text:
CÂY CHUỐI
Kỹ sư Hồ Đình Hải
Cập nhật ngày 7 tháng 8 năm 2013
Cây chuối
Một buồng chuối xiêm
Tên gọi và danh pháp khoa học
-Các tên gọi: Chuối già, chuối tiêu, chuối lùn, chuối xiêm, chuối sứ, chuối ngự, chuối bơm, chuối hột…
-Tên tiếng Anh: Banana (chuối ăn tươi), Plantain (chuối cứng, chuốt bột).
-Tên khoa học: Musa spp.
-Tên đồng nghĩa:
-Chi tương cận: Chi Ensete
Phân loại khoa học
+Hệ thống phân loại
-Chi chuối ăn (Musa) có nguồn gốc ở Đông Nam Á.
-Chi chuối cảnh (Ensete) có nguồn gốc ở Đông Phi.
Chi Chuối ăn (Musa) bao gồm hai nhóm:
-Nhóm chuối mềm (banana) là những loài chuối khi chín quả mềm, bốc vỏ được và dùng để ăn tươi.
Trong tiếng Anh từ “Banana” (chuối) để chỉ các loài chuối mềm được cho là bắt nguồn từ ngôn ngữ Wolof do từ “banaana”.
-Nhóm chuối cứng (Plantains) là những loài chuối có quả khi chín vẩn cứng rắn, không bốc vỏ được, phải dùng dao để gọt. Chuối cứng trước khi ăn phải nấu hoặc chiên, là nguồn cung cấp tinh bột quan trọng ở các nước nhiệt đới đang phát triển như Châu Á, Châu Phi và Nam Mỹ.
Trong tiếng Anh từ “plantain” có nguồn gốc tiếng Latin đễ chỉ loài cây có tán rộng, do các loài chuối này mọc khỏe, có tán lá rậm rạp.
Hiện nay các nhà khoa học công nhận khoảng 50 loài chuối thuộc Chi Musa với nhiều công dụng khác nhau đối với con người như lấy quả, lấy lá, lấy sợi, làm rau, làm cây cảnh...
Trong tiếng Việt được gọi chung là “cây chuối”.
Cần lưu rằng cây Chuối rẻ quạt ở Việt Nam được trồng làm cây cảnh phổ biến cũng được gọi là "Chuối" nhưng thực ra loài này thuộc Họ Strelitziaceae, có tên khoa học là Ravenala madagascariensis không có liên quan đến Họ chuối.
Cây chuối rẻ quạt không thuộc loài chuối
Các loài chuối trên thế giới gồm có khoảng 50 loài được mô tả: (xem văn bản).
Ba loài chuối hoang dại quan trọng được công nhận là tổ tiên của tất cả các loài chuối hoang và chuối trồng phổ biến hiện nay là:
1-Loài chuối hột hoang dã (Musa acuminata Colla). (ký hiệu “A”).
2-Loài chuối hột hoang dã (Musa balbisiana Colla). (ký hiệu “B”).
3-Loài chuối lai hoang dã (Musa × paradisiaca L.) được lai bởi hai loài M. acuminata [A] và M. balbisiana [B], là tổ tiên của các loài chuối trồng cao sản không hạt phổ biến hiện nay.
+Lịch sử phân loại khoa học các loài chuối
Việc phân loại khoa học Chi chuối (Musa) do Carl Linnaeus công bố lần đầu tiên vào năm 1753. Nguồn gốc tên Musa do Linnaeus đặt có thể do hai giả thuyết sau đây:
1- Musa bắt nguồn từ Antonius Musa, tên của nhà thực vật học và là bác sĩ chuyên trị bệnh cho hoàng đế La Mã đầu tiên Augustus trước CN.
2- Hoặc từ tiếng Ả Rập “mauz” để gọi tên “chuối ” được Linnaeus dịch sang tiếng Latin là Musa. Từ Mauz (tiếng Ả Rập) dịch sang Musa (tiếng Latin) đã có trong Bách khoa toàn thư tiếng Ả Rập ở thế kỷ 11 trong “Quy chuẩn y học” của Avicenna. Trong khi đó từ “Mauz” cũng là từ trong tiếng Ba Tư và Thổ Nhĩ Kỳ để chỉ “quả chuối”.
Thời Linnaeus chỉ mô tả có hai loài chuối dựa theo công dụng quả của chúng, đó là:
1-Loài chuối tráng miệng (Musa sapientum) tiếng Anh là “banana”, bao gồm những giống chuối khi chín có quả mềm, vỏ quả bốc ra được, được dùng để ăn tươi. Quả của loài chuối này khi chín có hàm lượng nước khoảng 73% nên còn được gọi là chuối mềm.
2-Loài chuối cứng (Musa paradisiaca) tiếng Anh gọi là “plantains”, bao gồm những giống chuối khi chín có quả cứng, không bốc vỏ được và phải gọt, được dùng để nấu hoặc chiên, xào trước khi ăn. Quả của loài chuối này khi chín có hàm lượng nước khoảng 64% và giàu tinh bột nên cứng khi chín nên còn được gọi là chuối cứng.
Từ đó trở về sau có nhiều loài chuối mới được mô tả và bổ sung vào danh sách phân loại.
Vào năm 1820, nhà thực vật học người Ý Luigi Aloysius Colla (1766-1848) đã mô tả hai loài chuối hoang dại Musa acuminata và Musa balbisiana , cả hai loài sau này được công nhận là Tổ tiên của tất cả các loài chuối hoang và chuối trồng.
Vào năm 1862 Paul Fedorowitsch Horaninow (1796-1865), đã phát hiện ra loài chuối Đông Phi khác biệt với các loài chuối bình thường và ông lập ra một chi mới là Chi chuối Châu Phi (Ensete) và mô tả được 1 loài duy nhất là Ensete edule khác xa với các loài trong Chi chuối thường (Musa) , tuy nhiên chưa được chấp nhận.
Vào năm 1947 trở đi, nhà thực vật người Anh nổi tiếng về phân loại chuối là Ernest Entwistle Cheesman (1898-1983) đã phục hồi lại Chi Ensete và ông đã mô tả được loài đầu tiên trong chi này là Ensete ventricosum (theo Tạp chí Kew Bulletin -1948). Tiếp sau đó ông đã mô tả thêm khoảng 25 loài trong chi Ensete.Đặc điểm của Chi Ensete là phát hoa mọc thẳng đứng ở đỉnh ngọn cây.
Ernest Cheesman cũng đã cho biết hai loài chuối ban đầu do Linnaeus mô tả là loài chuối tráng miệng Musa sapientum và loài chuối bột Musa paradisiaca chính là con cháu của 2 loài chuối hột hoang dã Musa acuminata và Musa balbisiana , cả hai đều được mô tả lần đầu tiên bởi Luigi Aloysius Colla (1860).
Từ thời của Linnaeus (thế kỷ 18) cho tới thập niên 1940s thì các loài chuối ăn tươi (banana) và chuối bột (plantains) đã được đặt tên hai phần theo kiểu Linnaeus, như:
Musa sapientum , Musa paradisiaca, Musa acuminata , Musa balbisiana
Cách gọi như thế xem như thể chúng là các loài khác biệt rất xa nhau.
Việc đặt tên loài chuối vô cùng phức tạp vì các loài chuối trồng chủ yếu phát sinh từ hai loài chuối hột hoang dã là loài Musa acuminata và loài Musa balbisiana) cùng với các loài chuối được lai giữa hai loài này dẫn đến sự phức tạp trong phân loại các loài chuối.
Trong thập niên 1940s đã có đề nghị là không nên đặt tên hai phần kiểu Linneus cho các loại chuối mềm (banana) và chuối bột (plantains) được con người gieo trồng, mà tốt nhất nên đưa ra cho chúng các tên gọi của giống (species) cây trồng. Một hệ thống thay thế dựa trên bộ gen để đặt danh pháp cho các loại chuối trong các Phân chi của Chi Musa cũng đã được đề ra.
Ernest Entwistle Cheesman đã thực hiện các sửa đổi lớn đối trong phân loại Họ chuối (Musaceae). Từ đó Chi chuối (Musa) theo truyền thống được phân chia thành 5 Phân chi (hay đoạn), đó là:
(1)Ingentimusa, (2) Australimusa, (3) Callimusa, (4) Musa , (5) Rhodochlamys
Đến năm 2012 được rút lại còn 3 Phân chi.
Vào năm 1955 các nhà nghiên cứu Norman Simmonds và Ken Shepherd đã đề xuất một hệ thống danh pháp dựa vào kiểu phối hợp gen của các giống chuối. Theo Hệ thống này đã loại bỏ gần như tất cả những khó khăn và mâu thuẫn của việc phân loại trước đó của chuối dựa trên tên khoa học đối với giống chuối trồng. Mặc dù vậy, tên ban đầu vẫn còn được công nhận bởi một số cơ quan hiện nay, dẫn đến nhầm lẫn.
Theo Hệ thống gen, hai loài là tổ tiên của tất cả giống chuối ngày nay là:
1-Musa acuminata (loài chuối hột hoang dại), ký hiệu là “A”.
2-Musa balbisiana (một loài chuối hột hoang dại khác, ký hiệu là “B”.
Theo cách phân loại này, toàn bộ các kiểu gen của các loài chuối trên thế giới gồm có:
+Nhóm đơn bội: Có các kiểu gen ‘A’ và ‘B’
-Loài chuối hột hoang Musa acuminata [A].
-Loài chuối hột hoang Musa balbisiana [B].
+Nhóm chuối nhị bội: Có các kiểu gen [AA], [AB] và [BB]
+Nhóm chuối tam bội: Có các kiểu gen [AAA], [AAB], [ABB] và [BBB].
+Nhóm chuối tứ bội: Có các kiểu gen: [AAAA], [AAAB], [AABB], [ABBB] và [BBBB].
Xem Danh sách các giống chuối theo kiểu gen [A] & [B].
Đến năm 2002 hệ thống phân loại chuối vẫn dựa theo cách chia ra các Phân chi hay Đoạn theo Ernest Entwistle Cheesman nhưng Chi chuối được rút lại còn 3 Phân chi. Ở thời điểm này các nhà khoa học công nhận khoảng 50 loài thuộc chi Musa với nhiều công dụng khác nhau đối với con người như lấy quả, lấy lá, lấy sợi, làm rau, làm cây cảnh... (xem văn bản).
Trong hệ thống APG III (2009) dựa trên sinh học phân tử, Họ Chuối (Musaceae) được xếp vào Bộ gừng (Zingiberales). Trong năm 2013 Họ chuối có khoảng 70 loài được công nhận, trong đó có một số ít loài có quả ăn được còn lại đa số là các loài chuối làm cây cảnh.
Nguồn gốc và phân bố
+Nguồn gốc các loài chuối trên thế giới
Chi chuối (Musa) có nguồn gốc từ vùng Châu Á nhiệt đới và được thuần hóa rất sớm ở vùng Đông Nam Á. Nhiều loài chuối dại vẫn còn mọc lên ở New Guinea, Malaysia, Indonesia, và Philippines.
Nguồn gốc phát sinh của các loài hoang dại đầu tiên của Chi chuối
(A) Màu xanh lá cây: Loài chuối hột hoang dại Musa acuminata
(B) Màu vàng: Loài chuối hột hoang dại Musa balbisiana
Gần đây, di tích về khảo cổ học và môi trường cổ tại đầm lầy Kuk ở tỉnh Cao Nguyên Tây, Papua New Guinea gợi ý rằng chuối được trồng ở đấy bắt đầu trễ nhất khoảng 5000 năm TCN, nhưng có thể từ 8000 TCN. Vụ khám phá này có nghĩa rằng cao nguyên
là
nơi mà chuối được thuần hóa đầu tiên. Có lẽ những loài chuối dại khác được
trồng ở những vùng khác tại Đông Nam Á. New Guinea
Một số vùng cô lập ở Trung Đông có thể trồng chuối từ thời gian trước khi Hồi giáo ra đời. Có chứng cớ trong văn kiện rằng nhà tiên tri Muhammad đã biết ăn chuối. Sau đó, văn minh Hồi giáo trải ra nhiều nước, và chuối đi theo. Những văn kiện Hồi giáo (như là bài thơ và truyện thánh) nói đến chuối nhiều lần, bắt đầu từ thế kỷ 9. Vào thế kỷ 10, những văn kiện Palestine và Ai Cập đã nói đến chuối; từ đấy, chuối lan qua Bắc Phi và Tây Ban Nha Hồi giáo. Thực tế là vào thời Trung cổ, chuối từ Granada (Tây Ban Nha) được coi là những chuối ngon nhất trong thế giới Ả Rập.
Các phytolith được khám phá trong một số cây chuối hóa thạch ở Cameroon từ thiên niên kỷ 1 TCN đã gây ra cuộc tranh luận về lúc bắt đầu trồng cây chuối ở châu Phi. Có chứng cứ ngôn ngữ học rằng người Madagascar đã biết về chuối vào lúc đó. Trước các khám phá này, chứng cớ sớm nhất về sự trồng chuối ở châu Phi có từ cuối thế kỷ 6 CN về sau. Người Hồi giáo Ả Rập đã từng buôn chuối từ bờ biển đông của châu Phi đến bờ biển Đại Tây Dương và về phía nam tới Madagascar. Năm 650, quân đội Hồi giáo mang chuối đến vùng
. Palestine
Các loài chuối lai (Musa × paradisiaca L.) với nhiều giống được thuần hóa gồm hầu hết các loài chuối không hạt (parthenocarpic banana) được trồng phổ biến hiện nay.
Hiện nay trên thế giới có ít nhất 107 quốc gia trồng chuối với nhiều mục đích khác nhau: chủ yếu dùng làm trái cây, kế đến là dùng để lấy sợi , sản xuất rượu chuối và làm cây cảnh.
