text:
Sinh học vũ trụ
Sinh học vũ trụ là lĩnh vực nghiên cứu về nguồn gốc, tiến hóa, phân bố và tương lai của sự sống trong vũ trụ: sự sống ngoài Trái Đất và sự sống trên Trái Đất. Lĩnh vực đa ngành này bao gồm việc tìm kiếm các môi trường có thể sống được trong Hệ mặt trời và các hành tinh có thể cư trú được bên ngoài Hệ mặt trời, tìm kiếm bằng chứng về các hóa chất giúp hình thành sự sống, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và thực địa nguồn gốc và tiến hóa ban đầu của sự sống trên Trái Đất, và nghiên cứu về khả năng của sự sống trong việc thích nghi với các thách thức trên Trái Đất và ngoài không gian.[2] Sinh học vũ trụ trả lời cho câu hỏi liệu có sự sống trên ngoài Trái Đất không, và làm thế nào loài người phát hiện ra nếu điều đó thực sự xảy ra.[3] (Thuật ngữ exobiology có nghĩa tương tự nhưng cụ thể hơn — nó bao gồm tìm kiếm về sự sống ngoài Trái Đất, và nghiên cứu những ảnh hưởng của môi trường ngoài Trái Đất lên sinh vật sống)[4]
Sinh học vũ trụ sử dụng nhiều ngành, bao gồm vật lý, hóa học, thiên văn, sinh học, sinh học phân tử, sinh thái học, khoa học hành tinh, địa lý và địa chất, để nghiên cứu về khả năng có sự sống trong các thế giới khác và để giúp nhận ra các sinh quyển mà có thể khác biệt với sinh quyển trên Trái Đất.[5][6] Nguồn gốc và sự tiến hóa ban đầu của sự sống cũng là một phần không thể tách rời được của sinh học vũ trụ.[7] Nó cũng quan tâm đến việc lý giải các dữ liệu khoa học hiện có. Mặc dù việc phỏng đoán cũng rất có ích, nhưng sinh học vũ trụ chủ yếu quan tâm đế các giả thiết phù hợp vững chắc với các lý thuyết khoa học.
Hóa học của sự sống có thể đã bắt đầu một thời gian sau Big Bang 13,8 tỷ năm trước, trong một giai đoạn có thể sống được khi vũ trụ mới chỉ 10-17 triệu năm tuổi.[8][9][10] Theo thuyết tha sinh (panspermia), sự sống ở kích thước hiển vi—được phân tán bởi thiên thạch, các tiểu hành tinh và các thiên thể nhỏ khác trong Hệ mặt tròi—có thể tồn tại khắp nơi ngoài vũ trụ.[11] Mặc dù vậy, Trái Đất là nơi duy nhất trong vũ trụ được biết là có sự sống.[12][13] Hơn 99% tổng số loài, lên tới con số 5 tỷ,[14] từng sống trên Trái Đất được cho là đã tuyệt chủng.[15][16] Số lượng loài ước tính hiện có trên Trái Đất là từ 10 đến 14 triệu loài,[17] trong số đó khoảng 1,2 triệu loài đã được ghi nhận và mô tả, và còn hơn 86% vẫn chưa được mô tả.[18]
Các ước tính về vùng sống được xung quanh các ngôi sao,[19][20] cùng với khám phá về hàng trăm hành tinh ngoài hệ mặt trời và hiểu biết mới về các môi trường sống cực đoan trên Trái Đất, gợi ý rằng có thể có nhiều nơi sống được trong vũ trụ hơn là các tính toán trước đây. Vào ngày 4 tháng Mười một năm 2013, các nhà thiên văn dựa trên dữ liệu tàu không gian Kepler đã báo cáo rằng có thể có tới 40 tỷ hành tinh có kích cỡ như Trái Đất có quỹ đạo trong các vùng sống được quanh các ngôi sao giống mặt trời và sao lùn đỏ chỉ riêng trong dải Ngân hà.[21][22] 11 tỷ trong số các hành tinh này có thể đang xoay quanh các ngôi sao giống mặt trời.[23] Theo các nhà khoa học này, hành tinh như thế gần Trái Đất nhất cách đây 12 năm ánh sáng.[21][22]
Người ta đã đề xuất rằng virus rất có khả năng sẽ được tìm thấy trên các hành tinh mang sự sống khác.[24] Nhà sinh học vũ trụ Chandra Wickramasinghe và Fred Hoyle cho rằng virrus gây nên đại dịch cúm năm 1918 đến Trái Đất qua thiên thạch.[25] Các nỗ lực nhằm khám phá sự sống trong quá khứ cũng như hiện tại trên sao Hỏa là một lĩnh vực nghiên cứu năng động. Vào ngày 24 tháng 1 năm 2014, NASA thông cáo rằng các nghiên cứu hiện tại trên sao Hỏa do tàu thăm dò Curiosity và Opportunity tiến hành giờ đây sẽ là tìm kiếm bằng chứng về sự sống trong quá khứ, bao gồm tìm kiếm sinh quyển dựa trên các vi sinh vật dị dưỡng, hóa dưỡng và/hoặc dinh dưỡng hóa năng vô cơ, cũng như bằng chứng về nước trong quá khứ, bao gồm các môi trường sông hồ có thể chứa sự sống.[26][27][28][29] Cuộc tìm kiếm bằng chứng về khả năng sống được và carbon hữu cơ trên sao Hỏa giờ là một ưu tiên của NASA.[26]
Mục lục
- 1 Tổng quan
- 2 Phương pháp luận
- 3 Life in the Solar System
- 4 Rare Earth hypothesis
- 5 Research
- 6 Missions
- 7 See also
- 8 References
- 9 Bibliography
- 10 External links
- 11 Further reading
Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]
Sinh học vũ trụ (Astrobiology) có từ nguyên từ tiếng Hi Lạp, ἄστρον, astron, "chòm sao, sao"; βίος, bios, "sự sống"; và -λογία, -logia, nghiên cứu. Các nhiều từ đồng nghĩa với sinh học vũ trụ. Một trong số đó là exobiology từ tiếng Hi Lạp Έξω, "bên ngoài"; Βίος, bios, "sự sống"; and λογία, -logia, nghiên cứu. Thuật ngữ exobiology được nhà sinh học phân tử Joshua Lederberg đặt ra. Exobiology được coi là có phạm vi nghiên cứu hẹp hơn, giới hạn ở việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, trong khi đối tượng của sinh học vũ trụ rộng hơn và nó nghiên cứu mối liên hệ giữa sự sống và vũ trụ, bao gồm sự tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, nhưng cũng gồm cả nghiên cứu sự sống trên Trái Đất, nguồn gốc, sự tiến hóa và các giới hạn của nó. Thuật ngữ exobiology có xu hướng bị thay thế bởi sinh học vũ trụ (astrobiology).
Một thuật ngữ khác được dùng trong quá khứ là xenobiology, ("sinh học về sự sống bên ngoài") từ này được nhà văn viết sách khoa học giả tưởng Robert Heinlein sử dụng lần đầu năm 1954 trong tác phẩm The Star Beast của mình.[31] Thuật ngữ xenobiology ngày này được dùng với một nghĩa hẹp hơn, có nghĩa là "sinh học dựa trên quá trình hóa học khác", bất kể là quá trình đó có nguồn gốc ngoài Trái Đất hay trên Trái Đất (có thể là nhân tạo). Vì các nhà khoa học đã tạo được các quá trình thay thế tương tự với các quá trình sống trong phòng thí nghiệm nên xenobiology ngày nay được coi là một lĩnh vực thực sự tồn tại.[32]
Dù đây là một lĩnh vực mới xuất hiện và đang phát triển, câu hỏi liệu sự sống có tồn tại ở đâu đó khác ngoài vũ trụ không là một giả thuyết có thể xác minh được và do đó thuộc về điều tra khoa học. Mặc dù nó từng được xem là không thuộc điều tra khoa học chính thống, sinh học vũ trụ đã dần trở thành một ngành nghiên cứu chính thức. Nhà khoa học hành tinh David Grinspoon gọi sinh học vũ trụ là một lĩnh vực của triết học tự nhiên, suy đoán những điều chưa biết dựa vào giả thuyết khoa học đã biết.[33] Sự quan tâm của NASA với sinh học vũ trụ bắt đầu lần đầu cùng với sự phát triển của Chương trình không gian Hoa Kỳ. Năm 1959, NASA cấp kinh phí cho dự án sinh học vũ trụ đầu tiên, và vào năm 1960, NASA thành lập Chương trình sinh học vũ trụ.[3][34] Năm 1971, NASA cấp kinh phí cho chương trình Tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất (SETI) để tìm kiếm các tần số radio trong phổ điện từ có khả năng là các tín hiệu do sự sống ngoài Trái Đất bên ngoài Hệ mặt trời gửi đi. Tàu thăm do Viking của NASA tới sao Hỏa phóng năm 1976 mang theo ba thí nghệm được thiết kế nhằm tìm kiếm các dấu hiệu khả dĩ về sự hiện diện của sự sống trên sao Hỏa. Tàu thăm dò sao Hỏa Pathfinder năm 1997 đã mang theo các thiết bị khoa học nhằm thực hiện các thăm dò cổ sinh vật học với hi vọng tìm được các hóa thạch vi khuẩn trong đá sao Hỏa.[35]
Vào thế kỷ 21, sinh học vũ trụ là trọng tâm của các tàu thám hiểm của NASA và Cơ quan vũ trụ châu Âu. Hội nghị châu Âu về sinh học vũ trụ diễn ra lần đầu tiên vào tháng Năm năm 2001 ở Italia,[36] và kết quả là Mạng lưới sinh học vũ trụ châu Âu,[37] và Chương trình Aurora.[38] Hiện nay, NASA đang điều hành Viện sinh học vũ trụ NASA và ngày có càng nhiều trường đại học ở Mỹ (ví dụ, University of Arizona, Penn State University, Montana State University – Bozeman, University of Washington, và Arizona State University),[39] Anh (ví dụ, The University of Glamorgan, Buckingham University, University of Central Lancashire),[40] Canada, Ireland, và Australia (ví dụ, The University of New South Wales)[41] đào tạo các chương trình bậc sau đại học về sinh học vũ trụ. Liên đoàn thiên văn quốc tế thường xuyên tổ chức các hội thảo quốc tế thông qua Ủy ban sinh học vũ trụ của mình.[42]
Các tiến bộ trong các lĩnh vực sinh học vũ trụ, thiên văn và sự khám phá về nhiều sinh vật có khả năng sinh sôi trong cá môi trường khắc nghiệt nhất trên Trái Đất, đã dẫn tới suy đoán rằng sự sống có thể sinh sôi trên nhiều thiên thể khác ngoài vũ trụ. Một trọng tâm của nghiên cứu sinh học vũ trụ hiện tại là tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa do sự gần gũi với Trái Đất và lịch sử địa chất của nó. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng trước đây sao Hỏa đã từng có một lượng nước đáng kể trên bề mặt; nước được coi là một tiền đề thiết yếu cho sự phát triển của sự sống dựa trên các-bon.[43]
Các chương trình thăm dò được thiết kế đặc biệt cho mục đích tìm kiếm sự sống bao gồm chương trình Viking và tàu thăm dò Beagle 2, cả hai đều hướng tới sao Hỏa. Các kết quả của Viking không chắc chắn lắm,[44] còn Beagle 2 thì thất bại trong việc truyền tín hiệu về và được cho là đã bị hỏng.[45] Một tàu thám hiểm tương lai chuyên về sinh học vũ trụ nữa có thể sẽ là Jupiter Icy Moons Orbiter nếu nó không bị hủy bỏ, được thiết kế để nghiên cứu về các mặt trăng băng của sao Mộc—một số trong các mặt trăng đó có thể sẽ có nước lỏng. Cuối năm 2008, tàu Phoenix đã thăm dò môi trường để đánh giá khả năng tồn tại trong quá khứ và hiện tại của sự sống vi sinh vật trên sao Hỏa, và để nghiên cứu lịch sử nguồn nước trên đó.
Vào tháng Mười một năm 2011, NASA phóng tàu tự hành Phòng thí nghiệm khoa học sao Hỏa (MSL), tên khác là Curiosity, và nó đã hạ cánh ở hố thiên thạch Gale vào tháng Tám năm 2012.[46][47][48] Tàu tự hành Curiosity hiện đang thăm dò môi trường để đánh giá khả năng tồn tại trong quá khứ và hiện tại của sự sống vi sinh vật trên sao Hỏa. Vào ngày 9 tháng Mười hai năm 2013, NASA thông báo rằng, dựa trên bằng chứng từ tàu Curiosity thu được ở đồng bằng Aeolis Palus thì hố thiên thạch Gale đã từng có một hồ nước ngọt cổ đại có thể là môi trường thích hợp cho sự sống vi sinh vật.[49][50]
Cơ quan vũ trụ châu Âu hiện đang hợp tác với Cơ quan không gian liên bang Nga (Roscosmos) và đang phát triển tàu tự hành nghiên cứu sinh học vũ trụ ExoMars sẽ được phóng đi năm 2018.[51]
Phương pháp luận[sửa | sửa mã nguồn]
Khả năng có sự sống trên các hành tinh[sửa | sửa mã nguồn]
Khi tìm kiếm sự sống trên các hành tinh như Trái Đất, vài giả định đơn giản là hữu ích nhằm giảm khối lượng công việc cho các nhà sinh học vũ trụ. Một giả định là phần lớn dạng sống trong thiên hà của chúng ta là dựa trên hóa học các-bon (hữu cơ), giống mọi dạng sống trên Trái Đất.[52] Các-bon có khả năng khác thường là hình thành một lượng vô cùng lớn các phân tử xung quanh nó. Các-bon là nguyên tố phổ biến thứ tư trong vũ trụ và năng lượng cần để hình thành hay phá vỡ liên kết các-bon là vừa đủ để xây dựng nên các phân tử không những bền vững mà còn có thể tham gia các phản ứng hóa học. Thực tế rằng các nguyên tử các-bon dễ dàng tạo liên kết với các nguyên tử các-bon khác cho phép xây dựng nên những phân tử phức tạp và dài tùy ý.
Sự hiện diện của nước ở dạng lỏng là một giả định hữu ích, vì nó là một phân tử phổ biến và cung cấp một môi trường tuyệt vời cho sự hình thành các phân tử dựa trên các-bon phức tạp mà cuối cùng có thể dẫn đến sự hình thành sự sống.[53] Một vài nhà nghiên cứu cân nhắc cả môi trường Amoniac, hoặc khả thi hơn, hỗn hợp nước-amoniac.[54]
Giả định thứ ba là tập trung vào các ngôi sao giống như Mặt trời. Điều này có nguồn gốc từ ý tưởng về khả năng sống được của các hành tinh.[55] Các ngôi sao rất lớn có thời gian sống khá ngắn, nghĩa rằng sự sống khó có đủ thời gian để hình thành trên các hành tinh xoay quanh chúng. Các ngôi sao nhỏ cung cấp rất ít nhiệt và hơi ấm nên chỉ có các hành tinh ở quỹ đạo gần mới không bị đông cứng, và ở những quỹ đạo gần như thế các hành tinh rất có thể bị "khóa thủy triều" với mặt trời.[56] Nếu không có bầu khí quyển dày thì một bên của hành tinh sẽ luôn luôn bị đốt nóng và mặt kia luôn bị đóng băng. Vào năm 2005, vấn đề này được cộng đồng khoa học chú ý trở lại vì thời gian sống dài của các sao lùn đỏ có thể cho phép hình thành sự sống trên các hành tinh có khí quyển dày. Điều này rất có ý nghĩa vì các sao lùn đỏ vô cùng phổ biến.
Ước tính rằng khoảng 10% số sao trong thiên hà của chúng ta là giống Mặt trời; có khoảng 1000 ngôi sao như thế trong phạm vi 100 năm ánh sáng quanh Mặt trời. Những sao này sẽ là những mục tiêu chính cho việc lắng nghe giữa các vì sao. Vì Trái Đất là hành tinh duy nhất được biết là có sự sống nên không có cách nào rõ ràng để biết liệu có giả định nào trong số này là đúng hay không.
Các nỗ lực giao tiếp[sửa | sửa mã nguồn]
Nghiên cứu về giao tiếp với trí thông minh ngoài Trái Đất (CETI) tập trung vào việc soạn và giải mã các thông điệp mà trên lý thuyết có thể hiểu được bởi một nền văn minh công nghệ cao khác. Các nỗ lực giao tiếp của con người bao gồm việc phát đi các ngôn ngữ toán học, các hệ thống hình ảnh như là thông điệp Arecibo và các phương pháp tính toán nhằm phát hiện và giải mã các giao tiếp bằng ngôn ngữ "tự nhiên". Ví dụ, chương trình SETI sử dụng cả kính thiên văn vô tuyến và kính thiên văn quang học để tìm kiếm các tín hiệu có chủ ý từ trí thông minh ngoài Trái Đất.
Trong khi một số nhà khoa học nổi tiếng, như Carl Sagan, ủng hộ việc truyền đi các thông điệp,[57][58] thì nhà khoa học Stephen Hawking đã cảnh báo chống lại việc đó, cho rằng các sinh vật ngoài hành tinh rất có thể sẽ cướp Trái Đất lấy tài nguyên và sau đó dời đi.[59]
Các yếu tố của sinh học vũ trụ[sửa | sửa mã nguồn]
Thiên văn[sửa | sửa mã nguồn]
Hầu hết mọi nghiên cứu sinh học vũ trụ liên quan đến thiên văn là nhằm phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời, giả thiết rằng nếu sự sống nảy sinh trên Trái Đất thì nó cũng có có thể phát triển trên các hành tinh có các đặc điểm tương tự. Để làm được điều đó, nhiều thiết bị nhằm phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời có kích cỡ Trái Đất đã được xem xét đến, đáng chú ý là các chương trình Terestrial Planet Finder (TPF) của NASA và Darwin của ESA, cả hai đều đã bị hủy bỏ. Ngoài ra, NASA đã phóng tàu thăm dò Kepler vào tháng 3 năm 2009, và Cơ quan không gian Pháp đã phóng tàu không gian COROT năm 2006.[60][61] Cũng có một số nỗ lực khác ít tham vọng hơn được tiến hành dưới mặt đất.
Mục tiêu của những nhiệm vụ này không chỉ là phát hiện các hành tinh kích cỡ Trái Đất, mà còn trực tiếp phát hiện ánh sáng phát ra từ hành tinh đó để nghiên cứu quang phổ học. Bằng cách khảo sát quang phổ của hành tinh, có thể xác định được cấu tạo cơ bản của khí quyển và/hoặc bề mặt của hành tinh đó; nếu có những hiểu biết này, rất có thể sẽ đánh giá được khả năng tìm thấy sự sống trên hành tinh đó. Một nhóm nghiên cứu của NASA, Phòng thí nghiệm hành tinh ảo,[62] hiện dùng mô hình máy tính để tạo ra nhiều loại hành tinh ảo khác nhau để xem chúng sẽ như thế nào nếu nhìn qua TPF hoặc Darwin. Người ta hi vọng rằng nếu một trong những tàu thăm dò này hoạt động, những đặc điểm về quang phổ của chúng mà chỉ ra khả năng tồn tại sự sống có thể được kiểm tra chéo với quang phổ của những hành tinh ảo. Sự biến thiên quang phổ theo thời gian của các hành tinh ngoài hệ mặt trời cũng có thể cung cấp những manh mối về đặc điểm bề mặt và khí quyển của chúng.
Số lượng các hành tinh có sự sống thông minh có thể được ước tính thông qua công thức Drake, là một phương trình diễn tả xác suất tồn tại sự sống thông minh như là sản phẩm của các yếu tố như tỷ lệ các hành tinh có thể sống được và tỷ lệ các hành tinh có thể xuất hiện sự sống:[63]
trong đó:
- N = Số lượng các nền văn minh giao tiếp
- R* = Tốc độ hình thành các ngôi sao bền vững (giống Mặt trời của chúng ta)
- fp = Tỷ lệ các ngôi sao bền vững có hành tinh (các bằng chứng hiện tại chỉ ra rằng hệ hành tinh có thể là phổ biến cho các ngôi sao giống Mặt trời)
- ne = Số lượng các hành tinh cỡ Trái Đất trong mỗi hệ hành tinh
- fl = Tỷ lệ các hành tinh cỡ Trái Đất mà sự sống thực sự phát triển
- fi = Tỷ lệ các hành tinh có sự sống mà trí thông minh phát triển
- fc = Tỷ lệ các nền văn minh giao tiếp (là các nền văn minh mà công nghệ giao tiếp điện từ phát triển)
- L = Thời gian tồn tại của các nền văn minh giao tiếp
However, whilst the rationale behind the equation is sound, it is unlikely that the equation will be constrained to reasonable error limits any time soon. The first term, N, Number of Stars, is generally constrained within a few orders of magnitude. The second and third terms, fp, Stars with Planets and fe, Planets with Habitable Conditions, are being evaluated for the sun's neighborhood. The problem with the formula is that it is not usable to generate or support hypotheses because it contains units that can never be verified. Drake originally formulated the equation merely as an agenda for discussion at the Green Bank conference,[64] but some applications of the formula had been taken literally and related to simplistic or pseudoscientific arguments.[65] Another associated topic is the Fermi paradox, which suggests that if intelligent life is common in the universe, then there should be obvious signs of it. This is the purpose of projects like SETI, which tries to detect signs of radio transmissions from intelligent extraterrestrial civilizations.
Another active research area in astrobiology is planetary system formation. It has been suggested that the peculiarities of our Solar System (for example, the presence of Jupiter as a protective shield)[66] may have greatly increased the probability of intelligent life arising on our planet.[67][68] No firm conclusions have been reached so far.
Biology[sửa | sửa mã nguồn]
Biology cannot state that a process or phenomenon, by being mathematically possible, has to exist forcibly in an extraterrestrial body. Biologists specify what is speculative and what is not.[65]
Until the 1970s, life was thought to be entirely dependent on energy from the Sun. Plants on Earth's surface capture energy from sunlight to photosynthesize sugars from carbon dioxide and water, releasing oxygen in the process, and are then eaten by oxygen-respiring animals, passing their energy up the food chain. Even life in the ocean depths, where sunlight cannot reach, was thought to obtain its nourishment either from consuming organic detritus rained down from the surface waters or from eating animals that did.[69] A world's ability to support life was thought to depend on its access to sunlight. However, in 1977, during an exploratory dive to the Galapagos Rift in the deep-sea exploration submersible Alvin, scientists discovered colonies of giant tube worms, clams, crustaceans, mussels, and other assorted creatures clustered around undersea volcanic features known as black smokers.[69] These creatures thrive despite having no access to sunlight, and it was soon discovered that they comprise an entirely independent food chain. Instead of plants, the basis for this food chain is a form of bacterium that derives its energy from oxidization of reactive chemicals, such as hydrogen or hydrogen sulfide, that bubble up from the Earth's interior. This chemosynthesis revolutionized the study of biology by revealing that life need not be sun-dependent; it only requires water and an energy gradient in order to exist.
Extremophiles (organisms able to survive in extreme environments) are a core research element for astrobiologists. Such organisms include biota which are able to survive several kilometers below the ocean's surface near hydrothermal vents and microbes that thrive in highly acidic environments.[70] It is now known that extremophiles thrive in ice, boiling water, acid, the water core of nuclear reactors, salt crystals, toxic waste and in a range of other extreme habitats that were previously thought to be inhospitable for life.[71] It opened up a new avenue in astrobiology by massively expanding the number of possible extraterrestrial habitats. Characterization of these organisms—their environments and their evolutionary pathways—is considered a crucial component to understanding how life might evolve elsewhere in the universe. According to astrophysicist Dr. Steinn Sigurdsson, "There are viable bacterial spores that have been found that are 40 million years old on Earth - and we know they're very hardened to radiation."[72] Some organisms able to withstand exposure to the vacuum and radiation of space include the lichen fungi Rhizocarpon geographicum and Xanthoria elegans,[73] the bacterium Bacillus safensis,[74] Deinococcus radiodurans,[74] Bacillus subtilis,[74] yeast Saccharomyces cerevisiae,[74] seeds from Arabidopsis thaliana ('mouse-ear cress'),[74] as well as the invertebrate animal Tardigrade.[74] On 29 April 2013, scientists in Rensselaer Polytechnic Institute, funded by NASA, reported that, during spaceflight, microbes (like Pseudomonas aeruginosa) seem to adapt to the space environment in ways "not observed on Earth" and can increase in "virulence".[75] On 27 June 2011, it was reported that a new E. coli bacterium was produced from an engineered DNA in which approximately 90% of its thymine was replaced with the synthetic building block 5-chlorouracil, a substance "toxic to other organisms".[76][77]
Jupiter's moon, Europa,[71][78][79][80][81][82] and Saturn's moon, Enceladus,[83][84] are now considered the most likely locations for extant extraterrestrial life in the Solar System.
The origin of life, known as abiogenesis, distinct from the evolution of life, is another ongoing field of research. Oparin and Haldane postulated that the conditions on the early Earth were conducive to the formation of organic compounds from inorganic elements and thus to the formation of many of the chemicals common to all forms of life we see today. The study of this process, known as prebiotic chemistry, has made some progress, but it is still unclear whether or not life could have formed in such a manner on Earth. The alternative hypothesis of panspermia is that the first elements of life may have formed on another planet with even more favorable conditions (or even in interstellar space, asteroids, etc.) and then have been carried over to Earth by a variety of means. (also see Abiogenesis#Primitive extraterrestrial life and Panspermia#Complexity)
In October 2011, scientists found that the cosmic dust permeating the universe contains complex organic matter ("amorphous organic solids with a mixed aromatic-aliphatic structure") that could be created naturally, and rapidly, by stars.[85][86][87] As one of the scientists noted, "Coal and kerogen are products of life and it took a long time for them to form ... How do stars make such complicated organics under seemingly unfavorable conditions and [do] it so rapidly?"[85] Further, the scientist suggested that these compounds may have been related to the development of life on Earth and said that, "If this is the case, life on Earth may have had an easier time getting started as these organics can serve as basic ingredients for life."[85] In September 2012, NASA scientists reported that polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), subjected to interstellar medium (ISM) conditions, are transformed, through hydrogenation, oxygenation and hydroxylation, to more complex organics - "a step along the path toward amino acids and nucleotides, the raw materials of proteins and DNA, respectively".[88][89] Further, as a result of these transformations, the PAHs lose their spectroscopic signature which could be one of the reasons "for the lack of PAH detection in interstellar ice grains, particularly the outer regions of cold, dense clouds or the upper molecular layers of protoplanetary disks."[88][89]
On 29 August 2012, and in a world first, astronomers at Copenhagen University reported the detection of a specific sugar molecule, glycolaldehyde, in a distant star system. The molecule was found around the protostellar binary IRAS 16293-2422, which is located 400 light years from Earth.[90][91] Glycolaldehyde is needed to form ribonucleic acid, or RNA, which is similar in function to DNA. This finding suggests that complex organic molecules may form in stellar systems prior to the formation of planets, eventually arriving on young planets early in their formation.[92]
On 21 February 2014, NASA announced a greatly upgraded database for tracking polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in the universe. According to scientists, more than 20% of the carbon in the universe may be associated with PAHs, possible starting materials for the formation of life. PAHs seem to have been formed shortly after the Big Bang, are widespread throughout the universe, and are associated with new stars and exoplanets.[93]
Astroecology[sửa | sửa mã nguồn]
Astroecology concerns the interactions of life with space environments and resources, in planets, asteroids and comets. On a larger scale, astroecology concerns resources for life about stars in the galaxy through the cosmological future. Astroecology attempts to quantify future life in space, addressing this area of astrobiology.
Experimental astroecology investigates resources in planetary soils, using actual space materials in meteorites.[94] The results suggest that Martian and carbonaceous chondrite materials can support bacteria, algae and plant (asparagus, potato) cultures, with high soil fertilities. The results support that life could have survived in early aqueous asteroids and on similar materials imported to Earth by dust, comets and meteorites, and that such asteroid materials can be used as soil for future space colonies.[94][95]
On the largest scale, cosmoecology concerns life in the universe over cosmological times. The main sources of energy may be red giant stars and white and red dwarf stars, sustaining life for 1020 years.[94][94][96] Astroecologists suggest that their mathematical models may quantify the immense potential amounts of future life in space, allowing a comparable expansion in biodiversity, potentially leading to diverse intelligent life-forms.[97]
Astrogeology[sửa | sửa mã nguồn]
Astrogeology is a planetary science discipline concerned with the geology of the celestial bodies such as the planets and their moons, asteroids, comets, and meteorites. The information gathered by this discipline allows the measure of a planet's or a natural satellite's potential to develop and sustain life, or planetary habitability.
An additional discipline of astrogeology is geochemistry, which involves study of the chemical composition of the Earth and other planets, chemical processes and reactions that govern the composition of rocks and soils, the cycles of matter and energy and their interaction with the hydrosphere and the atmosphere of the planet. Specializations include cosmochemistry, biochemistry and organic geochemistry.
