text:
PHAN KHÔI: TÁC PHẨM
ĐĂNG BÁO 1928
Ba cái sử liệu tìm thấy trong sách đạo
1.Việc ông Hồng Bảo
2.Giặc Lê Duy Minh
3.Nguyễn Đình Tân trả ơn cố đạo
Học giả nước ta bây giờ nếu
muốn biết rõ việc trong nước gần một trăm năm nay, nghĩa là từ triều
Nguyễn lại đây, thì thật cũng là khó thay. Những ông già bà cả đời
bấy giờ chết hết rồi. Lịch sử các triều vua từ vua Gia Long nhẫn
xuống thì còn cất kín trong sử quán, chưa chịu phát ra. Có chăng là
một bộ Quốc triều chánh biên, toát yếu Cao Xuân Dục
song là sách lược, đứt đầu đứt đuôi, chỉ xem cho biết sơ qua thì
được, chứ không có đủ tài liệu cho ta nghiên cứu.
Mà lại, đã là sách của nhà
vua làm ra thì thế nào biên chép cũng không được công bình, không
được ngay thật, chưa chắc là tín sử.
Gặp phải sự khốn nạn như
vậy, theo ở các nước thì đã nhờ có các bổn tư sử của học giả ở dân
gian làm ra, để mà truyền bá cho nhau, để mà so sánh với sử của nhà
vua. Song nước ta thì tuyệt nhiên không có những thứ tư sử ấy. Một
là vì người mình tiếng rằng có học mà không mấy ai đủ tài trứ thuật.
Hai là ví dầu có trí có tài đi nữa, cũng còn chớp gáy rùng mình dưới
cái oai chuyên chế mà không dám cất bút viết liều. Bởi vậy trong sử
giới nước ta mới khô khan đói khát như ngày nay.
Dầu thế nào nữa, bổn cận đại
sử của nước ta rồi đây cũng phải có người làm, bổn sử ấy tất là phải
cho tinh tường, phải cho chánh đáng. Người làm sử ấy chưa biết là
ai, song chúng ta đây, ở vào khoảng thời đại nầy, cái trách nhiệm
góp nhóp sử liệu (document historique) là thuộc về chúng ta. Nghĩa
là chúng ta phải tìm những tài liệu nào có thể giúp cho nhà làm sử
được mà chép dồn lại và in ra trên báo hoặc trong sách để truyền lại
cho nhà làm sử về sau.
Muốn làm nổi công việc ấy,
chúng ta phải có các thường thức về lịch sử, nhứt là phải có cặp mắt
của nhà làm sử.
Có cặp mắt của nhà làm sử
thì mới dễ tìm thấy tài liệu. Đại để như: những bổn phó ý của các họ
ở Trung Nam Kỳ, bổn sổ chi tiêu việc làng đời Minh Mạng, Thiệu Trị,
thì có ai ngờ rằng có sử liệu ở trong? Song lấy con mắt nhà làm sử
mà xem thì trong nhiều bổn phó ý ấy có thể tìm ra cái gốc tích của
dân tộc ta dời xuống phương nam; trong những bổn sổ ấy có thể tìm ra
giá gạo, giá heo về đời Minh Mạng, Thiệu Trị. Con mắt cho tinh, gặp
một cái gì đáng để ý là để ý thì hầu như đâu đâu cũng đều là sử liệu
cả.
Nhơn tình cờ đọc một bổn
sách của đạo Thiên Chúa, tôi thấy có mấy việc quan hệ với lịch sử
cận đại của ta; vì nghĩ như trên kia, tôi bèn viết ra đây để cống
hiến cùng độc giả, nhứt là cùng vị nào có chí về việc làm sử.
Bổn sách đạo đó tên là
Truyện các Thánh tử vì đạo trong địa phận Tây đàng ngoài.
Tôi sẽ lục ra đây ba điều.
Mỗi xong một điều thì tôi có lời phụ án để cho rõ hơn, hoặc để chữa
lại những chỗ nào mà tôi biết chắc là họ lầm. Còn những chỗ khác thì
cứ để vậy, tôi chưa tin vội mà cũng chưa đoán vội. Đợi đến chừng
nào, hoặc chính mình tôi, hoặc người khác tìm ra đủ chứng cớ ở các
nơi khác để so sánh với nhau rồi mới đoán định những chỗ ấy là chơn
hay là ngụy được. Theo phép sử học phải làm cẩn thận như thế.
Ba điều dưới nầy tôi chép y
theo nguyên văn. Chỉ bỏ bớt những chữ rườm rà và chỗ nào không gọn
ghẽ mà thôi.
1. Việc ông Hồng Bảo
"Con cả vua Thiệu Trị là ông
Hoàng Bảo sau cải là An Phòng thì hiền lành đần đận. Em ông ấy là
Hoàng Nhậm là người sắc sảo giỏi giang đã lấy con gái ông Trương
Đăng Quế làm vợ cả. Ông Quế là quan đại thần quyền nhứt trong triều
thì mưu sự với quan khác mà bỏ ông Hoàng Bảo đi và đặt Hoàng Nhậm là
chàng rể mình lên làm vua. Ông Hoàng Bảo là đích tử phải sự oan ức
làm vậy thì phẫn chí quá, hằng tìm đường khởi ngụy. Ông ấy khuyến dụ
kẻ có đạo dấy binh mà giúp mình đánh vua đánh triều, cùng hứa chẳng
những là sẽ tha, không cấm đạo, mà lại chính mình ông ấy sẽ đi đạo
và bắt cả nước đi đạo nữa. Bổn đạo thưa đức thầy Phan có nên nghe
lời ông Hoàng Bảo chăng. Đức thầy cấm kẻ có đạo không được theo
Hoàng Bảo, một phải trung với vua và trông cậy Đức Chúa Trời, không
được rây vào việc ấy kẻo khốn.
"Ông Hoàng Bảo thấy mình
không khuyên được kẻ có đạo thì sắm chiếc tàu lớn và quyết sang Phố
Mới cầu Hồng Mao(*) phù giúp. Chẳng may, ngày mồng 4 tháng giêng năm
Tự Đức tứ niên (1851) lúc mành sắp nhổ neo, thì quan đem binh xuống
bắt được ông Hoàng Bảo cùng thủ hạ và khí giới nhiều lắm. Hoàng Bảo
thấy mình phải bắt quả tang, thì toan tự vẫn, nhưng mà lính canh giữ
không cho; vì vậy ông ấy phải tự hạ kêu van, xin vua thương thế nào
thì nhờ thế ấy.
"Vậy khi lính điệu Hoàng Bảo
đến trước mặt vua, thì ông ấy mặc áo tang, xổ tóc và bế con trai
mình mới lên sáu tuổi, vừa đi vừa khóc hu hu. Đến trước mặt vua thì
ông ấy quỳ sấp mặt xuống đất một lúc, đoạn ngẩng lên kêu ca chữa
mình rằng: Không dám làm phản, song thấy đầy tớ bị bỏ, người ta
khinh và mình ra hèn hạ một ngày một hơn thì tủi hổ quá, chịu chẳng
được cho nên có ý lánh đi sang ở nước khác cho khỏi nhục nhã. Vua Tự
Đức thấy anh mình khốn khổ thì động lòng thương, chẳng những là
không giận ghét, không quở trách, mà lại yên ủi, nhận lấy con Hoàng
Bảo làm con nuôi cùng hứa thương yêu nuôi nấng coi như con đẻ vậy.
Rồi truyền lấy một trăm nén bạc và một trăm nén vàng cho Hoàng Bảo
ngay bấy giờ.
"Ông Trương Đăng Quế là cha
vợ vua Tự Đức vốn thâm hiểm độc ác lắm. Chính ông ấy bày nước mở lối
cho Hoàng Bảo trốn sang Phố Mới cầu Hồng Mao phù giúp, để cho được
dịp bắt tội Hoàng Bảo và làm cho ông ấy phải chết. Về sau Hoàng Bảo
biết mưu thì sanh lòng ghét ông Quế quá sức và nói rằng: "Tôi không
được làm vua một tháng một năm thì đành, song tôi chỉ ước ao chớ gì
làm vua được một ngày hay là một trống canh để mà mổ thằng cha Quế
lấy ruột gan nó ra ném cho chó ăn trước mặt tôi, thì tôi vui thỏa
sung sướng là dường nào!"
"Ông Hoàng Bảo đã khởi ngụy
cùng phải bắt và đã được tha, nhưng ông ấy chưa thôi, chưa yên đâu,
lại còn viện đảng khuyến dụ, chẳng những là kẻ thứ dân, mà lại quan
tư, ăn thề uống máu với nhau, và sai người sang Xiêm La, Cao Miên,
xin hai nước ấy phù giúp. Cuối năm Tự Đức thất niên, có một chiếc
tàu chiến vào cửa Thuận An. Chẳng may lúc ông Hoàng Bảo chưa kịp dấy
binh thì có lão sư già tố giác mọi sự, ông Hoàng Bảo lại phải bắt
làm một với những kẻ theo mình và phải tra tấn thì thú cả. Ông Hoàng
Bảo phải án lăng trì; nhưng mà vua Tự Đức cải án ấy đi mà dựng án
khác, cho ông ấy phải tù trọn đời. Vua truyền làm một cái nhà hẳn
hoi lịch sự ở trong thành được giam ông ấy; song ông ấy phẫn chí
buồn bực quá thì lấy giây màn(**) thắt cổ mà chết.
"Khi tra khảo những kẻ theo
Hoàng Bảo khởi ngụy thì vua cùng các quan muốn cho nó khai kẻ có
đạo, song chẳng có ai tiêu xưng cho người nào có đạo sốt; dầu vậy
vua cứ nghi cứ ghét kẻ có đạo mà tìm thế lo cách cho được phá đạo..
Lời phụ án.
- Ông Hoàng Bảo vốn tên là Hồng Bảo, vì là hoàng tử cho nên người ta
gọi tắt là Hoàng Bảo. Nguyên đời Thiệu Trị, ông đã được phong là An
Phong công, chứ không phải về sau mới cải là An Phòng.
Về sự bỏ ông Hồng Bảo mà lập
vua Tự Đức, sách Quốc triều chánh biên toát yếu chép rằng:
Khi vua Thiệu Trị ngặt mình, có đòi bốn ông đại thần là Trương Đăng
Quế, Võ Văn Giai, Nguyễn Tri Phương và Lâm Duy Hiệp mà trối rằng:
"Trong các con trai của trẫm, Hồng Bảo tuy lớn mà là con thứ, vả lại
ngu đần ít học, chỉ lo việc chơi bời, không thể làm vua được. Hoàng
tử thứ hai là Hồng Nhậm thông minh, ham học, giống trẫm, nên nối
ngôi hoàng đế." Khi vua băng rồi, đình thần cứ theo lời di chiếu ấy
mà lập vua Tự Đức lên".
Song dân gian tương truyền
với nhau thì lại nói khác, nói rằng: ông Hồng Bảo người xẵng
xớm(***) mà vua Tự Đức có tánh nhu mì. Bấy giờ ông Trương Đăng Quế
đương triều, sợ lập Hồng Bảo lên thì có khi bất lợi cho mình, mà lập
vua Tự Đức thì mình sẽ có công dực đới(****) và giữ vững nền phú
quý. Nhơn lúc vua Thiệu Trị ngặt mình, di chiếu viết rồi mà chưa kịp
điền tên ai nối ngôi thì vua vội băng. Khi ấy vừa Hồng Bảo và vua Tự
Đức cùng vào vấn an, Trương Đăng Quế vội vàng chạy ra đón lấy mà nói
rằng bây giờ Ngài đương ngự tãnh, xin hai đức ông tạm ra rồi một lát
nữa sẽ vào hầu. Hai người sấp lưng đi ra thì Trương ngắt nhỏ vua Tự
Đức ở lại, liền điền tên vua Tự Đức vào di chiếu. Đến chừng Hồng Bảo
hay vua băng mà trở vào thì việc đã rồi. Sáng ngày ra thì tôn vua Tự
Đức tức vị (*****).
Lời tục truyền lại còn nói
rằng: Vua Tự Đức vốn là con ông Trương Đăng Quế, nhơn bà vợ ông
Trương có thân trong nội cung, nên lúc hai đàng cùng mới đẻ thì đem
mà tráo đổi, vì vậy ông ấy mới cố lập vua Tự Đức. Tình cờ hiệp với
lời tục truyền ấy, ngoài Bắc lại có đồn rằng: Nguyên tổ quán ông
Trương Đăng Quế ở huyện Vĩnh Lại tỉnh Hải Dương, ngôi mả tổ họ
Trương ở đó tốt lắm, có thầy địa giỏi đã cho đất ấy là đất "Thiềm
thừ quá hải, nhứt đại đế vương", và ngoài Bắc cũng có câu sấm rằng:
"Gia Long tam đại, Vĩnh Lại vi vương", nghĩa là từ vua Gia Long nhẫn
xuống ba đời thì họ Trương ở Vĩnh Lại lên làm vua. Tuy vậy, những
lời tục truyền ấy đều là huyễn hoặc, không có thể nào mà tin được.
Nói rằng ông Trương Đăng Quế
lấy ý riêng mình mà lập vua Tự Đức thì hoặc cũng có lẽ, song đến nói
rằng vì có ông gia chàng rể thì quả là nói sai. Vua Tự Đức có ba bà
phi: một bà Hoàng quý phi, con gái ông Võ Xuân Cẩn; một bà Thiện
phi, con gái ông Nguyễn Đình Tân; một bà Khiêm phi, con gái ông
Nguyễn Văn Bình, không có người nào là con gái ông Trương Đăng Quế
cả. Sách đạo nầy chép chuyện ông Hồng Bảo chưa biết thực hư thế nào,
song hơi rõ ràng một chút, không như sách Chánh biên toát yếu
chép lược quá. Về năm Tự Đức thứ 7, sách ấy chỉ chép rằng "Hồng Bảo
mưu nghịch, rồi tự thắt cổ mà chết, bị đổi họ là Đinh; con trai con
gái của Hồng Bảo và người dự mưu là Tôn Thất Bật đều bị tước tịch"
mà thôi.
2. Giặc Lê Duy Minh
Năm Tự Đức thất niên (1854),
đàng ngoài không được yên, nhiều nơi có giặc, nhưng mà khi quan kéo
quân đánh, thì những giặc ấy liền tan đi. Trong các tướng nổi lên
đời Tự Đức có một người tên là Lê Duy Minh có tiếng hơn. Quê nội
Minh ở Đôn Thư về xứ Sơn Miêng, mà quê ngoại là Nhân Ngư Thường,
cũng về xứ ấy. Minh vào nhà thầy khi còn bé và học trường Kẻ Vĩnh
đời cụ Tịnh. Đời ấy học trò nhà trường đến giờ chơi thì quen tập
khiên, mộc, côn, gậy. Minh là người tầm thước, vừa khỏe vừa nhanh,
và tài nghề võ lạ lùng, cả nhà trường chẳng những không ai địch được
với chú, mà lại một mình chú đánh được cả nhà trường.
"Minh hay xưng mình là dòng
dõi con cháu nhà Lê, mà có nhiều lần đã ngỏ ý mình muốn chiêu mộ
quân để đánh vua đánh triều và tranh nước tranh quyền vua Tự Đức.
"Năm Minh học trường hai thì
giả có việc cần mà xin về nhà quê. Độ ấy trong miền Sơn Miêng có
giặc, vì vốn dân đàng ngoài không phục nhà Nguyễn; người ta mến cùng
nhớ nhà Lê đã trị nước An Nam lâu đời và có lòng thương dân, mà nghe
biết Lê Duy Minh là dòng dõi nhà Lê và là người anh tài thì có nhiều
tướng đến thu phục và giục đứng đầu mở nước. Minh đắc ý đã toan dấy
binh. Đức cha Liêu biết mà sợ kẻ có đạo mang tiếng đi làm giặc, rồi
vua quan lấy lẽ ấy mà cấm đạo ngặt hơn, thì cho đi tìm Minh về Kẻ
Vĩnh rồi gởi sang Hương Cảng ở nhà cố giữ việc và xin cố giữ chú ấy
ở đấy đừng cho đi đâu.
Lê Duy Minh vâng lời Đức cha
mà sang Hương Cảng và ở đó hơn hai năm, nhưng tìm thế tìm cách liệu
việc mình đã quyết làm, đoạn khi nghe tin Tây đã sang đánh nước An
Nam thì trốn về Gia Định mua khí giới thuê tàu bè ra Hải Phòng. Có
tên Nhân cũng là học trò nhà trường Kẻ Vĩnh đi với. Lê Duy Minh xưng
mình là minh chủ mà Nhân thì tên là Hoàng hai. Cả và hai đổ bộ ở đất
Hải Dương, dụ được nhiều tướng và mộ được nhiều quân đánh và lấy
được mấy phủ huyện và vây tỉnh Hải Dương nữa. Các quan triều và
chính ông Nguyễn Đình Tân là Tổng đốc Nam Định lấy nhiều quân cùng
lấy cả những người có đạo đã xuất giáo, người ta quen gọi là "binh
hướng hóa" mà đi đánh giặc Minh chủ, song chẳng những là không đánh
được mà lại thua ba bốn trận và phải chạy. Chẳng may ngày sau các
tướng ra bất bình, không hợp một ý cùng nhau, cho nên quân Minh chủ
tan đi và ông ấy trốn lủi đâu mất tích không ai biết đi đàng nào.
Còn Hoàng hai thì phải bắt trong Nghệ An và đóng cũi giải qua Nam
Định ra Hải Dương rồi phải xử ở đấy."
Lời phụ thêm:
Về việc nầy, sách Quốc triều chánh biên toát yếu có chép khá
nhiều song không nói tường tất về Lê Duy Minh như trên kia; và lại
nói tên Lê Duy Minh ấy là tên giả mạo.
Về tháng chạp năm Tự Đức
thập tứ, sách ấy chép rằng: "Giặc biển tỉnh Quảng An nhóm nhau ở các
miền biển phủ Hải Ninh, châu Tiên An, đánh cướp các dân cư dưới nước
và trên bộ". Và có chua thêm rằng: "Cố đạo tên là Trường làm mưu
chủ, tên Tạ Văn Phụng làm minh chủ, tên Phụng nầy mạo xưng là Lê Duy
Minh, con cháu nhà Lê, lại có tên Ước tên Độ đều làm cừ mục. Bọn
giặc nầy về sau quán thông với các quân thổ phỉ ở Hải Dương, Bắc
Ninh, Sơn Tây, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Thanh Hóa và Nghệ An."
