text:
Nước mắt Tây Nguyên
Tưởng Năng Tiến – Chỉ cần thay “Tây Nguyên” bằng hai chữ “Mường Nhé” là ta có một tình hình y hệt.
Nhà báo Bùi Tín, khi vui, tâm sự: “Có người nói đùa một cách chua cay rằng trên báo Nhân dân chỉ có tin dự báo thời tiết là có thể tin cậy phần nào (vì vẫn có trường hợp dự báo sai), có thể tin tưởng được hoàn toàn là tin buồn, tin cáo phó.” (Bùi Tín, Hoa xuyên tuyết, 2nd ed. Turpin Press. California: 1994, 42).
Dù đã rào đón (trước) đây chỉ là một cách nói đùa, kiểu đùa cợt của ông – ngó bộ – hơi kỳ, và cũng hơi… quá đáng! Nói nào ngay, ngoài tin thời tiết và tin buồn, cơ quan ngôn luận (chính thức) của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam – đôi lúc – cũng loan những tin tức khác, với độ khả tín và khả xác rất cao. Xin đơn cử một thí dụ:
Về số lượng học sinh sắc tộc được tuyển chọn vào đại học, nhật báo Nhân dân (số ra ngày 9 tháng 12 năm 2000) đã ghi:“Các dân tộc Ba Na, Cà Dong, Chu Ru, Cà Tu, Hà Nhì, Xê Đăng, Thổ Chỉ có từ hai đến ba học sinh đạt tiêu chuẩn. Đáng chú ý, mỗi dân tộc: Cơ Lao, Xtiêng, Giáy, Cơ-ho, Lào, La Chí chỉ có một học sinh đủ tiêu chuẩn cử tuyển vào học các trường đại học, cao đẳng.”
Đã có lúc tôi cứ ngỡ đây là con số đại biểu quốc hội, của những nhóm đồng bào sắc tộc, chứ không phải là số lượng “học sinh đủ tiêu chuẩn cử tuyển vào các trường đại học”. Vì nghi ngại có sự “lầm lỗi của ấn công”, tôi đã gửi điện thư đến toasoan@nhandan.org.vn (nhiều lần) để xin xác minh về vấn đề này. Thư cứ đi nhưng tin không lại.
Mãi cho đến mấy hôm gần đây, sau khi đọc bài viết “Phát triển bền vững ở Tây Nguyên” của nhà văn Nguyên Ngọc, tôi mới biết chắc rằng tin tức mà báo Nhân dân đã loan là (vô cùng) chính xác. Chuyện tôi yêu cầu tòa soạn xác nhận, đính chính, cáo lỗi, hay thanh minh (thanh nga) là việc – rõ ràng, và hoàn toàn – vớ vẩn.
Theo như cách nói của người dân Tây Nguyên thì Nguyên Ngọc là một già làng – trong làng văn và làng báo Việt Nam – với tất cả những đức tính mẫu mực, đáng quý của một người cầm viết: tài năng, uyên bác, đức độ, dũng cảm, và khả tín.
Ông viết: “Người Châu ở trong thung lũng Mường Hon của núi Ngok Linh, chỉ có khoảng 80 người…” Thế mới biết các dân tộc Ba Na, Cà Dong, Chu Ru, Cà Tu, Hà Nhì, Xê Đăng, Thổ Chỉ, Cơ Lao, Xtiêng, Giáy, Cơ-ho, Lào, La Chí… còn may mắn chán. Dân số của họ chắc chắn phải còn hơn tám mươi người. Nếu không, làm sao còn có được một (hay hai) học sinh đủ tiêu chuẩn cử tuyển vào học các trường đại học!
Nếu có ai thắc mắc, sao giữa thời đại “bùng nổ nhân số,” nhân loại đẻ đái tùm lum mà ở Việt Nam lại có những sắc dân chỉ còn sót lại vài chục mạng (loe ngoe) như thế… thì xin thưa: đó lại là chuyện khác, dài dòng hơn chút đỉnh. Muốn biết thêm chi tiết, xin vui lòng đọc tiếp – vài đoạn trích dẫn (rút ngắn) từ bài viết rất thấu đáo và cô đọng, dài chừng 30 trang đánh máy khổ 8×11 – của nhà văn Nguyên Ngọc:
“Từ sau năm 1975, đối với Tây Nguyên chúng ta có hai chủ trương chiến lược:
- Xây dựng Tây Nguyên thành một địa bàn vững chắc về an ninh và quốc phòng.
- Xây dựng Tây Nguyên thành một vùng trọng điểm kinh tế của cả nước.