The fossil record provides the oldest known evidence for life on Earth.[98] By examining the fossil evidence, paleontologists are able to better understand the types of organisms that arose on the early Earth. Some regions on Earth, such as the Pilbara in Western Australia and the McMurdo Dry Valleys of Antarctica, are also considered to be geological analogs to regions of Mars, and as such, might be able to provide clues on how to search for past life on Mars.
Consistent with the above, the earliest evidence for life on Earth are graphite found to be biogenic in 3.7 billion-year-old metasedimentary rocks discovered in Western Greenland[99] and microbial mat fossils found in 3.48 billion-year-old sandstone discovered in Western Australia.[100][101] Nonetheless, several studies suggest that life on Earth may have started even earlier, as early as 4.25 billion years ago according to one study.[102][103][104]
Life in the Solar System[sửa | sửa mã nguồn]
People have long speculated about the possibility of life in settings other than Earth, however, speculation on the nature of life elsewhere often has paid little heed to constraints imposed by the nature of biochemistry.[105] The likelihood that life throughout the universe is probably carbon-based is encouraged by the fact that carbon is one of the most abundant of the higher elements. Only two of the natural atoms, carbon and silicon, are known to serve as the backbones of molecules sufficiently large to carry biological information. As the structural basis for life, one of carbon's important features is that unlike silicon it can readily engage in the formation of chemical bonds with many other atoms, thereby allowing for the chemical versatility required to conduct the reactions of biological metabolism and propagation.
The various organic functional groups, composed of hydrogen, oxygen, nitrogen, phosphorus, sulfur, and a host of metals, such as iron, magnesium, and zinc, provide the enormous diversity of chemical reactions necessarily catalyzed by a living organism. Silicon, in contrast, interacts with only a few other atoms, and the large silicon molecules are monotonous compared with the combinatorial universe of organic macromolecules.[65][105] Indeed, it seems likely that the basic building blocks of life anywhere will be similar to our own, in the generality if not in the detail.[105] Although terrestrial life and life that might arise independently of Earth are expected to use many similar, if not identical, building blocks, they also are expected to have some biochemical qualities that are unique. If life has had a comparable impact elsewhere in the Solar System, the relative abundances of chemicals key for its survival - whatever they may be - could betray its presence. Whatever extraterrestrial life may be, its tendency to chemically alter its environment might just give it away.[106]
Thought on where in the Solar System life might occur was limited historically by the belief that life relies ultimately on light and warmth from the Sun and, therefore, is restricted to the surfaces of planets.[105] The three most likely candidates for life in the Solar System are the planet Mars, the Jovian moon Europa, and Saturn's moon Titan.[107][108][109][110][111] More recently, Saturn's moon Enceladus may be considered a likely candidate as well.[84][112]
Mars, Enceladus and Europa are considered likely candidates in the search for life primarily because they may have liquid water, a molecule essential for life as we know it for its use as a solvent in cells.[43] Water on Mars is found in its polar ice caps, and newly carved gullies recently observed on Mars suggest that liquid water may exist, at least transiently, on the planet's surface.[113][114] At the Martian low temperatures and low pressure, liquid water is likely to be highly saline.[115] As for Europa, liquid water likely exists beneath the moon's icy outer crust.[79][107][108] This water may be warmed to a liquid state by volcanic vents on the ocean floor (an especially intriguing theory considering the various types of extremophiles that live near Earth's volcanic vents), but the primary source of heat is probably tidal heating.[116] On 11 December 2013, NASA reported the detection of "clay-like minerals" (specifically, phyllosilicates), often associated with organic materials, on the icy crust of Europa.[117] The presence of the minerals may have been the result of a collision with an asteroid or comet according to the scientists.[117]
Another planetary body that could potentially sustain extraterrestrial life is Saturn's largest moon, Titan.[111] Titan has been described as having conditions similar to those of early Earth.[118] On its surface, scientists have discovered the first liquid lakes outside Earth, but they seem to be composed of ethane and/or methane, not water.[119] Some scientists think it possible that these liquid hydrocarbons might take the place of water in living cells different from those on Earth.[120][121] After Cassini data was studied, it was reported on March 2008 that Titan may also have an underground ocean composed of liquid water and ammonia.[122] Additionally, Saturn's moon Enceladus may have an ocean below its icy surface[123] and, according to NASA scientists in May 2011, "is emerging as the most habitable spot beyond Earth in the Solar System for life as we know it".[84][112]
On 26 April 2012, scientists reported that lichen survived and showed remarkable results on the adaptation capacity of photosynthetic activity within the simulation time of 34 days under Martian conditions in the Mars Simulation Laboratory (MSL) maintained by the German Aerospace Center (DLR).[124][125] Measuring the ratio of hydrogen and methane levels on Mars may help determine the likelihood of life on Mars.[126][127] According to the scientists, "...low H2/CH4 ratios (less than approximately 40) indicate that life is likely present and active."[126] Other scientists have recently reported methods of detecting hydrogen and methane in extraterrestrial atmospheres.[128][129]
Studies using the Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array (ALMA) detailed the distribution of HCN, HNC, H2CO, and dust inside the comae of comets C/2012 F6 (Lemmon) and C/2012 S1 (ISON).[130][131]
Complex DNA and RNA organic compounds of life, including uracil, cytosine and thymine, have been formed in a laboratory under outer space conditions, using starting chemicals, such as pyrimidine, found in meteorites. Pyrimidine, like polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), the most carbon-rich chemical found in the Universe, may have been formed in red giants or in interstellar dust and gas clouds, according to the scientists.[132]
Rare Earth hypothesis[sửa | sửa mã nguồn]
This hypothesis states that based on astrobiological findings, multi-cellular life forms found on Earth may actually be more of a rarity than scientists initially assumed. It provides a possible answer to the Fermi paradox which suggests, "If extraterrestrial aliens are common, why aren't they obvious?" It is apparently in opposition to the principle of mediocrity, assumed by famed astronomers Frank Drake, Carl Sagan, and others. The Principle of Mediocrity suggests that life on Earth is not exceptional, but rather that life is more than likely to be found on innumerable other worlds.
The anthropic principle states that fundamental laws of the universe work specifically in a way that life would be possible. The anthropic principle supports the Rare Earth Hypothesis by arguing the overall elements that are needed to support life on Earth are so fine-tuned that it is nearly impossible for another just like it to exist by random chance (note that these terms are used by scientists in a different way from the vernacular conception of them). However, Stephen Jay Gould compared the claim that the universe is fine-tuned for the benefit of our kind of life to saying that sausages were made long and narrow so that they could fit into modern hot dog buns, or saying that ships had been invented to house barnacles.[133][134]
Research[sửa | sửa mã nguồn]
The systematic search for possible life outside Earth is a valid multidisciplinary scientific endeavor.[135] The University of Glamorgan, UK, started just such a degree in 2006,[40] and the American government funds the NASA Astrobiology Institute. However, characterization of non-Earth life is unsettled; hypotheses and predictions as to its existence and origin vary widely, but at the present, the development of theories to inform and support the exploratory search for life may be considered astrobiology's most concrete practical application.
Biologist Jack Cohen and mathematician Ian Stewart, amongst others, consider xenobiology separate from astrobiology. Cohen and Stewart stipulate that astrobiology is the search for Earth-like life outside our Solar System and say that xenobiologists are concerned with the possibilities open to us once we consider that life need not be carbon-based or oxygen-breathing, so long as it has the defining characteristics of life. (See carbon chauvinism).
Research outcomes[sửa | sửa mã nguồn]
(Tính đến 2014)[update], no evidence of extraterrestrial life has been identified. Examination of the Allan Hills 84001 meteorite, which was recovered in Antarctica in 1984 and originated from Mars, is thought by David McKay, Chief Scientist for Astrobiology at NASA's Johnson Space Center, as well as other scientists, to contain microfossils of extraterrestrial origin; this interpretation is controversial.[136][137][138]
Yamato 000593 is the second largest meteorite from Mars, and was found on Earth in 2000. At a microscopic level, spheres are found in the meteorite that are rich in carbon compared to surrounding areas that lack such spheres. The carbon-rich spheres may have been formed by biotic activity according to NASA scientists.[139][140][141]
On 5 March 2011, Richard B. Hoover, a scientist with the Marshall Space Flight Center, speculated on the finding of alleged microfossils similar to cyanobacteria in CI1 carbonaceous meteorites.[142][143] However, NASA formally distanced itself from Hoover's claim.[144][145][146] According to American astrophysicist Neil deGrasse Tyson: "At the moment, life on Earth is the only known life in the Universe, but there are compelling arguments to suggest we are not alone."[147]
- Extreme environments on Earth
On 17 March 2013, researchers reported data that suggested microbial life forms thrive in the Mariana Trench, the deepest spot on the Earth.[148][149] Other researchers reported related studies that microbes thrive inside rocks up to 1900 feet below the sea floor under 8500 feet of ocean off the coast of the northwestern United States.[148][150] According to one of the researchers,"You can find microbes everywhere — they're extremely adaptable to conditions, and survive wherever they are."[148]
- Methane
In 2004, the spectral signature of methane was detected in the Martian atmosphere by both Earth-based telescopes as well as by the Mars Express probe. Because of solar radiation and cosmic radiation, methane is predicted to disappear from the Martian atmosphere within several years, so the gas must be actively replenished in order to maintain the present concentration.[151][152] The Mars Science Laboratory rover will perform precision measurements of oxygen and carbon isotope ratios in carbon dioxide (CO2) and methane (CH4) in the atmosphere of Mars in order to distinguish between a geochemical and a biological origin.[153][154][155]
- Planetary systems
It is possible that some planets, like the gas giant Jupiter in our Solar System, may have moons with solid surfaces or liquid oceans that are more hospitable. Most of the planets so far discovered outside our Solar System are hot gas giants thought to be inhospitable to life, so it is not yet known whether our Solar System, with a warm, rocky, metal-rich inner planet such as Earth, is of an aberrant composition. Improved detection methods and increased observing time will undoubtedly discover more planetary systems, and possibly some more like ours. For example, NASA's Kepler Mission seeks to discover Earth-sized planets around other stars by measuring minute changes in the star's light curve as the planet passes between the star and the spacecraft. Progress in infrared astronomy and submillimeter astronomy has revealed the constituents of other star systems. Infrared searches have detected belts of dust and asteroids around distant stars, underpinning the formation of planets.
- Planetary habitability
-
Efforts to answer questions such as the abundance of potentially habitable planets in habitable zones and chemical precursors have had much success. Numerous extrasolar planets have been detected using the wobble method and transit method, showing that planets around other stars are more numerous than previously postulated. The first Earth-sized extrasolar planet to be discovered within its star's habitable zone is Gliese 581 c, which was found using radial velocity.[156]
Missions[sửa | sửa mã nguồn]
Research into the environmental limits of life and the workings of extreme ecosystems is ongoing, enabling researchers to better predict what planetary environments might be most likely to harbor life. Missions such as the Phoenix lander, Mars Science Laboratory, ExoMars to Mars, and the Cassini probe to Saturn's moon Titan hope to further explore the possibilities of life on other planets in our Solar System.
Viking program[sửa | sửa mã nguồn]
The two Viking spacecraft each carried four types of biological experiments to the surface of Mars in the late 1970s. These were the only Mars landers to carry out experiments to look specifically for biosignatures of life on Mars. The landers used a robotic arm to put soil samples into sealed test containers on the craft. The two landers were identical, so the same tests were carried out at two places on Mars' surface; Viking 1 near the equator and Viking 2 further north.[157] The result was inconclusive,[158] and is still disputed by some scientists.[159][160][161][162]
Beagle 2[sửa | sửa mã nguồn]
Beagle 2 was an unsuccessful British Mars lander that formed part of the European Space Agency's 2003 Mars Express mission. Its primary purpose was to search for signs of life on Mars, past or present. All contact with it was lost upon its entry into the atmosphere.[163] Although it landed safely, it was unable to correctly deploy its solar panels and telecom antenna.
EXPOSE[sửa | sửa mã nguồn]
EXPOSE is a multi-user facility mounted in 2008 outside the International Space Station dedicated to astrobiology.[164][165] EXPOSE was developed by the European Space Agency (ESA) for long-term spaceflights that allows to expose organic chemicals and biological samples to outer space in low Earth orbit.[166]
Mars Science Laboratory[sửa | sửa mã nguồn]
The Mars Science Laboratory (MSL) mission landed a rover that is currently in operation on Mars.[167] It was launched 26 November 2011, and landed at Gale Crater on 6 August 2012.[48] Mission objectives are to help assess Mars' habitability and in doing so, determine whether Mars is or has ever been able to support life,[168] collect data for a future human mission, study Martian geology, its climate, and further assess the role that water, an essential ingredient for life as we know it, played in forming minerals on Mars.
ExoMars[sửa | sửa mã nguồn]
ExoMars is a robotic mission to Mars to search for possible biosignatures of Martian life, past or present. This astrobiological mission is currently under development by the European Space Agency (ESA) with collaboration by the Russian Federal Space Agency (Roscosmos); it is planned for a 2018 launch.[169][170][171]
Mars 2020 rover mission[sửa | sửa mã nguồn]
The 'Mars 2020 rover mission' is a concept under study by NASA with a possible launch in 2020. It is intended to investigate astrobiologically relevant environments on Mars, investigate its surface geological processes and history, including the assessment of its past habitability and potential for preservation of biosignatures within accessible geological materials.[172] The Science Definition Team is proposing the rover collect and package as many as 31 samples of rock cores and soil for a later mission to bring back for more definitive analysis in laboratories on Earth. The rover could make measurements and technology demonstrations to help designers of a human expedition understand any hazards posed by Martian dust and demonstrate how to collect carbon dioxide (CO2), which could be a resource for making oxygen (O2) and rocket fuel. Improved precision landing technology that enhances the scientific value of robotic missions also will be critical for eventual human exploration on the surface.[173][174]
Proposed concepts[sửa | sửa mã nguồn]
Red Dragon[sửa | sửa mã nguồn]
Red Dragon is a proposed concept for a low-cost Mars lander mission that would utilize a SpaceX Falcon Heavy launch vehicle, and a modified Dragon capsule to enter the Martian atmosphere. The lander's primary mission would be to search for evidence of life on Mars (biosignatures), past or present. The concept had been scheduled to propose for funding on 2012/2013 as a NASA Discovery mission, for launch in 2018.[175][176]
Icebreaker Life[sửa | sửa mã nguồn]
Icebreaker Life is a lander mission that is being proposed for NASA's Discovery Program for the 2018 launch opportunity.[177] If selected and funded, the stationary lander would be a near copy of the successful 2008 Phoenix and it would carry an upgraded astrobiology scientific payload, including a 1-meter-long drill to sample ice-cemented ground in the northern plains to conduct a search for organic molecules and evidence of current or past life on Mars.[178][179] One of the key goals of the Icebreaker Life mission is to test the hypothesis that the ice-rich ground in the polar regions has significant concentrations of organics due to protection by the ice from oxidants and radiation.
Europa Clipper[sửa | sửa mã nguồn]
Europa Clipper is a mission concept under study by NASA that would conduct detailed reconnaissance of Jupiter's moon Europa and would investigate whether the icy moon could harbor conditions suitable for life.[180][181] It would also aid in the selection of future landing sites.[182][183]
Journey to Enceladus and Titan[sửa | sửa mã nguồn]
Journey to Enceladus and Titan ('JET) is an astrobiology mission concept to assess the habitability potential of Saturn's moons Enceladus and Titan.[184][185][186]
Enceladus Life Finder[sửa | sửa mã nguồn]
Enceladus Life Finder (ELF') is a proposed astrobiology mission concept for a spaceprobe intended to assess the habitability of the internal aquatic ocean of Enceladus, Saturn's sixth-largest moon.[187][188]
Life Investigation For Enceladus[sửa | sửa mã nguồn]
Life Investigation For Enceladus (LIFE) is a proposed astrobiology sample-return mission concept for Enceladus. The spacecraft would enter into Saturn orbit and enable multiple flybys through Enceladus' icy plumes to collect icy plume particles and volatiles and return them to Earth on a capsule. The spacecraft may sample Enceladus' plumes, the E ring of Saturn, and the Titan upper atmosphere.[189][190][191]
See also[sửa | sửa mã nguồn]
- Abiogenesis
- Active SETI
- Alien language
- Astrochemistry/Cosmochemistry
- Astrosciences
- Aurelia and Blue MoonBản mẫu:Nb5
- Cosmic dust
- Extraterrestrial life
- Forward-contaminationBản mẫu:Nb5Bản mẫu:Nb5
- Gravitational biology
- Hypothetical types of biochemistry
- List of microorganisms tested in outer space
- Nexus for Exoplanet System Science
- Planetary habitability
- Planetary protection
- Purple Earth Hypothesis
- Rare Earth hypothesis
- Shadow biosphere
- Yamato 000593
References[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Launching the Alien Debates (part 1 of 7)”. Astrobiology Magazine. NASA. 8 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2014.
- ^ Cockell, Charles S. (4 tháng 10 năm 2012). “How the search for aliens can help sustain life on Earth”. CNN News. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.
- ^ a ă “About Astrobiology”. NASA Astrobiology Institute. NASA. 21 tháng 1 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Mirriam Webster Dictionary entry "Exobiology" (accessed 11 April 2013)
- ^ “Scientists will look for alien life, but Where and How”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ Ward, P. D.; Brownlee, D. (2004). The life and death of planet Earth. New York: Owl Books. ISBN 0-8050-7512-7.
- ^ “Origins of Life and Evolution of Biospheres”. Journal: Origins of Life and Evolution of Biospheres. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2015.
- ^ Loeb, Abraham (tháng 10 năm 2014). “The Habitable Epoch of the Early Universe”. International Journal of Astrobiology 13 (04): 337–339. doi:10.1017/S1473550414000196. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2014.
- ^ Loeb, Abraham (2 tháng 12 năm 2013). “The Habitable Epoch of the Early Universe” (PDF). Arxiv. arXiv:1312.0613v3. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2014.
- ^ Dreifus, Claudia (2 tháng 12 năm 2014). “Much-Discussed Views That Go Way Back - Avi Loeb Ponders the Early Universe, Nature and Life”. New York Times. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2014.
- ^ Rampelotto, P.H. (2010). “Panspermia: A Promising Field Of Research” (PDF). Astrobiology Science Conference. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2014.
- ^ Graham, Robert W. (tháng 2 năm 1990). “NASA Technical Memorandum 102363 - Extraterrestrial Life in the Universe” (PDF). NASA (Lewis Research Center, Ohio). Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2014.
- ^ Altermann, Wladyslaw (2008). “From Fossils to Astrobiology - A Roadmap to Fata Morgana?”. Trong Seckbach, Joseph; Walsh, Maud. From Fossils to Astrobiology: Records of Life on Earth and the Search for Extraterrestrial Biosignatures 12. tr. xvii. ISBN 1-4020-8836-1.
- ^ Kunin, W.E.; Gaston, Kevin biên tập (31 tháng 12 năm 1996). The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences. ISBN 978-0412633805. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2015.
- ^ Stearns, Beverly Peterson; Stearns, S. C.; Stearns, Stephen C. (2000). Watching, from the Edge of Extinction. Yale University Press. tr. 1921. ISBN 978-0-300-08469-6. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2014.
- ^ Novacek, Michael J. (8 tháng 11 năm 2014). “Prehistory’s Brilliant Future”. New York Times. Truy cập ngày 25 tháng 12 năm 2014.
- ^ G. Miller; Scott Spoolman (2012). Environmental Science - Biodiversity Is a Crucial Part of the Earth's Natural Capital. Cengage Learning. tr. 62. ISBN 1-133-70787-4. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2014.
- ^ Mora, C.; Tittensor, D.P.; Adl, S.; Simpson, A.G.; Worm, B. (23 tháng 8 năm 2011). “How many species are there on Earth and in the ocean?”. PLOS Biology. doi:10.1371/journal.pbio.1001127. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2015.
- ^ Horneck, Gerda; Petra Rettberg (2007). Complete Course in Astrobiology. Wiley-VCH. ISBN 3-527-40660-3.
- ^ Davies, Paul (18 tháng 11 năm 2013). “Are We Alone in the Universe?”. New York Times. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2013.
- ^ a ă Overbye, Dennis (4 tháng 11 năm 2013). “Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy”. New York Times. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2013.
- ^ a ă Petigura, Eric A.; Howard, Andrew W.; Marcy, Geoffrey W. (31 tháng 10 năm 2013). “Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars”. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 110: 19273–19278. arXiv:1311.6806. Bibcode:2013PNAS..11019273P. doi:10.1073/pnas.1319909110. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2013.
- ^ Khan, Amina (4 tháng 11 năm 2013). “Milky Way may host billions of Earth-size planets”. Los Angeles Times. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2013.
- ^ Griffin, Dale Warren (14 tháng 8 năm 2013). “The Quest for Extraterrestrial Life: What About the Viruses?”. Astrobiology (journal) 13 (8): 774–783. Bibcode:2013AsBio..13..774G. doi:10.1089/ast.2012.0959. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
- ^ Dr. Rhawn Joseph; Chandra Wickramasinghe (2010). “Comets and Contagion: Evolution and Diseases From Space”. Journal of Cosmology. tr. 1750–1770.
- ^ a ă Grotzinger, John P. (24 tháng 1 năm 2014). “Introduction to Special Issue - Habitability, Taphonomy, and the Search for Organic Carbon on Mars”. Science 343 (6169): 386–387. Bibcode:2014Sci...343..386G. doi:10.1126/science.1249944. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014.
- ^ Various (24 tháng 1 năm 2014). “Special Issue - Table of Contents - Exploring Martian Habitability”. Science 343 (6169): 345–452. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014.
- ^ Various (24 tháng 1 năm 2014). “Special Collection - Curiosity - Exploring Martian Habitability”. Science. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014.
- ^ Grotzinger, J.P. (24 tháng 1 năm 2014). “A Habitable Fluvio-Lacustrine Environment at Yellowknife Bay, Gale Crater, Mars”. Science 343 (6169): 1242777. doi:10.1126/science.1242777. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014.
- ^ Gutro, Robert (4 tháng 11 năm 2007). “NASA Predicts Non-Green Plants on Other Planets”. Goddard Space Flight Center. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Heinlein R and Harold W (21 tháng 7 năm 1961). “Xenobiology”. Science 134 (3473): 223, 225. Bibcode:1961Sci...134..223H. doi:10.1126/science.134.3473.223. JSTOR 1708323.
- ^ Markus Schmidt (9 tháng 3 năm 2010). “Xenobiology: A new form of life as the ultimate biosafety tool”. BioEssays 32 (4): 322–331. doi:10.1002/bies.200900147. PMC 2909387. PMID 20217844.
- ^ Grinspoon 2004
- ^ Steven J. Dick and James E. Strick (2004). The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.
- ^ Jack D. Famer, David J. Des Marais, and Ronald Greeley; Des Marais; Greeley (5 tháng 9 năm 1996). “Exopaleontology at the Pathfinder Landing Site”. Abstracts of the Lunar and Planetary Science Conference (NASA Ames Research Center) 26: 393. Bibcode:1995LPI....26..393F. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2009.
- ^ “First European Workshop on Exo/Astrobiology”. ESA Press Release. European Space Agency. 2001. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Europe launches into astrobiology. (23 May 2001)
- ^ Gavaghan, H. (1 tháng 6 năm 2001). “ESA Embraces Astrobiology”. Science 292 (5522): 1626–1627. doi:10.1126/science.292.5522.1626. PMID 11387447.
- ^ “"Follow the Elements" Astrobiology at Arizona State University”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ a ă CASE Undergraduate Degrees
- ^ “Home - Australian Centre for Astrobiology”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ “IAU Commission 51”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ a ă NOVA | Mars | Life's Little Essential | PBS
- ^ Klein HP and Levin GV (1 tháng 10 năm 1976). “The Viking Biological Investigation: Preliminary Results”. Science 194 (4260): 99–105. Bibcode:1976Sci...194...99K. doi:10.1126/science.194.4260.99. PMID 17793090. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2008.
- ^ “Possible evidence found for Beagle 2 location”. European Space Agency. 21 tháng 12 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2008.
- ^ Webster, Guy; Brown, Dwayne (22 tháng 7 năm 2011). “NASA's Next Mars Rover To Land At Gale Crater”. NASA JPL. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011.
- ^ Chow, Dennis (22 tháng 7 năm 2011). “NASA's Next Mars Rover to Land at Huge Gale Crater”. Space.com. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011.
- ^ a ă Amos, Jonathan (22 tháng 7 năm 2011). “Mars rover aims for deep crater”. BBC News. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011.
- ^ Chang, Kenneth (9 tháng 12 năm 2013). “On Mars, an Ancient Lake and Perhaps Life”. New York Times. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2013.
- ^ Various (9 tháng 12 năm 2013). “Science - Special Collection - Curiosity Rover on Mars”. Science. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2013.
- ^ “ExoMars: ESA and Roscosmos set for Mars missions”. European Space Agency (ESA). 14 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2013.
- ^ “Polycyclic Aromatic Hydrocarbons: An Interview With Dr. Farid Salama”. Astrobiology magazine. 2000. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “Astrobiology”. Macmillan Science Library: Space Sciences. 2006. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Penn State (19 tháng 8 năm 2006). “The Ammonia-Oxidizing Gene”. Astrobiology Magazine. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “Stars and Habitable Planets”. Sol Company. 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “M Dwarfs: The Search for Life is On”. Red Orbit & Astrobiology Magazine. 29 tháng 8 năm 2005. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Sagan, Carl. Communication with Extraterrestrial Intelligence. MIT Press, 1973, 428 pgs.
- ^ “You Never Get a Seventh Chance to Make a First Impression: An Awkward History of Our Space Transmissions”. Lightspeed Magazine. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ “Login”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ “Kepler Mission”. NASA. 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “The COROT space telescope”. CNES. 17 tháng 10 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “The Virtual Planet Laboratory”. NASA. 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Ford, Steve (tháng 8 năm 1995). “What is the Drake Equation?”. SETI League. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Amir Alexander. “The Search for Extraterrestrial Intelligence: A Short History - Part 7: The Birth of the Drake Equation”.
- ^ a ă â “Astrobiology”. Biology Cabinet. 26 tháng 9 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2011.
- ^ Horner, Jonathan; Barrie Jones (24 tháng 8 năm 2007). “Jupiter: Friend or foe?”. Europlanet. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Jakosky, Bruce; David Des Marais (14 tháng 9 năm 2001). “The Role Of Astrobiology in Solar System Exploration”. NASA. SpaceRef.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Bortman, Henry (29 tháng 9 năm 2004). “Coming Soon: "Good" Jupiters”. Astrobiology Magazine. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă Chamberlin, Sean (1999). “Black Smokers and Giant Worms”. Fullerton College. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
- ^ Carey, Bjorn (7 tháng 2 năm 2005). “Wild Things: The Most Extreme Creatures”. Live Science. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă Cavicchioli, R. (Fall 2002). “Extremophiles and the search for extraterrestrial life”. Astrobiology 2 (3): 281–92. Bibcode:2002AsBio...2..281C. doi:10.1089/153110702762027862. PMID 12530238.
- ^ BBC Staff (23 tháng 8 năm 2011). “Impacts 'more likely' to have spread life from Earth”. BBC. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2011.
- ^ “Lichens survive in harsh environment of outer space”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ a ă â b c d The Planetary Report, Volume XXIX, number 2, March/April 2009, "We make it happen! Who will survive? Ten hardy organisms selected for the LIFE project, by Amir Alexander
- ^ Kim W (29 tháng 4 năm 2013). “Spaceflight Promotes Biofilm Formation by Pseudomonas aeruginosa”. PLOS ONE 8 (4): e6237. Bibcode:2013PLoSO...862437K. doi:10.1371/journal.pone.0062437. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2013.
- ^ Marlière, Philippe; Patrouix, Julien; Döring, Volker; Herdewijn, Piet; Tricot, Sabine; Cruveiller, Stéphane; Bouzon, Madeleine; Mutzel, Rupert (27 tháng 6 năm 2011). “Chemical Evolution of a Bacterium's Genome”. Angewandte Chemie 50 (31): 7109–7114. doi:10.1002/anie.201100535.
- ^ Staff (29 tháng 6 năm 2011). “Bacterium Engineered With DNA in Which Thymine Is Replaced by Synthetic Building Block”. Science Daily. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2011.
- ^ “Jupiter's Moon Europa Suspected Of Fostering Life” (PDF). Daily University Science News. 2002. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2009.
- ^ a ă Weinstock, Maia (24 tháng 8 năm 2000). “Galileo Uncovers Compelling Evidence of Ocean On Jupiter's Moon Europa”. Space.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Cavicchioli, R. (Fall 2002). “Extremophiles and the search for extraterrestrial life”. Astrobiology 2 (3): 281–92. Bibcode:2002AsBio...2..281C. doi:10.1089/153110702762027862. PMID 12530238.
- ^ David, Leonard (7 tháng 2 năm 2006). “Europa Mission: Lost In NASA Budget”. Space.com. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2009.