-
Các vùng trồng chuối trên thế giới
Vào năm 2013 chuối đứng hàng thứ tư về giá trị tài chính trong các cây lương thực chính trên thế giới (sau gạo, lúa mì và ngô).
+Các loài và giống chuối phổ biến trên thế giới
Các loài chuối quan trọng trên thế giới
1-Chuối bột, 2-Chuối cơm lửa, 3-Chuối goòng, 4-Chuối tiêu lùn
Hầu hết các giống chuối ăn quả hiện đại là giống lai đa bội của các loài chuối hoang dại của chúng là là loài chuối hột hoang Musa acuminata và loài chuối hột hoang Musa balbisiana. Hầu hết các giống chuối này không có hạt và sinh sản vô tính. Chúng được phân loại dựa trên hệ thống do Ernest Cheesman, Norman Simmonds và Ken Shepherd đưa ra.
'A' là kiểu gen của Musa acuminata, 'B' là kiểu gen của Musa balbisiana. Các kiểu gen đa bội là kết hợp giữa hai kiểu gen A và B. Các dạng đa bội của Musa acuminata thường dùng để ăn tươi trong khi các dạng đa bội của Musa balbisiana và các giống lai giữa hai kiểu gen thường được dùng để chế biến công nghiệp.
+ Các loài chuối hoang dại:
1-Loài chuối hột hoang dã (Musa acuminata Colla). (ký hiệu “A”).
2-Loài chuối hột hoang dã (Musa balbisiana Colla). (ký hiệu “B”).
3-Loài chuối lai hoang dã (Musa × paradisiaca L.)
4-Loài chuối hồng hoang dã (M. velutina H.Wendl. & Drude)
5-Loài chuối rừng Vân
(M. yunnanensis
Häkkinen & H.Wang) Nam
6-Loài chuối sợi Nhật bản (M. basjoo Siebold & Zucc. ex Iinuma)
7-Chuối hoang Đông Phi (Musa acuminata ssp. zebrina)
Và nhiều loài chuối hoang dại khác.
+Các loài chuối ăn tươi (banana)
Có hai nhóm: Chuối không hạt và chuối có hạt.
Nhóm chuối không hạt (parthenocarpic banana) được gọi theo tiếng Anh gọi là “banana”. Panana là các loài chuối khi chín quả mềm, ngọt, dể bốc vỏ, được dùng để ăn tươi khi quả đã chín. Đây là nhóm chuối được trồng phố biến ở tất cả các nước và được mua bán trên thị trường ở các nước trồng chuối.
Nhóm chuối không hạt bao gồm các loài chuối lai (Musa × paradisiaca L.) có kiểu gen đa bội mà trong đó kiểu gen ‘A’ là nổi trội như: AA, AAA, AAAA, AAAB,
AAB,
AB.
Các giống chuối ăn tươi phổ biến trên thế giới gồm có:
1-Nhóm AA
-Chuối tiêu cao =Chuối rừng Musa acuminata song bội
-Chuối trứng
-Chuối tay bụt
-Chuối cau trắng
-Chuối ngự thóc
-Chuối ngự tiến
-Chuối tiến
-Chuối cau mẫn
Chuối tiêu Việt Nam
2-Nhóm AAA
-Chuối rừng Musa acuminata tam bội
-Chuối tiêu lùn (chuối Cavendish)
-Chuối tiêu nhỡ (chuối Giant Cavendish)
-Chuối tiêu cao (giống cây tam bội)
-Chuối già hương (chuối Chiquita)
-Chuối cơm lửa (chuối cau lửa)
-Chuối tiêu xanh (chuối Robusta)
-Chuối cao nguyên Đông Phi (phân nhóm AAA-EA)
-Chuối tiêu vừa
-Chuối bom
-Chuối lá rừng (nhóm AAA)
-Chuối cau tây
-Chuối tiêu cao hồng
Chuối hột rừng tam bội (AAA) Ấn Độ
3-Nhóm AAAA
-Chuối rừng Musa acuminata tứ bội
3-Nhóm AAAA
-Chuối rừng Musa acuminata tứ bội
4-Nhóm AAAB
-Chuối Atan banana
-Chuối Goldfinger banana
Chuối Goldenfinger Banama
5-Nhóm AAB
-Chuối goòng
-Chuối cơm chua
-Chuối trăm nải
-Chuối mướp
-Chuối sừng bò
-Chuối voi
-Chuối mắn
-Chuối tây bột
-Chuối chà
-Chuối xiêm mật
Chuối xiêm
6-Nhóm AABB
-Chưa thấy tài liệu
7-Nhóm AB
-Chuối mít
-Chuối thơm
-Chuối nanh heo
+ Các loài chuối lấy bột (Plantains)
1-Nhóm BB
-Chuối dại Musa balbisiana song bội
2-Nhóm BBB
-Chuối dại Musa balbisiana tam bội
Nhóm ABBB
+Các loài chuối lấy có công dụng khác
+Chuối lấy lá
-Chuối lá rừng (nhóm AAA)
+Chuối hột làm thuốc
-Chuối dại Musa balbisiana song bội (Nhóm BB)
-Chuối hột quả lép (Nhóm BB).
-Chuối hột rừng Musa balbisiana (nhị bội- nhóm BB)
-Chuối hột trồng Musa balbisiana (tam bội- nhóm BB)
+Chuối cảnh
-Chuối trăm nải (nhóm ABB)
-Rất nhiều loài dơn bội và đa bội được trồng.
Chuối rừng Musa velutina
+Các loài và giống chuối trồng phổ biến ở Việt
Nam
+Nhóm chuối hoang dại
-Chuối hột rừng Musa balbisiana (nhị bội- nhóm BB)
+Nhóm chuối ăn có quả không hạt
1. Nhóm chuối tiêu (Cavendish): Nhóm này có 3 giống là tiêu lùn, tiêu nhỏ, tiêu cao. Năng suất quả từ trung bình đến rất cao; phẩm chất thơm ngon, thích hợp cho xuất khẩu quả tươi, thích hợp với vùng có khí hậu mùa đông lạnh. Giống chuối tiêu ở Miền Bắc bình quân đạt 13-14kg/buồng, năng suất trung bình đạt 12-15 tấn/ha.
Chuối tiêu (Bắc Bộ VN)
Chuối già hương (Nam Bộ VN)
2-Nhóm chuối tây (chối sứ, chuối xiêm): gồm các giống chuối tây hồng, tây phấn, tây sứ, được trồng phổ biến ở nhiều nơi, cây cao sinh trưởng khoẻ, không kén đất, chịu hạn nóng và khả năng chịu hạn song dễ bị héo rụi (vàng lá Panama), quả to, mập, ngọt đậm và kém thơm hơn so với giống khác.
Chuối xiêm
Nải chuối xiêm
3-Nhóm Chuối bom (bôm): được trồng phổ biến ở Đông Nam Bộ, trọng lượng buồng thấp, chỉ đạt từ 6-8 kg/buồng. Thời gian sinh trưởng ngắn nên hệ số sản xuất cao (5 buồng trong 20 tháng/gốc) có có thể trồng ở mật độ cao 1200-1500 cây/ha nên năng suất có thể đạt 25-40 tấn/ha. Quả được dùng làm ăn tươi, chuối sấy.
Chuối bom (vàng) so với chuối xiêm (trên) và chuối già (phải)
4-Nhóm Chuối ngự: Bao gồm chuối ngự tiến, chuối ngự mắn. Cây cao 2,5-3 m, cho quả nhỏ, màu vỏ sáng đẹp, thịt quả chắc, vị thơm đặc biệt, tuy nhiên năng suất thấp.
Chuối ngự
5-Nhóm Chuối ngốp: Bao gồm giống ngốp cao, ngốp thấp. Là nhóm có chiều cao cây từ 3-5 m. Cây sinh trưởng khoẻ, chịu bóng, ít sâu bệnh, chịu hạn khá, thích hợ với vùng đồi. Quả tương đối lớn, vỏ dầy, nâu đen khi chín, thịt quả nhão, hơi chua.
6-Nhóm chuối hột: Bao gồm chuối hột rừng và chuối hột trồng.
-Chuối hột rừng Musa balbisiana nhị bội (là loài chuối nhị bội có kiểu gen BB), loài này mọc hoang trong rừng được khai thác làm thuốc.
-Chuối hột trồng Musa balbisiana tam bội (là loài tam bội có kiểu gen BBB), loài này được trồng chủ yếu dùng thân và bắp chuối để làm rau, quả to khi chín ăn được, chủ yếu để ngâm rượu thuốc (rượu chuối hột). Hạt của loài này được bán ở dạng nguyên hạt hoặc xay thành bột để làm thuốc.
Quài Chuối hột
Quả chuối hột chưa chín
7-Nhóm chuối làm cây cảnh: Có rất nhiều loài từ đơn bội đến đa bội. Loài phổ biến nhất là chuối trăn nải (nhóm ABB).
Ngoài ra còn các giống chuối mắn, chuối lá, nhưng các giống chuối này có diện tích trồng ít vì giá trị kinh tế thấp.
Chuối trăm nải
Nguồn: Nguyễn Thị Diệu Thuý- Phòng BQCB, luận văn Thạc sỹ, 2003.
+Đánh giá của các chuyên gia nước ngoài về chuối ở Việt
Nam
Việt
là một nước nằm trong vùng phát sinh của các loài chuối hoang dại và chuối
trồng. Nam
Persley, GJ và Pamela George (1996) đã đánh giá:
"Việt
là một trong những trung tâm xuất xứ của các giống chuối Musa spp., và có
nhiều loài, giống, và nhân bản .... Các giống thương mại xuất khẩu chuối của
Việt Nam Nam chủ yếu dựa trên
các giống địa phương thuộc nhóm giống chuối Cavendish có nguồn gốc bản địa ở
Việt
". Nam
Nguồn: Banana Improvement- Research Challenges and Opportunities
Mô tả
Đặc điểm chung của Chi chuối (Musa) là những loài thực vật một lá mầm, có hoa, thuộc loại cây thân thảo khổng lồ.
+Thân
Thân chuối có hai phần:
-Thân thật (corm) : Tất cả các bộ phận trên mặt đất của một cây chuối phát triển từ một cấu trúc thường được gọi là một thân thật, trong tiếng Anh gọi là " corm ". Đó là một khối mang nhiều sẹo của bẹ lá nằm ở mặt đất, khi cây đã lớn khối thân thật hình chóp nhọn có thể cao đến 25 cm trên mặt đất. Khi cây mang hoa, kết quả phần đỉnh của thân thật chính là lỏi của cây chuối mang phát hoa vượt lên tới trên ngọn.
Tàn dư thân thật (corm) của cây chuối (cao khoảng 25 cm).
Tàn dư của thân thật cây chuối
-Thân giả (pseudostem): Mặc dù nhìn bề ngoài các loài chuối có thân bụi mọc cao nhưng thân chuối thật ra là thân giả do các bẹ lá tạo thành. Các bẹ lá cuốn sát nhau tạo thành một khối hình trụ dẻo dai, gồm những khối sợi và những ô rổng mọng nước. Thân cây chuối cao từ 3-6 m.
Thân thật cây chuối
+Rể
Bộ rể chùm phát triển mạnh và lan rộng. Chuối phát triển trong nhiều loại đất, miễn là đất sâu ít nhất là 60 cm, có hệ thống thoát nước tốt và không được dẻ chặt.
+Lá
Lá được sắp xếp theo vòng xoắn và gồm có ba phần:
-Bẹ lá: Mọc từ thân chính dưới mặt đất, các bẹ lá cuộn chặt vào nhau tạo nên thân giả. Bẹ lá có nhiều chất xơ và các lổ rổng, xốp, mọng nước. Tiết diện của bẹ lá hình vàng khăn mỏng, 2 bề mặt của bẹ là nhẳn bóng. Chiều dài của mỗi bẹ lá quyết định chiều cao của thân chính khi lá đã phát triển.
-Cuống lá: Từ phần cuối của bẹ cho đến phiến lá, dàu khoảng 20-40 cm.
-Phiến lá: Phiến lá đơn, to, rộng, dài 1-2 m, rộng 0,3-0,6 m, có cuốn lá chạy dọc đến chóp lá. Phiến lá dể bị rách do giông gió, phiến lá được dùng để lót, gói thực phẩm, gói bánh…
Lá chuối
+Hoa
Phát hoa mọc từ đỉnh của thân chính (lỏi chuối) ở ngọn gọi là “bắp chuối”, khi phát hoa nở và kết quả gọi là “buồng chuối”. Trong mỗi lá đài hoa sắp thành hai hàng tạo để sau này tạo thành “nải chuối”.
Hoa có 5 tiểu nhụy, bầu noãn 3 tâm bì tạo thành 3 ngăn, mỗi ngăn có nhiều tiểu noãn. Vòi nhụy duy nhất với nuốm hình chùy.
Các hoa đực nằm ở phần nải trên của bắp chuối thường không được nở ra.
Các hoa nằm ở phần phía gốc của bắp chuối là hoa lưỡng tính, sau này đậu quả thành những nãi chuối.
Khi phát hoa nở và kết quả được gọi là “quài chuối” hay “buồng chuối”. Trong các giống chuối phổ biến mỗi quài chuối chỉ có 5-10 nãi chuối, phần còn lại là hoa đực không phát triển thành quả và còn nằm lại trong bắp chuối. Bắp chuối của các giống chuối xiêm và chuối hột dùng làm rau ăn được. Ở những giống chuối làm cây cảnh mỗi quài chuối có thể nở ra đến cả trăm nãi chuối.
Phát hoa (Bắp chuối) tiêu mới nở
Phát hoa (Bắp chuối) tiêu đã nở
+Quả
Quả chuối được hình thành từ các hoa lưỡng tính ở phần gốc của phát hoa. Bên trong mỗi là đài có một nãi chuối được xếp thành hai hàng, mỗi nãi chuối có từ 10-30 quả. Trong tiếng Anh nãi chuối chuối được gọi khôi hài là “ .” (bàn tay) và quả chuối là “ .” (ngón tay). Trọng lượng mỗi quả từ 100-300 g.
Trong phần thịt ăn được của của các loài Chuối Cavendish có khoảng 75% là nước và 25% chất khô.
Quài chuối già lùn
Dạng chuối xuất khẩu được ưa chuộng trên thé giới
+Hạt
Tùy theo giống chuối, quả chuối có thể có nhiều hạt (như chuối hột), ít hạt (như chuối xiêm thỉnh thoảng có vài hạt), chuối già không có hạt. Quả không có hạt gọi là trinh quả. Các loại chuối có hạt, hạt màu đen, rắn chắc. Hạt chuối được dùng để ngâm rượu hoặc làm thuốc.