Theo sách Chánh biên toát
yếu nói đó, cũng không có tên Nhân tức là Hoàng hai nữa.
Sách ấy còn chép như dưới
nầy:
"Qua tháng giêng năm sau, Tự
Đức thập ngũ, vua sai Nguyễn Đình Tân hiện làm Tổng đốc Định An sung
vào chức Hải An Kinh lược đại thần đi đánh giặc biển ấy, kế đó Đình
Tân bị triệt về."
Sử không nói rõ tại cớ gì
Nguyễn Đình Tân bị triệt, song chắc là tại bị thua chạy như sách đạo
đã nói.
"Tháng năm, giặc biển vây
tỉnh thành Hải Dương. Vua sai Trương Quốc Dụng làm Thống đốc quân vụ
đại thần, Phan Tam Tĩnh làm Tổng đốc, Đặng Hạnh, Lệ Xuân làm Đề đốc,
đem binh Thanh Nghệ ra đánh; lại sai Đào Trí ra làm Hải An Tham tán
đại thần, kéo quân đóng tại cửa đường Hàn ra Bắc.
"Tháng sáu, giặc vây tỉnh
thành Quảng An.
"Tháng bảy, Trương Quốc
Dụng, Đào Trí từ Hưng Yên đem binh xuống, lấy lại phủ Bình Giang.
Tháng tám, giải vây cho tỉnh thành Hải Dương.
"Tháng mười một, quan quân
đánh với giặc tại Nam Sách, Kinh Môn, thắng luôn mấy trận, bèn kéo
luôn đến giải vây cho tỉnh thành Quảng An, Lê Duy Minh, tên Ước, tên
Độ đều chạy ra đóng tại núi Đồ Sơn và đảo Cát Bà.
"Tháng năm, năm Tự Đức thập
lục, giặc biển vẫn cứ các hòn đảo, vua sai Nguyễn Tri Phương làm
Tổng đốc Hải An Quân vụ đại thần, đổi Trương Quốc Dụng làm Hiệp
thống đại thần, dụ cho hai người hiệp đồng tấn tiệu.
"Tháng chín Đề đốc Lê Quang
Tiến, Tuần vũ Bùi Huy Phan kéo quân đến tận sào huyệt của giặc, bị
giặc giáp công, hai người đều nhảy biển mà chết.
"Tháng sáu, năm Tự Đức thập
thất, quan quân đánh với giặc tại Hà Bắc, La Khê, bị thua to, Hiệp
thống Trương Quốc Dụng, Tán lý Văn Đức Khuê, Tán tương Trần Huy Sách
đều bị chết.
"Tháng bảy, vua sai Trịnh Lý
Hanh ra hội đồng với các quan quân thứ Hải An thuê tàu khách để đánh
giùm giặc biển.
"Tháng ba, năm Tự Đức thập
bát, giặc đem hơn ba trăm chiếc chiến thuyền từ đảo Cát Bà vào đánh,
Nguyễn Tri Phương sai Nguyễn Văn Vĩ xuất tàu khách cự địch, giặc bị
thua chạy. Kế đó, giặc lại vào đánh sông Cấm, quan quân thua chạy,
Thống chế Nguyễn Doãn bị giặc bắt được và giết chết.
"Tháng năm, giặc vào đánh
các đồn Quỳnh Lâu, An Trì, thuộc địa phận Quảng An, Tán lý Đặng Trần
Chuyên đuổi được luôn mấy trận. Đốc binh Ông ích Khiêm lại đánh với
giặc ở Vị Dương được đại thắng.
"Tháng bảy, Đặng Trần Chuyên
và Ông ích Khiêm đánh với giặc, đại thắng tại Hải Ninh.
"Tháng tám, quan quân đánh
thắng giặc tại sông Gia Luân. Tên Phụng tên Ước chạy trốn vào miền
biển Thanh, Nghệ, tên Sắt tên Vinh chạy trốn ở các đảo. Nguyễn Tri
Phương bắt được Đô thống giặc là Phan V. Khương và bọn tên Oánh. Tri
Phương bèn chém tên Oánh, còn tên Khương thì đóng cũi giải về kinh."
Ấy là yên giặc Lê Duy Minh.
Kể ra gần bốn năm mới yên được.
Theo sách nầy, quan quân
không bắt được Lê Duy Minh tức là Tạ Văn Phụng, và cũng không biết
được y hạ lạc nơi nào.
Sách đạo nói: "Minh nghe tin
Tây đã sang đánh nước An Nam v.v.". Câu ấy đúng lắm. Vì trong ba năm
Tự Đức thập nhị, thập tam, thập tứ, quân Pháp đã kéo đến đánh Biên
Hòa, Gia Định, Định Tường, là ba tỉnh phía bắc Nam Kỳ, và đến tháng
tư năm Tự Đức thập ngũ, nước Pháp chiếm lấy ba tỉnh ấy, mà trong
tháng chạp năm Tự Đức thập tứ thì Lê Duy Minh dấy binh tại Hải
Dương.
3. Nguyễn Đình Tân trả ơn cố đạo
"Thầy già Tịnh đã phải bắt
vì đạo rồi cầm tù tại Hà Nội, từ Thiệu Trị nguyên niên cho đến Thiệu
Trị thất niên. Năm ấy vua cải án người phải lưu chung thân vào tỉnh
Phú Yên. Có một thầy cả là cụ Khánh, cũng phải lưu trong ấy với
người.
Đến Huế phải ở lại non hai
tháng chờ những tù khác cùng đi. Có một người đã có tuổi, trước làm
quan lớn, sau cáo về nhà phục dược(*), vì đau mắt hầu hư mất một
mắt. Ông ấy nghe hai cụ qua đấy thì đến xin thuốc. Hai cụ bảo rằng:
Chúng tôi chỉ chuyên một việc giảng đạo, không học thuốc, không biết
làm thuốc. Song ông ấy không tin, một cứ kêu van xin thương đến mình
đang lúc bệnh tật khốn nạn làm vậy. Cụ Tịnh biết năm ba bài gia
truyền thì kê cho ông ấy một bài, rồi đọc kinh cầu nguyện xin Đức
Chúa Trời cho đã. Ông ấy uống, không đến hai mươi ngày thì khỏi tật.
"Tiếng quan ấy khỏi chứng
đau mắt đồn ra trong các phố Huế, nhứt là trong các quan làm việc
trong bộ thì ai cũng khen thuốc bên đạo thật hay và cho hai cụ là
thầy cao tay.
"Khi đó có ông ngự sử còn
thanh niên và giỏi giang tên là Nguyễn Đình Tân, cũng phải đau mắt
đã kinh niên, uống thuốc nào không khỏi, nghe biết hai cụ đã chữa
quan kia thì cũng đến xin thuốc nữa. Cụ Tịnh kê cho ông ấy một bài.
May thay ông ấy uống thì cũng chóng khỏi nữa. Nguyễn Đình Tân thấy
mình khỏi thì mừng rỡ biết là dường nào, liền đem mười một nén bạc,
hai đôi vòng tay bạc và một cân chè tạ ơn, nhưng mà hai cụ không
lấy. Cụ Tịnh nói rằng: Bẩm lạy quan lớn, chúng tôi được thấy quan
lớn khỏi khổ nạn thì lấy làm mừng, song chúng tôi làm thuốc không có
ý lấy tiền, một có(******) ý làm phúc cho những kẻ khốn khó, cho nên
không dám lấy tiền bạc của quan lớn; còn chè quan lớn ban thì chúng
tôi xin phụng lãnh cho bằng lòng quan lớn. Quan lớn đã biết chúng
tôi không có tội gì, không có ăn cắp, thiêu gia, sát nhơn, không làm
giặc, làm ngụy, phép vua phép triều bắt tội chúng tôi vì chúng tôi
theo đạo Thiên Chúa mà thôi. Quan lớn còn thanh niên giỏi giang ắt
là ngày sau sẽ được tiến chức thì đã chắc. Khi quan lớn đi trọng
nhậm tỉnh nào, thì xin thương kẻ có đạo với. Chúng tôi xin quan lớn
một điều ấy mà thôi. Nguyễn Đình Tân xin vâng cùng lấy trời đất mà
thề mình sẽ giữ điều ấy chẳng dám sai.
"Cuối năm ấy thì vua Thiệu
Trị băng, vua Tự Đức tức vị, ban ơn đại xá cho các kẻ lưu đồ được
về; cho nên thầy già Tịnh cũng về.
"Sau cụ Tịnh chịu chức thầy
cả và làm bề trên trường Kẻ Vĩnh, từ cuối năm Tự Đức nhị niên (1849)
cho đến Tự Đức ngũ niên (1852). Trong lúc đó, Nguyễn Đình Tân, cụ đã
chữa cho khỏi đau mắt ở trong Kinh hai ba năm trước, ra làm Tổng đốc
Nam Định. Cụ Tịnh biết thì ra hầu ông ấy. Ông ấy lấy làm mừng và tỏ
ra lòng trọng cụ lắm, ở với người hết tình đến nỗi mời cụ ăn cơm một
mâm với mình. Độ ấy đức cha Liêu có ý cho nhà trường Kẻ Vĩnh được
vững chắc, mà thấy cụ Tịnh đắc thế với quan thượng làm vậy, thì bảo
người kêu với quan thượng xin một cái tờ ban phép cho người được lập
trường dạy chữ nho và thuốc ở Kẻ Vĩnh. Quan thượng cho tờ như cụ
xin, cho không chẳng lấy tiền bạc gì, lại đóng dấu công hàm vào tờ
ấy trộm vụng, chẳng nói với quan bố và quan án sát. Trong tờ ấy nói
rằng: Cho đạo đồ Tịnh được phép lập nhà trường ở Kẻ Vĩnh mà dạy học
kiếm ăn; lại cũng nói rõ cụ Tịnh là đạo đồ đi lưu về nữa. Quan
thượng vốn biết ơn cùng giữ nghĩa với cụ Tịnh và một năm hai ba lần
mời người ra chơi. Cụ Tịnh ra lần nào thì quan thượng xử tử tế cùng
thiết đãi lịch sự lắm. Quan thượng vị nể cụ Tịnh đến nỗi có nhiều kẻ
nói rằng: Ông ấy đã xin cụ kể cho mình sổ những làng có đạo, những
nơi có nhà chung, nhà trường để ông ấy giữ, không cho các quan khác
đến khám, hay là khi không có thể giữ được thì ông ấy báo tin cho
những làng ấy biết trước mà chạy những đồ quốc cấm.
Năm Tự Đức thập niên, cụ Kỳ
và cụ Hảo mở lễ trọng ở Phát Diệm, dựng nhiều cột đèn, kéo nhiều cờ,
lại mở đám đua vật đấu gậy, cho nên lừng tiếng. Có kẻ cáo với các
quan Ninh Bình rằng các cố đạo mở cờ khao quân. Các quan được tin,
liền đem nhiều binh vây làng Phát Diệm và nã hai cụ. Các quan lại tư
cho quan tỉnh Nam Định xin đi vây làng Vĩnh Trị để bắt cố đạo, vì
làng Vĩnh thuộc tỉnh Nam Định.
"Quan thượng Nam Định là ông
Nguyễn Đình Tân cũng gọi là thượng Hưng được tờ tư làm vậy thì cho
đòi một người có đạo ở ngoài phố tên là lang Trinh vốn làm thuốc cho
quan thượng, mà bảo rằng: Nay có tờ Ninh Bình tư phải đi vây nã Vĩnh
Trị; hãy liệu đem tin cho thầy Tịnh ngay để thầy ấy chạy các đồ Tây
và các đồ quốc cấm kẻo ngày mai có tỉnh phái, phủ phái về vây mà bắt
được những đồ ấy thì rầy lắm. Ông Trinh cho tin về ngay, nhưng kẻ
đem tin đi dọc đường phải bệnh, không đi được.
"Hôm sau, thông phán Trứ và
quan phủ Nghĩa Hưng đem quân về vây làng Vĩnh. Đức cha và các cố
nghe tin thì trốn hết, chỉ cụ Tịnh ở lại nhà trường, ra hứng hết mọi
việc. Các quan hỏi cụ Tịnh, rồi lấy tờ của quan thượng cho ngày
trước, và giải cụ về phủ Nghĩa Hưng, đoạn đem ra tỉnh.
"Cụ Tịnh và quan quân đi
rồi, thì đức cha Liêu lại về nhà, sai ngay cụ Thu ra tỉnh cho được
trình quan thượng các việc và lo liệu cho cụ Tịnh được về. Độ ấy
quan thượng sắp ăn mừng lục tuần. Cụ Thu đi cả đêm đến sáng mai vào
lạy quan thượng mà thưa rằng: Bẩm quan lớn, thầy Tịnh tôi mới phải
bắt, nay tôi ra kêu quan lớn liệu việc ấy cho. Quan thượng bảo rằng:
thầy yên lòng, đừng lo, ta sẽ liệu việc ấy được, mà thầy Tịnh chẳng
phải nao. Thầy ấy lên tỉnh thì sẽ ăn mừng cùng ta nhân thể cũng hay,
mà thầy ấy đừng về Vĩnh Trị nữa. Cụ Thu thấy quan nói chắc làm vậy
thì đưa tin ấy về Vĩnh ngay.
"Cụ Tịnh ở phủ một đêm, sáng
mai, phán Trứ điệu cụ ra tỉnh. Phán Trứ đem tờ quan thượng đã ban
cho vào trình quan thượng. Quan thượng thấy tờ, biết mình đã mắc,
cho nên không cho cụ vào, lại bảo rằng: Ta yếu nên đem cụ sang bên
án. Quan án hỏi sơ rồi dạy giam cụ trong trại lá.
"Đến chiều, quan thượng quan
bố quan án hội đồng hiệp nghị đòi cụ Tịnh ra công đường. Phán Trứ
đưa tờ quan thượng đã ban cho cụ Tịnh ngày trước cho quan án. Quan
án xem rồi đưa cho quan bố. Quan bố xem tờ ấy đoạn cầm trong tay,
nhắc lên nhắc xuống và cười mà nói rằng: Quân kẻ Bưởi(1) làm giấy
nặng lắm. Quan nói làm vậy có ý nói bóng rằng đã phải mất nhiều tiền
bạc cho được lãnh tờ ấy.
Quan thượng thấy quan bố nói
làm vậy thì ra điệu buồn cùng sa mặt xuống. Rồi quan hỏi cụ một câu
rằng: Thầy có khóa quá(2), thì tôi sẽ tha cho thầy về an nghiệp. Cụ
Tịnh cũng thưa lại vắn tắt rằng: Bẩm quan lớn, tôi là trưởng đạo mà
tôi khóa quá, thì còn kể là trưởng đạo làm sao được? Xin quan lớn cứ
chiếu luật làm án cho tôi, vì tôi thà chết chẳng thà khóa quá. Sau
còn hỏi và dỗ cụ mấy lần, song cụ cứ một mực bất khấng(*******).
Quan bèn dạy cụ khai tờ, cụ khai rằng mình vốn đi đạo Thiên Chúa
cùng đi học La-tinh khi còn bé. Sau bị bắt giam bảy tám năm cùng đã
phải phát lưu. Đến năm Tự Đức nguyên niên, nhờ ân xá được về. Khi đã
về thì lại đi học và được lên làm trưởng đạo.
Quan thượng xem tờ khai thì
bảo cụ đừng nói mình làm trưởng đạo, vì nói câu ấy ra thì quan không
gỡ được. Nhưng cụ xin quan thượng cứ chiếu luật làm án, còn về tờ
khai thì cụ không thể chữa cho hiệp ý quan được. Các quan thấy người
cứ khăng khăng một mực thì làm án cho người.
"Quan thượng nhớ nghĩa xưa
thì làm hết sức cho được cứu người, mà không thể cứu được. Chính
quan thượng dựng án cho cụ, không để nhà cơ làm. Quan làm án xin mi
giam(**) cụ tại Nam Định, song vua không y án mà cải là tức hành
trảm quyết. Vậy cụ phải giam 38 ngày thì bị xử".
Lời phụ án
-- Xét sách Đăng khoa lục, ông Nguyễn Đình Tân người làng
Phước An, thuộc hạt Thừa Thiên, đậu cử nhơn khoa ân Tân Tị, năm Minh
Mạng nhị niên. Nguyên tên ông là Hưng, cho nên trên kia có nói rằng
"cũng gọi là quan thượng Hưng".
Sách đạo nầy nói năm Thiệu
Trị thất niên, cụ Tịnh bị đày vô Phú Yên, bấy giờ ông Nguyễn Đình
Tân đương làm Ngự sử; rồi từ Tự Đức nhị niên đến ngũ niên, cụ Tịnh
làm bề trên trường Kẻ Vĩnh thì ông Nguyễn Đình Tân đã làm Tổng đốc
Nam Định, chỗ ấy khả nghi. Vì mới trong ba bốn năm mà từ Ngự sử làm
đến Tổng đốc thì hồ như không có lẽ. Vả lại, nói rằng Tự Đức thập
niên ông Nguyễn Đình Tân ăn mừng lục tuần, thì trước đó mười năm là
năm Thiệu Trị thất niên ông Nguyễn Đình Tân đã 50 tuổi rồi sao lại
nói là đương còn thanh niên? Những chỗ nầy chắc là sai lầm.
Tra sách Chánh biên toát
yếu thì đến năm Tự Đức thập ngũ mới thấy nói đến ông Nguyễn Đình
Tân đương làm Tổng đốc Nam Định.
Đời Thiệu Trị và Tự Đức sơ
niên, triều đình cấm cố kẻ có đạo và giết đi nhiều lắm, song sử
Chánh biên toát yếu đều bỏ đi mà không chép lấy một việc nào. Chúng
ta xem điều nầy thì biết tình hình bấy giờ được một ít.
Nguyên văn chép hay lắm, về
cái thái độ của ông Nguyễn Đình Tân và cụ Tịnh ra như hệt.
C.D.
Đông Pháp
thời báo,Sài Gòn,
s.716(5.5.1928);s.719(12.5.1928);
s.721
(19.5.1928); s.724 (26.5.1928); s.726 (2.6.1928)
(1) làng Bưởi ở gần Hà
Nội, chuyên làm nghề giấy (nguyên chú của PK); (2) Khoá quá
tức là khoá quá thập tự, nghĩa là bước qua thập tự giá(nguyên
chú của PK) .
* Hồng Mao: trỏ
người Anh; ** bản gốc in là giây màu, chắc có in sai, ở đây
sửa lại; *** xẵng
xớm: gay gắt,
không dịu dàng (theo Từ điển phương ngữ Nam Bộ, sđd.); ***
công dực đới: công tôn phò một ngôi vua; **** Xung quanh sự
kiện này có thể tham khảo: Yoshiharu Tsuboi, Nước Đại Nam đối
diện với Pháp và Trung Hoa 1847-1885 (bản dịch chữ Việt, Hội Sử
học Việt Nam xb (in lần 2), Hà Nội, 1993; nhất là chương IV: Tự
Đức: một quyền thừa kế chính thống bị tranh cãi,tr. 168-193;
***** phục dược:
uống thuốc; ****** một có; chỉ có; ******** bất khấng:
như bất khứng, nghĩa là không chịu
Trở
về mục lục Trang Phan Khôi