- ^ “Clues to possible life on Europa may lie buried in Antarctic ice”. Marshal Space Flight Center (NASA). 5 tháng 3 năm 1998. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2009. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2009.
- ^ Lovett, Richard A. (31 tháng 5 năm 2011). “Enceladus named sweetest spot for alien life”. Nature (Nature). doi:10.1038/news.2011.337. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2011.
- ^ a ă â Kazan, Casey (2 tháng 6 năm 2011). “Saturn's Enceladus Moves to Top of "Most-Likely-to-Have-Life" List”. The Daily Galaxy. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2011.
- ^ a ă â Chow, Denise (26 tháng 10 năm 2011). “Discovery: Cosmic Dust Contains Organic Matter from Stars”. Space.com. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2011.
- ^ ScienceDaily Staff (26 tháng 10 năm 2011). “Astronomers Discover Complex Organic Matter Exists Throughout the Universe”. ScienceDaily. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2011.
- ^ Kwok, Sun; Zhang, Yong (26 tháng 10 năm 2011). “Mixed aromatic–aliphatic organic nanoparticles as carriers of unidentified infrared emission features”. Nature 479 (7371): 80–3. Bibcode:2011Natur.479...80K. doi:10.1038/nature10542. PMID 22031328.
- ^ a ă Staff (20 tháng 9 năm 2012). “NASA Cooks Up Icy Organics to Mimic Life's Origins”. Space.com. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2012.
- ^ a ă Gudipati, Murthy S.; Yang, Rui (1 tháng 9 năm 2012). “In-Situ Probing Of Radiation-Induced Processing Of Organics In Astrophysical Ice Analogs—Novel Laser Desorption Laser Ionization Time-Of-Flight Mass Spectroscopic Studies”. The Astrophysical Journal Letters 756 (1): L24. Bibcode:2012ApJ...756L..24G. doi:10.1088/2041-8205/756/1/L24. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2012.
- ^ Than, Ker (29 tháng 8 năm 2012). “Sugar Found In Space”. National Geographic. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.
- ^ Staff (29 tháng 8 năm 2012). “Sweet! Astronomers spot sugar molecule near star”. AP News. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.
- ^ Jørgensen, J. K.; Favre, C.; Bisschop, S.; Bourke, T.; Dishoeck, E.; Schmalzl, M. (2012). “Detection of the simplest sugar, glycolaldehyde, in a solar-type protostar with ALMA”. The Astrophysical Journal Letters. eprint 757: L4. arXiv:1208.5498. Bibcode:2012ApJ...757L...4J. doi:10.1088/2041-8205/757/1/L4.
- ^ Hoover, Rachel (21 tháng 2 năm 2014). “Need to Track Organic Nano-Particles Across the Universe? NASA's Got an App for That”. NASA. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2014.
- ^ a ă â b Mautner, Michael N. (2002). “Planetary bioresources and astroecology. 1. Planetary microcosm bioessays of Martian and meteorite materials: soluble electrolytes, nutrients, and algal and plant responses”. Icarus 158 (1): 72–86. Bibcode:2002Icar..158...72M. doi:10.1006/icar.2002.6841. PMID 12449855.
- ^ Mautner, Michael N. (2002). “Planetary resources and astroecology. Planetary microcosm models of asteroid and meteorite interiors: electrolyte solutions and microbial growth. Implications for space populations and panspermia”. Astrobiology 2 (1): 59–76. Bibcode:2002Icar..158...72M. doi:10.1006/icar.2002.6841. PMID 12449855.
- ^ Mautner, Michael N. (2005). “Life in the cosmological future: Resources, biomass and populations”. Journal of the British Interplanetary Society 58: 167–180. Bibcode:2005JBIS...58..167M.
- ^ Mautner, Michael N. (2000). Seeding the Universe with Life: Securing Our Cosmological Future. Washington D. C.: Legacy Books (www.amazon.com). ISBN 0-476-00330-X.
- ^ “Fossil SUccession”. U.S. Geological Survey. 14 tháng 8 năm 1997. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Yoko Ohtomo, Takeshi Kakegawa, Akizumi Ishida, Toshiro Nagase, Minik T. Rosing (8 tháng 12 năm 2013). “Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks”. Nature Geoscience. doi:10.1038/ngeo2025. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2013.
- ^ Borenstein, Seth (13 tháng 11 năm 2013). “Oldest fossil found: Meet your microbial mom”. AP News. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013.
- ^ Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (8 tháng 11 năm 2013). “Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia”. Astrobiology (journal) 13 (12): 1103–24. Bibcode:2013AsBio..13.1103N. doi:10.1089/ast.2013.1030. PMC 3870916. PMID 24205812. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013.
- ^ Tenenbaum, David (14 tháng 10 năm 2002). “When Did Life on Earth Begin? Ask a Rock”. Astrobiology Magazine. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014.
- ^ Courtland, Rachel (2 tháng 7 năm 2008). “Did newborn Earth harbour life?”. New Scientist. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014.
- ^ Steenhuysen, Julie (20 tháng 5 năm 2009). “Study turns back clock on origins of life on Earth”. Reuters. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014.
- ^ a ă â b Pace, Norman R. (30 tháng 1 năm 2001). “The universal nature of biochemistry”. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA 98 (3): 805–808. Bibcode:2001PNAS...98..805P. doi:10.1073/pnas.98.3.805. PMC 33372. PMID 11158550. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2010.
- ^ Marshall, Michael (21 tháng 1 năm 2011). “Telltale chemistry could betray ET”. New Scientists. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2011.
- ^ a ă Tritt, Charles S. (2002). “Possibility of Life on Europa”. MilwaukeeSchool of Engineering. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă Friedman, Louis (14 tháng 12 năm 2005). “Projects: Europa Mission Campaign”. The Planetary Society. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ David, Leonard (10 tháng 11 năm 1999). “Move Over Mars – Europa Needs Equal Billing”. Space.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Than, Ker (28 tháng 2 năm 2007). “New Instrument Designed to Sift for Life on Mars”. Space.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă Than, Ker (13 tháng 9 năm 2005). “Scientists Reconsider Habitability of Saturn's Moon”. Science.com. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
- ^ a ă Lovett, Richard A. (31 tháng 5 năm 2011). “Enceladus named sweetest spot for alien life”. Nature (Nature). doi:10.1038/news.2011.337. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2011.
- ^ “NASA Images Suggest Water Still Flows in Brief Spurts on Mars”. NASA. 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “Water ice in crater at Martian north pole”. European Space Agency. 28 tháng 7 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Landis, Geoffrey A. (1 tháng 6 năm 2001). “Martian Water: Are There Extant Halobacteria on Mars?”. Astrobiology 1 (2): 161–164. Bibcode:2001AsBio...1..161L. doi:10.1089/153110701753198927. PMID 12467119. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Kruszelnicki, Karl (5 tháng 11 năm 2001). “Life on Europa, Part 1”. ABC Science. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ a ă Cook, Jia-Rui c. (11 tháng 12 năm 2013). “Clay-Like Minerals Found on Icy Crust of Europa”. NASA. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2013.
- ^ “Titan: Life in the Solar System?”. BBC - Science & Nature. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Britt, Robert Roy (28 tháng 7 năm 2006). “Lakes Found on Saturn's Moon Titan”. Space.com. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Committee on the Limits of Organic Life in Planetary Systems, Committee on the Origins and Evolution of Life, National Research Council; The Limits of Organic Life in Planetary Systems; The National Academies Press, 2007; p 74
- ^ McKay, C. P.; Smith, H. D. (2005). “Possibilities for methanogenic life in liquid methane on the surface of Titan”. Icarus 178 (1): 274–276. Bibcode:2005Icar..178..274M. doi:10.1016/j.icarus.2005.05.018.
- ^ Lovett, Richard A. (20 tháng 3 năm 2008). “Saturn Moon Titan May Have Underground Ocean”. National Geographic News. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ “Saturn moon 'may have an ocean'”. BBC News. 10 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2008.
- ^ Baldwin, Emily (26 tháng 4 năm 2012). “Lichen survives harsh Mars environment”. Skymania News. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2012.
- ^ de Vera, J.-P.; Kohler, Ulrich (26 tháng 4 năm 2012). “The adaptation potential of extremophiles to Martian surface conditions and its implication for the habitability of Mars”. European Geosciences Union. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2012.
- ^ a ă Oze, Christopher; Jones, Camille; Goldsmith, Jonas I.; Rosenbauer, Robert J. (7 tháng 6 năm 2012). “Differentiating biotic from abiotic methane genesis in hydrothermally active planetary surfaces”. PNAS 109 (25): 9750–9754. Bibcode:2012PNAS..109.9750O. doi:10.1073/pnas.1205223109. PMC 3382529. PMID 22679287. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2012.
- ^ Staff (25 tháng 6 năm 2012). “Mars Life Could Leave Traces in Red Planet's Air: Study”. Space.com. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2012.
- ^ Brogi, Matteo; Snellen, Ignas A. G.; de Krok, Remco J.; Albrecht, Simon; Birkby, Jayne; de Mooij, Ernest J. W. (28 tháng 6 năm 2012). “The signature of orbital motion from the dayside of the planet t Boötis b”. Nature 486 (7404): 502–504. arXiv:1206.6109. Bibcode:2012Natur.486..502B. doi:10.1038/nature11161. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2012.
- ^ Mann, Adam (27 tháng 6 năm 2012). “New View of Exoplanets Will Aid Search for E.T.”. Wired (magazine). Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2012.
- ^ Zubritsky, Elizabeth; Neal-Jones, Nancy (11 tháng 8 năm 2014). “RELEASE 14-038 - NASA’s 3-D Study of Comets Reveals Chemical Factory at Work”. NASA. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2014.
- ^ Cordiner, M.A. (11 tháng 8 năm 2014). “Mapping the Release of Volatiles in the Inner Comae of Comets C/2012 F6 (Lemmon) and C/2012 S1 (ISON) Using the Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array”. The Astrophysical Journal 792 (1): L2. doi:10.1088/2041-8205/792/1/L2. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2014.
- ^ Marlaire, Ruth (3 tháng 3 năm 2015). “NASA Ames Reproduces the Building Blocks of Life in Laboratory”. NASA. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2015.
- ^ Gould, Stephen Jay (1998). Clear Thinking in the Sciences - Lectures at Harvard University.
- ^ Gould, Stephen Jay (2002). Why People Believe Weird Things: Pseudoscience, Superstition, and Other Confusions of Our Time.
- ^ “NASA Astrobiology: Life in the Universe”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ Crenson, Matt (6 tháng 8 năm 2006). “Experts: Little Evidence of Life on Mars”. Associated Press (on discovery.com). Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 4 năm 2011. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2011.
- ^ McKay DS, Gibson EK, ThomasKeprta KL, Vali H, Romanek CS, Clemett SJ, Chillier XDF, Maechling CR, Zare RN (1996). “Search for past life on Mars: Possible relic biogenic activity in Martian meteorite ALH84001”. Science 273 (5277): 924–930. Bibcode:1996Sci...273..924M. doi:10.1126/science.273.5277.924. PMID 8688069.
- ^ McKay DS, Thomas-Keprta KL, Clemett, SJ, Gibson, EK Jr, Spencer L, Wentworth SJ (2009). “Life on Mars: new evidence from martian meteorites”. Trong Hoover, Richard B; Levin, Gilbert V; Rozanov, Alexei Y; Retherford, Kurt D. Proc. SPIE. Proceedings of SPIE 7441 (1): 744102. doi:10.1117/12.832317. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2011.
- ^ Webster, Guy (27 tháng 2 năm 2014). “NASA Scientists Find Evidence of Water in Meteorite, Reviving Debate Over Life on Mars”. NASA. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2014.
- ^ White, Lauren M.; Gibson, Everett K.; Thomnas-Keprta, Kathie L.; Clemett, Simon J.; McKay, David (19 tháng 2 năm 2014). “Putative Indigenous Carbon-Bearing Alteration Features in Martian Meteorite Yamato 000593”. Astrobiology 14 (2): 170–181. Bibcode:2014AsBio..14..170W. doi:10.1089/ast.2011.0733. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2014.
- ^ Gannon, Megan (28 tháng 2 năm 2014). “Mars Meteorite with Odd 'Tunnels' & 'Spheres' Revives Debate Over Ancient Martian Life”. Space.com. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2014.
- ^ Tenney, Garrett (5 tháng 3 năm 2011). “Exclusive: NASA Scientist Claims Evidence of Alien Life on Meteorite”. FoxNews. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2011.
- ^ Hoover, Richard B. (2011). “Fossils of Cyanobacteria in CI1 Carbonaceous Meteorites: Implications to Life on Comets, Europa, and Enceladus”. Journal of Cosmology 13: xxx. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2011.
- ^ Sheridan, Kerry (7 tháng 3 năm 2011). “NASA shoots down alien fossil claims”. ABC News. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011.
- ^ Borenstein, Seth (7 tháng 3 năm 2011). “Scientists skeptical of meteorite alien life claim”. Associated Press (on Starnewsonline.com). Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011.
- ^ Redfield, Rosemary (6 tháng 3 năm 2011). “Is this claim of bacteria in a meteorite any better than the 1996 one?”. RR Research blog. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011.
- ^ Tyson, Neil deGrasse (23 tháng 7 năm 2001). “The Search for Life in the Universe”. Department of Astrophysics and Hayden Planetarium. NASA. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011.
- ^ a ă â Choi, Charles Q. (17 tháng 3 năm 2013). “Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth”. LiveScience. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013.
- ^ Glud, Ronnie; Wenzhöfer, Frank; Middleboe, Mathias; Oguri, Kazumasa; Turnewitsch, Robert; Canfield, Donald E.; Kitazato, Hiroshi (17 tháng 3 năm 2013). “High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth”. Nature Geoscience 6: 284–288. Bibcode:2013NatGe...6..284G. doi:10.1038/ngeo1773. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013.
- ^ Oskin, Becky (14 tháng 3 năm 2013). “Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor”. LiveScience. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013.
- ^ Vladimir A. Krasnopolsky (tháng 2 năm 2005). “Some problems related to the origin of methane on Mars”. Icarus 180 (2): 359–367. Bibcode:2006Icar..180..359K. doi:10.1016/j.icarus.2005.10.015.
- ^ Planetary Fourier Spectrometer website (ESA, Mars Express)
- ^ “Sample Analysis at Mars (SAM) Instrument Suite”. NASA. Tháng 10 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2008.
- ^ Tenenbaum, David (9 tháng 6 năm 2008). “Making Sense of Mars Methane”. Astrobiology Magazine. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2008.
- ^ Tarsitano CG and Webster CR (2007). “Multilaser Herriott cell for planetary tunable laser spectrometers”. Applied Optics, 46 (28): 6923–6935. Bibcode:2007ApOpt..46.6923T. doi:10.1364/AO.46.006923. PMID 17906720.
- ^ Than, Ker (24 tháng 4 năm 2007). “Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life”. Space.com. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^ Chambers, Paul (1999). Life on Mars; The Complete Story. London: Blandford. ISBN 0-7137-2747-0.
- ^ Levin, G and P. Straaf. 1976. Viking Labeled Release Biology Experiment: Interim Results. Science: 194. 1322-1329.
- ^ Bianciardi, Giorgio; Miller, Joseph D.; Straat, Patricia Ann; Levin, Gilbert V. (tháng 3 năm 2012). “Complexity Analysis of the Viking Labeled Release Experiments”. IJASS 13 (1): 14–26. Bibcode:2012IJASS..13...14B. doi:10.5139/IJASS.2012.13.1.14. Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2012.
- ^ Klotz, Irene (12 tháng 4 năm 2012). “MARS VIKING ROBOTS 'FOUND LIFE'”. DiscoveryNews. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012.
- ^ Paepe, Ronald (2007). “The Red Soil on Mars as a proof for water and vegetation” (PDP). Geophysical Research Abstracts 9 (1794). Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2012.
- ^ “Beagle 2 : the British led exploration of Mars”. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^ Gerda Horneck, Petra Rettberg, Jobst-Ulrich Schott, Corinna Panitz, Andrea L’Afflitto, Ralf von Heise-Rotenburg, Reiner Willnecker, Pietro Baglioni, Jason Hatton, Jan Dettmann, René Demets and Günther Reitz., Elke Rabbow (9 tháng 7 năm 2009). “EXPOSE, an Astrobiological Exposure Facility on the International Space Station - from Proposal to Flight” (PDF). Orig Life Evol Biosph 39 (6): 581–98. Bibcode:2009OLEB...39..581R. doi:10.1007/s11084-009-9173-6. PMID 19629743. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2013.
- ^ Karen Olsson-Francis; Charles S. Cockell (23 tháng 10 năm 2009). “Experimental methods for studying microbial survival in extraterrestrial environments” (PDF). Journal of Microbiological Methods 80 (1): 1–13. doi:10.1016/j.mimet.2009.10.004. PMID 19854226. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2013.
- ^ Centre national d'études spatiales (CNES). “EXPOSE - home page”. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2013.
- ^ “Name NASA's Next Mars Rover”. NASA/JPL. 27 tháng 5 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2009.
- ^ “Mars Science Laboratory: Mission”. NASA/JPL. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2010.
- ^ Amos, Jonathan (15 tháng 3 năm 2012). “Europe still keen on Mars missions”. BBC News. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ Svitak, Amy (16 tháng 3 năm 2012). “Europe Joins Russia on Robotic ExoMars”. Aviation Week. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ Selding, Peter B. de (15 tháng 3 năm 2012). “ESA Ruling Council OKs ExoMars Funding”. Space News. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ Cowing, Keith (21 tháng 12 năm 2012). “Science Definition Team for the 2020 Mars Rover”. NASA. Science Ref. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2012.
- ^ “Science Team Outlines Goals for NASA's 2020 Mars Rover”. Jet Propulsion Laboratory (NASA). 9 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2013.
- ^ “Mars 2020 Science Definition Team Report - Frequently Asked Questions” (PDF). NASA. 9 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2013.
- ^ Wall, Mike (31 tháng 7 năm 2011). “'Red Dragon' Mission Mulled as Cheap Search for Mars Life”. SPACE.com. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2012.
- ^ “NASA ADVISORY COUNCIL (NAC) - Science Committee Report” (PDF). Ames Research Center, NASA. 1 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2012.
- ^ McKay, Christopher P.; Carol R. Stoker, Brian J. Glass, Arwen I. Davé, Alfonso F. Davila, Jennifer L. Heldmann, Margarita M. Marinova, Alberto G. Fairen, Richard C. Quinn, Kris A. Zacny, Gale Paulsen, Peter H. Smith, Victor Parro, Dale T. Andersen, Michael H. Hecht, Denis Lacelle, and Wayne H. Pollard. (5 tháng 4 năm 2013). “The Icebreaker Life Mission to Mars: A Search for Biomolecular Evidence for Life”. Astrobiology 13 (4): 334–353. Bibcode:2013AsBio..13..334M. doi:10.1089/ast.2012.0878. PMID 23560417. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2013.
- ^ Choi, Charles Q. (16 tháng 5 năm 2013). “Icebreaker Life Mission”. Astrobiology Magazine. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2013.
- ^ McKay, C. P.; Carol R. Stoker, Brian J. Glass, Arwen I. Davé, Alfonso F. Davila, Jennifer L. Heldmann, Margarita M. Marinova, Alberto G. Fairen, Richard C. Quinn, Kris A. Zacny, Gale Paulsen, Peter H. Smith, Victor Parro, Dale T. Andersen, Michael H. Hecht, Denis Lacelle, and Wayne H. Pollard. (2012), “THE ICEBREAKER LIFE MISSION TO MARS: A SEARCH FOR BIOCHEMICAL EVIDENCE FOR LIFE” (PDF), Concepts and Approaches for Mars Exploration, Lunar and Planetary Institute, truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2013
- ^ “Europa Clipper”. Jet Propulsion Laboratory (NASA). Tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2013.
- ^ Kane, Van (26 tháng 5 năm 2013). “Europa Clipper Update”. Future Planetary Exploration. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2013.
- ^ Pappalardo, Robert T.; S. Vance, F. Bagenal, B.G. Bills, D.L. Blaney, D.D. Blankenship, W.B. Brinckerhoff (2013). “Science Potential from a Europa Lander”. Astrobiology 13 (8): 740–773. Bibcode:2013AsBio..13..740P. doi:10.1089/ast.2013.1003. PMID 23924246. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2013.
- ^ Senske, D. (2 tháng 10 năm 2012), “Europa Mission Concept Study Update” (PDF), Presentation to Planetary Science Subcommittee, truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2013
- ^ Sotin, C.; Altwegg, K.; Brown, R.H. (2011). JET: Journey to Enceladus and Titan (PDF) 42nd Lunar and Planetary Science Conference. Lunar and Planetary Institute.
- ^ Kane, Van (3 tháng 4 năm 2014). “Discovery Missions for an Icy Moon with Active Plumes”. The Planetary Society. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2015.
- ^ Matousek, Steve; Sotin, Christophe; Goebel, Dan; Lang, Jared (June 18–21, 2013). JET: Journey to Enceladus and Titan (PDF) Low Cost Planetary Missions Conference. California Institute of Technology.
- ^ Lunine, J.I.; Waite, J.H.; Postberg, F.; Spilker, L. (2015). Enceladus Life Finder: The search for life in a habitable moon (PDF) 46th Lunar and Planetary Science Conference (2015). Houston, Texas.: Lunar and Planetary Institute.
- ^ Clark, Stephen (6 tháng 4 năm 2015). “Diverse destinations considered for new interplanetary probe”. Space Flight Now. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2015.
- ^ Tsou, Peter; Brownlee, D.E.; McKay, Christopher; Anbar, A.D.; Yano, H. (tháng 8 năm 2012). “LIFE: Life Investigation For Enceladus A Sample Return Mission Concept in Search for Evidence of Life.”. Astrobiology Journal 12 (8): 730–742. doi:10.1089/ast.2011.0813. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2015.
- ^ Tsou, Peter; Anbar, Ariel; Atwegg, Kathrin; Porco, Carolyn; Baross, John; McKay, Christopher (2014). “LIFE - Enceladus Plume Sample Return via Discovery” (PDF). 45th Lunar and Planetary Science Conference. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2015.
- ^ Tsou, Peter (2013). “LIFE: Life Investigation For Enceladus - A Sample Return Mission Concept in Search for Evidence of Life.” (.doc). Jet Propulsion Laboratory. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2015.
Bibliography[sửa | sửa mã nguồn]
- The International Journal of Astrobiology, published by Cambridge University Press, is the forum for practitioners in this interdisciplinary field.
- Astrobiology, published by Mary Ann Liebert, Inc., is a peer-reviewed journal that explores the origins of life, evolution, distribution, and destiny in the universe.
- Catling, David C. (2013). Astrobiology: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-958645-4.
- Kolb, Vera M. (Ed) (2015). Astrobiology: An Evolutionary Approach. Boca Raton: CRC Press. ISBN 978-1-4665-8461-7.
- Dick, Steven J.; James Strick (2005). The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology. Piscataway, NJ: Rutgers University Press. ISBN 0-8135-3733-9.
- Grinspoon, David (2004) [2003]. Lonely planets. The natural philosophy of alien life. New York: ECCO. ISBN 0-06-018540-6.
- Mautner, Michael N. (2000). Seeding the Universe with Life: Securing Our Cosmological Future. Washington D. C.: Legacy Books (www.amazon.com). ISBN 0-476-00330-X.
- Jakosky, Bruce M. (2006). Science, Society, and the Search for Life in the Universe. Tucson: University of Arizona Press. ISBN 0-8165-2613-3.
- Lunine, Jonathan I. (2005). Astrobiology. A Multidisciplinary Approach. San Francisco: Pearson Addison-Wesley. ISBN 0-8053-8042-6.
- Gilmour, Iain; Mark A. Sephton (2004). An introduction to astrobiology. Cambridge: Cambridge Univ. Press. ISBN 0-521-83736-7.
- Ward, Peter; Brownlee, Donald (2000). Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe. New York: Copernicus. ISBN 0-387-98701-0.
Hoàn thành chú thích này
External links[sửa | sửa mã nguồn]
- Astrobiology.nasa.gov
- Spanish Centro de Astrobiología
- UK Centre for Astrobiology
- Astrobiology Web
- Video (86:49) - "Search for Life in the Universe" trên YouTube - NASA (July 14, 2014).
- Astrobiology Research at The Library of Congress
Further reading[sửa | sửa mã nguồn]
- D. Goldsmith, T. Owen, The Search For Life In The Universe, Addison-Wesley Publishing Company, 2001 (3rd edition). ISBN 978-1891389160
- David Darling, Life Everywhere: The Maverick Science of Astrobiology, Basic Books, 2002. ISBN 978-0465015641
Bản mẫu:Astrobiology Bản mẫu:Astronomy subfields
Bản mẫu:Molecules detected in outer space Bản mẫu:Extraterrestrial life Bản mẫu:Interstellar messages

markdown:
# Sinh học vũ trụ
[Astrobiology (journal)](/w/index.php?title=Astrobiology_(journal)&action=edit&redlink=1). **Sinh học vũ trụ** là lĩnh vực nghiên cứu về nguồn gốc, [tiến hóa](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a), phân bố và tương lai của sự sống trong [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5): sự sống ngoài Trái Đất và sự sống trên [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%91%E1%BA%A5t). Lĩnh vực đa ngành này bao gồm việc tìm kiếm các môi trường có thể sống được trong [Hệ mặt trời](/wiki/H%E1%BB%87_m%E1%BA%B7t_tr%E1%BB%9Di) và các hành tinh có thể cư trú được bên ngoài Hệ mặt trời, tìm kiếm bằng chứng về các hóa chất giúp hình thành sự sống, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và thực địa nguồn gốc và tiến hóa ban đầu của sự sống trên Trái Đất, và nghiên cứu về khả năng của sự sống trong việc thích nghi với các thách thức trên Trái Đất và ngoài không gian. Sinh học vũ trụ trả lời cho câu hỏi liệu có sự sống trên ngoài Trái Đất không, và làm thế nào loài người phát hiện ra nếu điều đó thực sự xảy ra. [2] (Thuật ngữ [[3]](#cite_note-about-3) **exobiology**có nghĩa tương tự nhưng cụ thể hơn — nó bao gồm tìm kiếm về sự sống ngoài Trái Đất, và nghiên cứu những ảnh hưởng của môi trường ngoài Trái Đất lên sinh vật sống) [[4]](#cite_note-4)
Sinh học vũ trụ sử dụng nhiều ngành, bao gồm
[vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc), [hóa học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc), [thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), [sinh học](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc), [sinh học phân tử](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD), [sinh thái học](/wiki/Sinh_th%C3%A1i_h%E1%BB%8Dc), [khoa học hành tinh](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_h%C3%A0nh_tinh), [địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) và [địa chất](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%8Dc), để nghiên cứu về khả năng có sự sống trong các thế giới khác và để giúp nhận ra các [sinh quyển](/wiki/Sinh_quy%E1%BB%83n) mà có thể khác biệt với sinh quyển trên Trái Đất. [[5]](#cite_note-5) Nguồn gốc và sự tiến hóa ban đầu của sự sống cũng là một phần không thể tách rời được của sinh học vũ trụ. [6] Nó cũng quan tâm đến việc lý giải các dữ liệu khoa học hiện có. Mặc dù việc phỏng đoán cũng rất có ích, nhưng sinh học vũ trụ chủ yếu quan tâm đế các giả thiết phù hợp vững chắc với các lý thuyết khoa học. [[7]](#cite_note-7)
Hóa học của sự sống có thể đã bắt đầu một thời gian sau
[Big Bang](/wiki/Big_Bang) 13,8 tỷ năm trước, trong một giai đoạn có thể sống được khi vũ trụ mới chỉ 10-17 triệu năm tuổi. [[8]](#cite_note-IJA-2014October-8) [[9]](#cite_note-ARXIV-20131202-9) Theo thuyết tha sinh ( [10] [panspermia](/w/index.php?title=Panspermia&action=edit&redlink=1)), sự sống ở kích thước hiển vi—được phân tán bởi thiên thạch, các tiểu hành tinh và các thiên thể nhỏ khác trong Hệ mặt tròi—có thể tồn tại khắp nơi ngoài vũ trụ. Mặc dù vậy, Trái Đất là nơi duy nhất trong vũ trụ được biết là có sự sống. [[11]](#cite_note-USRA-2010-11) [[12]](#cite_note-NASA-1990-12) Hơn 99% tổng số loài, lên tới con số 5 tỷ, [[13]](#cite_note-Astrobiology-2008-13) từng sống trên Trái Đất được cho là đã tuyệt chủng. [[14]](#cite_note-Book-Biology-14) [[15]](#cite_note-StearnsStearns2000-15) Số lượng loài ước tính hiện có trên Trái Đất là từ 10 đến 14 triệu loài, [[16]](#cite_note-NYT-20141108-MJN-16) trong số đó khoảng 1,2 triệu loài đã được ghi nhận và mô tả, và còn hơn 86% vẫn chưa được mô tả. [[17]](#cite_note-MillerSpoolman2012-17) [[18]](#cite_note-PLoS-20110823-18)
Các ước tính về vùng sống được xung quanh các ngôi sao,
[[19]](#cite_note-19) cùng với khám phá về hàng trăm hành tinh ngoài hệ mặt trời và hiểu biết mới về các môi trường sống cực đoan trên Trái Đất, gợi ý rằng có thể có nhiều nơi sống được trong vũ trụ hơn là các tính toán trước đây. Vào ngày 4 tháng Mười một năm 2013, các nhà thiên văn dựa trên dữ liệu tàu không gian Kepler đã báo cáo rằng có thể có tới 40 tỷ hành tinh có kích cỡ như Trái Đất có quỹ đạo trong các vùng sống được quanh các ngôi sao giống mặt trời và sao lùn đỏ chỉ riêng trong dải Ngân hà. [20] [[21]](#cite_note-NYT-20131104-21) 11 tỷ trong số các hành tinh này có thể đang xoay quanh các ngôi sao giống mặt trời. [[22]](#cite_note-PNAS-20131031-22) Theo các nhà khoa học này, hành tinh như thế gần Trái Đất nhất cách đây 12 năm ánh sáng. [[23]](#cite_note-LATimes-20131104-23) [[21]](#cite_note-NYT-20131104-21) [[22]](#cite_note-PNAS-20131031-22)
Người ta đã đề xuất rằng
[virus](/wiki/Virus) rất có khả năng sẽ được tìm thấy trên các hành tinh mang sự sống khác. Nhà sinh học vũ trụ [24] [Chandra Wickramasinghe](/w/index.php?title=Chandra_Wickramasinghe&action=edit&redlink=1)và [Fred Hoyle](/wiki/Fred_Hoyle)cho rằng virrus gây nên [đại dịch cúm năm 1918](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_d%E1%BB%8Bch_c%C3%BAm_n%C4%83m_1918&action=edit&redlink=1)đến Trái Đất qua thiên thạch. Các nỗ lực nhằm khám phá sự sống trong quá khứ cũng như hiện tại trên sao Hỏa là một lĩnh vực nghiên cứu năng động. Vào ngày 24 tháng 1 năm 2014, [[25]](#cite_note-25) [NASA](/wiki/NASA)thông cáo rằng các nghiên cứu hiện tại trên sao Hỏa do tàu thăm dò Curiosity và Opportunity tiến hành giờ đây sẽ là tìm kiếm bằng chứng về sự sống trong quá khứ, bao gồm tìm kiếm sinh quyển dựa trên các vi sinh vật dị dưỡng, hóa dưỡng và/hoặc dinh dưỡng hóa năng vô cơ, cũng như bằng chứng về nước trong quá khứ, bao gồm các môi trường sông hồ có thể chứa sự sống. [[26]](#cite_note-SCI-20140124a-26) [[27]](#cite_note-SCI-20140124special-27) [[28]](#cite_note-SCI-20140124-28) Cuộc tìm kiếm bằng chứng về khả năng sống được và carbon hữu cơ trên sao Hỏa giờ là một ưu tiên của NASA. [[29]](#cite_note-SCI-20140124c-29) [[26]](#cite_note-SCI-20140124a-26)
## Mục lục
[1 Tổng quan](#T.E1.BB.95ng_quan) [2 Phương pháp luận](#Ph.C6.B0.C6.A1ng_ph.C3.A1p_lu.E1.BA.ADn) [3 Life in the Solar System](#Life_in_the_Solar_System) [4 Rare Earth hypothesis](#Rare_Earth_hypothesis) [5 Research](#Research) [6 Missions](#Missions) [7 See also](#See_also) [8 References](#References) [9 Bibliography](#Bibliography) [10 External links](#External_links) [11 Further reading](#Further_reading)
## Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=1)]
|
|Bài này đang được dịch từ ngôn ngữ khác.