Để thực hiện chủ trương chiến lược đó, đã :
- Tăng cường lực lượng lao động lớn cho Tây Nguyên bằng cách tiến hành một cuộc đại di dân chưa từng có, chủ yếu từ đồng bằng châu thổ sông Hồng và vùng duyên hải Nam Trung Bộ lên Tây Nguyên…
- Tổ chức toàn bộ Tây Nguyên thành các đơn vị kinh tế lớn… Toàn bộ đất và rừng ở Tây Nguyên được quốc hữu hoá, được lấy giao cho các binh đoàn làm kinh tế, các LHXNLCN, các nông trường, lâm trường, và giao cho dân di cư từ đồng bằng lên. Người bản địa chỉ còn phần đất thổ cư và một ít đất làm rẫy.”
Hệ quả, hay nói đúng ra là hậu quả của “hai chủ trương chiến lược” này, vẫn theo nhận xét của Nguyên Ngọc – có những chữ in đậm, như nguyên bản – như sau:
1. Dân số Tây Nguyên tăng nhanh, đột ngột, với cường độ lớn… Đầu thế kỷ XX, các dân tộc bản địa chiếm 95% dân số. Đến năm 1975, tỷ lệ này là 50%. Hiện nay người bản địa chỉ còn 15-20% trên toàn địa bàn…
2. Sự tan vỡ của làng Tây Nguyên. Từ sau năm 1975, quyền sở hữu tập thể truyền thống của cộng đồng làng đối với đất và rừng nghiểm nhiên bị xoá bỏ, tất cả đất và rừng đều bị quốc hữu hoá. Như đã thấy ở trên, quyền sở hữu này chính là nền tảng vật chất, kinh tế của làng ; bị bứng mất đi nền tảng này, làng, tế bào cơ bản của xã hội Tây Nguyên, tất yếu tan vỡ…
3. Môi trường bị tàn phá nghiêm trọng. Cho đến nay, trừ một vài vùng nhỏ như một ít khu vực quanh núi Ngok Linh, vùng Komplong…, có thể nói về cơ bản rừng Tây Nguyên đã bị phá sạch, hậu quả về nhiều mặt không thể lường.
4. Người bản địa bị mất đất. Việc mất đất, không phải trong một xã hội bình thường mà là từ tay người dân tộc bản địa sang tay người nơi khác đến là người Việt, đã khiến vấn đề đất đai trở thành vấn đề dân tộc. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp của sự mất ổn định nghiêm trọng đã và đang diễn ra ở Tây Nguyên.
5. Văn hoá Tây Nguyên bị mai một. Việc mất rừng, tan vỡ của làng, cơ cấu dân cư bị đảo lộn lớn và đột ngột, người bản địa bị mất đất và mất gốc rễ trở thành lang thang trên chính quê hương ngàn đời của mình… tất yếu đưa đến đổ vỡ về văn hoá.
Nhà văn Nguyên Ngọc cũng có đề cập đến những “lời cảnh báo sớm của một nhóm nghiên cứu về tình hình Tây Nguyên”, cùng với lời giới thiệu trang trọng:
“Năm 1997, một nhóm nghiên cứu thuộc Viện Dân tộc học Việt Nam gồm các tác giả Vũ Đình Lợi (nay đã mất), Bùi Minh Đạo và Vũ Thị Hồng đã hoàn thành một công trình có tên là Sở hữu và sử dụng đất đai ở Tây Nguyên, được giáo sư Đặng Nghiêm Vạn viết lời giới thiệu vào năm 1999, và ấn hành tại nhà xuất bản Khoa học Xã hội vào năm 2000. Sau khi đã trình bày các dữ liệu, phân tích toàn diện và tỉ mỉ tình hình đất và rừng ở Tây Nguyên từ sau năm 1975, các tác giả đã đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ như sau :
‘Sẽ là không quá sớm khi đưa ra lời cảnh báo rằng nếu không kịp thời có giải pháp khắc phục những khiếm khuyết của quá trình khai thác và sử dụng đất đai thì ‘vấn đề dân tộc’ sẽ rất có thể phát sinh trong thực tế nay mai ở Tây Nguyên, chí ít là mất ổn định, nghiêm trọng là máu lại đổ, với sự can thiệp vừa kín đáo, vừa trắng trợn của kẽ thù dưới chiêu bài bảo vệ người dân tộc, bảo vệ quyền tự do tôn giáo. Một khi vấn đề dân tộc và tôn giáo quyện vào nhau thì nguy cơ tới thật khó lường.’
Đây thật sự là một lời cảnh báo đầy trách nhiệm, trung thực, dũng cảm và đã được chứng tỏ là hoàn toàn chính xác. Rất tiếc là nó đã hoàn toàn bị bỏ ngoài tai, thậm chí cả sau khi những điều cảnh báo đã thành hiện thực!
