text:
- 33 trang
- Lượt xem: 504
- Download: 129
Đê cương: ôn tập môn địa lý 12
Chia sẻ: hoanghaik23
Ngày 30 - 4 - 1975: Đất nước thống nhất, cả nước tập trung vào hàn gắn các vết thương chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nước.
Thể loại:Tài Liệu Phổ Thông » Trung Học Phổ Thông
Chủ đề liên quan:
Nội dung Text: Đê cương: ôn tập môn địa lý 12
- On tập 12 địa lí Bài 1: Việt nam trên đường đổi mới và hội nhập 1 Công cuộc đổi mới là một cuộc cải cách toàn diện về kinh tế xã hội a. Bối cảnh - Ngày 30 - 4 - 1975: Đất nước thống nhất, cả nước tập trung vào hàn gắn các vết thương chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nước. - Nước ta đi lên từ một nước nông nghiệp lạc hậu. - Tình hình trong nước và quốc tế trong những năm cuối thập kỉ 80, đầu thập kỉ 90 diễn biến phức tạp. Trong thời gian dài nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng. b. Diễn biến - Năm 1979: Bắt đầu thực hiện Đổi mới trong một số ngành (nông nghiệp, công nghiệp) - Ba xu thế đổi mới từ Đại hội Đảng lần thứ 6 năm 1986: + Dân chủ hoá đời sống kinh tế - xã hội. + Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. + Tăng cường giao lưu và hợp tác với các nước trên thế giới. c. Thành tựu - Nước ta đã thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài. Lạm phát được đẩy lùi và kiềm chế ở mức một con số. - Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao, (đạt 9,5% năm 1999, 8,4% năm 2005). - Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá (giảm tỉ trọng khu vực I, tăng tỉ trọng khu vực II và III) - Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ củng chuyển dịch rỏ nét (hình thành các vùng kinh tế trọng điểm, các vùng chuyên canh...). - Đời sống nhân dân được cải thiện làm giảm tỉ lệ nghèo của cả nước. 2. Nước ta trong hội nhập quốc tế và khu vực a. Bối cảnh - Thế giới: Toàn cầu hoá là xu hướng tất yếu của nền kinh tế thế giới, đẩy mạnh hợp tác kinh tế thế giới và khu vực. - Việt Nam là thành viên của ASEAN (7/1995), bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ, thành viên WTO năm 2007. b. Thành tựu - Thu hút vốn đầu tư nước ngoài tăng (ODA, FDI) - Đẩy mạnh hợp tác kinh tế, khoa học kĩ thuật, bảo vệ môi trường - Phát triển ngoại thương ở tầm cao mới, xuất khẩu gạo, dệt dầu thô, sản phẩm cây công nghiệp, các sản phẩm công nghệp tăng. Thị trường xuất nhận khẩu ngày càng mở rộng 3. Một số đnh hướng chính đẩy mạnh công cuộc Đổi mới ̣ - Thực hiện chiến lược tăng trưởng đi đôi với xóa đói giảm nghèo. - Hoàn thiện cơ chế chính sách của nền kinh tế tḥ trường. - Đẩy mạnh CNH- HĐH gắn với nền kinh tế tri thức - Phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên môi trường. Đẩy mạnh phát triển y tế, giáo dục Bài 2: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ 1. Vị trí đa lí ̣ - Nằm ở phía đông của bán cầu trên bán đảo Đông Dương, gần trung tâm khu vực Đông Nam á. Giáp Trung quốc, Lào, Campuchia - Hệ toạ độ đa lí: ̣ + Vĩ độ:……. + Kinh độ:…….. - Việt nam vừa tiếp giáp lục địa Á-Au, vừa tiếp giáp Biển đông, thông ra Thái bình dương - Việt nam nằm trọn trong múi giờ thứ 7 2. Phạm vi lãnh thổ a. Vùng đất - Diện tích đất liền và các hải đảo 331.212 km2 - Biên giới:
- + Phía Bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 1300km2 + Phía Tây giáp Lào 2100km2, Campuchia hơn 1100km2 + Phía đông va nam giáp biển dài 3260km - Nước ta có 4000 đảo lớn nhỏ, trong đó có hai quần đảo Trường Sa (Khánh Hoà), Hoàng Sa (Đà Nẵng). b. Vùng biển: - Diện tích khoảng 1 triệu km2 gồm vùng nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và vùng thềm lục địa - Vùng biển giáp các quốc gia Trung quốc, Phi lip pin, Ma lai xia, Sing ga po, Cam pu chia c. Vùng trời: Khoảng không gian bao trùm trên lãnh thổ không giới hạn độ cao 3. Ý nghĩa của vị trí địa lí a. Ý nghĩa về tự nhiên - Vị trí địa lí qui định thiên nhiên mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa. - Vị trí địa lí và lãnh thổ tạo nên sự phân hóa thiên nhiên, sự phong phú về tài nguyên sinh vật và khoáng sản - Có sự phân hoá da dạng về tự nhiên, phân hoá Bắc – Nam, Đông – Tây, theo độ cao. - Khó khăn: Nằm trong vùng có nhiều thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán b. Ý nghĩa về kinh tê, văn hóa, xã hội và quốc phòng - Về kinh tế: + Có nhiều thuận lợi để phát triển cả về giao thông đường bộ, đường biển, đường hàng không với các nước trên thế giới tạo điều kiện thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập với các nước trong khu vưc và trên thế giơí + Vùng biển rộng lớn, giàu có, phát triển các ngành kinh tế (khai thác, nuôi trồng, đánh bắt hải sản, giao thông biển, du lịch). - Về văn hoá – xã hội: Thuận lợi nước ta chung sống hoà bình, hợp tác hữu nghị và cùng phát triển với các nước láng giềng và các nước trong khu vực Đông Nam Á. - Về chính trị và quốc phòng: nước ta có vị trí đặc biệt quan trọng ở trong khu vực Đông nam A. Biển đông có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế và bảo vệ đất nước Bài 4,5: Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ Lãnh thổ Việt nam gắn liền với lịch sử phát triển của trái đất, bao gồm 3 giai đọan - Giai đoạn Tiền cambri - Giai đoạn Cổ kiến tạo - Giai đoạn Tân kiến tạo 1. Giai đoạn tiền Cambri: Hình thành nền móng ban đầu của lãnh thổ Việt Nam. Với các đặc điểm sau: - Đây là giai đoạn cổ nhất, kéo dài nhất trong lịch sử phát triển của lãnh thổ việt nam. Bắt đầu cách đây 2 tỉ năm, kết thúc cách đây 540 triệu năm, kéo dài……triệu năm - Chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹp trên phần lãnh thổ nước ta hiện nay - Các điều kiện cổ địa lí còn rất sơ khai và đơn điệu 2. Giai đoạn Cổ kiến tạo. Là giai đoạn tạo địa hình cơ bản, có tính chất quyết định đến sự phát triển của tự nhiên với các đặc điểm sau: - Thời gian diễn ra: Cách đây 477 triệu năm và kết thúc cách đây 65 triệu năm, trải qua đại cổ sinh và trung sinh, kéo dài…. triệu năm - Là giai đoạn có nhiều biến động mạnh mẽ nhất trong lịch sử phát triển tự nhiên nước ta - Về cơ bản, đại lãnh thổ nước ta hiện nay đã được hình thành từ khi kết thúc giai đoạn này 3. Giai đoạn Tân kiến tạo. Giai đoạn cuối cùng trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ, với các đặc điểm sau: - Diễn ra thời gian ngắn nhất trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ. Diễn ra cách đây 65 triệu năm và tiếp diễn cho đến ngày nay - Chịu tác động mạnh mẽ nhất trong vận động kiến tạo Hymalaya và những biến đổi khí hậu có qui mô toàn cầu - Là giai đoạn tiếp tục hoàn thiện các điều kiện tự nhiên làm cho đất nước ta có điều kiện tự nhiên như ngày nay
- Bài 6: Đất nứơc nhiều đồi núi 1. Đặc điểm chung của địa hình - Địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích nhưng chủ yếu là đồi núi thấp - Cấu trúc đia hình nước ta khá đa dạng, gồm 2 hướng chính + Hướng TB – ĐN (kể tên các dãy núi tiêu biểu) + Hướng vòng cung (kể tên các dãy núi tiêu biểu) - Địa hình của vùng nhiệt đới ẩm gió mùa - Địa hình chịu tác động mạnh mẽ của con người 2. Các khu vực địa hình a. Khu vực đồi núi Địa hình núi * Vùng núi Đông bắc - Giới hạn: Vùng núi phía tả ngạn sông Hồng chủ yếu là đồi núi thấp. - Gồm 4 cánh cung lớn mở rộng về phía bắc và đông chụm lại ở Tam Đảo. Địa hình Cac xtơ rất phổ biến. - Hướng nghiêng: cao ở Tây Bắc và thấp xuống Đông Nam - Có 4 cánh cung lớn là Sông gâm, Ngân sơn, Bắc sơn, Đông triều. Theo các dãy núi là các thung lũng Sông cầu, Sông thương, Sông lục nam. Có các khối núi đá vôi ở Hà giang, Cao bằng. Giáp đồng bằng là các vùng đồi núi thấp dưới 100m. * Vùng núi Tây bắc: - Giới hạn: Nằm giữa sông Hồng và sông Cả. - Đặc điểm: địa hình cao nhất nước ta, dãy Hoàng Liên Sơn (Phanxipang 3143m). Các dãy núi hướng Tây bắc - Đông nam, xen giữa là Cao nguyên đá vôi (cao nguyên Sơn La, Mộc Châu). - Hướng nghiêng: Tây bắc- Đông nan - Có 3 mạch chính: đông là Dãy Hoàng liên sơn; tây là dãy Pu đen đinh, Pu sam sao: ở giữa là các sơn nguyên, cao nguyên đá vôi Phông thổ, Tả phìn, Sín chảy, Sơn la, Mộc châu. Xen giữa các dãy núi là các thung lũng sông Đà, sông Mã * Vùng núi Trường Sơn Bắc - Giới hạn: Từ Sông Cả tới dãy núi Bạch Mã - Hướng tây bắc - đông nam . - Các dãy núi song song, so le nhau dài nhất, cao ở hai đầu, thấp ở giữa - Phía bắc là vùng núi thượng du Nghệ an, giữa là vùng đá vôi Quảng bình, nam là vùng núi phía Tây Thừa thiên Huế. Có các mạch núi đâm ra biển như dãy Hoành sơn, dãy Bạch mã * Vùng núi Trường Sơn Nam - Giới hạn: từ nam Bạch mã đến vĩ tuyến 110o B - Các khối núi cao nguyên theo hướng Đông bắc- Tây nam - Hướng nghiêng: Tây bắc- Đông nam - Các cao nguyên đất đỏ ba dan: Playku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Lâm Viên bề mặt bằng phẳng, độ cao xếp tầng 500 - 1000m.. Các bán bình nguyên xen đồi ở phía tây tạo sự bất đối xứng Địa hình bán bình nguyên và vùng đồi trung du: Chuyển tiếp giữa vùng núi và đồng bằng, rõ nhất là Đông nam bộ b) Khu vực đồng bằng * Đồng bằng châu thổ sông: Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. - Đặc điểm chung + Đều là 2 đồng bằng lớn nhất cả nước + Đều được hình thành trên cơ sở các sụt lún trên các vịnh biển nông + Địa hình tương đối bằng phẳng + Thuận lợi cho phát triển cây lúa nước - Đồng bằng sông Hồng + Diện tích 15 nghìn km2 + Đồng bằng bồi tụ do phù sa sông Hồng và sông Thái bình
- + Đồng bằng có hình tam giác cao ở ở Phía tây va Tây bắc, thấp dần ra biển, có một số khu thấp trủng và gò đồi + Bề mặt bị chia cắt thành nhiều ô, đồng bằng có đê bao phủ nên đất có 2 loại đất phù sa trong đê và đất phù sa ngoài đê + Đồng bằng thuận lợi cho phát triển cây lúa nước - Đồng bằng sông Cửu long + Diện tích 40 nghìn km2 + Được bồi đấp do con sông Tiền và sông Hậu + Đồng bắng có hình thang, địa hình khá bằng phẳng, thấp dần từ Tây bắc xuống Đông nam, phần lớn lãnh thổ có địa hình trủng thấp + Đồng bằng cómạng lưới sông ngòi chằn chịt. Đất có đất phèn, đất mặn, đất phù sa. Vùng đồng bằng có các vùng trủng thấp như Đồng Tháp mười và Tứ giác Long xuyên + Đồng bằng thuận lợi cho phát triển cây lúa nước - Đồng bằng ven biển + Diện tích 15 nghìn km2 + Chủ yếu do phù sa biển bồi đắp. Đất nhiều cát, ít phù sa. Hẹp chiều ngang, bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ. + Các đồng bằng lớn: Đồng bằng sông mã, sông Chu; đồng bằng sông Cả, sông Thu Bồn, ... + Địa hình chia làm 3 dãy: giáp biển là cồn cát, đầm phá; ở giữa thấp trủng; bên trong đã bồi tụ thành đồng bằng + Thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp ngắn ngày nhưng không thật thuận lợi cho trồng lúa 3. Thế mạnh và hạn chế về thiên nhiên của các khu vực đồi núi và đồng bằng trong phát tri ển kinh t ế - xã hội a. Khu vực đồi núi * Thế mạnh - Các mỏ nội sinh tập trung ở vùng đồi núi thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp. - Tài nguyên rừng giàu có về thành phần loài với nhiều loài quý hiếm, tiêu biểu cho sinh vật rừng nhiệt đới, thuận lợi cho phát triển lâm nghiệp - Bề mặt cao nguyên bằng phẳng thuận lợi cho việc xây dựng các vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả và chăn nuôi đại gia súc - Các dòng sông ở miền núi có tiềm năng thuỷ điện lớn (sông Đà, sông Đồng Nai...). - Với khí hậu mát mẻ, phong cảnh đẹp nhiều vùng trở thành nơi nghỉ mát nổi tiếng như Đà Lạt, Sa Pa, Tam Đảo thuận lợi cho phát triển du lịch * Hạn chế - Địa hình bị chia cắt mạnh, nhiều sông suối, hẻm vực, sườn dốc gây trở ngại cho giao thông, cho việc khai thác tài nguyên và giao lưu kinh tế giữa các miền. - Do mưa nhiều, độ dốc lớn, miền núi là nơi xảy ra nhiều thiên tai như lũ quét, xói mòn, xạt lở đất, tại các đứt gãy còn phát sinh động đất. Các thiên tai khác như lốc, mưa đá, sương mù, rét hại… b. Khu vực đồng bằng - Thuận lợi: + Phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới, đa dạng các loại nông sản, đặc biệt là gạo. + Cung cấp các nguồn lợi thiên nhiên khác như khoáng sản, thuỷ sản và lâm sản. + Là nơi có điều kiện để tập trung các thành phố, các khu công nghiệp và các trung tâm thương mại… - Hạn chế: Thường xuyên chịu nhiều thiên tai bão, lụt, hạn hán... Bài 8: Thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển 1. Khái quát về Biển Đông: - Biển Đông là một vùng biển rộng (3,477triêụ km2), lớn thứ hai trong Thái bình dương
- - Là biển tương đối kín - Nằm trong vùng nhiệt đới ẩm gió mùa. 2. Anh hưởng của Biển Đông đến thiên nhiên Việt Nam - Khí hậu: Nhờ có Biển Đông nên khí hậu nước ta mang tính hải dương điều hòa, lượng mưa nhiều, độ ẩm tương đối của không khí trên 80%. - Địa hình và các hệ sinh thái vùng ven biển đa dạng - Tài nguyên thiên nhiên vùng biển phong phú khoáng sản, hải sản - Thiên tai như bão, sạt lở bờ biển, cát bay, cát chảy Bài 10: Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa 1 Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm a. Tính chất nhiệt đới - Biểu hiện: + Tổng bức xạ lớn, cán cân bức xạ dương quanh năm. + Nhiệt độ trung bình năm trên 200C. + Tổng số giờ nắng từ 14000 - 3000 giờ. - Nguyên nhân: nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến b. Lượng mưa, độ ẩm lớn - Biểu hiện: + Lượng mưa trung bình năm cao: 1500 - 2000mm. Mưa phân bố không đều, sườn đón gió 3500 - 4000mm. + Độ ẩm không khí cao trên 80%, cân bằng ẩm luôn dương - Nguyên nhân: + Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyên + Giáp biển đông. + Có gió mùa c. Gió mùa Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến nên có gió tín phong hoạt động quanh năm, nhưng nứơc ta chu ảnh ̣ hưởng của các khối khí hoạt động theo mùa *Gío mùa mùa đông - Biểu hiện + Từ tháng 11 đến tháng 4 + Thổi từ áp cao Xibia + Hứớng đông bắc + Phạm vi ảnh hưởng từ dãy Bạch mã trở ra bắc + Anh hưởng: miền bắc nửa đầu mùa:lạnh khô, nửa cuối mùa: lạnh, ẩm có mưa phùn - Nguyên nhân: + Khối không khí lạnh từ áp cao Xi bia thổi vào nước ta gây lạnh, cuối mùa có mưa phùn + Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến chịu ảnh hưởng của các khối khí hoạt động theo mùa * Gió mùa mùa hạ: - Biểu hiện: + Thời gian: từ tháng 5 đến tháng 10 + Hướng gió: Tây nam +Phạm vi: cả nước + Anh hưởng:Đầu mùa hạ: khối khí ẩm từ An độ dương thổi vào gây cho mưa ở Nam bộ và Tây nguyên. Do ảnh hưởng của dãy Trường sơn nên ở Trung bộ, Tây bắc khô. Cuối mùa hạ:khối khí từ An Độ dương thổi vào gây ra mưa ở Nam bộ và Tây nguyên. Gió mùa Tây nam cùng dãy hội tụ nhiệt đới gây mứa cho cả nước - Nguyên nhân: + khối không khí nóng ẩm từ An Độ dương thổi vào nước ta + Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến chịu ảnh hưởng của các khối khí hoạt động theo mùa
