dạng tin tức, giá đăng báo thường rất cao so với trang chuyên mục, vì nó nằm ngoài quy hoạch.
4- Và những bài cậy đăng (thông thường những bài cậy đăng là thanh minh, đính chính hoặc công bố một vụ việc gì đó).
Nói như thế để người làm báo có những kinh nghiệm về việc, làm thế nào cho tờ báo sống được.
ĐỘC QUYỀN
Cái hay của người làm báo là sự “độc quyền” được cho phép. Ngày trước báo ngày hay báo tuần, đều đăng tiểu thuyết nhiều kỳ, còn gọi là feuilleton (có khi kéo dài cả năm mới chấm dứt). Một tờ báo xuất bản trong ngày có 8 trang bài vở và 4 trang quảng cáo. Trong 8 trang bài, đã có đến 2 trang tiểu thuyết.
Một tờ báo ngày xưa thường có nhiều tiểu thuyết đăng nhiều kỳ, chia ra các thể loại (bài của những tác giả tiêu biểu) : xã hội (bấy giờ có các nhà văn như Bà Tùng Long, Dương Hà, Phương Lan), mang tính gợi dục (Lê Xuyên, Trần Đức Lai, Vũ Bình Thư), tình cảm tuổi đôi mươi (Lệ Hằng), thời đại (Duyên Anh, Nguyễn Thụy Long), võ hiệp, kiếm hiệp kỳ tình (sáng tác hoặc phóng tác, dịch thuật : Từ Khánh Phụng, Hàn Giang Nhạn, Từ Khánh Vân, Thanh Lan) v.v…
Nhiều tờ báo ngày trước thường “mua độc quyền” tên nhà văn, như tờ Trắng Đen với nhà văn Trần Đức Lai (tức ký giả Tô Văn) nổi tiếng với tiểu thuyết “Cậu Chó”, tờ Tia Sáng với Vũ Bình Thư qua “Lệnh Xé Xác” v.v… Không báo nào có tên những nhà văn nói trên viết những feuilleton mới….
Nhưng ăn khách nhất là tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, tiểu thuyết tình cảm của Quỳnh Giao, hai nhà văn Trung Hoa một sống tại Hong Kong và một sống tại Đài Loan, được dịch hàng ngày từ báo in tiếng Hoa xuất bản tại Chợ Lớn.
Cho nên người làm báo mang tính chuyên nghiệp phải nhạy bén, biết nắm bắt yếu tố ăn khách đó. Là được đăng độc quyền.
Một chủ nhiệm báo Trắng Đen bấy giờ là ông Việt Định Phương, không ngại bỏ tiền sang tận Hong Kong, Đài Loan mua độc quyền tiểu thuyết đang ăn khách để đăng (cụ thể tiểu thuyết võ hiệp Lộc Đỉnh Ký).
Độc quyền chỉ dài hơn các báo Hoa ngữ phát hành trong Chợ Lớn hay Việt Ngữ ngoài Sài Gòn, chừng một gang tấc hàng ngày trên báo. Tức thì người đọc đang “ghiền” tiểu thuyết Kim Dung đã đổ xô mua đọc.
Theo người viết được biết, tờ báo Trắng Đen đi mua “độc quyền” này thỏa thuận với tác giả Kim Dung và tờ Minh Báo xuất bản tại Hong Kong (đang đăng tiểu thuyết Lộc Đỉnh Ký), hàng ngày gửi theo máy bay qua Sài Gòn, một đoạn trước khi tờ Minh Báo ấn hành trong ngày.
Tuy nhiên để phá “độc quyền”, các báo “chậm chân” đã ra “chiêu” phá bĩnh, bằng cách cho người dịch viết vuốt đuôi chừng đôi ba dòng khác với tờ báo có đoạn “độc quyền”, khác hẳn khi dịch nguyên bản. Làm người đọc phân vân, không còn biết báo nào là “độc quyền” nữa. Đó là mưu mẹo của người làm báo chuyên nghiệp.
Ngoài những thủ thuật, báo trắng Đen còn “độc quyền” khai thác những vụ án lớn :
– Như vụ “Công chúa Ba Xi – Martine – Bokassa”.
Khi tờ báo phát hiện ra vụ án mang tầm cỡ thu hút được số đông đọc giả, những người trong ban biên tập đã có quyết định “giữ đầu mối”, tức đưa “công chúa Martine” và gia đình về nơi nhà riêng ở, không cho một phóng viên báo nào khác tiếp cận, khai thác.
Trên đây là những “điển hình” về việc giữ “độc quyền”. Trong đó nói về độc quyền tác phẩm, tác giả thuộc dạng “hàng nằm” lôi kéo người đọc dài hạn, còn độc quyền tin tức thuộc dạng “hàng nóng” chỉ giữ người đọc trong một thời gian nhất định.
– mời xem tiếp phần 2i
Nguyễn Việt
Filed under: Chuyện bây giờ mới kể | Tagged: Chuyện xưa, Hồi ký | 1 Comment »