markdown:
|
|
PHAN KHÔI: TÁC PHẨM ĐĂNG BÁO 1928
Học giả nước ta bây giờ nếu
muốn biết rõ việc trong nước gần một trăm năm nay, nghĩa là từ triều
Nguyễn lại đây, thì thật cũng là khó thay. Những ông già bà cả đời
bấy giờ chết hết rồi. Lịch sử các triều vua từ vua Gia Long nhẫn
xuống thì còn cất kín trong sử quán, chưa chịu phát ra. Có chăng là
một bộ
Mà lại, đã là sách của nhà vua làm ra thì thế nào biên chép cũng không được công bình, không được ngay thật, chưa chắc là tín sử.
Gặp phải sự khốn nạn như vậy, theo ở các nước thì đã nhờ có các bổn tư sử của học giả ở dân gian làm ra, để mà truyền bá cho nhau, để mà so sánh với sử của nhà vua. Song nước ta thì tuyệt nhiên không có những thứ tư sử ấy. Một là vì người mình tiếng rằng có học mà không mấy ai đủ tài trứ thuật. Hai là ví dầu có trí có tài đi nữa, cũng còn chớp gáy rùng mình dưới cái oai chuyên chế mà không dám cất bút viết liều. Bởi vậy trong sử giới nước ta mới khô khan đói khát như ngày nay.
Dầu thế nào nữa, bổn cận đại sử của nước ta rồi đây cũng phải có người làm, bổn sử ấy tất là phải cho tinh tường, phải cho chánh đáng. Người làm sử ấy chưa biết là ai, song chúng ta đây, ở vào khoảng thời đại nầy, cái trách nhiệm góp nhóp sử liệu (document historique) là thuộc về chúng ta. Nghĩa là chúng ta phải tìm những tài liệu nào có thể giúp cho nhà làm sử được mà chép dồn lại và in ra trên báo hoặc trong sách để truyền lại cho nhà làm sử về sau.
Muốn làm nổi công việc ấy, chúng ta phải có các thường thức về lịch sử, nhứt là phải có cặp mắt của nhà làm sử.
Có cặp mắt của nhà làm sử thì mới dễ tìm thấy tài liệu. Đại để như: những bổn phó ý của các họ ở Trung Nam Kỳ, bổn sổ chi tiêu việc làng đời Minh Mạng, Thiệu Trị, thì có ai ngờ rằng có sử liệu ở trong? Song lấy con mắt nhà làm sử mà xem thì trong nhiều bổn phó ý ấy có thể tìm ra cái gốc tích của dân tộc ta dời xuống phương nam; trong những bổn sổ ấy có thể tìm ra giá gạo, giá heo về đời Minh Mạng, Thiệu Trị. Con mắt cho tinh, gặp một cái gì đáng để ý là để ý thì hầu như đâu đâu cũng đều là sử liệu cả.
Nhơn tình cờ đọc một bổn sách của đạo Thiên Chúa, tôi thấy có mấy việc quan hệ với lịch sử cận đại của ta; vì nghĩ như trên kia, tôi bèn viết ra đây để cống hiến cùng độc giả, nhứt là cùng vị nào có chí về việc làm sử.
Bổn sách đạo đó tên là
Tôi sẽ lục ra đây ba điều. Mỗi xong một điều thì tôi có lời phụ án để cho rõ hơn, hoặc để chữa lại những chỗ nào mà tôi biết chắc là họ lầm. Còn những chỗ khác thì cứ để vậy, tôi chưa tin vội mà cũng chưa đoán vội. Đợi đến chừng nào, hoặc chính mình tôi, hoặc người khác tìm ra đủ chứng cớ ở các nơi khác để so sánh với nhau rồi mới đoán định những chỗ ấy là chơn hay là ngụy được. Theo phép sử học phải làm cẩn thận như thế.
Ba điều dưới nầy tôi chép y theo nguyên văn. Chỉ bỏ bớt những chữ rườm rà và chỗ nào không gọn ghẽ mà thôi.
"Con cả vua Thiệu Trị là ông Hoàng Bảo sau cải là An Phòng thì hiền lành đần đận. Em ông ấy là Hoàng Nhậm là người sắc sảo giỏi giang đã lấy con gái ông Trương Đăng Quế làm vợ cả. Ông Quế là quan đại thần quyền nhứt trong triều thì mưu sự với quan khác mà bỏ ông Hoàng Bảo đi và đặt Hoàng Nhậm là chàng rể mình lên làm vua. Ông Hoàng Bảo là đích tử phải sự oan ức làm vậy thì phẫn chí quá, hằng tìm đường khởi ngụy. Ông ấy khuyến dụ kẻ có đạo dấy binh mà giúp mình đánh vua đánh triều, cùng hứa chẳng những là sẽ tha, không cấm đạo, mà lại chính mình ông ấy sẽ đi đạo và bắt cả nước đi đạo nữa. Bổn đạo thưa đức thầy Phan có nên nghe lời ông Hoàng Bảo chăng. Đức thầy cấm kẻ có đạo không được theo Hoàng Bảo, một phải trung với vua và trông cậy Đức Chúa Trời, không được rây vào việc ấy kẻo khốn.
"Ông Hoàng Bảo thấy mình không khuyên được kẻ có đạo thì sắm chiếc tàu lớn và quyết sang Phố Mới cầu Hồng Mao(*) phù giúp. Chẳng may, ngày mồng 4 tháng giêng năm Tự Đức tứ niên (1851) lúc mành sắp nhổ neo, thì quan đem binh xuống bắt được ông Hoàng Bảo cùng thủ hạ và khí giới nhiều lắm. Hoàng Bảo thấy mình phải bắt quả tang, thì toan tự vẫn, nhưng mà lính canh giữ không cho; vì vậy ông ấy phải tự hạ kêu van, xin vua thương thế nào thì nhờ thế ấy.
"Vậy khi lính điệu Hoàng Bảo đến trước mặt vua, thì ông ấy mặc áo tang, xổ tóc và bế con trai mình mới lên sáu tuổi, vừa đi vừa khóc hu hu. Đến trước mặt vua thì ông ấy quỳ sấp mặt xuống đất một lúc, đoạn ngẩng lên kêu ca chữa mình rằng: Không dám làm phản, song thấy đầy tớ bị bỏ, người ta khinh và mình ra hèn hạ một ngày một hơn thì tủi hổ quá, chịu chẳng được cho nên có ý lánh đi sang ở nước khác cho khỏi nhục nhã. Vua Tự Đức thấy anh mình khốn khổ thì động lòng thương, chẳng những là không giận ghét, không quở trách, mà lại yên ủi, nhận lấy con Hoàng Bảo làm con nuôi cùng hứa thương yêu nuôi nấng coi như con đẻ vậy. Rồi truyền lấy một trăm nén bạc và một trăm nén vàng cho Hoàng Bảo ngay bấy giờ.
"Ông Trương Đăng Quế là cha vợ vua Tự Đức vốn thâm hiểm độc ác lắm. Chính ông ấy bày nước mở lối cho Hoàng Bảo trốn sang Phố Mới cầu Hồng Mao phù giúp, để cho được dịp bắt tội Hoàng Bảo và làm cho ông ấy phải chết. Về sau Hoàng Bảo biết mưu thì sanh lòng ghét ông Quế quá sức và nói rằng: "Tôi không được làm vua một tháng một năm thì đành, song tôi chỉ ước ao chớ gì làm vua được một ngày hay là một trống canh để mà mổ thằng cha Quế lấy ruột gan nó ra ném cho chó ăn trước mặt tôi, thì tôi vui thỏa sung sướng là dường nào!"
"Ông Hoàng Bảo đã khởi ngụy cùng phải bắt và đã được tha, nhưng ông ấy chưa thôi, chưa yên đâu, lại còn viện đảng khuyến dụ, chẳng những là kẻ thứ dân, mà lại quan tư, ăn thề uống máu với nhau, và sai người sang Xiêm La, Cao Miên, xin hai nước ấy phù giúp. Cuối năm Tự Đức thất niên, có một chiếc tàu chiến vào cửa Thuận An. Chẳng may lúc ông Hoàng Bảo chưa kịp dấy binh thì có lão sư già tố giác mọi sự, ông Hoàng Bảo lại phải bắt làm một với những kẻ theo mình và phải tra tấn thì thú cả. Ông Hoàng Bảo phải án lăng trì; nhưng mà vua Tự Đức cải án ấy đi mà dựng án khác, cho ông ấy phải tù trọn đời. Vua truyền làm một cái nhà hẳn hoi lịch sự ở trong thành được giam ông ấy; song ông ấy phẫn chí buồn bực quá thì lấy giây màn(**) thắt cổ mà chết.
"Khi tra khảo những kẻ theo Hoàng Bảo khởi ngụy thì vua cùng các quan muốn cho nó khai kẻ có đạo, song chẳng có ai tiêu xưng cho người nào có đạo sốt; dầu vậy vua cứ nghi cứ ghét kẻ có đạo mà tìm thế lo cách cho được phá đạo..
Về sự bỏ ông Hồng Bảo mà lập
vua Tự Đức, sách
Song dân gian tương truyền với nhau thì lại nói khác, nói rằng: ông Hồng Bảo người xẵng xớm(***) mà vua Tự Đức có tánh nhu mì. Bấy giờ ông Trương Đăng Quế đương triều, sợ lập Hồng Bảo lên thì có khi bất lợi cho mình, mà lập vua Tự Đức thì mình sẽ có công dực đới(****) và giữ vững nền phú quý. Nhơn lúc vua Thiệu Trị ngặt mình, di chiếu viết rồi mà chưa kịp điền tên ai nối ngôi thì vua vội băng. Khi ấy vừa Hồng Bảo và vua Tự Đức cùng vào vấn an, Trương Đăng Quế vội vàng chạy ra đón lấy mà nói rằng bây giờ Ngài đương ngự tãnh, xin hai đức ông tạm ra rồi một lát nữa sẽ vào hầu. Hai người sấp lưng đi ra thì Trương ngắt nhỏ vua Tự Đức ở lại, liền điền tên vua Tự Đức vào di chiếu. Đến chừng Hồng Bảo hay vua băng mà trở vào thì việc đã rồi. Sáng ngày ra thì tôn vua Tự Đức tức vị (*****).
Lời tục truyền lại còn nói rằng: Vua Tự Đức vốn là con ông Trương Đăng Quế, nhơn bà vợ ông Trương có thân trong nội cung, nên lúc hai đàng cùng mới đẻ thì đem mà tráo đổi, vì vậy ông ấy mới cố lập vua Tự Đức. Tình cờ hiệp với lời tục truyền ấy, ngoài Bắc lại có đồn rằng: Nguyên tổ quán ông Trương Đăng Quế ở huyện Vĩnh Lại tỉnh Hải Dương, ngôi mả tổ họ Trương ở đó tốt lắm, có thầy địa giỏi đã cho đất ấy là đất "Thiềm thừ quá hải, nhứt đại đế vương", và ngoài Bắc cũng có câu sấm rằng: "Gia Long tam đại, Vĩnh Lại vi vương", nghĩa là từ vua Gia Long nhẫn xuống ba đời thì họ Trương ở Vĩnh Lại lên làm vua. Tuy vậy, những lời tục truyền ấy đều là huyễn hoặc, không có thể nào mà tin được.
Nói rằng ông Trương Đăng Quế
lấy ý riêng mình mà lập vua Tự Đức thì hoặc cũng có lẽ, song đến nói
rằng vì có ông gia chàng rể thì quả là nói sai. Vua Tự Đức có ba bà
phi: một bà Hoàng quý phi, con gái ông Võ Xuân Cẩn; một bà Thiện
phi, con gái ông Nguyễn Đình Tân; một bà Khiêm phi, con gái ông
Nguyễn Văn Bình, không có người nào là con gái ông Trương Đăng Quế
cả. Sách đạo nầy chép chuyện ông Hồng Bảo chưa biết thực hư thế nào,
song hơi rõ ràng một chút, không như sách
Năm Tự Đức thất niên (1854), đàng ngoài không được yên, nhiều nơi có giặc, nhưng mà khi quan kéo quân đánh, thì những giặc ấy liền tan đi. Trong các tướng nổi lên đời Tự Đức có một người tên là Lê Duy Minh có tiếng hơn. Quê nội Minh ở Đôn Thư về xứ Sơn Miêng, mà quê ngoại là Nhân Ngư Thường, cũng về xứ ấy. Minh vào nhà thầy khi còn bé và học trường Kẻ Vĩnh đời cụ Tịnh. Đời ấy học trò nhà trường đến giờ chơi thì quen tập khiên, mộc, côn, gậy. Minh là người tầm thước, vừa khỏe vừa nhanh, và tài nghề võ lạ lùng, cả nhà trường chẳng những không ai địch được với chú, mà lại một mình chú đánh được cả nhà trường.
"Minh hay xưng mình là dòng dõi con cháu nhà Lê, mà có nhiều lần đã ngỏ ý mình muốn chiêu mộ quân để đánh vua đánh triều và tranh nước tranh quyền vua Tự Đức.
"Năm Minh học trường hai thì giả có việc cần mà xin về nhà quê. Độ ấy trong miền Sơn Miêng có giặc, vì vốn dân đàng ngoài không phục nhà Nguyễn; người ta mến cùng nhớ nhà Lê đã trị nước An Nam lâu đời và có lòng thương dân, mà nghe biết Lê Duy Minh là dòng dõi nhà Lê và là người anh tài thì có nhiều tướng đến thu phục và giục đứng đầu mở nước. Minh đắc ý đã toan dấy binh. Đức cha Liêu biết mà sợ kẻ có đạo mang tiếng đi làm giặc, rồi vua quan lấy lẽ ấy mà cấm đạo ngặt hơn, thì cho đi tìm Minh về Kẻ Vĩnh rồi gởi sang Hương Cảng ở nhà cố giữ việc và xin cố giữ chú ấy ở đấy đừng cho đi đâu.
Lê Duy Minh vâng lời Đức cha mà sang Hương Cảng và ở đó hơn hai năm, nhưng tìm thế tìm cách liệu việc mình đã quyết làm, đoạn khi nghe tin Tây đã sang đánh nước An Nam thì trốn về Gia Định mua khí giới thuê tàu bè ra Hải Phòng. Có tên Nhân cũng là học trò nhà trường Kẻ Vĩnh đi với. Lê Duy Minh xưng mình là minh chủ mà Nhân thì tên là Hoàng hai. Cả và hai đổ bộ ở đất Hải Dương, dụ được nhiều tướng và mộ được nhiều quân đánh và lấy được mấy phủ huyện và vây tỉnh Hải Dương nữa. Các quan triều và chính ông Nguyễn Đình Tân là Tổng đốc Nam Định lấy nhiều quân cùng lấy cả những người có đạo đã xuất giáo, người ta quen gọi là "binh hướng hóa" mà đi đánh giặc Minh chủ, song chẳng những là không đánh được mà lại thua ba bốn trận và phải chạy. Chẳng may ngày sau các tướng ra bất bình, không hợp một ý cùng nhau, cho nên quân Minh chủ tan đi và ông ấy trốn lủi đâu mất tích không ai biết đi đàng nào. Còn Hoàng hai thì phải bắt trong Nghệ An và đóng cũi giải qua Nam Định ra Hải Dương rồi phải xử ở đấy."
Về tháng chạp năm Tự Đức thập tứ, sách ấy chép rằng: "Giặc biển tỉnh Quảng An nhóm nhau ở các miền biển phủ Hải Ninh, châu Tiên An, đánh cướp các dân cư dưới nước và trên bộ". Và có chua thêm rằng: "Cố đạo tên là Trường làm mưu chủ, tên Tạ Văn Phụng làm minh chủ, tên Phụng nầy mạo xưng là Lê Duy Minh, con cháu nhà Lê, lại có tên Ước tên Độ đều làm cừ mục. Bọn giặc nầy về sau quán thông với các quân thổ phỉ ở Hải Dương, Bắc Ninh, Sơn Tây, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Thanh Hóa và Nghệ An."
Theo sách
Sách ấy còn chép như dưới nầy:
"Qua tháng giêng năm sau, Tự Đức thập ngũ, vua sai Nguyễn Đình Tân hiện làm Tổng đốc Định An sung vào chức Hải An Kinh lược đại thần đi đánh giặc biển ấy, kế đó Đình Tân bị triệt về."
Sử không nói rõ tại cớ gì Nguyễn Đình Tân bị triệt, song chắc là tại bị thua chạy như sách đạo đã nói.
"Tháng năm, giặc biển vây tỉnh thành Hải Dương. Vua sai Trương Quốc Dụng làm Thống đốc quân vụ đại thần, Phan Tam Tĩnh làm Tổng đốc, Đặng Hạnh, Lệ Xuân làm Đề đốc, đem binh Thanh Nghệ ra đánh; lại sai Đào Trí ra làm Hải An Tham tán đại thần, kéo quân đóng tại cửa đường Hàn ra Bắc.
"Tháng sáu, giặc vây tỉnh thành Quảng An.
"Tháng bảy, Trương Quốc Dụng, Đào Trí từ Hưng Yên đem binh xuống, lấy lại phủ Bình Giang. Tháng tám, giải vây cho tỉnh thành Hải Dương.
"Tháng mười một, quan quân đánh với giặc tại Nam Sách, Kinh Môn, thắng luôn mấy trận, bèn kéo luôn đến giải vây cho tỉnh thành Quảng An, Lê Duy Minh, tên Ước, tên Độ đều chạy ra đóng tại núi Đồ Sơn và đảo Cát Bà.
"Tháng năm, năm Tự Đức thập lục, giặc biển vẫn cứ các hòn đảo, vua sai Nguyễn Tri Phương làm Tổng đốc Hải An Quân vụ đại thần, đổi Trương Quốc Dụng làm Hiệp thống đại thần, dụ cho hai người hiệp đồng tấn tiệu.
"Tháng chín Đề đốc Lê Quang Tiến, Tuần vũ Bùi Huy Phan kéo quân đến tận sào huyệt của giặc, bị giặc giáp công, hai người đều nhảy biển mà chết.
"Tháng sáu, năm Tự Đức thập thất, quan quân đánh với giặc tại Hà Bắc, La Khê, bị thua to, Hiệp thống Trương Quốc Dụng, Tán lý Văn Đức Khuê, Tán tương Trần Huy Sách đều bị chết.
"Tháng bảy, vua sai Trịnh Lý Hanh ra hội đồng với các quan quân thứ Hải An thuê tàu khách để đánh giùm giặc biển.
"Tháng ba, năm Tự Đức thập bát, giặc đem hơn ba trăm chiếc chiến thuyền từ đảo Cát Bà vào đánh, Nguyễn Tri Phương sai Nguyễn Văn Vĩ xuất tàu khách cự địch, giặc bị thua chạy. Kế đó, giặc lại vào đánh sông Cấm, quan quân thua chạy, Thống chế Nguyễn Doãn bị giặc bắt được và giết chết.
"Tháng năm, giặc vào đánh các đồn Quỳnh Lâu, An Trì, thuộc địa phận Quảng An, Tán lý Đặng Trần Chuyên đuổi được luôn mấy trận. Đốc binh Ông ích Khiêm lại đánh với giặc ở Vị Dương được đại thắng.
"Tháng bảy, Đặng Trần Chuyên và Ông ích Khiêm đánh với giặc, đại thắng tại Hải Ninh.
"Tháng tám, quan quân đánh thắng giặc tại sông Gia Luân. Tên Phụng tên Ước chạy trốn vào miền biển Thanh, Nghệ, tên Sắt tên Vinh chạy trốn ở các đảo. Nguyễn Tri Phương bắt được Đô thống giặc là Phan V. Khương và bọn tên Oánh. Tri Phương bèn chém tên Oánh, còn tên Khương thì đóng cũi giải về kinh."
Ấy là yên giặc Lê Duy Minh. Kể ra gần bốn năm mới yên được.
Theo sách nầy, quan quân không bắt được Lê Duy Minh tức là Tạ Văn Phụng, và cũng không biết được y hạ lạc nơi nào.
Sách đạo nói: "Minh nghe tin Tây đã sang đánh nước An Nam v.v.". Câu ấy đúng lắm. Vì trong ba năm Tự Đức thập nhị, thập tam, thập tứ, quân Pháp đã kéo đến đánh Biên Hòa, Gia Định, Định Tường, là ba tỉnh phía bắc Nam Kỳ, và đến tháng tư năm Tự Đức thập ngũ, nước Pháp chiếm lấy ba tỉnh ấy, mà trong tháng chạp năm Tự Đức thập tứ thì Lê Duy Minh dấy binh tại Hải Dương.
"Thầy già Tịnh đã phải bắt vì đạo rồi cầm tù tại Hà Nội, từ Thiệu Trị nguyên niên cho đến Thiệu Trị thất niên. Năm ấy vua cải án người phải lưu chung thân vào tỉnh Phú Yên. Có một thầy cả là cụ Khánh, cũng phải lưu trong ấy với người.
Đến Huế phải ở lại non hai tháng chờ những tù khác cùng đi. Có một người đã có tuổi, trước làm quan lớn, sau cáo về nhà phục dược(*), vì đau mắt hầu hư mất một mắt. Ông ấy nghe hai cụ qua đấy thì đến xin thuốc. Hai cụ bảo rằng: Chúng tôi chỉ chuyên một việc giảng đạo, không học thuốc, không biết làm thuốc. Song ông ấy không tin, một cứ kêu van xin thương đến mình đang lúc bệnh tật khốn nạn làm vậy. Cụ Tịnh biết năm ba bài gia truyền thì kê cho ông ấy một bài, rồi đọc kinh cầu nguyện xin Đức Chúa Trời cho đã. Ông ấy uống, không đến hai mươi ngày thì khỏi tật.
"Tiếng quan ấy khỏi chứng đau mắt đồn ra trong các phố Huế, nhứt là trong các quan làm việc trong bộ thì ai cũng khen thuốc bên đạo thật hay và cho hai cụ là thầy cao tay.
"Khi đó có ông ngự sử còn thanh niên và giỏi giang tên là Nguyễn Đình Tân, cũng phải đau mắt đã kinh niên, uống thuốc nào không khỏi, nghe biết hai cụ đã chữa quan kia thì cũng đến xin thuốc nữa. Cụ Tịnh kê cho ông ấy một bài. May thay ông ấy uống thì cũng chóng khỏi nữa. Nguyễn Đình Tân thấy mình khỏi thì mừng rỡ biết là dường nào, liền đem mười một nén bạc, hai đôi vòng tay bạc và một cân chè tạ ơn, nhưng mà hai cụ không lấy. Cụ Tịnh nói rằng: Bẩm lạy quan lớn, chúng tôi được thấy quan lớn khỏi khổ nạn thì lấy làm mừng, song chúng tôi làm thuốc không có ý lấy tiền, một có(******) ý làm phúc cho những kẻ khốn khó, cho nên không dám lấy tiền bạc của quan lớn; còn chè quan lớn ban thì chúng tôi xin phụng lãnh cho bằng lòng quan lớn. Quan lớn đã biết chúng tôi không có tội gì, không có ăn cắp, thiêu gia, sát nhơn, không làm giặc, làm ngụy, phép vua phép triều bắt tội chúng tôi vì chúng tôi theo đạo Thiên Chúa mà thôi. Quan lớn còn thanh niên giỏi giang ắt là ngày sau sẽ được tiến chức thì đã chắc. Khi quan lớn đi trọng nhậm tỉnh nào, thì xin thương kẻ có đạo với. Chúng tôi xin quan lớn một điều ấy mà thôi. Nguyễn Đình Tân xin vâng cùng lấy trời đất mà thề mình sẽ giữ điều ấy chẳng dám sai.
"Cuối năm ấy thì vua Thiệu Trị băng, vua Tự Đức tức vị, ban ơn đại xá cho các kẻ lưu đồ được về; cho nên thầy già Tịnh cũng về.
"Sau cụ Tịnh chịu chức thầy cả và làm bề trên trường Kẻ Vĩnh, từ cuối năm Tự Đức nhị niên (1849) cho đến Tự Đức ngũ niên (1852). Trong lúc đó, Nguyễn Đình Tân, cụ đã chữa cho khỏi đau mắt ở trong Kinh hai ba năm trước, ra làm Tổng đốc Nam Định. Cụ Tịnh biết thì ra hầu ông ấy. Ông ấy lấy làm mừng và tỏ ra lòng trọng cụ lắm, ở với người hết tình đến nỗi mời cụ ăn cơm một mâm với mình. Độ ấy đức cha Liêu có ý cho nhà trường Kẻ Vĩnh được vững chắc, mà thấy cụ Tịnh đắc thế với quan thượng làm vậy, thì bảo người kêu với quan thượng xin một cái tờ ban phép cho người được lập trường dạy chữ nho và thuốc ở Kẻ Vĩnh. Quan thượng cho tờ như cụ xin, cho không chẳng lấy tiền bạc gì, lại đóng dấu công hàm vào tờ ấy trộm vụng, chẳng nói với quan bố và quan án sát. Trong tờ ấy nói rằng: Cho đạo đồ Tịnh được phép lập nhà trường ở Kẻ Vĩnh mà dạy học kiếm ăn; lại cũng nói rõ cụ Tịnh là đạo đồ đi lưu về nữa. Quan thượng vốn biết ơn cùng giữ nghĩa với cụ Tịnh và một năm hai ba lần mời người ra chơi. Cụ Tịnh ra lần nào thì quan thượng xử tử tế cùng thiết đãi lịch sự lắm. Quan thượng vị nể cụ Tịnh đến nỗi có nhiều kẻ nói rằng: Ông ấy đã xin cụ kể cho mình sổ những làng có đạo, những nơi có nhà chung, nhà trường để ông ấy giữ, không cho các quan khác đến khám, hay là khi không có thể giữ được thì ông ấy báo tin cho những làng ấy biết trước mà chạy những đồ quốc cấm.
Năm Tự Đức thập niên, cụ Kỳ và cụ Hảo mở lễ trọng ở Phát Diệm, dựng nhiều cột đèn, kéo nhiều cờ, lại mở đám đua vật đấu gậy, cho nên lừng tiếng. Có kẻ cáo với các quan Ninh Bình rằng các cố đạo mở cờ khao quân. Các quan được tin, liền đem nhiều binh vây làng Phát Diệm và nã hai cụ. Các quan lại tư cho quan tỉnh Nam Định xin đi vây làng Vĩnh Trị để bắt cố đạo, vì làng Vĩnh thuộc tỉnh Nam Định.
"Quan thượng Nam Định là ông Nguyễn Đình Tân cũng gọi là thượng Hưng được tờ tư làm vậy thì cho đòi một người có đạo ở ngoài phố tên là lang Trinh vốn làm thuốc cho quan thượng, mà bảo rằng: Nay có tờ Ninh Bình tư phải đi vây nã Vĩnh Trị; hãy liệu đem tin cho thầy Tịnh ngay để thầy ấy chạy các đồ Tây và các đồ quốc cấm kẻo ngày mai có tỉnh phái, phủ phái về vây mà bắt được những đồ ấy thì rầy lắm. Ông Trinh cho tin về ngay, nhưng kẻ đem tin đi dọc đường phải bệnh, không đi được.
"Hôm sau, thông phán Trứ và quan phủ Nghĩa Hưng đem quân về vây làng Vĩnh. Đức cha và các cố nghe tin thì trốn hết, chỉ cụ Tịnh ở lại nhà trường, ra hứng hết mọi việc. Các quan hỏi cụ Tịnh, rồi lấy tờ của quan thượng cho ngày trước, và giải cụ về phủ Nghĩa Hưng, đoạn đem ra tỉnh.
"Cụ Tịnh và quan quân đi rồi, thì đức cha Liêu lại về nhà, sai ngay cụ Thu ra tỉnh cho được trình quan thượng các việc và lo liệu cho cụ Tịnh được về. Độ ấy quan thượng sắp ăn mừng lục tuần. Cụ Thu đi cả đêm đến sáng mai vào lạy quan thượng mà thưa rằng: Bẩm quan lớn, thầy Tịnh tôi mới phải bắt, nay tôi ra kêu quan lớn liệu việc ấy cho. Quan thượng bảo rằng: thầy yên lòng, đừng lo, ta sẽ liệu việc ấy được, mà thầy Tịnh chẳng phải nao. Thầy ấy lên tỉnh thì sẽ ăn mừng cùng ta nhân thể cũng hay, mà thầy ấy đừng về Vĩnh Trị nữa. Cụ Thu thấy quan nói chắc làm vậy thì đưa tin ấy về Vĩnh ngay.
"Cụ Tịnh ở phủ một đêm, sáng mai, phán Trứ điệu cụ ra tỉnh. Phán Trứ đem tờ quan thượng đã ban cho vào trình quan thượng. Quan thượng thấy tờ, biết mình đã mắc, cho nên không cho cụ vào, lại bảo rằng: Ta yếu nên đem cụ sang bên án. Quan án hỏi sơ rồi dạy giam cụ trong trại lá.
"Đến chiều, quan thượng quan bố quan án hội đồng hiệp nghị đòi cụ Tịnh ra công đường. Phán Trứ đưa tờ quan thượng đã ban cho cụ Tịnh ngày trước cho quan án. Quan án xem rồi đưa cho quan bố. Quan bố xem tờ ấy đoạn cầm trong tay, nhắc lên nhắc xuống và cười mà nói rằng: Quân kẻ Bưởi(1) làm giấy nặng lắm. Quan nói làm vậy có ý nói bóng rằng đã phải mất nhiều tiền bạc cho được lãnh tờ ấy.
Quan thượng thấy quan bố nói làm vậy thì ra điệu buồn cùng sa mặt xuống. Rồi quan hỏi cụ một câu rằng: Thầy có khóa quá(2), thì tôi sẽ tha cho thầy về an nghiệp. Cụ Tịnh cũng thưa lại vắn tắt rằng: Bẩm quan lớn, tôi là trưởng đạo mà tôi khóa quá, thì còn kể là trưởng đạo làm sao được? Xin quan lớn cứ chiếu luật làm án cho tôi, vì tôi thà chết chẳng thà khóa quá. Sau còn hỏi và dỗ cụ mấy lần, song cụ cứ một mực bất khấng(*******). Quan bèn dạy cụ khai tờ, cụ khai rằng mình vốn đi đạo Thiên Chúa cùng đi học La-tinh khi còn bé. Sau bị bắt giam bảy tám năm cùng đã phải phát lưu. Đến năm Tự Đức nguyên niên, nhờ ân xá được về. Khi đã về thì lại đi học và được lên làm trưởng đạo.
Quan thượng xem tờ khai thì bảo cụ đừng nói mình làm trưởng đạo, vì nói câu ấy ra thì quan không gỡ được. Nhưng cụ xin quan thượng cứ chiếu luật làm án, còn về tờ khai thì cụ không thể chữa cho hiệp ý quan được. Các quan thấy người cứ khăng khăng một mực thì làm án cho người.
"Quan thượng nhớ nghĩa xưa thì làm hết sức cho được cứu người, mà không thể cứu được. Chính quan thượng dựng án cho cụ, không để nhà cơ làm. Quan làm án xin mi giam(**) cụ tại Nam Định, song vua không y án mà cải là tức hành trảm quyết. Vậy cụ phải giam 38 ngày thì bị xử".
Sách đạo nầy nói năm Thiệu Trị thất niên, cụ Tịnh bị đày vô Phú Yên, bấy giờ ông Nguyễn Đình Tân đương làm Ngự sử; rồi từ Tự Đức nhị niên đến ngũ niên, cụ Tịnh làm bề trên trường Kẻ Vĩnh thì ông Nguyễn Đình Tân đã làm Tổng đốc Nam Định, chỗ ấy khả nghi. Vì mới trong ba bốn năm mà từ Ngự sử làm đến Tổng đốc thì hồ như không có lẽ. Vả lại, nói rằng Tự Đức thập niên ông Nguyễn Đình Tân ăn mừng lục tuần, thì trước đó mười năm là năm Thiệu Trị thất niên ông Nguyễn Đình Tân đã 50 tuổi rồi sao lại nói là đương còn thanh niên? Những chỗ nầy chắc là sai lầm.
Tra sách
Đời Thiệu Trị và Tự Đức sơ niên, triều đình cấm cố kẻ có đạo và giết đi nhiều lắm, song sử Chánh biên toát yếu đều bỏ đi mà không chép lấy một việc nào. Chúng ta xem điều nầy thì biết tình hình bấy giờ được một ít.
Nguyên văn chép hay lắm, về cái thái độ của ông Nguyễn Đình Tân và cụ Tịnh ra như hệt.
s.721 (19.5.1928); s.724 (26.5.1928); s.726 (2.6.1928)
(1) làng Bưởi ở gần Hà
Nội, chuyên làm nghề giấy (nguyên chú của PK); (2)
*