- Chế độ phân mùa khí hậu: - Miền khí hậu phía bắc: mùa đông lạnh, mùa hạ nóng ẩm - Miền khí hậu phía nam: mùa mưa, mùa khô - Tây nguyên và Trung bộ có sự đối lập về mùa mưa và mùa khô 2. Các thành phần tự nhiên khác: a/ Địa hình * Biểu hiện - Xâm thực mạnh ở miền đồi núi - Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưu sông * Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa + Địa hình có độ dốc lớn + Nham thạch dễ bị phong hóa b/ Sông ngòi, đất, sinh vật. * Biểu hiện - Mạng lưới sông ngòi dày đặc, nứơc ta có 2360 con sông có độ dài trên 10 km - Sông ngòi nhiều nước, giàu phù sa - Chế độ nước theo mùa *Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, lượng mưa lớn + Địa hình chia cắt mạnh + Mưa theo mùa c/ Đất * Biểu hiện - Quá trình feralit là quá trình hình thành đất đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm - Đất dễ bị suy thoái thoái hóa * Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa + Quá trình feralit diễn ra mạnh d Sinh vật * Biểu hiện - Rừng rậm nhiệt đới ẩm là rộng thường xanh đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm - Trong giới sinh vật thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế - Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm gió mùa phát triển trên đất feralit là cảnh quan tiêu biểu cho thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa * Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có sự phân hóa + Nhiệt độ cao, độ ẩm lớn 3/ Anh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạt động sản xuất và đời sống * Anh hưởng đến sản xuất nông nghiệp - Nền nhiệt ẩm cao thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp lúa nước, tăng vụ, đa dạng hoá cây trồng, vật nuôi, phát triển mô hình nông – lâm kết hợp... - Khó khăn: Lũ lụt, hạn hán, khí hậu, thời tiết không ổn định *Anh hưởng đến các hoạt động sản xuất khác và đời sống - Thuận lợi: để phát triển các ngành lâm nghiệp , thuỷ sản, GTVT, du lịch, … và đẩy mạnh hoạt động khai thác, xây dựng vào mùa khô. - Khó khăn: + Các hoạt động giao thông, vận tải du lịch, công nghiệp khai thác chu ảnh hưởng trực ̣ tiếp của sự phân mùa khí hậu, chế độ nước sông. + Độ ẩm cao gây khó khăn cho việc quản máy móc, thiết bị, nông sản. + Các thiên tai như mưa bão, lũ lụt, hạn hán + Và diễn biến bất thường của thời tiết như dong, lốc, mưa đá, sương mù, rét hại, khô nóng, …gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống. + Môi trường thiên nhiên dễ bị suy thoái
- Bài 11: Thiên nhiên phân hóa đa dạng 1. Thiên nhiên phân hóa theo Bắc Nam a. Phần lãnh thổ phía Bắc: (từ dãy Bạch mã trở ra) - Có kiểu khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với mùa đông lạnh - Nhiệt độ trung bình năm trên 20 oC, biên độ nhiệt độ trung bình năm lớn - Phân thành 2 mùa là mùa đông và mùa hạ - Cảnh quan phổ biến là đới rừng nhiệt đới gió mùa - Thành phần sinh vật có các loại nhiệt đới chiếm ưu thế. b. Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào) - Khí hậu mang tính chất cận xích đạo gió mùa nóng quanh năm - Nhiệt độ trung bình năm trên 25 o C, biên độ nhiệt độ trung bình năm nhỏ - Phân thành 2 mùa là mưa và khô - Cảnh quan phổ biến đới rừng cận xích đạo gió mùa - Thành phần sinh vật mang đặc trưng xích đạo và nhiệt đơí với nhiều loài 2. Thiên nhiên phân hoá theo Đông - Tây a. Vùng biển và thềm lục địa - Vùng biển nước ta gấp 3 lần diện tích đất liền - Thiên nhiên vùng biển nước ta đa dạng và giàu có, tiêu biểu cho thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa b. Vùng đồng bằng ven biển - Đồng bằng Bắc bộ và Đồng bằng Nam bộ + Đồng bằng mở rộng với các bãi triều thấp phẳng, thềm lục địa mở rộng, nông; + Phong cảnh thiên nhiên phong phú, xanh tươi, thay đổi theo mùa - Dãy đồng bằng ven biển Miền trung: + Đồng bằng hẹp ngang và bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ, đường bờ biển khúc khủy với thềm lục địa hẹp, tiếp giáp với vùng biển sâu + Các dạng địa hình chịu ảnh hưởng của biển + Thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai kém màu mở nhưng giàu tiềm năng du lịch và phát triển kinh tế biển c/ Vùng đồi núi - Trong khi vùng núi Đông bắc mang sắc thái cận nhiệt đới thì ở vùng đồi núi thấp Tây bắc có cảnh quan nhiệt đới ẩm gió mùa và ở vùng Tây bắc cảnh quan thiên nhiên giống vùng ôn đới - Sườn đông Trường sơn mùa mưa vào thu đông thì Tây nguyên lại là mùa khô. Tây nguyên vào mùa mưa thì bên Trường sơn đông chịu tác động của gió tây khô nóng 3. Thiên nhiên phân hóa theo độ cao a. Đai nhiệt đới gió mùa: - Ở miền Bắc: có độ cao trung bình dưới 600 - 700m, miền Nam có độ cao dưới 900-1000m. - Khí hậu nhiệt đới biểu hiện rỏ rệt. Độ ẩm thay đổi tùy nơi từ khô đến ẩm ước - Trong đai này có 2 nhóm đất + Nhóm đất phù sa chiếm 24% diện tích tự nhiên gồm phù sa ngọt, phù sa mặn, phù sa phèn, đất cát + Nhóm đất feralit chiếm hơn 60% diện tích tự nhiên - Sinh vật gồm các hệ sinh thái nhiệt đới + Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh + Các hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa: rừng thường xanh, rừng nữa rụng lá và rừng thưa nhiệt đới khô b. Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi - Miền Bắc có độ cao từ 600 - 700m đến 2600m, miền Nam có độ cao từ 900 – 1000m đến độ cao 2600m. - Khí hậu mát mẽ, mưa nhiều, độ ẩm tăng - Hệ sinh thái đa dạng: + Ơ độ cao từ 600-700m đến 1600-1700m: Rừng nhiệt đới lá rộng và lá kim phát triển trên đất feralit có mùn + Ơ độ cao trên 1600-1700m rừng phát triển kém
- + Đất feralit có mùn và đất mùn c. Đai ôn đới gió mùa trên núi có độ - Cao từ 2600m trở lên (chỉ có ở Hoàng Liên Sơn) - Khí hậu có tính chất ôn đới - Đất chủ yếu là đất mùn thô 4/ Các miền đa lí tự nhiên ̣ Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Miền Tây Bắc Và Bắc Trung Miền Nam Trung Bộ và Nam Tên miền Bộ Bộ Bộ Phạm vi Vùng đồi núi tả ngạn sông Vùng núi hữu ngạn sông Hồng Từ 16 oB trở xuống. Hồng và đồng bằng sông đến dãy bạch mã Hồng Địa chất Cấu trúc địa chất quan hệ với Cấu trúc địa chất quan hệ với Các khôi núi cổ, các bề mặt Hoa Nam (TQ), địa hình tương Vân Nam (TQ). Địa chưa ổn sơn nguyên bóc mòn và các cao đối ổn định định, tân kiến tạo nâng mạnh nguyên badan Tân kiến tạo nâng yếu ̣ Chủ yếu là đồi núi thấp. Độ Địa hình cao nhất nước vơí độ Chủ yếu là cao nguyên, sơn Đa hình cao trung bình 600m, có nhiều dốc lớn, hướng chủ yếu là tây nguyên núi đá vôi, hướng núi vòng bắc – đông nam với các bề Đồng bằng Nam bộ thấp, cung, đồng bằng mở rông, địa mặt sơn nguyên, cao nguyên, phẳng và mở rộng hình bờ biển đa dạng đồng bằng giữa núi Giàu khoáng sản: than, sắt, … Có đất hiếm, sắt, crôm, titan Dầu khí có trữ lượng lớn, Khoáng sản bôxit ở Tây Nguyên Khí hậu Mùa đông lạnh, mùa hạ nóng Chịu tác độn của địa hình, có Phân thành mùa mưa và mùa mưa nhiều gió phơn khô Dày đặc chảy theo hướng TB- Có độ dốc lớn, chảy theo Dày đặc Sông hướng tây- đông là chủ yếu ngòi ĐN và vòng cung Sinh vật Nhiệt đới và á nhiệt đới Nhiệt đới Nhiệt đới, cận xích đạo Bài 14: Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên 1/ Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật a/ Suy giảm tài nguyên rừng - Biểu hiện: Diện tích rừng tăng nhưng chất lượng rừng giảm - Nguyên nhân: + Rừng tự nhiên, rừng nguyên sinh giảm + Rừng trồng tăng + Khai thác chưa hợp lí + Phá rừng - Biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng + Đảm bảo sự quản lí của nhà nước về sử dụng, bảo vệ tài nguyên rừng + Triển khai luật bảo vệ và phát triển rừng, giao quyền sử dụng đất và bảo vệ rừng cho nông dân + Thực hiện chiến lược trồng 5 triệu ha rừng b/ Suy giảm da dạng sinh học - Biểu hiện: Nước ta có tính đa dạng sinh học cao nhưng đang bị suy giảm. Số thành phần loài sinh vật có xu hướng giảm, có nguy cơ tuyệt chủng - Nguyên nhân + Khai thác quá mức + O nhiễm môi trường sống - Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học + Xây dựng mở rộng hệ thống vườn quốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên + Ban hành Sách đỏ Việt nam + Qui đnh việc khai thác ̣ 2/ Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất *Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất
- Nứơc ta có 12,7 triệu ha diện tích đất có rừng, 9,4 triệu ha đất sử dụng nông nghiệp, bình quân đầu người 0,1 ha/ người. Trong 5,35 triệu ha đất chưa sử dụng th́ đồng bằng có trên 350 nghìn ha, còn lại ở vùng đồi núi bị thoái hóa nặng *Nguyên nhân - Phá rừng - Canh tác chưa hợp lí - Ô nhiễm môi trường đất * Các biện pháp bảo vệ đất - Hạn chế xói mòn đất ở vùng đồi núi - Bảo vệ và phát triển rừng - Định canh định cư cho nhân dân miền núi - Có kế hoạch mở rộng diện tích đất nông nghiệp - Thâm canh, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất - Bón phân cải tạo thích hợp - Chống ô nhiễm đất do các chất hóa học 3/ Sử dụng và bảo vệ tài nguyên khác - Tài nguyên nước: sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên nước, đảm bảo cân bằng nước và phòng chống ô nhiễm nứơc - Tài nguyên khoáng sản: quản lí chặc chẽ việc khai thác khoáng sản. Tránh lãng phí và gây ô nhi ễm - Tài nguyên du lịch:bảo tồn, tôn tạo các tài nguyên du lịch, bảo vệ cảnh quan không bị ô nhiễm, phát triển du lịch sinh thái - Khai thác, sử dụng hợp lí và bền vững các nguồn tài nguyên khác như khí hậu, tài nguyên bi ển Bài 15. Bảo vệ môi trường và phong chống thiên tai 1/ Bảo vệ môi trường: Có 2 vấn đề môi trường đáng quan tâm ở nước ta hiện nay: - Tình trạng mất cân bằng sinh thái - Tình trạng ô nhiễm môi trường 2. Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống a. Bão * Hoạt động của bão ở Việt nam - Thời gian hoạt động từ tháng 6, kết thúc vào tháng 9. Đặc biệt là các tháng 9 và 12 bão hoạt động mạnh - Mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam. - Bão hoạt động mạnh nhất ở ven biển Trung Bộ. Nam Bộ ít chịu ảnh hưởng của bão - Trung bình mỗi năm có từ 9 đến 10 cơn bão * Hậu quả của bão - Mưa lớn trên diện rộng (300 - 400mm), gây ngập úng đồng ruộng, đường giao thông - Thủy triều dâng cao làm ngập mặn vùng ven biển. - Gió mạnh làm lật úp tàu thuyền, tàn phá nhà cửa, cầu cống, cột điện cao thế... - Ô nhiễm môi trường gây dịch bệnh * Biện pháp phòng chống bão - Dự báo chính xác về quá trình hình thành và hướng di chuyển của cơn bão - Thông báo cho tàu thuyền đánh cá trở về đất liền. - Củng cố hệ thống đê kè ven biển. - Sơ tán dân khi có bão mạnh. - Chống lũ lụt ở đồng bằng, chống xói mòn lũ quét ở miền núi. b. Ngập lụt, -Nới diễn ra: Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu long - Hậu quả: - Gây ngập lụt trên diện rộng
- - Anh hường đến hoạt động sản xuất và đời sống - Biện pháp + Làm các công trình ngăn lũ và thủy triều + Bảo vệ rừng c/ Lũ quét - Nơi diên ra: Diễn ra mạnh ớ khu vực đồi núi, - Hậu quả: + Làm mất lớp phủ thực vật, + Đất đai dễ xói mòn - Biện pháp: Qui hoạch các điểm dân cư, phát triển thủy lợi và trồng rừng dự báo lũ quét d/ Hạn hán - Nới diễn ra: khắp nới trên cả nứơc - Hậu quả + Gây thiếu nước nghiêm trọng ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt + Gây cháy rừng - Biện pháp: trồng rừng và phát triển các công trình thủy lợi đ/ Động đất - Nơi xảy ra: Tây bắc, Tây nguyên, vùng biển Nam trung bộ - Hậu quả: gây thiệt hại rất lớn về người và của 3/ Chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường - Duy trì hệ sinh thái và các quá trình sinh thai chu yeu - Đảm bảo sự giàu có về vốn gen - Đảm bảo việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, điều khiển việc sử dụng trong giới hạn có thể phục hồi được - Đảm bảo chất lượng môi trường phù hợp với yêu cầu cuộc sống của con người - Phấn đấu đạt tới trạng thái dân số ổn định dân số ở mức cân bằng với khả năng sử dụng hợp lí các tài nguyên thiên nhiên - Ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, kiểm soát và bảo vệ môi trường BÀI 16. ĐẶC ĐIỂM DÂN SỐ VÀ PHÂN BỐ DÂN CƯ NƯỚC TA 1. Việt Nam là nước đông dân, có nhiều thành phần dân tộc. - Năm 2006 dân số nước ta là 84,1 triệu người, thứ 3 ĐNA, 13 trên thế giới. Nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn, bên cạnh đó gây trở ngại trong giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống. - Có 54 dân tộc, đông nhất là người Kinh (86.2%) đoàn kết tạo nên sức mạnh dân tộc, đa dạng văn hoá…, nhưng vẫn còn chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế, nhất là đối với các dân tộc ít người, mức sống còn thấp. 2. Dân số tăng nhanh, dân số trẻ. - Dân số nước ta tăng nhanh đặc biệt là nửa cuối thế kỷ XX: 1965-75: 3%, 1979-89: 2.1%. - Thời kỳ 2000-2005 còn 1,32% đã giảm đáng kể nhưng vẫn còn cao, mỗi năm tăng hơn 1 triệu người. Sức ép lên phát triển kinh tế, bảo vệ TNMT, nâng cao chất lượng cuộc sống. - Dân số trẻ: độ tuổi lao động khoảng 64,0% dân số, trẻ em chiếm 27%, tuổi già chỉ 9,0% (2005). LLLĐ dồi dào, trẻ nên năng động, sáng tạo, bên cạnh đó khó khăn trong giải quyết việc làm. 3. Sự phân bố dân cư không đều - Mật độ dân số: 254 người/km2 (2006) phân bố không đều a/ Phân bố không đều giữa đồng bằng – miền núi: + Đồng bằng: 1/4 diện tích – chiếm 3/4 dân số ĐBSH cao nhất, 1.225 người/km2 , gấp 5 lần cả nước. + Miền núi: 3/4 diện tích - chiếm 1/4 dân số Tây Nguyên 89 người/km2, Tây Bắc 69 người/km2 b/ Phân bố không đều giữa nông thôn và thành thị: + Nông thôn: 73,1%, có xu hướng giảm. + Thành thị: 26,9%, có xu hướng tăng. - Nguyên nhân của dân số đông, gia tăng nhanh và phân bố chưa hợp lí: ĐKTN, KTXH, lịch sử khai thác lãnh thổ.