Như vậy, sau hơn 30 năm triển khai, hai mục tiêu chiến lược được đề ra từ đầu đối với Tây Nguyên đã không thực hiện được. Tây Nguyên đã trở thành một vùng mất ổn định nhất trong cả nước; và việc xây dựng một vùng trọng điểm phát triển kinh tế trên một cơ sở mất ổn định như vậy chắc chắn không thể bền vững. Lãnh thổ tuy có được phát triển – cũng là một cách méo mó – nhưng chủ nhân của lãnh thổ thì bị bần cùng hoá và bế tắc. Tìm một con đường khắc phục những thực trạng đó hiện nay ở Tây Nguyên đã trở nên rất khó khăn.”
Ở góc nhìn của một kẻ hậu sinh (sinh trưởng nơi vùng cao nguyên Lâm Viên) tôi thành thực tin rằng chuyện “tìm một con đường khắc phục những thực trạng khó khăn ở Tây Nguyên” sẽ còn khó khăn hơn nữa, nếu vấn đề vẫn được nhìn theo nhãn quan của những nhà nghiên cứu thuộc Viện Dân Tộc Học – như nhà văn Nguyên Ngọc vừa trích dẫn: “Với sự can thiệp vừa kín đáo, vừa trắng trợn của kẽ thù dưới chiêu bài bảo vệ người dân tộc, bảo vệ quyền tự do tôn giáo. Một khi vấn đề dân tộc và tôn giáo quyện vào nhau thì nguy cơ tới thật khó lường.”
Ủa, chớ quí vị nói đến “kẻ thù” nào vậy cà? Và “kẻ thù,” cũng như “nguy cơ, của ai mới được chớ? Của Đảng Cộng sản Việt Nam hay của những nguời dân cùng khổ, bất hạnh ở Tây Nguyên?
Coi: đất đai thì mất trắng, môi trường bị tàn phá, văn hoá bị hủy hoại, xóm làng xơ xác tiêu điều, ngơ ngác đói khát trên mảnh đất quê hương ngàn đời của chính mình, không còn lối thoát nào khác nên cuối cùng người dân Tây Nguyên phải nổi dậy. Sau đó, họ bị đàn áp, săn đuổi (và săn đuổi đến cùng) như thú vật giữa rừng hoang – theo như tường thuật của đặc phái viên Nguyễn Khanh, thuộc đài tiếng nói Á châu Tự do, nghe được hôm 4 tháng 5 năm 2004:
“Hiện có một số người Thượng đang lẩn trốn trong rừng sâu ở tỉnh Mondulkiri nằm sát biên giới với Việt Nam. Những người này từ Tây Nguyên băng rừng sang đến Xứ Chùa Tháp hơm 16 tháng trước, tức sau cuộc biểu tình đòi tự do tôn giáo ở Dak Lak và Gia Lai…
Ðiều không mấy ai biết là trước đó vài ngày, công an địa phương cũng đã bắt giữ một số người Thượng, cáo buộc họ hoạt động chính trị, âm mưu lật đổ nhà cầm quyền. Một vài người trong số này may mắn trốn ra khỏi tù và nhanh chân chạy được vào rừng sâu chạy sang Kampuchea…
Ðiều này được chính các viên chức địa phương Cambodia xác nhận, đồng thời nói thêm là phía Hà Nội treo giải thưởng, cứ mỗi người Thượng trao trả lại cho Việt Nam sẽ được thưởng 125 đô la Mỹ. Với phần đông dân chúng Kampuchea thì đây là một số tiền lớn và khoản tiền thưởng này chính là động lực thúc đẩy binh sĩ, cảnh sát Mondulkiri truy lùng những người Thượng đang lẩn trốn trong địa phương của họ.”
Kẻ ở lại thì bị bị “đấu tố” bằng cách ép buộc phải đứng nhận tội trước làng, và những quan chức địa phương, thề phải ngưng liên lạc với người ngoài, và từ bỏ tôn giáo của mình (Villagers who had participated in the February 2001 demonstrations were forced to stand up in front of their entire village and local authorities to admit their wrongdoing, pledge to cease any contacts with outside groups, and renounce their religion. – “Vietnam’s Repression of Montagnard”, Human Rights Watch Press, New York, April 23, 2002)
Không lẽ trên đời này còn có loại “kẻ thù” nào khác, tàn ác và đáng sợ hơn thế nữa, hay sao?
Và vì quí vị đã nhắc đến hai chữ “kẻ thù”, tôi cũng xin phép được nói luôn: sống với những người cộng sản Việt Nam thì có bao giờ mà thiếu… kẻ thù, bất kể vào thời bình hay thời chiến. Chỉ có điều khác biệt là vào thời chiến thì họ động viên toàn dân xáp vào để đánh, chỉ còn cái khố cũng (phải) đánh, nhưng đến thời bình thì Đảng và Nhà Nước lại dành độc quyền bắt tay làm hoà (và… làm tiền) với kẻ thù!