Quả chuối hạt
Thần phần dinh dưỡng của quả chuối
Thành phần dinh dưỡng của quả chuối ăn tươi (banana) nhóm Cavendish
Theo phân tích của Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) thành phần dinh dưỡng trong 100 gam phần ăn được của quả chuối nhóm Cavendish (chuối tiêu) được xuất khẩu chính trên thị trường thế giới như sau:
Thành phần dinh dưỡng của quả chuối cứng/chuối bột (Plantain)
Theo phân tích của Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) thành phần dinh dưỡng trong 100 gam phần ăn được của quả chuối cứng/chuối bột (Plantain) như sau:
Các công dụng của chuối
Quả chuối chín được dùng để ăn tươi
Công dụng chính của cây chuối là dùng quả chín để ăn tươi. Đây là loại trái cây nhiệt đới được trồng phổ biến ở Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ Latin và Châu Úc. Các nước vùng ôn đới không trồng được chuối nhưng là vùng nhập khẩu nhiều chuối nhất.
Nhóm chuối ăn quả tươi có rất nhiều loài, nhưng chuối được xuất khẩu chủ yếu là nhóm chuối Cavendish (chuối tiêu) khi chín có vỏ quả màu vàng.
Quả chuối nhóm Cavendish (chuối tiêu) dạng xuất khẩu
Ăn chuối
Quả chuối chín được chế biến
Bên cạnh việc dùng quả để ăn tươi, ở Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latin quả chuối mềm cũng còn được chế biến nhiều thức ăn như:
-Món canh chuối: Là món canh chay đơn giản phổ biến ở Việt
và nhiều
nước Đông Nam Á. Nam
-Món canh kiểm: Phổ biến ở Miền Nam Việt
. Món này được nấu bằng chuối
xiêm chín với khoai mì, khoai lang, bí rợ trong nước cốt dừa. Nam
-Chuối nấu: Các loài chuối xiêm, chuối sứ, chuối sáp…được để cả vỏ luộc chín và bán nơi công cộng, vĩa hè…
-Chuối phơi khô, chuốt sấy: Chuối xiêm, chuối sứ được ép dẹp và phơi khô để ăn dần. Đây là cách bảo quản có hiệu quả khi chuối chín ăn tươi không hết. Ngoài cách phơi khô chuối chín còn được sấy khô để làm mứt chuối, nhân bánh in làm bằng bột gạo hoặc nếp rang.
Canh chuối
Canh kiểm nước cốt dừa
Quả chuốt cứng dùng làm lương thực
Ở Châu Phi và Nam Mỹ, quả chuối cứng hay chuối bột được trồng phổ biến để dùng làm lương thực chính trong bữa ăn hàng ngày. Các loài chuối này khi ăn phải gọt vỏ, luộc, chiên, nấu như khoai tây. Ngoài ra chuốt bột còn được sấy khô xay thành bột đun với nước sôi để có món hồ bột chuối dùng cho trẻ em thay sữa và người lớn dùng như món tráng miệng.
Chuối cứng (Plantains)
Chuối cứng chiên
Chuối cứng nấu ở Ghana, Châu Phi
Quả và hạt chuối hột được dùng để ngâm rượu
Ở Việt
, Trung Quốc, Đài Loan, Các nước
Đông Nam Á khác và Ấn Độ dùng quả chuối hột chín hoặc hạt chuối hột rừng hay
chuối hột trồng (để nguyên hoặc xay nhuyễn) để ngâm rượu. Rượu đế ngâm chuối
hột được dùng phổ biến ở Nam Bộ Việt Nam . Rượu chuối hột còn được sản
xuất quy mô lớn để bán trên thị trường. Nam
Rượu chuối hột thủ công
Rượu chuối hột công nghiệp
Thân , bắp chuối và quả chuối được dùng làm rau
Thân cây, bắp chuối và quả xanh của các loài chuối hột, chuối xiêm và chuối sứ cũng được dùng làm rau rất phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước Châu Á. Các bộ phận nêu trên của cây chuối được xắt mỏng theo chiều ngang để làm rau ăn sống, các món nộm, gỏi hoặc nấu canh chua, lẫu chua.
Rau chuối hột
Nộm bắp chuối
Gỏi bắp chuối
Chuối được dùng làm cây cảnh
Nhều loài chuối hoang dại và chuối trồng có hình dạng và màu sắc đẹp được trồng làm cây cảnh ở nhiều nước trên thế giới. Bộ sưu tập chuối cảnh rất phong phú và chính những loài này còn nhiều rắc rối trong phân loại chuối.
Cây chuối cảnh
Các bộ phận cây chuối được dùng làm thuốc
Ở Việt nam và Trung Quốc cây chuối, đặc biệt là chuối rừng, chuối hột, chuối xiêm, chuối sứ còn là nguồn dược liệu trong Đông y để trị nhều loại bệnh như đau nhứt xương, bệnh thận, tểu đường…
Các công dụng khác của cây chuối
Ngoài ra cây chuối còn một số công dụng khác như:
-Một số loài chuối cứng được lấy nhựa từ chồi non để làm keo dán trong dân dụng.
-Một số loài chuối chuyên lấy sợi dùng như sợi đay hoặc dùng để làm giấy.
-Nước tro bẹ chuối xiêm, chuối sứ được ngâm để tạo chất kết tủa trong sản xuất đậu hũ, mì căn…
Tình hình trồng chuối trên thế giới
Hiện trạng
Chuối là cây ăn quả bản địa ở Châu Á, là một trong những loại cây ăn quả dể trồng và có nhiều công dụng, rất phổ biến và quen thuộc với nhiều quốc gia vùng nhiệt đới, là nguồn cung cấp chất đường bột quan trọng ở các nước đang phát triển.
Hiện nay trên thế giới có ít nhất 107 quốc gia trồng chuối với nhiều mục đích khác nhau: chủ yếu dùng làm trái cây, kế đến là dùng để lấy sợi , sản xuất rượu chuối và làm cây cảnh.
Các vùng trồng chuối trên thế giới
Một quả chuối cung cấp một lượng calo tương đương với một củ khoai tây. Do đó chuối và chuối bột rất quan trọng để giữ vững an ninh lương thực toàn cầu và là giải pháp xóa đói giảm nghèo ở các nướng đang phát triển vùng nhiệt đới.
Vào năm 2013 chuối đứng hàng thứ tư về giá trị tài chính trong các cây lương thực chính trên thế giới (sau gạo, lúa mì và ngô).
Các nước trồng và xuất khẩu chuối hàng đầu trên thế giới
Theo thống kê của FAO, 10 quốc gia sản xuất chuối và chuối bột hàng đầu thế giới trong năm 2011 gồm có:
1-Ấn Độ, 2-Uganda, 3-Trung Quốc, 4-Philippines, 5-Ecuador, 6-Brazil, 7-Indonesia, 8-Colombia, 9- Cameroon và 10- Tanzania đã sản xuất được 59,9 triệu tấn chuối so toàn thế giới là 145,5 triệu tấn, chiếm 66%. Trong đó dẫn đầu là Ấn Độ sản xuất 29,7 triệu tấn , đạt 20% so thế giới.
Năm nước xuất khẩu sản phẩm chuối hàng đầu trên thế giới (2011) gồm:
1-Ecuador, 2-Costa Rica, 3-Colombia, 4-Philippines, 5-Guatemala đạt 11,9 triệu tấn, so toàn thế giới là 17,9 triệu tấn, chiếm tỷ lệ 66%. Trong đó dẫn đầu là Ecuador xuất khẩu được 5,2 triệu tấn, chiếm 29%.
Thị trường nhập khẩu chuối mạnh nhất là Mỹ và Châu Âu, do đó chuối và các sản phẩm từ chuối nói chung là lợi thế ở các nước đang phát triển ở vùng nhiệt đới thuộc Châu Á, Châu Phi và
Mỹ. Nam
Nguồn: Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Những cánh đồng chuối ở Ecuador
Triển vọng và nguy cơ của cây chuối thế giới
+Triển vọng
Cây chuối là loại cây ăn quả và cây lương thực ở vùng nhiệt đới. Việc trồng cây chuối trước mắt giải quyết được một phần nhu cầu chất đường bột cho cộng đồng dân cư tại chổ ở các nước đang phát triển còn nhiều khó khăn về lương thực.
Việc trồng cây chuối theo hướng thâm canh để thu hoạch quả đồng loạt là một nhu cầu cần thiết để nhằm vào mục tiêu xuất khẩu chuối ăn tươi, một thị trường rộng mở ở các nước ôn đới rất thích ăn chuối nhưng không trồng được cây chuối. Vì vậy cây chuối được xem là lợi thế ưu tiên của các nước nhiệt đới.
Việc trồng chuối xuất khẩu thành công nhất là ở nước Ecuador, một nước nhiệt đới ở
Nam Mỹ đáng được
các nước nhiệt đới khác học tập.
Trong năm 2011 Ecuador là nước sản xuất chuối hàng thứ 5 trên thế giới với 6 % tồng sản lượng chuối thế giới và xuất khẩu đứng hàng thứ nhất với 29% tồng giá trị chuối xuất khẩu trên thế giới.
Nhiều nước nhiệt đới có dện tích trồng chuối lớn như Ấn Độ (chiếm 20% sản lượng chuối thế giới) nhưng không phải là nước xuất khẩu được nhiều chuối do còn giới hạn về khâu kỹ thuật chọn giống, sơ chế và vận chuyển để đáp ứng cho ye6uca61u xuất khẩu.
Ở Việt
có nhiều giống chuối ngon nổi tiếng nhưng chưa có cơ hội xuất khẩu với sản
lượng lớn do còn vướng phải các rào cản về thương hiệu chuối (do chưa bảo vệ)
và chưa có quy trình thâm canh chuối hiện đại (từ khâu chọn giống sạch bệnh cho
đến kỹ thuật sản xuất để thu hoạch đồng loạt và kỹ thuật sơ chế, vận chuyển hợp
lý). Nam
Nhìn chung cây chuối có thế mạnh xuất khẩu ở các nước nhiệt đới, nếu khai thác tốt thế mạnh này sẽ giúp công ăn việc làm và xóa đói giảm nghèo cho một bộ phận khá lớn dân cư.
+Nguy cơ
Tuy cây chuối trên thế giới có khoảng 1.000 giống khác nhau, nhưng nguồn gen của cây chuối rất đơn điệu. Tất cả các giống chuối hoang dại và chuối trồng tựu trung chỉ thuộc 1 trong ba nguồn gen là:
- Nguồn gen từ loài Chuối rừng Musa acuminata ký hiệu ‘A’ gồm các tổ hợp gen ([AA], [AAA] và [AAAA]).
- Nguồn gen từ loài chuối rừng Musa balbisiana ký hiệu ‘B’ gồm các tổ hợp gen [BB], [BBB] và [BBBB].
- Nguồn gen từ các dòng lai của hai loài trên gồm các tổ hợp gen ([AB], [AAB], [ABB], [AAAB], [AABB] và [ABBB].
Trong đó các loài chuối ăn được chủ yếu có kiểu gen tam bội.
Mặc dù các loài chuối dể bị đột biến và biến dị di truyền nhưng kiểu gen vẩn giới hạn nên hạn chế về mặt đa dạng sinh học và dể bị suy thoái và tiệt chủng bởi các nguồn dịch hại có tính chuyên biệt đối với các loài chuối.
Hiện nay theo thống kê, trên thế giới có khoảng 68 loại bệnh chuối do 99 loài tuyến trùng và vi sinh vật gây ra, trong đó gồm:
- Có 4 loại bệnh do tuyến trùng do 10 loài tuyến trùng gây ra.
- Có 51 loại bệnh do nấm do 72 loài nấm gây ra.
- Có 7 loại bệnh do vi khuẩn do 8 loài vi khuẩn gây ra.
- Có 6 loại bệnh virus do 9 loài virus gây ra.
Trong đó các bệnh do virus là nguy hiểm nhất, ngày nay do giao lưu tiện lợi giữa các vùng trên thế giới nên sự lan tỏa của bệnh chuối ngày càng trầm trọng.
Ngoài ra còn có khoảng 24 loại bệnh do sinh lý, trong đó có 9 loại chưa rõ nguyên nhân.
Giống chuối Gros Michel banana sau này còn được gọi là nhóm chuối Cavendish banana được tìm thấy ở Martinique và Jamaica ở vùng vịnh Caribean là giống chuối tiêu có kiểu gen tam bội AAA có hương vị quả ngon được trồng xuất khẩu chủ yếu ở Nam Mỹ và Châu Âu được dự báo là trong 10-20 năm tới không còn tồn tại ở các trang trại quy mô lớn do tính nhiểm Bệnh tiêm Panama do nấm đất Fusarium (Race 1), Bệnh héo vi khuẩn chuối (BBW) do vi khuẩn Xanthomonas campestris pv. Musacearum và bệnh Chổi rồng trên chuối (BBTV) do rệp hại chuối truyền virus quá nặng.
Để ứng phó với nguy cơ này, Viện Quốc tế về nông nghiệp nhiệt đới được tài trợ bởi Quỹ Rockefeller và CGIAR đã bước đầu thử nghiệm cho biến đổi gen chuối có khả năng kháng bệnh Black Sigatoka và mọt chuối. Bước đầu phát triển giống cây trồng đặc biệt cho sản xuất nhỏ và tự cung tự cấp nông dân.
Liệu giống chuối biến đổi gen có được người tiêu dùng chấp nhận hay không?
-