markdown:
![ logo-bay-gio-ke](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/logo-bay-gio-ke.jpg?w=468&h=73)
![ logo-bay-gio-ke](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/logo-bay-gio-ke.jpg?w=468&h=73)
HỒI KÝ NGHỀ LÀM BÁO ![ sg-ng-viet-1](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/sg-ng-viet-1.jpg?w=101&h=150)
[HỒI KÝ NGHỀ LÀM BÁO](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/sg-ng-viet-1.jpg) ![ sg-ng-viet-1](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/sg-ng-viet-1.jpg?w=101&h=150)
![ sg-ng-viet-1](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/sg-ng-viet-1.jpg?w=101&h=150)
**TRƯỚC 1975 (1)** **– Hồi ký : Nguyễn Việt** **Lời phi lộ :** *mặc dù bài “Hồi ký nghề làm báo trước 1975” đã được chúng tôi post trên trang nhà cách nay vài năm, nhưng theo một số yêu cầu từ bạn đọc, chúng tôi xin được chuyển tiép lên trang báo này. Trân trọng.* **Nguyễn Việt**
… Khi bước chân vào nghề báo, người yêu nghề phải biết lựa chọn 1 trong 2 cách để tiến thân :
**– Thứ nhất :** kinh qua các trường lớp chuyên nghiệp để được đào tạo chính quy; nhưng thông thường các trường đại học, trung học chuyên nghiệp chỉ giảng dạy bằng những lý thuyết từ chương, đến khi vào nghề giữa lý thuyết và thực hành lại rất xa rời thực tế. * vì điều kiện tờ báo, vì mục đích tôn chỉ tờ báo khi xin phép xuất bản, Lý do :* [và còn do đồng vốn; cuối cùng là do nhiệm vụ được ban biên tập giao trách nhiệm.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-1.jpg) ![ 9-hoi-ky-1](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-1.jpg?w=221&h=221)
![ 9-hoi-ky-1](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-1.jpg?w=221&h=221)
Và nếu bạn là một sinh viên mới ra trường, bạn sẽ không có quyền chọn lựa giữa năng khiếu và sự trưởng thành trong đào tạo; mà nhất định phải chịu sự điều phối từ ban biên tập.
Đây là mấu chốt trong nghề làm báo hay viết báo, khi bạn mới chân ướt chân ráo vào nghề.
**– Thứ nhì :** nói như thế, trước khi chọn lựa đi vào nghề này bạn phải có người đỡ đầu, hoặc người hướng dẫn trong nghề nghiệp, và phải đi từng bước vào nghề, đừng vội đi hia bẩy dặm. Những người đỡ đầu ấy, hoặc đứng tuổi hoặc có thâm niên trong nghề, thì thật quý.
Kinh nghiệm của người viết khi vào nghề báo, đã phải đứng trước hai sự lựa chọn :
– 1- làm phóng viên (viết báo)
– 2 – làm biên tập viên (làm báo).
Và người viết đã chọn nghề làm biên tập.
– Nghề làm báo có 2 loại, loại chuyên nghiệp và loại không chuyên. Loại chuyên nghiệp có thể làm đủ mọi thể loại sách báo, có thể thay đổi mọi hình thức của tờ báo, thay đổi cả quan điểm lập trường của tờ báo, theo bất cứ yêu cầu nào của chủ báo.
Còn không chuyên nghiệp hay bán chuyên nghiệp, là chỉ thực hiện theo mẩu mã đã định sẵn (từ nội dung đến hình thức), sẽ không thích nghi theo yêu cầu thị trường, dể gây nhàm chán trong xử lý tin tức.
– Thứ nhất người làm báo và viết báo, phải nắm được tính thời sự của tin tức,
[biết khai thác đúng lúc không quá sớm hay quá muộn.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-2-blogger.jpg)
– Thứ hai biết nhận xét và phân tích sự việc như một điều tra viên, sau đó mới có phương hướng đi tìm tài liệu.
– Khi điều tra phải hiểu rõ trạng thái tâm lý người mình muốn khai thác, phải có bản lĩnh hỏi đáp với đối tượng và luôn luôn phải chứng tỏ mình là người đang nắm rõ vấn đề.
– Thứ ba khi viết bài, phải viết cô đọng, viết báo không như làm luận văn phải có mở đầu, thân bài và kết luận, hãy vào đề ngay với sự kiện chính trong tin tức, sau đó mới đi vào chi tiết. Như thế bài viết sẽ dẫn dắt người đọc, tạo cảm giác cho người đọc không phải đọc thừa, để tránh gây nhàm chán và choán chỗ trên trang báo (vốn dĩ rất cần nhiều tin tức, mà số trang chỉ có giới hạn)
– Người làm báo biết hướng dẫn phóng viên đi đến nơi đâu để khai thác đề tài. Khi người phóng viên viết xong, phải sửa bài cho đúng đường lối nội dung tôn chỉ của tờ báo (gồm nhiều yếu tố chủ quan và khách quan), cắt tỉa hay thêm thắt cho bài viết ấy thêm sinh động (action) hơn.
Từ nội dung vụ việc, người làm báo sẽ ấn định, bài được đăng với tít (titre) mấy cột báo (báo ngày trước có 8 cột, mỗi cột chiếm
[4,5 cm – nay là 5cm](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/12/blogger-2.jpg)
Thông thường những tin chủ lực trong ngày đều cho lên tít 8 cột từ 1 đến 2 dòng, xuống từ 4 đến 2 cột tùy theo cách trình bày tờ báo. Những tin tức bài vỡ thuộc dạng cần gây chú ý hàng nhì, cho lên tít từ 6 đến 4 cột và nằm nơi phần trên của nửa tờ báo, sau đó là những tít phụ và những tít nhỏ (sous titre) diễn giải nội dung.
Những hàng tít này phải sử dụng câu chữ dễ gây chú ý. (bởi báo chí, không kể đến tạp chí tuần san, có quá nhiều trên sạp báo, muốn cạnh tranh và có đọc giả, người biên tập phải biết cách thu hút người đọc vào từng tin tức bài vỡ một).
Trong làng báo lúc đó (trước 30/4/1975), có nhiều tờ báo có cách trình bày trang báo (xem hình vẽ dẫn giải) :
**– Trình bày theo lối Bắc,** là những hàng tít chủ lực không bao giờ đi quá 4 cột, tít chữ cỡ 2cm cao, chữ không chân, không có nhiều tít phụ, và không có phi-lê (filet) bỏ dọc phân theo từng bài viết. Những loạt bài khác tít chữ cũng chỉ cao khoảng 1,2 đến 1,5cm.
Chủ yếu những tờ báo trình bày theo lối Bắc, xuất phát từ lớp người làm báo từ Bắc vào Nam năm 1954, như nhóm báo Chính Luận, Ngôn Luận, Tự Do, sau có nhóm báo Sống, Con Ong… Trong nghề gọi là trình bày theo lối Mỹ.
**– Trình bày theo lối Nam,** lại trái hẳn với lối Bắc, thường trên báo [có hàng tít chạy dài 8 cột, loại chữ có chân cao cỡ 4 đến 6 cm, và những tít phụ cũng cao đến 2 cm, kiểu chữ không đồng bộ với tít lớn, có phi-lê gạch dưới cả hai và có từ 1 đến 2 hàng tít nhỏ (sous titre), có phi-lê bổ dọc phân ra từng bài vỡ.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-3.jpg)
Đây là cung cách làm báo cổ điển được du nhập từ thời Pháp, điển hình như những tờ Thần Chung, Sàigòn Mới, Tiếng Chuông, Lẽ Sống; sau này có Đuốc Nhà Nam, Trắng Đen, Tia Sáng, Thách Đố… Tuy có cải tiến cách trình bày trông đỡ rườm rà, do bỏ bớt những phi-lê gạch dưới hàng tít, nhìn trang báo thấy sáng sủa hơn, hoặc phóng túng đi những hàng tít có hoặc không có chân. Đây là cách trình bày báo theo Pháp khi xưa.
Trong nghề làm báo tối kỵ những cách trình bày (ngày xưa gọi là “mi” nay là “dàn trang”) như :
– Lên xuống thang. – Chữ T. – Suôn đuột.
Là những cách trình bày dễ làm người đọc thấy tờ báo không có thẩm mỹ, và như có một cái gì trái khoáy không hợp với nhãn quan.
Phải nói tờ Trắng Đen trước 1975, là tờ báo được in offset đầu tiên tại miền Nam bấy giờ, vào năm 1971 (kể cả tuần báo, tuần san và tạp chí đang phải in typo với bản chì – mỗi bản chì nếu có nhiều antimoine cũng chỉ in khoảng 5.000 bản, là chữ đã mòn nhoè không đọc được nữa, còn mỗi bản kẽm in trên máy offset có số lượng không dưới 20.000 bản, hình ảnh chữ nghĩa rất rõ ràng dễ đọc). Lúc đó anh em họa sĩ vẽ tranh cho thiếu nhi bằng mực tàu, vẽ trên giấy bóng mờ, chụp lên bản kẽm rất đẹp, còn với loại chữ nhỏ – có co chữ 7 đến 8 points – trên báo lúc đó chưa ai dám in thử nghiệm.