Nếu bạn có đủ khả năng, xin
1 tháng. Xin đừng quên chuyển các mục Chú thích, Tham khảo ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Plagiomnium_affine_laminazellen.jpeg/220px-Plagiomnium_affine_laminazellen.jpeg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Plagiomnium_affine_laminazellen.jpeg/220px-Plagiomnium_affine_laminazellen.jpeg)
[[30]](#cite_note-30) *Sinh học vũ trụ (Astrobiology)* có từ nguyên từ tiếng Hi Lạp, ἄστρον, *astron*, "chòm sao, sao"; βίος, *bios*, "sự sống"; và -λογία, *, -logia* *nghiên cứu*. Các nhiều từ đồng nghĩa với sinh học vũ trụ. Một trong số đó là *exobiology*từ tiếng Hi Lạp Έξω, "bên ngoài"; Βίος, *bios*, "sự sống"; and λογία, -logia, *nghiên cứu*. Thuật ngữ exobiology được nhà sinh học phân tử [Joshua Lederberg](/w/index.php?title=Joshua_Lederberg&action=edit&redlink=1)đặt ra. Exobiology được coi là có phạm vi nghiên cứu hẹp hơn, giới hạn ở việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, trong khi đối tượng của sinh học vũ trụ rộng hơn và nó nghiên cứu mối liên hệ giữa sự sống và vũ trụ, bao gồm sự tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, nhưng cũng gồm cả nghiên cứu sự sống trên Trái Đất, nguồn gốc, sự tiến hóa và các giới hạn của nó. Thuật ngữ exobiology có xu hướng bị thay thế bởi sinh học vũ trụ (astrobiology).
Một thuật ngữ khác được dùng trong quá khứ là
**xenobiology**, ("sinh học về sự sống bên ngoài") từ này được nhà văn viết sách khoa học giả tưởng [Robert Heinlein](/w/index.php?title=Robert_Heinlein&action=edit&redlink=1) sử dụng lần đầu năm 1954 trong tác phẩm [The Star Beast](/w/index.php?title=The_Star_Beast&action=edit&redlink=1) của mình. Thuật ngữ [31] *ngày này được dùng với một nghĩa hẹp hơn, có nghĩa là "sinh học dựa trên quá trình hóa học khác", bất kể là quá trình đó có nguồn gốc ngoài Trái Đất hay trên Trái Đất (có thể là nhân tạo). Vì các nhà khoa học đã tạo được các quá trình thay thế tương tự với các quá trình sống trong phòng thí nghiệm nên xenobiology ngày nay được coi là một lĩnh vực thực sự tồn tại.* [xenobiology](/w/index.php?title=Xenobiology&action=edit&redlink=1) [[32]](#cite_note-32)
Dù đây là một lĩnh vực mới xuất hiện và đang phát triển, câu hỏi liệu sự sống có tồn tại ở đâu đó khác ngoài vũ trụ không là một giả thuyết có thể xác minh được và do đó thuộc về điều tra khoa học. Mặc dù nó từng được xem là không thuộc điều tra khoa học chính thống, sinh học vũ trụ đã dần trở thành một ngành nghiên cứu chính thức. Nhà khoa học hành tinh
[David Grinspoon](/w/index.php?title=David_Grinspoon&action=edit&redlink=1) gọi sinh học vũ trụ là một lĩnh vực của triết học tự nhiên, suy đoán những điều chưa biết dựa vào giả thuyết khoa học đã biết. Sự quan tâm của [33] [NASA](/wiki/NASA)với sinh học vũ trụ bắt đầu lần đầu cùng với sự phát triển của Chương trình không gian Hoa Kỳ. Năm 1959, NASA cấp kinh phí cho dự án sinh học vũ trụ đầu tiên, và vào năm 1960, NASA thành lập Chương trình sinh học vũ trụ. [[3]](#cite_note-about-3) Năm 1971, NASA cấp kinh phí cho chương trình Tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất (SETI) để tìm kiếm các tần số radio trong phổ điện từ có khả năng là các tín hiệu do sự sống ngoài Trái Đất bên ngoài Hệ mặt trời gửi đi. Tàu thăm do Viking của NASA tới sao Hỏa phóng năm 1976 mang theo ba thí nghệm được thiết kế nhằm tìm kiếm các dấu hiệu khả dĩ về sự hiện diện của sự sống trên sao Hỏa. Tàu thăm dò sao Hỏa Pathfinder năm 1997 đã mang theo các thiết bị khoa học nhằm thực hiện các thăm dò cổ sinh vật học với hi vọng tìm được các hóa thạch vi khuẩn trong đá sao Hỏa. [[34]](#cite_note-34) [[35]](#cite_note-35)
Vào thế kỷ 21, sinh học vũ trụ là trọng tâm của các tàu thám hiểm của NASA và Cơ quan vũ trụ châu Âu. Hội nghị châu Âu về sinh học vũ trụ diễn ra lần đầu tiên vào tháng Năm năm 2001 ở Italia,
và kết quả là Mạng lưới sinh học vũ trụ châu Âu, [36] và Chương trình [[37]](#cite_note-37) [Aurora](/w/index.php?title=Aurora_programme&action=edit&redlink=1). Hiện nay, NASA đang điều hành Viện sinh học vũ trụ NASA và ngày có càng nhiều trường đại học ở Mỹ (ví dụ, [[38]](#cite_note-38) [University of Arizona](/w/index.php?title=University_of_Arizona&action=edit&redlink=1), [Penn State University](/w/index.php?title=Penn_State_University&action=edit&redlink=1), [Montana State University – Bozeman](/w/index.php?title=Montana_State_University_%E2%80%93_Bozeman&action=edit&redlink=1), [University of Washington](/w/index.php?title=University_of_Washington&action=edit&redlink=1), và [Arizona State University](/w/index.php?title=Arizona_State_University&action=edit&redlink=1)), Anh (ví dụ, The [[39]](#cite_note-astrobiology.asu.edu-39) [University of Glamorgan](/w/index.php?title=University_of_Glamorgan&action=edit&redlink=1), [Buckingham University](/w/index.php?title=Buckingham_University&action=edit&redlink=1), [University of Central Lancashire](/w/index.php?title=University_of_Central_Lancashire&action=edit&redlink=1)), Canada, Ireland, và Australia (ví dụ, The [[40]](#cite_note-case.glam.ac.uk-40) [University of New South Wales](/w/index.php?title=University_of_New_South_Wales&action=edit&redlink=1)) đào tạo các chương trình bậc sau đại học về sinh học vũ trụ. Liên đoàn thiên văn quốc tế thường xuyên tổ chức các hội thảo quốc tế thông qua Ủy ban sinh học vũ trụ của mình. [[41]](#cite_note-aca.unsw.edu.au-41) [[42]](#cite_note-42)
Các tiến bộ trong các lĩnh vực sinh học vũ trụ, thiên văn và sự khám phá về nhiều sinh vật có khả năng sinh sôi trong cá môi trường khắc nghiệt nhất trên Trái Đất, đã dẫn tới suy đoán rằng sự sống có thể sinh sôi trên nhiều thiên thể khác ngoài vũ trụ. Một trọng tâm của nghiên cứu sinh học vũ trụ hiện tại là tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa do sự gần gũi với Trái Đất và lịch sử địa chất của nó. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng trước đây sao Hỏa đã từng có một lượng nước đáng kể trên bề mặt; nước được coi là một tiền đề thiết yếu cho sự phát triển của sự sống dựa trên các-bon.
[[43]](#cite_note-autogenerated1-43)
Các chương trình thăm dò được thiết kế đặc biệt cho mục đích tìm kiếm sự sống bao gồm chương trình
[Viking](/w/index.php?title=Viking_program&action=edit&redlink=1) và tàu thăm dò [Beagle 2](/w/index.php?title=Beagle_2&action=edit&redlink=1), cả hai đều hướng tới sao Hỏa. Các kết quả của Viking không chắc chắn lắm, còn Beagle 2 thì thất bại trong việc truyền tín hiệu về và được cho là đã bị hỏng. [44] Một tàu thám hiểm tương lai chuyên về sinh học vũ trụ nữa có thể sẽ là [[45]](#cite_note-45) [Jupiter Icy Moons Orbiter](/w/index.php?title=Jupiter_Icy_Moons_Orbiter&action=edit&redlink=1)nếu nó không bị hủy bỏ, được thiết kế để nghiên cứu về các mặt trăng băng của sao Mộc—một số trong các mặt trăng đó có thể sẽ có nước lỏng. Cuối năm 2008, tàu [Phoenix](/w/index.php?title=Phoenix_(spacecraft)&action=edit&redlink=1)đã thăm dò môi trường để đánh giá khả năng tồn tại trong quá khứ và hiện tại của sự sống vi sinh vật trên sao Hỏa, và để nghiên cứu lịch sử nguồn nước trên đó.
Vào tháng Mười một năm 2011, NASA phóng tàu tự hành Phòng thí nghiệm khoa học sao Hỏa (MSL), tên khác là
*, và nó đã hạ cánh ở hố thiên thạch Gale vào tháng Tám năm 2012. Curiosity* [[46]](#cite_note-Gale_Crater-46) [[47]](#cite_note-Gale_Crater2-47) Tàu tự hành [[48]](#cite_note-Gale_Crater3-48) *Curiosity*hiện đang thăm dò môi trường để đánh giá khả năng tồn tại trong quá khứ và hiện tại của sự sống vi sinh vật trên sao Hỏa. Vào ngày 9 tháng Mười hai năm 2013, NASA thông báo rằng, dựa trên bằng chứng từ tàu *Curiosity*thu được ở đồng bằng [Aeolis Palus](/w/index.php?title=Aeolis_Palus&action=edit&redlink=1)thì hố thiên thạch Gale đã từng có một hồ nước ngọt cổ đại có thể là môi trường thích hợp cho sự sống vi sinh vật. [[49]](#cite_note-NYT-20131209-49) [[50]](#cite_note-SCI-20131209-50)
Cơ quan vũ trụ châu Âu hiện đang hợp tác với Cơ quan không gian liên bang Nga (Roscosmos) và đang phát triển tàu tự hành nghiên cứu sinh học vũ trụ
[ExoMars](/w/index.php?title=ExoMars&action=edit&redlink=1) sẽ được phóng đi năm 2018. [[51]](#cite_note-ESA_signed-51)
## Phương pháp luận[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=2)]
### Khả năng có sự sống trên các hành tinh[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=3)]
Khi tìm kiếm sự sống trên các hành tinh như Trái Đất, vài giả định đơn giản là hữu ích nhằm giảm khối lượng công việc cho các nhà sinh học vũ trụ. Một giả định là phần lớn dạng sống trong thiên hà của chúng ta là dựa trên hóa học các-bon (hữu cơ), giống mọi dạng sống trên Trái Đất.
Các-bon có khả năng khác thường là hình thành một lượng vô cùng lớn các phân tử xung quanh nó. Các-bon là nguyên tố phổ biến thứ tư trong vũ trụ và năng lượng cần để hình thành hay phá vỡ liên kết các-bon là vừa đủ để xây dựng nên các phân tử không những bền vững mà còn có thể tham gia các phản ứng hóa học. Thực tế rằng các nguyên tử các-bon dễ dàng tạo liên kết với các nguyên tử các-bon khác cho phép xây dựng nên những phân tử phức tạp và dài tùy ý. [52]
Sự hiện diện của nước ở dạng lỏng là một giả định hữu ích, vì nó là một phân tử phổ biến và cung cấp một môi trường tuyệt vời cho sự hình thành các phân tử dựa trên các-bon phức tạp mà cuối cùng có thể dẫn đến sự hình thành sự sống.
Một vài nhà nghiên cứu cân nhắc cả môi trường Amoniac, hoặc khả thi hơn, hỗn hợp nước-amoniac. [53] [[54]](#cite_note-54)
Giả định thứ ba là tập trung vào các ngôi sao giống như Mặt trời. Điều này có nguồn gốc từ ý tưởng về khả năng sống được của các hành tinh.
Các ngôi sao rất lớn có thời gian sống khá ngắn, nghĩa rằng sự sống khó có đủ thời gian để hình thành trên các hành tinh xoay quanh chúng. Các ngôi sao nhỏ cung cấp rất ít nhiệt và hơi ấm nên chỉ có các hành tinh ở quỹ đạo gần mới không bị đông cứng, và ở những quỹ đạo gần như thế các hành tinh rất có thể bị "khóa thủy triều" với mặt trời. [55] Nếu không có bầu khí quyển dày thì một bên của hành tinh sẽ luôn luôn bị đốt nóng và mặt kia luôn bị đóng băng. Vào năm 2005, vấn đề này được cộng đồng khoa học chú ý trở lại vì thời gian sống dài của các sao lùn đỏ có thể cho phép hình thành sự sống trên các hành tinh có khí quyển dày. Điều này rất có ý nghĩa vì các sao lùn đỏ vô cùng phổ biến. [[56]](#cite_note-56)
Ước tính rằng khoảng 10% số sao trong thiên hà của chúng ta là giống Mặt trời; có khoảng 1000 ngôi sao như thế trong phạm vi 100 năm ánh sáng quanh Mặt trời. Những sao này sẽ là những mục tiêu chính cho việc lắng nghe giữa các vì sao. Vì Trái Đất là hành tinh duy nhất được biết là có sự sống nên không có cách nào rõ ràng để biết liệu có giả định nào trong số này là đúng hay không.
### Các nỗ lực giao tiếp[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=4)]
Nghiên cứu về giao tiếp với trí thông minh ngoài Trái Đất (CETI) tập trung vào việc soạn và giải mã các thông điệp mà trên lý thuyết có thể hiểu được bởi một nền văn minh công nghệ cao khác. Các nỗ lực giao tiếp của con người bao gồm việc phát đi các ngôn ngữ toán học, các hệ thống hình ảnh như là thông điệp Arecibo và các phương pháp tính toán nhằm phát hiện và giải mã các giao tiếp bằng ngôn ngữ "tự nhiên". Ví dụ, chương trình SETI sử dụng cả kính thiên văn vô tuyến và kính thiên văn quang học để tìm kiếm các tín hiệu có chủ ý từ trí thông minh ngoài Trái Đất.
Trong khi một số nhà khoa học nổi tiếng, như
[Carl Sagan](/wiki/Carl_Sagan), ủng hộ việc truyền đi các thông điệp, [[57]](#cite_note-57) thì nhà khoa học [58] [Stephen Hawking](/wiki/Stephen_Hawking)đã cảnh báo chống lại việc đó, cho rằng các sinh vật ngoài hành tinh rất có thể sẽ cướp Trái Đất lấy tài nguyên và sau đó dời đi. [[59]](#cite_note-59)
### Các yếu tố của sinh học vũ trụ[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=5)]
#### Thiên văn[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=6)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/OGLE-2005-BLG-390Lb_planet.jpg/200px-OGLE-2005-BLG-390Lb_planet.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/OGLE-2005-BLG-390Lb_planet.jpg/200px-OGLE-2005-BLG-390Lb_planet.jpg)
[extrasolar planet](/w/index.php?title=Extrasolar_planet&action=edit&redlink=1) [OGLE-2005-BLG-390Lb](/w/index.php?title=OGLE-2005-BLG-390Lb&action=edit&redlink=1)orbiting its star 20,000 [light-years](/w/index.php?title=Light-years&action=edit&redlink=1)from [Earth](/w/index.php?title=Earth&action=edit&redlink=1); this planet was discovered with [gravitational microlensing](/w/index.php?title=Gravitational_microlensing&action=edit&redlink=1).
Hầu hết mọi nghiên cứu sinh học vũ trụ liên quan đến thiên văn là nhằm phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời, giả thiết rằng nếu sự sống nảy sinh trên Trái Đất thì nó cũng có có thể phát triển trên các hành tinh có các đặc điểm tương tự. Để làm được điều đó, nhiều thiết bị nhằm phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời có kích cỡ Trái Đất đã được xem xét đến, đáng chú ý là các chương trình Terestrial Planet Finder (TPF) của NASA và Darwin của ESA, cả hai đều đã bị hủy bỏ. Ngoài ra, NASA đã phóng tàu thăm dò Kepler vào tháng 3 năm 2009, và Cơ quan không gian Pháp đã phóng tàu không gian COROT năm 2006.
[[60]](#cite_note-60) Cũng có một số nỗ lực khác ít tham vọng hơn được tiến hành dưới mặt đất. [61]
Mục tiêu của những nhiệm vụ này không chỉ là phát hiện các hành tinh kích cỡ Trái Đất, mà còn trực tiếp phát hiện ánh sáng phát ra từ hành tinh đó để nghiên cứu quang phổ học. Bằng cách khảo sát quang phổ của hành tinh, có thể xác định được cấu tạo cơ bản của khí quyển và/hoặc bề mặt của hành tinh đó; nếu có những hiểu biết này, rất có thể sẽ đánh giá được khả năng tìm thấy sự sống trên hành tinh đó. Một nhóm nghiên cứu của NASA, Phòng thí nghiệm hành tinh ảo,
hiện dùng mô hình máy tính để tạo ra nhiều loại hành tinh ảo khác nhau để xem chúng sẽ như thế nào nếu nhìn qua TPF hoặc Darwin. Người ta hi vọng rằng nếu một trong những tàu thăm dò này hoạt động, những đặc điểm về quang phổ của chúng mà chỉ ra khả năng tồn tại sự sống có thể được kiểm tra chéo với quang phổ của những hành tinh ảo. Sự biến thiên quang phổ theo thời gian của các hành tinh ngoài hệ mặt trời cũng có thể cung cấp những manh mối về đặc điểm bề mặt và khí quyển của chúng. [62]
Số lượng các hành tinh có sự sống thông minh có thể được ước tính thông qua công thức Drake, là một phương trình diễn tả xác suất tồn tại sự sống thông minh như là sản phẩm của các yếu tố như tỷ lệ các hành tinh có thể sống được và tỷ lệ các hành tinh có thể xuất hiện sự sống:
[[63]](#cite_note-63)
trong đó:
*= Số lượng các nền văn minh giao tiếp* **N** *= Tốc độ hình thành các ngôi sao bền vững (giống Mặt trời của chúng ta)* **R*** *= Tỷ lệ các ngôi sao bền vững có hành tinh (các bằng chứng hiện tại chỉ ra rằng hệ hành tinh có thể là phổ biến cho các ngôi sao giống Mặt trời)* **f** p *= Số lượng các hành tinh cỡ Trái Đất trong mỗi hệ hành tinh* **n** e *= Tỷ lệ các hành tinh cỡ Trái Đất mà sự sống thực sự phát triển* **f** l *= Tỷ lệ các hành tinh có sự sống mà trí thông minh phát triển* **f** i *= Tỷ lệ các nền văn minh giao tiếp (là các nền văn minh mà công nghệ giao tiếp điện từ phát triển)* **f** c *= Thời gian tồn tại của các nền văn minh giao tiếp* **L**
However, whilst the rationale behind the equation is sound, it is unlikely that the equation will be constrained to reasonable error limits any time soon. The first term,
*N*, Number of Stars, is generally constrained within a few orders of magnitude. The second and third terms, *f p*, Stars with Planets and *f*, Planets with Habitable Conditions, are being evaluated for the sun's neighborhood. The problem with the formula is that it is not usable to generate or support e [hypotheses](/w/index.php?title=Hypothesis&action=edit&redlink=1)because it contains units that can never be verified. Drake originally formulated the equation merely as an agenda for discussion at the Green Bank conference, but some applications of the formula had been taken literally and related to simplistic or [[64]](#cite_note-64) [pseudoscientific](/w/index.php?title=Pseudoscientific&action=edit&redlink=1)arguments. Another associated topic is the [[65]](#cite_note-BC-65) [Fermi paradox](/w/index.php?title=Fermi_paradox&action=edit&redlink=1), which suggests that if intelligent life is common in the [universe](/w/index.php?title=Universe&action=edit&redlink=1), then there should be obvious signs of it. This is the purpose of projects like [SETI](/w/index.php?title=SETI&action=edit&redlink=1), which tries to detect signs of radio transmissions from intelligent extraterrestrial civilizations.
Another active research area in astrobiology is
[planetary system](/w/index.php?title=Planetary_system&action=edit&redlink=1) formation. It has been suggested that the peculiarities of our [Solar System](/w/index.php?title=Solar_System&action=edit&redlink=1) (for example, the presence of [Jupiter](/wiki/Jupiter) as a protective shield) may have greatly increased the probability of intelligent life arising on our planet. [66] [[67]](#cite_note-67) No firm conclusions have been reached so far. [[68]](#cite_note-68)
#### Biology[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=7)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Blacksmoker_in_Atlantic_Ocean.jpg/200px-Blacksmoker_in_Atlantic_Ocean.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Blacksmoker_in_Atlantic_Ocean.jpg/200px-Blacksmoker_in_Atlantic_Ocean.jpg)
[Hydrothermal vents](/w/index.php?title=Hydrothermal_vent&action=edit&redlink=1)are able to support [extremophile bacteria](/w/index.php?title=Extremophile&action=edit&redlink=1)on [Earth](/w/index.php?title=Earth&action=edit&redlink=1)and may also support life in other parts of the cosmos.
Biology cannot state that a process or phenomenon, by being mathematically possible, has to exist forcibly in an extraterrestrial body. Biologists specify what is speculative and what is not.
[[65]](#cite_note-BC-65)
Until the 1970s,
[life](/w/index.php?title=Life&action=edit&redlink=1) was thought to be entirely dependent on energy from the [Sun](/w/index.php?title=Sun&action=edit&redlink=1). Plants on Earth's surface capture energy from sunlight to [photosynthesize](/w/index.php?title=Photosynthesis&action=edit&redlink=1) sugars from carbon dioxide and water, releasing oxygen in the process, and are then eaten by oxygen-respiring animals, passing their energy up the [food chain](/w/index.php?title=Food_chain&action=edit&redlink=1). Even life in the ocean depths, where sunlight cannot reach, was thought to obtain its nourishment either from consuming [organic detritus rained down from the surface waters](/w/index.php?title=Marine_snow&action=edit&redlink=1) or from eating animals that did. A world's ability to support life was thought to depend on its access to [69] [sunlight](/w/index.php?title=Sunlight&action=edit&redlink=1). However, in 1977, during an exploratory dive to the [Galapagos Rift](/w/index.php?title=Galapagos_Rift&action=edit&redlink=1)in the deep-sea exploration submersible *, scientists discovered colonies of* [Alvin](/w/index.php?title=DSV_Alvin&action=edit&redlink=1) [giant tube worms](/w/index.php?title=Giant_tube_worm&action=edit&redlink=1), [clams](/w/index.php?title=Clam&action=edit&redlink=1), [crustaceans](/wiki/Crustacean), [mussels](/w/index.php?title=Mussel&action=edit&redlink=1), and other assorted creatures clustered around undersea volcanic features known as [black smokers](/w/index.php?title=Black_smoker&action=edit&redlink=1). These creatures thrive despite having no access to sunlight, and it was soon discovered that they comprise an entirely independent food chain. Instead of plants, the basis for this food chain is a form of [[69]](#cite_note-smoker-69) [bacterium](/wiki/Bacterium)that derives its energy from oxidization of reactive chemicals, such as [hydrogen](/wiki/Hydrogen)or [hydrogen sulfide](/w/index.php?title=Hydrogen_sulfide&action=edit&redlink=1), that bubble up from the Earth's interior. This [chemosynthesis](/w/index.php?title=Chemosynthesis&action=edit&redlink=1)revolutionized the study of biology by revealing that life need not be sun-dependent; it only requires water and an energy gradient in order to exist. [Extremophiles](/w/index.php?title=Extremophiles&action=edit&redlink=1) (organisms able to survive in extreme environments) are a core research element for astrobiologists. Such organisms include [biota](/w/index.php?title=Biota_(ecology)&action=edit&redlink=1) which are able to survive several kilometers below the ocean's surface near [hydrothermal vents](/w/index.php?title=Hydrothermal_vent&action=edit&redlink=1) and [microbes](/w/index.php?title=Microbe&action=edit&redlink=1) that thrive in highly acidic environments. It is now known that extremophiles thrive in ice, boiling water, acid, the water core of nuclear reactors, salt crystals, toxic waste and in a range of other extreme habitats that were previously thought to be inhospitable for life. [70] It opened up a new avenue in astrobiology by massively expanding the number of possible extraterrestrial habitats. Characterization of these organisms—their environments and their evolutionary pathways—is considered a crucial component to understanding how life might evolve elsewhere in the universe. According to astrophysicist Dr. Steinn Sigurdsson, "There are viable bacterial spores that have been found that are 40 million years old on Earth - and we know they're very hardened to radiation." [[71]](#cite_note-Cavicchioli-71) Some organisms able to withstand exposure to the vacuum and radiation of space include the lichen fungi [[72]](#cite_note-72) *and* [Rhizocarpon geographicum](/w/index.php?title=Rhizocarpon_geographicum&action=edit&redlink=1) *,* [Xanthoria elegans](/w/index.php?title=Xanthoria_elegans&action=edit&redlink=1) the bacterium [[73]](#cite_note-73) *,* [Bacillus safensis](/w/index.php?title=Bacillus_safensis&action=edit&redlink=1) [[74]](#cite_note-ThePlanetaryReport-74) *,* [Deinococcus radiodurans](/w/index.php?title=Deinococcus_radiodurans&action=edit&redlink=1) [[74]](#cite_note-ThePlanetaryReport-74) *,* [Bacillus subtilis](/w/index.php?title=Bacillus_subtilis&action=edit&redlink=1) yeast [[74]](#cite_note-ThePlanetaryReport-74) *,* [Saccharomyces cerevisiae](/wiki/Saccharomyces_cerevisiae) seeds from [[74]](#cite_note-ThePlanetaryReport-74) *('mouse-ear cress'),* [Arabidopsis thaliana](/wiki/Arabidopsis_thaliana) as well as the invertebrate animal [[74]](#cite_note-ThePlanetaryReport-74) [Tardigrade](/w/index.php?title=Tardigrade&action=edit&redlink=1). On 29 April 2013, scientists in Rensselaer Polytechnic Institute, funded by [[74]](#cite_note-ThePlanetaryReport-74) [NASA](/wiki/NASA), reported that, during [spaceflight](/w/index.php?title=Spaceflight&action=edit&redlink=1), [microbes](/w/index.php?title=Microbes&action=edit&redlink=1)(like [Pseudomonas aeruginosa](/wiki/Pseudomonas_aeruginosa)) seem to adapt to the [space environment](/w/index.php?title=Space_environment&action=edit&redlink=1)in ways "not observed on Earth" and can increase in " [virulence](/w/index.php?title=Virulence&action=edit&redlink=1)". On 27 June 2011, it was reported that a new [[75]](#cite_note-PLos-20130429-75) [E. coli](/wiki/Escherichia_coli)bacterium was produced from an engineered [DNA](/wiki/DNA)in which approximately 90% of its [thymine](/wiki/Thymine)was replaced with the synthetic building block 5-chlorouracil, a substance "toxic to other organisms". [[76]](#cite_note-76) [[77]](#cite_note-77)
Jupiter's moon,
[Europa](/w/index.php?title=Europa_(moon)&action=edit&redlink=1), [[71]](#cite_note-Cavicchioli-71) [[78]](#cite_note-78) [[79]](#cite_note-galileo-79) [[80]](#cite_note-80) [[81]](#cite_note-81) and Saturn's moon, [82] [Enceladus](/wiki/Enceladus), [[83]](#cite_note-83) are now considered the most likely locations for extant extraterrestrial life in the [[84]](#cite_note-Kazan-84) [Solar System](/w/index.php?title=Solar_System&action=edit&redlink=1).