markdown:
**CÂY CHUỐI** **Kỹ sư Hồ Đình Hải**
Cập nhật ngày 7 tháng 8 năm 2013
Cây chuối
Một buồng chuối xiêm
**Tên gọi và danh pháp khoa học**
-
**Các tên gọi**: Chuối già, chuối tiêu, chuối lùn, chuối xiêm, chuối sứ, chuối ngự, chuối bơm, chuối hột…
-
**Tên tiếng Anh**: Banana (chuối ăn tươi), Plantain (chuối cứng, chuốt bột).
-
**Tên khoa học**: [](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi_Chu%E1%BB%91i) *Musa* *spp.*
-
**Tên đồng nghĩa**:
-
**Chi tương cận**: Chi *Ensete* **Phân loại khoa học**
|
|Bộ |
|
Gừng (
|
|Họ |
|
Chuối (
|
|Chi
|
| (species) Loài |
|Musa **+Hệ thống phân loại**
-
**(** *Chi chuối ăn* [) có nguồn gốc ở Đông Nam Á.](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus)) *Musa*
-
**(** *Chi chuối cảnh* [) có nguồn gốc ở Đông Phi.](http://en.wikipedia.org/wiki/Ensete) *Ensete* **Chi Chuối ăn**( *Musa*) bao gồm hai nhóm:
-
**(banana) là những loài chuối khi chín quả mềm, bốc vỏ được và dùng để ăn tươi.** *Nhóm chuối mềm*
Trong tiếng Anh từ “Banana” (
*chuối*) để chỉ các loài chuối mềm được cho là bắt nguồn từ ngôn ngữ [Wolof](http://en.wikipedia.org/wiki/Wolof_language)do từ “ *banaana* *”.* **(** *-Nhóm chuối cứng* [Plantains](http://en.wikipedia.org/wiki/Plantain_(true))) là những loài chuối có quả khi chín vẩn cứng rắn, không bốc vỏ được, phải dùng dao để gọt. Chuối cứng trước khi ăn phải nấu hoặc chiên, là nguồn cung cấp tinh bột quan trọng ở các nước nhiệt đới đang phát triển như Châu Á, Châu Phi và Nam Mỹ.
Trong tiếng Anh từ “plantain” có nguồn gốc tiếng Latin đễ chỉ loài cây có tán rộng, do các loài chuối này mọc khỏe, có tán lá rậm rạp.
Hiện nay các nhà khoa học công nhận khoảng 50 loài chuối thuộc Chi
*Musa*với nhiều công dụng khác nhau đối với con người như lấy quả, lấy lá, lấy sợi, làm rau, làm cây cảnh...
Trong tiếng Việt được gọi chung là “cây chuối”.
Cần lưu rằng cây Chuối rẻ quạt ở Việt Nam được trồng làm cây cảnh phổ biến cũng được gọi là "Chuối" nhưng thực ra loài này thuộc Họ
[Strelitziaceae](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8D_Thi%C3%AAn_%C4%91i%E1%BB%83u), có tên khoa học là *Ravenala madagascariensis*không có liên quan đến Họ chuối.
Cây chuối rẻ quạt không thuộc loài chuối
Các loài chuối trên thế giới gồm có khoảng 50 loài được mô tả: (xem
[).](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi_Chu%E1%BB%91i#M.E1.BB.99t_s.E1.BB.91_lo.C3.A0i) **văn bản**
Ba
**loài chuối hoang dại**quan trọng được công nhận là tổ tiên của tất cả các loài chuối hoang và chuối trồng phổ biến hiện nay là:
1-
**(** *Loài chuối hột hoang dã* [Colla). (ký hiệu “A”).](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) *Musa acuminata*
2-
**(** *Loài chuối hột hoang dã* *Musa balbisiana* *Colla). (ký hiệu “B”).*
3-
**(** *Loài chuối lai hoang dã* *Musa*× *paradisiaca*L.) được lai bởi hai loài *M. acuminata*[A] và *M. balbisiana*[B], là tổ tiên của các loài chuối trồng cao sản không hạt phổ biến hiện nay. **+Lịch sử phân loại khoa học các loài chuối**
Việc
**phân loại khoa học**Chi chuối ( [) do](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus)) *Musa* **công bố lần đầu tiên vào năm 1753. Nguồn gốc tên** [Carl Linnaeus](http://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Linnaeus) [do Linnaeus đặt có thể do hai giả thuyết sau đây:](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus)) *Musa*
1-
[](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus)) *Musa* *bắt nguồn từ* [Antonius Musa](http://en.wikipedia.org/wiki/Antonius_Musa), tên của nhà thực vật học và là bác sĩ chuyên trị bệnh cho hoàng đế La Mã đầu tiên [Augustus](http://en.wikipedia.org/wiki/Augustus)trước CN.
2- Hoặc từ
[tiếng Ả Rập](http://en.wikipedia.org/wiki/Arabic)“ [”](http://en.wiktionary.org/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2) *mauz* *để gọi tên “chuối ” được Linnaeus dịch sang tiếng Latin là* [. Từ](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus)) *Musa* *Mauz*(tiếng Ả Rập) dịch sang *Musa*(tiếng Latin) đã có trong Bách khoa toàn thư tiếng Ả Rập ở thế kỷ 11 trong “ *Quy chuẩn y học*” của [Avicenna](http://vi.wikipedia.org/wiki/Avicenna). Trong khi đó từ “ *Mauz*” cũng là từ trong tiếng Ba Tư và Thổ Nhĩ Kỳ để chỉ “quả chuối”.
Thời Linnaeus chỉ mô tả có hai loài chuối dựa theo công dụng quả của chúng, đó là:
1-Loài
**chuối tráng miệng**( *Musa sapientum*) tiếng Anh là “banana”, bao gồm những giống chuối khi chín có quả mềm, vỏ quả bốc ra được, được dùng để ăn tươi. Quả của loài chuối này khi chín có hàm lượng nước khoảng 73% nên còn được gọi là chuối mềm.
2-Loài
**chuối cứng**( *Musa paradisiaca*) tiếng Anh gọi là “ [plantains](http://en.wikipedia.org/wiki/Plantain_(true))”, bao gồm những giống chuối khi chín có quả cứng, không bốc vỏ được và phải gọt, được dùng để nấu hoặc chiên, xào trước khi ăn. Quả của loài chuối này khi chín có hàm lượng nước khoảng 64% và giàu tinh bột nên cứng khi chín nên còn được gọi là **chuối cứng**.
Từ đó trở về sau có nhiều loài chuối mới được mô tả và bổ sung vào danh sách phân loại.
Vào năm 1820, nhà thực vật học người Ý
**(1766-1848) đã mô tả hai loài chuối hoang dại** [Luigi Aloysius Colla](http://en.wikipedia.org/wiki/Luigi_Aloysius_Colla) [và](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_acuminata) *Musa acuminata* [, cả hai loài sau này được công nhận là Tổ tiên của tất cả các loài chuối hoang và chuối trồng.](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_balbisiana) *Musa balbisiana*
Vào năm 1862
**Paul Fedorowitsch Horaninow**(1796-1865), đã phát hiện ra loài chuối Đông Phi khác biệt với các loài chuối bình thường và ông lập ra một chi mới là Chi chuối Châu Phi ( [) và mô tả được 1 loài duy nhất là](http://en.wikipedia.org/wiki/Ensete) *Ensete* *Ensete edule*khác xa với các loài trong Chi chuối thường ( [Musa](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus))) , tuy nhiên chưa được chấp nhận.
Vào năm 1947 trở đi, nhà thực vật người Anh nổi tiếng về phân loại chuối là
**Ernest Entwistle Cheesman**(1898-1983) đã phục hồi lại Chi **** *Ensete* *và ông đã mô tả được loài đầu tiên trong chi này là* *Ensete ventricosum*(theo Tạp chí [Kew Bulletin](http://en.wikipedia.org/wiki/Kew_Bulletin)-1948). Tiếp sau đó ông đã mô tả thêm khoảng 25 loài trong chi [](http://en.wikipedia.org/wiki/Ensete) *Ensete* *.*Đặc điểm của Chi Ensete là phát hoa mọc thẳng đứng ở đỉnh ngọn cây.
Ernest Cheesman cũng đã cho biết hai loài chuối ban đầu do Linnaeus mô tả là loài chuối tráng miệng
*Musa sapientum*và loài chuối bột *Musa paradisiaca*chính là con cháu của 2 loài chuối hột hoang dã [và](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_acuminata) *Musa acuminata* [, cả hai đều được mô tả lần đầu tiên bởi](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_balbisiana) *Musa balbisiana* [Luigi Aloysius Colla](http://en.wikipedia.org/wiki/Luigi_Aloysius_Colla)(1860).
Từ thời của
[Linnaeus](http://vi.wikipedia.org/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9)(thế kỷ 18) cho tới thập niên 1940s thì các loài chuối ăn tươi (banana) và chuối bột ( [plantains](http://en.wikipedia.org/wiki/Plantain_(true))) đã được đặt tên hai phần theo kiểu Linnaeus, như: *Musa sapientum*, *Musa paradisiaca*, [,](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_acuminata) *Musa acuminata* [](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_balbisiana) *Musa balbisiana*
Cách gọi như thế xem như thể chúng là các loài khác biệt rất xa nhau.
Việc đặt tên loài chuối vô cùng phức tạp vì các loài chuối trồng chủ yếu phát sinh từ hai loài chuối hột hoang dã là loài
[và loài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) *Musa acuminata* [) cùng với các loài chuối được lai giữa hai loài này dẫn đến sự phức tạp trong phân loại các loài chuối.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t) *Musa balbisiana*
Trong thập niên 1940s đã có đề nghị là không nên đặt tên hai phần kiểu Linneus cho các loại chuối mềm (banana) và chuối bột (
[plantains](http://en.wikipedia.org/wiki/Plantain_(true))) được con người gieo trồng, mà tốt nhất nên đưa ra cho chúng các tên gọi của giống (species) cây trồng. Một hệ thống thay thế dựa trên [bộ gen](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_gen)để đặt danh pháp cho các loại chuối trong các Phân chi của Chi *Musa*cũng đã được đề ra.
Ernest Entwistle Cheesman đã thực hiện các sửa đổi lớn đối trong phân loại Họ chuối (Musaceae). Từ đó Chi chuối (
*Musa*) theo truyền thống được phân chia thành 5 Phân chi (hay đoạn), đó là: *(1)Ingentimusa*, (2) *Australimusa*, (3) *Callimusa*, (4) *Musa*, (5) *Rhodochlamys*
Đến năm 2012 được rút lại còn 3 Phân chi.
**Vào năm 1955**các nhà nghiên cứu **Norman Simmonds**và **Ken Shepherd**đã đề xuất một hệ thống danh pháp dựa vào kiểu phối hợp gen của các giống chuối. Theo Hệ thống này đã loại bỏ gần như tất cả những khó khăn và mâu thuẫn của việc phân loại trước đó của chuối dựa trên tên khoa học đối với giống chuối trồng. Mặc dù vậy, tên ban đầu vẫn còn được công nhận bởi một số cơ quan hiện nay, dẫn đến nhầm lẫn.
Theo Hệ thống gen, hai loài là tổ tiên của tất cả giống chuối ngày nay là:
1-
[(loài chuối hột hoang dại), ký hiệu là “A”.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) *Musa acuminata*
2
*-* *Musa balbisiana* *(một loài chuối hột hoang dại khác, ký hiệu là “B”.*
Theo cách phân loại này, toàn bộ các kiểu gen của các loài chuối trên thế giới gồm có:
+
**Nhóm đơn bội**: Có các kiểu gen ‘A’ và ‘B’
-Loài chuối hột hoang
*[A].* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng)
-Loài chuối hột hoang
*[B].* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
+
**Nhóm chuối nhị bội**: Có các kiểu gen [AA], [AB] và [BB]
+
**Nhóm chuối tam bội**: Có các kiểu gen [AAA], [AAB], [ABB] và [BBB].
+
**Nhóm chuối tứ bội**: Có các kiểu gen: [AAAA], [AAAB], [AABB], [ABBB] và [BBBB].
Xem
[theo kiểu gen [A] & [B].](http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_banana_cultivars) **Danh sách các giống chuối** **Đến năm 2002**hệ thống phân loại chuối vẫn dựa theo cách chia ra các Phân chi hay Đoạn theo **Ernest Entwistle Cheesman**nhưng Chi chuối được rút lại còn 3 Phân chi. Ở thời điểm này các nhà khoa học công nhận khoảng 50 loài thuộc chi *Musa*với nhiều công dụng khác nhau đối với con người như lấy quả, lấy lá, lấy sợi, làm rau, làm cây cảnh... (xem [).](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi_Chu%E1%BB%91i#M.E1.BB.99t_s.E1.BB.91_lo.C3.A0i) **văn bản**
Trong
[(2009) dựa trên sinh học phân tử, Họ Chuối (](http://en.wikipedia.org/wiki/APG_III_system) **hệ thống APG III** [Musaceae](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%91i)) được xếp vào Bộ gừng ( [Zingiberales](http://en.wikipedia.org/wiki/Zingiberales)). Trong năm 2013 Họ chuối có khoảng 70 loài được công nhận, trong đó có một số ít loài có quả ăn được còn lại đa số là các loài chuối làm cây cảnh. **Nguồn gốc và phân bố** **+Nguồn gốc các loài chuối trên thế giới**
Chi chuối (
[) có nguồn gốc từ vùng Châu Á nhiệt đới và được thuần hóa rất sớm ở vùng Đông Nam Á. Nhiều loài chuối dại vẫn còn mọc lên ở](http://en.wikipedia.org/wiki/Musa_(genus)) *Musa* [New Guinea](http://vi.wikipedia.org/wiki/New_Guinea), [Malaysia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Malaysia), [Indonesia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Indonesia), và [Philippines](http://vi.wikipedia.org/wiki/Philippines).
Nguồn gốc phát sinh của các loài hoang dại đầu tiên của Chi chuối
(A) Màu xanh lá cây: Loài chuối hột hoang dại
*Musa acuminata*
(B) Màu vàng: Loài chuối hột hoang dại
*Musa balbisiana*
Gần đây, di tích về
là
nơi mà chuối được thuần hóa đầu tiên. Có lẽ những loài chuối dại khác được
trồng ở những vùng khác tại Đông Nam Á. New Guinea [khảo cổ học](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dc)và môi trường cổ tại đầm lầy Kuk ở tỉnh Cao Nguyên Tây, [Papua New Guinea](http://vi.wikipedia.org/wiki/Papua_New_Guinea)gợi ý rằng chuối được trồng ở đấy bắt đầu trễ nhất khoảng 5000 năm [TCN](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn), nhưng có thể từ 8000 TCN. Vụ khám phá này có nghĩa rằng cao nguyên
Một số vùng cô lập ở
[Trung Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng)có thể trồng chuối từ thời gian trước khi [Hồi giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)ra đời. Có chứng cớ trong văn kiện rằng nhà tiên tri [Muhammad](http://vi.wikipedia.org/wiki/Muhammad)đã biết ăn chuối. Sau đó, văn minh Hồi giáo trải ra nhiều nước, và chuối đi theo. Những văn kiện Hồi giáo (như là bài thơ và truyện thánh) nói đến chuối nhiều lần, bắt đầu từ thế kỷ 9. Vào thế kỷ 10, những văn kiện [Palestine](http://vi.wikipedia.org/wiki/Palestine)và [Ai Cập](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)đã nói đến chuối; từ đấy, chuối lan qua [Bắc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi)và [Tây Ban Nha Hồi giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Al-Andalus). Thực tế là vào thời [Trung cổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_C%E1%BB%95), chuối từ [Granada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Granada)(Tây Ban Nha) được coi là những chuối ngon nhất trong thế giới Ả Rập.
Các