Do đang giữ vai trò biên tập kiêm kỹ thuật, người viết đã mạnh dạn cho “vỗ bài” từng nữa trang báo, trên máy in Tasming, hay trên máy in typo khổ 65×100, thay cho giấy in là giấy bóng mờ, vẫn sử dụng mực in nhưng trên trang in đó được phủ lên một lớp bột nhũ màu đen (hoặc bột nhũ vàng), trước là cho mực in không bị nhoè, sau là cho dàn đèn huỳnh quang trong kỹ thuật chụp bản kẽm không lọt ánh sáng.
Thời gian này chưa ai nhập máy in offset rotative (máy in offset tự động), nên in một tờ báo có số lượng ấn hành hàng ngày trên 100.000 bản, phải sử dụng ít nhất là 10 máy in Offset bán tự động (bình quân mỗi giờ chỉ in được từ 4.000 đến 6.000 bản/mặt), và do thời gian in không được kéo dài quá 3 tiếng trước lúc báo phát hành.
[Thời gian trước 1975, các báo phát hành vào buổi chiều, các trang trong và trang quảng cáo được in vào buổi sáng, còn trang ngoài thợ sắp chữ làm từ 5 giờ sáng đến 10 giờ 30 phải kết thúc, đến 11 giờ đưa montage, rồi chụp bản kẽm, khoảng 12 giờ báo bắt đầu in để đem nạp bản, 1 giờ trưa báo mới được phép phát hành.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-5.jpg)
Nhưng việc in ấn phát hành sẽ không quá 3 giờ chiều phải hoàn tất, vì các đơn vị phát hành sẽ không đến nhận báo giao đi nữa. Giờ giấc bị hạn chế và ràng buộc, nên số lượng in càng nhiều càng phải có nhiều máy in ra cho đúng lịch nói trên,
Khu nhà in ngày trước thường tập trung tại đường Phạm Ngũ Lão, Lê Lai và Võ Tánh (trước 1975 gọi là quận 2, nay là Q.1), đa số là máy in typo hoặc được trang bị thêm máy offset đặt tay in bìa tập san, tuần san, (sau này ngành in offset chiếm hẳn thị phần, nên các khu vực trên chỉ cho thuê làm tòa soạn báo). Nhà in lớn và hiện đại lúc đó chỉ có Indeo (Nhà máy in Trần Phú ở đường Thi Sách sau này) và Nguyễn Bá Tòng (Liksin đường Bùi Thị Xuân, Tôn Thất Tùng sau này), còn lại chỉ thuộc loại vừa và nhỏ đều do tư nhân kinh doanh, còn khu vực in nhà nước không nhận in gia công cho tư nhân.
Khi ngành in offset được tuyệt đại đa số báo chí ra ngày, tuần hay tháng đặt in, bấy giờ các chủ nhà in lại thi nhau nhập máy, như nhà in Nguyễn Tấn Đời (một nghiệp chủ ngân hàng trước khi ngồi tù vì vỡ nợ, cũng ra làm báo – tờ Việt Nam – và lập nhà in), mua về máy in offset rotative in 4 màu 8 trang đặt tại cao ốc Trần Hưng Đạo (gần khu Chợ Quán, Trần Bình Trọng), nhưng máy khai thác không hết công suất, vì tờ Việt Nam in ra không bán được.
Đến một nghiệp chủ ngân hàng khác – ông Phạm Sanh – mua máy rotative về in báo mướn, đặt tại đường Hồng Thập Tự (nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai, sau này Phạm Sanh cũng đỗ nợ, vì buôn gạo cho Tổng Cục Tiếp Tế,
[nhà in bị trưng thu), nên khi nói về ngành in, thì từ năm 1972 trở đi miền Nam mới có những thiết bị tiên tiến hiện đại…](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-6.jpg) **Làm báo xưa và nay**
Ngày trước bạn có một số vốn, dù không có tay nghề vẫn có thể là một chủ báo (xin nhấn mạnh ở dây, chủ báo không đồng nghĩa với chủ nhiệm báo, vì chủ nhiệm báo là pháp nhân được nhà nước cấp giấy phép cho xuất bản báo, còn chủ báo chỉ có trong thực tế do có tiền bỏ ra làm báo, không có tư cách pháp nhân, thông thường nắm vai trò Giám đốc trị sự hoặc kiêm chức hàm chủ bút).
Thời kỳ đó, nhiều chủ nhiệm báo cho thuê manchette (tức tên báo) để người khác kinh doanh, hay hợp tác kinh doanh, trước hết giữ được sự tồn tại của tờ báo, sau là chủ nhiệm có tiền lương hàng tháng, mà không phải suy nghĩ đến việc lời lỏ .
Làm một tờ báo, dù là báo ngày hay báo tuần, đều phải có điều kiện :
– Vốn (Ban trị sự)
– Ban biên tập (biên tập viên và phóng viên, ký giả)
– Địa điểm tòa soạn và nơi in
Khi hội đủ các yếu tố trên, xem như tờ báo đã đi được nữa chặng đường hình thành.
**Tiền vốn : **Trong tiền vốn bỏ ra, ngoài những khoản tiền ban đầu, như nơi đặt tòa soạn và nhà in, còn phải :
– Tìm ê kíp sắp chữ, mua chữ chì theo số trang được phép xuất bản (nếu tòa soạn và nhà in không ở cùng địa điểm, bắt buộc phải mua chữ chì về đây, do ê-kíp sắp chữ luôn luôn phải ở cùng địa điểm với ban biên tập).
[Hiện nay báo chí không còn sắp chữ chì như ngày trước, vì bài vỡ được đánh máy và dàn trang ngay trên máy vi tính (PC).](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-12.jpg)
– Ban trị sự có nhiệm vụ thu chi tài chính : Chi trả lương, tiền các bản tin và hình ảnh, trả tiền gia công in, mua giấy in. Còn thu, qua các phần nhận quảng cáo và bán báo. (Trong bán báo có phần tiền thu ngay – thường do nhóm bán báo cổ động thanh toán ngay sau khi phát hành – và thu có gối đầu, do các nhà phát hành ấn định, thông thường báo ra hàng ngày bị gối đầu khoảng nữa tháng, báo tuần từ 4 đến 5 số định kỳ).
Vì vậy khi ra 1 tờ báo phải có số vốn lưu động rất lớn, nếu không tờ báo sẽ không thể hoạt động và cạnh tranh, (nếu tờ báo bán chạy, người chủ báo sẽ bớt lo, vì khoản tiền do tư nhân bán báo sẽ thanh toán rất nhanh, còn ngược lại tờ báo sẽ không đủ vốn chịu đựng được vài tháng khi bắt đầu có độc giả thường xuyên).
**Ban biên tập :** * (người đưa ra chủ trương đường lối chiến lược của tờ báo) – Nay thông thường do một cơ quan chủ quản nhà nước nào đó chịu trách nhiệm. – Chủ nhiệm, chủ bút* * trình bày báo, xem xét nội dung bài vỡ tin tức, chỉ đạo đặc phái viên, phóng viên (gọi tắt là ký giả), đi thu thập tài liệu. Tổng thư ký phần lớn có nhiệm vụ coi tin quốc tế và đường lối chính trị của tờ báo, còn thư ký tòa soạn là trợ lý cho tổng thư ký, xem phần tin quốc nội và xã hội kiêm phụ trách trang trong (là các trang chuyên đề). – Tổng thu ký – Thư ký tòa soạn :* * Thông thường tờ báo ngày có những trang chuyên đề, như Văn hóa nghệ thuật (bao gồm những trang chính : Điện ảnh – Sân khấu – Tân nhạc – Thoại kịch – Cải lương), Phụ nữ Gia đình (bao gồm những nội dung tình yêu, hôn nhân, gia đình và xã hội), Văn nghệ (gồm những mục thơ, truyện ngắn, thiếu niên nhi đồng). Và những tiểu thuyết đăng nhiều kỳ (feuilleton) của các nhà văn. – Phụ trách chuyên đề :* *là người theo dõi bộ phận sắp chữ (nay là bộ phận vi tính), thực hiện cách trình bày dàn trang các chuyên đề đã định, cùng tư duy người phụ trách, làm sao cho tờ báo có những hình thức lôi cuốn người đọc – Phụ trách kỹ thuật : * [(sắp xếp thêm hình ảnh, tranh vẽ vào bài vỡ v.v…).. Bộ phận kỹ thuật còn theo dõi lúc in ấn, có thẩm quyền cho in hay không, những bản kẽm vừa lên máy, hoặc khi in xảy ra những sự cố kỹ thuật trong ấn loát.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-7.jpg) ![ 9-hoi-ky-7](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-7.jpg?w=224&h=315)
![ 9-hoi-ky-7](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-7.jpg?w=224&h=315)