- - Hậu quả: Sử dụng lãng phí, không hợp lý lao động, khó khăn trong khai thác tài nguyên… 4. Chiến lược phát triển dân số hợp lý và sử dụng có hiệu quả nguồn lao động nước ta: - Tuyên truyền và thực hiện chính sách KHHDS có hiệu quả. - Phân bố dân cư, lao động hợp lý giữa các vùng. - Quy hoạch và có chính sách thích hợp nhằm đáp ứng xu thế chuyển dịch cơ cấu dân số nông thôn và thành thị. - Mở rộng thị trường xuất khẩu lao động, đẩy mạnh đào tạo người lao động có tay nghề cao, có tác phong công nghiệp. - Phát triển công nghiệp ở miền núi và ở nông thôn nhằm sử dụng tối đa nguồn lao động của đất nước. BÀI 17. LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM 1. Nguồn lao động - Nguồn lao động dồi dào: Dân số hoạt dộng kinh tế ở nước ta chiếm 51,2% tổng số dân (42,53 triệu người), mỗi năm tăng hơn 1 triệu lao động. Là lực lượng quyết định phát triển kinh tế đất nước. - Người lao động cần cù, sáng tạo, có kinh nghiệm sản xuất. - Chất lượng lao động ngày được nâng cao, nguồn lao động đã qua đào tạo chiếm 25,0%. Vẫn chưa đáp ứng yêu cầu hiện nay, nhất là lao động có trình độ cao. - Chất lượng lao động các vùng không đồng đều. - Có sự chênh lệch khá lớn về chất lượng lao động giữa thành thị và nông thôn. 2. Cơ cấu lao động a/ Cơ cấu lao động theo các ngành kinh tế cơ cấu này có sự thay đổi nhưng còn chậm Lao động có xu hướng giảm ở khu vực 1 (57,3%), tăng ở khu vực 2 (18,2%) và 3 (24,5%). Tuy nhiên lao động trong khu vực 1 vẫn còn cao sự thay đổi trên nhờ vào cuộc CMKHKT và quá trình Đổi mới. b/ Cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế Giai đoạn 2000-2005, lao động ngoài Nhà nước chiếm 88,9% có xu hướng giảm, Nhà nước chiếm 9,5% có xu hướng giảm và có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 1,6% có xu hướng tăng c/ Cơ cấu lao động theo thành thị và nông thôn Lao động thành thị ngày càng tăng chiếm 25,0%, ở nông thôn giảm chiếm 75,0% (2005). d/ năng suất lao dộng chưa cao: Lao động nhìn chung năng suất còn thấp, quỹ thời gian lao động vẫn còn chưa được sử dụng triệt để, làm chậm sự chuyển biến trong thay đổi cơ cấu lao động * Nguyên nhân của các xu hướng trên: - Nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa - Do chính sách nhà nước về dân số và dân cư - Nước ta thu hút đầu tư nước ngoài - Nước ta đang đô thị hóa - Nước ta đa dạng hóa thành phần kinh tế 3. Vấn đề việc làm và hướng giải quyết a/ Vấn đề giải quyết việc làm - Mặc dù mỗi năm nước ta đã tạo ra khoảng 1 triệu chỗ làm mới nhưng tình trạng việc làm vẫn còn gay gắt. - Năm 2005, tỷ lệ thất nghiệp của cả nước là 2,1%, còn thiếu việc làm là 8,1%. Thất nghiệp ở thành thị cao: 5,3%, thiếu việc làm ở thành thị là 4,5%. Ở nông thôn, thất nghiệp là 1,1%, thiếu việc làm là 9,3%. b/ Hướng giải quyết - Phân bố lại dân cư và nguồn lao động . - Thực hiện tốt chính sách dân số, sức khoẻ sinh sản. - Đa dạng hóa các hoạt động sản xuất. - Tăng cường hợp tác thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng sản xuất hàng XK. - Đa dạng các loại hình đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn lao động.
- - Đẩy mạnh xuất khẩu lao động…………………………@ BÀI 18. ĐÔ THỊ HÓA 1. Đặc điểm a/ Quá trình Đô thị hoá nước ta có nhiều chuyển biến : - Thành Cổ Loa, kinh đô của Nhà nước Âu Lạc, được coi là đô thị đầu tiên của nước ta. - Thế kỷ XXI, xuất hiện thành Thăng Long. - Thời Pháp thuộc, xuất hiện một số đô thị lớn: Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Sài gòn… - Đô thị hoá nước ta diễn ra chậm chạp, trình độ ĐTH nước ta còn thấp so với thế giới và khu vực b/ Tỷ lệ dân thành thị ngày càng tăng: năm 2005 chiếm 26,9%, nhưng vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực. c/ Đô thị nước ta có quy mô không lớn, phân bố không đều giữa các vùng: vùng có nhiều đô thị là Trung du miền núi bắc bộ nhưng chủ yếu là đô thị nhỏ. Vùng có tỉ lệ dân thành thị cao nhất là Đông nam bộ 2/ Nguyên nhân đô thị hóa - Nươc ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa - Dân cư tập trung tự phát vào đô thị - Sự phát triển công nghiệp và dịch vụ thu hút lao động về thành thị - Nhu cầu việc làm của người dân - Cơ sở hạ tầng phát triển và thu nhập cao 3. Ảnh hưởng của đô thị hoá đến phát triển kinh tế – xã hội - Đô thị hoá ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình chuyến dịch cơ cấu kinh tế đất nước và địa phương. - Đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế – xã hội. Năm 2005, khu vực đô thị đóng góp 70,4% GDP cả nước, 84% GDP công nghiệp, 87% GDP dịch vụ, 80% ngân sách Nhà nước. - Đô thị là thị trường có sức mua lớn, nơi tập trung đông lao động có trình độ chuyên môn, có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại. - Thu hút vốn đầu tư lớn, tạo động lực phát triển kinh tế. - Tạo nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động. - Tác động tiêu cực: ô nhiễm môi trường, trật tự xã hội, việc làm, nhà ở… BÀI 20. CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ 1/Ý nghĩa: -Có tầm quan trọng trong các mục tiêu phát triển kinh tế. -Tạo tiền đề đẩy mạnh xuất khẩu, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo… - Phát huy tốt các nguồn lực 1/Chuyển dịch cơ cấu ngành: * Thực trạng - Giảm tỷ trong khu vực I, tăng tỷ trọng khu vực II, khu vực III chiếm tỷ trọng cao nhưng chưa ổn định. Năm 2005, lần lượt các khu vực I, II, III có tỷ trọng là: 21,0%; 41,0%; 38,0%. - Xu hướng chuyển dịch là tích cực, nhưng vẫn còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới. - Có sự chuyển dịch trong nội bộ ngành +Khu vực I: giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành thuỷ sản. Trong nông nghiệp, tỷ trọng ngành trồng trọt giảm, ngành chăn nuôi tăng. +Khu vực II: công nghiệp chế biến có tỷ trọng tăng, công nghiệp khai thác có tỷ trọng giảm. Đa dạng hóa các sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường, nhất là các sản phẩm cao cấp, có chất lượng và có sức cạnh tranh. +Khu vực III: tăng nhanh các lĩnh vực liên quan đến kết cấu hạ tầng, phát triển đô thị và các dịch vụ mới. * Nguyên nhân - Nước ta đang trong giai đoan công nghiệp hóa hiện đại hóa - Chính sách của nhà nước - Đa dạng hóa các ngành kinh tế
- 2. Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế * Thực trạng - Thành phần kinh tế Nhà nước giảm tỷ trọng nhưng vẫn giữ vai trò chủ dạo - Thành phần kinh tế tư nhân ngày càng tăng tỉ trọng - Thành phấn kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tăng nhanh tỉ trọng, đặc biệt từ khi nước ta gia nhập WTO * Nguyên nhân: - Nước ta đa dạng hóa các thành phần kinh tế - Nước ta đang công nghiệp hóa hiện đại hóa - Chính sách nhà nước 3. Chuyển dịch cơ cấu lãnh thổ kinh tế * Thực trang - Nông nghiệp: hình thành các vùng chuyên canh cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp - Công nghiệp: hình thành các khu công nghiệp tập trung, khu chế xuất có quy mô lớn. - Cả nước đã hình thành 3 vùng kinh tế trọng điểm: + Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc + Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung + Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam *Nguyên nhân - Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của các vùng khác nhau - Điều kiện kinh tế xã hội - Chính sách nhà nước và có sự đầu tư của nước ngoài BÀI 21. ĐẶC ĐIỂM NỀN NÔNG NGHIỆP NƯỚC TA 1 Nền nông nghiệp nhiệt đới: a. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho phép nước ta phát triển một nền nông nghiệp nhiệt đới * Thuận lợi:Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có sự phân hoá rõ rệt, cho phép: -Đa dạng hoá các sản phẩm nông nghiệp. Mùa đông lạnh cho phép phát triển cây trồng vụ đông ở ĐBSH. -Áp dụng các biện pháp thâm canh, tăng vụ, chuyển dịch cơ cấu mùa vụ. -Địa hình và đất trồng cho phép áp dụng các hệ thống canh tác khác nhau giữa các vùng. Đồng bằng thế mạnh là cây hàng năm, nuôi trồng thuỷ sản; miền núi thế mạnh cây lâu năm, chăn nuôi gia súc lớn. * Khó khăn: Thiên tai, sâu bệnh, dịch bệnh… b. Nước ta đang khai thác ngày càng có hiệu quả đặc điểm của nền nông nghiệp nhiệt đới. - Các tập đoàn cây trồng và vật nuôi được phân bố phù hợp hơn với các vùng sinh thái - Cơ cấu mùa vụ, giống có nhiều thay đổi. - Tính mùa vụ được khai thác tốt hơn nhờ hoạt động giao thông vận tải và công nghiệp chế biến - Đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm của nền nông nghiệp nhiệt đới 2 Phát triển nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng hóa góp phần nâng cao hiệu quả của nông nghiệp nhiệt đới : - Nền nông nghiệp nước ta hiện nay tồn tại song song nền nông nghiệp cổ truyền và nền nông nghiệp hàng hóa. - Đặc điểm chính của nền nông nghiệp cổ truyền và nền nông nghiệp hàng hóa Nền nông nghiệp cổ truyền (đặc điểm, Nền nông nghiệp sản xuất hang hóa (đặc phân bố) điểm, phân bố)
- 3 Xu hướng chuyển dịch trong nông nghiệp - Nông nghiệp giảm tỉ trọng 79,3%(1990), 73,5%(2005) - Chăn nuôi tăng tỉ trọng 17,9%(1990), 24,7% (2005) - Dịch vụ nông nghiệp chưa ổn định tỉ trọng 2,8%(1990), 1,8%(2005) BÀI 22. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP I. Ngành trồng trọt: Cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt đang chuyển dịch theo hướng tích cực - Cây lương thực giảm tỉ trọng (dẫn chứng) …………………….(biểu đồ trang 93 sách giáo khoa) - Cây rau đậu tăng tỉ trọng…………………….. - Cây công nghiệp tăng tỉ trọng……………………… - Cây ăn quả giảm tỉ trọng…………………………. - Cây khác giảm tỉ trọng …………….. - 1/Sản xuất lương thực * Tình hình sản xuất lương thực: -Diện tích gieo trồng lúa tăng mạnh: 5,6 triệu ha (1980) lên 7,3 triệu ha (2005). -Cơ cấu mùa vụ có nhiều thay đổi -Năng suất tăng mạnh đạt 4,9 tấn/ha/năm nhờ áp dụng các biện pháp thâm canh. -Sản lượng lương thực quy thóc tăng nhanh: 14,4 triệu tấn (1980) lên 39,5 triệu tấn, trong đó lúa là 36,0 triệu tấn (2005). - Bình quân lương thực đạt trên 470 kg/người/năm. - VN xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. -Diện tích và sản lượng hoa màu lương thực cũng tăng nhanh. * Phân bố: ĐBSCL là vùng sản xuất lương thực lớn nhất nước, chiếm trên 50% diện tích, 50% sản lượng lúa cả nước. 2. Sản xuất cây thực phẩm * Tình hình phát triển Rau đậu trồng tập trung ven các thành phố lớn. Diện tích rau cả nước là trên 500.000 ha, Diện tích đậu các loại trên 200.000 ha * Phân bố: ĐNB, Tây Nguyên, ĐBSH, ĐBSCL 3. Sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả: a/ Cây công nghiệp: chiếm 23,7% giá trị sản xuất ngành trồng trọt (2005) và có xu hướng trong đó cây lâu năm tăng tỉ trọng, cây hang năm giảm tỉ trọng * Ý nghĩa của việc phát triển cây công nghiệp: + Sử dụng hợp lý tài nguyên đất, nước và khí hậu + Sử dụng tốt hơn nguồn lao động nông nghiệp, đa dạng hóa nông nghiệp. + Tạo nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến + Là mặt hàng xuất khẩu quan trọng, nâng cao thu nhập của người dân, nhất là ở trung du-miền núi + Góp phần phần phân bố lại dân cư và lao động * Điều kiện phát triển: + Thuận lợi (về tự nhiên, xã hội, kinh tế: trình bày, phân tích và dẫn chứng) + Khó khăn (thị trường) * Tình hình phát triển và phân bố Nước ta chủ yếu trồng cây công nghiệp có nguồn gốc nhiệt đới, ngoài ra còn có một số cây có nguồn gốc cận nhiệt. Tổng DT gieo trồng năm 2005 khoảng 2,5 triệu ha, trong đó cây lâu năm là hơn 1,6 triệu ha (65%)
- - Cây công nghiệp lâu năm: + Có xu hướng tăng cả về năng suất, diện tích,sản lượng + Đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu sản xuất cây công nghiệp + Nước ta đã hình thành được các vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm với qui mô lớn. + Các cây công nghiệp lâu năm chủ yếu : cà phê, cao su, hồ tiêu, dừa, chè • Café trồng nhiều ở Tây Nguyên, ĐNB, BTB • Cao su trồng nhiều ở ĐNB, Tây Nguyên, BTB • Chè trồng nhiều ở Trung du miền núi phía Bắc, Tây Nguyên • Hồ tiêu trồng nhiều ở Tây Nguyên, ĐNB, DHMT • Điều trồng nhiều ở ĐNB • Dừa trồng nhiều ở ĐBSCL +Cây công nghiệp hàng năm: mía, lạc, đậu tương, bông, đay, cói, dâu tằm, thuốc lá... • Mía trồng nhiều ở ĐBSCL, ĐNB, DHMT • Lạc trồng nhiều ở BTB, ĐNB, Đắc Lắc • Đậu tương trồng nhiều ở TD-MN phía Bắc, Đắc Lắc, Hà Tây, Đồng Tháp • Đay trồng nhiều ở ĐBSH • Cói trồng nhiều ở ven biển Ninh Bình, Thanh Hóa • Dâu tằm tập trung ở Lâm Đồng • Bông vải tập trung ở NTB, Đắc Lắc b/ Cây ăn quả: chuối, cam, xoài, nhãn, vải…Vùng trồng cây ăn quả lớn nhất là ĐBSCL, ĐNB. II.Ngành chăn nuôi: - Chiếm 24,7% giá trị sản lượng nông nghiệp có xu hướng tăng trong nông nghiệp - Tỷ trọng ngành chăn nuôi còn nhỏ (so với trồng trọt) nhưng đang có xu hướng tăng. - Xu hướng phát triển của ngành chăn nuôi hiện nay: + Ngành chăn nuôi tiến mạnh lên sản xuất hàng hoá + Chăn nuôi trang trại theo hình thức công nghiệp + Các sản phẩm không qua giết mổ (trứng, sữa) chiếm tỷ trọng ngày càng cao. - Điều kiện phát triển ngành chăn nuôi nước ta: + Thuận lợi (cơ sở thức ăn được đảm bảo tốt hơn, dịch vụ giống, thú y có nhiều tiến bộ...) ... + Khó khăn (giống gia súc, gia cầm năng suất thấp, dịch bệnh...) 1/Chăn nuôi lợn và gia cầm -Đàn lợn hơn 27 triệu con (2005), cung cấp hơn ¾ sản lượng thịt các loại. -Gia cầm với tổng đàn trên 250 triệu con (2003). -Chăn nuôi lợn và gia cầm tập trung nhiều nhất ở ĐBSH, ĐBSCL 2/ Chăn nuôi gia súc ăn cỏ -Đàn trâu: 2,9 triệu con nuôi nhiều ở TD-MN phía Bắc, BTB -Đàn bò: 5,5 triệu con BTB, NTB, Tây Nguyên. Chăn nuôi bò sữa phát triển mạnh ở tp.HCM, HN… -Dê, cừu: 1,3 triệu con nuôi khắp nơi BÀI 24. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN THỦY SẢN VÀ LÂM NGHIỆP I.Ngành thủy sản 1/ Những điều kiện thuận lợi và khó khăn để phát triển thủy sản. a/Thuận lợi: - Nước ta có đường bờ biển dài, có 4 ngư trường lớn: Hải Phòng-Quảng Ninh, quần đảo Hoàng Sa-Trường Sa, Ninh Thuận-Bình Thuận-Bà Rịa-Vũng Tàu, Cà Mau-Kiên Giang. -Nguồn lợi hải sản rất phong phú. Tổng trữ lượng hải sản khoảng 3,9 – 4,0 triệu tấn, cho phép khai thác hàng năm 1,9 triệu tấn. Biển nước ta có hơn 2000 loài cá, 100 loài tôm, rong biển hơn 600 loài,…
- -Dọc bờ biển có nhiều vũng, vịnh, đầm phá, các cánh rừng ngập mặn có khả năng nuôi trồng hải sản. Nước ta có nhiều sông, suối, kênh rạch…có thể nuôi thả cá, tôm nước ngọt. Diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản là 850.000 ha, trong đó 45% thuộc Cà Mau, Bạc Liêu. -Nhà nước có nhiều chính sách khuyến khích phát triển, nhân dân có kinh nghiệm nuôi trồng và đánh bắt. -Các phương tiện đánh bắt được trang bị tốt hơn; các dịch vụ thuỷ sản và công nghiệp chế biến cũng phát triển mạnh. -Thị trường tiêu thụ được mở rộng trong và ngoài nước. b/Khó khăn: -Thiên tai, bão, gió mùa Đông Bắc thường xuyên xảy ra. -Tàu thuyền và phương tiện đánh bắt còn chậm đổi mới, năng suất lao động còn thấp. Hệ thống cảng cá còn chưa đáp ứng yêu cầu. -Chế biến và chất lượng sản phẩm còn nhiều hạn chế. -Môi trường bị suy thoái và nguồn lợi thuỷ sản bị suy giảm. 2/Sự phát triển và phân bố ngành thủy sản. * Tình hình phát triển: trong những năm gần đây có những bước phát triển đột phá.,SLTS năm 2005 là hơn 3,4 triệu tấn, SL bình quân đạt 42 kg/người/năm, là một trong những nước xuất khẩu hang đầu thế giới. ngành nuôi trồng thủy sản ngày càng tăng trong cơ cấu và giá trị *Khai thác thủy sản: -Sản lượng khai thác liên tục tăng, đạt 1,79 triệu tấn (2005), trong đó cá biển 1,36 triệu tấn. -Tất cả các tỉnh giáp biển đều đẩy mạnh đánh bắt hải sản, nhất là các tỉnh duyên hải NTB và Nam Bộ. Dẫn đầu là các tỉnh về SL đánh bắt: Kiên Giang, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Định, Bình Thuận, Cà Mau. *Nuôi trồng thủy sản: -Chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu sản xuất và giá trị sản lượng thủy sản. -Tiềm năng nuôi trồng thủy sản còn nhiều, diện tích mặt nước để nuôi trồng thuỷ sản là gần 1 triệu ha, trong đó ĐBSCL chiếm hơn 70%. -Nghề nuôi tôm phát triển mạnh với hình thức bán thâm canh và thâm canh công nghiệp tập trung ở ĐBSCL - Nghề nuôi cá nước ngọt cũng phát triển, đặc biệt ở ĐBSCL và ĐBSH, nhất là ở An Giang nổi tiếng về nuôi cá tra, cá basa. II.Ngành lâm nghiệp 1) Ngành lâm nghiệp ở nước ta có vai trò quan trọng về mặt kinh tế và sinh thái. - Kinh tế: + Tạo nguồn sống cho đông bào dân tộc ít người + Bảo vệ các hồ thủy điện, thủy lợi + Tạo nguồn nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp. + Bảo vệ an toàn cho nhân dân cả ở trong vùng núi, trung du và vùng đồng bằng - Sinh thái: + Chống xói mòn đất + Bảo vệ các loài động vật, thực vật quí hiếm + Điều hòa dòng chảy sông ngòi, chống lũ lụt và khô hạn + Đảm bảo cân bằng sinh thái và cân bằng nước. 2) Tài nguyên rừng nước ta vốn giàu có nhưng đã bị suy thoái nhiều: Có 3 loại rừng: -Rừng phòng hộ: gần 7 triệu ha, có tác dụng lớn đối với việc điều hòa dòng chảy, chống lũ, chống xói mòn, ở DHMT còn chắn cát bay. -Rừng đặc dụng: bảo tồn ĐTV quý hiếm, phát triển du lịch, cân bằng sinh thái… -Rừng sản xuất: 5,4 triệu ha, tạo ra nhiều giá trị kinh tế. 3) Sự phát triển và phân bố lâm nghiệp -Trồng rừng: có 2,5 triệu ha rừng trồng tập trung, chủ yếu là rừng làm nguyên liệu giấy, rừng gỗ trụ mỏ,…rừng phòng hộ. Hàng năm trồng khoảng 200.000 ha rừng tập trung.