text: Vì Sao Ăn Chay: Ăn chay, Sức khỏe & Môi trường (ĐĐ Thích Phước Tiến) - Vegetarianism, Health & Environment Posted by Việt Nam Ăn Chay on February 08, 2012 Get link Facebook Twitter Pinterest Google+ Email Other Apps The Venerable Thích Phước Tiến explained the benefits of vegetarianism for health and the environment. Đại đức Giảng sư Thích Phước Tiến Đề tài: Ăn chay, Sức khỏe & Môi trường Khóa tu Một ngày An lạc (lần thứ 5) tại Tu viện Tường Vân, huyện Bình Chánh, TPHCM, vào ngày 26 tháng 6 năm 2011 Vì Sao Ăn Chay Get link Facebook Twitter Pinterest Google+ Email Other Apps

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Dân trí) - “Cháy túi” sau vài ván bài, chị Thúy tìm các đối tượng cho vay nặng lãi trong casino vay “nóng” 30 triệu đồng hòng gỡ gạc. Nhưng bạc không gỡ được mà con gái của chị Thúy còn bị nhóm chủ nợ bắt cóc làm con tin.
Ngày 26/2, công an huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh vẫn đang tạm giữ các đối tượng Đặng Văn Đực (tự “Đức”, quê Bến Tre), Phạm Văn Thắng (cùng 23 tuổi) và Phạm Thị Lợi (22 tuổi, là em ruột Thắng, cùng ngụ huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh) để làm rõ hành vi “Bắt giữ người trái phép”.
Trước đó, do thua “cháy túi” tại casino bên Campuchia nên chị Hoàng Thị Diễm Thúy (40 tuổi, ngụ Thuận An, Bình Dương) đã vay “nóng” của Đực và Thắng số tiền 1.500 USD (tương đương với 30 triệu đồng) để tiếp tục đánh bạc.
Tuy nhiên, chỉ được vài ván chị Thúy đã thua sạch. Lúc này con bạc buộc phải ở lại để “thế chân”, sau đó gọi điện thoại cho người thân mang tiền sang chuộc. Chị Thúy gọi về cho chồng nhờ chạy tiền để trả nợ. Dù vay mượn khắp nơi, anh K (39 tuổi, chồng chị Thúy) chỉ gom được gần 3 triệu đồng.
Chấp nhận cho chị Thúy đóng tiền lãi trước và thả chị về nhưng nhóm của Đực đã lừa con gái chị Thúy là Nguyễn Hoàng K.T (23 tuổi) ra cửa khẩu Mộc Bài rồi đưa qua casino giam giữ làm con tin, uy hiếp con nợ phải chạy đủ số tiền còn thiếu.
Khi biết con gái bị bắt cóc, chị Thúy tá hỏa trình báo công an. Nhận tin báo, Công an tỉnh Bình Dương xác định đây là vụ án có tính chất nghiêm trọng nên đã liên hệ nhờ sự giúp đỡ của công an tỉnh Tây Ninh cùng hợp tác phá án.
Sau nhiều lần “giăng lưới” các trinh sát đã bắt gọn Phạm Văn Thắng và Phạm Thị Lợi khi các đối tượng này đang nhận tiền chuộc tại một quán nước trên địa bàn huyện Bến Cầu. Nghe tin đồng bọn bị bắt, Đăng Văn Đực đã đến công an đầu thú vào chiều 22/2.
Hiện cơ quan chức năng đang mở rộng vụ án để điều tra.
Ngày 26/2, công an huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh vẫn đang tạm giữ các đối tượng Đặng Văn Đực (tự “Đức”, quê Bến Tre), Phạm Văn Thắng (cùng 23 tuổi) và Phạm Thị Lợi (22 tuổi, là em ruột Thắng, cùng ngụ huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh) để làm rõ hành vi “Bắt giữ người trái phép”.
Trước đó, do thua “cháy túi” tại casino bên Campuchia nên chị Hoàng Thị Diễm Thúy (40 tuổi, ngụ Thuận An, Bình Dương) đã vay “nóng” của Đực và Thắng số tiền 1.500 USD (tương đương với 30 triệu đồng) để tiếp tục đánh bạc.
Tuy nhiên, chỉ được vài ván chị Thúy đã thua sạch. Lúc này con bạc buộc phải ở lại để “thế chân”, sau đó gọi điện thoại cho người thân mang tiền sang chuộc. Chị Thúy gọi về cho chồng nhờ chạy tiền để trả nợ. Dù vay mượn khắp nơi, anh K (39 tuổi, chồng chị Thúy) chỉ gom được gần 3 triệu đồng.
Chấp nhận cho chị Thúy đóng tiền lãi trước và thả chị về nhưng nhóm của Đực đã lừa con gái chị Thúy là Nguyễn Hoàng K.T (23 tuổi) ra cửa khẩu Mộc Bài rồi đưa qua casino giam giữ làm con tin, uy hiếp con nợ phải chạy đủ số tiền còn thiếu.
Khi biết con gái bị bắt cóc, chị Thúy tá hỏa trình báo công an. Nhận tin báo, Công an tỉnh Bình Dương xác định đây là vụ án có tính chất nghiêm trọng nên đã liên hệ nhờ sự giúp đỡ của công an tỉnh Tây Ninh cùng hợp tác phá án.
Sau nhiều lần “giăng lưới” các trinh sát đã bắt gọn Phạm Văn Thắng và Phạm Thị Lợi khi các đối tượng này đang nhận tiền chuộc tại một quán nước trên địa bàn huyện Bến Cầu. Nghe tin đồng bọn bị bắt, Đăng Văn Đực đã đến công an đầu thú vào chiều 22/2.
Hiện cơ quan chức năng đang mở rộng vụ án để điều tra.
Thu Jul 14, 2011 7:12 pm by jangk91
» Khiếp quá voivoivoi thân xác này
Mon Feb 28, 2011 6:08 pm by phamvan.linh
» Mấy thằng lính Philipines bị giết chết rất dã man
Mon Feb 28, 2011 6:04 pm by phamvan.linh
» Thằng Này Lái Xe Tải Chở Hàng Chuối Bị Tai Nạn Xe
Mon Feb 28, 2011 6:03 pm by phamvan.linh
» Thằng Này Tự Lấy Dao Cắt Bàn Tay Mình Từng Sợi Nhỏ
Mon Feb 28, 2011 5:57 pm by phamvan.linh
» Lê Hằng Kế Toán 3 chào các bạn nhé !!!
Sun Feb 27, 2011 11:23 pm by hangxinh_ht91
» Nhạc theo yêu cầu
Sun Feb 27, 2011 3:18 pm by phamvan.linh
» Ngôi Nhà Tuyết Trắng - Xuân Hạ ft. Akira Phan
Sun Feb 27, 2011 3:00 pm by phamvan.linh
» Mùa Gió Rét - Akira Phan
Sun Feb 27, 2011 2:55 pm by phamvan.linh