* bao gồm từ 2 đến 3 thành phần chính trong một tờ báo : Đặc phái viên, phóng viên và thông tín viên. – Ký giả :* *– Đặc phái viên :* cũng là ký giả, nhưng được đặc phái trực tiếp điều tra, thu lượm tin tức, có sự giới thiệu từ ban biên tập, hoặc đặc phái tiếp xúc với một nhân vật VIP nào đó, là người có thể đại diện để giải quyết mà không cần xin ý kiến trước từ ban biên tập. Đặc phái viên có lúc được chỉ định đứng đầu 1 tổ điều tra. *– Phóng viên :* là ký giả chỉ thực hiện những nhiệm vụ được phân công trước (như phụ trách mảng tin kinh tế, xã hội, thanh niên, phụ nữ, thể thao, văn hóa v.v…), không đủ thẩm quyền đại diện cho tờ báo để tiếp xúc với các cơ quan ban ngành xin truy cứu hồ sơ (nếu không có sự giới thiệu từ ban biên tập). *– Thông tín viên hay cộng tác viên :* là những người không ăn lương tháng, chỉ ăn lương theo bài vở, tin tức được đăng (hưởng nhuận bút), không phải là người viết chính thức trong tờ báo. Thường những thông tín viên, cộng tác viên họ thường trú tại các tỉnh, thành trong nước và nước ngoài, thu nhận tin tức và quảng cáo – nếu có vụ án lớn, sẽ đề nghị báo cử phóng viên hay đặc phái viên đến cùng thực hiện.
Một loại thông tín viên khác, là những người đứng ra thành lập bản tin riêng, (những bản tin xe cán, đánh ghen, trộm cướp v.v…, in ronéo hay photo bán cho nhiều tờ báo, nay bán qua mạng Internet – ngày xưa có nhóm Văn Đô, Thanh Huy, Đức Hiền …)
Các báo mua các bản tin này trả tiền tháng, nhưng giá khá rẻ so với lương ký giả. Thông tín viên về hình ảnh khi được báo chọn đăng mới được tính tiền.
*– Bộ phận phiên dịch :* dịch các bản tin hoặc sách báo Anh, Pháp, Hoa [Ngữ cho ban biên tập sử dụng hàng ngày, hoặc những tài liệu đăng trang chuyên đề.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/10-hoi-ky-4-blogger-1.jpg)
Sự hình thành một ban biên tập gồm những bộ phận nói trên.
Cũng có nhiều tờ báo ít vốn, họ giảm biên chế tối thiểu, trong ban biên tập chỉ có tổng thư ký và thư ký tòa soạn, một vài ký giả đi săn tin, còn lại mua bài hay đặt hàng từ những người dịch, hoặc ký giả báo khác. Vì lượng tin tức từ các bản tin của Thông tấn xã, AP, UPI, Reuteur … và các thông tín viên, cộng tác viên gởi về có khối lượng thông tin khá nhiều, đủ để khai thác trong ngày… Tuy nhiên những tờ báo này không thể có sắc thái riêng biệt, không nhạy bén trước các tin tức, lý do không đủ người đi nhận tin từ các hiện trường đưa về.
Ngày trước làm một tờ báo hàng ngày, người ta cạnh tranh nhau từng tin tức, từng bài viết, chỉ cần hơn đồng nghiệp một vài chi tiết, là có thể tờ báo có số bán vượt hẳn lên.
**QUẢNG CÁO**
Trong nghề, để báo được sống thọ cùng đọc giả, người làm báo chuyên nghiệp phải có những cách kiếm tiền.
Như đã trình bày ở những phần trên, đi tìm những tin tức giật gân (scandal), nếu không có phải làm tít tựa thật giật gân để bán báo. Và còn một cách kiếm tiền khác là nhận quảng cáo. Bạn đừng nghĩ đơn thuần, tờ báo chỉ nhận đăng quảng cáo từ bạn đọc,
[ hay các cty quảng cáo đem đến. Quảng cáo trên báo có nhiều hình thức :](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-11.jpg)
1- Từ bạn đọc (đa số nhờ đăng rao vặt, chúc mừng, cáo phó, cảm tạ)
2- Từ các nhóm tiếp thị, công ty quảng cáo, đưa đăng quảng cáo từ các cửa hàng, công ty, nhà máy, xí nghiệp, các sản phẩm…
3- Những quảng cáo thuộc dạng tin tức, giá đăng báo thường rất cao so với trang chuyên mục, vì nó nằm ngoài quy hoạch.
4- Và những bài cậy đăng (thông thường những bài cậy đăng là thanh minh, đính chính hoặc công bố một vụ việc gì đó).
Nói như thế để người làm báo có những kinh nghiệm về việc, làm thế nào cho tờ báo sống được.
**ĐỘC QUYỀN**
Cái hay của người làm báo là sự “độc quyền” được cho phép. Ngày trước báo ngày hay báo tuần, đều đăng tiểu thuyết nhiều kỳ, còn gọi là feuilleton (có khi kéo dài cả năm mới chấm dứt). Một tờ báo xuất bản trong ngày có 8 trang bài vở và 4 trang quảng cáo. Trong 8 trang bài, đã có đến 2 trang tiểu thuyết.
Một tờ báo ngày xưa thường có nhiều tiểu thuyết đăng nhiều kỳ, chia ra các thể loại (bài của những tác giả tiêu biểu) : xã hội (bấy giờ có các nhà văn như Bà Tùng Long, Dương Hà, Phương Lan), mang tính gợi dục (Lê Xuyên, Trần Đức Lai, Vũ Bình Thư), tình cảm tuổi đôi mươi (Lệ Hằng), thời đại (Duyên Anh, Nguyễn Thụy Long), võ hiệp, kiếm hiệp kỳ tình
[(sáng tác hoặc phóng tác, dịch thuật : Từ Khánh Phụng, Hàn Giang Nhạn, Từ Khánh Vân, Thanh Lan) v.v…](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-9.jpg)
Nhiều tờ báo ngày trước thường “mua độc quyền” tên nhà văn, như tờ Trắng Đen với nhà văn Trần Đức Lai (tức ký giả Tô Văn) nổi tiếng với tiểu thuyết “Cậu Chó”, tờ Tia Sáng với Vũ Bình Thư qua “Lệnh Xé Xác” v.v… Không báo nào có tên những nhà văn nói trên viết những feuilleton mới….
Nhưng ăn khách nhất là tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, tiểu thuyết tình cảm của Quỳnh Giao, hai nhà văn Trung Hoa một sống tại Hong Kong và một sống tại Đài Loan, được dịch hàng ngày từ báo in tiếng Hoa xuất bản tại Chợ Lớn.
Cho nên người làm báo mang tính chuyên nghiệp phải nhạy bén, biết nắm bắt yếu tố ăn khách đó. Là được đăng độc quyền.
Một chủ nhiệm báo Trắng Đen bấy giờ là ông Việt Định Phương, không ngại bỏ tiền sang tận Hong Kong, Đài Loan mua độc quyền tiểu thuyết đang ăn khách để đăng (cụ thể tiểu thuyết võ hiệp Lộc Đỉnh Ký).
Độc quyền chỉ dài hơn các báo Hoa ngữ phát hành trong Chợ Lớn hay Việt Ngữ ngoài Sài Gòn, chừng một gang tấc hàng ngày trên báo. Tức thì người đọc đang “ghiền” tiểu thuyết Kim Dung đã đổ xô mua đọc.
Theo người viết được biết, tờ báo Trắng Đen đi mua “độc quyền” này thỏa thuận với tác giả Kim Dung và tờ Minh Báo xuất bản tại Hong Kong (đang đăng tiểu thuyết Lộc Đỉnh Ký), hàng ngày gửi theo máy bay qua Sài Gòn, một đoạn trước khi tờ Minh Báo ấn hành trong ngày.
Tuy nhiên để phá “độc quyền”, các báo “chậm chân” đã ra “chiêu” phá bĩnh, bằng cách cho người dịch viết vuốt đuôi chừng đôi ba dòng khác với tờ báo có đoạn “độc quyền”, khác hẳn khi dịch nguyên bản.
[Làm người đọc phân vân, không còn biết báo nào là “độc quyền” nữa. Đó là mưu mẹo của người làm báo chuyên nghiệp.](https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2017/01/9-hoi-ky-10.jpg)
Ngoài những thủ thuật, báo trắng Đen còn “độc quyền” khai thác những vụ án lớn :
– Như vụ “Công chúa Ba Xi – Martine – Bokassa”.
Khi tờ báo phát hiện ra vụ án mang tầm cỡ thu hút được số đông đọc giả, những người trong ban biên tập đã có quyết định “giữ đầu mối”, tức đưa “công chúa Martine” và gia đình về nơi nhà riêng ở, không cho một phóng viên báo nào khác tiếp cận, khai thác.
Trên đây là những “điển hình” về việc giữ “độc quyền”. Trong đó nói về độc quyền tác phẩm, tác giả thuộc dạng “hàng nằm” lôi kéo người đọc dài hạn, còn độc quyền tin tức thuộc dạng “hàng nóng” chỉ giữ người đọc trong một thời gian nhất định.
**– mời xem tiếp phần 2i** **Nguyễn Việt**
Filed under:
[Chuyện bây giờ mới kể](https://mienyeuthuong.wordpress.com/category/chuyen-bay-gio-moi-ke/) | Tagged: [Chuyện xưa](https://mienyeuthuong.wordpress.com/tag/chuyen-xua/), [Hồi ký](https://mienyeuthuong.wordpress.com/tag/hoi-ky/) | [1 Comment »](https://mienyeuthuong.wordpress.com/2017/02/01/nghe-lam-bao-truoc-1975-1/#comments)