- -Khai thác, chế biến gỗ và lâm sản: khai thác hàng năm khoảng 2,5 triệu m3 gỗ, 120 triệu cây tre, 100 triệu cây nứa. -Các sản phẩm gỗ: gỗ tròn, gỗ xẻ, đồ gỗ… công nghiệp bột giấy và giấy đang được phát triển, lớn nhất là nhà máy giấy Bãi Bằng (Phú Thọ) và Liên hợp giấy Tân Mai (Đồng Nai). -Các vùng có diện tích rừng lớn: Tây Nguyên, BTB -Rừng còn được khai thác cung cấp gỗ củi, than củi. BÀI 25. TỔ CHỨC LÃNH THỔ NÔNG NGHIỆP 1. Các nhân tố tác động tới tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta: - Sự tác động tổng hợp của nhiều nhân tố lên hoạt động nông nghiệp trên các vùng lãnh thổ khác nhau là cơ sở cho tổ chức lãnh thổ nông nghiệp - Sự phân hóa các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tạo ra nền chung cho sự phân hóa - Trên nền chung ấy, các nhân tố kinh tế,xã hội, kĩ thuật, lịch sử có tác động khác nhau 2. Các vùng nông nghiệp ở nước ta: có 7 vùng nông nghiệp (học trong sách giáo khoa + át lát) 3. Những thay đổi trong tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta: - Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp của nước ta trong những năm qua thay đổi theo hai xu hướng chính: • Tăng cường chuyên môn hóa sản xuất, phát triển vùng chuyên canh quy mô lớn • Đa dạng hóa nông nghiệp, đa dạng hóa kinh tế nông thôn - Kinh tế trang trại có bước phát triển mới, thúc đẩy sản xuất nông lâm nghiệp và thuỷ sản theo hướng sàn xuất hàng hoá. BÀI 26 CƠ CẤU NGÀNH CÔNG NGHIỆP 1 Cơ cấu công nghiệp theo ngành: - Cơ cấu ngành công nghiệp nước ta tương đối đa dạng với khá đầy đủ các ngành quan trọng + Thuộc 3 nhóm chính: công nghiệp khai thác, công nghiệp chế biến, công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước; + Cơ cấu ngành công nghiệp đang có sự chuyển dich • công nghiệp khai thác………………………(dẫn chứng biểu đồ trang 113 sgk) • công nghiệp chế biên……………………… • công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước……………….. - Nguyên nhân: + Điều kiện trong nước và thế giới + chính sách phát triển công nghiệp của việt nam + có sự đầu tư của nước ngoài 2 Cơ cấu CN theo lãnh thổ: a/Hoạt động công nghiệp tập trung chủ yếu ở một số khu vực: -ĐBSH & vùng phụ cận có mức độ tập trung công nghiệp theo lãnh thổ cao nhất nước. Từ Hà Nội toả theo các hướng với các cụm chuyên môn hoá: 1. Hải Phòng-Hạ Long-Cẩm Phả: khai thác than , cơ khí. 2. Đáp Cầu- Bắc Giang: phân hoá học, VLXD. 3. Đông Anh-Thái Nguyên: luyện kim ,cơ khí. 4. Việt Trì-Lâm Thao-Phú Thọ: hoá chất, giấy. 5. Hoà Bình-Sơn La: thuỷ điện. 6. Nam Định-Ninh Bình-Thanh Hoá: dệt, ximăng, điện. -Ở Nam Bộ: hình thành 1 dải công nghiệp với các TTCN trọng điểm: tp.HCM, Biên Hoà, Vũng Tàu, có các ngành: khai thác dầu ,khí; thực phẩm, luyện kim, điện tửtp.HCM là TTCN lớn nhất cả nước. -DHMT: Huế, Đà Nẵng, Vinh, với các ngành: cơ khí, thực phẩm, điệnĐà Nẵng là TTCN lớn nhất vùng. -Vùng núi: công nghiệp chậm phát triển, phân bố phân tán, rời rạc. b/ Sự phân trên là kết quả tác động của nhiều yếu tố: • Vị trí địa lý, TNTN
- • Nguồn lao động có tay nghề, thị trường tiêu thụ • Kết cấu hạ tầng • Chính sách phát triển CN • Thu hút đầu tư nước ngoài. -Khu vực TD-MN còn hạn chế là do thiếu đồng bộ các nhân tố trên, nhất là GTVT kém phát triển. *Những vùng có giá trị công nghiệp lớn: ĐNB, ĐBSH, ĐBSCLĐNB chiếm hơn ½ tổng GTSXCN. 3 Cơ cấu công nghiệp theo thành phần KT: -Cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế đã có những thay đổi sâu sắc: • Khu vực Nhà nước giảm tỉ trọng • Khu vực ngoài Nhà nước tăng tỉ trọng • Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng tỉ trong - Nguyên nhân: Nước ta đa dạng hóa thành phần kinh tế công nghiệp, có sự đầu tư của nước ngoài BÀI 26. CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP TRỌNG ĐIỂM 1/ Công nghiệp năng lượng: a/Công nghiệp khai thác nguyên nhiên liệu: *Công nghiệp khai thác than: - Tình hình phát triển +Than antraxít tập trung ở Quảng Ninh với trữ lượng hơn 3 tỷ tấn, chiếm hơn 90% trữ lượng than cả nước, ngoài ra còn có than mỡ ở Thái Nguyên, than nâu ở ĐBSH, than bùn ở Cà Mau… +Than được khai thức dưới hình thức lộ thiên và hầm lò. Năm 2005, sản lượng than đạt hơn 34 triệu tấn, tiêu thụ trong và ngoài nước. - Phân bố:Than khai thác nhiều ở Quảng ninh *Công nghiệp khai thác dầu khí: -Tình hình phát triển +Tập trung ở các bể trầm tích ngoài thềm lục địa: bể trầm tích s.Hồng, Trung Bộ, Cửu Long +Nam Côn Sơn, Thổ Chu-Mã Lai, với trữ lượng vài tỷ tấn dầu, hàng trăm tỷ m3 khí. +Năm 1986 bắt đầu khai thác đến năm 2005, sản lượng dầu đạt 18,5 triệu tấn. +Năm 2009, đưa vào họat động nhà máy lọc dầu Dung Quất, Quảng Ngãi). +Khí đốt còn được đưa vào phục vụ cho các ngành công nghiệp điện lực, sản xuất phân bón như: nhà máy nhiệt điện và sản xuất phân đạm Phú Mỹ, Cà Mau. - Phân bố: + Các mỏ dầu đang khai thác:……………………….. + Các mỏ khí đang khai thác:…………………………… b/ Công nghiệp điện lực: *Tình hình phát triển -Đến nay, sản lượng điện tăng rất nhanh đạt 52,1 tỷ kwh (2005), bao gồm nhiệt điện và thủy điện. Trong đó nhiệt điện cung cấp 70% sản lượng địên -Đường dây 500 kv được xây dựng từ Hoà Bình đi Phú Lâm (tp.HCM) đưa vào hoạt động. - Thủy điện: + Tiềm năng rất lớn, khoảng 30 triệu KW, tập trung ở hệ thống sông Hồng (37%) và sông Đồng Nai (19%). - Nhiệt điện: + Nhiên liệu dồi dào: than, dầu khí; nguồn nhiên liệu tiềm tàng: năng lượng mặt trời, sức gió… + Các nhà máy nhiệt điện phía bắc chủ yếu dựa vào than ở Quảng Ninh, các nhà máy nhiệt điện ở miền Trung và miền Nam chủ yếu dựa vào dầu, khí. * Phân bố: - Các nhà máy thủy điện đã xây dựng……………. - Các nhà máy thủy điên đang xây dựng………… - Các nhà máy nhiệt điện……………..
- 2/ Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm: a/ Công nghiệp chế biến sản phẩm trồng trọt: -Công nghiệp xay xát phát triển mạnh, sản lượng gạo, ngô xay xát đạt 39,0 triệu tấn (2005) phân bố tập trung tp.HCM, HN, ĐBSH, ĐBSCL. -Công nghiệp đường mía: sản lượng đường kính đạt 1,0 triệu tấn (2005) phân bố tập trung ở ĐBSCL, ĐNB, DHMT… -Công nghiệp chế biến cafe, chè, thuốc lá phát triển mạnh: chế biến chè chủ yếu ở TD-MN BB, Tây Nguyên-SL đạt 127.000 tấn; chế biến cafe chủ yếu ở Tây Nguyên, ĐNB, BTB-SL đạt 840.000 tấn cafe nhân; -Công nghiệp rượu, bia, nước giải khát phát triển nhanh. Hàng năm sx 160-220 triệu lít rượu, 1,4 tỷ lít bia tập trung nhất ở tp.HCM, HN, HP, ĐN b/ Công nghiệp chế biến sản phẩm chăn nuôi: -Chưa phát triển mạnh do cơ sở nguyên liệu cho ngành còn hạn chế. -Các cơ sở chế biến sữa và các sản phẩm từ sữa tập trung ở một số đô thị lớn. Sản lượng sữa đặc trung bình hàng năm đạt 300-350 triệu hộp. -Thịt và sản phẩm từ thịt Hà Nội, tp.Hồ Chí Minh. c/ Công nghiệp chế biến thuỷ, hải sản: -Nghề làm nước mắm nổi tiếng ở Cát Hải (HP), Phan Thiết (Bình Thuận), Phú Quốc (Kiên Giang). Sản lượng hàng năm đạt 190-200 triệu lít. -Chế biến tôm, cá và một số sản phẩm khác: tăng trưởng nhanh đáp ứng nhu cầu trong và ngoài nước phát triển tập trung ở ĐBSCL BÀI 28 .TỔ CHỨC LÃNH THỔ CÔNG NGHIỆP 1/Khái niệm Tổ chức lãnh thổ công nghiệp là sự sắp xếp, phối hợp giữa các quá trình và cơ sở sản xuất công nghiệp trên một lãnh thổ nhất định để sử dụng hợp lý nguồn lực sẵn có để đạt hiệu quả kinh tế cao. 2/ Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp - Nhóm nhân tố bên trong (vị trí địa lí, tài nguyên thiên nhiên, điều kiện kinh tế xã hội) có ảnh hưởng rất quan trọng đến tổ chức lãnh thổ công nghiệp - Nhóm nhân tố bên ngoài (thị trường, hợp tác quốc tê) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng 3/ Các hình thức chủ yêu tổ chức lãnh thổ công nghiệp. a) Điểm công nghiệp: *Đặc điểm - Gắn liền với điểm dân cư - Có vị trí thuận lợi - Bao gồm 1 hoặc 2 xí nghiệp nằm gần nguồn khoáng sản hoặc nguyên liệu nông sản - Các xí nghiệp không có mối lien hệ với nhau * Phân bố:có nhiều ở Tây Bắc, Tây Nguyên b) Khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao: * đặc điểm - Khu vức có vị trí thuận lợi, có ranh giới rỏ rang, không có dân cư ở - Tập trung tương đối nhiều các xí nghiệp công nghiệp có khả năng hợp tác sản xuẩt cao - Sản xuất phục vụ tiêu dung trong nước và xuất khẩu - Có các xí nghiệp bỗ trợ và phục vụ - Hình thành trong những năm 90 - Khu công nghiệp do chính phủ quyết định thành lập - Năm 2007 cả nước có 150 khu, trong đó có 90 khu đi vào hoạt động *phân bố:tập trung ở ĐNB, ĐBSH, DHMT c) Trung tâm công nghiệp * Đặc điểm: - Gằn liền với đô thị vừa và lớn, có vị trí thuận lợi - Bao gồm nhiều điểm công nghiệp, khu công nghiệp có mối quan hệ chặc chẻ với nhau - Có các xí nghiệp nồng cốt và bỗ trợ, phục vụ *Phân bố
- - Các trung tâm công nghiệp có ý nghĩa quốc gia…………… - Các trung tâm có ý nghĩa vùng…………… - Các trung tâm có ý nghĩa địa phương……… d) Vùng công nghiệp: * Đặc điểm - Vùng lãnh thổ rộng lớn - Bao gồm nhiều điểm công nghiệp, khu công nghiệp,trung tâm công nghiệp có mối lien hệ trong sản xuất và có nét tương đồng trong quá trình hình thành và phát triển - Có một vài ngành công nghiệp chủ yếu tạo nên hướng chuyên môn hóa sản xuất - Có các ngành bỗ trợ và phục vụ * Phân bố: cả nước có 6 vùng công nghiệp. - Vùng 1: các tỉnh thuộc TD-MN Bắc Bộ, trừ Quảnh Ninh. - Vùng 2: các tỉnh thuộc ĐBSH và Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. - Vùng 3: các tỉnh từ Quảng Bình đến Ninh Thuận. - Vùng 4: các tỉnh thuộc Tây Nguyên, trừ Lâm Đồng. - Vùng 5: các tỉnh thuộc Động Nam Bộ, Lâm Đồng, Bình Thuận. - Vùng 6: các tỉnh thuộc ĐBSCL. BÀI 29. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG VẬN TẢI VÀ THÔNG TIN LIÊN LẠC I. GTVT: 1/ Đường bộ: *Sự phát triển: -Ngày càng được mở rộng và hiện đại hóa. -Mạng lưới đường bộ đã phủ kín các vùng, tuy nhiên mật độ đường bộ vẫn còn thấp so với một số nước trong khu vực, chất lượng đường còn nhiều hạn chế. *Các tuyến đường chính: -QL 1 và đường HCM là 2 trục đường bộ xuyên quốc gia. QL 1 chạy từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đến Năm Căn (Cà Mau) dài 2.300 km, là tuyến đường xương sống đi qua các vùng kinh tế của cả nước. - Đường HCM có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển KT-XH của dải đất phía tây đất nước. -Các tuyến đường bộ xuyên Á được kết nối vào hệ thống đường bộ các nước trong khu vực. 2/ Đường sắt: *Tổng chiều dài là 3.143 km. * Các tuyến đường chính: -Đường sắt Thống Nhất dài 1.726 km (HN-tp.HCM) là trục giao thông quan trọng theo hướng Bắc-Nam. -Các tuyến khác: HN-HP, HN-Lào Cai, HN-Đồng Đăng. -Các tuyến đường thuộc mạng đường sắt xuyên Á cũng đang được xây dựng. 3/ Đường sông: *Tổng chiều dài là 11.000 km. -Các phương tiện vận tải trên sông khá đa dạng nhưng ít hiện đại hóa. Cả nước có hàng tăm cảng sông với năng lực bốc dỡ khoảng 100 triệu tấn/năm. *Các tuyến đường chính: tập trung trên một số hệ thống sông chính. -Hệ thống s.Hồng-s.Thái Bình -Hệ thống s.Mekong-s.Đồng Nai -Hệ thống sông ở miền Trung. 4/ Đường biển: - Các tuyến đường biển chủ yếu + Hải phòng- thành phố HCM dài……….km + Hải phòng- đà nẵng dài…………..km + Thành phố HCM- Đà nẵng dài…………..km + Đà nẵng – Vinh dài………….km
Tài liệu liên quan

markdown:
33 trang
Lượt xem: 504
Download: 129
# Đê cương: ôn tập môn địa lý 12
Chia sẻ:
[hoanghaik23](http://tailieu.vn/user/hoanghaik23)
Ngày 30 - 4 - 1975: Đất nước thống nhất, cả nước tập trung vào hàn gắn các vết thương chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nước.