Tôi xin lỗi vì nóng giận (và mất bình tĩnh) nên đã đi hơi xa vấn đề cần bàn, chút xíu. Xin được trở lại với bài viết “Phát triển bền vững ở Tây Nguyên” của nhà văn Nguyên Ngọc. Nơi phần kết luận, ông đã trích dẫn một câu nói “ để đời” (của nhà dân tộc học Jacques Dournes) khi nghiên cứu về các dân tộc miền núi Nam Đông Dương: “Nếu phải hiểu để mà có thể yêu, thì lại phải yêu để mà có thể hiểu.” [1]
Chính Nguyên Ngọc cũng viết thêm đôi dòng chữ ưu ái và thân ái chí tình, về mảnh đất này: “Đối với Tây Nguyên, cần một sự hiểu biết và một tình yêu đầy sự tôn trọng thật sự, một sự tôn kính chân thành và đầy ưu tư đối với một vùng đất và một vùng văn hoá vào loại độc đáo nhất còn lại trên đất nước ta và trên thế giới ngày nay.”
Thương yêu, hiểu biết, tôn kính, chân thành, tận tụy… – theo như quan niệm nhân bản của Jacques Dournes hay Nguyên Ngọc – đều là những thứ tình cảm (vô cùng) xa xỉ, chưa bao giờ thấy được ở Tây Nguyên, kể từ khi vùng đất này “được hoàn toàn giải phóng.” Xin lược thuật một vài sự kiện chính, để thấy lòng dạ “chân thành” hay “tôn kính” của những quan chức cộng sản nơi vùng sơn cước, cũng như tâm tình (chán ngán) của người dân bản địa đối với Nhà nước – ra sao?
Ngày 6 tháng 9 năm 2002, hãng thông tấn AFP loan tin nhà đương cuộc Hà Nội đã bắt giữ khoảng 30 người Thượng – sau khi họ tham dự vào một cuộc biểu tình phản đối chính phủ tại làng Sao, huyện Madrak, thuộc tỉnh Dac Lak. Tuy nhiên, khi được hỏi về biến cố này, ông Nguyễn Văn Lạng – Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Dac Lak – đã lắc đầu quầy quậy:”Làm gì có biểu tình, bất ổn hay bắt bớ những người dân thiểu số trong thời gian gần đây. Không, tuyệt đối là không có…” (There have been no demonstration, unrest or arrest of any ethnic minorities in recent days. No, absolute, not… – theo như tường thuật của AFP, vào ngày 6 tháng 9 năm 2002, “Demonstrators Arrested in Vietnam’s Central Highlands”).
Tưởng ai xa lạ, chớ ông Lạng thì tôi đã có lần nhìn thấy hình trên tờ Việt Mercury (trang 44, số phát hành ngày 23 tháng 3 năm 2001) khi ông ấy đang trả lời phỏng vấn, về những biến động xẩy ra ở Dac Lak – hồi tháng 2 năm 2001. Bữa đó ông Lạng cũng nhún vai, bầy tỏ một thái độ (thản nhiên) tương tự: “Ðấy chả qua chỉ là những vụ cãi vã giản dị về văn khế đất đai tại hai ngôi làng mà thôi… Con số của người biểu tình đã tăng lên là do sự thổi phồng của những tay cực đoan phản cách mạng!”
Cái được ông Nguyễn Văn Lạng mô tả là “những vụ cãi vã giản dị… giữa hai ngôi làng”, theo như những nguồn tin đáng tin cậy khác, gồm “nhiều ngàn nông dân đã xử dụng vũ khí – phần lớn là cuốc xẻng và dao rựa – để đấu tranh chống lại sự thối nát của của Ðảng Cộng sản và những chính sách của chính phủ về chuyện đất đai (Credible reports suggest that several thousand peasants took up arms – mostly shovels, hoes and machetes – to do battle over Communist Party corruption and government policies on land use, theo như tường thuật của Mark Mc Donald [từ Việt Nam] qua bài báo “Peasants Battling Hanoi Over Land In Central Highlands Fight Over Premier Coffee-Growing Region Taking On Political And Religious Overtones”, San Jose Mercury News, 26 Feb 2001, A10).
Sau đó, ai cũng biết là Hà Nội phải huy động cả lực lượng công an cũng như bộ đội và đã xử dụng đến trực thăng để uy hiếp và truy lùng những kẻ đã tham dự vào “những vụ cãi vã giản dị” này. Hàng trăm người Thượng đã bị bắt giữ, hàng ngàn người khác đã bị truy nã. Họ đã chạy sang Cao Miên xin tị nạn.