The origin of life, known as
[abiogenesis](/w/index.php?title=Abiogenesis&action=edit&redlink=1), distinct from the [evolution of life](/wiki/Evolution#Evolution_of_life), is another ongoing field of research. [Oparin](/w/index.php?title=Oparin&action=edit&redlink=1) and [Haldane](/w/index.php?title=J._B._S._Haldane&action=edit&redlink=1) postulated that the conditions on the early Earth were conducive to the formation of [organic compounds](/w/index.php?title=Organic_compound&action=edit&redlink=1) from [inorganic elements](/w/index.php?title=Inorganic_chemistry&action=edit&redlink=1) and thus to the formation of many of the chemicals common to all forms of life we see today. The study of this process, known as prebiotic chemistry, has made some progress, but it is still unclear whether or not life could have formed in such a manner on Earth. The alternative hypothesis of [panspermia](/w/index.php?title=Panspermia&action=edit&redlink=1) is that the first elements of life may have formed on another planet with even more favorable conditions (or even in interstellar space, asteroids, etc.) and then have been carried over to Earth by a variety of means. (also see [Abiogenesis#Primitive extraterrestrial life](/w/index.php?title=Abiogenesis&action=edit&redlink=1) and [Panspermia#Complexity](/w/index.php?title=Panspermia&action=edit&redlink=1))
In October 2011, scientists found that the
[cosmic dust](/w/index.php?title=Cosmic_dust&action=edit&redlink=1) permeating the universe contains complex [organic](/w/index.php?title=Organic_compound&action=edit&redlink=1) matter ("amorphous organic solids with a mixed [aromatic](/w/index.php?title=Aromatic&action=edit&redlink=1)- [aliphatic](/wiki/Aliphatic) structure") that could be created naturally, and rapidly, by [stars](/w/index.php?title=Stars&action=edit&redlink=1). [[85]](#cite_note-Space-20111026-85) [[86]](#cite_note-ScienceDaily-20111026-86) As one of the scientists noted, " [87] [Coal](/w/index.php?title=Coal&action=edit&redlink=1)and [kerogen](/wiki/Kerogen)are products of life and it took a long time for them to form ... How do stars make such complicated organics under seemingly unfavorable conditions and [do] it so rapidly?" Further, the scientist suggested that these compounds may have been related to the development of life on Earth and said that, "If this is the case, life on Earth may have had an easier time getting started as these organics can serve as basic ingredients for life." [[85]](#cite_note-Space-20111026-85) In September 2012, [[85]](#cite_note-Space-20111026-85) [NASA scientists](/wiki/NASA)reported that [polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs)](/w/index.php?title=Polycyclic_aromatic_hydrocarbons&action=edit&redlink=1), subjected to [interstellar medium (ISM)](/w/index.php?title=Interstellar_medium&action=edit&redlink=1)conditions, are transformed, through [hydrogenation](/w/index.php?title=Hydrogenation&action=edit&redlink=1), [oxygenation](/w/index.php?title=Oxygenation_(environmental)&action=edit&redlink=1)and [hydroxylation](/w/index.php?title=Hydroxylation&action=edit&redlink=1), to more complex [organics](/w/index.php?title=Organic_compound&action=edit&redlink=1)- "a step along the path toward [amino acids](/wiki/Amino_acid)and [nucleotides](/wiki/Nucleotide), the raw materials of [proteins](/wiki/Protein)and [DNA](/wiki/DNA), respectively". [[88]](#cite_note-Space-20120920-88) Further, as a result of these transformations, the PAHs lose their [[89]](#cite_note-AJL-20120901-89) [spectroscopic signature](/w/index.php?title=Spectroscopy&action=edit&redlink=1)which could be one of the reasons "for the lack of PAH detection in [interstellar ice](/w/index.php?title=Interstellar_ice&action=edit&redlink=1) [grains](/w/index.php?title=Cosmic_dust&action=edit&redlink=1), particularly the outer regions of cold, dense clouds or the upper molecular layers of [protoplanetary disks](/w/index.php?title=Protoplanetary_disks&action=edit&redlink=1)." [[88]](#cite_note-Space-20120920-88) [[89]](#cite_note-AJL-20120901-89)
On 29 August 2012, and in a world first, astronomers at
[Copenhagen University](/w/index.php?title=Copenhagen_University&action=edit&redlink=1) reported the detection of a specific sugar molecule, [glycolaldehyde](/w/index.php?title=Glycolaldehyde&action=edit&redlink=1), in a distant star system. The molecule was found around the [protostellar](/w/index.php?title=Protostar&action=edit&redlink=1) binary *IRAS 16293-2422*, which is located 400 light years from Earth. [[90]](#cite_note-NG-20120829-90) Glycolaldehyde is needed to form [91] [ribonucleic acid](/w/index.php?title=Ribonucleic_acid&action=edit&redlink=1), or [RNA](/wiki/RNA), which is similar in function to [DNA](/wiki/DNA). This finding suggests that complex organic molecules may form in stellar systems prior to the formation of planets, eventually arriving on young planets early in their formation. [[92]](#cite_note-92)
On 21 February 2014,
[NASA](/wiki/NASA) announced a [greatly upgraded database](http://www.astrochem.org/pahdb/) for tracking [polycyclic aromatic hydrocarbons](/w/index.php?title=Polycyclic_aromatic_hydrocarbons&action=edit&redlink=1) (PAHs) in the [universe](/w/index.php?title=Universe&action=edit&redlink=1). According to scientists, more than 20% of the [carbon](/wiki/Carbon) in the universe may be associated with PAHs, possible [starting materials](/w/index.php?title=PAH_world_hypothesis&action=edit&redlink=1) for the [formation](/w/index.php?title=Abiogenesis&action=edit&redlink=1) of [life](/w/index.php?title=Life&action=edit&redlink=1). PAHs seem to have been formed shortly after the [Big Bang](/wiki/Big_Bang), are widespread throughout the universe, and are associated with [new stars](/w/index.php?title=Star_formation&action=edit&redlink=1) and [exoplanets](/w/index.php?title=Exoplanets&action=edit&redlink=1). [[93]](#cite_note-NASA-20140221-93)
#### Astroecology[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=8)] [Astroecology](/w/index.php?title=Astroecology&action=edit&redlink=1) concerns the interactions of life with space environments and resources, in [planets](/w/index.php?title=Planets&action=edit&redlink=1), [asteroids](/w/index.php?title=Asteroids&action=edit&redlink=1) and [comets](/w/index.php?title=Comets&action=edit&redlink=1). On a larger scale, astroecology concerns resources for life about [stars](/w/index.php?title=Stars&action=edit&redlink=1) in the [galaxy](/w/index.php?title=Galaxy&action=edit&redlink=1) through the cosmological future. Astroecology attempts to quantify future life in space, addressing this area of astrobiology.
Experimental astroecology investigates resources in planetary soils, using actual space materials in
[meteorites](/w/index.php?title=Meteorites&action=edit&redlink=1). The results suggest that Martian and carbonaceous chondrite materials can support [94] [bacteria](/wiki/Bacteria), [algae](/w/index.php?title=Algae&action=edit&redlink=1)and plant (asparagus, potato) cultures, with high soil fertilities. The results support that life could have survived in early aqueous asteroids and on similar materials imported to Earth by dust, comets and meteorites, and that such asteroid materials can be used as soil for future space colonies. [[94]](#cite_note-AstroecologyIcarus2002-94) [[95]](#cite_note-AstroecologyAstrobiology2002-95)
On the largest scale, cosmoecology concerns life in the universe over cosmological times. The main sources of energy may be red giant stars and white and red dwarf stars, sustaining life for 10
20 years. [[94]](#cite_note-AstroecologyIcarus2002-94) [[94]](#cite_note-AstroecologyIcarus2002-94) Astroecologists suggest that their mathematical models may quantify the immense potential amounts of future life in space, allowing a comparable expansion in biodiversity, potentially leading to diverse intelligent life-forms. [96] [[97]](#cite_note-97)
#### Astrogeology[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=9)] [Astrogeology](/w/index.php?title=Geology_of_solar_terrestrial_planets&action=edit&redlink=1) is a [planetary science](/w/index.php?title=Planetary_science&action=edit&redlink=1) discipline concerned with the [geology](/w/index.php?title=Geology&action=edit&redlink=1) of the [celestial bodies](/w/index.php?title=Celestial_bodies&action=edit&redlink=1) such as the [planets](/w/index.php?title=Planet&action=edit&redlink=1) and their [moons](/w/index.php?title=Moon&action=edit&redlink=1), [asteroids](/wiki/Asteroid), [comets](/w/index.php?title=Comet&action=edit&redlink=1), and [meteorites](/w/index.php?title=Meteorite&action=edit&redlink=1). The information gathered by this discipline allows the measure of a [planet](/w/index.php?title=Planet&action=edit&redlink=1)'s or a [natural satellite](/w/index.php?title=Natural_satellite&action=edit&redlink=1)'s potential to develop and sustain [life](/w/index.php?title=Life&action=edit&redlink=1), or [planetary habitability](/w/index.php?title=Planetary_habitability&action=edit&redlink=1).
An additional discipline of astrogeology is
[geochemistry](/w/index.php?title=Geochemistry&action=edit&redlink=1), which involves study of the [chemical](/w/index.php?title=Chemistry&action=edit&redlink=1) composition of the [Earth](/w/index.php?title=Earth&action=edit&redlink=1) and other [planets](/w/index.php?title=Planet&action=edit&redlink=1), chemical processes and reactions that govern the composition of [rocks](/w/index.php?title=Rock_(geology)&action=edit&redlink=1) and [soils](/w/index.php?title=Soil&action=edit&redlink=1), the cycles of matter and energy and their interaction with the [hydrosphere](/w/index.php?title=Hydrosphere&action=edit&redlink=1) and the [atmosphere](/w/index.php?title=Atmosphere&action=edit&redlink=1) of the planet. Specializations include [cosmochemistry](/w/index.php?title=Cosmochemistry&action=edit&redlink=1), [biochemistry](/w/index.php?title=Biochemistry&action=edit&redlink=1) and [organic geochemistry](/w/index.php?title=Organic_geochemistry&action=edit&redlink=1).
The
[fossil record](/w/index.php?title=Fossil_record&action=edit&redlink=1) provides the oldest known evidence for [life on Earth](/w/index.php?title=Life_on_Earth&action=edit&redlink=1). By examining the fossil evidence, [98] [paleontologists](/w/index.php?title=Paleontologists&action=edit&redlink=1)are able to better understand the types of organisms that arose on the early Earth. Some regions on Earth, such as the [Pilbara](/w/index.php?title=Pilbara&action=edit&redlink=1)in [Western Australia](/wiki/Western_Australia)and the [McMurdo Dry Valleys](/w/index.php?title=McMurdo_Dry_Valleys&action=edit&redlink=1)of Antarctica, are also considered to be geological analogs to regions of Mars, and as such, might be able to provide clues on how to search for past [life on Mars](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1).
Consistent with the above, the earliest evidence for
[life on Earth](/w/index.php?title=Life_on_Earth&action=edit&redlink=1) are [graphite](/w/index.php?title=Graphite&action=edit&redlink=1) found to be [biogenic](/w/index.php?title=Biogenic_substance&action=edit&redlink=1) in 3.7 billion-year-old [metasedimentary rocks](/w/index.php?title=Metasediment&action=edit&redlink=1) discovered in [Western Greenland](/w/index.php?title=Western_Greenland&action=edit&redlink=1) and [99] [microbial mat](/w/index.php?title=Microbial_mat&action=edit&redlink=1) [fossils](/w/index.php?title=Fossils&action=edit&redlink=1)found in 3.48 billion-year-old [sandstone](/w/index.php?title=Sandstone&action=edit&redlink=1)discovered in [Western Australia](/wiki/Western_Australia). [[100]](#cite_note-AP-20131113-100) Nonetheless, [[101]](#cite_note-AST-20131108-101) [several studies](/w/index.php?title=Late_Heavy_Bombardment&action=edit&redlink=1)suggest that life on Earth may have started even earlier, as early as 4.25 billion years ago according to one study. [[102]](#cite_note-AB-20021014-102) [[103]](#cite_note-NS-20080702-103) [[104]](#cite_note-RN-20090520-104)
## Life in the Solar System[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=10)]
People have long speculated about the possibility of life in settings other than Earth, however, speculation on the nature of life elsewhere often has paid little heed to constraints imposed by the nature of biochemistry.
The likelihood that life throughout the universe is probably carbon-based is encouraged by the fact that carbon is one of the most abundant of the higher elements. Only two of the natural atoms, [105] [carbon](/wiki/Carbon)and [silicon](/wiki/Silicon), are known to serve as the backbones of molecules sufficiently large to carry biological information. As the structural basis for life, one of carbon's important features is that unlike silicon it can readily engage in the formation of chemical bonds with many other atoms, thereby allowing for the chemical versatility required to conduct the reactions of biological metabolism and propagation.
The various organic functional groups, composed of hydrogen, oxygen, nitrogen, phosphorus, sulfur, and a host of metals, such as iron, magnesium, and zinc, provide the enormous diversity of chemical reactions necessarily catalyzed by a living organism. Silicon, in contrast, interacts with only a few other atoms, and the large silicon molecules are monotonous compared with the combinatorial universe of organic macromolecules.
[[65]](#cite_note-BC-65) Indeed, it seems likely that the basic building blocks of life anywhere will be similar to our own, in the generality if not in the detail. [105] Although terrestrial life and life that might arise independently of Earth are expected to use many similar, if not identical, building blocks, they also are expected to have some biochemical qualities that are unique. If life has had a comparable impact elsewhere in the Solar System, the relative abundances of chemicals key for its survival - whatever they may be - could betray its presence. Whatever extraterrestrial life may be, its tendency to chemically alter its environment might just give it away. [[105]](#cite_note-Pace-105) [[106]](#cite_note-106)
Thought on where in the
[Solar System](/w/index.php?title=Solar_System&action=edit&redlink=1) life might occur was limited historically by the belief that life relies ultimately on light and warmth from the Sun and, therefore, is restricted to the surfaces of planets. The three most likely candidates for life in the Solar System are the planet [105] [Mars](/wiki/Mars), the Jovian moon [Europa](/w/index.php?title=Europa_(moon)&action=edit&redlink=1), and Saturn's moon [Titan](/w/index.php?title=Titan_(moon)&action=edit&redlink=1). [[107]](#cite_note-Europa-107) [[108]](#cite_note-EuroUpdate-108) [[109]](#cite_note-109) [[110]](#cite_note-110) More recently, Saturn's moon [[111]](#cite_note-Titan1-111) [Enceladus](/wiki/Enceladus)may be considered a likely candidate as well. [[84]](#cite_note-Kazan-84) [[112]](#cite_note-Lovett-112) [Mars](/wiki/Mars), [Enceladus](/w/index.php?title=Enceladus_(moon)&action=edit&redlink=1) and [Europa](/w/index.php?title=Europa_(moon)&action=edit&redlink=1) are considered likely candidates in the search for life primarily because they may have liquid water, a molecule essential for life as we know it for its use as a [solvent](/w/index.php?title=Solvent&action=edit&redlink=1) in cells. Water on Mars is found in its polar ice caps, and newly carved gullies recently observed on Mars suggest that liquid water may exist, at least transiently, on the planet's surface. [43] [[113]](#cite_note-113) At the Martian low temperatures and low pressure, liquid water is likely to be highly saline. [[114]](#cite_note-114) As for Europa, liquid water likely exists beneath the moon's icy outer crust. [[115]](#cite_note-115) [[79]](#cite_note-galileo-79) [[107]](#cite_note-Europa-107) This water may be warmed to a liquid state by volcanic vents on the ocean floor (an especially intriguing theory considering the various types of extremophiles that live near Earth's volcanic vents), but the primary source of heat is probably [[108]](#cite_note-EuroUpdate-108) [tidal heating](/w/index.php?title=Tidal_heating&action=edit&redlink=1). On 11 December 2013, NASA reported the detection of " [[116]](#cite_note-116) [clay-like minerals](/w/index.php?title=Clay_minerals&action=edit&redlink=1)" (specifically, [phyllosilicates](/w/index.php?title=Phyllosilicates&action=edit&redlink=1)), often associated with [organic materials](/w/index.php?title=Organic_materials&action=edit&redlink=1), on the icy crust of [Europa](/w/index.php?title=Europa_(moon)&action=edit&redlink=1). The presence of the minerals may have been the result of a collision with an [[117]](#cite_note-NASA-20131211-117) [asteroid](/wiki/Asteroid)or [comet](/w/index.php?title=Comet&action=edit&redlink=1)according to the scientists. [[117]](#cite_note-NASA-20131211-117)
Another
[planetary body](/w/index.php?title=List_of_planetary_bodies&action=edit&redlink=1) that could potentially sustain extraterrestrial life is [Saturn](/w/index.php?title=Saturn&action=edit&redlink=1)'s largest moon, [Titan](/w/index.php?title=Titan_(moon)&action=edit&redlink=1). Titan has been described as having conditions similar to those of early Earth. [111] On its surface, scientists have discovered the first liquid lakes outside Earth, but they seem to be composed of [[118]](#cite_note-118) [ethane](/w/index.php?title=Ethane&action=edit&redlink=1)and/or [methane](/wiki/Methane), not water. Some scientists think it possible that these liquid [[119]](#cite_note-119) [hydrocarbons](/wiki/Hydrocarbon)might take the place of water in [living cells different from those on Earth](/w/index.php?title=Hypothetical_types_of_biochemistry&action=edit&redlink=1). [[120]](#cite_note-120) After Cassini data was studied, it was reported on March 2008 that Titan may also have an underground ocean composed of liquid [[121]](#cite_note-121) [water](/w/index.php?title=Water&action=edit&redlink=1)and [ammonia](/w/index.php?title=Ammonia&action=edit&redlink=1). Additionally, Saturn's moon [[122]](#cite_note-122) [Enceladus](/wiki/Enceladus)may have an ocean below its icy surface and, according to NASA scientists in May 2011, "is emerging as the most habitable spot beyond Earth in the Solar System for life as we know it". [[123]](#cite_note-123) [[84]](#cite_note-Kazan-84) [[112]](#cite_note-Lovett-112)
On 26 April 2012, scientists reported that
[lichen](/w/index.php?title=Lichen&action=edit&redlink=1) survived and showed remarkable results on the [adaptation capacity](/w/index.php?title=Adaptive_capacity&action=edit&redlink=1) of [photosynthetic activity](/w/index.php?title=Photosynthesis&action=edit&redlink=1) within the [simulation time](/w/index.php?title=Simulation&action=edit&redlink=1) of 34 days under [Martian conditions](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1) in the Mars Simulation Laboratory (MSL) maintained by the [German Aerospace Center](/w/index.php?title=German_Aerospace_Center&action=edit&redlink=1) (DLR). [[124]](#cite_note-Skymania-20120426-124) Measuring the ratio of [125] [hydrogen](/wiki/Hydrogen)and [methane](/wiki/Methane)levels on Mars may help determine the likelihood of [life on Mars](/w/index.php?title=Life_on_Mars&action=edit&redlink=1). [[126]](#cite_note-PNAS-20120607-126) According to the scientists, "...low H [[127]](#cite_note-Space-20120625-127) 2/CH 4ratios (less than approximately 40) indicate that life is likely present and active." Other scientists have recently reported methods of detecting hydrogen and methane in [[126]](#cite_note-PNAS-20120607-126) [extraterrestrial atmospheres](/w/index.php?title=Extraterrestrial_atmospheres&action=edit&redlink=1). [[128]](#cite_note-Nature-20120627-128) [[129]](#cite_note-Wired-20120627-129)
Studies using the
[Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array (ALMA)](/w/index.php?title=Atacama_Large_Millimeter_Array&action=edit&redlink=1) detailed the distribution of [HCN](/w/index.php?title=Hydrogen_cyanide&action=edit&redlink=1), [HNC](/w/index.php?title=Hydrogen_isocyanide&action=edit&redlink=1), [H 2CO](/wiki/Formaldehyde), and [dust](/w/index.php?title=Dust&action=edit&redlink=1)inside the [comae](/w/index.php?title=Coma_(cometary)&action=edit&redlink=1)of [comets](/w/index.php?title=Comet&action=edit&redlink=1) [C/2012 F6 (Lemmon)](/w/index.php?title=C/2012_F6_(Lemmon)&action=edit&redlink=1)and [C/2012 S1 (ISON)](/w/index.php?title=Comet_ISON&action=edit&redlink=1). [[130]](#cite_note-NASA-20140811-130) [[131]](#cite_note-AJL-20140811-131)
Complex
[DNA](/wiki/DNA) and [RNA](/wiki/RNA) [organic compounds](/w/index.php?title=Organic_compound&action=edit&redlink=1) of [life](/w/index.php?title=Life&action=edit&redlink=1), including [uracil](/wiki/Uracil), cytosine and [thymine](/wiki/Thymine), have been formed in a laboratory under [outer space](/w/index.php?title=Outer_space&action=edit&redlink=1) conditions, using starting chemicals, such as [pyrimidine](/w/index.php?title=Pyrimidine&action=edit&redlink=1), found in [meteorites](/w/index.php?title=Meteorite&action=edit&redlink=1). Pyrimidine, like [polycyclic aromatic hydrocarbons](/w/index.php?title=Polycyclic_aromatic_hydrocarbons&action=edit&redlink=1) (PAHs), the most carbon-rich chemical found in the [Universe](/w/index.php?title=Universe&action=edit&redlink=1), may have been formed in [red giants](/w/index.php?title=Red_giant&action=edit&redlink=1) or in [interstellar dust](/w/index.php?title=Cosmic_dust&action=edit&redlink=1) and gas clouds, according to the scientists. [[132]](#cite_note-NASA-20150303-132)
## Rare Earth hypothesis[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=11)]
This hypothesis states that based on astrobiological findings, multi-cellular life forms found on Earth may actually be more of a rarity than scientists initially assumed. It provides a possible answer to the Fermi paradox which suggests, "If extraterrestrial aliens are common, why aren't they obvious?" It is apparently in opposition to the
[principle of mediocrity](/w/index.php?title=Principle_of_mediocrity&action=edit&redlink=1), assumed by famed astronomers [Frank Drake](/w/index.php?title=Frank_Drake&action=edit&redlink=1), [Carl Sagan](/wiki/Carl_Sagan), and others. The Principle of Mediocrity suggests that life on Earth is not exceptional, but rather that life is more than likely to be found on innumerable other worlds.
The
[anthropic principle](/w/index.php?title=Anthropic_principle&action=edit&redlink=1) states that fundamental laws of the universe work specifically in a way that life would be possible. The anthropic principle supports the Rare Earth Hypothesis by arguing the overall elements that are needed to support life on Earth are so fine-tuned that it is nearly impossible for another just like it to exist by random chance (note that these terms are used by scientists in a different way from the vernacular conception of them). However, [Stephen Jay Gould](/w/index.php?title=Stephen_Jay_Gould&action=edit&redlink=1) compared the claim that the universe is fine-tuned for the benefit of our kind of life to saying that sausages were made long and narrow so that they could fit into modern [hot dog buns](/w/index.php?title=Hot_dog_bun&action=edit&redlink=1), or saying that ships had been invented to house [barnacles](/w/index.php?title=Barnacle&action=edit&redlink=1). [[133]](#cite_note-133) [[134]](#cite_note-134)
## Research[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=12)]
The systematic search for possible life outside Earth is a valid multidisciplinary scientific endeavor.
The [135] [University of Glamorgan](/w/index.php?title=University_of_Glamorgan&action=edit&redlink=1), UK, started just such a degree in 2006, and the American government funds the [[40]](#cite_note-case.glam.ac.uk-40) [NASA Astrobiology Institute](/w/index.php?title=NASA_Astrobiology_Institute&action=edit&redlink=1). However, characterization of non-Earth life is unsettled; hypotheses and predictions as to its existence and origin vary widely, but at the present, the development of theories to inform and support the exploratory search for life may be considered astrobiology's most concrete practical application. [Biologist](/w/index.php?title=Biologist&action=edit&redlink=1) [Jack Cohen](/w/index.php?title=Jack_Cohen_(scientist)&action=edit&redlink=1) and [mathematician](/w/index.php?title=Mathematician&action=edit&redlink=1) [Ian Stewart](/w/index.php?title=Ian_Stewart_(mathematician)&action=edit&redlink=1), amongst others, consider ** separate from astrobiology. Cohen and Stewart stipulate that astrobiology is the search for Earth-like life outside our Solar System and say that xenobiologists are concerned with the possibilities open to us once we consider that life need not be carbon-based or oxygen-breathing, so long as it has the defining xenobiology** [characteristics of life](/w/index.php?title=Characteristics_of_life&action=edit&redlink=1). (See [carbon chauvinism](/w/index.php?title=Carbon_chauvinism&action=edit&redlink=1)).