markdown:
Dân trí) - “Cháy túi” sau vài ván bài, chị Thúy tìm các đối tượng cho vay nặng lãi trong casino vay “nóng” 30 triệu đồng hòng gỡ gạc. Nhưng bạc không gỡ được mà con gái của chị Thúy còn bị nhóm chủ nợ bắt cóc làm con tin.
Ngày 26/2, công an huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh vẫn đang tạm giữ các đối tượng Đặng Văn Đực (tự “Đức”, quê Bến Tre), Phạm Văn Thắng (cùng 23 tuổi) và Phạm Thị Lợi (22 tuổi, là em ruột Thắng, cùng ngụ huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh) để làm rõ hành vi “Bắt giữ người trái phép”.
Trước đó, do thua “cháy túi” tại casino bên Campuchia nên chị Hoàng Thị Diễm Thúy (40 tuổi, ngụ Thuận An, Bình Dương) đã vay “nóng” của Đực và Thắng số tiền 1.500 USD (tương đương với 30 triệu đồng) để tiếp tục đánh bạc.
Tuy nhiên, chỉ được vài ván chị Thúy đã thua sạch. Lúc này con bạc buộc phải ở lại để “thế chân”, sau đó gọi điện thoại cho người thân mang tiền sang chuộc. Chị Thúy gọi về cho chồng nhờ chạy tiền để trả nợ. Dù vay mượn khắp nơi, anh K (39 tuổi, chồng chị Thúy) chỉ gom được gần 3 triệu đồng.
Chấp nhận cho chị Thúy đóng tiền lãi trước và thả chị về nhưng nhóm của Đực đã lừa con gái chị Thúy là Nguyễn Hoàng K.T (23 tuổi) ra cửa khẩu Mộc Bài rồi đưa qua casino giam giữ làm con tin, uy hiếp con nợ phải chạy đủ số tiền còn thiếu.
Khi biết con gái bị bắt cóc, chị Thúy tá hỏa trình báo công an. Nhận tin báo, Công an tỉnh Bình Dương xác định đây là vụ án có tính chất nghiêm trọng nên đã liên hệ nhờ sự giúp đỡ của công an tỉnh Tây Ninh cùng hợp tác phá án.
Sau nhiều lần “giăng lưới” các trinh sát đã bắt gọn Phạm Văn Thắng và Phạm Thị Lợi khi các đối tượng này đang nhận tiền chuộc tại một quán nước trên địa bàn huyện Bến Cầu. Nghe tin đồng bọn bị bắt, Đăng Văn Đực đã đến công an đầu thú vào chiều 22/2.
Hiện cơ quan chức năng đang mở rộng vụ án để điều tra.
Ngày 26/2, công an huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh vẫn đang tạm giữ các đối tượng Đặng Văn Đực (tự “Đức”, quê Bến Tre), Phạm Văn Thắng (cùng 23 tuổi) và Phạm Thị Lợi (22 tuổi, là em ruột Thắng, cùng ngụ huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh) để làm rõ hành vi “Bắt giữ người trái phép”.
Trước đó, do thua “cháy túi” tại casino bên Campuchia nên chị Hoàng Thị Diễm Thúy (40 tuổi, ngụ Thuận An, Bình Dương) đã vay “nóng” của Đực và Thắng số tiền 1.500 USD (tương đương với 30 triệu đồng) để tiếp tục đánh bạc.
Tuy nhiên, chỉ được vài ván chị Thúy đã thua sạch. Lúc này con bạc buộc phải ở lại để “thế chân”, sau đó gọi điện thoại cho người thân mang tiền sang chuộc. Chị Thúy gọi về cho chồng nhờ chạy tiền để trả nợ. Dù vay mượn khắp nơi, anh K (39 tuổi, chồng chị Thúy) chỉ gom được gần 3 triệu đồng.
Chấp nhận cho chị Thúy đóng tiền lãi trước và thả chị về nhưng nhóm của Đực đã lừa con gái chị Thúy là Nguyễn Hoàng K.T (23 tuổi) ra cửa khẩu Mộc Bài rồi đưa qua casino giam giữ làm con tin, uy hiếp con nợ phải chạy đủ số tiền còn thiếu.
Khi biết con gái bị bắt cóc, chị Thúy tá hỏa trình báo công an. Nhận tin báo, Công an tỉnh Bình Dương xác định đây là vụ án có tính chất nghiêm trọng nên đã liên hệ nhờ sự giúp đỡ của công an tỉnh Tây Ninh cùng hợp tác phá án.
Sau nhiều lần “giăng lưới” các trinh sát đã bắt gọn Phạm Văn Thắng và Phạm Thị Lợi khi các đối tượng này đang nhận tiền chuộc tại một quán nước trên địa bàn huyện Bến Cầu. Nghe tin đồng bọn bị bắt, Đăng Văn Đực đã đến công an đầu thú vào chiều 22/2.
Hiện cơ quan chức năng đang mở rộng vụ án để điều tra.
» Khiếp quá voivoivoi thân xác này
» Mấy thằng lính Philipines bị giết chết rất dã man
» Thằng Này Lái Xe Tải Chở Hàng Chuối Bị Tai Nạn Xe
» Thằng Này Tự Lấy Dao Cắt Bàn Tay Mình Từng Sợi Nhỏ
» Lê Hằng Kế Toán 3 chào các bạn nhé !!!
» Nhạc theo yêu cầu
» Ngôi Nhà Tuyết Trắng - Xuân Hạ ft. Akira Phan
» Mùa Gió Rét - Akira Phan