. Palestine [phytolith](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phytolith&action=edit&redlink=1)được khám phá trong một số cây chuối hóa thạch ở [Cameroon](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cameroon)từ thiên niên kỷ 1 TCN đã gây ra cuộc tranh luận về lúc bắt đầu trồng cây chuối ở châu Phi. Có chứng cứ [ngôn ngữ học](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_h%E1%BB%8Dc)rằng người [Madagascar](http://vi.wikipedia.org/wiki/Madagascar)đã biết về chuối vào lúc đó. Trước các khám phá này, chứng cớ sớm nhất về sự trồng chuối ở châu Phi có từ cuối thế kỷ 6 CN về sau. Người Hồi giáo Ả Rập đã từng buôn chuối từ bờ biển đông của châu Phi đến bờ biển [Đại Tây Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng)và về phía nam tới [Madagascar](http://vi.wikipedia.org/wiki/Madagascar). Năm 650, quân đội Hồi giáo mang chuối đến vùng
Các loài chuối lai (
*Musa*× *paradisiaca*L.) với nhiều giống được thuần hóa gồm hầu hết các loài chuối không hạt ( [parthenocarpic](http://en.wikipedia.org/wiki/Parthenocarpy)banana) được trồng phổ biến hiện nay.
Hiện nay trên thế giới có ít nhất 107 quốc gia trồng chuối với nhiều mục đích khác nhau: chủ yếu dùng làm trái cây, kế đến là dùng để lấy
[sợi](http://en.wikipedia.org/wiki/Fiber), sản xuất [rượu chuối](http://en.wikipedia.org/wiki/Banana_wine)và làm [cây cảnh](http://en.wikipedia.org/wiki/Ornamental_plant).
-
Các vùng trồng chuối trên thế giới
Vào năm 2013 chuối đứng hàng thứ tư về giá trị tài chính trong các cây lương thực chính trên thế giới (sau gạo, lúa mì và ngô).
**+Các loài và giống chuối phổ biến trên thế giới**
Các loài chuối quan trọng trên thế giới
1-Chuối bột, 2-Chuối cơm lửa, 3-Chuối goòng, 4-Chuối tiêu lùn
Hầu hết các giống chuối ăn quả hiện đại là giống lai đa bội của các loài chuối hoang dại của chúng là là loài chuối hột hoang
*và loài chuối hột hoang* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) *. Hầu hết các giống chuối này không có hạt và sinh sản vô tính. Chúng được phân loại dựa trên hệ thống do Ernest Cheesman, Norman Simmonds và Ken Shepherd đưa ra.* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
'
**A'**là kiểu gen của *Musa acuminata*, ' **B'**là kiểu gen của *Musa balbisiana*. Các kiểu gen đa bội là kết hợp giữa hai kiểu gen A và B. Các dạng đa bội của *Musa acuminata*thường **dùng** **để ăn tươi**trong khi các dạng đa bội của *Musa balbisiana*và các giống lai giữa hai kiểu gen thường được **dùng để chế biến công nghiệp**. **+ Các loài chuối hoang dại:**
1-Loài chuối hột hoang dã (
[Colla). (ký hiệu “A”).](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) *Musa acuminata*
2-Loài chuối hột hoang dã (
*Musa balbisiana* *Colla). (ký hiệu “B”).*
3-Loài chuối lai hoang dã (
*Musa*× *paradisiaca*L.)
4-Loài chuối hồng hoang dã (
[H.Wendl. & Drude)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Musa_velutina) *M. velutina*
5-Loài chuối rừng Vân
( Nam [Häkkinen & H.Wang)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Musa_yunnanensis) *M. yunnanensis*
6-Loài chuối sợi Nhật bản (
[Siebold & Zucc. ex Iinuma)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Musa_basjoo) *M. basjoo*
7-Chuối hoang Đông Phi (
*Musa acuminata*ssp. *zebrina*)
Và nhiều loài chuối hoang dại khác.
**+Các loài chuối ăn tươi (banana)**
Có hai nhóm:
**Chuối không hạ**t và **chuối có hạt**. *Nhóm chuối không hạ* *t*( [parthenocarpic](http://en.wikipedia.org/wiki/Parthenocarpy)banana) được gọi theo tiếng Anh gọi là “banana”. Panana là các loài chuối khi chín quả mềm, ngọt, dể bốc vỏ, được dùng để ăn tươi khi quả đã chín. Đây là nhóm chuối được trồng phố biến ở tất cả các nước và được mua bán trên thị trường ở các nước trồng chuối.
Nhóm chuối không hạt bao gồm các loài chuối lai (
AAB,
AB. *Musa*× *paradisiaca*L.) có kiểu gen đa bội mà trong đó kiểu gen ‘A’ là nổi trội như: AA, AAA, AAAA, AAAB,
Các giống chuối ăn tươi phổ biến trên thế giới gồm có:
1-
**Nhóm AA**
-Chuối tiêu cao =Chuối rừng
*song bội* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng)
-Chuối trứng
-Chuối tay bụt
-Chuối cau trắng
-Chuối ngự thóc
-Chuối ngự tiến
-Chuối tiến
-Chuối cau mẫn
Chuối tiêu Việt Nam
2-
**Nhóm AAA** **-**Chuối rừng *tam bội* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) **-**Chuối tiêu lùn (chuối Cavendish) **-**Chuối tiêu nhỡ (chuối Giant Cavendish) **-**Chuối tiêu cao (giống cây tam bội) **-**Chuối già hương (chuối Chiquita)
-Chuối cơm lửa (chuối cau lửa)
-Chuối tiêu xanh (chuối Robusta)
-Chuối cao nguyên Đông Phi (phân nhóm AAA-EA)
-Chuối tiêu vừa
-Chuối bom
-Chuối lá rừng (nhóm AAA)
-Chuối cau tây
-Chuối tiêu cao hồng
Chuối hột rừng tam bội (AAA) Ấn Độ
**3-** **Nhóm AAAA**
-Chuối rừng
*tứ bội* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) **3-** **Nhóm AAAA**
-Chuối rừng
*tứ bội* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng) **4-** **Nhóm AAAB**
-Chuối Atan banana
-Chuối Goldfinger banana
Chuối Goldenfinger Banama
**5-** **Nhóm AAB**
-Chuối goòng
-Chuối cơm chua
-Chuối trăm nải
-Chuối mướp
-Chuối sừng bò
-Chuối voi
-Chuối mắn
-Chuối tây bột
-Chuối chà
-Chuối xiêm mật
Chuối xiêm
**6-** **Nhóm AABB**
-Chưa thấy tài liệu
**7-** **Nhóm AB**
-Chuối mít
-Chuối thơm
-Chuối nanh heo
**+ Các loài chuối lấy bột (** [Plantains](http://en.wikipedia.org/wiki/Plantain_(true)) **)**
1-
**Nhóm BB**
-Chuối dại
*song bội* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
2-
**Nhóm BBB**
-Chuối dại
*tam bội* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t) **Nhóm ABBB** **+Các loài chuối lấy có công dụng khác** *+Chuối lấy lá*
-Chuối lá rừng (nhóm AAA)
*+Chuối hột làm thuốc*
-Chuối dại
*song bội (Nhóm BB)* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
-
[Chuối hột quả lép](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t_qu%E1%BA%A3_l%C3%A9p&action=edit&redlink=1)(Nhóm BB).
-Chuối hột rừng
*(nhị bội- nhóm BB)* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
-Chuối hột trồng
*(tam bội- nhóm BB)* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t) *+Chuối cảnh*
-Chuối trăm nải (nhóm ABB)
-Rất nhiều loài dơn bội và đa bội được trồng.
Chuối rừng
*Musa velutina* **+Các loài và giống chuối trồng phổ biến ở Việt** Nam **+Nhóm chuối hoang dại**
-Chuối hột rừng
*(nhị bội- nhóm BB)* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t) **+Nhóm chuối ăn có quả không hạt** **1.**(Cavendish): Nhóm này có 3 giống là tiêu lùn, tiêu nhỏ, tiêu cao. Năng suất quả từ trung bình đến rất cao; phẩm chất thơm ngon, thích hợp cho xuất khẩu quả tươi, thích hợp với vùng có khí hậu mùa đông lạnh. Giống chuối tiêu ở Miền Bắc bình quân đạt 13-14kg/buồng, năng suất trung bình đạt 12-15 tấn/ha. __Nhóm chuối tiêu__
Chuối tiêu (Bắc Bộ VN)
Chuối già hương (Nam Bộ VN)
**2-**(chối sứ, chuối xiêm): gồm các giống chuối tây hồng, tây phấn, tây sứ, được trồng phổ biến ở nhiều nơi, cây cao sinh trưởng khoẻ, không kén đất, chịu hạn nóng và khả năng chịu hạn song dễ bị héo rụi (vàng lá Panama), quả to, mập, ngọt đậm và kém thơm hơn so với giống khác. __Nhóm chuối tây__
Chuối xiêm
Nải chuối xiêm
**3-**(bôm): được trồng phổ biến ở Đông Nam Bộ, trọng lượng buồng thấp, chỉ đạt từ 6-8 kg/buồng. Thời gian sinh trưởng ngắn nên hệ số sản xuất cao (5 buồng trong 20 tháng/gốc) có có thể trồng ở mật độ cao 1200-1500 cây/ha nên năng suất có thể đạt 25-40 tấn/ha. Quả được dùng làm ăn tươi, chuối sấy. __Nhóm Chuối bom__
Chuối bom (vàng) so với chuối xiêm (trên) và chuối già (phải)
**4**- **Bao gồm chuối ngự tiến, chuối ngự mắn. Cây cao 2,5-3 m, cho quả nhỏ, màu vỏ sáng đẹp, thịt quả chắc, vị thơm đặc biệt, tuy nhiên năng suất thấp.** __Nhóm Chuối ngự:__
Chuối ngự
**5-**: Bao gồm giống ngốp cao, ngốp thấp. Là nhóm có chiều cao cây từ 3-5 m. Cây sinh trưởng khoẻ, chịu bóng, ít sâu bệnh, chịu hạn khá, thích hợ với vùng đồi. Quả tương đối lớn, vỏ dầy, nâu đen khi chín, thịt quả nhão, hơi chua. __Nhóm Chuối ngốp__ **6-Nhóm chuối hột:**Bao gồm chuối hột rừng và chuối hột trồng.
-Chuối hột rừng
*nhị bội (là loài chuối nhị bội có kiểu gen BB), loài này mọc hoang trong rừng được khai thác làm thuốc.* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
-Chuối hột trồng
*tam bội (là loài tam bội có kiểu gen BBB), loài này được trồng chủ yếu dùng thân và bắp chuối để làm rau, quả to khi chín ăn được, chủ yếu để ngâm rượu thuốc (rượu chuối hột). Hạt của loài này được bán ở dạng nguyên hạt hoặc xay thành bột để làm thuốc.* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
Quài Chuối hột
Quả chuối hột chưa chín
**7-Nhóm chuối làm cây cảnh**: Có rất nhiều loài từ đơn bội đến đa bội. Loài phổ biến nhất là chuối trăn nải (nhóm ABB).
Ngoài ra còn các giống chuối mắn, chuối lá, nhưng các giống chuối này có diện tích trồng ít vì giá trị kinh tế thấp.
Chuối trăm nải
**Nguồn**: *Nguyễn Thị Diệu Thuý- Phòng BQCB, luận văn Thạc sỹ, 2003.* **+Đánh giá của các chuyên gia nước ngoài về chuối ở Việt** Nam
Việt
là một nước nằm trong vùng phát sinh của các loài chuối hoang dại và chuối
trồng. Nam
Persley, GJ và Pamela George (1996) đã đánh giá:
"Việt
là một trong những trung tâm xuất xứ của các giống chuối Nam Nam chủ yếu dựa trên
các giống địa phương thuộc nhóm giống chuối Cavendish có nguồn gốc bản địa ở
Việt
". Nam *Musa*spp., và có nhiều loài, giống, và nhân bản .... Các giống thương mại xuất khẩu chuối của Việt **Nguồn**: Banana Improvement- Research Challenges and Opportunities **Mô tả**
Đặc điểm chung của Chi chuối (
[) là những loài thực vật một lá mầm, có hoa, thuộc loại cây](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi_Chu%E1%BB%91i) *Musa* [thân thảo](http://en.wikipedia.org/wiki/Herbaceous)khổng lồ. **+Thân**
Thân chuối có hai phần:
**: Tất cả các bộ phận trên mặt đất của một cây chuối phát triển từ một cấu trúc thường được gọi là một thân thật, trong tiếng Anh gọi là "** *-Thân thật*( [corm](http://en.wikipedia.org/wiki/Corm)) [corm](http://en.wikipedia.org/wiki/Corm)". Đó là một khối mang nhiều sẹo của bẹ lá nằm ở mặt đất, khi cây đã lớn khối thân thật hình chóp nhọn có thể cao đến 25 cm trên mặt đất. Khi cây mang hoa, kết quả phần đỉnh của thân thật chính là lỏi của cây chuối mang phát hoa vượt lên tới trên ngọn.
Tàn dư thân thật (corm) của cây chuối (cao khoảng 25 cm).
Tàn dư của thân thật cây chuối
**-**: Mặc dù nhìn bề ngoài các loài chuối có thân bụi mọc cao nhưng thân chuối thật ra là thân giả do các bẹ lá tạo thành. Các bẹ lá cuốn sát nhau tạo thành một khối hình trụ dẻo dai, gồm những khối sợi và những ô rổng mọng nước. Thân cây chuối cao từ 3-6 m. *Thân giả (* *pseudostem* *)*
Thân thật cây chuối
**+Rể**
Bộ rể chùm phát triển mạnh và lan rộng. Chuối phát triển trong nhiều loại đất, miễn là đất sâu ít nhất là 60 cm, có hệ thống thoát nước tốt và không được dẻ chặt.
**+Lá**
Lá được sắp xếp theo vòng xoắn và gồm có ba phần:
**-**Mọc từ thân chính dưới mặt đất, các bẹ lá cuộn chặt vào nhau tạo nên thân giả. Bẹ lá có nhiều chất xơ và các lổ rổng, xốp, mọng nước. Tiết diện của bẹ lá hình vàng khăn mỏng, 2 bề mặt của bẹ là nhẳn bóng. Chiều dài của mỗi bẹ lá quyết định chiều cao của thân chính khi lá đã phát triển. *Bẹ lá*:
-
[: Từ phần cuối của bẹ cho đến phiến lá, dàu khoảng 20-40 cm.](http://en.wikipedia.org/wiki/Petiole_(botany)) *Cuống lá* **-**Phiến lá đơn, to, rộng, dài 1-2 m, rộng 0,3-0,6 m, có cuốn lá chạy dọc đến chóp lá. Phiến lá dể bị rách do giông gió, phiến lá được dùng để lót, gói thực phẩm, gói bánh… *Phiến lá*:
Lá chuối
**+Hoa**
Phát hoa mọc từ đỉnh của thân chính (lỏi chuối) ở ngọn gọi là “bắp chuối”, khi phát hoa nở và kết quả gọi là “buồng chuối”. Trong mỗi lá đài hoa sắp thành hai hàng tạo để sau này tạo thành “nải chuối”.
Hoa có 5 tiểu nhụy, bầu noãn 3 tâm bì tạo thành 3 ngăn, mỗi ngăn có nhiều tiểu noãn. Vòi nhụy duy nhất với nuốm hình chùy.
Các hoa đực nằm ở phần nải trên của bắp chuối thường không được nở ra.
Các hoa nằm ở phần phía gốc của bắp chuối là hoa lưỡng tính, sau này đậu quả thành những nãi chuối.
Khi phát hoa nở và kết quả được gọi là “quài chuối” hay “buồng chuối”. Trong các giống chuối phổ biến mỗi quài chuối chỉ có 5-10 nãi chuối, phần còn lại là hoa đực không phát triển thành quả và còn nằm lại trong bắp chuối. Bắp chuối của các giống chuối xiêm và chuối hột dùng làm rau ăn được. Ở những giống chuối làm cây cảnh mỗi quài chuối có thể nở ra đến cả trăm nãi chuối.
Phát hoa (Bắp chuối) tiêu mới nở
Phát hoa (Bắp chuối) tiêu đã nở
**+Quả**
Quả chuối được hình thành từ các hoa lưỡng tính ở phần gốc của phát hoa. Bên trong mỗi là đài có một nãi chuối được xếp thành hai hàng, mỗi nãi chuối có từ 10-30 quả. Trong tiếng Anh nãi chuối chuối được gọi khôi hài là “ .” (bàn tay) và quả chuối là “ .” (ngón tay). Trọng lượng mỗi quả từ 100-300 g.
Trong phần thịt ăn được của của các loài
[Chuối Cavendish](http://en.wikipedia.org/wiki/Cavendish_banana)có khoảng 75% là [nước](http://en.wikipedia.org/wiki/Water)và 25% chất khô.
Quài chuối già lùn
Dạng chuối xuất khẩu được ưa chuộng trên thé giới
**+Hạt**
Tùy theo giống chuối, quả chuối có thể có nhiều hạt (như chuối hột), ít hạt (như chuối xiêm thỉnh thoảng có vài hạt), chuối già không có hạt. Quả không có hạt gọi là trinh quả. Các loại chuối có hạt, hạt màu đen, rắn chắc. Hạt chuối được dùng để ngâm rượu hoặc làm thuốc.
Quả chuối hạt
**Thần phần dinh dưỡng của quả chuối** **Thành phần dinh dưỡng của quả chuối ăn tươi (banana) nhóm Cavendish**
Theo phân tích của Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) thành phần dinh dưỡng trong 100 gam phần ăn được của quả chuối nhóm Cavendish (chuối tiêu) được xuất khẩu chính trên thị trường thế giới như sau:
|
|Chuối ăn tươi
nhóm Cavendish (chuối tiêu)
|
|
Giá trị dinh dưỡng trên 100 g quả chín
|
|
371 kJ (89 kcal)
|
|
22,84 g
|
|
-
Đường |
|
12,23 g
|
|
2,6 g
|
|
0,33 g
|
|
1,09 g
|
|
0.031 mg (3%)
|
|
0,073 mg (6%)
|
|
0.665 mg (4%)
|
|5 ) |
|
0,334 mg (7%)
|
|
0,4 mg (31%)
|
|9 ) |
|
20 mg (5%)
|
|
9,8 mg (2%)
|
|
8,7 mg (10%)
|
|
0,26 mg (2%)
|
|
27 mg (8%)
|
|
0,27 mg (13%)
|
|
22 mg (3%)
|
|
358 mg (8%)
|
|
1 mg (0%)
|
|
0,15 mg (2%)
|
|
2,2 mg
|
|
Tỷ lệ % được
**Thành phần dinh dưỡng của quả chuối cứng/chuối bột (Plantain)**
Theo phân tích của Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) thành phần dinh dưỡng trong 100 gam phần ăn được của quả chuối cứng/chuối bột (Plantain) như sau:
|
|Quả chuối cứng
(chuối bột) chín
|
|
Giá trị dinh dưỡng trong 100 g phần ruột ăn được
|
|
510 kJ (120 kcal)
|
|
31.89 g
|
|
-
Đường |
|
15 g
|
|
2.3 g
|
|
0.37 g
|
|
1.3 g
|
||
|
56 μg (7%)
|
|
457 μg (4%)
|
|
0.052 mg (5%)
|
|
0.054 mg (5%)
|
|
0.686 mg (5%)
|
|5) |
|
0.26 mg (5%)
|
|
0.299 mg (23%)
|
|9) |
|
22 μg (6%)
|
|
13.5 mg (3%)
|
|
18.4 mg (22%)
|
|
0.14 mg (1%)
|
|
0.7 μg (1%)
|
|
3 mg (0%)
|
|
0.6 mg (5%)
|
|
37 mg (10%)
|
|
34 mg (5%)
|
|
499 mg (11%)
|
|
4 mg (0%)
|
|
0.14 mg (1%)
|
|
Tỷ lệ % được
**Các công dụng của chuối** **Quả chuối chín được dùng để ăn tươi**
Công dụng chính của cây chuối là dùng quả chín để ăn tươi. Đây là loại trái cây nhiệt đới được trồng phổ biến ở Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ Latin và Châu Úc. Các nước vùng ôn đới không trồng được chuối nhưng là vùng nhập khẩu nhiều chuối nhất.
Nhóm chuối ăn quả tươi có rất nhiều loài, nhưng chuối được xuất khẩu chủ yếu là nhóm chuối Cavendish (chuối tiêu) khi chín có vỏ quả màu vàng.
Quả chuối nhóm Cavendish (chuối tiêu) dạng xuất khẩu
Ăn chuối
**Quả chuối chín được chế biến**
Bên cạnh việc dùng quả để ăn tươi, ở Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latin quả chuối mềm cũng còn được chế biến nhiều thức ăn như:
-
và nhiều
nước Đông Nam Á. Nam **Món canh chuối**: Là món canh chay đơn giản phổ biến ở Việt
-
. Món này được nấu bằng chuối
xiêm chín với khoai mì, khoai lang, bí rợ trong nước cốt dừa. Nam **Món canh kiểm**: Phổ biến ở Miền Nam Việt
-
**Chuối nấu**: Các loài chuối xiêm, chuối sứ, chuối sáp…được để cả vỏ luộc chín và bán nơi công cộng, vĩa hè…
-
**Chuối phơi khô, chuốt sấy**: Chuối xiêm, chuối sứ được ép dẹp và phơi khô để ăn dần. Đây là cách bảo quản có hiệu quả khi chuối chín ăn tươi không hết. Ngoài cách phơi khô chuối chín còn được sấy khô để làm mứt chuối, nhân bánh in làm bằng bột gạo hoặc nếp rang.
Canh chuối
Canh kiểm nước cốt dừa
**Quả chuốt cứng dùng làm lương thực**
Ở Châu Phi và Nam Mỹ, quả chuối cứng hay chuối bột được trồng phổ biến để dùng làm lương thực chính trong bữa ăn hàng ngày. Các loài chuối này khi ăn phải gọt vỏ, luộc, chiên, nấu như khoai tây. Ngoài ra chuốt bột còn được sấy khô xay thành bột đun với nước sôi để có món hồ bột chuối dùng cho trẻ em thay sữa và người lớn dùng như món tráng miệng.
Chuối cứng (Plantains)
Chuối cứng chiên
Chuối cứng nấu ở Ghana, Châu Phi
**Quả và hạt chuối hột được dùng để ngâm rượu**
Ở Việt
, Trung Quốc, Đài Loan, Các nước
Đông Nam Á khác và Ấn Độ dùng quả chuối hột chín hoặc hạt chuối hột rừng hay
chuối hột trồng (để nguyên hoặc xay nhuyễn) để ngâm rượu. Rượu đế ngâm chuối
hột được dùng phổ biến ở Nam Bộ Việt Nam . Rượu chuối hột còn được sản
xuất quy mô lớn để bán trên thị trường. Nam
Rượu chuối hột thủ công
Rượu chuối hột công nghiệp
**Thân , bắp chuối và quả chuối được dùng làm rau**
Thân cây, bắp chuối và quả xanh của các loài chuối hột, chuối xiêm và chuối sứ cũng được dùng làm rau rất phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước Châu Á. Các bộ phận nêu trên của cây chuối được xắt mỏng theo chiều ngang để làm rau ăn sống, các món nộm, gỏi hoặc nấu canh chua, lẫu chua.
Rau chuối hột
Nộm bắp chuối
Gỏi bắp chuối
**Chuối được dùng làm cây cảnh**
Nhều loài chuối hoang dại và chuối trồng có hình dạng và màu sắc đẹp được trồng làm cây cảnh ở nhiều nước trên thế giới. Bộ sưu tập chuối cảnh rất phong phú và chính những loài này còn nhiều rắc rối trong phân loại chuối.
Cây chuối cảnh
**Các bộ phận cây chuối được dùng làm thuốc**
Ở Việt nam và Trung Quốc cây chuối, đặc biệt là chuối rừng, chuối hột, chuối xiêm, chuối sứ còn là nguồn dược liệu trong Đông y để trị nhều loại bệnh như đau nhứt xương, bệnh thận, tểu đường…
**Các công dụng khác của cây chuối**
Ngoài ra cây chuối còn một số công dụng khác như:
-Một số loài chuối cứng được lấy nhựa từ chồi non để làm keo dán trong dân dụng.
-Một số loài chuối chuyên lấy sợi dùng như sợi đay hoặc dùng để làm giấy.
-Nước tro bẹ chuối xiêm, chuối sứ được ngâm để tạo chất kết tủa trong sản xuất đậu hũ, mì căn…
**Tình hình trồng chuối trên thế giới** **Hiện trạng**
Chuối là cây ăn quả bản địa ở Châu Á, là một trong những loại cây ăn quả dể trồng và có nhiều công dụng, rất phổ biến và quen thuộc với nhiều quốc gia vùng nhiệt đới, là nguồn cung cấp chất đường bột quan trọng ở các nước đang phát triển.
Hiện nay trên thế giới có ít nhất 107 quốc gia trồng chuối với nhiều mục đích khác nhau: chủ yếu dùng làm trái cây, kế đến là dùng để lấy
[sợi](http://en.wikipedia.org/wiki/Fiber), sản xuất [rượu chuối](http://en.wikipedia.org/wiki/Banana_wine)và làm [cây cảnh](http://en.wikipedia.org/wiki/Ornamental_plant).
Các vùng trồng chuối trên thế giới
Một quả chuối cung cấp một
[lượng calo](http://en.wikipedia.org/wiki/Calorie)tương đương với một củ khoai tây. Do đó chuối và chuối bột rất quan trọng để giữ vững [an ninh lương thực](http://en.wikipedia.org/wiki/Food_security)toàn cầu và là giải pháp xóa đói giảm nghèo ở các nướng đang phát triển vùng nhiệt đới.
Vào năm 2013 chuối đứng hàng thứ tư về giá trị tài chính trong các cây lương thực chính trên thế giới (sau gạo, lúa mì và ngô).
**Các nước trồng và** **xuất khẩu chuối hàng đầu trên thế giới**
Theo thống kê của FAO, 10 quốc gia sản xuất chuối và chuối bột hàng đầu thế giới trong năm 2011 gồm có:
1-
[Ấn Độ](http://en.wikipedia.org/wiki/India), 2- [Uganda](http://en.wikipedia.org/wiki/Uganda), 3- [Trung Quốc](http://en.wikipedia.org/wiki/China), 4- [Philippines](http://en.wikipedia.org/wiki/Philippines), 5- [Ecuador](http://en.wikipedia.org/wiki/Ecuador), 6- [Brazil](http://en.wikipedia.org/wiki/Brazil), 7- [Indonesia](http://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia), 8- [Colombia](http://en.wikipedia.org/wiki/Colombia), 9- [Cameroon](http://en.wikipedia.org/wiki/Cameroon)và 10- [Tanzania](http://en.wikipedia.org/wiki/Tanzania)đã sản xuất được 59,9 triệu tấn chuối so toàn thế giới là 145,5 triệu tấn, chiếm 66%. Trong đó dẫn đầu là [Ấn Độ](http://en.wikipedia.org/wiki/India)sản xuất 29,7 triệu tấn , đạt 20% so thế giới.
Năm nước xuất khẩu sản phẩm chuối hàng đầu trên thế giới (2011) gồm:
1-
[Ecuador](http://en.wikipedia.org/wiki/Ecuador), 2- [Costa Rica](http://en.wikipedia.org/wiki/Costa_Rica), 3- [Colombia](http://en.wikipedia.org/wiki/Colombia), 4- [Philippines](http://en.wikipedia.org/wiki/Philippines), 5- [Guatemala](http://en.wikipedia.org/wiki/Guatemala)đạt 11,9 triệu tấn, so toàn thế giới là 17,9 triệu tấn, chiếm tỷ lệ 66%. Trong đó dẫn đầu là [Ecuador](http://en.wikipedia.org/wiki/Ecuador)xuất khẩu được 5,2 triệu tấn, chiếm 29%.
Thị trường nhập khẩu chuối mạnh nhất là Mỹ và Châu Âu, do đó chuối và các sản phẩm từ chuối nói chung là lợi thế ở các nước đang phát triển ở vùng nhiệt đới thuộc Châu Á, Châu Phi và
Mỹ. Nam
|
|Sản xuất và xuất
khẩu chuối và chuối bột của các nước (2011)
|
|
Quốc gia
|
|
Triệu
tấn
|
|
Tỷ lệ % so tổng số
của thế giới
|
|Bảng 1: Sản xuất
|
|
29,7
|
|
20%
|
|
11.1
|
|
8%
|
|
10,7
|
|
7%
|
|
9.2
|
|
6%
|
|
8.0
|
|
6%
|
|
7.3
|
|
5%
|
|
6.1
|
|
4%
|
|
5.1
|
|
4%
|
|
4.8
|
|
3%
|
|
3.9
|
|
3%
|
|
Tất cả các nước khác
|
|
49,6
|
|
34%
|
|Toàn thế giới |
|145,4 |
|100%
|
|Bảng 2: Xuất khẩu
|
|
5.2
|
|
29%
|
|
1.8
|
|
10%
|
|
1.8
|
|
10%
|
|
1.6
|
|
9%
|
|
1.5
|
|
8%
|
|
Tất cả các nước khác
|
|
6.0
|
|
34%
|
|Toàn thế giới |
|17,9 |
|100% **Nguồn:**Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Những cánh đồng chuối ở Ecuador
**Triển vọng và nguy cơ của cây chuối thế giới** **+Triển vọng**
Cây chuối là loại cây ăn quả và cây lương thực ở vùng nhiệt đới. Việc trồng cây chuối trước mắt giải quyết được một phần nhu cầu chất đường bột cho cộng đồng dân cư tại chổ ở các nước đang phát triển còn nhiều khó khăn về lương thực.
Việc trồng cây chuối theo hướng thâm canh để thu hoạch quả đồng loạt là một nhu cầu cần thiết để nhằm vào mục tiêu xuất khẩu chuối ăn tươi, một thị trường rộng mở ở các nước ôn đới rất thích ăn chuối nhưng không trồng được cây chuối. Vì vậy cây chuối được xem là lợi thế ưu tiên của các nước nhiệt đới.
Việc trồng chuối xuất khẩu thành công nhất là ở nước
Nam Mỹ đáng được
các nước nhiệt đới khác học tập. [Ecuador](http://en.wikipedia.org/wiki/Ecuador), một nước nhiệt đới ở
Trong năm 2011
[Ecuador](http://en.wikipedia.org/wiki/Ecuador)là nước sản xuất chuối hàng thứ 5 trên thế giới với 6 % tồng sản lượng chuối thế giới và xuất khẩu đứng hàng thứ nhất với 29% tồng giá trị chuối xuất khẩu trên thế giới.
Nhiều nước nhiệt đới có dện tích trồng chuối lớn như Ấn Độ (chiếm 20% sản lượng chuối thế giới) nhưng không phải là nước xuất khẩu được nhiều chuối do còn giới hạn về khâu kỹ thuật chọn giống, sơ chế và vận chuyển để đáp ứng cho ye6uca61u xuất khẩu.
Ở Việt
có nhiều giống chuối ngon nổi tiếng nhưng chưa có cơ hội xuất khẩu với sản
lượng lớn do còn vướng phải các rào cản về thương hiệu chuối (do chưa bảo vệ)
và chưa có quy trình thâm canh chuối hiện đại (từ khâu chọn giống sạch bệnh cho
đến kỹ thuật sản xuất để thu hoạch đồng loạt và kỹ thuật sơ chế, vận chuyển hợp
lý). Nam
Nhìn chung cây chuối có thế mạnh xuất khẩu ở các nước nhiệt đới, nếu khai thác tốt thế mạnh này sẽ giúp công ăn việc làm và xóa đói giảm nghèo cho một bộ phận khá lớn dân cư.
**+Nguy cơ**
Tuy cây chuối trên thế giới có khoảng 1.000 giống khác nhau, nhưng nguồn gen của cây chuối rất đơn điệu. Tất cả các giống chuối hoang dại và chuối trồng tựu trung chỉ thuộc 1 trong ba nguồn gen là:
- Nguồn gen từ loài Chuối rừng
*ký hiệu ‘A’ gồm các tổ hợp gen ([AA], [AAA] và [AAAA]).* [Musa acuminata](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_r%E1%BB%ABng)
- Nguồn gen từ loài chuối rừng
*ký hiệu ‘B’ gồm các tổ hợp gen [BB], [BBB] và [BBBB].* [Musa balbisiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BB%91i_h%E1%BB%99t)
- Nguồn gen từ các dòng lai của hai loài trên gồm các tổ hợp gen ([AB], [AAB], [ABB], [AAAB], [AABB] và [ABBB].
Trong đó các loài chuối ăn được chủ yếu có kiểu gen tam bội.
Mặc dù các loài chuối dể bị đột biến và biến dị di truyền nhưng kiểu gen vẩn giới hạn nên hạn chế về mặt đa dạng sinh học và dể bị suy thoái và tiệt chủng bởi các nguồn dịch hại có tính chuyên biệt đối với các loài chuối.
Hiện nay theo thống kê, trên thế giới có khoảng 68 loại bệnh chuối do 99 loài tuyến trùng và vi sinh vật gây ra, trong đó gồm:
- Có 4 loại bệnh do tuyến trùng do 10 loài tuyến trùng gây ra.
- Có 51 loại bệnh do nấm do 72 loài nấm gây ra.
- Có 7 loại bệnh do vi khuẩn do 8 loài vi khuẩn gây ra.
- Có 6 loại bệnh virus do 9 loài virus gây ra.
Trong đó các bệnh do virus là nguy hiểm nhất, ngày nay do giao lưu tiện lợi giữa các vùng trên thế giới nên sự lan tỏa của bệnh chuối ngày càng trầm trọng.
Ngoài ra còn có khoảng 24 loại bệnh do sinh lý, trong đó có 9 loại chưa rõ nguyên nhân.
Giống chuối
[Gros Michel banana](http://en.wikipedia.org/wiki/Gros_Michel_banana)sau này còn được gọi là nhóm chuối [Cavendish banana](http://en.wikipedia.org/wiki/Cavendish_banana)được tìm thấy ở [Martinique](http://en.wikipedia.org/wiki/Martinique)và [Jamaica](http://en.wikipedia.org/wiki/Jamaica)ở vùng vịnh Caribean là giống chuối tiêu có kiểu gen tam bội AAA có hương vị quả ngon được trồng xuất khẩu chủ yếu ở Nam Mỹ và Châu Âu được dự báo là trong 10-20 năm tới không còn tồn tại ở các trang trại quy mô lớn do tính nhiểm [Bệnh tiêm Panama](http://en.wikipedia.org/wiki/Panama_disease)do nấm đất [Fusarium](http://en.wikipedia.org/wiki/Fusarium)(Race 1), [Bệnh héo vi khuẩn chuối](http://en.wikipedia.org/wiki/Banana_Xanthomonas_wilt)(BBW) do vi khuẩn *pv.* [Xanthomonas campestris](http://en.wikipedia.org/wiki/Xanthomonas_campestris) *Musacearum*và bệnh [Chổi rồng trên chuối](http://en.wikipedia.org/wiki/Banana_bunchy_top_virus)(BBTV) do [rệp](http://en.wikipedia.org/wiki/Aphid)hại chuối truyền virus quá nặng.
Để ứng phó với nguy cơ này,
[Viện Quốc tế về nông nghiệp nhiệt đới](http://en.wikipedia.org/wiki/International_Institute_of_Tropical_Agriculture)được tài trợ bởi [Quỹ Rockefeller](http://en.wikipedia.org/wiki/Rockefeller_Foundation)và [CGIAR](http://en.wikipedia.org/wiki/Consultative_Group_on_International_Agricultural_Research)đã bước đầu thử nghiệm cho [biến đổi gen](http://en.wikipedia.org/wiki/Genetic_engineering)chuối có khả năng kháng bệnh Black Sigatoka và mọt chuối. Bước đầu phát triển giống cây trồng đặc biệt cho sản xuất nhỏ và tự cung tự cấp nông dân.
Liệu giống chuối biến đổi gen có được người tiêu dùng chấp nhận hay không?
-