### Research outcomes[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=13)]
(Tính đến 2014)
[Allan Hills 84001](/w/index.php?title=Allan_Hills_84001&action=edit&redlink=1) meteorite, which was recovered in [Antarctica](/w/index.php?title=Antarctica&action=edit&redlink=1) in 1984 and originated from [Mars](/wiki/Mars), is thought by [David McKay](/w/index.php?title=David_S._McKay&action=edit&redlink=1), Chief Scientist for Astrobiology at [NASA](/wiki/NASA)'s [Johnson Space Center](/w/index.php?title=Johnson_Space_Center&action=edit&redlink=1), as well as other scientists, to contain [microfossils](/w/index.php?title=Fossil&action=edit&redlink=1) of extraterrestrial origin; this interpretation is controversial. [[136]](#cite_note-disbelief-136) [[137]](#cite_note-life-137) [[138]](#cite_note-McKay-138) [Yamato 000593](/w/index.php?title=Yamato_000593&action=edit&redlink=1) is the [second largest](/w/index.php?title=List_of_Martian_meteorites&action=edit&redlink=1) [meteorite](/w/index.php?title=Meteorite&action=edit&redlink=1) from [Mars](/wiki/Mars), and was found on [Earth](/w/index.php?title=Earth&action=edit&redlink=1) in 2000. At a microscopic level, [spheres](/w/index.php?title=Martian_spherules&action=edit&redlink=1) are found in the meteorite that are rich in [carbon](/wiki/Carbon) compared to surrounding areas that lack such spheres. The carbon-rich spheres may have been formed by [biotic activity](/w/index.php?title=Biotic_material&action=edit&redlink=1) according to NASA scientists. [[139]](#cite_note-NASA-20140227-139) [[140]](#cite_note-AJ-20140219-140) [[141]](#cite_note-SP-20140228-141)
On 5 March 2011,
[Richard B. Hoover](/w/index.php?title=Richard_B._Hoover&action=edit&redlink=1), a scientist with the [Marshall Space Flight Center](/w/index.php?title=Marshall_Space_Flight_Center&action=edit&redlink=1), speculated on the finding of alleged microfossils similar to [cyanobacteria](/wiki/Cyanobacteria) in [CI1](/w/index.php?title=CI1_fossils&action=edit&redlink=1) carbonaceous [meteorites](/w/index.php?title=Meteorites&action=edit&redlink=1). [[142]](#cite_note-Tenney-142) However, NASA formally distanced itself from Hoover's claim. [143] [[144]](#cite_note-144) [[145]](#cite_note-Borenstein-145) According to American astrophysicist [[146]](#cite_note-Redfield-146) [Neil deGrasse Tyson](/wiki/Neil_deGrasse_Tyson): "At the moment, life on Earth is the only known life in the Universe, but there are compelling arguments to suggest we are not alone." [[147]](#cite_note-147)
- Extreme environments on Earth
On 17 March 2013, researchers reported data that suggested
[microbial life forms](/w/index.php?title=Microbes&action=edit&redlink=1) thrive in the [Mariana Trench](/w/index.php?title=Mariana_Trench&action=edit&redlink=1), the deepest spot on the Earth. [[148]](#cite_note-LS-20130317-148) Other researchers reported related studies that microbes thrive inside rocks up to 1900 feet below the sea floor under 8500 feet of ocean off the coast of the northwestern United States. [149] [[148]](#cite_note-LS-20130317-148) According to one of the researchers,"You can find microbes everywhere — they're extremely adaptable to conditions, and survive wherever they are." [[150]](#cite_note-LS-20130314-150) [[148]](#cite_note-LS-20130317-148)
- Methane
In 2004, the spectral signature of
[methane](/wiki/Methane) was detected in the Martian atmosphere by both Earth-based telescopes as well as by the [Mars Express](/w/index.php?title=Mars_Express&action=edit&redlink=1) probe. Because of [solar radiation](/w/index.php?title=Solar_radiation&action=edit&redlink=1) and [cosmic radiation](/w/index.php?title=Cosmic_radiation&action=edit&redlink=1), methane is predicted to disappear from the Martian atmosphere within several years, so the gas must be actively replenished in order to maintain the present concentration. [[151]](#cite_note-results-151) The [152] [Mars Science Laboratory](/wiki/Mars_Science_Laboratory)rover will perform precision measurements of oxygen and carbon [isotope](/w/index.php?title=Isotope&action=edit&redlink=1)ratios in carbon dioxide (CO 2) and methane (CH 4) in the [atmosphere of Mars](/w/index.php?title=Atmosphere_of_mars&action=edit&redlink=1)in order to distinguish between a [geochemical](/w/index.php?title=Geochemistry&action=edit&redlink=1)and a [biological](/w/index.php?title=Biology&action=edit&redlink=1)origin. [[153]](#cite_note-SAM-153) [[154]](#cite_note-154) [[155]](#cite_note-155)
- Planetary systems
It is possible that some planets, like the gas giant
[Jupiter](/wiki/Jupiter) in our [Solar System](/w/index.php?title=Solar_System&action=edit&redlink=1), may have moons with solid surfaces or liquid oceans that are more hospitable. Most of the planets so far discovered outside our Solar System are hot gas giants thought to be inhospitable to life, so it is not yet known whether our Solar System, with a warm, rocky, metal-rich inner planet such as Earth, is of an aberrant composition. Improved detection methods and increased observing time will undoubtedly discover more planetary systems, and possibly some more like ours. For example, [NASA](/wiki/NASA)'s [Kepler Mission](/w/index.php?title=Kepler_Mission&action=edit&redlink=1) seeks to discover Earth-sized planets around other stars by measuring minute changes in the star's [light curve](/w/index.php?title=Light_curve&action=edit&redlink=1) as the planet passes between the star and the spacecraft. Progress in [infrared astronomy](/w/index.php?title=Infrared_astronomy&action=edit&redlink=1) and [submillimeter astronomy](/w/index.php?title=Submillimeter_astronomy&action=edit&redlink=1) has revealed the constituents of other [star systems](/w/index.php?title=Star_system&action=edit&redlink=1). Infrared searches have detected belts of dust and [asteroids](/wiki/Asteroid) around distant stars, underpinning the formation of planets.
- Planetary habitability
-
Efforts to answer questions such as the abundance of potentially habitable planets in
[habitable zones](/w/index.php?title=Habitable_zone&action=edit&redlink=1) and chemical precursors have had much success. Numerous [extrasolar planets](/w/index.php?title=Extrasolar_planet&action=edit&redlink=1) have been detected using the [wobble method](/w/index.php?title=Doppler_spectroscopy&action=edit&redlink=1) and transit method, showing that planets around other [stars](/w/index.php?title=Star&action=edit&redlink=1) are more numerous than previously postulated. The first Earth-sized extrasolar planet to be discovered within its star's habitable zone is [Gliese 581 c](/w/index.php?title=Gliese_581_c&action=edit&redlink=1), which was found using [radial velocity](/w/index.php?title=Radial_velocity&action=edit&redlink=1). [[156]](#cite_note-Gliese-156)
## Missions[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=14)]
Research into the environmental limits of life and the workings of extreme
[ecosystems](/w/index.php?title=Ecosystem&action=edit&redlink=1) is ongoing, enabling researchers to better predict what planetary environments might be most likely to harbor life. Missions such as the [Phoenix lander](/w/index.php?title=Phoenix_(spacecraft)&action=edit&redlink=1), [Mars Science Laboratory](/wiki/Mars_Science_Laboratory), [ExoMars](/w/index.php?title=ExoMars&action=edit&redlink=1) to Mars, and the [Cassini probe](/w/index.php?title=Cassini_probe&action=edit&redlink=1) to [Saturn](/w/index.php?title=Saturn&action=edit&redlink=1)'s moon [Titan](/w/index.php?title=Titan_(moon)&action=edit&redlink=1) hope to further explore the possibilities of life on other [planets](/w/index.php?title=Planet&action=edit&redlink=1) in our [Solar System](/w/index.php?title=Solar_System&action=edit&redlink=1).
### Viking program[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=15)]
The two
[Viking spacecraft](/w/index.php?title=Viking_program&action=edit&redlink=1) each carried four types of [biological](/w/index.php?title=Biological&action=edit&redlink=1) [experiments](/w/index.php?title=Experiment&action=edit&redlink=1) to the surface of [Mars](/wiki/Mars) in the late 1970s. These were the only Mars landers to carry out experiments to look specifically for [biosignatures](/w/index.php?title=Biosignature&action=edit&redlink=1) of [life on Mars](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1). The landers used a robotic arm to put soil samples into sealed test containers on the craft. The two landers were identical, so the same tests were carried out at two places on Mars' surface; [Viking 1](/w/index.php?title=Viking_1&action=edit&redlink=1) near the equator and [Viking 2](/w/index.php?title=Viking_2&action=edit&redlink=1) further north. The result was inconclusive, [157] and is still disputed by some scientists. [[158]](#cite_note-158) [[159]](#cite_note-Bianciardi-2012-159) [[160]](#cite_note-Discovery-20120412-160) [[161]](#cite_note-Navarro-161) [[162]](#cite_note-Paepe-162)
### Beagle 2[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=16)] *Beagle 2* was an unsuccessful [British](/wiki/United_Kingdom) Mars lander that formed part of the [European Space Agency](/w/index.php?title=European_Space_Agency&action=edit&redlink=1)'s 2003 [Mars Express](/w/index.php?title=Mars_Express&action=edit&redlink=1) mission. Its primary purpose was to search for signs of [life on Mars](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1), past or present. All contact with it was lost upon its entry into the atmosphere. Although it landed safely, it was unable to correctly deploy its solar panels and telecom antenna. [163]
### EXPOSE[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=17)] [EXPOSE](/w/index.php?title=EXPOSE&action=edit&redlink=1) is a multi-user facility mounted in 2008 outside the [International Space Station](/wiki/International_Space_Station) dedicated to astrobiology. [[164]](#cite_note-Rabbow-164) EXPOSE was developed by the [165] [European Space Agency](/w/index.php?title=European_Space_Agency&action=edit&redlink=1)(ESA) for [long-term spaceflights](/w/index.php?title=Spaceflight&action=edit&redlink=1)that allows to expose [organic chemicals](/w/index.php?title=Organic_chemical&action=edit&redlink=1)and biological samples to [outer space](/w/index.php?title=Outer_space&action=edit&redlink=1)in [low Earth orbit](/w/index.php?title=Low_Earth_orbit&action=edit&redlink=1). [[166]](#cite_note-home-166)
### Mars Science Laboratory[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=18)]
The Mars Science Laboratory (MSL) mission landed a
[rover](/w/index.php?title=Rover_(space_exploration)&action=edit&redlink=1) that is currently in operation on [Mars](/wiki/Mars). It was launched 26 November 2011, and landed at [167] [Gale Crater](/w/index.php?title=Gale_(crater)&action=edit&redlink=1)on 6 August 2012. Mission objectives are to help assess Mars' [[48]](#cite_note-Gale_Crater3-48) [habitability](/w/index.php?title=Planetary_habitability&action=edit&redlink=1)and in doing so, determine whether Mars is or has ever been able to support [life](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1), collect data for a future [[168]](#cite_note-MSL-main_page-168) [human mission](/w/index.php?title=Human_mission_to_Mars&action=edit&redlink=1), study Martian geology, its climate, and further assess the role that [water](/w/index.php?title=Water_on_Mars&action=edit&redlink=1), an essential ingredient for life as we know it, played in forming minerals on Mars.
### ExoMars[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=19)]
ExoMars is a robotic mission to Mars to search for possible
[biosignatures](/w/index.php?title=Biosignature&action=edit&redlink=1) of [Martian life](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1), past or present. This astrobiological mission is currently under development by the [European Space Agency](/w/index.php?title=European_Space_Agency&action=edit&redlink=1) (ESA) with collaboration by the [Russian Federal Space Agency](/w/index.php?title=Russian_Federal_Space_Agency&action=edit&redlink=1) (Roscosmos); it is planned for a 2018 launch. [[169]](#cite_note-still_keen-169) [[170]](#cite_note-Svitak-170) [[171]](#cite_note-Selding-171)
### Mars 2020 rover mission[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=20)]
The 'Mars 2020 rover mission' is a concept under study by NASA with a possible launch in 2020. It is intended to investigate astrobiologically relevant environments on Mars, investigate its surface
[geological processes](/w/index.php?title=Geology_of_Mars&action=edit&redlink=1) and history, including the assessment of its past [habitability](/w/index.php?title=Planetary_habitability&action=edit&redlink=1) and potential for preservation of [biosignatures](/w/index.php?title=Biosignature&action=edit&redlink=1) within accessible geological materials. The Science Definition Team is proposing the rover collect and package as many as 31 samples of rock cores and soil for a later mission to bring back for more definitive analysis in laboratories on Earth. The rover could make measurements and technology demonstrations to help designers of a [172] [human expedition](/w/index.php?title=Human_mission_to_Mars&action=edit&redlink=1)understand any hazards posed by Martian dust and demonstrate how to collect [carbon dioxide](/wiki/Carbon_dioxide)(CO 2), which could be a resource for making oxygen (O 2) and [rocket fuel](/w/index.php?title=Rocket_fuel&action=edit&redlink=1). Improved precision landing technology that enhances the scientific value of robotic missions also will be critical for eventual human exploration on the surface. [[173]](#cite_note-goals-173) [[174]](#cite_note-FAQ-174)
### Proposed concepts[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=21)]
#### Red Dragon[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=22)]
Red Dragon is a proposed concept for a low-cost
[Mars](/wiki/Mars) [lander](/w/index.php?title=Lander_(spacecraft)&action=edit&redlink=1) mission that would utilize a [SpaceX](/wiki/SpaceX) [Falcon Heavy](/w/index.php?title=Falcon_Heavy&action=edit&redlink=1) launch vehicle, and a modified [Dragon capsule](/w/index.php?title=Dragon_(spacecraft)&action=edit&redlink=1) to [enter](/w/index.php?title=Atmospheric_entry&action=edit&redlink=1) the [Martian atmosphere](/w/index.php?title=Martian_atmosphere&action=edit&redlink=1). The lander's primary mission would be to search for evidence of [life on Mars](/w/index.php?title=Life_on_Mars_(planet)&action=edit&redlink=1) ( [biosignatures](/w/index.php?title=Biosignature&action=edit&redlink=1)), past or present. The concept had been scheduled to propose for funding on 2012/2013 as a [NASA Discovery mission](/w/index.php?title=Discovery_Program&action=edit&redlink=1), for launch in 2018. [[175]](#cite_note-sdc20110731-175) [[176]](#cite_note-NAC_2011-176)
#### Icebreaker Life[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=23)] *Icebreaker Life* is a lander mission that is being proposed for NASA's [Discovery Program](/w/index.php?title=Discovery_Program&action=edit&redlink=1) for the 2018 launch opportunity. If selected and funded, the stationary lander would be a near copy of the successful 2008 [177] [and it would carry an upgraded astrobiology scientific payload, including a 1-meter-long drill to sample ice-cemented ground in the northern plains to conduct a search for](/w/index.php?title=Phoenix_(spacecraft)&action=edit&redlink=1) *Phoenix* [organic molecules](/w/index.php?title=Organic_molecule&action=edit&redlink=1)and evidence of current or past [life on Mars](/w/index.php?title=Life_on_Mars&action=edit&redlink=1). [[178]](#cite_note-AstrobioMag-178) One of the key goals of the [[179]](#cite_note-LPI_2012-179) *Icebreaker Life*mission is to test the [hypothesis](/w/index.php?title=Hypothesis&action=edit&redlink=1)that the ice-rich ground in the polar regions has significant concentrations of organics due to protection by the ice from [oxidants](/w/index.php?title=Oxidizing_agent&action=edit&redlink=1)and [radiation](/w/index.php?title=Sunlight&action=edit&redlink=1).
#### Europa Clipper[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=24)]
Europa Clipper is a mission concept under study by NASA that would conduct detailed reconnaissance of
[Jupiter](/wiki/Jupiter)'s moon [Europa](/w/index.php?title=Europa_(moon)&action=edit&redlink=1) and would investigate whether the icy moon could harbor conditions suitable for [life](/w/index.php?title=Life&action=edit&redlink=1). [[180]](#cite_note-missions-180) It would also aid in the selection of future [181] [landing sites](/w/index.php?title=Lander_(spacecraft)&action=edit&redlink=1). [[182]](#cite_note-Europa_Lander_2013-182) [[183]](#cite_note-183)
#### Journey to Enceladus and Titan[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=25)] [Journey to Enceladus and Titan](/w/index.php?title=Journey_to_Enceladus_and_Titan&action=edit&redlink=1) ('JET) is an astrobiology mission concept to assess the [habitability](/w/index.php?title=Planetary_habitability&action=edit&redlink=1) potential of [Saturn](/w/index.php?title=Saturn&action=edit&redlink=1)'s moons [Enceladus](/wiki/Enceladus) and [Titan](/w/index.php?title=Titan_(moon)&action=edit&redlink=1). [[184]](#cite_note-Sotin2011-184) [[185]](#cite_note-JET_204-185) [[186]](#cite_note-LCPM-2013-186)
#### Enceladus Life Finder[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=26)] [Enceladus Life Finder](/w/index.php?title=Enceladus_Life_Finder&action=edit&redlink=1) (ELF') is a proposed astrobiology mission concept for a spaceprobe intended to assess the [habitability](/w/index.php?title=Planetary_habitability&action=edit&redlink=1) of the [internal aquatic ocean](/w/index.php?title=Extraterrestrial_liquid_water&action=edit&redlink=1) of [Enceladus](/wiki/Enceladus), [Saturn](/w/index.php?title=Saturn&action=edit&redlink=1)'s [sixth-largest moon](/w/index.php?title=Moons_of_Saturn&action=edit&redlink=1). [[187]](#cite_note-2015_LPSC-187) [[188]](#cite_note-contestants-188)
#### Life Investigation For Enceladus[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=27)] [Life Investigation For Enceladus](/w/index.php?title=Life_Investigation_For_Enceladus&action=edit&redlink=1) (LIFE) is a proposed astrobiology sample-return mission concept for Enceladus. The spacecraft would enter into [Saturn](/w/index.php?title=Saturn&action=edit&redlink=1) orbit and enable multiple flybys through Enceladus' icy plumes to collect icy plume particles and volatiles and return them to Earth on a capsule. The spacecraft may sample Enceladus' plumes, the [E ring of Saturn](/w/index.php?title=Rings_of_Saturn&action=edit&redlink=1), and the [Titan](/w/index.php?title=Titan_(moon)&action=edit&redlink=1) upper atmosphere. [[189]](#cite_note-Astro2012-189) [[190]](#cite_note-Porco_2014-190) [[191]](#cite_note-Doc_2013-191)
## See also[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=28)] [Abiogenesis](/w/index.php?title=Abiogenesis&action=edit&redlink=1) [Active SETI](/w/index.php?title=Active_SETI&action=edit&redlink=1) [Alien language](/w/index.php?title=Alien_language&action=edit&redlink=1) [Astrochemistry](/w/index.php?title=Astrochemistry&action=edit&redlink=1)/ [Cosmochemistry](/w/index.php?title=Cosmochemistry&action=edit&redlink=1) [Astrosciences](/w/index.php?title=Astrosciences&action=edit&redlink=1) [Aurelia and Blue Moon](/w/index.php?title=Aurelia_and_Blue_Moon&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Nb5](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Nb5&action=edit&redlink=1) [Cosmic dust](/w/index.php?title=Cosmic_dust&action=edit&redlink=1) [Extraterrestrial life](/w/index.php?title=Extraterrestrial_life&action=edit&redlink=1) [Forward-contamination](/w/index.php?title=Forward-contamination&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Nb5](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Nb5&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Nb5](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Nb5&action=edit&redlink=1) [Gravitational biology](/w/index.php?title=Gravitational_biology&action=edit&redlink=1) [Hypothetical types of biochemistry](/w/index.php?title=Hypothetical_types_of_biochemistry&action=edit&redlink=1) [List of microorganisms tested in outer space](/w/index.php?title=List_of_microorganisms_tested_in_outer_space&action=edit&redlink=1) [Nexus for Exoplanet System Science](/w/index.php?title=Nexus_for_Exoplanet_System_Science&action=edit&redlink=1) [Planetary habitability](/w/index.php?title=Planetary_habitability&action=edit&redlink=1) [Planetary protection](/w/index.php?title=Planetary_protection&action=edit&redlink=1) [Purple Earth Hypothesis](/w/index.php?title=Purple_Earth_Hypothesis&action=edit&redlink=1) [Rare Earth hypothesis](/w/index.php?title=Rare_Earth_hypothesis&action=edit&redlink=1) [Shadow biosphere](/w/index.php?title=Shadow_biosphere&action=edit&redlink=1) [Yamato 000593](/w/index.php?title=Yamato_000593&action=edit&redlink=1)
## References[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=29)] [^](#cite_ref-AstroDNA_1-0) [“Launching the Alien Debates (part 1 of 7)”](http://www.astrobio.net/debate/2168/launching-the-alien-debates). *Astrobiology Magazine*. NASA. 8 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2014. **Cockell, Charles S. (4 tháng 10 năm 2012).** [^](#cite_ref-2) [“How the search for aliens can help sustain life on Earth”](http://edition.cnn.com/2012/10/02/world/europe/astrobiology-aliens-environment-opinion/index.html?hpt=hp_c4). *CNN News*. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.
- ^
**a** **ă** [“About Astrobiology”](http://astrobiology.nasa.gov/about-astrobiology/). *NASA Astrobiology Institute*. NASA. 21 tháng 1 năm 2008. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081011192341/http://astrobiology.nasa.gov/about-astrobiology/)ngày 11 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-4) [Mirriam Webster Dictionary entry "Exobiology"](http://www.merriam-webster.com/dictionary/exobiology)(accessed 11 April 2013) [^](#cite_ref-5) [“Scientists will look for alien life, but Where and How”](http://www.itwire.com.au/content/view/11647/1066/). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015. **Ward, P. D.; Brownlee, D. (2004).** [^](#cite_ref-6) *The life and death of planet Earth*. New York: Owl Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8050-7512-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8050-7512-7). [^](#cite_ref-7) [“Origins of Life and Evolution of Biospheres”](http://link.springer.com/journal/11084). *Journal: Origins of Life and Evolution of Biospheres*. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2015. [^](#cite_ref-IJA-2014October_8-0) [Loeb, Abraham](/w/index.php?title=Abraham_Loeb&action=edit&redlink=1)(tháng 10 năm 2014). [“The Habitable Epoch of the Early Universe”](http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=9371049&fileId=S1473550414000196). [International Journal of Astrobiology](/w/index.php?title=International_Journal_of_Astrobiology&action=edit&redlink=1) **13**(04): 337–339. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S1473550414000196](http://dx.doi.org/10.1017%2FS1473550414000196). Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2014. [^](#cite_ref-ARXIV-20131202_9-0) [Loeb, Abraham](/w/index.php?title=Abraham_Loeb&action=edit&redlink=1)(2 tháng 12 năm 2013). [“The Habitable Epoch of the Early Universe”](http://arxiv.org/pdf/1312.0613v3.pdf)( *.* [Arxiv](/wiki/Arxiv) [arXiv](/wiki/ArXiv): [1312.0613v3](http://arxiv.org/abs/1312.0613v3). Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2014. [^](#cite_ref-NYT-20141202_10-0) [Dreifus, Claudia](/w/index.php?title=Claudia_Dreifus&action=edit&redlink=1)(2 tháng 12 năm 2014). [“Much-Discussed Views That Go Way Back - Avi Loeb Ponders the Early Universe, Nature and Life”](http://www.nytimes.com/2014/12/02/science/avi-loeb-ponders-the-early-universe-nature-and-life.html). *. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2014.* [New York Times](/wiki/New_York_Times) **Rampelotto, P.H. (2010).** [^](#cite_ref-USRA-2010_11-0) [“Panspermia: A Promising Field Of Research”](http://www.lpi.usra.edu/meetings/abscicon2010/pdf/5224.pdf)(PDF). *. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2014.* [Astrobiology Science Conference](http://adsabs.harvard.edu/abs/2010LPICo1538.5224R) **Graham, Robert W. (tháng 2 năm 1990).** [^](#cite_ref-NASA-1990_12-0) [“NASA Technical Memorandum 102363 - Extraterrestrial Life in the Universe”](http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19900013148_1990013148.pdf)(PDF). *(Lewis Research Center, Ohio). Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2014.* [NASA](/wiki/NASA) **Altermann, Wladyslaw (2008). “From Fossils to Astrobiology - A Roadmap to Fata Morgana?”. Trong Seckbach, Joseph; Walsh, Maud.** [^](#cite_ref-Astrobiology-2008_13-0) *From Fossils to Astrobiology: Records of Life on Earth and the Search for Extraterrestrial Biosignatures* **12**. tr. xvii. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-4020-8836-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-4020-8836-1). **Kunin, W.E.; Gaston, Kevin biên tập (31 tháng 12 năm 1996).** [^](#cite_ref-Book-Biology_14-0) [.](https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110&lpg=PA110&dq#v=onepage&q&f=false) *The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0412633805](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0412633805). Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2015. **Stearns, Beverly Peterson; Stearns, S. C.; Stearns, Stephen C. (2000).** [^](#cite_ref-StearnsStearns2000_15-0) [.](http://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&pg=PA1921) *Watching, from the Edge of Extinction* [Yale University Press](/w/index.php?title=Yale_University_Press&action=edit&redlink=1). tr. 1921. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-300-08469-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-300-08469-6). Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2014. **Novacek, Michael J. (8 tháng 11 năm 2014).** [^](#cite_ref-NYT-20141108-MJN_16-0) [“Prehistory’s Brilliant Future”](http://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html). *. Truy cập ngày 25 tháng 12 năm 2014.* [New York Times](/wiki/New_York_Times) **G. Miller; Scott Spoolman (2012).** [^](#cite_ref-MillerSpoolman2012_17-0) [.](http://books.google.com/books?id=NYEJAAAAQBAJ&pg=PA62) *Environmental Science - Biodiversity Is a Crucial Part of the Earth's Natural Capital* [Cengage Learning](/w/index.php?title=Cengage_Learning&action=edit&redlink=1). tr. 62. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-133-70787-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-133-70787-4). Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2014. **Mora, C.; Tittensor, D.P.; Adl, S.; Simpson, A.G.; Worm, B. (23 tháng 8 năm 2011).** [^](#cite_ref-PLoS-20110823_18-0) [“How many species are there on Earth and in the ocean?”](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21886479). *.* [PLOS Biology](/w/index.php?title=PLOS_Biology&action=edit&redlink=1) [doi](/wiki/DOI): [10.1371/journal.pbio.1001127](http://dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pbio.1001127). Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2015. **Horneck, Gerda; Petra Rettberg (2007).** [^](#cite_ref-19) *Complete Course in Astrobiology*. Wiley-VCH. [ISBN](/wiki/ISBN) [3-527-40660-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3-527-40660-3). [^](#cite_ref-NYT-20131118_20-0) [Davies, Paul](/w/index.php?title=Paul_Davies&action=edit&redlink=1)(18 tháng 11 năm 2013). [“Are We Alone in the Universe?”](http://www.nytimes.com/2013/11/19/opinion/are-we-alone-in-the-universe.html). *. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2013.* [New York Times](/wiki/New_York_Times)
- ^
**a** [Overbye, Dennis (4 tháng 11 năm 2013).](#cite_ref-NYT-20131104_21-1) **ă** [“Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy”](http://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html). *. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2013.* [New York Times](/wiki/New_York_Times)
- ^
**a** [Petigura, Eric A.; Howard, Andrew W.; Marcy, Geoffrey W. (31 tháng 10 năm 2013).](#cite_ref-PNAS-20131031_22-1) **ă** [“Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars”](http://www.pnas.org/content/early/2013/10/31/1319909110). [Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America](/w/index.php?title=Proceedings_of_the_National_Academy_of_Sciences_of_the_United_States_of_America&action=edit&redlink=1) **110**: 19273–19278. [arXiv](/wiki/ArXiv): [1311.6806](http://arxiv.org/abs/1311.6806). [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013PNAS..11019273P](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013PNAS..11019273P). [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.1319909110](http://dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.1319909110). Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2013. **Khan, Amina (4 tháng 11 năm 2013).** [^](#cite_ref-LATimes-20131104_23-0) [“Milky Way may host billions of Earth-size planets”](http://www.latimes.com/science/la-sci-earth-like-planets-20131105,0,2673237.story). *. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2013.* [Los Angeles Times](/wiki/Los_Angeles_Times) **Griffin, Dale Warren (14 tháng 8 năm 2013).** [^](#cite_ref-Astro-20130814_24-0) [“The Quest for Extraterrestrial Life: What About the Viruses?”](http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2012.0959). [Astrobiology (journal)](/w/index.php?title=Astrobiology_(journal)&action=edit&redlink=1) **13**(8): 774–783. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013AsBio..13..774G](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013AsBio..13..774G). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/ast.2012.0959](http://dx.doi.org/10.1089%2Fast.2012.0959). Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013. **Dr. Rhawn Joseph; Chandra Wickramasinghe (2010).** [^](#cite_ref-25) [“Comets and Contagion: Evolution and Diseases From Space”](http://journalofcosmology.com/Panspermia10.html). *Journal of Cosmology*. tr. 1750–1770.