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 5.dca _dca


text:
Những kỷ lục làm nên 'biểu tượng' SNSD
- 06:00 11/10/2017
- Nhạc Hàn 3
SNSD đã góp phần phát triển làn sóng Halluy bằng những thành tựu đáng khen ngợi trong suốt 10 năm hoạt động.
Lan Phương
Kỷ lục của SNSD SNSD SNSD tan rã 3 thành viên SNSD rời nhóm
Tin nổi bật
550 ngày cầm tù và nước mắt Đoàn Thị Hương
06:32 17/08/2018 Thế giới 0 260
Làng bột hơn 100 tuổi bên dòng Cửu Long
07:04 17/08/2018 Kinh doanh 0 5
BLV Quang Huy: ‘Văn Đức, Hùng Dũng xứng đáng được đá chính'
00:00 17/08/2018 ASIAD 2018 34 0
Học sinh Hà Nội có thể được nghỉ khi bão số 4 đổ bộ
20:23 16/08/2018 Giáo dục 2 246
Duy Mạnh - lá cờ đào giữa tuyết trắng Thường Châu
06:51 17/08/2018 ASIAD 2018 8 8
Lịch phim bom tấn cuối năm 2018
06:03 17/08/2018 Phim chiếu rạp 0 6
Aretha Franklin: Giọng ca đấu tranh cho quyền phụ nữ ở thập niên 1960
06:21 17/08/2018 Âm nhạc 0 0
Những ngọn núi lửa đang hoạt động thu hút khách du lịch ở Indonesia
07:31 17/08/2018 Du lịch 0 0
Bên trong làng Kemayoran trị giá hơn 200 triệu USD của ASIAD 2018
16:42 16/08/2018 ASIAD 2018 0 29
Bộ ảnh 'Lạc ở quận 8' đoạt giải nhất cuộc thi 'TP.HCM 2018'
17:43 16/08/2018 Công nghệ 0 758
Dòng sự kiện
Có thể bạn quan tâm
SNSD và tương lai mờ mịt sau sự ra đi của 3 thành viên
08:48 10/10/2017 Nhạc Hàn 16 0
3 thành viên rời nhóm, SNSD đứng trước nguy cơ tan rã
21:59 09/10/2017 Giải trí 15 468
Top Tin Bài
- Xem nhiều
- Chia sẻ
- Bình luận
-
Những màn thi từ đỉnh cao đến phản cảm của America's Got Talent 2018
18:00 16/08/2018 Nhạc Âu Mỹ 1 7
Mai Tài Phến cười gượng khi thấy Bùi Anh Tuấn ôm Hương Tràm
11:31 16/08/2018 Nhạc Việt 3 633
Hoàng Thùy Linh chê Đức Phúc: 'Còn non và xanh lắm'
11:39 16/08/2018 Nhạc Việt 25 1013
4 khoảnh khắc gây sốc nhất lịch sử Video Music Awards
14:39 16/08/2018 Nhạc Âu Mỹ 0 0
Hot boy được bình chọn cao nhất The Voice nói về chỉ trích chảnh chọe
06:00 17/08/2018 Nhạc Việt 0 45
-
Hoàng Thùy Linh chê Đức Phúc: 'Còn non và xanh lắm'
11:39 16/08/2018 Nhạc Việt 25 1013
Mai Tài Phến cười gượng khi thấy Bùi Anh Tuấn ôm Hương Tràm
11:31 16/08/2018 Nhạc Việt 3 633
Hot boy được bình chọn cao nhất The Voice nói về chỉ trích chảnh chọe
06:00 17/08/2018 Nhạc Việt 0 45
Những màn thi từ đỉnh cao đến phản cảm của America's Got Talent 2018
18:00 16/08/2018 Nhạc Âu Mỹ 1 7
Michael Jackson và Lisa Marie Presley tại VMAs 1994
14:39 16/08/2018 Âm nhạc 0 1
-
Hoàng Thùy Linh chê Đức Phúc: 'Còn non và xanh lắm'
11:39 16/08/2018 Nhạc Việt 25 1013
Mai Tài Phến cười gượng khi thấy Bùi Anh Tuấn ôm Hương Tràm
11:31 16/08/2018 Nhạc Việt 3 633
Những màn thi từ đỉnh cao đến phản cảm của America's Got Talent 2018
18:00 16/08/2018 Nhạc Âu Mỹ 1 7
Thông tin doanh nghiệp
5 lý do giúp Oppo F9 nhận hơn 3.000 đơn đặt hàng trong 1 ngày tại TGDĐ
19:00 16/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
Mega Market giảm giá mạnh hơn 400 sản phẩm cho học sinh, sinh viên
10:00 16/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
Lấy lại vòng eo con kiến với Latex 25 xương
10:00 16/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
Loại bỏ bụi bẩn với máy rửa mặt cọ nano Flawless
15:00 15/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
Loạt điện thoại Nokia giảm giá mùa tựu trường tại Nguyễn Kim
14:00 15/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 3 0
Nhận phiếu Esteem khi mua lốp Yokohama dịp đại lễ
20:00 14/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
iPhone 6S, 6S Plus - bộ đôi điện thoại bán chạy tại Di động Việt
18:00 14/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 2
Smartphone tầm trung Oppo F9 sở hữu công nghệ sạc 5 phút dùng 2 giờ
16:03 14/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
Sở hữu Windows 10 và Office bản quyền khi mua laptop tại FPT Shop
16:00 14/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 0
iPhone 7, 7 Plus giá từ 7 triệu tại Di động Việt
14:00 14/08/2018 Thông tin doanh nghiệp 0 3
Bạn có thể quan tâm
Nhóm nữ xinh đẹp, được đầu tư 4 tỷ won hứa hẹn lật đổ Twice
20:42 15/08/2018 Nhạc Hàn 8 1376
Những kiểu giày được lòng sao nam Hàn Quốc
15:10 15/08/2018 Mặc đẹp 0 2
Bi Rain - Kim Tae Hee du lịch nước ngoài sau ồn ào xích mích gia đình
14:33 14/08/2018 Sao Châu Á 0 0
Biết gì về 'át chủ bài' 19 tuổi cho thị trường Trung Quốc của SM
08:59 11/08/2018 Nhạc Hàn 0 0
Nhan sắc 4 nữ thần tượng Kpop quyến rũ của nhóm nhạc sắp ra mắt
14:15 10/08/2018 Nhạc Hàn 3 107
Kiều nữ Kpop khoe đôi chân được mua bảo hiểm, đạt tỷ lệ vàng
14:42 07/08/2018 Nhạc Hàn 8 32
Bình luận