Theo lời bà Phan Thúy Thanh, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao, đọc được tên báo Nhân dân – số ra ngày 7 tháng 3 năm 2002 – đây là những kẻ “do bị kích động, lừa gạt nên đã vượt biên trái phép sang Cam-pu-chia”. Một tuần lễ sau, hôm 13 tháng 3 năm 2002, khi được hỏi về thái độ của chính phủ Việt Nam đối với những người này, bà Phan Thúy Thanh đã nói với phóng viên David Brunstrom của hãng thông tấn Reuters rằng “thật đáng tiếc là chỉ có 15 người dân thuộc sắc tộc thiểu số từ Cam Bốt đã được Cao uỷ Tị nạn giao trả lại cho Việt Nam, mặc dù hầu hết họ đều có ‘khát vọng nóng bỏng’ được hồi hương” (‘the burning desire’ of most of them to come back.).”
Bà Thanh, rõ ràng, nói láo! Sự thực, khi được cho phép định cư ở một quốc gia đệ tam, không một ai trong số 905 người Thượng tị nạn tại Cao Miên đã thực hiện “cái khát vọng nóng bỏng được hồi hương” – như bà Thanh đã bịa đặt ra như vậy. Tất cả đều đã xin tị nạn và đã được phép định cư ở Hoa Kỳ, từ tháng 6 năm 2002.
Mấy năm sau, vào ngày 10 tháng 4 năm 2004, một cuộc biểu tình vĩ đại khác diễn ra tại Tây Nguyên. Lại đàn áp, trốn chạy, thương tích, tử vong…, không khác gì lần trước. Và cũng như lần trước, khi bị chất vấn về con số thương vong của người thiểu số, ông Lê Dũng, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao – người kế nhiệm bà Thanh – cũng đã lắc đầu nguây nguẩy là “hoàn toàn không có ai bị đánh chết ở Buôn Ma Thuột như tin của Human Rights Watch. Chúng tôi cực lực bác bỏ tin này.”
Theo truyền thống của Nhà nước CHXHCNVN thì (ta) cứ “cực lực bác bỏ” – nghĩa là chối ngay, chối bay, chối biến, chối phăng, chối phắt, chối nằng nặc, chối bai bải, chối đây đẩy, chối quầy quậy, chối tuốt luốt, chối hết – là kể như… xong chuyện, và hết chuyện! Truyền thống này, tiếc thay, hơi khó giữ vào thời đại thông tin.
Bởi vậy, mấy bữa sau, ngày 17 tháng 4 năm 2004, ông Phạm Thế Duyệt – Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc – đành phải miễn cưỡng nhận rằng: “Chỉ có hai người trong số những người cố ý gây rối trật tự công cộng bị chết do chính họ ném đá vào nhau. Ngoài ra, còn có vài chục người bị thương trong các cuộc ẩu đả lẫn nhau.”
Ý, giàng ơi! Sao khi khổng khi không cái hàng chục ngàn người Thượng, bỏ buôn làng, kéo vô thành phố, chia làm hai phe, dàn hàng ngang rồi “ném đá vào nhau” và “ẩu đả lẫn nhau” cho… tới chết luôn – như vậy, hả trời? Nói (đại) như vậy mà nói được sao, cha nội? Cũng như bà Thanh, và ông Dũng, thằng chả – rõ ràng – cũng nói láo như… ranh. Thiệt là thầy chạy!
Mà người dân miền núi thì không quen dối trá. Họ không thể tiếp tục sống mãi với những kẻ (cứ mở mồm ra là) nói láo xoen xoét như thế. Bởi thế, sau khi trốn thoát được đến Cao Miên, theo tường thuật của BBC, nghe được vào hôm 21 tháng 7 năm 2004, ông Ralampee – một người tị nạn từ Tây Nguyên – đã nói với phóng viên của hãng tin Reuters rằng: “Tôi thà chết ở đây, chứ không trở lại Việt Nam và chết ở nơi đó (I would be happy to die right here, rather than go back to Vietnam and die there).”
Ông Ralampee không phải là người đầu tiên, cũng không phải là kẻ cuối cùng (hay duy nhất) đã bầy tỏ một thái độ quyết liệt như vậy. Có hàng trăm ngàn người dân miền núi, và hàng triệu đồng bào của họ ở miền xuôi, cũng đã dùng đến sinh mạng của mình để bỏ phiếu (bằng chân hoặc bằng thuyền) theo phương cách tương tự.