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Tài Liệu Phổ Thông](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/)» [Trung Học Phổ Thông](http://tailieu.vn/tai-lieu-pho-thong/trung-hoc-pho-thong/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Đê cương: ôn tập môn địa lý 12**
- On tập 12 địa lí Bài 1: Việt nam trên đường đổi mới và hội nhập 1 Công cuộc đổi mới là một cuộc cải cách toàn diện về kinh tế xã hội a. Bối cảnh - Ngày 30 - 4 - 1975: Đất nước thống nhất, cả nước tập trung vào hàn gắn các vết thương chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nước. - Nước ta đi lên từ một nước nông nghiệp lạc hậu. - Tình hình trong nước và quốc tế trong những năm cuối thập kỉ 80, đầu thập kỉ 90 diễn biến phức tạp. Trong thời gian dài nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng. b. Diễn biến - Năm 1979: Bắt đầu thực hiện Đổi mới trong một số ngành (nông nghiệp, công nghiệp) - Ba xu thế đổi mới từ Đại hội Đảng lần thứ 6 năm 1986: + Dân chủ hoá đời sống kinh tế - xã hội. + Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. + Tăng cường giao lưu và hợp tác với các nước trên thế giới. c. Thành tựu - Nước ta đã thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài. Lạm phát được đẩy lùi và kiềm chế ở mức một con số. - Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao, (đạt 9,5% năm 1999, 8,4% năm 2005). - Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá (giảm tỉ trọng khu vực I, tăng tỉ trọng khu vực II và III) - Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ củng chuyển dịch rỏ nét (hình thành các vùng kinh tế trọng điểm, các vùng chuyên canh...). - Đời sống nhân dân được cải thiện làm giảm tỉ lệ nghèo của cả nước. 2. Nước ta trong hội nhập quốc tế và khu vực a. Bối cảnh - Thế giới: Toàn cầu hoá là xu hướng tất yếu của nền kinh tế thế giới, đẩy mạnh hợp tác kinh tế thế giới và khu vực. - Việt Nam là thành viên của ASEAN (7/1995), bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ, thành viên WTO năm 2007. b. Thành tựu - Thu hút vốn đầu tư nước ngoài tăng (ODA, FDI) - Đẩy mạnh hợp tác kinh tế, khoa học kĩ thuật, bảo vệ môi trường - Phát triển ngoại thương ở tầm cao mới, xuất khẩu gạo, dệt dầu thô, sản phẩm cây công nghiệp, các sản phẩm công nghệp tăng. Thị trường xuất nhận khẩu ngày càng mở rộng 3. Một số đnh hướng chính đẩy mạnh công cuộc Đổi mới ̣ - Thực hiện chiến lược tăng trưởng đi đôi với xóa đói giảm nghèo. - Hoàn thiện cơ chế chính sách của nền kinh tế tḥ trường. - Đẩy mạnh CNH- HĐH gắn với nền kinh tế tri thức - Phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên môi trường. Đẩy mạnh phát triển y tế, giáo dục Bài 2: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ 1. Vị trí đa lí ̣ - Nằm ở phía đông của bán cầu trên bán đảo Đông Dương, gần trung tâm khu vực Đông Nam á. Giáp Trung quốc, Lào, Campuchia - Hệ toạ độ đa lí: ̣ + Vĩ độ:……. + Kinh độ:…….. - Việt nam vừa tiếp giáp lục địa Á-Au, vừa tiếp giáp Biển đông, thông ra Thái bình dương - Việt nam nằm trọn trong múi giờ thứ 7 2. Phạm vi lãnh thổ a. Vùng đất - Diện tích đất liền và các hải đảo 331.212 km2 - Biên giới:
- + Phía Bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 1300km2 + Phía Tây giáp Lào 2100km2, Campuchia hơn 1100km2 + Phía đông va nam giáp biển dài 3260km - Nước ta có 4000 đảo lớn nhỏ, trong đó có hai quần đảo Trường Sa (Khánh Hoà), Hoàng Sa (Đà Nẵng). b. Vùng biển: - Diện tích khoảng 1 triệu km2 gồm vùng nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và vùng thềm lục địa - Vùng biển giáp các quốc gia Trung quốc, Phi lip pin, Ma lai xia, Sing ga po, Cam pu chia c. Vùng trời: Khoảng không gian bao trùm trên lãnh thổ không giới hạn độ cao 3. Ý nghĩa của vị trí địa lí a. Ý nghĩa về tự nhiên - Vị trí địa lí qui định thiên nhiên mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa. - Vị trí địa lí và lãnh thổ tạo nên sự phân hóa thiên nhiên, sự phong phú về tài nguyên sinh vật và khoáng sản - Có sự phân hoá da dạng về tự nhiên, phân hoá Bắc – Nam, Đông – Tây, theo độ cao. - Khó khăn: Nằm trong vùng có nhiều thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán b. Ý nghĩa về kinh tê, văn hóa, xã hội và quốc phòng - Về kinh tế: + Có nhiều thuận lợi để phát triển cả về giao thông đường bộ, đường biển, đường hàng không với các nước trên thế giới tạo điều kiện thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập với các nước trong khu vưc và trên thế giơí + Vùng biển rộng lớn, giàu có, phát triển các ngành kinh tế (khai thác, nuôi trồng, đánh bắt hải sản, giao thông biển, du lịch). - Về văn hoá – xã hội: Thuận lợi nước ta chung sống hoà bình, hợp tác hữu nghị và cùng phát triển với các nước láng giềng và các nước trong khu vực Đông Nam Á. - Về chính trị và quốc phòng: nước ta có vị trí đặc biệt quan trọng ở trong khu vực Đông nam A. Biển đông có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế và bảo vệ đất nước Bài 4,5: Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ Lãnh thổ Việt nam gắn liền với lịch sử phát triển của trái đất, bao gồm 3 giai đọan - Giai đoạn Tiền cambri - Giai đoạn Cổ kiến tạo - Giai đoạn Tân kiến tạo 1. Giai đoạn tiền Cambri: Hình thành nền móng ban đầu của lãnh thổ Việt Nam. Với các đặc điểm sau: - Đây là giai đoạn cổ nhất, kéo dài nhất trong lịch sử phát triển của lãnh thổ việt nam. Bắt đầu cách đây 2 tỉ năm, kết thúc cách đây 540 triệu năm, kéo dài……triệu năm - Chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹp trên phần lãnh thổ nước ta hiện nay - Các điều kiện cổ địa lí còn rất sơ khai và đơn điệu 2. Giai đoạn Cổ kiến tạo. Là giai đoạn tạo địa hình cơ bản, có tính chất quyết định đến sự phát triển của tự nhiên với các đặc điểm sau: - Thời gian diễn ra: Cách đây 477 triệu năm và kết thúc cách đây 65 triệu năm, trải qua đại cổ sinh và trung sinh, kéo dài…. triệu năm - Là giai đoạn có nhiều biến động mạnh mẽ nhất trong lịch sử phát triển tự nhiên nước ta - Về cơ bản, đại lãnh thổ nước ta hiện nay đã được hình thành từ khi kết thúc giai đoạn này 3. Giai đoạn Tân kiến tạo. Giai đoạn cuối cùng trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ, với các đặc điểm sau: - Diễn ra thời gian ngắn nhất trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ. Diễn ra cách đây 65 triệu năm và tiếp diễn cho đến ngày nay - Chịu tác động mạnh mẽ nhất trong vận động kiến tạo Hymalaya và những biến đổi khí hậu có qui mô toàn cầu - Là giai đoạn tiếp tục hoàn thiện các điều kiện tự nhiên làm cho đất nước ta có điều kiện tự nhiên như ngày nay
- Bài 6: Đất nứơc nhiều đồi núi 1. Đặc điểm chung của địa hình - Địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích nhưng chủ yếu là đồi núi thấp - Cấu trúc đia hình nước ta khá đa dạng, gồm 2 hướng chính + Hướng TB – ĐN (kể tên các dãy núi tiêu biểu) + Hướng vòng cung (kể tên các dãy núi tiêu biểu) - Địa hình của vùng nhiệt đới ẩm gió mùa - Địa hình chịu tác động mạnh mẽ của con người 2. Các khu vực địa hình a. Khu vực đồi núi Địa hình núi * Vùng núi Đông bắc - Giới hạn: Vùng núi phía tả ngạn sông Hồng chủ yếu là đồi núi thấp. - Gồm 4 cánh cung lớn mở rộng về phía bắc và đông chụm lại ở Tam Đảo. Địa hình Cac xtơ rất phổ biến. - Hướng nghiêng: cao ở Tây Bắc và thấp xuống Đông Nam - Có 4 cánh cung lớn là Sông gâm, Ngân sơn, Bắc sơn, Đông triều. Theo các dãy núi là các thung lũng Sông cầu, Sông thương, Sông lục nam. Có các khối núi đá vôi ở Hà giang, Cao bằng. Giáp đồng bằng là các vùng đồi núi thấp dưới 100m. * Vùng núi Tây bắc: - Giới hạn: Nằm giữa sông Hồng và sông Cả. - Đặc điểm: địa hình cao nhất nước ta, dãy Hoàng Liên Sơn (Phanxipang 3143m). Các dãy núi hướng Tây bắc - Đông nam, xen giữa là Cao nguyên đá vôi (cao nguyên Sơn La, Mộc Châu). - Hướng nghiêng: Tây bắc- Đông nan - Có 3 mạch chính: đông là Dãy Hoàng liên sơn; tây là dãy Pu đen đinh, Pu sam sao: ở giữa là các sơn nguyên, cao nguyên đá vôi Phông thổ, Tả phìn, Sín chảy, Sơn la, Mộc châu. Xen giữa các dãy núi là các thung lũng sông Đà, sông Mã * Vùng núi Trường Sơn Bắc - Giới hạn: Từ Sông Cả tới dãy núi Bạch Mã - Hướng tây bắc - đông nam . - Các dãy núi song song, so le nhau dài nhất, cao ở hai đầu, thấp ở giữa - Phía bắc là vùng núi thượng du Nghệ an, giữa là vùng đá vôi Quảng bình, nam là vùng núi phía Tây Thừa thiên Huế. Có các mạch núi đâm ra biển như dãy Hoành sơn, dãy Bạch mã * Vùng núi Trường Sơn Nam - Giới hạn: từ nam Bạch mã đến vĩ tuyến 110o B - Các khối núi cao nguyên theo hướng Đông bắc- Tây nam - Hướng nghiêng: Tây bắc- Đông nam - Các cao nguyên đất đỏ ba dan: Playku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Lâm Viên bề mặt bằng phẳng, độ cao xếp tầng 500 - 1000m.. Các bán bình nguyên xen đồi ở phía tây tạo sự bất đối xứng Địa hình bán bình nguyên và vùng đồi trung du: Chuyển tiếp giữa vùng núi và đồng bằng, rõ nhất là Đông nam bộ b) Khu vực đồng bằng * Đồng bằng châu thổ sông: Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. - Đặc điểm chung + Đều là 2 đồng bằng lớn nhất cả nước + Đều được hình thành trên cơ sở các sụt lún trên các vịnh biển nông + Địa hình tương đối bằng phẳng + Thuận lợi cho phát triển cây lúa nước - Đồng bằng sông Hồng + Diện tích 15 nghìn km2 + Đồng bằng bồi tụ do phù sa sông Hồng và sông Thái bình
- + Đồng bằng có hình tam giác cao ở ở Phía tây va Tây bắc, thấp dần ra biển, có một số khu thấp trủng và gò đồi + Bề mặt bị chia cắt thành nhiều ô, đồng bằng có đê bao phủ nên đất có 2 loại đất phù sa trong đê và đất phù sa ngoài đê + Đồng bằng thuận lợi cho phát triển cây lúa nước - Đồng bằng sông Cửu long + Diện tích 40 nghìn km2 + Được bồi đấp do con sông Tiền và sông Hậu + Đồng bắng có hình thang, địa hình khá bằng phẳng, thấp dần từ Tây bắc xuống Đông nam, phần lớn lãnh thổ có địa hình trủng thấp + Đồng bằng cómạng lưới sông ngòi chằn chịt. Đất có đất phèn, đất mặn, đất phù sa. Vùng đồng bằng có các vùng trủng thấp như Đồng Tháp mười và Tứ giác Long xuyên + Đồng bằng thuận lợi cho phát triển cây lúa nước - Đồng bằng ven biển + Diện tích 15 nghìn km2 + Chủ yếu do phù sa biển bồi đắp. Đất nhiều cát, ít phù sa. Hẹp chiều ngang, bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ. + Các đồng bằng lớn: Đồng bằng sông mã, sông Chu; đồng bằng sông Cả, sông Thu Bồn, ... + Địa hình chia làm 3 dãy: giáp biển là cồn cát, đầm phá; ở giữa thấp trủng; bên trong đã bồi tụ thành đồng bằng + Thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp ngắn ngày nhưng không thật thuận lợi cho trồng lúa 3. Thế mạnh và hạn chế về thiên nhiên của các khu vực đồi núi và đồng bằng trong phát tri ển kinh t ế - xã hội a. Khu vực đồi núi * Thế mạnh - Các mỏ nội sinh tập trung ở vùng đồi núi thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp. - Tài nguyên rừng giàu có về thành phần loài với nhiều loài quý hiếm, tiêu biểu cho sinh vật rừng nhiệt đới, thuận lợi cho phát triển lâm nghiệp - Bề mặt cao nguyên bằng phẳng thuận lợi cho việc xây dựng các vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả và chăn nuôi đại gia súc - Các dòng sông ở miền núi có tiềm năng thuỷ điện lớn (sông Đà, sông Đồng Nai...). - Với khí hậu mát mẻ, phong cảnh đẹp nhiều vùng trở thành nơi nghỉ mát nổi tiếng như Đà Lạt, Sa Pa, Tam Đảo thuận lợi cho phát triển du lịch * Hạn chế - Địa hình bị chia cắt mạnh, nhiều sông suối, hẻm vực, sườn dốc gây trở ngại cho giao thông, cho việc khai thác tài nguyên và giao lưu kinh tế giữa các miền. - Do mưa nhiều, độ dốc lớn, miền núi là nơi xảy ra nhiều thiên tai như lũ quét, xói mòn, xạt lở đất, tại các đứt gãy còn phát sinh động đất. Các thiên tai khác như lốc, mưa đá, sương mù, rét hại… b. Khu vực đồng bằng - Thuận lợi: + Phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới, đa dạng các loại nông sản, đặc biệt là gạo. + Cung cấp các nguồn lợi thiên nhiên khác như khoáng sản, thuỷ sản và lâm sản. + Là nơi có điều kiện để tập trung các thành phố, các khu công nghiệp và các trung tâm thương mại… - Hạn chế: Thường xuyên chịu nhiều thiên tai bão, lụt, hạn hán... Bài 8: Thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển 1. Khái quát về Biển Đông: - Biển Đông là một vùng biển rộng (3,477triêụ km2), lớn thứ hai trong Thái bình dương
- - Là biển tương đối kín - Nằm trong vùng nhiệt đới ẩm gió mùa. 2. Anh hưởng của Biển Đông đến thiên nhiên Việt Nam - Khí hậu: Nhờ có Biển Đông nên khí hậu nước ta mang tính hải dương điều hòa, lượng mưa nhiều, độ ẩm tương đối của không khí trên 80%. - Địa hình và các hệ sinh thái vùng ven biển đa dạng - Tài nguyên thiên nhiên vùng biển phong phú khoáng sản, hải sản - Thiên tai như bão, sạt lở bờ biển, cát bay, cát chảy Bài 10: Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa 1 Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm a. Tính chất nhiệt đới - Biểu hiện: + Tổng bức xạ lớn, cán cân bức xạ dương quanh năm. + Nhiệt độ trung bình năm trên 200C. + Tổng số giờ nắng từ 14000 - 3000 giờ. - Nguyên nhân: nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến b. Lượng mưa, độ ẩm lớn - Biểu hiện: + Lượng mưa trung bình năm cao: 1500 - 2000mm. Mưa phân bố không đều, sườn đón gió 3500 - 4000mm. + Độ ẩm không khí cao trên 80%, cân bằng ẩm luôn dương - Nguyên nhân: + Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyên + Giáp biển đông. + Có gió mùa c. Gió mùa Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến nên có gió tín phong hoạt động quanh năm, nhưng nứơc ta chu ảnh ̣ hưởng của các khối khí hoạt động theo mùa *Gío mùa mùa đông - Biểu hiện + Từ tháng 11 đến tháng 4 + Thổi từ áp cao Xibia + Hứớng đông bắc + Phạm vi ảnh hưởng từ dãy Bạch mã trở ra bắc + Anh hưởng: miền bắc nửa đầu mùa:lạnh khô, nửa cuối mùa: lạnh, ẩm có mưa phùn - Nguyên nhân: + Khối không khí lạnh từ áp cao Xi bia thổi vào nước ta gây lạnh, cuối mùa có mưa phùn + Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến chịu ảnh hưởng của các khối khí hoạt động theo mùa * Gió mùa mùa hạ: - Biểu hiện: + Thời gian: từ tháng 5 đến tháng 10 + Hướng gió: Tây nam +Phạm vi: cả nước + Anh hưởng:Đầu mùa hạ: khối khí ẩm từ An độ dương thổi vào gây cho mưa ở Nam bộ và Tây nguyên. Do ảnh hưởng của dãy Trường sơn nên ở Trung bộ, Tây bắc khô. Cuối mùa hạ:khối khí từ An Độ dương thổi vào gây ra mưa ở Nam bộ và Tây nguyên. Gió mùa Tây nam cùng dãy hội tụ nhiệt đới gây mứa cho cả nước - Nguyên nhân: + khối không khí nóng ẩm từ An Độ dương thổi vào nước ta + Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến chịu ảnh hưởng của các khối khí hoạt động theo mùa