markdown:
|
|![]()
|SNSD đang đứng trước nguy cơ tan rã khi 3 thành viên Sooyoung, Tiffany và Seohyun rời nhóm. Tuy nhiên, kể cả khi phải đón nhận cái kết đáng buồn, SNSD và người hâm mộ cũng không còn gì tiếc nuối. Bởi, gắn bó cả tuổi thanh xuân cùng nhau, nhóm đã lập nên những kỷ lục mà khó có đồng nghiệp nào vượt qua.|
|
|![]()
|SNSD là nhóm nhạc nữ đầu tiên có 4 MV đạt trên 100 triệu lượt xem. Những MV giúp nhóm thiết lập kỷ lục này gồm
|Gee, I Got a Boy, The Boys và Mr. Taxi. Trong đó, Gee chính là bản hit đầu tiên giúp SNSD trở nên nổi tiếng ở Hàn Quốc và thị trường quốc tế.
|
|![]()
|Các cô gái nhà SM cũng là nhóm nhạc nữ có số lần chiến thắng nhiều nhất trên các chương trình âm nhạc Hàn Quốc. Với 100 chiếc cúp, SNSD giữ khoảng cách lớn so với vị trí thứ 2 thuộc về đàn em Twice (45 cúp).|
|
|![]()
|Nhờ hoạt động thành công rực rỡ ở cả Hàn Quốc và Nhật Bản, nhóm luôn đạt doanh số album cao. Sau 10 năm hoạt động, nhóm đứng vững ở vị trí số 1 trong top nhóm nữ bán nhiều album nhất (7 triệu bản).|
|
|![]()
|Tuy là nhóm nữ nhưng SNSD lại lập được những thành tích mà thông thường ở Hàn Quốc chỉ nhóm nam mới làm được. Tức không chỉ là nữ hoàng bán đĩa, nhóm còn đạt thành tích ấn tượng về các đêm nhạc. Theo danh sách Celebmix công bố cuối năm 2016, SNSD là đại diện duy nhất của châu Á lọt top 10 tour diễn của nhóm nhạc nữ có doanh thu cao nhất thế giới. Thậm chí, nhóm chiếm tổng số 5 vị trí trong top 10.|
|
|![]()
|Nỗ lực và cống hiến của SNSD được ghi nhận không chỉ ở lượng fan lớn, doanh thu cao mà còn vô số giải thưởng danh giá khác. Và một lần nữa, vị trí số 1 lại gọi tên SNSD. Cụ thể, đây là nhóm nữ thắng nhiều giải Daesang (giải quan trọng nhất trong các lễ trao giải Hàn Quốc). Trong tổng số 10 giải Daesang, các cô gái có 3 lần chiến thắng tại Melon Music Awards và 3 giải tại Golden Disk Awards.|
|
|![]()
|Đặc biệt, SNSD là nhóm nhạc nữ duy nhất chiến thắng Deasang tại Golden Disk Awards trong 30 năm giải thưởng này được tổ chức. Thậm chí, nhóm có 3 năm liên tiếp thắng hạng mục danh giá tại lễ trao giải được mệnh danh là Grammy Hàn Quốc.|
|
|![]()
|Một trong những lý do quan trọng khiến nhóm tồn tại đến ngày hôm nay chính là họ cân bằng được doanh số nhạc số, album lẫn vé concert. Nhờ đó, nhóm luôn là trụ cột của công ty SM dù thông thường các nhóm nam hay gánh trọng trách này. Về mảng nhạc số, SNSD cũng là nhóm nữ có doanh số lớn nhất. Nhóm đạt 81,7 triệu lượt nghe, tải dựa trên thống kê của trang Gaon và Orion (Nhật Bản).|
|
|![]()
|SM vẫn bỏ ngỏ khi nói đến tương lai của SNSD. Với 5 thành viên đến tuổi phải phát triển sự nghiệp riêng, nhóm khó có thể duy trì hoạt động chung. Tuy nhiên, thay vì những niềm vui, kỷ lục chung, đã đến lúc để các thành viên tự bước đi trên con đường riêng để làm nên những thành tựu mang tên chính mình.
|**SNSD vấp phải tranh cãi trái chiều với MV mới**
Bình luận

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding

X-Cache: MISS from xCache-11419090


text:
Sức mạnh tình yêu giúp chàng trai có thêm động lực cấy ghép Implant
17/11/2017 Người đăng: Admin
Tin liên quan
Sức mạnh tình yêu giúp chàng trai có thêm động lực cấy ghép Implant
17/11/2017 Người đăng: Admin
Tin liên quan
Đăng ký Khám và Tư vấn Bạn muốn đặt lịch khám hoặc muốn bác sĩ tư vấn. Vui lòng gửi nội dung,
chúng tôi sẽ gọi lại ngay cho bạn
chúng tôi sẽ gọi lại ngay cho bạn

markdown:
# Sức mạnh tình yêu giúp chàng trai có thêm động lực cấy ghép Implant
|
|
###
**Tin liên quan**
# Sức mạnh tình yêu giúp chàng trai có thêm động lực cấy ghép Implant
|
|
###
**Tin liên quan**
**Đăng ký Khám và Tư vấn** *Bạn muốn đặt lịch khám hoặc muốn bác sĩ tư vấn. Vui lòng gửi nội dung,*
chúng tôi sẽ gọi lại ngay cho bạn
chúng tôi sẽ gọi lại ngay cho bạn

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Set-Cookie: LanguageId=vi; expires=Sat, 18-Aug-2018 02:11:53 GMT; path=/


text:
Bạn đang tự hỏi liệu bao nhiêu % đàn ông xem phim người lớn tại phòng làm việc ? Chắc nó cũng không nhiều như bạn tưởng tượng 17%, một con số không ngờ là 79% đàn ông tơ tưởng tới đồng nghiệp nữ con số thật giật mình đó nhé phái đẹp, điều này chính tỏ chị em trong phòng cần hết sức cảnh giác nhất là những bị em có thân hình gợi cảm và ăn mặc bốc lửa và sẽ luôn làm niềm ham muốn của cánh đồng nghiệp nam. Nếu vợ hay bạn tình gợi ý sử dụng máy rung hoặc đồ chơi tình dục 70% nam giới cho rằng đó là một ý kiến tuyệt vời.
Đây là những tóm tắt sơ lược của chúng tôi, quý vị có thể xem biểu đồ dưới đây để có một cái nhìn chính xác về đời sống tình dục, tình yêu giới tính của cánh mày râu.
tác giả: shop bao cao su pro.com

markdown:
Bạn đang tự hỏi liệu bao nhiêu % đàn ông xem phim người lớn tại phòng làm việc ? Chắc nó cũng không nhiều như bạn tưởng tượng 17%, một con số không ngờ là 79% đàn ông tơ tưởng tới đồng nghiệp nữ con số thật giật mình đó nhé phái đẹp, điều này chính tỏ chị em trong phòng cần hết sức cảnh giác nhất là những bị em có thân hình gợi cảm và ăn mặc bốc lửa và sẽ luôn làm niềm ham muốn của cánh đồng nghiệp nam. Nếu vợ hay bạn tình gợi ý sử dụng máy rung hoặc
[đồ chơi tình dục](http://shopbaocaosupro.com/do-choi-tinh-duc.html) 70% nam giới cho rằng đó là một ý kiến tuyệt vời.
Đây là những tóm tắt sơ lược của chúng tôi, quý vị có thể xem biểu đồ dưới đây để có một cái nhìn chính xác về đời sống tình dục, tình yêu giới tính của cánh mày râu.
tác giả: shop bao cao su pro.com