text:
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
http://hpu2.edu.vn
Tra cứu điểm thi đánh giá năng lực tiếng Anh bậc 2 đợt 4 năm 2017
Thứ năm - 18/05/2017 03:20
In ra
Đóng cửa sổ này
Chi tiết xem tại đây.
URL của bản tin này:
http://hpu2.edu.vn/vi/news/tin-tuc-su-kien/tra-cuu-diem-thi-danh-gia-nang-luc-tieng-anh-bac-2-dot-4-nam-2017-455.html
© Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
tntrucsp2@hpu2.edu.vn
Bạn đã không sử dụng Site,
Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập
. Thời gian chờ:
60
giây

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: nv4c_h8LQl_statistic_vi=aGVgYm5qZmRokg%2C%2C; expires=Thu, 20-Jul-2017 15:06:40 GMT; Max-Age=1800; path=/; domain=.hpu2.edu.vn; httponly

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Language: vi


text:
Khơi dậy giá trị văn hóa dân gian Phố Hiến
Tháng Ba âm lịch hàng năm, thành phố Hưng Yên tưng bừng tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến. Với việc phục dựng và tổ chức nhiều hoạt động văn hóa tín ngưỡng, những trò chơi dân gian truyền thống, Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến trở thành nơi hội tụ, điểm nhấn trong quảng bá nét đẹp về kiến trúc, văn hóa truyền thống của Phố Hiến xưa - thành phố Hưng Yên hôm nay.
Là thương cảng nổi tiếng một thời, tại Phố Hiến đã từng có thương gia của hơn 10 nước đến kinh doanh, buôn bán như: Hà Lan, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Trung Quốc… Cùng với hàng hóa, các thương nhân nước ngoài đã mang đến đây nhiều kiến trúc và tập quán, văn hóa nước họ, Phố Hiến trở thành điểm hội tụ, giao thoa của nhiều nền văn hóa. Trải qua thời gian cùng những thăng trầm của lịch sử, Phố Hiến không còn là một thương cảng, trung tâm thương nghiệp nhưng những dấu tích của một thời hưng thịnh vẫn còn rất đậm nét trong các công trình kiến trúc, những tập quán, nếp sống. Tiêu biểu là quần thể các di tích ở thành phố Hưng Yên với trên 100 di tích, hàng trăm bia ký, hàng nghìn cổ vật có giá trị phân bố ở hầu khắp các phường, xã của thành phố Hưng Yên như: Văn miếu Xích Đằng, chùa Chuông, chùa Nễ Châu, đình chùa Hiến, đền Mẫu, đền Mây, đền Kim Đằng... Bên cạnh đó là các công trình kiến trúc có sự kết hợp, giao thoa hài hòa, tinh xảo của kiến trúc Trung Hoa, kiến trúc phương Tây với văn hóa Việt như: Đông đô Quảng Hội, đền Thiên Hậu, chùa Phố, võ Miếu, nhà thờ thiên chúa giáo… Ngoài các công trình phục vụ hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, thành phố Hưng Yên ngày nay còn lưu giữ được một số di tích liên quan đến đời sống sinh hoạt của người Phố Hiến xưa như: Chợ, giếng, nghĩa địa của người nước ngoài…
Sự đậm đặc về di tích, trong đó phần lớn là các di tích lịch sử văn hóa gắn với tâm linh, tín ngưỡng thờ nhân thần và thiên thần đã hình thành nên một chuỗi các lễ hội truyền thống với những bản sắc riêng của từng di tích. Ở đây, mỗi công trình tôn giáo, tín ngưỡng cổ kính lại ẩn chứa trong đó một câu chuyện riêng đầy ly kỳ, triết lý. Có câu chuyện thể hiện sự tôn trọng, lòng biết ơn đối với những người đã có công với đất nước, giúp nhân dân có cuộc sống an lành; có câu chuyện thể hiện sự đồng cảm, “thương người như thể thương thân”... Từ đó tạo nên những nét riêng độc đáo của từng lễ hội tại các di tích khiến không gian văn hóa của thành phố Hưng Yên vừa đa dạng về hình thức song cũng vô cùng đậm đà về bản sắc.
Rước kiệu, một hoạt động văn hóa tín ngưỡng ở Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến
Năm 2014, khu di tích Phố Hiến được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Đây là niềm vinh dự, tự hào, tạo tiền đề để thành phố Hưng Yên nói riêng và tỉnh ta nói chung lưu giữ và phát huy các giá trị lịch sử văn hóa nhằm khơi dậy tiềm năng phát triển du lịch. Đồng thời, việc tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được gắn với các di tích và phục dựng lại các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng cổ sẽ góp phần tái hiện về một vùng đất đã đi vào lịch sử với câu ca "Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến".
Từ năm 2007, thị xã Hưng Yên, nay là thành phố Hưng Yên đã phục dựng và tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến. Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được tổ chức từ ngày mùng 6 tháng Ba âm lịch hàng năm. Tại lễ hội, các hoạt động thuộc phần lễ đang được thành phố nỗ lực phục dựng lại các nghi thức tế, lễ truyền thống nhằm tạo không gian văn hóa riêng. Phần hội là các hoạt động sôi nổi, náo nhiệt với những trò chơi dân gian như: Đi cầu Kiều, kéo co, thả diều sáo… Tại Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến, các tinh hoa văn hóa của các lễ hội tại các di tích được chắt lọc hội tụ, thể hiện đầy đủ sự tinh túy, đặc sắc của văn hóa đất Phố Hiến. Đến với Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các di tích mà còn được đắm mình trong các hoạt động dân gian truyền thống. Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến là hoạt động mở màn cho một chuỗi các lễ hội tại các di tích khiến không gian lễ hội như một dòng chảy liên tục kéo dài. Trong không gian linh thiêng của các di tích, các hoạt động văn hóa cộng đồng được tái hiện phần nào khắc họa sống động, giúp du khách mường tượng về cảnh tấp nập “trên bến dưới thuyền” của Phố Hiến xưa. Đắm mình trong không khí lễ hội, du khách được tìm hiểu sâu thêm về truyền thống văn hóa, được khám phá những nét độc đáo riêng về ẩm thực, âm nhạc và các trò chơi dân gian độc đáo. Đây cũng là dịp để thành phố Hưng Yên quảng bá tiềm năng, đẩy mạnh phát triển du lịch, dịch vụ gắn với các di tích lịch sử, lễ hội… nhằm không ngừng góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Nguyễn Tuấn Cường
Chủ tịch UBND thành phố Hưng Yên
Theo: baohungyen.vn/
Theo: baohungyen.vn/

markdown:
# Khơi dậy giá trị văn hóa dân gian Phố Hiến
**Tháng Ba âm lịch hàng năm, thành phố Hưng Yên tưng bừng tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến. Với việc phục dựng và tổ chức nhiều hoạt động văn hóa tín ngưỡng, những trò chơi dân gian truyền thống, Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến trở thành nơi hội tụ, điểm nhấn trong quảng bá nét đẹp về kiến trúc, văn hóa truyền thống của Phố Hiến xưa - thành phố Hưng Yên hôm nay.**
Là thương cảng nổi tiếng một thời, tại Phố Hiến đã từng có thương gia của hơn 10 nước đến kinh doanh, buôn bán như: Hà Lan, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Trung Quốc… Cùng với hàng hóa, các thương nhân nước ngoài đã mang đến đây nhiều kiến trúc và tập quán, văn hóa nước họ, Phố Hiến trở thành điểm hội tụ, giao thoa của nhiều nền văn hóa. Trải qua thời gian cùng những thăng trầm của lịch sử, Phố Hiến không còn là một thương cảng, trung tâm thương nghiệp nhưng những dấu tích của một thời hưng thịnh vẫn còn rất đậm nét trong các công trình kiến trúc, những tập quán, nếp sống. Tiêu biểu là quần thể các di tích ở thành phố Hưng Yên với trên 100 di tích, hàng trăm bia ký, hàng nghìn cổ vật có giá trị phân bố ở hầu khắp các phường, xã của thành phố Hưng Yên như: Văn miếu Xích Đằng, chùa Chuông, chùa Nễ Châu, đình chùa Hiến, đền Mẫu, đền Mây, đền Kim Đằng... Bên cạnh đó là các công trình kiến trúc có sự kết hợp, giao thoa hài hòa, tinh xảo của kiến trúc Trung Hoa, kiến trúc phương Tây với văn hóa Việt như: Đông đô Quảng Hội, đền Thiên Hậu, chùa Phố, võ Miếu, nhà thờ thiên chúa giáo… Ngoài các công trình phục vụ hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, thành phố Hưng Yên ngày nay còn lưu giữ được một số di tích liên quan đến đời sống sinh hoạt của người Phố Hiến xưa như: Chợ, giếng, nghĩa địa của người nước ngoài…
Sự đậm đặc về di tích, trong đó phần lớn là các di tích lịch sử văn hóa gắn với tâm linh, tín ngưỡng thờ nhân thần và thiên thần đã hình thành nên một chuỗi các lễ hội truyền thống với những bản sắc riêng của từng di tích. Ở đây, mỗi công trình tôn giáo, tín ngưỡng cổ kính lại ẩn chứa trong đó một câu chuyện riêng đầy ly kỳ, triết lý. Có câu chuyện thể hiện sự tôn trọng, lòng biết ơn đối với những người đã có công với đất nước, giúp nhân dân có cuộc sống an lành; có câu chuyện thể hiện sự đồng cảm, “thương người như thể thương thân”... Từ đó tạo nên những nét riêng độc đáo của từng lễ hội tại các di tích khiến không gian văn hóa của thành phố Hưng Yên vừa đa dạng về hình thức song cũng vô cùng đậm đà về bản sắc.
Rước kiệu, một hoạt động văn hóa tín ngưỡng ở Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến
Năm 2014, khu di tích Phố Hiến được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Đây là niềm vinh dự, tự hào, tạo tiền đề để thành phố Hưng Yên nói riêng và tỉnh ta nói chung lưu giữ và phát huy các giá trị lịch sử văn hóa nhằm khơi dậy tiềm năng phát triển du lịch. Đồng thời, việc tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được gắn với các di tích và phục dựng lại các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng cổ sẽ góp phần tái hiện về một vùng đất đã đi vào lịch sử với câu ca "Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến".
Từ năm 2007, thị xã Hưng Yên, nay là thành phố Hưng Yên đã phục dựng và tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến. Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được tổ chức từ ngày mùng 6 tháng Ba âm lịch hàng năm. Tại lễ hội, các hoạt động thuộc phần lễ đang được thành phố nỗ lực phục dựng lại các nghi thức tế, lễ truyền thống nhằm tạo không gian văn hóa riêng. Phần hội là các hoạt động sôi nổi, náo nhiệt với những trò chơi dân gian như: Đi cầu Kiều, kéo co, thả diều sáo… Tại Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến, các tinh hoa văn hóa của các lễ hội tại các di tích được chắt lọc hội tụ, thể hiện đầy đủ sự tinh túy, đặc sắc của văn hóa đất Phố Hiến. Đến với Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các di tích mà còn được đắm mình trong các hoạt động dân gian truyền thống. Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến là hoạt động mở màn cho một chuỗi các lễ hội tại các di tích khiến không gian lễ hội như một dòng chảy liên tục kéo dài. Trong không gian linh thiêng của các di tích, các hoạt động văn hóa cộng đồng được tái hiện phần nào khắc họa sống động, giúp du khách mường tượng về cảnh tấp nập “trên bến dưới thuyền” của Phố Hiến xưa. Đắm mình trong không khí lễ hội, du khách được tìm hiểu sâu thêm về truyền thống văn hóa, được khám phá những nét độc đáo riêng về ẩm thực, âm nhạc và các trò chơi dân gian độc đáo. Đây cũng là dịp để thành phố Hưng Yên quảng bá tiềm năng, đẩy mạnh phát triển du lịch, dịch vụ gắn với các di tích lịch sử, lễ hội… nhằm không ngừng góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
**Nguyễn Tuấn Cường** **Chủ tịch UBND thành phố Hưng Yên**
Theo:
Theo:
**baohungyen**.vn/

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: private


text:
IMovies
Beta
Phim Lẻ
Phim 3D
Phim Chiếu Rạp
Phim Sắp Chiếu
Bảng xếp hạng
Phim Bộ
Thể Loại
Anime
Cao bồi Viễn Tây
Gia Đình
Hài
Hành Động
Hình Sự
Hoạt Hình
Khoa học viễn tưởng
Kiếm hiệp
Kinh điển
Lịch sử Chiến tranh
Ma – Kinh dị
Phiêu Lưu mạo hiểm
Sử thi - Cổ trang
Tài liệu
Tâm lý - Tình cảm
Thể thao - Âm nhạc
Tiểu Sử
TV-Show
Võ Thuật
Quốc Gia
Ấn Độ
Âu-Mỹ
Đài Loan
Hàn Quốc
Hồng Kông
Nhật Bản
Thái Lan
Trung Quốc
Tin Tức
Cồng đồng yêu phim
Hậu trường
Review phim
Showbiz
Tin điện ảnh
Truyền hình
Ứng dụng
Đăng Nhập
Đạo Diễn Laurent Bouhnik
This is Laurent Bouhnik
Tuyển tập phim hay nhất của Đạo Diễn Laurent Bouhnik
Q Sexual Desire
Ham Muốn

WARC-Truncated: length

Server: cloudflare-nginx

Access-Control-Allow-Credentials: true

Set-Cookie: __cfduid=d5d37d34c29e4b36344047237cae2b81b1500561320; expires=Fri, 20-Jul-18 14:35:20 GMT; path=/; domain=.imovies.vn; HttpOnly


text:
Lâm Đồng công bố danh sách 76 người trúng cử HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2016-2021
Ủy ban Bầu cử tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 49/QĐ-UBBC công bố kết quả cuộc bầu cử với danh sách 76 người trúng cử đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2016-2021.
Dưới đây là danh sách 76 đại biểu HĐND tỉnh Lâm Đồng nhiệm kỳ 2016-2021:
Kéo xuống để xem tiếp nội dung↓

markdown:
Tin tức
ICTNews
IGN
Thegioitre
Hành trình xanh
Hotline:
0916 11 8822
Infonet.vn
Thời sự
Sự kiện
Dư luận
Nhân vật
Suy&Nghĩ
Đại hội Đảng 12
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hội đàm với Quốc vương Campuchia
UBND tỉnh Điện Biên lên tiếng về việc một hộ dân 10 năm chờ đất tái định cư
Bộ TT&TT tặng quà thương binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Kim Bảng
Thế giới
Tin mới
Bình luận
Gương mặt quốc tế
Ông Trump nói gì về bệnh ung thư não của nghị sĩ John McCain?
Tin thế giới 20/7: Thượng nghị sĩ McCain bị ung thư não, IS vỡ trận ở Syria
Mất liên tiếp 40 mỏ dầu, IS kiệt quệ tài chính và quân sự
Kinh doanh
Tiền tệ
Bất động sản
Thị trường
Doanh nghiệp
Nhà đầu tư nước ngoài cân nhắc việc mua đứt Oceanbank
UBND tỉnh Điện Biên lên tiếng về việc một hộ dân 10 năm chờ đất tái định cư
TP.HCM: Sẽ dán tem 3.700 trụ bơm xăng dầu để chống gian lận
Đời sống
Nhịp sống
Đời thường
Thời tiết
Người Việt bốn phương
Gia đình
An toàn giao thông
TP HCM: Giao thông lại kẹt cứng tại cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất
CSGT Lạng Sơn dùng xe chuyên dụng "lai dắt" xe khách mất đèn
Không có chuyện máy bay gặp nạn ở sân bay Nội Bài
Sức khỏe
Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình đưa ra lý do xin từ chức
Công an vào cuộc điều tra vụ việc nhiều trẻ bị sùi mào gà ở Hưng Yên
Không cần tốn tiền đi spa, ba công thức làm đẹp chị em nên gối đầu giường
Bé sơ sinh qua đời vì viêm màng não sau nụ hôn của người lạ
Bác sĩ nói gì về việc dùng café làm đẹp
Giáo dục
Học đường
Lối sống
Đại học đầu tiên công bố điểm chuẩn
Ba học sinh Việt Nam giành giải thưởng British Council IELTS 2017
Nữ thủ khoa chia sẻ “bí kíp” viết văn ấn tượng
Truyền thông
Người dùng sắp phải trả phí để được đọc báo trên Facebook?
Thứ trưởng Hoàng Vĩnh Bảo: Báo chí luôn sát cánh cùng ngư dân, chiến sĩ
Gần 80.000 chứng thư số được cung cấp cho Bộ, ngành Trung ương và địa phương
Những ý tưởng thay đổi cả tương lai của báo chí
Bộ trưởng Trương Minh Tuấn thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách ở Quảng Bình
APEC 2017
Tổ công tác y tế tiếp tục chuẩn bị cho APEC 2017
Cải cách Cơ sở Hạ tầng Tài chính trong năm APEC 2017
Diễn đàn APEC thường niên lần thứ 7 về Tài chính toàn diện diễn ra từ 10-11/7
Đà Nẵng: Đóng điện cáp ngầm 110kV trên 230 tỉ đồng phục vụ APEC 2017
PTT Phạm Bình Minh thông báo về quá trình chuẩn bị APEC tới cử tri Thái Nguyên
Khám phá
Chuyện bốn phương
Du lịch
Tôm hùm xanh quý hiếm bị nhầm là tôm bạch tạng
Chủ hoảng hốt khi thấy gián khổng lồ ăn thịt vật nuôi
Xác ướp 1.300 tuổi nguyên vẹn trong bọc đồng
Pháp luật
Tin tức
Vụ án
Điều tra
Tư vấn
Hà Nội: Cán bộ tự quản ném cân của người bán hàng rong xuống sông Tô Lịch
Vướng lao lý vì người tình nhí
Hà Tĩnh: Dùng ô tô đi trộm chó
Chuyện tử tế thường ngày
Suy&Nghĩ
RSS
24h qua
Thứ Năm, ngày 20-07-2017
Trang chủ
Thời sự
Bầu cử Quốc hội khóa 14
Lâm Đồng công bố danh sách 76 người trúng cử HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2016-2021
09:51 - 03/06/2016
T.H
Ủy ban Bầu cử tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 49/QĐ-UBBC công bố kết quả cuộc bầu cử với danh sách 76 người trúng cử đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2016-2021.
Ảnh minh họa: Infonet
Dưới đây là danh sách 76 đại biểu HĐND tỉnh Lâm Đồng nhiệm kỳ 2016-2021:
Tag:
Danh sách đại biểu HĐND Lâm Đồng nhiệm kỳ 2016-2021
kết quả bầu đại biểu hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng
kết quả bầu cử tại Lâm Đồng
76 đại biểu hội đồng nhân dân Lâm Đồng
danh sách đại biểu hội đồng nhân dân tại Lâm Đồng
cùng chuyên mục
Chân dung bà Đặng Tuyết Em, Chủ tịch HĐND tỉnh Kiên Giang
12:09 - 18/10/2016
Tổng Bí thư: "Nhốt quyền lực vào trong lồng quy chế"
17:22 - 17/10/2016
Chủ tịch Khánh Hòa hiện nay là ai?
12:46 - 17/10/2016
Thời sự
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hội đàm với Quốc vương Campuchia
UBND tỉnh Điện Biên lên tiếng về việc một hộ dân 10 năm chờ đất tái định cư
Bộ TT&TT tặng quà thương binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Kim Bảng
Thế giới
Tin thế giới 20/7: Thượng nghị sĩ McCain bị ung thư não, IS vỡ trận ở Syria
Mất liên tiếp 40 mỏ dầu, IS kiệt quệ tài chính và quân sự
Khủng hoảng vùng Vịnh: Mỹ tính di dời căn cứ quân sự "khủng" khỏi Qatar
Kinh doanh
Nhà đầu tư nước ngoài cân nhắc việc mua đứt Oceanbank
UBND tỉnh Điện Biên lên tiếng về việc một hộ dân 10 năm chờ đất tái định cư
TP.HCM: Sẽ dán tem 3.700 trụ bơm xăng dầu để chống gian lận
Đọc nhiều
Tin mới
Ông Trump nói gì về bệnh ung thư não của nghị sĩ John McCain?
TTCP kiến nghị xử lý trách nhiệm lãnh đạo TP Hà Nội vì 7 dự án BT sai phạm
Thẩm mỹ viện Việt Thành thực hiện phẫu thuật không được cấp phép
Không có chuyện máy bay gặp nạn ở sân bay Nội Bài
Đến lượt Ấn Độ "đòi chia tay", Triều Tiên biết sống sao?
Ba học sinh Việt Nam giành giải thưởng British Council IELTS 2017
Nữ thủ khoa chia sẻ “bí kíp” viết văn ấn tượng
Trường ĐH tốp đầu “mách nước” cho thí sinh dễ dàng trúng tuyển
Hải Phòng chính thức công bố điểm chuẩn vào lớp 10
Thủ tướng mong có nhiều ý kiến đóng góp cho đổi mới giáo dục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
↓
Xem thêm trên
infonet
Chùm ảnh đặc tả sự thay đổi của Hong Kong sau 20 năm trở về với Trung Quốc
Gương mặt quốc tế
Rau quả Thái Lan đổ vào Việt Nam tăng vọt, cao gấp 4 lần Trung Quốc!
Thị trường
"Bay" mất 50%, nhân viên ngân hàng nhỏ vẫn thu nhập 32 triệu đồng/tháng
Tiền tệ
TP.HCM: Bắt được một con chim nghi là loài chim cổ rắn quý hiếm
Đời sống
Việt Nam gửi thư chúc mừng nhân dịp 20 năm Hong Kong trở về Trung Quốc
Sự kiện
Hà Nội: Căn hộ ồ ạt tung hàng, giá có giảm?
Bất động sản
Quan hệ Việt Nam - Nga: Gắn kết trên mọi lĩnh vực hợp tác
Sự kiện
Đà Nẵng sẽ “đánh” mạnh vào kinh tế của người đi ô tô, xe máy cá nhân
Nhịp sống