Tai hoạ mà cộng sản mang lại đâu chỉ giới hạn ở Tây Nguyên. Hãy đọc lại, một lần nữa, những vấn đề mà nhà văn Nguyên Ngọc vừa nêu xem. Xin vẫn được in đậm, theo nguyên bản:
1. Dân số Tây Nguyên tăng nhanh, đột ngột, với cường độ lớn;
2. Sự tan vỡ của làng Tây Nguyên;
3. Môi trường bị tàn phá nghiêm trọng;
4. Người bản địa bị mất đất;
5. Văn hoá Tây Nguyên bị mai một.
Chớ có cái làng quê nào ở miền Bắc mà không “tan vỡ”, sau Cải cách Ruộng đất? Có dòng sông nào, khu rừng nào – xuyên suốt cả hai miền đất nước – không bị ô nhiễm, tàn phá, hủy hoại chứ đâu có riêng chi môi trường ở Tây Nguyên?
Dù chính sách hợp tác xã nông nghiệp không được thực thi ở miền Nam, chủ trương xây dựng lâm trường và nông trường cũng khiến cho vô số người dân miền xuôi mất trắng đất hết đai. “Tiếng kêu giữa rừng U Minh Hạ” (được ghi lại bởi phóng viên Hoàng Trí Dũng, đọc được trên Tuổi trẻ Online, vào ngày 18 tháng 9 năm 2005) nghe cũng ai oán, và thảm thiết đâu có khác gì tiếng nấc của núi rừng ở Tây Nguyên:
“Tôi đã đến nhiều miền quê nghèo khó vùng sông nước ĐBSCL, nhưng có lẽ chưa lần nào tơi bị ‘sốc’ như chuyến đi lần này. Nơi tôi đến là một vùng quê giáp ranh giữa hai tỉnh Kiên Giang – Cà Mau, cách không xa trung tâm hai thành phố Rạch Giá và Cà Mau, vậy mà đã 30 năm sau ngày đất nước thống nhất vùng quê ấy vẫn còn là bức tranh buồn thảm với nhiều nỗi bức xúc: không điện, đường, trường, không trạm xá, không hộ khẩu, không đất sản xuất…
Trái ngược với hình ảnh ấy là cơ ngơi của các quan chức địa phương – những người đang giành giật đất đai của dân. Đó là chuyện thật ở ngay một góc Lâm trường U Minh 2, ấp 4, xã Khánh Hịa, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau.
[…]
Cách đây hai năm một cháu bé tên Hằng, 10 tuổi, con của hai vợ chồng trẻ không may bị bệnh viêm ruột thừa cấp tính, nhưng ở giữa rừng không có trạm y tế, mà lòng kênh trơ đáy khô queo, còn trên bờ thì không có đường đi rốt cuộc đành ngồi nhìn con chết mà bất lực vì không cách nào chuyển đi bệnh viện…”
Tương tự, “văn hóa bị mai một” hay suy đồi là “tình trạng chung của cả nước,” chớ đâu có riêng chi ở Tây Nguyên! Tôi cũng chả thấy có sự dị biệt nào giữa hai cuộc biểu tình của dân chúng ở Tây Nguyên, với những cuộc biểu tình ở các tỉnh đồng bằng: Thái Bình, Đông An, Nam Hà, Nghệ An, Trà Cổ… Tựu trung, đó chỉ là những phản ứng tự nhiên của những người dân chân chất – khi bị dồn đến chân tường, thế thôi.
Và tôi e rằng đa số người dân đã bị dồn đến chân tường rồi. Trước tình trạng này những đề nghị phát triển , hay “phát triển bền vững”, đều bất khả thi. Kinh nghiệm của nạn nhân cộng sản, ở những quốc gia khác, cho thấy là thể chế này chỉ có thể thay thế chứ không thể nào thay đổi được
Còn làm thế nào thay thế được nó thì (sorry) tôi không biết. Và đây, chắc chắn, cũng không phải là “chuyện riêng” của người dân miền núi chúng tôi. Tây Nguyên, nghĩ cho cùng, chỉ là hình ảnh của một Việt Nam thu nhỏ, với những nét khắc khốc liệt và tàn bạo hơn (đôi chút) thế thôi.
K’Tien
gửi Dân Làm Báo
http://danlambao.com/
http://danlambaovn.blogspot.com/
[1]Jacques Dournes còn có bút danh là Dam Bo, tác giả công trình nghiên cứu Các dân tộc miền núi Nam Đông Dương, được giới thiệu vào đầu năm 1950, trên Tạp chí Pháp – Á (France-Asie 49-50 Numero Special Consacre aux Populations Montagnardes du Sud-Indochinois: Saigon,1950) và đã được chuyển dịch là Miền Đất Huyền Ảo, một cách hết sức gẫy gọn và tài hoa bởi nhà văn Nguyên Ngọc.