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: frontend=kdj3e32d5nbg8fflm1b8hhal64; expires=Fri, 17-Aug-2018 03:18:29 GMT; Max-Age=3600; path=/; domain=shopbaocaosupro.com; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Quý khách muốn sử dụng Sim đẹp nhưng chưa đủ kinh phí...? Mua trả góp ngay
Quý khách đang muốn tìm một nơi để có thể bán được sim số đẹp của mình đang dùng...
Định giá cho vay cao nhất Lãi suất thấp nhất Giữ bí mật tuyệt đối thông tin
Gọi 0888113333 để được hỗ trợ tốt nhất
Vui lòng để lại lời nhắn


text:
Phòng ngủ là không gian để trẻ học tập, vui chơi, giải trí và nghỉ ngơi. Vì thế việc thiết kế phòng cho trẻ theo phong thủy với bố cục không gian thông thoáng, màu sơn phòng tươi tắn, đáng yêu hay hướng giường nằm sẽ tác động tích cực đến sự phát triển cũng như sức khỏe của trẻ.
• Chọn lựa nơi đặt phòng cho bé
Hãy lựa chọn một không gian yên tĩnh cho trẻ. Phòng của bé không nên đặt ở nơi ồn ào như gần phòng khách,phòng bếp, gara… vì như vậy bé sẽ rất khó đi vào giấc ngủ hoặc dễ bị tỉnh giấc vì những tiếng động mạnh.
• Lựa chọn màu sơn cho phòng của bé
Bạn nên lựa chon màu sơn cho phòng của bé là những gam màu nóng ấm, gam màu sáng… thể hiện sự vui nhộn, hiếu động. Điều này sẽ làm bé thật thích thú và cũng sẽ tác động tích cực đến sức khỏe, sự phát triển của trẻ nhỏ.
Theo thuyết phong thủy sơn tường màu trắng rất hợp với các bé nhưng không nên phối hơp giữ trắng và đen.
Bạn nên chọn những gam màu tương đồng với nhau để kết hợp như xanh lá cây và xanh da trời, vàng và hồng hoặc trắng và màu be…
• Đặt giường
Vị trí đặt giường trong phòng rất quan trọng bởi nó có tác động trực tiếp đến phong thủy phòng của bé yêu nhà bạn.
Theo các chuyên gia phong thủy, vị trí thích hợp nhất là đầu giường dựa vào tường. Không nên kê đối diện cửa vì vi phạm quy tắc phong thủy.
Giường của bé cũng không nên kê trực diện với cửa sổ của phòng vì giấc ngủ của bé bị gián đoạn khi ánh sáng cửa sổ chiếu vào.
• Chọn “chủ đề” thiết kế cho phòng
Chọn được “chủ đề” trang trí thích hợp sẽ giúp cải thiện sức khỏe và sự phát triển chung của trẻ.
Các bậc cha mẹ thường lựa chọn chủ đề con vật có tính thân thiện, hiền lành với con người hoặc những nhân vật hoạt hình bé yêu thích như mèo, thỏ, chó… để trang trí phòng cho trẻ
Không nên chọn mãnh thú hoặc những con vật hung dữ như sư tử, hổ, báo,… vì sẽ gây cho bé tâm lý sợ hãi
Ngoài ra, cũng không nên chọn những biểu tượng đao, kiếm, gươm, dao… để trang trí phòng trẻ.
• Ánh sáng của căn phòng
Theo phong thủy với căn phòng quá nhiều ánh sáng hoặc ngược lại có quá ít ánh sáng gây bất lợi cho phong thủy nói chung cũng như chất lượng giấc ngủ của bé nói riêng.
Theo các chuyên gia phong thuyr, phòng ngủ trẻ phải là nơi mát mẻ, thoáng đãng và có độ sáng vừa phải.
Hãy sử dụng rèm cửa để điều chỉnh một cách linh hoạt nguồn ánh sáng trong căn phòng. Ngoài ra, cũng lưu tâm đến việc luân chuyển luồng khí trong phòng của trẻ để tạo sự phát triển toàn diện nhất cho bé về thể chất và sức khỏe như việc mỗi sáng sớm bạn nên mở rộng cửa chính và cửa sổ phòng bé tạo thuận lợi cho quá trình lưu thông không khí.
• Lưu tâm với những góc sắc nhọn
Trẻ con rất tò mò và hiếu động, chỉ cần một chút bất cẩn có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, vì thế các bậc cha mẹ nên đặc biệt chú ý đến điều này vì sự an toàn của con em mình.
Không nên trang trí hoặc trưng bày bằng những vật dễ vỡ hay sắc nhọn trong phòng trẻ nếu không muốn trẻ dễ bị thương hoặc gặp phải những tai nạn.
Lưu ý phòng ngủ trẻ nhỏ không nên đặt tivi, máy tính vì các vật dụng này ảnh hưởng không tốt đến giấc ngủ của bé.
• Cùng thiết kế phòng sáng tạo cho bé

markdown:
[Phòng ngủ](/son-phong-ngu/) là không gian để trẻ học tập, vui chơi, giải trí và nghỉ ngơi. Vì thế việc thiết kế phòng cho trẻ theo phong thủy với bố cục không gian thông thoáng, màu sơn phòng tươi tắn, đáng yêu hay hướng giường nằm sẽ tác động tích cực đến sự phát triển cũng như sức khỏe của trẻ. **• Chọn lựa nơi đặt phòng cho bé**
Hãy lựa chọn một không gian yên tĩnh cho trẻ. Phòng của bé không nên đặt ở nơi ồn ào như gần phòng khách,phòng bếp, gara… vì như vậy bé sẽ rất khó đi vào giấc ngủ hoặc dễ bị tỉnh giấc vì những tiếng động mạnh.
**• Lựa chọn màu sơn cho phòng của bé**
Bạn nên lựa chon màu sơn cho phòng của bé là những gam màu nóng ấm, gam màu sáng… thể hiện sự vui nhộn, hiếu động. Điều này sẽ làm bé thật thích thú và cũng sẽ tác động tích cực đến sức khỏe, sự phát triển của trẻ nhỏ.
Theo thuyết phong thủy sơn tường màu trắng rất hợp với các bé nhưng không nên phối hơp giữ trắng và đen.
Bạn nên chọn những gam màu tương đồng với nhau để kết hợp như xanh lá cây và xanh da trời, vàng và hồng hoặc trắng và màu be…
**• Đặt giường**
Vị trí đặt giường trong phòng rất quan trọng bởi nó có tác động trực tiếp đến phong thủy phòng của bé yêu nhà bạn.
Theo các chuyên gia phong thủy, vị trí thích hợp nhất là đầu giường dựa vào tường. Không nên kê đối diện cửa vì vi phạm quy tắc phong thủy.
Giường của bé cũng không nên kê trực diện với cửa sổ của phòng vì giấc ngủ của bé bị gián đoạn khi ánh sáng cửa sổ chiếu vào.
**• Chọn “chủ đề” thiết kế cho phòng **
Chọn được “chủ đề” trang trí thích hợp sẽ giúp cải thiện sức khỏe và sự phát triển chung của trẻ.
Các bậc cha mẹ thường lựa chọn chủ đề con vật có tính thân thiện, hiền lành với con người hoặc những nhân vật hoạt hình bé yêu thích như mèo, thỏ, chó… để trang trí phòng cho trẻ
Không nên chọn mãnh thú hoặc những con vật hung dữ như sư tử, hổ, báo,… vì sẽ gây cho bé tâm lý sợ hãi
Ngoài ra, cũng không nên chọn những biểu tượng đao, kiếm, gươm, dao… để trang trí phòng trẻ.
**• Ánh sáng của căn phòng**
Theo phong thủy với căn phòng quá nhiều ánh sáng hoặc ngược lại có quá ít ánh sáng gây bất lợi cho phong thủy nói chung cũng như chất lượng giấc ngủ của bé nói riêng.
Theo các chuyên gia phong thuyr, phòng ngủ trẻ phải là nơi mát mẻ, thoáng đãng và có độ sáng vừa phải.
Hãy sử dụng rèm cửa để điều chỉnh một cách linh hoạt nguồn ánh sáng trong căn phòng. Ngoài ra, cũng lưu tâm đến việc luân chuyển luồng khí trong phòng của trẻ để tạo sự phát triển toàn diện nhất cho bé về thể chất và sức khỏe như việc mỗi sáng sớm bạn nên mở rộng cửa chính và cửa sổ phòng bé tạo thuận lợi cho quá trình lưu thông không khí.
**• Lưu tâm với những góc sắc nhọn**
Trẻ con rất tò mò và hiếu động, chỉ cần một chút bất cẩn có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, vì thế các bậc cha mẹ nên đặc biệt chú ý đến điều này vì sự an toàn của con em mình.
Không nên trang trí hoặc trưng bày bằng những vật dễ vỡ hay sắc nhọn trong phòng trẻ nếu không muốn trẻ dễ bị thương hoặc gặp phải những tai nạn.
Lưu ý phòng ngủ trẻ nhỏ không nên đặt tivi, máy tính vì các vật dụng này ảnh hưởng không tốt đến giấc ngủ của bé.
** • Cùng thiết kế phòng sáng tạo cho bé**