- Chế độ phân mùa khí hậu: - Miền khí hậu phía bắc: mùa đông lạnh, mùa hạ nóng ẩm - Miền khí hậu phía nam: mùa mưa, mùa khô - Tây nguyên và Trung bộ có sự đối lập về mùa mưa và mùa khô 2. Các thành phần tự nhiên khác: a/ Địa hình * Biểu hiện - Xâm thực mạnh ở miền đồi núi - Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưu sông * Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa + Địa hình có độ dốc lớn + Nham thạch dễ bị phong hóa b/ Sông ngòi, đất, sinh vật. * Biểu hiện - Mạng lưới sông ngòi dày đặc, nứơc ta có 2360 con sông có độ dài trên 10 km - Sông ngòi nhiều nước, giàu phù sa - Chế độ nước theo mùa *Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, lượng mưa lớn + Địa hình chia cắt mạnh + Mưa theo mùa c/ Đất * Biểu hiện - Quá trình feralit là quá trình hình thành đất đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm - Đất dễ bị suy thoái thoái hóa * Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa + Quá trình feralit diễn ra mạnh d Sinh vật * Biểu hiện - Rừng rậm nhiệt đới ẩm là rộng thường xanh đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm - Trong giới sinh vật thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế - Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm gió mùa phát triển trên đất feralit là cảnh quan tiêu biểu cho thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa * Nguyên nhân: + Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có sự phân hóa + Nhiệt độ cao, độ ẩm lớn 3/ Anh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạt động sản xuất và đời sống * Anh hưởng đến sản xuất nông nghiệp - Nền nhiệt ẩm cao thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp lúa nước, tăng vụ, đa dạng hoá cây trồng, vật nuôi, phát triển mô hình nông – lâm kết hợp... - Khó khăn: Lũ lụt, hạn hán, khí hậu, thời tiết không ổn định *Anh hưởng đến các hoạt động sản xuất khác và đời sống - Thuận lợi: để phát triển các ngành lâm nghiệp , thuỷ sản, GTVT, du lịch, … và đẩy mạnh hoạt động khai thác, xây dựng vào mùa khô. - Khó khăn: + Các hoạt động giao thông, vận tải du lịch, công nghiệp khai thác chu ảnh hưởng trực ̣ tiếp của sự phân mùa khí hậu, chế độ nước sông. + Độ ẩm cao gây khó khăn cho việc quản máy móc, thiết bị, nông sản. + Các thiên tai như mưa bão, lũ lụt, hạn hán + Và diễn biến bất thường của thời tiết như dong, lốc, mưa đá, sương mù, rét hại, khô nóng, …gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống. + Môi trường thiên nhiên dễ bị suy thoái
- Bài 11: Thiên nhiên phân hóa đa dạng 1. Thiên nhiên phân hóa theo Bắc Nam a. Phần lãnh thổ phía Bắc: (từ dãy Bạch mã trở ra) - Có kiểu khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với mùa đông lạnh - Nhiệt độ trung bình năm trên 20 oC, biên độ nhiệt độ trung bình năm lớn - Phân thành 2 mùa là mùa đông và mùa hạ - Cảnh quan phổ biến là đới rừng nhiệt đới gió mùa - Thành phần sinh vật có các loại nhiệt đới chiếm ưu thế. b. Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào) - Khí hậu mang tính chất cận xích đạo gió mùa nóng quanh năm - Nhiệt độ trung bình năm trên 25 o C, biên độ nhiệt độ trung bình năm nhỏ - Phân thành 2 mùa là mưa và khô - Cảnh quan phổ biến đới rừng cận xích đạo gió mùa - Thành phần sinh vật mang đặc trưng xích đạo và nhiệt đơí với nhiều loài 2. Thiên nhiên phân hoá theo Đông - Tây a. Vùng biển và thềm lục địa - Vùng biển nước ta gấp 3 lần diện tích đất liền - Thiên nhiên vùng biển nước ta đa dạng và giàu có, tiêu biểu cho thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa b. Vùng đồng bằng ven biển - Đồng bằng Bắc bộ và Đồng bằng Nam bộ + Đồng bằng mở rộng với các bãi triều thấp phẳng, thềm lục địa mở rộng, nông; + Phong cảnh thiên nhiên phong phú, xanh tươi, thay đổi theo mùa - Dãy đồng bằng ven biển Miền trung: + Đồng bằng hẹp ngang và bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ, đường bờ biển khúc khủy với thềm lục địa hẹp, tiếp giáp với vùng biển sâu + Các dạng địa hình chịu ảnh hưởng của biển + Thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai kém màu mở nhưng giàu tiềm năng du lịch và phát triển kinh tế biển c/ Vùng đồi núi - Trong khi vùng núi Đông bắc mang sắc thái cận nhiệt đới thì ở vùng đồi núi thấp Tây bắc có cảnh quan nhiệt đới ẩm gió mùa và ở vùng Tây bắc cảnh quan thiên nhiên giống vùng ôn đới - Sườn đông Trường sơn mùa mưa vào thu đông thì Tây nguyên lại là mùa khô. Tây nguyên vào mùa mưa thì bên Trường sơn đông chịu tác động của gió tây khô nóng 3. Thiên nhiên phân hóa theo độ cao a. Đai nhiệt đới gió mùa: - Ở miền Bắc: có độ cao trung bình dưới 600 - 700m, miền Nam có độ cao dưới 900-1000m. - Khí hậu nhiệt đới biểu hiện rỏ rệt. Độ ẩm thay đổi tùy nơi từ khô đến ẩm ước - Trong đai này có 2 nhóm đất + Nhóm đất phù sa chiếm 24% diện tích tự nhiên gồm phù sa ngọt, phù sa mặn, phù sa phèn, đất cát + Nhóm đất feralit chiếm hơn 60% diện tích tự nhiên - Sinh vật gồm các hệ sinh thái nhiệt đới + Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh + Các hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa: rừng thường xanh, rừng nữa rụng lá và rừng thưa nhiệt đới khô b. Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi - Miền Bắc có độ cao từ 600 - 700m đến 2600m, miền Nam có độ cao từ 900 – 1000m đến độ cao 2600m. - Khí hậu mát mẽ, mưa nhiều, độ ẩm tăng - Hệ sinh thái đa dạng: + Ơ độ cao từ 600-700m đến 1600-1700m: Rừng nhiệt đới lá rộng và lá kim phát triển trên đất feralit có mùn + Ơ độ cao trên 1600-1700m rừng phát triển kém
- + Đất feralit có mùn và đất mùn c. Đai ôn đới gió mùa trên núi có độ - Cao từ 2600m trở lên (chỉ có ở Hoàng Liên Sơn) - Khí hậu có tính chất ôn đới - Đất chủ yếu là đất mùn thô 4/ Các miền đa lí tự nhiên ̣ Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Miền Tây Bắc Và Bắc Trung Miền Nam Trung Bộ và Nam Tên miền Bộ Bộ Bộ Phạm vi Vùng đồi núi tả ngạn sông Vùng núi hữu ngạn sông Hồng Từ 16 oB trở xuống. Hồng và đồng bằng sông đến dãy bạch mã Hồng Địa chất Cấu trúc địa chất quan hệ với Cấu trúc địa chất quan hệ với Các khôi núi cổ, các bề mặt Hoa Nam (TQ), địa hình tương Vân Nam (TQ). Địa chưa ổn sơn nguyên bóc mòn và các cao đối ổn định định, tân kiến tạo nâng mạnh nguyên badan Tân kiến tạo nâng yếu ̣ Chủ yếu là đồi núi thấp. Độ Địa hình cao nhất nước vơí độ Chủ yếu là cao nguyên, sơn Đa hình cao trung bình 600m, có nhiều dốc lớn, hướng chủ yếu là tây nguyên núi đá vôi, hướng núi vòng bắc – đông nam với các bề Đồng bằng Nam bộ thấp, cung, đồng bằng mở rông, địa mặt sơn nguyên, cao nguyên, phẳng và mở rộng hình bờ biển đa dạng đồng bằng giữa núi Giàu khoáng sản: than, sắt, … Có đất hiếm, sắt, crôm, titan Dầu khí có trữ lượng lớn, Khoáng sản bôxit ở Tây Nguyên Khí hậu Mùa đông lạnh, mùa hạ nóng Chịu tác độn của địa hình, có Phân thành mùa mưa và mùa mưa nhiều gió phơn khô Dày đặc chảy theo hướng TB- Có độ dốc lớn, chảy theo Dày đặc Sông hướng tây- đông là chủ yếu ngòi ĐN và vòng cung Sinh vật Nhiệt đới và á nhiệt đới Nhiệt đới Nhiệt đới, cận xích đạo Bài 14: Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên 1/ Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật a/ Suy giảm tài nguyên rừng - Biểu hiện: Diện tích rừng tăng nhưng chất lượng rừng giảm - Nguyên nhân: + Rừng tự nhiên, rừng nguyên sinh giảm + Rừng trồng tăng + Khai thác chưa hợp lí + Phá rừng - Biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng + Đảm bảo sự quản lí của nhà nước về sử dụng, bảo vệ tài nguyên rừng + Triển khai luật bảo vệ và phát triển rừng, giao quyền sử dụng đất và bảo vệ rừng cho nông dân + Thực hiện chiến lược trồng 5 triệu ha rừng b/ Suy giảm da dạng sinh học - Biểu hiện: Nước ta có tính đa dạng sinh học cao nhưng đang bị suy giảm. Số thành phần loài sinh vật có xu hướng giảm, có nguy cơ tuyệt chủng - Nguyên nhân + Khai thác quá mức + O nhiễm môi trường sống - Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học + Xây dựng mở rộng hệ thống vườn quốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên + Ban hành Sách đỏ Việt nam + Qui đnh việc khai thác ̣ 2/ Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất *Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất
- Nứơc ta có 12,7 triệu ha diện tích đất có rừng, 9,4 triệu ha đất sử dụng nông nghiệp, bình quân đầu người 0,1 ha/ người. Trong 5,35 triệu ha đất chưa sử dụng th́ đồng bằng có trên 350 nghìn ha, còn lại ở vùng đồi núi bị thoái hóa nặng *Nguyên nhân - Phá rừng - Canh tác chưa hợp lí - Ô nhiễm môi trường đất * Các biện pháp bảo vệ đất - Hạn chế xói mòn đất ở vùng đồi núi - Bảo vệ và phát triển rừng - Định canh định cư cho nhân dân miền núi - Có kế hoạch mở rộng diện tích đất nông nghiệp - Thâm canh, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất - Bón phân cải tạo thích hợp - Chống ô nhiễm đất do các chất hóa học 3/ Sử dụng và bảo vệ tài nguyên khác - Tài nguyên nước: sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên nước, đảm bảo cân bằng nước và phòng chống ô nhiễm nứơc - Tài nguyên khoáng sản: quản lí chặc chẽ việc khai thác khoáng sản. Tránh lãng phí và gây ô nhi ễm - Tài nguyên du lịch:bảo tồn, tôn tạo các tài nguyên du lịch, bảo vệ cảnh quan không bị ô nhiễm, phát triển du lịch sinh thái - Khai thác, sử dụng hợp lí và bền vững các nguồn tài nguyên khác như khí hậu, tài nguyên bi ển Bài 15. Bảo vệ môi trường và phong chống thiên tai 1/ Bảo vệ môi trường: Có 2 vấn đề môi trường đáng quan tâm ở nước ta hiện nay: - Tình trạng mất cân bằng sinh thái - Tình trạng ô nhiễm môi trường 2. Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống a. Bão * Hoạt động của bão ở Việt nam - Thời gian hoạt động từ tháng 6, kết thúc vào tháng 9. Đặc biệt là các tháng 9 và 12 bão hoạt động mạnh - Mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam. - Bão hoạt động mạnh nhất ở ven biển Trung Bộ. Nam Bộ ít chịu ảnh hưởng của bão - Trung bình mỗi năm có từ 9 đến 10 cơn bão * Hậu quả của bão - Mưa lớn trên diện rộng (300 - 400mm), gây ngập úng đồng ruộng, đường giao thông - Thủy triều dâng cao làm ngập mặn vùng ven biển. - Gió mạnh làm lật úp tàu thuyền, tàn phá nhà cửa, cầu cống, cột điện cao thế... - Ô nhiễm môi trường gây dịch bệnh * Biện pháp phòng chống bão - Dự báo chính xác về quá trình hình thành và hướng di chuyển của cơn bão - Thông báo cho tàu thuyền đánh cá trở về đất liền. - Củng cố hệ thống đê kè ven biển. - Sơ tán dân khi có bão mạnh. - Chống lũ lụt ở đồng bằng, chống xói mòn lũ quét ở miền núi. b. Ngập lụt, -Nới diễn ra: Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu long - Hậu quả: - Gây ngập lụt trên diện rộng
- - Anh hường đến hoạt động sản xuất và đời sống - Biện pháp + Làm các công trình ngăn lũ và thủy triều + Bảo vệ rừng c/ Lũ quét - Nơi diên ra: Diễn ra mạnh ớ khu vực đồi núi, - Hậu quả: + Làm mất lớp phủ thực vật, + Đất đai dễ xói mòn - Biện pháp: Qui hoạch các điểm dân cư, phát triển thủy lợi và trồng rừng dự báo lũ quét d/ Hạn hán - Nới diễn ra: khắp nới trên cả nứơc - Hậu quả + Gây thiếu nước nghiêm trọng ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt + Gây cháy rừng - Biện pháp: trồng rừng và phát triển các công trình thủy lợi đ/ Động đất - Nơi xảy ra: Tây bắc, Tây nguyên, vùng biển Nam trung bộ - Hậu quả: gây thiệt hại rất lớn về người và của 3/ Chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường - Duy trì hệ sinh thái và các quá trình sinh thai chu yeu - Đảm bảo sự giàu có về vốn gen - Đảm bảo việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, điều khiển việc sử dụng trong giới hạn có thể phục hồi được - Đảm bảo chất lượng môi trường phù hợp với yêu cầu cuộc sống của con người - Phấn đấu đạt tới trạng thái dân số ổn định dân số ở mức cân bằng với khả năng sử dụng hợp lí các tài nguyên thiên nhiên - Ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, kiểm soát và bảo vệ môi trường BÀI 16. ĐẶC ĐIỂM DÂN SỐ VÀ PHÂN BỐ DÂN CƯ NƯỚC TA 1. Việt Nam là nước đông dân, có nhiều thành phần dân tộc. - Năm 2006 dân số nước ta là 84,1 triệu người, thứ 3 ĐNA, 13 trên thế giới. Nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn, bên cạnh đó gây trở ngại trong giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống. - Có 54 dân tộc, đông nhất là người Kinh (86.2%) đoàn kết tạo nên sức mạnh dân tộc, đa dạng văn hoá…, nhưng vẫn còn chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế, nhất là đối với các dân tộc ít người, mức sống còn thấp. 2. Dân số tăng nhanh, dân số trẻ. - Dân số nước ta tăng nhanh đặc biệt là nửa cuối thế kỷ XX: 1965-75: 3%, 1979-89: 2.1%. - Thời kỳ 2000-2005 còn 1,32% đã giảm đáng kể nhưng vẫn còn cao, mỗi năm tăng hơn 1 triệu người. Sức ép lên phát triển kinh tế, bảo vệ TNMT, nâng cao chất lượng cuộc sống. - Dân số trẻ: độ tuổi lao động khoảng 64,0% dân số, trẻ em chiếm 27%, tuổi già chỉ 9,0% (2005). LLLĐ dồi dào, trẻ nên năng động, sáng tạo, bên cạnh đó khó khăn trong giải quyết việc làm. 3. Sự phân bố dân cư không đều - Mật độ dân số: 254 người/km2 (2006) phân bố không đều a/ Phân bố không đều giữa đồng bằng – miền núi: + Đồng bằng: 1/4 diện tích – chiếm 3/4 dân số ĐBSH cao nhất, 1.225 người/km2 , gấp 5 lần cả nước. + Miền núi: 3/4 diện tích - chiếm 1/4 dân số Tây Nguyên 89 người/km2, Tây Bắc 69 người/km2 b/ Phân bố không đều giữa nông thôn và thành thị: + Nông thôn: 73,1%, có xu hướng giảm. + Thành thị: 26,9%, có xu hướng tăng. - Nguyên nhân của dân số đông, gia tăng nhanh và phân bố chưa hợp lí: ĐKTN, KTXH, lịch sử khai thác lãnh thổ.