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Thông tin chung:Tựa đề: citrus
Thể loại: Drama, Romance, School, Yuri
Thời gian khởi chiếu: 07.01.2018
Số tập: ?
Thời lượng: 24' / 1 tập
Tình trạng: Đang tiến hành
Video: TV-Size 720p
Sơ lược nội dung:Nhân vật chính Yuzu, trong ngày đầu tiên chuyển trường đã đụng mặt và không mấy cảm tình với Mei - hội trưởng hội học sinh ở ngôi trường mới, trong một hoàn cảnh dở khóc dở cười. Sau đó, Yuzu tiếp tục gặp lại Mei, trong một hoàn cảnh còn dở khóc dở cười hơn.
Nhóm dịch: Silver MoonTranslator: Crimson Witch
Editor (PR): Gin
The rest: Bin.K
HDTV 720p
Episode 01: Download | Xem online
Episode 02: Download | Xem online
Episode 03: Download | Xem online
Episode 04: Download | Xem online
Episode 05: Download | Xem online
Episode 06: Download | Xem online
Episode 07: Download | Xem online
Episode 08: Download | Xem online
Episode 09: Download | Xem online
Episode 10: Download | Xem online
Episode 11: Download | Xem online
Episode 12: Download | Xem online

markdown:
Thông tin chung: Tựa đề:citrus
Thể loại:Drama, Romance, School, Yuri
Thời gian khởi chiếu:07.01.2018
Số tập:?
Thời lượng:24' / 1 tập
Tình trạng:Đang tiến hành
Video:TV-Size 720p
Sơ lược nội dung:Nhân vật chính Yuzu, trong ngày đầu tiên chuyển trường đã đụng mặt và không mấy cảm tình với Mei - hội trưởng hội học sinh ở ngôi trường mới, trong một hoàn cảnh dở khóc dở cười. Sau đó, Yuzu tiếp tục gặp lại Mei, trong một hoàn cảnh còn dở khóc dở cười hơn.
Nhóm dịch: Silver Moon
Translator:Crimson Witch Gin
Editor (PR):
Bin.K
The rest:
HDTV 720p
Episode 01: [Download]| [Xem online]
Episode 02: [Download]| [Xem online]
Episode 03: [Download]| [Xem online]
Episode 04: [Download]| [Xem online]
Episode 05: [Download]| [Xem online]
Episode 06: [Download]| [Xem online]
Episode 07:Download | Xem online
Episode 08:Download | Xem online
Episode 09:Download | Xem online
Episode 10:Download | Xem online
Episode 11:Download | Xem online
Episode 12:Download | Xem online

Server: LiteSpeed

Pragma: private

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private

Set-Cookie: bb_lastactivity=0; expires=Wed, 20-Feb-2019 20:56:40 GMT; path=/

Vary: Accept-Encoding


text:
Cách làm bánh muffin bí xanh dinh dưỡng mà thơm ngon
Có thể bạn chưa biết rằng bí xanh có rất nhiều công dụng, đặc biệt là nó có thể giúp bạn giảm cân, giữ gìn vóc dáng đó nha. Vì vậy, một bữa sáng thơm ngon với bánh muffin bí xanh quả là một lựa chọn lí tưởng cho rất nhiều bạn phải không nào. Bánh muffin bí xanh mềm mịn, tơi xốp, khi ăn vị bánh tan dần trong miệng cực hấp dẫn đấy. Cùng chúng mình học cách làm bánh muffin bí xanh hấp dẫn ngay tại nhà thôi nào các bạn nhé.
Nguyên liệu làm bánh muffin bí xanh
-1 2/3 muỗng bột mì
-1 thìa cà phê bột nở
-1 thìa cà phê baking soda
-1 thìa cà phê bột quế
-½ thìa cà phê muối
-1 quả trứng
-½ muỗng mật ong
-½ muỗng sữa
-¼ muỗng dầu dừa (làm tan chảy)
-1 thìa cà phê van
i -1 ½ muỗng bí xanh nghiền
-1/3 muỗng hạt yến mạch (chưa rang chín)
Cách làm bánh muffin bí xanh
Bước 1: Đầu tiên bạn làm nóng lò nướng ở 176oC. Bạn chuẩn bị một chiếc khuôn làm bánh muffin, bạn quét qua một lớp dầu ăn hoặc lót giấy nến để làm chống dính khay. Rồi bạn để sang một bên. Với bí xanh, bạn đem nạo vỏ và bào nhỏ bằng dụng cụ nạo hoặc đem nghiền nhỏ nhé.
Trong một bát lớn, bạn trộn đều bột mì, bột nở, baking soda, bột quế và muối cho đến khi các nguyên liệu quyện đều vào nhau là được nhé.
Bước 2: Trong một bát lớn khác, bạn trộn tất cả các nguyên liệu còn lại là trứng, mật ong, sữa, dầu dừa, vani với nhau. Đổ hỗn hợp bột vừa trộn vào hỗn hợp này rồi trộn đều nhưng đừng trộn quá mức nhé.
Bước 3: Cuối cùng, bạn cho bí xanh vào trộn đều cho đến khi các nguyên liệu quyện vào nhau nha.
Bạn chia đều bột vào 12 cốc bánh muffin đã chuẩn bị. Rồi bạn rắc hạt yến mạch lên trên. Cho bánh vào lò nướng khoảng 18-20 phút. Bạn thử bánh chín bằng cách dùng que tăm xiên vào giữa bánh, nếu tăm rút ra không dính bột bánh thì là bánh đã chín nhé.
Giờ thì bạn cho bánh ra, cắt miếng vừa ăn và thưởng thức nhé.
Một vài lưu ý khi làm bánh muffin bí xanh:
-Bạn lấy bánh ra để nguội hoặc thưởng thức khi bánh còn ấm nóng, hoặc làm đông lạnh bánh và ăn kèm với kem tươi nha.
-Nguyên liệu hạt yến mạch bạn có thể bỏ qua vì hạt yến mạch chỉ để trang trí cho bánh thôi, nên hãy tùy theo sở thích của bạn và gia đình để thêm vào hay không nha.
-Nếu muốn giảm độ béo của bánh thì bạn tăng lượng bí xanh và giảm lượng bột đi nha.
Thật đơn giản đúng không nào. Beemart chúc các bạn thành công với món bánh chúng mình mang lại nhé.
CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU!!!
9 gợi ý quà Valentine cho bạn gái ý nghĩa nhất 2018
3,869 lượt xem
Bạn có biết cách pha nước chanh ngon
193,230 lượt xem
Học cách làm bánh mì tươi đơn giản, thơm ngon ngay tại nhà
190,904 lượt xem
Bí quyết ngâm sấu giòn, ngon mà không bị váng
141,341 lượt xem
Bí quyết làm đào ngâm từ đào tươi đơn giản không ngờ
141,039 lượt xem
Gelatin – Cách sử dụng và một vài lưu ý khi sử dụng
125,454 lượt xem

markdown:
[](https://blog.beemart.vn/bi-quyet-lam-mut-dua-bat-bai-ma-chi-em-can-phai-biet/?utm_source=suggest_post&utm_medium=popup&utm_campaign=increase_pageview)
![ Bí quyết làm mứt dừa bất bại mà chị em cần phải biết](https://blog.beemart.vn/wp-content/uploads/2017/01/bi-quyet-lam-mut-dua-bat-bai-ma-chi-em-can-phai-biet-4.jpg)
**Bạn đừng bỏ lỡ:** [Bí quyết làm mứt dừa bất bại mà chị em cần phải biết](https://blog.beemart.vn/bi-quyet-lam-mut-dua-bat-bai-ma-chi-em-can-phai-biet/?utm_source=suggest_post&utm_medium=popup&utm_campaign=increase_pageview) [](javascript:;) **Có thể bạn chưa biết rằng bí xanh có rất nhiều công dụng, đặc biệt là nó có thể giúp bạn giảm cân, giữ gìn vóc dáng đó nha. Vì vậy, một bữa sáng thơm ngon với bánh muffin bí xanh quả là một lựa chọn lí tưởng cho rất nhiều bạn phải không nào. Bánh muffin bí xanh mềm mịn, tơi xốp, khi ăn vị bánh tan dần trong miệng cực hấp dẫn đấy. Cùng chúng mình học cách làm bánh muffin bí xanh hấp dẫn ngay tại nhà thôi nào các bạn nhé.**
-1 2/3 muỗng bột mì
-1 thìa cà phê bột nở
-1 thìa cà phê baking soda
-1 thìa cà phê bột quế
-½ thìa cà phê muối
-1 quả trứng
-½ muỗng mật ong
-½ muỗng sữa
-¼ muỗng dầu dừa (làm tan chảy)
-1 thìa cà phê van
i -1 ½ muỗng bí xanh nghiền
-1/3 muỗng hạt yến mạch (chưa rang chín)
**Bước 1:** Đầu tiên bạn làm nóng lò nướng ở 176oC. Bạn chuẩn bị một chiếc khuôn làm bánh muffin, bạn quét qua một lớp dầu ăn hoặc lót giấy nến để làm chống dính khay. Rồi bạn để sang một bên. Với bí xanh, bạn đem nạo vỏ và bào nhỏ bằng dụng cụ nạo hoặc đem nghiền nhỏ nhé.
Trong một bát lớn, bạn trộn đều bột mì, bột nở, baking soda, bột quế và muối cho đến khi các nguyên liệu quyện đều vào nhau là được nhé.
**Bước 2: **Trong một bát lớn khác, bạn trộn tất cả các nguyên liệu còn lại là trứng, mật ong, sữa, dầu dừa, vani với nhau. Đổ hỗn hợp bột vừa trộn vào hỗn hợp này rồi trộn đều nhưng đừng trộn quá mức nhé. **Bước 3:** Cuối cùng, bạn cho bí xanh vào trộn đều cho đến khi các nguyên liệu quyện vào nhau nha.
Bạn chia đều bột vào 12 cốc bánh muffin đã chuẩn bị. Rồi bạn rắc hạt yến mạch lên trên. Cho bánh vào lò nướng khoảng 18-20 phút. Bạn thử bánh chín bằng cách dùng que tăm xiên vào giữa bánh, nếu tăm rút ra không dính bột bánh thì là bánh đã chín nhé.
Giờ thì bạn cho bánh ra, cắt miếng vừa ăn và thưởng thức nhé.
-Bạn lấy bánh ra để nguội hoặc thưởng thức khi bánh còn ấm nóng, hoặc làm đông lạnh bánh và ăn kèm với kem tươi nha.
-Nguyên liệu hạt yến mạch bạn có thể bỏ qua vì hạt yến mạch chỉ để trang trí cho bánh thôi, nên hãy tùy theo sở thích của bạn và gia đình để thêm vào hay không nha.
-Nếu muốn giảm độ béo của bánh thì bạn tăng lượng bí xanh và giảm lượng bột đi nha.
*Thật đơn giản đúng không nào. Beemart chúc các bạn thành công với món bánh chúng mình mang lại nhé.*
3,869 lượt xem
193,230 lượt xem
190,904 lượt xem
141,341 lượt xem
141,039 lượt xem
125,454 lượt xem

Server: Apache/2.4.25 (Ubuntu)

Connection: Upgrade, close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Theo Phương Dung/Dân Trí 28/01/2016 – 23:14 PM Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm nước có thu nhập trung bình thấp và chỉ ngang bằng mức GDP bình quân đầu người của Malaysia năm 1988, Thái Lan năm 1993, Indonesia năm 2008, Philippines năm 2010 và Hàn Quốc năm 1982. Khoảng cách về GDP bình … Tiếp tục đọc
Tâm An 29/01/2016 – 22:08 PM Đại diện một số doanh nghiệp sẽ cùng Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng sẽ chính thức lên đường sang New Zealand tham dự lễ ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào ngày mai (30.1). Ảnh minh họa. Tại cuộc họp báo … Tiếp tục đọc
Mặc Lâm, biên tập viên RFA 2016-01-29 Phiếu bầu ủy viên dự khuyết tại Đại hội đảng toàn quốc lần 12 hôm 26/1/2016-AFP photoĐại hội XII xem như đã kết thúc sau một tuần làm việc với những diễn biến bất ngờ đầy kịch tính. Đây là lần bầu bán có sức ép lớn nhất … Tiếp tục đọc
Mặc Lâm, biên tập viên RFA 2016-01-28 Đại hội XII kết thúc trong sự tiếc rẻ và mong đợi của nhiều người quan tâm theo dõi. Bên cạnh những ý kiến phê phán sự tranh giành quyền lực là các nhận định tích cực mà Đại Hội lần này có được khác với những lần … Tiếp tục đọc
Nam Nguyên, phóng viên RFA 2016-01-29 Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 đã kết thúc hôm 28/1/2016 tại Thủ đô Hà Nội, dù được cho là sôi động đến phút cuối nhưng kết quả nhân sự tứ trụ hoàn toàn không bất ngờ. Vì chính Đài RFA, cũng như báo chí … Tiếp tục đọc
Thanh PhươngRFI – ngày 29-01-2016 18:24 Ông Nguyễn Phú Trọng họp báo ngày 28/01/2016 sau khi bế mạc Đại hội Đảng. REUTERS/Luong Thai Linh/Pool Trong số ra ngày 30/01/2016, tuần báo The Economist của Anh có bài nhận định về Đại hội đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ 12, với hàng tựa : « … Tiếp tục đọc
BBC – 28 tháng 1 2016 Image copyright AFP Giới thiệu một số ý kiến từ bên ngoài về kết quả ĐH 12 công bố TBT Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử. New York Times 27/01: Báo Mỹ trích ông Frederick Burke từ công ty luật Mỹ Baker & McKenzie nói chuyển giao quyền lực … Tiếp tục đọc
Chính trị và đời thường tại VN Jonathan Head BBC News, tường thuật từ Hà Nội 5 giờ trước Dù thời tiết lạnh bất thường và khá ẩm ướt, trung tâm thành phố Hà Nội vẫn nhộn nhịp với các hoạt động thương mại, khi mọi người tất bật chuẩn bị cho kì nghỉ lễ … Tiếp tục đọc
Tú Anh RFI – ngày 29-01-2016 17:46 Ông Nguyễn Phú Trọng, vừa tái cử tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, Hà Nội, 28/01/2016.REUTERS/Luong Thai Linh/Pool Cuộc « đấu đá » trong nội bộ đảng cộng sản Việt Nam hạ màn, Iran và Pháp « sang trang lịch sử với 15 tỷ euro hợp … Tiếp tục đọc
Hoài Hương VOA – 29.01.2016 Ông Nguyễn Phú Trọng (thứ 2 từ trái sang) cùng với các thành viên của Bộ Chính trị khóa 12 mới đắc cử. ‘Một thủ tướng hoa mỹ ra đi, những người u ám ở lại”’ là hàng tít của một bài báo đăng trong tạp chí The Economist hôm nay, … Tiếp tục đọc
BBC – 3 giờ trước Đặc phái viên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã có mặt ở Hà Nội hôm 29/1, một ngày sau khi Việt Nam kết thúc Đại hội Đảng. Image copyright Xinhua Tổng Bí thư Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đã tiếp ông Tống Đào, … Tiếp tục đọc
Nguyen Quang A January 24 at 12:23am · Hanoi, Vietnam · Hãy Biến “QUYỀN HÃO” thành QUYỀN THỰC Nghe, biết không ít thông tin nóng xung quanh Đại hội XII của ĐCSVN, tôi không sa vào việc dự đoán, ủng hộ người này phê phán người kia. Thay vào đó suy nghĩ về những điều … Tiếp tục đọc
Minh Anh RFI – ngày 28-01-2016 17:45 Tại Iran hay Ai Cập, chủ tịch Trung Quốc luôn là “sứ giả” của kế hoạch Con đường tơ lụa thế kỷ 21.Reuters Mở những tuyến đường sắt và hàng hải mới đi đến châu Âu là một dự án lớn của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận … Tiếp tục đọc
Thụy My RFI – ngày 28-01-2016 16:21 Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn Phú Trọng. Hà Nội ngày 28/01/2016Reuters Vừa tái đắc cử tổng bí thư thêm một nhiệm kỳ, ông Nguyễn Phú Trọng trong buổi họp báo ngày 28/01/2016 đã bác bỏ những chỉ trích về chế độ độc đảng hiện … Tiếp tục đọc
Thụy My RFI – ngày 28-01-2016 14:35 Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng (giữa) kết thúc Đại hội Đảng 12. Ảnh ngày 28/01/2016.REUTERS/Hoang Dinh Nam/Pool Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 kết thúc ngày 28/01/2016. Danh sách Bộ Chính trị được công bố gồm 19 ủy viên, trong đó có 12 … Tiếp tục đọc
BBC – 27 tháng 1 2016 Ông Nguyễn Phú Trọng sinh năm 1944 tái cử chức Tổng Bí thư Đảng CSVN tại Đại hội 12 hôm 27/01/2016.- Image copyright EPA Ông Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử vào chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam ở kỳ Đại hội lần thứ 12, tuy … Tiếp tục đọc
BBC – 4 giờ trước Tại cuộc họp báo diễn ra ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia nơi vừa bế mạc Đại hội Đảng 12, phóng viên Nguyễn Hoàng của BBC tiếng Việt đã đặt câu hỏi cho Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về kế hoạch nhân sự sắp tới cho Đảng cầm … Tiếp tục đọc
BBC – 2 giờ trước Đại hội 12 của Đảng CSVN bế mạc ngày 28/01/2016. Các khách mời của BBC bình luận câu hỏi liệu ‘cạnh tranh chính trị’ tự do có nên được diễn ra không chỉ ở trong Đảng mà còn ở ngoài xã hội giữa các chủ thể chính trị xã hội … Tiếp tục đọc
VOA – 28.01.2016 Tổng bí thư đảng cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng phát biểu trong cuộc họp báo sáng 28/1/2016. Ông Trọng đã khiến mạng xã hội “dậy sóng” với tuyên bố rằng ông “không ngờ” lại được “tín nhiệm bầu vào vị trí Tổng bí thư với số phiếu gần như tuyệt đối”. … Tiếp tục đọc
Lien Hoang VOA – 28.01.2016 Nhóm ‘Tứ trụ’ mới (từ trái): Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân. Những người hy vọng thấy cuộc đấu đá chính trị kịch liệt ở Việt Nam đã thất vọng … Tiếp tục đọc