- ^
**a** [Grotzinger, John P. (24 tháng 1 năm 2014).](#cite_ref-SCI-20140124a_26-1) **ă** [“Introduction to Special Issue - Habitability, Taphonomy, and the Search for Organic Carbon on Mars”](http://www.sciencemag.org/content/343/6169/386). [Science](/wiki/Science_(journal)) **343**(6169): 386–387. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2014Sci...343..386G](http://adsabs.harvard.edu/abs/2014Sci...343..386G). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1249944](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1249944). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014. **Various (24 tháng 1 năm 2014).** [^](#cite_ref-SCI-20140124special_27-0) [“Special Issue - Table of Contents - Exploring Martian Habitability”](http://www.sciencemag.org/content/343/6169.toc#SpecialIssue). [Science](/wiki/Science_(journal)) **343**(6169): 345–452. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014. **Various (24 tháng 1 năm 2014).** [^](#cite_ref-SCI-20140124_28-0) [“Special Collection - Curiosity - Exploring Martian Habitability”](http://www.sciencemag.org/site/extra/curiosity/). *. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014.* [Science](/wiki/Science_(journal)) **Grotzinger, J.P. (24 tháng 1 năm 2014).** [^](#cite_ref-SCI-20140124c_29-0) [“A Habitable Fluvio-Lacustrine Environment at Yellowknife Bay, Gale Crater, Mars”](http://www.sciencemag.org/content/343/6169/1242777). [Science](/wiki/Science_(journal)) **343**(6169): 1242777. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1242777](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1242777). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014. **Gutro, Robert (4 tháng 11 năm 2007).** [^](#cite_ref-30) [“NASA Predicts Non-Green Plants on Other Planets”](http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2007/spectrum_plants.html). Goddard Space Flight Center. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081006023937/http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2007/spectrum_plants.html)ngày 6 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Heinlein R and Harold W (21 tháng 7 năm 1961). “Xenobiology”.** [^](#cite_ref-31) *Science* **134**(3473): 223, 225. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1961Sci...134..223H](http://adsabs.harvard.edu/abs/1961Sci...134..223H). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.134.3473.223](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.134.3473.223). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [1708323](http://www.jstor.org/stable/1708323). **Markus Schmidt (9 tháng 3 năm 2010).** [^](#cite_ref-32) [“Xenobiology: A new form of life as the ultimate biosafety tool”](http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bies.200900147/abstract). *BioEssays* **32**(4): 322–331. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/bies.200900147](http://dx.doi.org/10.1002%2Fbies.200900147). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2909387](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2909387). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20217844](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20217844). **Grinspoon 2004** [^](#cite_ref-33) **Steven J. Dick and James E. Strick (2004).** [^](#cite_ref-34) *The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology*. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press. **Jack D. Famer, David J. Des Marais, and Ronald Greeley; Des Marais; Greeley (5 tháng 9 năm 1996).** [^](#cite_ref-35) [“Exopaleontology at the Pathfinder Landing Site”](http://exobiology.nasa.gov/ssx/Selected_Research/exopaleo_for_pathfinder.html). *Abstracts of the Lunar and Planetary Science Conference*( [NASA Ames Research Center](/w/index.php?title=NASA_Ames_Research_Center&action=edit&redlink=1)) **26**: 393. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1995LPI....26..393F](http://adsabs.harvard.edu/abs/1995LPI....26..393F). Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2009. [^](#cite_ref-36) [“First European Workshop on Exo/Astrobiology”](http://www.esa.int/esaCP/Pr_27_2001_p_EN.html). *ESA Press Release*. European Space Agency. 2001. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-37) [Europe launches into astrobiology](http://sci.esa.int/home/27228-europe-launches-into-astrobiology/). (23 May 2001) **Gavaghan, H. (1 tháng 6 năm 2001).** [^](#cite_ref-38) [“ESA Embraces Astrobiology”](http://www.sciencemag.org/cgi/content/summary/292/5522/1626?maxtosho=). *Science* **292**(5522): 1626–1627. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.292.5522.1626](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.292.5522.1626). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11387447](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11387447). [^](#cite_ref-astrobiology.asu.edu_39-0) [“"Follow the Elements" Astrobiology at Arizona State University”](http://astrobiology.asu.edu/Astrobiology/Home/Home.html). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^
**a** **ă** [CASE Undergraduate Degrees](http://case.glam.ac.uk/CASE/Degrees/AstroBio.html) [^](#cite_ref-aca.unsw.edu.au_41-0) [“Home - Australian Centre for Astrobiology”](http://aca.unsw.edu.au). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015. [^](#cite_ref-42) [“IAU Commission 51”](http://www.ifa.hawaii.edu/~meech/iau/). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^
**a** **ă** [NOVA | Mars | Life's Little Essential | PBS](http://www.pbs.org/wgbh/nova/mars/essential.html) **Klein HP and Levin GV (1 tháng 10 năm 1976).** [^](#cite_ref-44) [“The Viking Biological Investigation: Preliminary Results”](http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/194/4260/99). *Science* **194**(4260): 99–105. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1976Sci...194...99K](http://adsabs.harvard.edu/abs/1976Sci...194...99K). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.194.4260.99](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.194.4260.99). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17793090](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17793090). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2008. [^](#cite_ref-45) [“Possible evidence found for Beagle 2 location”](http://www.esa.int/esaCP/SEMAPB8A9HE_Life_0.html). European Space Agency. 21 tháng 12 năm 2005. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20080930130433/http://www.esa.int/esaCP/SEMAPB8A9HE_Life_0.html)ngày 30 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2008. **Webster, Guy; Brown, Dwayne (22 tháng 7 năm 2011).** [^](#cite_ref-Gale_Crater_46-0) [“NASA's Next Mars Rover To Land At Gale Crater”](http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-222#1). [NASA JPL](/w/index.php?title=NASA_JPL&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011. **Chow, Dennis (22 tháng 7 năm 2011).** [^](#cite_ref-Gale_Crater2_47-0) [“NASA's Next Mars Rover to Land at Huge Gale Crater”](http://www.space.com/12394-nasa-mars-rover-landing-site-unveiled.html). [Space.com](/w/index.php?title=Space.com&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011.
- ^
**a** [Amos, Jonathan (22 tháng 7 năm 2011).](#cite_ref-Gale_Crater3_48-1) **ă** [“Mars rover aims for deep crater”](http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-14249524). *. Bản gốc* [BBC News](/wiki/BBC_News) [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20110722170810/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-14249524)ngày 22 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011. **Chang, Kenneth (9 tháng 12 năm 2013).** [^](#cite_ref-NYT-20131209_49-0) [“On Mars, an Ancient Lake and Perhaps Life”](http://www.nytimes.com/2013/12/10/science/space/on-mars-an-ancient-lake-and-perhaps-life.html). *. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2013.* [New York Times](/wiki/New_York_Times) **Various (9 tháng 12 năm 2013).** [^](#cite_ref-SCI-20131209_50-0) [“Science - Special Collection - Curiosity Rover on Mars”](http://www.sciencemag.org/site/extra/curiosity/). *. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2013.* [Science](/wiki/Science_(journal)) [^](#cite_ref-ESA_signed_51-0) [“ExoMars: ESA and Roscosmos set for Mars missions”](http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/ExoMars_ESA_and_Roscosmos_set_for_Mars_missions). *European Space Agency (ESA)*. 14 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2013. [^](#cite_ref-52) [“Polycyclic Aromatic Hydrocarbons: An Interview With Dr. Farid Salama”](http://library.thinkquest.org/C003763/index.php?page=interview07). *Astrobiology magazine*. 2000. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-53) [“Astrobiology”](http://www.bookrags.com/research/astrobiology-spsc-04/). Macmillan Science Library: Space Sciences. 2006. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Penn State (19 tháng 8 năm 2006).** [^](#cite_ref-54) [“The Ammonia-Oxidizing Gene”](http://www.astrobio.net/news/article2057.html). Astrobiology Magazine. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-55) [“Stars and Habitable Planets”](http://www.solstation.com/habitable.htm). Sol Company. 2007. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081001194624/http://www.solstation.com/habitable.htm)ngày 1 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-56) [“M Dwarfs: The Search for Life is On”](http://www.redorbit.com/news/display/?id=223364&source=r). Red Orbit & Astrobiology Magazine. 29 tháng 8 năm 2005. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Sagan, Carl. Communication with Extraterrestrial Intelligence. MIT Press, 1973, 428 pgs.** [^](#cite_ref-57) [^](#cite_ref-58) [“You Never Get a Seventh Chance to Make a First Impression: An Awkward History of Our Space Transmissions”](http://www.lightspeedmagazine.com/nonfiction/you-never-get-a-seventh-chance-to-make-a-first-impression-an-awkward-history-of-our-space-transmissions/). *Lightspeed Magazine*. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015. [^](#cite_ref-59) [“Login”](http://www.timesonline.co.uk/tol/news/science/space/article7107207.ece). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015. [^](#cite_ref-60) [“Kepler Mission”](http://kepler.nasa.gov/). NASA. 2008. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081031070350/http://kepler.nasa.gov/)ngày 31 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-61) [“The COROT space telescope”](http://smsc.cnes.fr/COROT/). CNES. 17 tháng 10 năm 2008. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081108130307/http://smsc.cnes.fr/COROT/)ngày 8 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-62) [“The Virtual Planet Laboratory”](http://vpl.astro.washington.edu/main/about_vpl.html). NASA. 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Ford, Steve (tháng 8 năm 1995).** [^](#cite_ref-63) [“What is the Drake Equation?”](http://www.setileague.org/general/drake.htm). SETI League. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081029212425/http://www.setileague.org/general/drake.htm)ngày 29 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Amir Alexander.** [^](#cite_ref-64) [“The Search for Extraterrestrial Intelligence: A Short History - Part 7: The Birth of the Drake Equation”](http://www.planetary.org/explore/topics/seti/seti_history_07.html).
- ^
**a** **ă** **â** [“Astrobiology”](http://biocab.org/Astrobiology.html). Biology Cabinet. 26 tháng 9 năm 2006. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20101212184044/http://biocab.org/Astrobiology.html)ngày 12 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2011. **Horner, Jonathan; Barrie Jones (24 tháng 8 năm 2007).** [^](#cite_ref-66) [“Jupiter: Friend or foe?”](http://www.europlanet-eu.org/demo/index.php?option=com_content&task=view&id=58&Itemid=999). Europlanet. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Jakosky, Bruce; David Des Marais (14 tháng 9 năm 2001).** [^](#cite_ref-67) [“The Role Of Astrobiology in Solar System Exploration”](http://www.spaceref.com/news/viewsr.html?pid=3910). *NASA*. SpaceRef.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Bortman, Henry (29 tháng 9 năm 2004).** [^](#cite_ref-68) [“Coming Soon: "Good" Jupiters”](http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1222). *Astrobiology Magazine*. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^
**a** [Chamberlin, Sean (1999).](#cite_ref-smoker_69-1) **ă** [“Black Smokers and Giant Worms”](http://www.courseworld.com/ocean/smokers.html). *Fullerton College*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011. **Carey, Bjorn (7 tháng 2 năm 2005).** [^](#cite_ref-70) [“Wild Things: The Most Extreme Creatures”](http://www.livescience.com/animalworld/050207_extremophiles.html). *Live Science*. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^
**a** [Cavicchioli, R. (Fall 2002). “Extremophiles and the search for extraterrestrial life”.](#cite_ref-Cavicchioli_71-1) **ă** *Astrobiology* **2**(3): 281–92. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2002AsBio...2..281C](http://adsabs.harvard.edu/abs/2002AsBio...2..281C). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/153110702762027862](http://dx.doi.org/10.1089%2F153110702762027862). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12530238](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12530238). **BBC Staff (23 tháng 8 năm 2011).** [^](#cite_ref-72) [“Impacts 'more likely' to have spread life from Earth”](http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-14637109). [BBC](/wiki/BBC). Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2011. [^](#cite_ref-73) [“Lichens survive in harsh environment of outer space”](http://www.highbeam.com/doc/1P3-979261711.html). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [The Planetary Report, Volume XXIX, number 2, March/April 2009, "We make it happen! Who will survive? Ten hardy organisms selected for the LIFE project, by Amir Alexander](#cite_ref-ThePlanetaryReport_74-5) **d** **Kim W (29 tháng 4 năm 2013).** [^](#cite_ref-PLos-20130429_75-0) [“Spaceflight Promotes Biofilm Formation by Pseudomonas aeruginosa”](http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0062437). [PLOS ONE](/w/index.php?title=PLOS_ONE&action=edit&redlink=1) **8**(4): e6237. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013PLoSO...862437K](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013PLoSO...862437K). [doi](/wiki/DOI): [10.1371/journal.pone.0062437](http://dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0062437). Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2013. **Marlière, Philippe; Patrouix, Julien; Döring, Volker; Herdewijn, Piet; Tricot, Sabine; Cruveiller, Stéphane; Bouzon, Madeleine; Mutzel, Rupert (27 tháng 6 năm 2011). “Chemical Evolution of a Bacterium's Genome”.** [^](#cite_ref-76) [Angewandte Chemie](/w/index.php?title=Angewandte_Chemie&action=edit&redlink=1) **50**(31): 7109–7114. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/anie.201100535](http://dx.doi.org/10.1002%2Fanie.201100535). **Staff (29 tháng 6 năm 2011).** [^](#cite_ref-77) [“Bacterium Engineered With DNA in Which Thymine Is Replaced by Synthetic Building Block”](http://www.sciencedaily.com/releases/2011/06/110628132438.htm). [Science Daily](/w/index.php?title=Science_Daily&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2011. [^](#cite_ref-78) [“Jupiter's Moon Europa Suspected Of Fostering Life”](http://www.unisci.com/stories/20021/0211026.htm)(PDF). *Daily University Science News*. 2002. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2009.
- ^
**a** [Weinstock, Maia (24 tháng 8 năm 2000).](#cite_ref-galileo_79-1) **ă** [“Galileo Uncovers Compelling Evidence of Ocean On Jupiter's Moon Europa”](http://www.space.com/scienceastronomy/solarsystem/europa_ocean_000824.html). *Space.com*. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Cavicchioli, R. (Fall 2002). “Extremophiles and the search for extraterrestrial life”.** [^](#cite_ref-80) *Astrobiology* **2**(3): 281–92. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2002AsBio...2..281C](http://adsabs.harvard.edu/abs/2002AsBio...2..281C). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/153110702762027862](http://dx.doi.org/10.1089%2F153110702762027862). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12530238](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12530238). **David, Leonard (7 tháng 2 năm 2006).** [^](#cite_ref-81) [“Europa Mission: Lost In NASA Budget”](http://www.space.com/news/060207_europa_budget.html). Space.com. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2009. [^](#cite_ref-82) [“Clues to possible life on Europa may lie buried in Antarctic ice”](http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast05mar98_1.htm). *Marshal Space Flight Center*(NASA). 5 tháng 3 năm 1998. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20090731015842/http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast05mar98_1.htm)ngày 31 tháng 7 năm 2009. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2009. **Lovett, Richard A. (31 tháng 5 năm 2011).** [^](#cite_ref-83) [“Enceladus named sweetest spot for alien life”](http://www.nature.com/news/2011/110531/full/news.2011.337.html). *Nature*( [Nature](/wiki/Nature_(journal))). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/news.2011.337](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnews.2011.337). Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [Kazan, Casey (2 tháng 6 năm 2011).](#cite_ref-Kazan_84-2) **â** [“Saturn's Enceladus Moves to Top of "Most-Likely-to-Have-Life" List”](http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2011/06/saturns-enceladus-moves-to-top-of-most-likely-to-have-life-list.html). The Daily Galaxy. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [Chow, Denise (26 tháng 10 năm 2011).](#cite_ref-Space-20111026_85-2) **â** [“Discovery: Cosmic Dust Contains Organic Matter from Stars”](http://www.space.com/13401-cosmic-star-dust-complex-organic-compounds.html). [Space.com](/w/index.php?title=Space.com&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2011. [^](#cite_ref-ScienceDaily-20111026_86-0) [ScienceDaily](/w/index.php?title=ScienceDaily&action=edit&redlink=1)Staff (26 tháng 10 năm 2011). [“Astronomers Discover Complex Organic Matter Exists Throughout the Universe”](http://www.sciencedaily.com/releases/2011/10/111026143721.htm). [ScienceDaily](/w/index.php?title=ScienceDaily&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2011. **Kwok, Sun; Zhang, Yong (26 tháng 10 năm 2011). “Mixed aromatic–aliphatic organic nanoparticles as carriers of unidentified infrared emission features”.** [^](#cite_ref-Nature-20111026_87-0) [Nature](/wiki/Nature_(journal)) **479**(7371): 80–3. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2011Natur.479...80K](http://adsabs.harvard.edu/abs/2011Natur.479...80K). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/nature10542](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnature10542). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22031328](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22031328).
- ^
**a** [Staff (20 tháng 9 năm 2012).](#cite_ref-Space-20120920_88-1) **ă** [“NASA Cooks Up Icy Organics to Mimic Life's Origins”](http://www.space.com/17681-life-building-blocks-nasa-organic-molecules.html). [Space.com](/w/index.php?title=Space.com&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2012.
- ^
**a** [Gudipati, Murthy S.; Yang, Rui (1 tháng 9 năm 2012).](#cite_ref-AJL-20120901_89-1) **ă** [“In-Situ Probing Of Radiation-Induced Processing Of Organics In Astrophysical Ice Analogs—Novel Laser Desorption Laser Ionization Time-Of-Flight Mass Spectroscopic Studies”](http://iopscience.iop.org/2041-8205/756/1/L24). [The Astrophysical Journal Letters](/w/index.php?title=The_Astrophysical_Journal_Letters&action=edit&redlink=1) **756**(1): L24. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2012ApJ...756L..24G](http://adsabs.harvard.edu/abs/2012ApJ...756L..24G). [doi](/wiki/DOI): [10.1088/2041-8205/756/1/L24](http://dx.doi.org/10.1088%2F2041-8205%2F756%2F1%2FL24). Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2012. **Than, Ker (29 tháng 8 năm 2012).** [^](#cite_ref-NG-20120829_90-0) [“Sugar Found In Space”](http://news.nationalgeographic.com/news/2012/08/120829-sugar-space-planets-science-life/). *National Geographic*. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012. **Staff (29 tháng 8 năm 2012).** [^](#cite_ref-AP-20120829_91-0) [“Sweet! Astronomers spot sugar molecule near star”](http://apnews.excite.com/article/20120829/DA0V31D80.html). [AP News](/w/index.php?title=AP_News&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012. **Jørgensen, J. K.; Favre, C.; Bisschop, S.; Bourke, T.; Dishoeck, E.; Schmalzl, M. (2012).** [^](#cite_ref-92) [“Detection of the simplest sugar, glycolaldehyde, in a solar-type protostar with ALMA”](http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1234/eso1234a.pdf). *The Astrophysical Journal Letters*. eprint **757**: L4. [arXiv](/wiki/ArXiv): [1208.5498](http://arxiv.org/abs/1208.5498). [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2012ApJ...757L...4J](http://adsabs.harvard.edu/abs/2012ApJ...757L...4J). [doi](/wiki/DOI): [10.1088/2041-8205/757/1/L4](http://dx.doi.org/10.1088%2F2041-8205%2F757%2F1%2FL4). **Hoover, Rachel (21 tháng 2 năm 2014).** [^](#cite_ref-NASA-20140221_93-0) [“Need to Track Organic Nano-Particles Across the Universe? NASA's Got an App for That”](http://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/). *. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2014.* [NASA](/wiki/NASA)
- ^
**a** **ă** **â** [Mautner, Michael N. (2002).](#cite_ref-AstroecologyIcarus2002_94-3) **b** [“Planetary bioresources and astroecology. 1. Planetary microcosm bioessays of Martian and meteorite materials: soluble electrolytes, nutrients, and algal and plant responses”](http://www.astro-ecology.com/PDFBioresourcesIcarus2002Paper.pdf). *Icarus* **158**(1): 72–86. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2002Icar..158...72M](http://adsabs.harvard.edu/abs/2002Icar..158...72M). [doi](/wiki/DOI): [10.1006/icar.2002.6841](http://dx.doi.org/10.1006%2Ficar.2002.6841). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12449855](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12449855). **Mautner, Michael N. (2002).** [^](#cite_ref-AstroecologyAstrobiology2002_95-0) [“Planetary resources and astroecology. Planetary microcosm models of asteroid and meteorite interiors: electrolyte solutions and microbial growth. Implications for space populations and panspermia”](http://www.astro-ecology.com/PDFBioresourcesIcarus2002Paper.pdf). *Astrobiology* **2**(1): 59–76. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2002Icar..158...72M](http://adsabs.harvard.edu/abs/2002Icar..158...72M). [doi](/wiki/DOI): [10.1006/icar.2002.6841](http://dx.doi.org/10.1006%2Ficar.2002.6841). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12449855](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12449855). **Mautner, Michael N. (2005).** [^](#cite_ref-AstroecologyJBIS2005_96-0) [“Life in the cosmological future: Resources, biomass and populations”](http://www.astro-ecology.com/PDFCosmologyJBIS2005Paper.pdf). *Journal of the British Interplanetary Society* **58**: 167–180. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2005JBIS...58..167M](http://adsabs.harvard.edu/abs/2005JBIS...58..167M). **Mautner, Michael N. (2000).** [^](#cite_ref-97) [. Washington D. C.: Legacy Books (www.amazon.com).](http://www.astro-ecology.com/PDFSeedingtheUniverse2005Book.pdf) *Seeding the Universe with Life: Securing Our Cosmological Future* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-476-00330-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-476-00330-X). [^](#cite_ref-98) [“Fossil SUccession”](http://pubs.usgs.gov/gip/fossils/succession.html). U.S. Geological Survey. 14 tháng 8 năm 1997. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081014190106/http://pubs.usgs.gov/gip/fossils/succession.html)ngày 14 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Yoko Ohtomo, Takeshi Kakegawa, Akizumi Ishida, Toshiro Nagase, Minik T. Rosing (8 tháng 12 năm 2013).** [^](#cite_ref-NG-20131208_99-0) [“Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks”](http://www.nature.com/ngeo/journal/vaop/ncurrent/full/ngeo2025.html). *.* [Nature Geoscience](/w/index.php?title=Nature_Geoscience&action=edit&redlink=1) [doi](/wiki/DOI): [10.1038/ngeo2025](http://dx.doi.org/10.1038%2Fngeo2025). Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2013. **Borenstein, Seth (13 tháng 11 năm 2013).** [^](#cite_ref-AP-20131113_100-0) [“Oldest fossil found: Meet your microbial mom”](http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html). *. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013.* [AP News](/w/index.php?title=AP_News&action=edit&redlink=1) **Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (8 tháng 11 năm 2013).** [^](#cite_ref-AST-20131108_101-0) [“Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia”](http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2013.1030). [Astrobiology (journal)](/w/index.php?title=Astrobiology_(journal)&action=edit&redlink=1) **13**(12): 1103–24. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013AsBio..13.1103N](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013AsBio..13.1103N). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/ast.2013.1030](http://dx.doi.org/10.1089%2Fast.2013.1030). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3870916](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3870916). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [24205812](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24205812). Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013. **Tenenbaum, David (14 tháng 10 năm 2002).** [^](#cite_ref-AB-20021014_102-0) [“When Did Life on Earth Begin? Ask a Rock”](http://www.astrobio.net/exclusive/293/when-did-life-on-earth-begin-ask-a-rock). *Astrobiology Magazine*. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014. **Courtland, Rachel (2 tháng 7 năm 2008).** [^](#cite_ref-NS-20080702_103-0) [“Did newborn Earth harbour life?”](http://www.newscientist.com/article/dn14245-did-newborn-earth-harbour-life.html). *. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014.* [New Scientist](/w/index.php?title=New_Scientist&action=edit&redlink=1) **Steenhuysen, Julie (20 tháng 5 năm 2009).** [^](#cite_ref-RN-20090520_104-0) [“Study turns back clock on origins of life on Earth”](http://www.reuters.com/article/2009/05/20/us-asteroids-idUSTRE54J5PX20090520). *. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014.* [Reuters](/wiki/Reuters)
- ^
**a** **ă** **â** [Pace, Norman R. (30 tháng 1 năm 2001).](#cite_ref-Pace_105-3) **b** [“The universal nature of biochemistry”](http://www.pnas.org/content/98/3/805.full). *Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA* **98**(3): 805–808. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2001PNAS...98..805P](http://adsabs.harvard.edu/abs/2001PNAS...98..805P). [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.98.3.805](http://dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.98.3.805). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [33372](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC33372). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11158550](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11158550). Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2010. **Marshall, Michael (21 tháng 1 năm 2011).** [^](#cite_ref-106) [“Telltale chemistry could betray ET”](http://www.newscientist.com/article/mg20927962.700-telltale-chemistry-could-betray-et.html). *New Scientists*. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2011.
- ^
**a** [Tritt, Charles S. (2002).](#cite_ref-Europa_107-1) **ă** [“Possibility of Life on Europa”](http://people.msoe.edu/~tritt/sf/europa.life.html). MilwaukeeSchool of Engineering. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^
**a** [Friedman, Louis (14 tháng 12 năm 2005).](#cite_ref-EuroUpdate_108-1) **ă** [“Projects: Europa Mission Campaign”](http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html). The Planetary Society. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20080920110348/http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html)ngày 20 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **David, Leonard (10 tháng 11 năm 1999).** [^](#cite_ref-109) [“Move Over Mars – Europa Needs Equal Billing”](http://www.space.com/news/europa_story_991109.html). Space.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Than, Ker (28 tháng 2 năm 2007).** [^](#cite_ref-110) [“New Instrument Designed to Sift for Life on Mars”](http://www.space.com/businesstechnology/070228_tw_mars_massspec.html). Space.com. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^
**a** [Than, Ker (13 tháng 9 năm 2005).](#cite_ref-Titan1_111-1) **ă** [“Scientists Reconsider Habitability of Saturn's Moon”](http://www.space.com/1544-scientists-reconsider-habitability-saturn-moon.html). *Science.com*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
- ^
**a** [Lovett, Richard A. (31 tháng 5 năm 2011).](#cite_ref-Lovett_112-1) **ă** [“Enceladus named sweetest spot for alien life”](http://www.nature.com/news/2011/110531/full/news.2011.337.html). *Nature*( [Nature](/wiki/Nature_(journal))). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/news.2011.337](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnews.2011.337). Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2011. [^](#cite_ref-113) [“NASA Images Suggest Water Still Flows in Brief Spurts on Mars”](http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html). NASA. 2006. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081016211222/http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html)ngày 16 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-114) [“Water ice in crater at Martian north pole”](http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMGKA808BE_0.html). European Space Agency. 28 tháng 7 năm 2005. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20080923103534/http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMGKA808BE_0.html)ngày 23 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Landis, Geoffrey A. (1 tháng 6 năm 2001).** [^](#cite_ref-115) [“Martian Water: Are There Extant Halobacteria on Mars?”](http://www.liebertonline.com/doi/abs/10.1089/153110701753198927?prevSearch=allfield%3A%28Halobacteria+on+Mars%29). *Astrobiology* **1**(2): 161–164. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2001AsBio...1..161L](http://adsabs.harvard.edu/abs/2001AsBio...1..161L). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/153110701753198927](http://dx.doi.org/10.1089%2F153110701753198927). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12467119](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12467119). Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Kruszelnicki, Karl (5 tháng 11 năm 2001).** [^](#cite_ref-116) [“Life on Europa, Part 1”](http://www.abc.net.au/science/articles/2001/11/05/94459.htm?site=science/greatmomentsinscience). ABC Science. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008.
- ^
**a** [Cook, Jia-Rui c. (11 tháng 12 năm 2013).](#cite_ref-NASA-20131211_117-1) **ă** [“Clay-Like Minerals Found on Icy Crust of Europa”](http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-362). *. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2013.* [NASA](/wiki/NASA) [^](#cite_ref-118) [“Titan: Life in the Solar System?”](http://www.bbc.co.uk/science/space/life/looking/titan.shtml). *BBC - Science & Nature*. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Britt, Robert Roy (28 tháng 7 năm 2006).** [^](#cite_ref-119) [“Lakes Found on Saturn's Moon Titan”](http://www.space.com/scienceastronomy/060728_titan_lake.html). *Space.com*. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081004201650/http://www.space.com/scienceastronomy/060728_titan_lake.html)ngày 4 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Committee on the Limits of Organic Life in Planetary Systems, Committee on the Origins and Evolution of Life, National Research Council;** [^](#cite_ref-120) [The Limits of Organic Life in Planetary Systems](http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=11919&page=74); The National Academies Press, 2007; p 74 **McKay, C. P.; Smith, H. D. (2005). “Possibilities for methanogenic life in liquid methane on the surface of Titan”.** [^](#cite_ref-121) *Icarus* **178**(1): 274–276. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2005Icar..178..274M](http://adsabs.harvard.edu/abs/2005Icar..178..274M). [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.icarus.2005.05.018](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2005.05.018). **Lovett, Richard A. (20 tháng 3 năm 2008).** [^](#cite_ref-122) [“Saturn Moon Titan May Have Underground Ocean”](http://news.nationalgeographic.com/news/2008/03/080320-titan-ocean.html). *National Geographic News*. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20080924193047/http://news.nationalgeographic.com/news/2008/03/080320-titan-ocean.html)ngày 24 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-123) [“Saturn moon 'may have an ocean'”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4790126.stm). *. 10 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2008.* [BBC News](/wiki/BBC_News) **Baldwin, Emily (26 tháng 4 năm 2012).** [^](#cite_ref-Skymania-20120426_124-0) [“Lichen survives harsh Mars environment”](http://www.skymania.com/wp/2012/04/lichen-survives-harsh-martian-setting.html). Skymania News. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2012. **de Vera, J.-P.; Kohler, Ulrich (26 tháng 4 năm 2012).** [^](#cite_ref-EGU-20120426_125-0) [“The adaptation potential of extremophiles to Martian surface conditions and its implication for the habitability of Mars”](http://media.egu2012.eu/media/filer_public/2012/04/05/10_solarsystem_devera.pdf). [European Geosciences Union](/w/index.php?title=European_Geosciences_Union&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2012.