markdown:
# Nước mắt Tây Nguyên
* – Tưởng Năng Tiến* *Chỉ cần thay “Tây Nguyên” bằng hai chữ “Mường Nhé” là ta có một tình hình y hệt.*
Nhà báo Bùi Tín, khi vui, tâm sự:
*“Có người nói đùa một cách chua cay rằng trên báo *Nhân dân * chỉ có tin dự báo thời tiết là có thể tin cậy phần nào (vì vẫn có trường hợp dự báo sai), có thể tin tưởng được hoàn toàn là tin buồn, tin cáo phó.”* (Bùi Tín, *Hoa xuyên tuyết*, 2nd ed. Turpin Press. California: 1994, 42).
Dù đã rào đón (trước) đây chỉ là một cách nói đùa, kiểu đùa cợt của ông – ngó bộ – hơi kỳ, và cũng hơi… quá đáng! Nói nào ngay, ngoài tin thời tiết và tin buồn, cơ quan ngôn luận (chính thức) của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam – đôi lúc – cũng loan những tin tức khác, với độ khả tín và khả xác rất cao. Xin đơn cử một thí dụ:
Về số lượng học sinh sắc tộc được tuyển chọn vào đại học, nhật báo
*Nhân dân* (số ra ngày 9 tháng 12 năm 2000) đã ghi: *“Các dân tộc Ba Na, Cà Dong, Chu Ru, Cà Tu, Hà Nhì, Xê Đăng, Thổ Chỉ có từ hai đến ba học sinh đạt tiêu chuẩn. Đáng chú ý, mỗi dân tộc: Cơ Lao, Xtiêng, Giáy, Cơ-ho, Lào, La Chí chỉ có một học sinh đủ tiêu chuẩn cử tuyển vào học các trường đại học, cao đẳng.” *
Đã có lúc tôi cứ ngỡ đây là con số đại biểu quốc hội, của những nhóm đồng bào sắc tộc, chứ không phải là số lượng “học sinh đủ tiêu chuẩn cử tuyển vào các trường đại học”. Vì nghi ngại có sự “lầm lỗi của ấn công”, tôi đã gửi điện thư đến
[toasoan@nhandan.org.vn](mailto:toasoan@nhandan.org.vn) (nhiều lần) để xin xác minh về vấn đề này. Thư cứ đi nhưng tin không lại.
Mãi cho đến mấy hôm gần đây, sau khi đọc bài viết
[“Phát triển bền vững ở Tây Nguyên”](http://www.diendan.org/phe-binh-nghien-cuu/phat-trien-ben-vung-o-tay-nguyen/) của nhà văn Nguyên Ngọc, tôi mới biết chắc rằng tin tức mà báo *Nhân dân* đã loan là (vô cùng) chính xác. Chuyện tôi yêu cầu tòa soạn xác nhận, đính chính, cáo lỗi, hay thanh minh (thanh nga) là việc – rõ ràng, và hoàn toàn – vớ vẩn.
Theo như cách nói của người dân Tây Nguyên thì Nguyên Ngọc là một già làng – trong làng văn và làng báo Việt Nam – với tất cả những đức tính mẫu mực, đáng quý của một người cầm viết: tài năng, uyên bác, đức độ, dũng cảm, và khả tín.
Ông viết: “
*Người Châu ở trong thung lũng Mường Hon của núi Ngok Linh, chỉ có khoảng 80 người*…” Thế mới biết các dân tộc Ba Na, Cà Dong, Chu Ru, Cà Tu, Hà Nhì, Xê Đăng, Thổ Chỉ, Cơ Lao, Xtiêng, Giáy, Cơ-ho, Lào, La Chí… còn may mắn chán. Dân số của họ chắc chắn phải còn hơn tám mươi người. Nếu không, làm sao còn có được một (hay hai) học sinh đủ tiêu chuẩn cử tuyển vào học các trường đại học!
Nếu có ai thắc mắc, sao giữa thời đại “bùng nổ nhân số,” nhân loại đẻ đái tùm lum mà ở Việt Nam lại có những sắc dân chỉ còn sót lại vài chục mạng (loe ngoe) như thế… thì xin thưa: đó lại là chuyện khác, dài dòng hơn chút đỉnh. Muốn biết thêm chi tiết, xin vui lòng đọc tiếp – vài đoạn trích dẫn (rút ngắn) từ bài viết rất thấu đáo và cô đọng, dài chừng 30 trang đánh máy khổ 8×11 – của nhà văn Nguyên Ngọc:
“Từ sau năm 1975, đối với Tây Nguyên chúng ta có hai chủ trương chiến lược:
- Xây dựng Tây Nguyên thành một địa bàn vững chắc về an ninh và quốc phòng.