markdown:
Theo Phương Dung/Dân Trí 28/01/2016 – 23:14 PM Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm nước có thu nhập trung bình thấp và chỉ ngang bằng mức GDP bình quân đầu người của Malaysia năm 1988, Thái Lan năm 1993, Indonesia năm 2008, Philippines năm 2010 và Hàn Quốc năm 1982. Khoảng cách về GDP bình …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/59821/)
Tâm An 29/01/2016 – 22:08 PM Đại diện một số doanh nghiệp sẽ cùng Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng sẽ chính thức lên đường sang New Zealand tham dự lễ ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào ngày mai (30.1). Ảnh minh họa. Tại cuộc họp báo …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/thoa-thuan-co-loi-cho-viet-nam-trong-tpp-duoc-giu-nguyen/)
Mặc Lâm, biên tập viên RFA 2016-01-29 Phiếu bầu ủy viên dự khuyết tại Đại hội đảng toàn quốc lần 12 hôm 26/1/2016-AFP photoĐại hội XII xem như đã kết thúc sau một tuần làm việc với những diễn biến bất ngờ đầy kịch tính. Đây là lần bầu bán có sức ép lớn nhất …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/dai-hoi-xii-duoi-goc-nhin-cua-giao-su-chu-hao/)
Mặc Lâm, biên tập viên RFA 2016-01-28 Đại hội XII kết thúc trong sự tiếc rẻ và mong đợi của nhiều người quan tâm theo dõi. Bên cạnh những ý kiến phê phán sự tranh giành quyền lực là các nhận định tích cực mà Đại Hội lần này có được khác với những lần …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/hoi-nghi-xii-duoi-cai-nhin-cua-can-bo-cao-cap/)
Nam Nguyên, phóng viên RFA 2016-01-29 Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 đã kết thúc hôm 28/1/2016 tại Thủ đô Hà Nội, dù được cho là sôi động đến phút cuối nhưng kết quả nhân sự tứ trụ hoàn toàn không bất ngờ. Vì chính Đài RFA, cũng như báo chí …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/con-bao-trong-chen-tra/)
Thanh PhươngRFI – ngày 29-01-2016 18:24 Ông Nguyễn Phú Trọng họp báo ngày 28/01/2016 sau khi bế mạc Đại hội Đảng. REUTERS/Luong Thai Linh/Pool Trong số ra ngày 30/01/2016, tuần báo The Economist của Anh có bài nhận định về Đại hội đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ 12, với hàng tựa : « …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/dai-hoi-dang-12-qua-cai-nhin-cua-the-economist/)
BBC – 28 tháng 1 2016 Image copyright AFP Giới thiệu một số ý kiến từ bên ngoài về kết quả ĐH 12 công bố TBT Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử. New York Times 27/01: Báo Mỹ trích ông Frederick Burke từ công ty luật Mỹ Baker & McKenzie nói chuyển giao quyền lực …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/y-kien-tu-ben-ngoai-ve-ket-qua-dh-12/)
Chính trị và đời thường tại VN Jonathan Head BBC News, tường thuật từ Hà Nội 5 giờ trước Dù thời tiết lạnh bất thường và khá ẩm ướt, trung tâm thành phố Hà Nội vẫn nhộn nhịp với các hoạt động thương mại, khi mọi người tất bật chuẩn bị cho kì nghỉ lễ …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/59805/)
Tú Anh RFI – ngày 29-01-2016 17:46 Ông Nguyễn Phú Trọng, vừa tái cử tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, Hà Nội, 28/01/2016.REUTERS/Luong Thai Linh/Pool Cuộc « đấu đá » trong nội bộ đảng cộng sản Việt Nam hạ màn, Iran và Pháp « sang trang lịch sử với 15 tỷ euro hợp …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/bao-phap-phe-bao-thu-ap-dat-luat-choi-o-viet-nam-tu-anh-dang-ngay-29-01-2016-sua-doi-ngay-29-01-2016-1746-media-ong-nguyen-phu-trong-vua-tai-cu-tong-bi-thu-dang-cong-san-viet-nam-ha-noi-2801201/)
Hoài Hương VOA – 29.01.2016 Ông Nguyễn Phú Trọng (thứ 2 từ trái sang) cùng với các thành viên của Bộ Chính trị khóa 12 mới đắc cử. ‘Một thủ tướng hoa mỹ ra đi, những người u ám ở lại”’ là hàng tít của một bài báo đăng trong tạp chí The Economist hôm nay, …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/hai-quan-diem-trai-nguoc-ve-ket-qua-dai-hoi-dang-cong-san-xii/)
BBC – 3 giờ trước Đặc phái viên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã có mặt ở Hà Nội hôm 29/1, một ngày sau khi Việt Nam kết thúc Đại hội Đảng. Image copyright Xinhua Tổng Bí thư Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đã tiếp ông Tống Đào, …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/phai-vien-trung-quoc-tham-viet-nam/)
Nguyen Quang A January 24 at 12:23am · Hanoi, Vietnam · Hãy Biến “QUYỀN HÃO” thành QUYỀN THỰC Nghe, biết không ít thông tin nóng xung quanh Đại hội XII của ĐCSVN, tôi không sa vào việc dự đoán, ủng hộ người này phê phán người kia. Thay vào đó suy nghĩ về những điều …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/29/hay-bien-quyen-hao-thanh-quyen-thuc/)
Minh Anh RFI – ngày 28-01-2016 17:45 Tại Iran hay Ai Cập, chủ tịch Trung Quốc luôn là “sứ giả” của kế hoạch Con đường tơ lụa thế kỷ 21.Reuters Mở những tuyến đường sắt và hàng hải mới đi đến châu Âu là một dự án lớn của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/con-duong-to-lua-don-chieu-du-moi-cua-trung-quoc/)
Thụy My RFI – ngày 28-01-2016 16:21 Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn Phú Trọng. Hà Nội ngày 28/01/2016Reuters Vừa tái đắc cử tổng bí thư thêm một nhiệm kỳ, ông Nguyễn Phú Trọng trong buổi họp báo ngày 28/01/2016 đã bác bỏ những chỉ trích về chế độ độc đảng hiện …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/ong-nguyen-phu-trong-ca-ngoi-che-do-doc-dang-cua-viet-nam-la-dan-chu/)
Thụy My RFI – ngày 28-01-2016 14:35 Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng (giữa) kết thúc Đại hội Đảng 12. Ảnh ngày 28/01/2016.REUTERS/Hoang Dinh Nam/Pool Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 kết thúc ngày 28/01/2016. Danh sách Bộ Chính trị được công bố gồm 19 ủy viên, trong đó có 12 …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-duy-tri-tang-truong-giu-can-bang-quan-he-voi-cac-nuoc/)
BBC – 27 tháng 1 2016 Ông Nguyễn Phú Trọng sinh năm 1944 tái cử chức Tổng Bí thư Đảng CSVN tại Đại hội 12 hôm 27/01/2016.- Image copyright EPA Ông Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử vào chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam ở kỳ Đại hội lần thứ 12, tuy …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/tbt-trong-tai-cu-phan-bo-nhan-su-va-duong-loi/)
BBC – 4 giờ trước Tại cuộc họp báo diễn ra ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia nơi vừa bế mạc Đại hội Đảng 12, phóng viên Nguyễn Hoàng của BBC tiếng Việt đã đặt câu hỏi cho Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về kế hoạch nhân sự sắp tới cho Đảng cầm …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/gs-trong-tra-loi-cau-hoi-bbc-ve-lop-tre/)
BBC – 2 giờ trước Đại hội 12 của Đảng CSVN bế mạc ngày 28/01/2016. Các khách mời của BBC bình luận câu hỏi liệu ‘cạnh tranh chính trị’ tự do có nên được diễn ra không chỉ ở trong Đảng mà còn ở ngoài xã hội giữa các chủ thể chính trị xã hội …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/nen-de-canh-tranh-chinh-tri-trong-va-ngoai-dang/)
VOA – 28.01.2016 Tổng bí thư đảng cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng phát biểu trong cuộc họp báo sáng 28/1/2016. Ông Trọng đã khiến mạng xã hội “dậy sóng” với tuyên bố rằng ông “không ngờ” lại được “tín nhiệm bầu vào vị trí Tổng bí thư với số phiếu gần như tuyệt đối”. …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/ong-nguyen-phu-trong-bat-ngo-vi-duoc-bau-lai/)
Lien Hoang VOA – 28.01.2016 Nhóm ‘Tứ trụ’ mới (từ trái): Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân. Những người hy vọng thấy cuộc đấu đá chính trị kịch liệt ở Việt Nam đã thất vọng …
[Tiếp tục đọc ](https://changevietnam.wordpress.com/2016/01/28/vn-giu-nguyen-lanh-dao-dang-cs-bau-nu-chu-tich-quoc-hoi-dau-tien/)

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca


text:
Miễn phí
Xếp hạng 0/5
Tuyệt Đại Song Kiêu
+ Tuyệt Đại Song Kiêu là game mới trên di động mới trình làng gần đây song nó đã làm mưa bão trên những thiết bị mà được phân phối và hỗ trợ. Tiếp nhận & thừa hưởng những thế mạnh của thể loại MMORPG tai game tuyet dai song kieu đem cảm giác thực

markdown:
Miễn phí
Xếp hạng 0/5
[Tuyệt Đại Song Kiêu](https://chiasegame.net/tai-game-tuyet-dai-song-kieu) ![ ](https://chiasegame.net/wp-content/uploads/2015/03/tuyet-dai-song-kieu-150x150.jpg)
![ ](https://chiasegame.net/wp-content/uploads/2015/03/tuyet-dai-song-kieu-150x150.jpg)
+ Tuyệt Đại Song Kiêu là game mới trên di động mới trình làng gần đây song nó đã làm mưa bão trên những thiết bị mà được phân phối và hỗ trợ. Tiếp nhận & thừa hưởng những thế mạnh của thể loại MMORPG tai game tuyet dai song kieu đem cảm giác thực