Server: Nginx-VPSSIM

Vary: Accept-Encoding, Cookie


text:
COMPRESSION
04/10/2017 | Đăng bởi Hoa Tùng
Độ cứng của quả bóng golf liên quan trực tiếp đến mức độ nhanh chóng phản hồi của bóng khi bị đập.
Bóng nén 100 là cứng nhất và thích hợp nhất với nam golfer swing cực nhanh.
Bóng nén 90 có độ cứng tầm trung và thích hợp với golfer nữ có tốc độ swing cực nhanh hoặc nam có tốc độ swing vừa phải.
Bóng nén 80 ít cứng hơn và thích hợp với nữ golfer có tốc độ swing trung bình và golfer nam đứng tuổi
Bóng nén 70 ít phổ biến và ít dùng. Chúng giúp người mới chơi kiểm soát phương hướng tốt hơn là bóng cứng.
Bạn có thể hỏi tại sao không phải ai cũng muốn chơi bóng nén 100 khi nó đi xa nhất?
Câu trả lời là: đừng tưởng bóng có độ nén càng cao đi càng xa.
Bạn có nhớ "năng lượng động học" mà có lần chúng ta nhắc tới trong bài "coefficient of restitution" không? Năng lượng động học là năng lượng của chuyển động. Một cái ô tô đang di chuyển có rất nhiều năng lượng động học. Cũng thế khi nói tới đầu gậy golf đang trên đường tác động vào quả bóng golf đứng yên.
Vấn đề một quả bóng golf nén 90 lắm lúc đi xa hơn bóng golf nén 100 nằm ở tính chất vật lý của việc truyền năng lượng động học từ đầu gậy golf sang bóng golf tại thời điểm tác động. Để hiểu về tính chất vật lý này, bạn cần chấp nhận 2 nguyên tắc:
1/ Đơn giản thế này nhé. Càng nhiều năng lượng động học truyền từ đầu gậy golf vào bóng golf, bóng đi càng xa.
2/ Cách duy nhất để năng lượng động học chuyển từ đầu gậy vào bóng là 2 vật có va chạm vật lý với nhau.
Giờ đây 2 nguyên tác trên có vẻ trực quan rồi thì hãy cùng nghiên cứu xem điều gì xảy ra khi có va chạm nhé.
Vào khoảnh khắc gậy chạm bóng, đầu gậy nén quả bóng lại và bóng chưa đi ngay khỏi đầu gậy. Bóng biến dạng trong khoảng thời gian cực ngắn nhưng đúng là khoảng thời gian đó có thực.
Chừng nào bóng với đầu gậy còn chạm vào nhau, gậy còn truyền năng lượng vào bóng. Ấy nên đây là điều chúng ta kết luận:
Một quả bóng nén 100 sẽ không nén được nhiều nữa trước khi nó bắn đi. Nếu đầu gậy không đi đủ nhanh để tiếp tục truyền năng lượng cho quả bóng thì bóng sẽ bứt đi ngay, như vậy năng lượng động học truyền từ đầu gậy vào bóng cũng không được nhiều.
Thế nên, quả bóng nén 90 sẽ đi xa hơn quả bóng nén 100 khi bị quất bởi một golfer có tốc độ swing trung bình bởi bóng đủ mềm để nén lại và có thời gian tiếp xúc với đầu gậy lâu hơn để nhận năng lượng động học nhiều hơn.
Hơn nữa, bóng nén thấp cho cảm giác tốt hơn và kiểm soát tốt hơn. Những tính chất này đúng với rất nhiều golfer và những bóng nén 80, 90 là phổ biến nhất.
Viết bình luận

markdown:
![COMPRESSION COMPRESSION](http://bizweb.dktcdn.net/100/182/519/articles/compression.jpg?v=1507108614490)
# COMPRESSION
04/10/2017 | Đăng bởi Hoa Tùng
Độ cứng của quả
[bóng golf](https://teeoffshop.com/bong-golf-1) liên quan trực tiếp đến mức độ nhanh chóng phản hồi của bóng khi bị đập.
Bóng nén 100 là cứng nhất và thích hợp nhất với nam golfer swing cực nhanh.
Bóng nén 90 có độ cứng tầm trung và thích hợp với golfer nữ có tốc độ swing cực nhanh hoặc nam có tốc độ swing vừa phải.
Bóng nén 80 ít cứng hơn và thích hợp với nữ golfer có tốc độ swing trung bình và golfer nam đứng tuổi
Bóng nén 70 ít phổ biến và ít dùng. Chúng giúp người mới chơi kiểm soát phương hướng tốt hơn là bóng cứng.
Bạn có thể hỏi tại sao không phải ai cũng muốn chơi bóng nén 100 khi nó đi xa nhất?
Câu trả lời là: đừng tưởng bóng có độ nén càng cao đi càng xa.
Bạn có nhớ "năng lượng động học" mà có lần chúng ta nhắc tới trong bài "
[coefficient of restitution](https://teeoffshop.com/coefficient-of-restitution)" không? Năng lượng động học là năng lượng của chuyển động. Một cái ô tô đang di chuyển có rất nhiều năng lượng động học. Cũng thế khi nói tới đầu [gậy golf](https://teeoffshop.com/gay-golf) đang trên đường tác động vào quả bóng golf đứng yên.
Vấn đề một quả bóng golf nén 90 lắm lúc đi xa hơn bóng golf nén 100 nằm ở tính chất vật lý của việc truyền năng lượng động học từ đầu gậy golf sang bóng golf tại thời điểm tác động. Để hiểu về tính chất vật lý này, bạn cần chấp nhận 2 nguyên tắc:
1/ Đơn giản thế này nhé. Càng nhiều năng lượng động học truyền từ đầu gậy golf vào bóng golf, bóng đi càng xa.
2/ Cách duy nhất để năng lượng động học chuyển từ đầu gậy vào bóng là 2 vật có va chạm vật lý với nhau.
Giờ đây 2 nguyên tác trên có vẻ trực quan rồi thì hãy cùng nghiên cứu xem điều gì xảy ra khi có va chạm nhé.
Vào khoảnh khắc gậy chạm bóng, đầu gậy nén quả bóng lại và bóng chưa đi ngay khỏi đầu gậy. Bóng biến dạng trong khoảng thời gian cực ngắn nhưng đúng là khoảng thời gian đó có thực.
Chừng nào bóng với đầu gậy còn chạm vào nhau, gậy còn truyền năng lượng vào bóng. Ấy nên đây là điều chúng ta kết luận:
Một quả bóng nén 100 sẽ không nén được nhiều nữa trước khi nó bắn đi. Nếu đầu gậy không đi đủ nhanh để tiếp tục truyền năng lượng cho quả bóng thì bóng sẽ bứt đi ngay, như vậy năng lượng động học truyền từ đầu gậy vào bóng cũng không được nhiều.
Thế nên, quả bóng nén 90 sẽ đi xa hơn quả bóng nén 100 khi bị quất bởi một golfer có tốc độ swing trung bình bởi bóng đủ mềm để nén lại và có thời gian tiếp xúc với đầu gậy lâu hơn để nhận năng lượng động học nhiều hơn.
Hơn nữa, bóng nén thấp cho cảm giác tốt hơn và kiểm soát tốt hơn. Những tính chất này đúng với rất nhiều golfer và những bóng nén 80, 90 là phổ biến nhất.
## Viết bình luận

Set-Cookie: _orig_referrer=; expires=Sat, 01-Sep-2018 02:03:11 GMT; path=/; HttpOnly

X-Page: article

X-Cache: miss

P3P: CP="NOI DSP COR NID ADMa OPTa OUR NOR"

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block