- - Hậu quả: Sử dụng lãng phí, không hợp lý lao động, khó khăn trong khai thác tài nguyên… 4. Chiến lược phát triển dân số hợp lý và sử dụng có hiệu quả nguồn lao động nước ta: - Tuyên truyền và thực hiện chính sách KHHDS có hiệu quả. - Phân bố dân cư, lao động hợp lý giữa các vùng. - Quy hoạch và có chính sách thích hợp nhằm đáp ứng xu thế chuyển dịch cơ cấu dân số nông thôn và thành thị. - Mở rộng thị trường xuất khẩu lao động, đẩy mạnh đào tạo người lao động có tay nghề cao, có tác phong công nghiệp. - Phát triển công nghiệp ở miền núi và ở nông thôn nhằm sử dụng tối đa nguồn lao động của đất nước. BÀI 17. LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM 1. Nguồn lao động - Nguồn lao động dồi dào: Dân số hoạt dộng kinh tế ở nước ta chiếm 51,2% tổng số dân (42,53 triệu người), mỗi năm tăng hơn 1 triệu lao động. Là lực lượng quyết định phát triển kinh tế đất nước. - Người lao động cần cù, sáng tạo, có kinh nghiệm sản xuất. - Chất lượng lao động ngày được nâng cao, nguồn lao động đã qua đào tạo chiếm 25,0%. Vẫn chưa đáp ứng yêu cầu hiện nay, nhất là lao động có trình độ cao. - Chất lượng lao động các vùng không đồng đều. - Có sự chênh lệch khá lớn về chất lượng lao động giữa thành thị và nông thôn. 2. Cơ cấu lao động a/ Cơ cấu lao động theo các ngành kinh tế cơ cấu này có sự thay đổi nhưng còn chậm Lao động có xu hướng giảm ở khu vực 1 (57,3%), tăng ở khu vực 2 (18,2%) và 3 (24,5%). Tuy nhiên lao động trong khu vực 1 vẫn còn cao sự thay đổi trên nhờ vào cuộc CMKHKT và quá trình Đổi mới. b/ Cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế Giai đoạn 2000-2005, lao động ngoài Nhà nước chiếm 88,9% có xu hướng giảm, Nhà nước chiếm 9,5% có xu hướng giảm và có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 1,6% có xu hướng tăng c/ Cơ cấu lao động theo thành thị và nông thôn Lao động thành thị ngày càng tăng chiếm 25,0%, ở nông thôn giảm chiếm 75,0% (2005). d/ năng suất lao dộng chưa cao: Lao động nhìn chung năng suất còn thấp, quỹ thời gian lao động vẫn còn chưa được sử dụng triệt để, làm chậm sự chuyển biến trong thay đổi cơ cấu lao động * Nguyên nhân của các xu hướng trên: - Nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa - Do chính sách nhà nước về dân số và dân cư - Nước ta thu hút đầu tư nước ngoài - Nước ta đang đô thị hóa - Nước ta đa dạng hóa thành phần kinh tế 3. Vấn đề việc làm và hướng giải quyết a/ Vấn đề giải quyết việc làm - Mặc dù mỗi năm nước ta đã tạo ra khoảng 1 triệu chỗ làm mới nhưng tình trạng việc làm vẫn còn gay gắt. - Năm 2005, tỷ lệ thất nghiệp của cả nước là 2,1%, còn thiếu việc làm là 8,1%. Thất nghiệp ở thành thị cao: 5,3%, thiếu việc làm ở thành thị là 4,5%. Ở nông thôn, thất nghiệp là 1,1%, thiếu việc làm là 9,3%. b/ Hướng giải quyết - Phân bố lại dân cư và nguồn lao động . - Thực hiện tốt chính sách dân số, sức khoẻ sinh sản. - Đa dạng hóa các hoạt động sản xuất. - Tăng cường hợp tác thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng sản xuất hàng XK. - Đa dạng các loại hình đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn lao động.
- - Đẩy mạnh xuất khẩu lao động…………………………@ BÀI 18. ĐÔ THỊ HÓA 1. Đặc điểm a/ Quá trình Đô thị hoá nước ta có nhiều chuyển biến : - Thành Cổ Loa, kinh đô của Nhà nước Âu Lạc, được coi là đô thị đầu tiên của nước ta. - Thế kỷ XXI, xuất hiện thành Thăng Long. - Thời Pháp thuộc, xuất hiện một số đô thị lớn: Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Sài gòn… - Đô thị hoá nước ta diễn ra chậm chạp, trình độ ĐTH nước ta còn thấp so với thế giới và khu vực b/ Tỷ lệ dân thành thị ngày càng tăng: năm 2005 chiếm 26,9%, nhưng vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực. c/ Đô thị nước ta có quy mô không lớn, phân bố không đều giữa các vùng: vùng có nhiều đô thị là Trung du miền núi bắc bộ nhưng chủ yếu là đô thị nhỏ. Vùng có tỉ lệ dân thành thị cao nhất là Đông nam bộ 2/ Nguyên nhân đô thị hóa - Nươc ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa - Dân cư tập trung tự phát vào đô thị - Sự phát triển công nghiệp và dịch vụ thu hút lao động về thành thị - Nhu cầu việc làm của người dân - Cơ sở hạ tầng phát triển và thu nhập cao 3. Ảnh hưởng của đô thị hoá đến phát triển kinh tế – xã hội - Đô thị hoá ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình chuyến dịch cơ cấu kinh tế đất nước và địa phương. - Đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế – xã hội. Năm 2005, khu vực đô thị đóng góp 70,4% GDP cả nước, 84% GDP công nghiệp, 87% GDP dịch vụ, 80% ngân sách Nhà nước. - Đô thị là thị trường có sức mua lớn, nơi tập trung đông lao động có trình độ chuyên môn, có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại. - Thu hút vốn đầu tư lớn, tạo động lực phát triển kinh tế. - Tạo nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động. - Tác động tiêu cực: ô nhiễm môi trường, trật tự xã hội, việc làm, nhà ở… BÀI 20. CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ 1/Ý nghĩa: -Có tầm quan trọng trong các mục tiêu phát triển kinh tế. -Tạo tiền đề đẩy mạnh xuất khẩu, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo… - Phát huy tốt các nguồn lực 1/Chuyển dịch cơ cấu ngành: * Thực trạng - Giảm tỷ trong khu vực I, tăng tỷ trọng khu vực II, khu vực III chiếm tỷ trọng cao nhưng chưa ổn định. Năm 2005, lần lượt các khu vực I, II, III có tỷ trọng là: 21,0%; 41,0%; 38,0%. - Xu hướng chuyển dịch là tích cực, nhưng vẫn còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới. - Có sự chuyển dịch trong nội bộ ngành +Khu vực I: giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành thuỷ sản. Trong nông nghiệp, tỷ trọng ngành trồng trọt giảm, ngành chăn nuôi tăng. +Khu vực II: công nghiệp chế biến có tỷ trọng tăng, công nghiệp khai thác có tỷ trọng giảm. Đa dạng hóa các sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường, nhất là các sản phẩm cao cấp, có chất lượng và có sức cạnh tranh. +Khu vực III: tăng nhanh các lĩnh vực liên quan đến kết cấu hạ tầng, phát triển đô thị và các dịch vụ mới. * Nguyên nhân - Nước ta đang trong giai đoan công nghiệp hóa hiện đại hóa - Chính sách của nhà nước - Đa dạng hóa các ngành kinh tế
- 2. Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế * Thực trạng - Thành phần kinh tế Nhà nước giảm tỷ trọng nhưng vẫn giữ vai trò chủ dạo - Thành phần kinh tế tư nhân ngày càng tăng tỉ trọng - Thành phấn kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tăng nhanh tỉ trọng, đặc biệt từ khi nước ta gia nhập WTO * Nguyên nhân: - Nước ta đa dạng hóa các thành phần kinh tế - Nước ta đang công nghiệp hóa hiện đại hóa - Chính sách nhà nước 3. Chuyển dịch cơ cấu lãnh thổ kinh tế * Thực trang - Nông nghiệp: hình thành các vùng chuyên canh cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp - Công nghiệp: hình thành các khu công nghiệp tập trung, khu chế xuất có quy mô lớn. - Cả nước đã hình thành 3 vùng kinh tế trọng điểm: + Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc + Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung + Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam *Nguyên nhân - Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của các vùng khác nhau - Điều kiện kinh tế xã hội - Chính sách nhà nước và có sự đầu tư của nước ngoài BÀI 21. ĐẶC ĐIỂM NỀN NÔNG NGHIỆP NƯỚC TA 1 Nền nông nghiệp nhiệt đới: a. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho phép nước ta phát triển một nền nông nghiệp nhiệt đới * Thuận lợi:Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có sự phân hoá rõ rệt, cho phép: -Đa dạng hoá các sản phẩm nông nghiệp. Mùa đông lạnh cho phép phát triển cây trồng vụ đông ở ĐBSH. -Áp dụng các biện pháp thâm canh, tăng vụ, chuyển dịch cơ cấu mùa vụ. -Địa hình và đất trồng cho phép áp dụng các hệ thống canh tác khác nhau giữa các vùng. Đồng bằng thế mạnh là cây hàng năm, nuôi trồng thuỷ sản; miền núi thế mạnh cây lâu năm, chăn nuôi gia súc lớn. * Khó khăn: Thiên tai, sâu bệnh, dịch bệnh… b. Nước ta đang khai thác ngày càng có hiệu quả đặc điểm của nền nông nghiệp nhiệt đới. - Các tập đoàn cây trồng và vật nuôi được phân bố phù hợp hơn với các vùng sinh thái - Cơ cấu mùa vụ, giống có nhiều thay đổi. - Tính mùa vụ được khai thác tốt hơn nhờ hoạt động giao thông vận tải và công nghiệp chế biến - Đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm của nền nông nghiệp nhiệt đới 2 Phát triển nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng hóa góp phần nâng cao hiệu quả của nông nghiệp nhiệt đới : - Nền nông nghiệp nước ta hiện nay tồn tại song song nền nông nghiệp cổ truyền và nền nông nghiệp hàng hóa. - Đặc điểm chính của nền nông nghiệp cổ truyền và nền nông nghiệp hàng hóa Nền nông nghiệp cổ truyền (đặc điểm, Nền nông nghiệp sản xuất hang hóa (đặc phân bố) điểm, phân bố)
- 3 Xu hướng chuyển dịch trong nông nghiệp - Nông nghiệp giảm tỉ trọng 79,3%(1990), 73,5%(2005) - Chăn nuôi tăng tỉ trọng 17,9%(1990), 24,7% (2005) - Dịch vụ nông nghiệp chưa ổn định tỉ trọng 2,8%(1990), 1,8%(2005) BÀI 22. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP I. Ngành trồng trọt: Cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt đang chuyển dịch theo hướng tích cực - Cây lương thực giảm tỉ trọng (dẫn chứng) …………………….(biểu đồ trang 93 sách giáo khoa) - Cây rau đậu tăng tỉ trọng…………………….. - Cây công nghiệp tăng tỉ trọng……………………… - Cây ăn quả giảm tỉ trọng…………………………. - Cây khác giảm tỉ trọng …………….. - 1/Sản xuất lương thực * Tình hình sản xuất lương thực: -Diện tích gieo trồng lúa tăng mạnh: 5,6 triệu ha (1980) lên 7,3 triệu ha (2005). -Cơ cấu mùa vụ có nhiều thay đổi -Năng suất tăng mạnh đạt 4,9 tấn/ha/năm nhờ áp dụng các biện pháp thâm canh. -Sản lượng lương thực quy thóc tăng nhanh: 14,4 triệu tấn (1980) lên 39,5 triệu tấn, trong đó lúa là 36,0 triệu tấn (2005). - Bình quân lương thực đạt trên 470 kg/người/năm. - VN xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. -Diện tích và sản lượng hoa màu lương thực cũng tăng nhanh. * Phân bố: ĐBSCL là vùng sản xuất lương thực lớn nhất nước, chiếm trên 50% diện tích, 50% sản lượng lúa cả nước. 2. Sản xuất cây thực phẩm * Tình hình phát triển Rau đậu trồng tập trung ven các thành phố lớn. Diện tích rau cả nước là trên 500.000 ha, Diện tích đậu các loại trên 200.000 ha * Phân bố: ĐNB, Tây Nguyên, ĐBSH, ĐBSCL 3. Sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả: a/ Cây công nghiệp: chiếm 23,7% giá trị sản xuất ngành trồng trọt (2005) và có xu hướng trong đó cây lâu năm tăng tỉ trọng, cây hang năm giảm tỉ trọng * Ý nghĩa của việc phát triển cây công nghiệp: + Sử dụng hợp lý tài nguyên đất, nước và khí hậu + Sử dụng tốt hơn nguồn lao động nông nghiệp, đa dạng hóa nông nghiệp. + Tạo nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến + Là mặt hàng xuất khẩu quan trọng, nâng cao thu nhập của người dân, nhất là ở trung du-miền núi + Góp phần phần phân bố lại dân cư và lao động * Điều kiện phát triển: + Thuận lợi (về tự nhiên, xã hội, kinh tế: trình bày, phân tích và dẫn chứng) + Khó khăn (thị trường) * Tình hình phát triển và phân bố Nước ta chủ yếu trồng cây công nghiệp có nguồn gốc nhiệt đới, ngoài ra còn có một số cây có nguồn gốc cận nhiệt. Tổng DT gieo trồng năm 2005 khoảng 2,5 triệu ha, trong đó cây lâu năm là hơn 1,6 triệu ha (65%)
- - Cây công nghiệp lâu năm: + Có xu hướng tăng cả về năng suất, diện tích,sản lượng + Đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu sản xuất cây công nghiệp + Nước ta đã hình thành được các vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm với qui mô lớn. + Các cây công nghiệp lâu năm chủ yếu : cà phê, cao su, hồ tiêu, dừa, chè • Café trồng nhiều ở Tây Nguyên, ĐNB, BTB • Cao su trồng nhiều ở ĐNB, Tây Nguyên, BTB • Chè trồng nhiều ở Trung du miền núi phía Bắc, Tây Nguyên • Hồ tiêu trồng nhiều ở Tây Nguyên, ĐNB, DHMT • Điều trồng nhiều ở ĐNB • Dừa trồng nhiều ở ĐBSCL +Cây công nghiệp hàng năm: mía, lạc, đậu tương, bông, đay, cói, dâu tằm, thuốc lá... • Mía trồng nhiều ở ĐBSCL, ĐNB, DHMT • Lạc trồng nhiều ở BTB, ĐNB, Đắc Lắc • Đậu tương trồng nhiều ở TD-MN phía Bắc, Đắc Lắc, Hà Tây, Đồng Tháp • Đay trồng nhiều ở ĐBSH • Cói trồng nhiều ở ven biển Ninh Bình, Thanh Hóa • Dâu tằm tập trung ở Lâm Đồng • Bông vải tập trung ở NTB, Đắc Lắc b/ Cây ăn quả: chuối, cam, xoài, nhãn, vải…Vùng trồng cây ăn quả lớn nhất là ĐBSCL, ĐNB. II.Ngành chăn nuôi: - Chiếm 24,7% giá trị sản lượng nông nghiệp có xu hướng tăng trong nông nghiệp - Tỷ trọng ngành chăn nuôi còn nhỏ (so với trồng trọt) nhưng đang có xu hướng tăng. - Xu hướng phát triển của ngành chăn nuôi hiện nay: + Ngành chăn nuôi tiến mạnh lên sản xuất hàng hoá + Chăn nuôi trang trại theo hình thức công nghiệp + Các sản phẩm không qua giết mổ (trứng, sữa) chiếm tỷ trọng ngày càng cao. - Điều kiện phát triển ngành chăn nuôi nước ta: + Thuận lợi (cơ sở thức ăn được đảm bảo tốt hơn, dịch vụ giống, thú y có nhiều tiến bộ...) ... + Khó khăn (giống gia súc, gia cầm năng suất thấp, dịch bệnh...) 1/Chăn nuôi lợn và gia cầm -Đàn lợn hơn 27 triệu con (2005), cung cấp hơn ¾ sản lượng thịt các loại. -Gia cầm với tổng đàn trên 250 triệu con (2003). -Chăn nuôi lợn và gia cầm tập trung nhiều nhất ở ĐBSH, ĐBSCL 2/ Chăn nuôi gia súc ăn cỏ -Đàn trâu: 2,9 triệu con nuôi nhiều ở TD-MN phía Bắc, BTB -Đàn bò: 5,5 triệu con BTB, NTB, Tây Nguyên. Chăn nuôi bò sữa phát triển mạnh ở tp.HCM, HN… -Dê, cừu: 1,3 triệu con nuôi khắp nơi BÀI 24. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN THỦY SẢN VÀ LÂM NGHIỆP I.Ngành thủy sản 1/ Những điều kiện thuận lợi và khó khăn để phát triển thủy sản. a/Thuận lợi: - Nước ta có đường bờ biển dài, có 4 ngư trường lớn: Hải Phòng-Quảng Ninh, quần đảo Hoàng Sa-Trường Sa, Ninh Thuận-Bình Thuận-Bà Rịa-Vũng Tàu, Cà Mau-Kiên Giang. -Nguồn lợi hải sản rất phong phú. Tổng trữ lượng hải sản khoảng 3,9 – 4,0 triệu tấn, cho phép khai thác hàng năm 1,9 triệu tấn. Biển nước ta có hơn 2000 loài cá, 100 loài tôm, rong biển hơn 600 loài,…
- -Dọc bờ biển có nhiều vũng, vịnh, đầm phá, các cánh rừng ngập mặn có khả năng nuôi trồng hải sản. Nước ta có nhiều sông, suối, kênh rạch…có thể nuôi thả cá, tôm nước ngọt. Diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản là 850.000 ha, trong đó 45% thuộc Cà Mau, Bạc Liêu. -Nhà nước có nhiều chính sách khuyến khích phát triển, nhân dân có kinh nghiệm nuôi trồng và đánh bắt. -Các phương tiện đánh bắt được trang bị tốt hơn; các dịch vụ thuỷ sản và công nghiệp chế biến cũng phát triển mạnh. -Thị trường tiêu thụ được mở rộng trong và ngoài nước. b/Khó khăn: -Thiên tai, bão, gió mùa Đông Bắc thường xuyên xảy ra. -Tàu thuyền và phương tiện đánh bắt còn chậm đổi mới, năng suất lao động còn thấp. Hệ thống cảng cá còn chưa đáp ứng yêu cầu. -Chế biến và chất lượng sản phẩm còn nhiều hạn chế. -Môi trường bị suy thoái và nguồn lợi thuỷ sản bị suy giảm. 2/Sự phát triển và phân bố ngành thủy sản. * Tình hình phát triển: trong những năm gần đây có những bước phát triển đột phá.,SLTS năm 2005 là hơn 3,4 triệu tấn, SL bình quân đạt 42 kg/người/năm, là một trong những nước xuất khẩu hang đầu thế giới. ngành nuôi trồng thủy sản ngày càng tăng trong cơ cấu và giá trị *Khai thác thủy sản: -Sản lượng khai thác liên tục tăng, đạt 1,79 triệu tấn (2005), trong đó cá biển 1,36 triệu tấn. -Tất cả các tỉnh giáp biển đều đẩy mạnh đánh bắt hải sản, nhất là các tỉnh duyên hải NTB và Nam Bộ. Dẫn đầu là các tỉnh về SL đánh bắt: Kiên Giang, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Định, Bình Thuận, Cà Mau. *Nuôi trồng thủy sản: -Chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu sản xuất và giá trị sản lượng thủy sản. -Tiềm năng nuôi trồng thủy sản còn nhiều, diện tích mặt nước để nuôi trồng thuỷ sản là gần 1 triệu ha, trong đó ĐBSCL chiếm hơn 70%. -Nghề nuôi tôm phát triển mạnh với hình thức bán thâm canh và thâm canh công nghiệp tập trung ở ĐBSCL - Nghề nuôi cá nước ngọt cũng phát triển, đặc biệt ở ĐBSCL và ĐBSH, nhất là ở An Giang nổi tiếng về nuôi cá tra, cá basa. II.Ngành lâm nghiệp 1) Ngành lâm nghiệp ở nước ta có vai trò quan trọng về mặt kinh tế và sinh thái. - Kinh tế: + Tạo nguồn sống cho đông bào dân tộc ít người + Bảo vệ các hồ thủy điện, thủy lợi + Tạo nguồn nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp. + Bảo vệ an toàn cho nhân dân cả ở trong vùng núi, trung du và vùng đồng bằng - Sinh thái: + Chống xói mòn đất + Bảo vệ các loài động vật, thực vật quí hiếm + Điều hòa dòng chảy sông ngòi, chống lũ lụt và khô hạn + Đảm bảo cân bằng sinh thái và cân bằng nước. 2) Tài nguyên rừng nước ta vốn giàu có nhưng đã bị suy thoái nhiều: Có 3 loại rừng: -Rừng phòng hộ: gần 7 triệu ha, có tác dụng lớn đối với việc điều hòa dòng chảy, chống lũ, chống xói mòn, ở DHMT còn chắn cát bay. -Rừng đặc dụng: bảo tồn ĐTV quý hiếm, phát triển du lịch, cân bằng sinh thái… -Rừng sản xuất: 5,4 triệu ha, tạo ra nhiều giá trị kinh tế. 3) Sự phát triển và phân bố lâm nghiệp -Trồng rừng: có 2,5 triệu ha rừng trồng tập trung, chủ yếu là rừng làm nguyên liệu giấy, rừng gỗ trụ mỏ,…rừng phòng hộ. Hàng năm trồng khoảng 200.000 ha rừng tập trung.