text:
Đăng ký thành công. Hãy kiểm tra email và kích hoạt tài khoản
BÍCH HẠNH/DNSGCT 13/9/2015
Cứ đến tháng Chín, dân Ý, nhất là những đôi tình nhân hay vợ chồng mới cưới thường đưa nhau lên vùng núi Alps phía Bắc, nơi giáp với Thụy Sĩ. Không chỉ vì nơi đây có núi tuyết, có hồ lam, có những thị trấn sơn cước đẹp như tranh vẽ, mà còn vì đây là nơi mùa Thu đến sớm nhất cả nước. Cuối tuần về đây ngắm núi rừng Alps đổi sang màu vàng mơ, ngắm làn nước hồ xanh lung linh soi bóng phố núi, những người yêu mùa Thu cảm thấy mình như đã chạm đến thiên đường.
Vùng đất của Bà Chúa Tuyết
Nơi tập trung nhiều thành phố nghỉ mát nhất ở Bắc Ý có thể kể đến hồ Como. Nằm trên dãy Alps, hồ được tạo thành từ khe núi và băng từ trên đỉnh chảy xuống nên có hình dáng hẹp, dài.
Từ Bắc xuống Nam hồ trải dài hơn 70km, chia thành ba nhánh. Bao quanh hồ là những dãy núi cao vút phủ tuyết trắng. Khu vực này còn có rất nhiều hồ nhỏ tạo thành trên núi từ băng tuyết như thế.
Rải rác bên chân núi có các thành phố và làng sơn cước. Đường xe chạy trong làng là đường ngang sườn núi, xe chạy dích dắc lên cao từng cấp. Còn đường đi bộ thì len giữa các tầng nhà hình thành nên các ngõ dốc đứng, tường đá, nền đá, cheo leo và bất ngờ, rất thơ mộng.
Từ thời La Mã, Como đã là điểm du lịch nổi tiếng. Nhà văn Andersen từng du lịch qua vùng núi này, phong cảnh và người dân ở đây chính là cảm hứng cho ông viết truyện Bà Chúa Tuyết – câu chuyện cổ tích đẹp như thơ về cuộc sống, tình yêu và cái chết ở xứ sở của những ngọn núi và hồ băng.
Tàu hỏa đưa chúng tôi tới ga St. Giovani ở Como – thành phố lớn nhất nằm phía cực Nam của hồ. Đứng từ ga tàu có thể nhìn thấy núi Alps tạo thành bức thành sừng sững bao lấy thành phố với nhà cửa trải dài từ đỉnh núi tới ven mép nước, thấy cả mặt hồ ửng hồng trong ánh ban mai rất dịu.
Mới vừa nãy, trời còn bàng bạc sương mù, mây như khói trôi vướng trên đỉnh rừng thu đôi chỗ đã chuyển thành màu cam rực rỡ.
Mọi người vào trung tâm thành phố thăm nhà thờ lớn và tòa thị chính cổ kính xây bằng đá hoa cương, đẹp không thua gì nhà thờ lớn Milan dù quy mô nhỏ hơn.
Công trình có rất nhiều tượng thánh trên mặt tiền và bốn phía nhà thờ cùng những cánh cửa vòm chạm khắc. Thành phố Como được xây dựng từ đầu Công nguyên, đến nay còn giữ được hầu hết di tích quảng trường, đường phố, tu viện bằng đá từ thời ấy.
Đoàn chúng tôi đi bộ ven hồ để tới ga tàu cáp đưa khách lên tận làng Brunate trên đỉnh núi. Đi tàu này chỉ mất đúng bảy phút và được ngắm cảnh thành phố Como từ trên cao.
Từ sân ngắm cảnh trên đỉnh núi có thể phóng tầm mắt ra những rặng núi trùng điệp xa tít tắp và cả vùng trời nước rộng lớn. Gần làng có những lối mòn dẫn đến khu rừng xào xạc lá vàng. Những tia nắng mong manh đâm xuyên qua tán lá chiếu xuống thảm hoa cỏ tươi xanh, làm cho khung cảnh đẹp mơ màng.
Nhìn từ xa, mùa Thu lá đổi màu rộ như hoa, thật huyền diệu. Những du khách mang theo ống nhòm có thể quan sát nhiều loài chim làm tổ trên thân cây, thấy được cả đàn nai nhẩn nhơ gặm cỏ ở gần bìa rừng.
Chúng tôi mua vé xe bus đi tới Bellagio – thị trấn được cho là đẹp nhất vùng hồ. Xe bus chạy trên con đường lưng chừng núi dọc theo bờ Como từ Nam lên Bắc.
Núi Alps ở đây không lạnh giá như bên Thụy Sĩ nên chỉ có một số ngọn núi phía Bắc hồ có tuyết phủ trên đỉnh. Nhìn từ trên cao các ngôi nhà phía bên kia hồ trông nhỏ xíu, còn bên này hồ chỉ thấy lấp ló những mái ngói đỏ và tháp chuông nhà thờ phía sau những rặng cây bá hương, tùng lạc diệp và dương liễu trắng ven đường.
Dưới hồ đủ các loại thuyền lớn nhỏ đưa khách du lịch đi tham quan và cả câu cá nữa. Đây cũng là lần đầu tiên tôi nhìn thấy những chiếc thủy phi cơ chỉ đủ cho bốn người ngồi với ván lướt thay cho bánh máy bay, bay rất thấp để những vị khách có thể ngắm cảnh.
Trong vùng có nhiều biệt thự của người nổi tiếng như Madonna hay Gianni Versace. Với họ, thủy phi cơ cũng như xe hơi mà thôi.
Ô tô đi một tiếng rưỡi thì đến Bellagio – đây là nơi Como chia thành ba nhánh nên bến thuyền lúc nào cũng đông vui tấp nập. Đi tàu thủy mất hai tiếng rưỡi, vé đắt hơn xe bus nhiều nhưng được ngắm cảnh hồ rõ hơn.
Có nhiều làng và thị trấn quanh hồ với những ngôi biệt thự rất đẹp được xây trong nhiều thế kỷ với các phong cách kiến trúc khác nhau, tạo nên những vẻ đẹp khác lạ. Nhà cửa lại được xây trên vách núi với rừng cây, vườn hoa bao quanh và soi bóng xuống mặt hồ nên càng đẹp hơn.
Tôi cũng thích cả những giáo đường và tu viện, tuy không đồ sộ nhưng cổ kính và hài hòa với khung cảnh thiên nhiên tĩnh lặng. Các bến thuyền được xây bờ kè và bậc thang bằng đá, thường được trang trí bằng hàng rào đá hoặc sắt trạm trổ với những vườn hoa, cây cảnh và những khách sạn biệt thự kề bên.
Trời khá lạnh nhưng vẫn còn vịt và hải âu bơi lội bì bõm trên bến. Dãy núi Alps viền quanh hồ tạo thành những vịnh, đảo do địa hình uốn lượn nên có chỗ nắng tỏa lung linh trên mặt hồ, có chỗ sương mù phủ mờ mờ như trong truyện thần tiên.
Bellagio được xem là hòn ngọc của hồ Como. Thị trấn cổ này nằm trên mũi đất tận cùng của bán đảo chia phần phía Nam của hồ ra thành hai nhánh, tạo cho hồ có hình dáng như chữ Y lộn ngược.
Bellagio nổi tiếng khắp thế giới bởi nét cổ kính của những ngôi nhà thời Trung Cổ, nhiều ngõ hẻm chật hẹp và cầu thang bằng đá. Khắp mọi nơi là những cửa hàng bé tí, quán trọ giấu mình trong nhà cổ và trên quảng trường nhỏ có tên Piazza Mazzini cạnh bờ hồ bao giờ cũng tấp nập khách du lịch.
Khí hậu ở Bellagio ấm áp quanh năm nên có nhiều cây vùng nhiệt đới, cùng với những vườn hoa rực rỡ làm cho thị trấn giống như một ốc đảo yên bình.
Bellagio nhỏ hơn Como nhiều nhưng lại có rất nhiều biệt thự đẹp với những vườn hoa bao quanh, trên phố chính toàn khách sạn bốn năm sao và các cửa hàng bán đồ hàng hiệu và xa xỉ phẩm vì rất nhiều khách du lịch giàu có tới đây nghỉ trong các biệt thự cao cấp. Thích nhất là đứng từ bến tàu có thể nhìn ra ba phía hồ.
Trên phía Bắc những rặng núi vẫn phủ một màu trắng lóa của tuyết, phía Nam lại dịu dàng nắng Thu với cây cối xanh, vàng, đỏ từng mảng xen lẫn…
Không có nhiều tiền để vào các cửa hiệu xa xỉ, nhưng tôi cũng rất vui vì thị trấn vẫn còn có mấy cửa hàng mộc mạc bán những món nông sản chỉ có trong mùa Thu ở Ý.
Tôi thích ngắm mấy quầy hạnh nhân, hạt dẻ, nấm cục trắng và một số loại rau củ còn phảng phất hương thơm của núi rừng. Mùa nào thức ấy, những bữa ăn trên vùng hồ Como mùa này cũng thấm đẫm hương vị mùa Thu.
> Nơi nào đẹp nhất nước Ý trong những ngày đầu thu?
> Tuscany - Vùng đất đẹp nhất nước Ý
> Ngất ngây với cung đường biển Almafi của nước Ý
Ý KIẾN CỦA BẠN

markdown:
[Điểm đến](/diem-den) [](/diem-den/mua-thu-kho-quen-o-chau-au-1065532.html)
![ Mùa Thu khó quên ở châu Âu](https://i.doanhnhansaigon.vn/2015/09/26/khung-canh-mua-thu-2-doanhnhansaigon-1508417033_240x144.jpg)
Đăng ký thành công. Hãy kiểm tra email và kích hoạt tài khoản
BÍCH HẠNH/DNSGCT 13/9/2015
|
|![]()
**Cứ đến tháng Chín, dân Ý, nhất là những đôi tình nhân hay vợ chồng mới cưới thường đưa nhau lên vùng núi Alps phía Bắc, nơi giáp với Thụy Sĩ. Không chỉ vì nơi đây có núi tuyết, có hồ lam, có những thị trấn sơn cước đẹp như tranh vẽ, mà còn vì đây là nơi mùa Thu đến sớm nhất cả nước. Cuối tuần về đây ngắm núi rừng Alps đổi sang màu vàng mơ, ngắm làn nước hồ xanh lung linh soi bóng phố núi, những người yêu mùa Thu cảm thấy mình như đã chạm đến thiên đường.** **Vùng đất của Bà Chúa Tuyết**
Nơi tập trung nhiều thành phố nghỉ mát nhất ở Bắc Ý có thể kể đến hồ Como. Nằm trên dãy Alps, hồ được tạo thành từ khe núi và băng từ trên đỉnh chảy xuống nên có hình dáng hẹp, dài.
Từ Bắc xuống Nam hồ trải dài hơn 70km, chia thành ba nhánh. Bao quanh hồ là những dãy núi cao vút phủ tuyết trắng. Khu vực này còn có rất nhiều hồ nhỏ tạo thành trên núi từ băng tuyết như thế.
Rải rác bên chân núi có các thành phố và làng sơn cước. Đường xe chạy trong làng là đường ngang sườn núi, xe chạy dích dắc lên cao từng cấp. Còn đường đi bộ thì len giữa các tầng nhà hình thành nên các ngõ dốc đứng, tường đá, nền đá, cheo leo và bất ngờ, rất thơ mộng.
![]()
Từ thời La Mã, Como đã là điểm du lịch nổi tiếng. Nhà văn Andersen từng du lịch qua vùng núi này, phong cảnh và người dân ở đây chính là cảm hứng cho ông viết truyện Bà Chúa Tuyết – câu chuyện cổ tích đẹp như thơ về cuộc sống, tình yêu và cái chết ở xứ sở của những ngọn núi và hồ băng.
Tàu hỏa đưa chúng tôi tới ga St. Giovani ở Como – thành phố lớn nhất nằm phía cực Nam của hồ. Đứng từ ga tàu có thể nhìn thấy núi Alps tạo thành bức thành sừng sững bao lấy thành phố với nhà cửa trải dài từ đỉnh núi tới ven mép nước, thấy cả mặt hồ ửng hồng trong ánh ban mai rất dịu.
Mới vừa nãy, trời còn bàng bạc sương mù, mây như khói trôi vướng trên đỉnh rừng thu đôi chỗ đã chuyển thành màu cam rực rỡ.
![]()
Mọi người vào trung tâm thành phố thăm nhà thờ lớn và tòa thị chính cổ kính xây bằng đá hoa cương, đẹp không thua gì nhà thờ lớn Milan dù quy mô nhỏ hơn.
Công trình có rất nhiều tượng thánh trên mặt tiền và bốn phía nhà thờ cùng những cánh cửa vòm chạm khắc. Thành phố Como được xây dựng từ đầu Công nguyên, đến nay còn giữ được hầu hết di tích quảng trường, đường phố, tu viện bằng đá từ thời ấy.
Đoàn chúng tôi đi bộ ven hồ để tới ga tàu cáp đưa khách lên tận làng Brunate trên đỉnh núi. Đi tàu này chỉ mất đúng bảy phút và được ngắm cảnh thành phố Como từ trên cao.
Từ sân ngắm cảnh trên đỉnh núi có thể phóng tầm mắt ra những rặng núi trùng điệp xa tít tắp và cả vùng trời nước rộng lớn. Gần làng có những lối mòn dẫn đến khu rừng xào xạc lá vàng. Những tia nắng mong manh đâm xuyên qua tán lá chiếu xuống thảm hoa cỏ tươi xanh, làm cho khung cảnh đẹp mơ màng.
![]()
Nhìn từ xa, mùa Thu lá đổi màu rộ như hoa, thật huyền diệu. Những du khách mang theo ống nhòm có thể quan sát nhiều loài chim làm tổ trên thân cây, thấy được cả đàn nai nhẩn nhơ gặm cỏ ở gần bìa rừng.
Chúng tôi mua vé xe bus đi tới Bellagio – thị trấn được cho là đẹp nhất vùng hồ. Xe bus chạy trên con đường lưng chừng núi dọc theo bờ Como từ Nam lên Bắc.
Núi Alps ở đây không lạnh giá như bên Thụy Sĩ nên chỉ có một số ngọn núi phía Bắc hồ có tuyết phủ trên đỉnh. Nhìn từ trên cao các ngôi nhà phía bên kia hồ trông nhỏ xíu, còn bên này hồ chỉ thấy lấp ló những mái ngói đỏ và tháp chuông nhà thờ phía sau những rặng cây bá hương, tùng lạc diệp và dương liễu trắng ven đường.
Dưới hồ đủ các loại thuyền lớn nhỏ đưa khách du lịch đi tham quan và cả câu cá nữa. Đây cũng là lần đầu tiên tôi nhìn thấy những chiếc thủy phi cơ chỉ đủ cho bốn người ngồi với ván lướt thay cho bánh máy bay, bay rất thấp để những vị khách có thể ngắm cảnh.
Trong vùng có nhiều biệt thự của người nổi tiếng như Madonna hay Gianni Versace. Với họ, thủy phi cơ cũng như xe hơi mà thôi.
![]()
Ô tô đi một tiếng rưỡi thì đến Bellagio – đây là nơi Como chia thành ba nhánh nên bến thuyền lúc nào cũng đông vui tấp nập. Đi tàu thủy mất hai tiếng rưỡi, vé đắt hơn xe bus nhiều nhưng được ngắm cảnh hồ rõ hơn.
Có nhiều làng và thị trấn quanh hồ với những ngôi biệt thự rất đẹp được xây trong nhiều thế kỷ với các phong cách kiến trúc khác nhau, tạo nên những vẻ đẹp khác lạ. Nhà cửa lại được xây trên vách núi với rừng cây, vườn hoa bao quanh và soi bóng xuống mặt hồ nên càng đẹp hơn.
Tôi cũng thích cả những giáo đường và tu viện, tuy không đồ sộ nhưng cổ kính và hài hòa với khung cảnh thiên nhiên tĩnh lặng. Các bến thuyền được xây bờ kè và bậc thang bằng đá, thường được trang trí bằng hàng rào đá hoặc sắt trạm trổ với những vườn hoa, cây cảnh và những khách sạn biệt thự kề bên.
Trời khá lạnh nhưng vẫn còn vịt và hải âu bơi lội bì bõm trên bến. Dãy núi Alps viền quanh hồ tạo thành những vịnh, đảo do địa hình uốn lượn nên có chỗ nắng tỏa lung linh trên mặt hồ, có chỗ sương mù phủ mờ mờ như trong truyện thần tiên.
![]()
![]()
Bellagio được xem là hòn ngọc của hồ Como. Thị trấn cổ này nằm trên mũi đất tận cùng của bán đảo chia phần phía Nam của hồ ra thành hai nhánh, tạo cho hồ có hình dáng như chữ Y lộn ngược.
Bellagio nổi tiếng khắp thế giới bởi nét cổ kính của những ngôi nhà thời Trung Cổ, nhiều ngõ hẻm chật hẹp và cầu thang bằng đá. Khắp mọi nơi là những cửa hàng bé tí, quán trọ giấu mình trong nhà cổ và trên quảng trường nhỏ có tên Piazza Mazzini cạnh bờ hồ bao giờ cũng tấp nập khách du lịch.
Khí hậu ở Bellagio ấm áp quanh năm nên có nhiều cây vùng nhiệt đới, cùng với những vườn hoa rực rỡ làm cho thị trấn giống như một ốc đảo yên bình.
Bellagio nhỏ hơn Como nhiều nhưng lại có rất nhiều biệt thự đẹp với những vườn hoa bao quanh, trên phố chính toàn khách sạn bốn năm sao và các cửa hàng bán đồ hàng hiệu và xa xỉ phẩm vì rất nhiều khách du lịch giàu có tới đây nghỉ trong các biệt thự cao cấp. Thích nhất là đứng từ bến tàu có thể nhìn ra ba phía hồ.
Trên phía Bắc những rặng núi vẫn phủ một màu trắng lóa của tuyết, phía Nam lại dịu dàng nắng Thu với cây cối xanh, vàng, đỏ từng mảng xen lẫn…
![]()
Không có nhiều tiền để vào các cửa hiệu xa xỉ, nhưng tôi cũng rất vui vì thị trấn vẫn còn có mấy cửa hàng mộc mạc bán những món nông sản chỉ có trong mùa Thu ở Ý.
Tôi thích ngắm mấy quầy hạnh nhân, hạt dẻ, nấm cục trắng và một số loại rau củ còn phảng phất hương thơm của núi rừng. Mùa nào thức ấy, những bữa ăn trên vùng hồ Como mùa này cũng thấm đẫm hương vị mùa Thu.
>
[Nơi nào đẹp nhất nước Ý trong những ngày đầu thu?](/news/du-lich/diem-den/noi-nao-dep-nhat-nuoc-y-trong-nhung-ngay-dau-thu-1064310.html)
>
[ Tuscany - Vùng đất đẹp nhất nước Ý](/news/du-lich/diem-den/tuscany-vung-dat-dep-nhat-nuoc-y-1064103.html)
>
[ Ngất ngây với cung đường biển Almafi của nước Ý](/news/du-lich/diem-den/ngat-ngay-voi-cung-duong-bien-almafi-cua-nuoc-y-1061500.html)
## Ý KIẾN CỦA BẠN

Access-Control-Allow-Credentials: true