- ^
**a** [Oze, Christopher; Jones, Camille; Goldsmith, Jonas I.; Rosenbauer, Robert J. (7 tháng 6 năm 2012).](#cite_ref-PNAS-20120607_126-1) **ă** [“Differentiating biotic from abiotic methane genesis in hydrothermally active planetary surfaces”](http://www.pnas.org/content/109/25/9750.abstract). [PNAS](/w/index.php?title=PNAS&action=edit&redlink=1) **109**(25): 9750–9754. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2012PNAS..109.9750O](http://adsabs.harvard.edu/abs/2012PNAS..109.9750O). [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.1205223109](http://dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.1205223109). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3382529](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3382529). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22679287](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22679287). Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2012. **Staff (25 tháng 6 năm 2012).** [^](#cite_ref-Space-20120625_127-0) [“Mars Life Could Leave Traces in Red Planet's Air: Study”](http://www.space.com/16284-mars-life-atmosphere-hydrogen-methane.html). [Space.com](/w/index.php?title=Space.com&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2012. **Brogi, Matteo; Snellen, Ignas A. G.; de Krok, Remco J.; Albrecht, Simon; Birkby, Jayne; de Mooij, Ernest J. W. (28 tháng 6 năm 2012).** [^](#cite_ref-Nature-20120627_128-0) [“The signature of orbital motion from the dayside of the planet t Boötis b”](http://www.nature.com/nature/journal/v486/n7404/full/nature11161.html?WT.ec_id=NATURE-20120628). [Nature](/wiki/Nature_(journal)) **486**(7404): 502–504. [arXiv](/wiki/ArXiv): [1206.6109](http://arxiv.org/abs/1206.6109). [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2012Natur.486..502B](http://adsabs.harvard.edu/abs/2012Natur.486..502B). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/nature11161](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnature11161). Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2012. **Mann, Adam (27 tháng 6 năm 2012).** [^](#cite_ref-Wired-20120627_129-0) [“New View of Exoplanets Will Aid Search for E.T.”](http://www.wired.com/wiredscience/2012/06/tau-bootis-b/). [Wired (magazine)](/w/index.php?title=Wired_(magazine)&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2012. **Zubritsky, Elizabeth; Neal-Jones, Nancy (11 tháng 8 năm 2014).** [^](#cite_ref-NASA-20140811_130-0) [“RELEASE 14-038 - NASA’s 3-D Study of Comets Reveals Chemical Factory at Work”](http://www.nasa.gov/press/2014/august/goddard/nasa-s-3-d-study-of-comets-reveals-chemical-factory-at-work). *. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2014.* [NASA](/wiki/NASA) **Cordiner, M.A. (11 tháng 8 năm 2014).** [^](#cite_ref-AJL-20140811_131-0) [“Mapping the Release of Volatiles in the Inner Comae of Comets C/2012 F6 (Lemmon) and C/2012 S1 (ISON) Using the Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array”](http://iopscience.iop.org/2041-8205/792/1/L2/article). [The Astrophysical Journal](/w/index.php?title=The_Astrophysical_Journal&action=edit&redlink=1) **792**(1): L2. [doi](/wiki/DOI): [10.1088/2041-8205/792/1/L2](http://dx.doi.org/10.1088%2F2041-8205%2F792%2F1%2FL2). Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2014. **Marlaire, Ruth (3 tháng 3 năm 2015).** [^](#cite_ref-NASA-20150303_132-0) [“NASA Ames Reproduces the Building Blocks of Life in Laboratory”](http://www.nasa.gov/content/nasa-ames-reproduces-the-building-blocks-of-life-in-laboratory). *. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2015.* [NASA](/wiki/NASA) **Gould, Stephen Jay (1998).** [^](#cite_ref-133) *Clear Thinking in the Sciences - Lectures at Harvard University*. **Gould, Stephen Jay (2002).** [^](#cite_ref-134) *Why People Believe Weird Things: Pseudoscience, Superstition, and Other Confusions of Our Time*. [^](#cite_ref-135) [“NASA Astrobiology: Life in the Universe”](http://astrobiology.nasa.gov/nai/). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015. **Crenson, Matt (6 tháng 8 năm 2006).** [^](#cite_ref-disbelief_136-0) [“Experts: Little Evidence of Life on Mars”](http://dsc.discovery.com/news/2006/08/08/marslife_spa.html?category=space&guid=20060808100030). [Associated Press](/wiki/Associated_Press)(on [discovery.com](http://dsc.discovery.com)). Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20110416094930/http://dsc.discovery.com/news/2006/08/08/marslife_spa.html?category=space&guid=20060808100030)ngày 16 tháng 4 năm 2011. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2011. **McKay DS, Gibson EK, ThomasKeprta KL, Vali H, Romanek CS, Clemett SJ, Chillier XDF, Maechling CR, Zare RN (1996). “Search for past life on Mars: Possible relic biogenic activity in Martian meteorite ALH84001”.** [^](#cite_ref-life_137-0) *Science* **273**(5277): 924–930. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1996Sci...273..924M](http://adsabs.harvard.edu/abs/1996Sci...273..924M). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.273.5277.924](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.273.5277.924). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [8688069](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8688069). **McKay DS, Thomas-Keprta KL, Clemett, SJ, Gibson, EK Jr, Spencer L, Wentworth SJ (2009).** [^](#cite_ref-McKay_138-0) [“Life on Mars: new evidence from martian meteorites”](http://spiedigitallibrary.org/proceedings/resource/2/psisdg/7441/1/744102_1?isAuthorized=no). Trong Hoover, Richard B; Levin, Gilbert V; Rozanov, Alexei Y; Retherford, Kurt D. *. Proceedings of SPIE* [Proc. SPIE](/w/index.php?title=Proc._SPIE&action=edit&redlink=1) **7441**(1): 744102. [doi](/wiki/DOI): [10.1117/12.832317](http://dx.doi.org/10.1117%2F12.832317). Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2011. **Webster, Guy (27 tháng 2 năm 2014).** [^](#cite_ref-NASA-20140227_139-0) [“NASA Scientists Find Evidence of Water in Meteorite, Reviving Debate Over Life on Mars”](http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-065&1). *. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2014.* [NASA](/wiki/NASA) **White, Lauren M.; Gibson, Everett K.; Thomnas-Keprta, Kathie L.; Clemett, Simon J.; McKay, David (19 tháng 2 năm 2014).** [^](#cite_ref-AJ-20140219_140-0) [“Putative Indigenous Carbon-Bearing Alteration Features in Martian Meteorite Yamato 000593”](http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2011.0733). [Astrobiology](/w/index.php?title=Astrobiology_(journal)&action=edit&redlink=1) **14**(2): 170–181. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2014AsBio..14..170W](http://adsabs.harvard.edu/abs/2014AsBio..14..170W). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/ast.2011.0733](http://dx.doi.org/10.1089%2Fast.2011.0733). Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2014. **Gannon, Megan (28 tháng 2 năm 2014).** [^](#cite_ref-SP-20140228_141-0) [“Mars Meteorite with Odd 'Tunnels' & 'Spheres' Revives Debate Over Ancient Martian Life”](http://www.space.com/24834-strange-mars-meteorite-life-evidence-debate.html). *. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2014.* [Space.com](/w/index.php?title=Space.com&action=edit&redlink=1) **Tenney, Garrett (5 tháng 3 năm 2011).** [^](#cite_ref-Tenney_142-0) [“Exclusive: NASA Scientist Claims Evidence of Alien Life on Meteorite”](http://www.foxnews.com/scitech/2011/03/05/exclusive-nasa-scientists-claims-evidence-alien-life-meteorite/). [FoxNews](/w/index.php?title=FoxNews&action=edit&redlink=1). Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20110306082448/http://www.foxnews.com/scitech/2011/03/05/exclusive-nasa-scientists-claims-evidence-alien-life-meteorite/)ngày 6 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2011. **Hoover, Richard B. (2011).** [^](#cite_ref-Hoover_143-0) [“Fossils of Cyanobacteria in CI1 Carbonaceous Meteorites: Implications to Life on Comets, Europa, and Enceladus”](http://journalofcosmology.com/Life100.html). *Journal of Cosmology* **13**: xxx. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2011. **Sheridan, Kerry (7 tháng 3 năm 2011).** [^](#cite_ref-144) [“NASA shoots down alien fossil claims”](http://www.abc.net.au/news/stories/2011/03/08/3157645.htm). *ABC News*. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011. **Borenstein, Seth (7 tháng 3 năm 2011).** [^](#cite_ref-Borenstein_145-0) [“Scientists skeptical of meteorite alien life claim”](http://www.starnewsonline.com/article/20110307/APA/1103071081). [Associated Press](/wiki/Associated_Press)(on [Starnewsonline.com](http://www.starnewsonline.com)). Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011. **Redfield, Rosemary (6 tháng 3 năm 2011).** [^](#cite_ref-Redfield_146-0) [“Is this claim of bacteria in a meteorite any better than the 1996 one?”](http://rrresearch.blogspot.com/2011/03/is-this-claim-of-bacteria-in-meteorite.html). *. Bản gốc* [RR Research blog](http://rrresearch.blogspot.com/) [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20110308050727/http://rrresearch.blogspot.com/2011/03/is-this-claim-of-bacteria-in-meteorite.html)ngày 8 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011. **Tyson, Neil deGrasse (23 tháng 7 năm 2001).** [^](#cite_ref-147) [“The Search for Life in the Universe”](http://astrobiology.nasa.gov/articles/the-search-for-life-in-the-universe/). *Department of Astrophysics and Hayden Planetarium*. NASA. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [Choi, Charles Q. (17 tháng 3 năm 2013).](#cite_ref-LS-20130317_148-2) **â** [“Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth”](http://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html). [LiveScience](/w/index.php?title=LiveScience&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013. **Glud, Ronnie; Wenzhöfer, Frank; Middleboe, Mathias; Oguri, Kazumasa; Turnewitsch, Robert; Canfield, Donald E.; Kitazato, Hiroshi (17 tháng 3 năm 2013).** [^](#cite_ref-NG-20130317_149-0) [“High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth”](http://www.nature.com/ngeo/journal/vaop/ncurrent/full/ngeo1773.html). [Nature Geoscience](/w/index.php?title=Nature_Geoscience&action=edit&redlink=1) **6**: 284–288. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013NatGe...6..284G](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013NatGe...6..284G). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/ngeo1773](http://dx.doi.org/10.1038%2Fngeo1773). Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013. **Oskin, Becky (14 tháng 3 năm 2013).** [^](#cite_ref-LS-20130314_150-0) [“Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor”](http://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html). [LiveScience](/w/index.php?title=LiveScience&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013. **Vladimir A. Krasnopolsky (tháng 2 năm 2005).** [^](#cite_ref-results_151-0) [“Some problems related to the origin of methane on Mars”](http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WGF-4HTCW36-2&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=a614a9e35a422b94cc2611ccdc4bf180). *Icarus* **180**(2): 359–367. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2006Icar..180..359K](http://adsabs.harvard.edu/abs/2006Icar..180..359K). [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.icarus.2005.10.015](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2005.10.015). [^](#cite_ref-fourier-spec_152-0) [Planetary Fourier Spectrometer website](http://www.pfs-results.it/)(ESA, Mars Express) [^](#cite_ref-SAM_153-0) [“Sample Analysis at Mars (SAM) Instrument Suite”](http://ael.gsfc.nasa.gov/marsSAM.shtml). NASA. Tháng 10 năm 2008. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081007102918/http://ael.gsfc.nasa.gov/marsSAM.shtml)ngày 7 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2008. **Tenenbaum, David (9 tháng 6 năm 2008).** [^](#cite_ref-154) [“Making Sense of Mars Methane”](http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=2765&mode=thread&order=0&thold=0). *Astrobiology Magazine*. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20080923195833/http://astrobio.net/news/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=2765&mode=thread&order=0&thold=0)ngày 23 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2008. **Tarsitano CG and Webster CR (2007). “Multilaser Herriott cell for planetary tunable laser spectrometers”.** [^](#cite_ref-155) *Applied Optics,* **46**(28): 6923–6935. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2007ApOpt..46.6923T](http://adsabs.harvard.edu/abs/2007ApOpt..46.6923T). [doi](/wiki/DOI): [10.1364/AO.46.006923](http://dx.doi.org/10.1364%2FAO.46.006923). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17906720](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17906720). **Than, Ker (24 tháng 4 năm 2007).** [^](#cite_ref-Gliese_156-0) [“Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life”](http://www.space.com/scienceastronomy/070424_hab_exoplanet.html). Space.com. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20081015075030/http://www.space.com/scienceastronomy/070424_hab_exoplanet.html)ngày 15 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2008. **Chambers, Paul (1999).** [^](#cite_ref-Chambers_157-0) *Life on Mars; The Complete Story*. London: Blandford. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7137-2747-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7137-2747-0). **Levin, G and P. Straaf. 1976. Viking Labeled Release Biology Experiment: Interim Results. Science: 194. 1322-1329.** [^](#cite_ref-158) **Bianciardi, Giorgio; Miller, Joseph D.; Straat, Patricia Ann; Levin, Gilbert V. (tháng 3 năm 2012).** [^](#cite_ref-Bianciardi-2012_159-0) [“Complexity Analysis of the Viking Labeled Release Experiments”](http://ijass.org/PublishedPaper/year_abstract.asp?idx=132). *IJASS* **13**(1): 14–26. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2012IJASS..13...14B](http://adsabs.harvard.edu/abs/2012IJASS..13...14B). [doi](/wiki/DOI): [10.5139/IJASS.2012.13.1.14](http://dx.doi.org/10.5139%2FIJASS.2012.13.1.14). Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2012. **Klotz, Irene (12 tháng 4 năm 2012).** [^](#cite_ref-Discovery-20120412_160-0) [“MARS VIKING ROBOTS 'FOUND LIFE'”](http://news.discovery.com/space/mars-life-viking-landers-discovery-120412.html). [DiscoveryNews](/wiki/Discovery_Channel). Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2012. **Paepe, Ronald (2007).** [^](#cite_ref-Paepe_162-0) [“The Red Soil on Mars as a proof for water and vegetation”](http://www.cosis.net/abstracts/EGU2007/01794/EGU2007-J-01794.pdf?PHPSESSID=e)(PDP). *Geophysical Research Abstracts* **9**(1794). Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2012. [^](#cite_ref-163) [“Beagle 2 : the British led exploration of Mars”](http://beagle2.open.ac.uk/index.htm). Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2015. **Gerda Horneck, Petra Rettberg, Jobst-Ulrich Schott, Corinna Panitz, Andrea L’Afflitto, Ralf von Heise-Rotenburg, Reiner Willnecker, Pietro Baglioni, Jason Hatton, Jan Dettmann, René Demets and Günther Reitz., Elke Rabbow (9 tháng 7 năm 2009).** [^](#cite_ref-Rabbow_164-0) [“EXPOSE, an Astrobiological Exposure Facility on the International Space Station - from Proposal to Flight”](http://www.prism.gatech.edu/~alafflitto3/Documents/Rabbow_Horneck_LAfflitto_Origin_of_Life_and_Evolution_of_Biosphere.pdf)(PDF). *Orig Life Evol Biosph* **39**(6): 581–98. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2009OLEB...39..581R](http://adsabs.harvard.edu/abs/2009OLEB...39..581R). [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s11084-009-9173-6](http://dx.doi.org/10.1007%2Fs11084-009-9173-6). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19629743](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19629743). Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2013. **Karen Olsson-Francis; Charles S. Cockell (23 tháng 10 năm 2009).** [^](#cite_ref-Experimental_methods_165-0) [“Experimental methods for studying microbial survival in extraterrestrial environments”](http://www1.univap.br/~spilling/AB/Olsson-francis_cockel_2010_astrobiology_Exp.pdf)(PDF). *Journal of Microbiological Methods* **80**(1): 1–13. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.mimet.2009.10.004](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.mimet.2009.10.004). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19854226](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19854226). Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2013. **Centre national d'études spatiales (CNES).** [^](#cite_ref-home_166-0) [“EXPOSE - home page”](http://smsc.cnes.fr/EXPOSE/). Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2013. [^](#cite_ref-MSLNameWebsite_167-0) [“Name NASA's Next Mars Rover”](http://marsrovername.jpl.nasa.gov/). NASA/JPL. 27 tháng 5 năm 2009. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20090522004939/http://marsrovername.jpl.nasa.gov/)ngày 22 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2009. [^](#cite_ref-MSL-main_page_168-0) [“Mars Science Laboratory: Mission”](http://marsprogram.jpl.nasa.gov/msl/mission/). NASA/JPL. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2010. **Amos, Jonathan (15 tháng 3 năm 2012).** [^](#cite_ref-still_keen_169-0) [“Europe still keen on Mars missions”](http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17390576). *BBC News*. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2012. **Svitak, Amy (16 tháng 3 năm 2012).** [^](#cite_ref-Svitak_170-0) [“Europe Joins Russia on Robotic ExoMars”](http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=space&id=news/awx/2012/03/15/awx_03_15_2012_p0-437120.xml&headline=Europe%20Joins%20Russia%20on%20Robotic%20ExoMars). *Aviation Week*. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2012. **Selding, Peter B. de (15 tháng 3 năm 2012).** [^](#cite_ref-Selding_171-0) [“ESA Ruling Council OKs ExoMars Funding”](http://www.spacenews.com/civil/120315-esa-council-oks-exomars.html). *Space News*. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2012. **Cowing, Keith (21 tháng 12 năm 2012).** [^](#cite_ref-Cowing_172-0) [“Science Definition Team for the 2020 Mars Rover”](http://spaceref.com/mars/science-definition-team-for-the-2020-mars-rover.html). *NASA*. Science Ref. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2012. [^](#cite_ref-goals_173-0) [“Science Team Outlines Goals for NASA's 2020 Mars Rover”](http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-217). *Jet Propulsion Laboratory*(NASA). 9 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2013. [^](#cite_ref-FAQ_174-0) [“Mars 2020 Science Definition Team Report - Frequently Asked Questions”](http://mars.nasa.gov/files/m2020/Mars2020FAQs.pdf)(PDF). *NASA*. 9 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2013. **Wall, Mike (31 tháng 7 năm 2011).** [^](#cite_ref-sdc20110731_175-0) [“'Red Dragon' Mission Mulled as Cheap Search for Mars Life”](http://www.space.com/12489-nasa-mars-life-private-spaceship-red-dragon.html). *SPACE.com*. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2012. [^](#cite_ref-NAC_2011_176-0) [“NASA ADVISORY COUNCIL (NAC) - Science Committee Report”](http://science.nasa.gov/media/medialibrary/2012/01/23/NAC_Science_Meeting_ReportOctober_31-November_1_2011-finalTAGGED.pdf)(PDF). *Ames Research Center, NASA*. 1 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2012. **McKay, Christopher P.; Carol R. Stoker, Brian J. Glass, Arwen I. Davé, Alfonso F. Davila, Jennifer L. Heldmann, Margarita M. Marinova, Alberto G. Fairen, Richard C. Quinn, Kris A. Zacny, Gale Paulsen, Peter H. Smith, Victor Parro, Dale T. Andersen, Michael H. Hecht, Denis Lacelle, and Wayne H. Pollard. (5 tháng 4 năm 2013).** [^](#cite_ref-Icebreaker2018_177-0) [“The](http://online.liebertpub.com/doi/full/10.1089/ast.2012.0878). *Icebreaker Life*Mission to Mars: A Search for Biomolecular Evidence for Life” *Astrobiology* **13**(4): 334–353. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013AsBio..13..334M](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013AsBio..13..334M). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/ast.2012.0878](http://dx.doi.org/10.1089%2Fast.2012.0878). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23560417](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23560417). Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2013. **Choi, Charles Q. (16 tháng 5 năm 2013).** [^](#cite_ref-AstrobioMag_178-0) [“Icebreaker Life Mission”](http://www.astrobio.net/exclusive/5476/mars-icebreaker-life-mission). *Astrobiology Magazine*. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2013. **McKay, C. P.; Carol R. Stoker, Brian J. Glass, Arwen I. Davé, Alfonso F. Davila, Jennifer L. Heldmann, Margarita M. Marinova, Alberto G. Fairen, Richard C. Quinn, Kris A. Zacny, Gale Paulsen, Peter H. Smith, Victor Parro, Dale T. Andersen, Michael H. Hecht, Denis Lacelle, and Wayne H. Pollard. (2012),** [^](#cite_ref-LPI_2012_179-0) [“THE ICEBREAKER LIFE MISSION TO MARS: A SEARCH FOR BIOCHEMICAL EVIDENCE FOR LIFE”](http://www.lpi.usra.edu/meetings/marsconcepts2012/pdf/4091.pdf)(PDF), *Concepts and Approaches for Mars Exploration*, Lunar and Planetary Institute, truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2013 [^](#cite_ref-missions_180-0) [“Europa Clipper”](http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=EuropaClipper&Display=ReadMore). *Jet Propulsion Laboratory*(NASA). Tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2013. **Kane, Van (26 tháng 5 năm 2013).** [^](#cite_ref-FPE_181-0) [“Europa Clipper Update”](http://futureplanets.blogspot.com/2013/05/europa-clipper-update.html). *Future Planetary Exploration*. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2013. **Pappalardo, Robert T.; S. Vance, F. Bagenal, B.G. Bills, D.L. Blaney, D.D. Blankenship, W.B. Brinckerhoff (2013).** [^](#cite_ref-Europa_Lander_2013_182-0) [“Science Potential from a Europa Lander”](http://online.liebertpub.com/doi/pdfplus/10.1089/ast.2013.1003). *Astrobiology* **13**(8): 740–773. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2013AsBio..13..740P](http://adsabs.harvard.edu/abs/2013AsBio..13..740P). [doi](/wiki/DOI): [10.1089/ast.2013.1003](http://dx.doi.org/10.1089%2Fast.2013.1003). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23924246](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23924246). Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2013. **Senske, D. (2 tháng 10 năm 2012),** [^](#cite_ref-183) [“Europa Mission Concept Study Update”](http://www.lpi.usra.edu/pss/oct2012/presentations/5_Senske_Europa.pdf)(PDF), *Presentation to Planetary Science Subcommittee*, truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2013 **Sotin, C.; Altwegg, K.; Brown, R.H. (2011).** [^](#cite_ref-Sotin2011_184-0) [(PDF) 42nd Lunar and Planetary Science Conference. Lunar and Planetary Institute.](http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2011/pdf/1326.pdf) *JET: Journey to Enceladus and Titan* **Kane, Van (3 tháng 4 năm 2014).** [^](#cite_ref-JET_204_185-0) [“Discovery Missions for an Icy Moon with Active Plumes”](http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/van-kane/20140402-discovery-missions-for-an-icy-moon-with-plumes.html). *The Planetary Society*. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2015. **Matousek, Steve; Sotin, Christophe; Goebel, Dan; Lang, Jared (June 18–21, 2013).** [^](#cite_ref-LCPM-2013_186-0) [(PDF) Low Cost Planetary Missions Conference. California Institute of Technology.](http://lcpm10.caltech.edu/pdf/session-5/3_JET-LCPM-130618-Matousek-final.pdf) *JET: Journey to Enceladus and Titan* **Lunine, J.I.; Waite, J.H.; Postberg, F.; Spilker, L. (2015).** [^](#cite_ref-2015_LPSC_187-0) [(PDF) 46th Lunar and Planetary Science Conference (2015). Houston, Texas.: Lunar and Planetary Institute.](http://www.hou.usra.edu/meetings/lpsc2015/pdf/1525.pdf) *Enceladus Life Finder: The search for life in a habitable moon* **Clark, Stephen (6 tháng 4 năm 2015).** [^](#cite_ref-contestants_188-0) [“Diverse destinations considered for new interplanetary probe”](http://spaceflightnow.com/2015/04/06/diverse-destinations-considered-for-new-interplanetary-probe/). *Space Flight Now*. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2015. **Tsou, Peter; Brownlee, D.E.; McKay, Christopher; Anbar, A.D.; Yano, H. (tháng 8 năm 2012).** [^](#cite_ref-Astro2012_189-0) [“LIFE: Life Investigation For Enceladus A Sample Return Mission Concept in Search for Evidence of Life.”](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22970863). *Astrobiology Journal* **12**(8): 730–742. [doi](/wiki/DOI): [10.1089/ast.2011.0813](http://dx.doi.org/10.1089%2Fast.2011.0813). Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2015. **Tsou, Peter; Anbar, Ariel; Atwegg, Kathrin; Porco, Carolyn; Baross, John; McKay, Christopher (2014).** [^](#cite_ref-Porco_2014_190-0) [“LIFE - Enceladus Plume Sample Return via Discovery”](http://www.hou.usra.edu/meetings/lpsc2014/pdf/2192.pdf)(PDF). *45th Lunar and Planetary Science Conference*. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2015. **Tsou, Peter (2013).** [^](#cite_ref-Doc_2013_191-0) [“LIFE: Life Investigation For Enceladus - A Sample Return Mission Concept in Search for Evidence of Life.”](http://discoveringenceladus.com/downloads/LIFE%20-%20Life%20Investigation%20For%20Enceladus%20-%20A%20Sample%20Return%20Mission%20Concept%20in%20Search%20for%20Evidence%20of%20Life.doc)(.doc). *Jet Propulsion Laboratory*. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2015.
## Bibliography[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=30)]
- The
[, published by](http://www.journals.cambridge.org/jid_IJA) *International Journal of Astrobiology* [Cambridge University Press](/wiki/Cambridge_University_Press), is the forum for practitioners in this interdisciplinary field. [, published by](http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=99) *Astrobiology* [Mary Ann Liebert, Inc.](/w/index.php?title=Mary_Ann_Liebert,_Inc.&action=edit&redlink=1), is a peer-reviewed journal that explores the origins of life, evolution, distribution, and destiny in the universe.
- Catling, David C. (2013).
*Astrobiology: A Very Short Introduction*. Oxford: Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-958645-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-958645-4).
- Kolb, Vera M. (Ed) (2015).
*Astrobiology: An Evolutionary Approach*. Boca Raton: CRC Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4665-8461-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4665-8461-7).
- Dick, Steven J.; James Strick (2005).
*The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology*. Piscataway, NJ: Rutgers University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8135-3733-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8135-3733-9).
- Grinspoon, David (2004) [2003].
*Lonely planets. The natural philosophy of alien life*. New York: ECCO. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-06-018540-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-06-018540-6).
- Mautner, Michael N. (2000).
[. Washington D. C.: Legacy Books (www.amazon.com).](http://www.astro-ecology.com/PDFSeedingtheUniverse2005Book.pdf) *Seeding the Universe with Life: Securing Our Cosmological Future* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-476-00330-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-476-00330-X).
- Jakosky, Bruce M. (2006).
*Science, Society, and the Search for Life in the Universe*. Tucson: University of Arizona Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8165-2613-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8165-2613-3).
- Lunine, Jonathan I. (2005).
*Astrobiology. A Multidisciplinary Approach*. San Francisco: Pearson Addison-Wesley. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8053-8042-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8053-8042-6).
- Gilmour, Iain; Mark A. Sephton (2004).
*An introduction to astrobiology*. Cambridge: Cambridge Univ. Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-83736-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-83736-7).
- Ward, Peter; Brownlee, Donald (2000).
*Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe*. New York: Copernicus. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-387-98701-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-387-98701-0).
[Hoàn thành chú thích này](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_DOI/10.1146.2Fannurev.astro.43.051804.102202&preload=Bản_mẫu:Chú_thích_DOI/preload&editintro=Bản_mẫu:Chú_thích_DOI/editintro&action=edit)
## External links[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=31)]
|Tìm thêm về
|Sinh học vũ trụ tại
|
|![]()
[Từ điển](//vi.wiktionary.org/wiki/Special:Search/astrobiology)ở Wiktionary ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
[Hình ảnh và phương tiện](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Category:Astrobiology)ở Commons ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
[Tài liệu giáo dục](http://en.wikiversity.org/wiki/Special:Search/The_Department_of_Astrobiology)ở Wikiversity [Astrobiology.nasa.gov](http://astrobiology.nasa.gov) [Spanish Centro de Astrobiología](http://cab.inta-csic.es/) [UK Centre for Astrobiology](http://astrobiology.ac.uk/) [Astrobiology Web](http://www.astrobiology.com/) [Video (86:49) - "Search for Life in the Universe"](https://www.youtube.com/watch?v=GNjuz6MO0eU)trên [YouTube](/wiki/YouTube)- [NASA](/wiki/NASA)(July 14, 2014). [Astrobiology Research at The Library of Congress](http://www.loc.gov/loc/kluge/fellowships/NASA-astrobiology.html)
## Further reading[
[sửa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&veaction=edit&vesection=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit§ion=32)]
- D. Goldsmith, T. Owen,
*The Search For Life In The Universe*, Addison-Wesley Publishing Company, 2001 (3rd edition). [ISBN 978-1891389160](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781891389160)
- David Darling,
*Life Everywhere: The Maverick Science of Astrobiology*, Basic Books, 2002. [ISBN 978-0465015641](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780465015641) [Bản mẫu:Astrobiology](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Astrobiology&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Astronomy subfields](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Astronomy_subfields&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Molecules detected in outer space](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Molecules_detected_in_outer_space&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Extraterrestrial life](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Extraterrestrial_life&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Interstellar messages](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Interstellar_messages&action=edit&redlink=1)
|
|

X-Cache: cp1054 hit (2), cp1068 frontend miss (0)