- -Khai thác, chế biến gỗ và lâm sản: khai thác hàng năm khoảng 2,5 triệu m3 gỗ, 120 triệu cây tre, 100 triệu cây nứa. -Các sản phẩm gỗ: gỗ tròn, gỗ xẻ, đồ gỗ… công nghiệp bột giấy và giấy đang được phát triển, lớn nhất là nhà máy giấy Bãi Bằng (Phú Thọ) và Liên hợp giấy Tân Mai (Đồng Nai). -Các vùng có diện tích rừng lớn: Tây Nguyên, BTB -Rừng còn được khai thác cung cấp gỗ củi, than củi. BÀI 25. TỔ CHỨC LÃNH THỔ NÔNG NGHIỆP 1. Các nhân tố tác động tới tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta: - Sự tác động tổng hợp của nhiều nhân tố lên hoạt động nông nghiệp trên các vùng lãnh thổ khác nhau là cơ sở cho tổ chức lãnh thổ nông nghiệp - Sự phân hóa các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tạo ra nền chung cho sự phân hóa - Trên nền chung ấy, các nhân tố kinh tế,xã hội, kĩ thuật, lịch sử có tác động khác nhau 2. Các vùng nông nghiệp ở nước ta: có 7 vùng nông nghiệp (học trong sách giáo khoa + át lát) 3. Những thay đổi trong tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta: - Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp của nước ta trong những năm qua thay đổi theo hai xu hướng chính: • Tăng cường chuyên môn hóa sản xuất, phát triển vùng chuyên canh quy mô lớn • Đa dạng hóa nông nghiệp, đa dạng hóa kinh tế nông thôn - Kinh tế trang trại có bước phát triển mới, thúc đẩy sản xuất nông lâm nghiệp và thuỷ sản theo hướng sàn xuất hàng hoá. BÀI 26 CƠ CẤU NGÀNH CÔNG NGHIỆP 1 Cơ cấu công nghiệp theo ngành: - Cơ cấu ngành công nghiệp nước ta tương đối đa dạng với khá đầy đủ các ngành quan trọng + Thuộc 3 nhóm chính: công nghiệp khai thác, công nghiệp chế biến, công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước; + Cơ cấu ngành công nghiệp đang có sự chuyển dich • công nghiệp khai thác………………………(dẫn chứng biểu đồ trang 113 sgk) • công nghiệp chế biên……………………… • công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước……………….. - Nguyên nhân: + Điều kiện trong nước và thế giới + chính sách phát triển công nghiệp của việt nam + có sự đầu tư của nước ngoài 2 Cơ cấu CN theo lãnh thổ: a/Hoạt động công nghiệp tập trung chủ yếu ở một số khu vực: -ĐBSH & vùng phụ cận có mức độ tập trung công nghiệp theo lãnh thổ cao nhất nước. Từ Hà Nội toả theo các hướng với các cụm chuyên môn hoá: 1. Hải Phòng-Hạ Long-Cẩm Phả: khai thác than , cơ khí. 2. Đáp Cầu- Bắc Giang: phân hoá học, VLXD. 3. Đông Anh-Thái Nguyên: luyện kim ,cơ khí. 4. Việt Trì-Lâm Thao-Phú Thọ: hoá chất, giấy. 5. Hoà Bình-Sơn La: thuỷ điện. 6. Nam Định-Ninh Bình-Thanh Hoá: dệt, ximăng, điện. -Ở Nam Bộ: hình thành 1 dải công nghiệp với các TTCN trọng điểm: tp.HCM, Biên Hoà, Vũng Tàu, có các ngành: khai thác dầu ,khí; thực phẩm, luyện kim, điện tửtp.HCM là TTCN lớn nhất cả nước. -DHMT: Huế, Đà Nẵng, Vinh, với các ngành: cơ khí, thực phẩm, điệnĐà Nẵng là TTCN lớn nhất vùng. -Vùng núi: công nghiệp chậm phát triển, phân bố phân tán, rời rạc. b/ Sự phân trên là kết quả tác động của nhiều yếu tố: • Vị trí địa lý, TNTN
- • Nguồn lao động có tay nghề, thị trường tiêu thụ • Kết cấu hạ tầng • Chính sách phát triển CN • Thu hút đầu tư nước ngoài. -Khu vực TD-MN còn hạn chế là do thiếu đồng bộ các nhân tố trên, nhất là GTVT kém phát triển. *Những vùng có giá trị công nghiệp lớn: ĐNB, ĐBSH, ĐBSCLĐNB chiếm hơn ½ tổng GTSXCN. 3 Cơ cấu công nghiệp theo thành phần KT: -Cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế đã có những thay đổi sâu sắc: • Khu vực Nhà nước giảm tỉ trọng • Khu vực ngoài Nhà nước tăng tỉ trọng • Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng tỉ trong - Nguyên nhân: Nước ta đa dạng hóa thành phần kinh tế công nghiệp, có sự đầu tư của nước ngoài BÀI 26. CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP TRỌNG ĐIỂM 1/ Công nghiệp năng lượng: a/Công nghiệp khai thác nguyên nhiên liệu: *Công nghiệp khai thác than: - Tình hình phát triển +Than antraxít tập trung ở Quảng Ninh với trữ lượng hơn 3 tỷ tấn, chiếm hơn 90% trữ lượng than cả nước, ngoài ra còn có than mỡ ở Thái Nguyên, than nâu ở ĐBSH, than bùn ở Cà Mau… +Than được khai thức dưới hình thức lộ thiên và hầm lò. Năm 2005, sản lượng than đạt hơn 34 triệu tấn, tiêu thụ trong và ngoài nước. - Phân bố:Than khai thác nhiều ở Quảng ninh *Công nghiệp khai thác dầu khí: -Tình hình phát triển +Tập trung ở các bể trầm tích ngoài thềm lục địa: bể trầm tích s.Hồng, Trung Bộ, Cửu Long +Nam Côn Sơn, Thổ Chu-Mã Lai, với trữ lượng vài tỷ tấn dầu, hàng trăm tỷ m3 khí. +Năm 1986 bắt đầu khai thác đến năm 2005, sản lượng dầu đạt 18,5 triệu tấn. +Năm 2009, đưa vào họat động nhà máy lọc dầu Dung Quất, Quảng Ngãi). +Khí đốt còn được đưa vào phục vụ cho các ngành công nghiệp điện lực, sản xuất phân bón như: nhà máy nhiệt điện và sản xuất phân đạm Phú Mỹ, Cà Mau. - Phân bố: + Các mỏ dầu đang khai thác:……………………….. + Các mỏ khí đang khai thác:…………………………… b/ Công nghiệp điện lực: *Tình hình phát triển -Đến nay, sản lượng điện tăng rất nhanh đạt 52,1 tỷ kwh (2005), bao gồm nhiệt điện và thủy điện. Trong đó nhiệt điện cung cấp 70% sản lượng địên -Đường dây 500 kv được xây dựng từ Hoà Bình đi Phú Lâm (tp.HCM) đưa vào hoạt động. - Thủy điện: + Tiềm năng rất lớn, khoảng 30 triệu KW, tập trung ở hệ thống sông Hồng (37%) và sông Đồng Nai (19%). - Nhiệt điện: + Nhiên liệu dồi dào: than, dầu khí; nguồn nhiên liệu tiềm tàng: năng lượng mặt trời, sức gió… + Các nhà máy nhiệt điện phía bắc chủ yếu dựa vào than ở Quảng Ninh, các nhà máy nhiệt điện ở miền Trung và miền Nam chủ yếu dựa vào dầu, khí. * Phân bố: - Các nhà máy thủy điện đã xây dựng……………. - Các nhà máy thủy điên đang xây dựng………… - Các nhà máy nhiệt điện……………..
- 2/ Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm: a/ Công nghiệp chế biến sản phẩm trồng trọt: -Công nghiệp xay xát phát triển mạnh, sản lượng gạo, ngô xay xát đạt 39,0 triệu tấn (2005) phân bố tập trung tp.HCM, HN, ĐBSH, ĐBSCL. -Công nghiệp đường mía: sản lượng đường kính đạt 1,0 triệu tấn (2005) phân bố tập trung ở ĐBSCL, ĐNB, DHMT… -Công nghiệp chế biến cafe, chè, thuốc lá phát triển mạnh: chế biến chè chủ yếu ở TD-MN BB, Tây Nguyên-SL đạt 127.000 tấn; chế biến cafe chủ yếu ở Tây Nguyên, ĐNB, BTB-SL đạt 840.000 tấn cafe nhân; -Công nghiệp rượu, bia, nước giải khát phát triển nhanh. Hàng năm sx 160-220 triệu lít rượu, 1,4 tỷ lít bia tập trung nhất ở tp.HCM, HN, HP, ĐN b/ Công nghiệp chế biến sản phẩm chăn nuôi: -Chưa phát triển mạnh do cơ sở nguyên liệu cho ngành còn hạn chế. -Các cơ sở chế biến sữa và các sản phẩm từ sữa tập trung ở một số đô thị lớn. Sản lượng sữa đặc trung bình hàng năm đạt 300-350 triệu hộp. -Thịt và sản phẩm từ thịt Hà Nội, tp.Hồ Chí Minh. c/ Công nghiệp chế biến thuỷ, hải sản: -Nghề làm nước mắm nổi tiếng ở Cát Hải (HP), Phan Thiết (Bình Thuận), Phú Quốc (Kiên Giang). Sản lượng hàng năm đạt 190-200 triệu lít. -Chế biến tôm, cá và một số sản phẩm khác: tăng trưởng nhanh đáp ứng nhu cầu trong và ngoài nước phát triển tập trung ở ĐBSCL BÀI 28 .TỔ CHỨC LÃNH THỔ CÔNG NGHIỆP 1/Khái niệm Tổ chức lãnh thổ công nghiệp là sự sắp xếp, phối hợp giữa các quá trình và cơ sở sản xuất công nghiệp trên một lãnh thổ nhất định để sử dụng hợp lý nguồn lực sẵn có để đạt hiệu quả kinh tế cao. 2/ Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp - Nhóm nhân tố bên trong (vị trí địa lí, tài nguyên thiên nhiên, điều kiện kinh tế xã hội) có ảnh hưởng rất quan trọng đến tổ chức lãnh thổ công nghiệp - Nhóm nhân tố bên ngoài (thị trường, hợp tác quốc tê) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng 3/ Các hình thức chủ yêu tổ chức lãnh thổ công nghiệp. a) Điểm công nghiệp: *Đặc điểm - Gắn liền với điểm dân cư - Có vị trí thuận lợi - Bao gồm 1 hoặc 2 xí nghiệp nằm gần nguồn khoáng sản hoặc nguyên liệu nông sản - Các xí nghiệp không có mối lien hệ với nhau * Phân bố:có nhiều ở Tây Bắc, Tây Nguyên b) Khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao: * đặc điểm - Khu vức có vị trí thuận lợi, có ranh giới rỏ rang, không có dân cư ở - Tập trung tương đối nhiều các xí nghiệp công nghiệp có khả năng hợp tác sản xuẩt cao - Sản xuất phục vụ tiêu dung trong nước và xuất khẩu - Có các xí nghiệp bỗ trợ và phục vụ - Hình thành trong những năm 90 - Khu công nghiệp do chính phủ quyết định thành lập - Năm 2007 cả nước có 150 khu, trong đó có 90 khu đi vào hoạt động *phân bố:tập trung ở ĐNB, ĐBSH, DHMT c) Trung tâm công nghiệp * Đặc điểm: - Gằn liền với đô thị vừa và lớn, có vị trí thuận lợi - Bao gồm nhiều điểm công nghiệp, khu công nghiệp có mối quan hệ chặc chẻ với nhau - Có các xí nghiệp nồng cốt và bỗ trợ, phục vụ *Phân bố
- - Các trung tâm công nghiệp có ý nghĩa quốc gia…………… - Các trung tâm có ý nghĩa vùng…………… - Các trung tâm có ý nghĩa địa phương……… d) Vùng công nghiệp: * Đặc điểm - Vùng lãnh thổ rộng lớn - Bao gồm nhiều điểm công nghiệp, khu công nghiệp,trung tâm công nghiệp có mối lien hệ trong sản xuất và có nét tương đồng trong quá trình hình thành và phát triển - Có một vài ngành công nghiệp chủ yếu tạo nên hướng chuyên môn hóa sản xuất - Có các ngành bỗ trợ và phục vụ * Phân bố: cả nước có 6 vùng công nghiệp. - Vùng 1: các tỉnh thuộc TD-MN Bắc Bộ, trừ Quảnh Ninh. - Vùng 2: các tỉnh thuộc ĐBSH và Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. - Vùng 3: các tỉnh từ Quảng Bình đến Ninh Thuận. - Vùng 4: các tỉnh thuộc Tây Nguyên, trừ Lâm Đồng. - Vùng 5: các tỉnh thuộc Động Nam Bộ, Lâm Đồng, Bình Thuận. - Vùng 6: các tỉnh thuộc ĐBSCL. BÀI 29. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG VẬN TẢI VÀ THÔNG TIN LIÊN LẠC I. GTVT: 1/ Đường bộ: *Sự phát triển: -Ngày càng được mở rộng và hiện đại hóa. -Mạng lưới đường bộ đã phủ kín các vùng, tuy nhiên mật độ đường bộ vẫn còn thấp so với một số nước trong khu vực, chất lượng đường còn nhiều hạn chế. *Các tuyến đường chính: -QL 1 và đường HCM là 2 trục đường bộ xuyên quốc gia. QL 1 chạy từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đến Năm Căn (Cà Mau) dài 2.300 km, là tuyến đường xương sống đi qua các vùng kinh tế của cả nước. - Đường HCM có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển KT-XH của dải đất phía tây đất nước. -Các tuyến đường bộ xuyên Á được kết nối vào hệ thống đường bộ các nước trong khu vực. 2/ Đường sắt: *Tổng chiều dài là 3.143 km. * Các tuyến đường chính: -Đường sắt Thống Nhất dài 1.726 km (HN-tp.HCM) là trục giao thông quan trọng theo hướng Bắc-Nam. -Các tuyến khác: HN-HP, HN-Lào Cai, HN-Đồng Đăng. -Các tuyến đường thuộc mạng đường sắt xuyên Á cũng đang được xây dựng. 3/ Đường sông: *Tổng chiều dài là 11.000 km. -Các phương tiện vận tải trên sông khá đa dạng nhưng ít hiện đại hóa. Cả nước có hàng tăm cảng sông với năng lực bốc dỡ khoảng 100 triệu tấn/năm. *Các tuyến đường chính: tập trung trên một số hệ thống sông chính. -Hệ thống s.Hồng-s.Thái Bình -Hệ thống s.Mekong-s.Đồng Nai -Hệ thống sông ở miền Trung. 4/ Đường biển: - Các tuyến đường biển chủ yếu + Hải phòng- thành phố HCM dài……….km + Hải phòng- đà nẵng dài…………..km + Thành phố HCM- Đà nẵng dài…………..km + Đà nẵng – Vinh dài………….km
![](images/graphics/blank.gif)
## Tài liệu liên quan

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0