Cache-Control: no-cache


text:
NATO và EU hợp lực chống “chiến tranh tổng hợp” của Nga
Đã có những chỉ trích cho rằng, khủng hoảng Ukraine cho thấy NATO tỏ ra thiếu sự chuẩn bị để đương đầu với những chiến thuật như tấn công mạng, chiến tranh thông tin và du kích.
Năm ngoái, theo một số nguồn tin, quân đội Nga không có phù hiệu đã xâm nhập vào bán đảo Crimea trước khi khu vực này tái hợp vào lãnh thổ Nga.
Tổng thư ký NATO Jen Stoltenberg phát biểu vào ngày 14/5 rằng ông cùng bà Mogherini đã đồng ý “tăng cường hợp tác giữa NATO và EU để chống chiến tranh tổng hợp”.
“Chúng tôi sẽ đảm bảo rằng chiến lược này được đề ra với mục đích để hai bên có thể nhanh chóng phản ứng một cách hiệu quả trong trường hợp bất kỳ thành viên trong tổ chức bị tấn công tổng hợp”, ông Stoltenberg nói trong một cuộc họp báo.
Các quan chức NATO đã nghiên cứu cách thức đáp trả đối với một chiến dịch tương tự như đã diễn ra ở Crimea, có thể sẽ được thực hiện tại các nước Estonia và Latvia, nơi có rất đông cộng đồng người Nga sinh sống.
NATO và EU lo ngại rằng điện Kremlin cố tình đưa thông tin không đúng sự thật về mục đích và hoạt động của Nga. Bà Mogherini hiện đang đề xuất với EU nhằm đưa ra một giải pháp đáp trả, cụ thể là thiết lập những kênh tiếng Nga cho những người Nga ở những nước Liên Xô cũ.
“Chúng ta đang phải đối mặt với một chiến lược tuyên truyền tin tức sai lệch và cực đoan. Vũ khí hữu hiệu nhất của chúng ta là kênh thông tin được xây dựng từ giá trị của dân chủ, tự do ngôn luận và một xã hội mở”, ông Stoltenberg cho biết.
Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ The Moscow Times - tờ nhật báo tiếng Anh hàng đầu tại Nga, phát hành từ năm 1992. The Moscow Times thuộc sở hữu của công ty Truyền thông Độc lập, công ty xuât bản truyền thông lớn của Nga.

markdown:
[](/tin-the-gioi-207-thuong-nghi-si-mccain-bi-ung-thu-nao-is-vo-tran-o-syria-post232549.info)
![ Tin thế giới 20/7: Thượng nghị sĩ McCain bị ung thư não, IS vỡ trận ở Syria](http://img2.infonet.vn/w230/Uploaded/anhtuan/2017_07_20/mccain_infonet.jpg)
Đã có những chỉ trích cho rằng, khủng hoảng Ukraine cho thấy NATO tỏ ra thiếu sự chuẩn bị để đương đầu với những chiến thuật như tấn công mạng, chiến tranh thông tin và du kích.
|
|![]()
|Tổng thư ký NATO Jen Stoltenberg trong một buổi họp báo vào đầu năm 2015.|
Năm ngoái, theo một số nguồn tin, quân đội Nga không có phù hiệu đã xâm nhập vào bán đảo Crimea trước khi khu vực này tái hợp vào lãnh thổ Nga.
Tổng thư ký NATO Jen Stoltenberg phát biểu vào ngày 14/5 rằng ông cùng bà Mogherini đã đồng ý “tăng cường hợp tác giữa NATO và EU để chống chiến tranh tổng hợp”.
“Chúng tôi sẽ đảm bảo rằng chiến lược này được đề ra với mục đích để hai bên có thể nhanh chóng phản ứng một cách hiệu quả trong trường hợp bất kỳ thành viên trong tổ chức bị tấn công tổng hợp”, ông Stoltenberg nói trong một cuộc họp báo.
Các quan chức NATO đã nghiên cứu cách thức đáp trả đối với một chiến dịch tương tự như đã diễn ra ở Crimea, có thể sẽ được thực hiện tại các nước Estonia và Latvia, nơi có rất đông cộng đồng người Nga sinh sống.
NATO và EU lo ngại rằng điện Kremlin cố tình đưa thông tin không đúng sự thật về mục đích và hoạt động của Nga. Bà Mogherini hiện đang đề xuất với EU nhằm đưa ra một giải pháp đáp trả, cụ thể là thiết lập những kênh tiếng Nga cho những người Nga ở những nước Liên Xô cũ.
“Chúng ta đang phải đối mặt với một chiến lược tuyên truyền tin tức sai lệch và cực đoan. Vũ khí hữu hiệu nhất của chúng ta là kênh thông tin được xây dựng từ giá trị của dân chủ, tự do ngôn luận và một xã hội mở”, ông Stoltenberg cho biết.
*Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ The Moscow Times - tờ nhật báo tiếng Anh hàng đầu tại Nga, phát hành từ năm 1992. The Moscow Times thuộc sở hữu của công ty Truyền thông Độc lập, công ty xuât bản truyền thông lớn của Nga.*


text:
Tạp chí Xây dựng Đảng kỷ niệm 50 năm ngày ra số đầu
Bí thư Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ TT&TT Trương Minh Tuấn đã tới dự Lễ kỷ niệm cùng với nhiều đại diện cơ quan Trung ương, Hà Nội, và đoàn đại biểu đến từ nước Lào.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Minh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí Xây dựng Đảng cho biết: “Nội san Xây dựng Đảng ra số đầu tiên vào tháng 8/1965, xuất bản đều đặn ngay cả khi chiến tranh diễn ra ác liệt. Từ số 1/1969 thì đổi tên thành Tạp chí Xây dựng Đảng”.
Trong suốt quá trình phát triển, từ thời kỳ chiến tranh đến khi đất nước thống nhất và đổi mới, Tạp chí Xây dựng Đảng không ngừng cải tiến, học hỏi vươn lên, nâng cao chất lượng tin bài, đảm bảo tính tư tưởng và tính chiến đấu cao, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ và năng lực lãnh đạo của Đảng, tăng cường mối quan hệ chặt chẽ giữa Đảng với nhân dân. Nhiều chuyên mục mới đã được mở như “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Suy ngẫm nghề tổ chức”, “Ý kiến Đảng viên”... tạo sự phong phú, hấp dẫn cho Tạp chí.
Đánh giá cao kết quả đạt được của Tạp chí Xây dựng Đảng, đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Bí thư Đảng ủy cơ quan Ban Tổ chức Trung ương nhận xét: “Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, Tạp chí Xây dựng Đảng đã làm tròn chức năng là cơ quan nghiên cứu, hướng dẫn về công tác tổ chức xây dựng Đảng, trở thành cẩm nang về công tác tổ chức xây dựng Đảng, giúp cán bộ, Đảng viên nâng cao nhận thức, và đặc biệt giúp cho những người làm công tác tổ chức xây dựng Đảng nâng cao kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ. Nhiều chủ trương của Đảng, định hướng của ngành đã được tuyên truyền, hướng dẫn triển khai kịp thời, hiệu quả”.
Đồng chí Nguyễn Thanh Bình cũng nhấn mạnh: Trước yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới, công tác xây dựng Đảng có vai trò hết sức quan trọng. Tạp chí Xây dựng Đảng cần tiếp tục nghiên cứu đổi mới nội dung, hình thức, nâng cao chất lượng tin bài, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên.
Xây dựng tốt hơn nữa đội ngũ cộng tác viên là những nhà nghiên cứu lý luận, chuyên gia có uy tín về công tác xây dựng Đảng để viết bài có sức thuyết phục, gắn lý luận với thực tiễn về xây dựng Đảng. Xây dựng chiến lược phát triển theo hướng phục vụ tích cực đội ngũ cấp ủy iên các cấp và những người làm công tác tổ chức xây dựng Đảng trong cả nước, nhất là ở cơ sở.
Đặc biệt, Tạp chí Xây dựng Đảng cần tích cực đấu tranh hơn nữa với các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Tích cực đấu tranh phòng chống tham nhũng, quan liêu, tiêu cực và những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên.
“Từng bài viết phải mang đậm tính hiện thực của cuộc sống, giải đáp được yêu cầu, đòi hỏi từ cuộc sống và thực tiễn công tác tổ chức xây dựng Đảng. Tạp chí phấn đấu trở thành diễn đàn thực sự tin cậy về xây dựng Đảng của mọi cán bộ, Đảng viên và nhân dân”, đồng chí Nguyễn Thanh Bình đề nghị.Với những thành quả đạt được trong 50 năm qua, tại buổi lễ kỷ niệm lần này, Tạp chí Xây dựng Đảng vinh dự nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.

markdown:
[](/thu-truong-hoang-vinh-bao-bao-chi-luon-sat-canh-cung-ngu-dan-chien-si-post232517.info)
![ Thứ trưởng Hoàng Vĩnh Bảo: Báo chí luôn sát cánh cùng ngư dân, chiến sĩ ](http://img2.infonet.vn/w230/Uploaded/nguyencuong/2017_07_20/thu_truong_hoang_vinh_bao.jpg)
Bí thư Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ TT&TT Trương Minh Tuấn đã tới dự Lễ kỷ niệm cùng với nhiều đại diện cơ quan Trung ương, Hà Nội, và đoàn đại biểu đến từ nước Lào.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Minh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí Xây dựng Đảng cho biết: “Nội san Xây dựng Đảng ra số đầu tiên vào tháng 8/1965, xuất bản đều đặn ngay cả khi chiến tranh diễn ra ác liệt. Từ số 1/1969 thì đổi tên thành Tạp chí Xây dựng Đảng”.
Trong suốt quá trình phát triển, từ thời kỳ chiến tranh đến khi đất nước thống nhất và đổi mới, Tạp chí Xây dựng Đảng không ngừng cải tiến, học hỏi vươn lên, nâng cao chất lượng tin bài, đảm bảo tính tư tưởng và tính chiến đấu cao, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ và năng lực lãnh đạo của Đảng, tăng cường mối quan hệ chặt chẽ giữa Đảng với nhân dân. Nhiều chuyên mục mới đã được mở như “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Suy ngẫm nghề tổ chức”, “Ý kiến Đảng viên”... tạo sự phong phú, hấp dẫn cho Tạp chí.
|
|![]()
|Đồng chí Vũ Oanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đề nghị Tạp chí Xây dựng Đảng tích cực đấu tranh với những biểu hiện suy thoái trong một bộ phận Đảng viên. Ảnh: B.M|
Đánh giá cao kết quả đạt được của Tạp chí Xây dựng Đảng, đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Bí thư Đảng ủy cơ quan Ban Tổ chức Trung ương nhận xét: “Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, Tạp chí Xây dựng Đảng đã làm tròn chức năng là cơ quan nghiên cứu, hướng dẫn về công tác tổ chức xây dựng Đảng, trở thành cẩm nang về công tác tổ chức xây dựng Đảng, giúp cán bộ, Đảng viên nâng cao nhận thức, và đặc biệt giúp cho những người làm công tác tổ chức xây dựng Đảng nâng cao kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ. Nhiều chủ trương của Đảng, định hướng của ngành đã được tuyên truyền, hướng dẫn triển khai kịp thời, hiệu quả”.
Đồng chí Nguyễn Thanh Bình cũng nhấn mạnh: Trước yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới, công tác xây dựng Đảng có vai trò hết sức quan trọng. Tạp chí Xây dựng Đảng cần tiếp tục nghiên cứu đổi mới nội dung, hình thức, nâng cao chất lượng tin bài, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên.
Xây dựng tốt hơn nữa đội ngũ cộng tác viên là những nhà nghiên cứu lý luận, chuyên gia có uy tín về công tác xây dựng Đảng để viết bài có sức thuyết phục, gắn lý luận với thực tiễn về xây dựng Đảng. Xây dựng chiến lược phát triển theo hướng phục vụ tích cực đội ngũ cấp ủy iên các cấp và những người làm công tác tổ chức xây dựng Đảng trong cả nước, nhất là ở cơ sở.
Đặc biệt, Tạp chí Xây dựng Đảng cần tích cực đấu tranh hơn nữa với các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Tích cực đấu tranh phòng chống tham nhũng, quan liêu, tiêu cực và những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên.
“Từng bài viết phải mang đậm tính hiện thực của cuộc sống, giải đáp được yêu cầu, đòi hỏi từ cuộc sống và thực tiễn công tác tổ chức xây dựng Đảng. Tạp chí phấn đấu trở thành diễn đàn thực sự tin cậy về xây dựng Đảng của mọi cán bộ, Đảng viên và nhân dân”, đồng chí Nguyễn Thanh Bình đề nghị.Với những thành quả đạt được trong 50 năm qua, tại buổi lễ kỷ niệm lần này, Tạp chí Xây dựng Đảng vinh dự nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.