- Xây dựng Tây Nguyên thành một vùng trọng điểm kinh tế của cả nước.
Để thực hiện chủ trương chiến lược đó, đã :
- Tăng cường lực lượng lao động lớn cho Tây Nguyên bằng cách tiến hành
*một cuộc đại di dân chưa từng có*, chủ yếu từ đồng bằng châu thổ sông Hồng và vùng duyên hải Nam Trung Bộ lên Tây Nguyên…
- Tổ chức toàn bộ Tây Nguyên thành các đơn vị kinh tế lớn… Toàn bộ đất và rừng ở Tây Nguyên được quốc hữu hoá, được lấy giao cho các binh đoàn làm kinh tế, các LHXNLCN, các nông trường, lâm trường, và giao cho dân di cư từ đồng bằng lên. Người bản địa chỉ còn phần đất thổ cư và một ít đất làm rẫy.”
Hệ quả, hay nói đúng ra là hậu quả của “hai chủ trương chiến lược” này, vẫn theo nhận xét của Nguyên Ngọc – có những chữ in đậm, như nguyên bản – như sau:
1.
**Dân số Tây Nguyên tăng nhanh, đột ngột, với cường độ lớn**… Đầu thế kỷ XX, các dân tộc bản địa chiếm 95% dân số. Đến năm 1975, tỷ lệ này là 50%. Hiện nay người bản địa chỉ còn 15-20% trên toàn địa bàn…
2.
**Sự tan vỡ của làng Tây Nguyên**. Từ sau năm 1975, quyền sở hữu tập thể truyền thống của cộng đồng làng đối với đất và rừng nghiểm nhiên bị xoá bỏ, tất cả đất và rừng đều bị quốc hữu hoá. Như đã thấy ở trên, quyền sở hữu này chính là nền tảng vật chất, kinh tế của làng ; bị bứng mất đi nền tảng này, làng, tế bào cơ bản của xã hội Tây Nguyên, tất yếu tan vỡ…
3.
**Môi trường bị tàn phá nghiêm trọng**. Cho đến nay, trừ một vài vùng nhỏ như một ít khu vực quanh núi Ngok Linh, vùng Komplong…, có thể nói về cơ bản rừng Tây Nguyên đã bị phá sạch, hậu quả về nhiều mặt không thể lường.
4.
**Người bản địa bị mất đất**. Việc mất đất, không phải trong một xã hội bình thường mà là từ tay người dân tộc bản địa sang tay người nơi khác đến là người Việt, đã khiến vấn đề đất đai trở thành vấn đề dân tộc. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp của sự mất ổn định nghiêm trọng đã và đang diễn ra ở Tây Nguyên.
5.
**Văn hoá Tây Nguyên bị mai một**. Việc mất rừng, tan vỡ của làng, cơ cấu dân cư bị đảo lộn lớn và đột ngột, người bản địa bị mất đất và mất gốc rễ trở thành lang thang trên chính quê hương ngàn đời của mình… tất yếu đưa đến đổ vỡ về văn hoá.
Nhà văn Nguyên Ngọc cũng có đề cập đến những “lời cảnh báo sớm của một nhóm nghiên cứu về tình hình Tây Nguyên”, cùng với lời giới thiệu trang trọng:
“Năm 1997, một nhóm nghiên cứu thuộc Viện Dân tộc học Việt Nam gồm các tác giả Vũ Đình Lợi (nay đã mất), Bùi Minh Đạo và Vũ Thị Hồng đã hoàn thành một công trình có tên là
**, được giáo sư Đặng Nghiêm Vạn viết lời giới thiệu vào năm 1999, và ấn hành tại nhà xuất bản Khoa học Xã hội vào năm 2000. Sau khi đã trình bày các dữ liệu, phân tích toàn diện và tỉ mỉ tình hình đất và rừng ở Tây Nguyên từ sau năm 1975, các tác giả đã đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ như sau : Sở hữu và sử dụng đất đai ở Tây Nguyên** *‘Sẽ là không quá sớm khi đưa ra lời cảnh báo rằng nếu không kịp thời có giải pháp khắc phục những khiếm khuyết của quá trình khai thác và sử dụng đất đai thì* ‘vấn đề dân tộc’ *sẽ rất có thể phát sinh trong thực tế nay mai ở Tây Nguyên, chí ít là mất ổn định, nghiêm trọng là máu lại đổ, với sự can thiệp vừa kín đáo, vừa trắng trợn của kẽ thù dưới chiêu bài bảo vệ người dân tộc, bảo vệ quyền tự do tôn giáo. Một khi vấn đề dân tộc và tôn giáo quyện vào nhau thì nguy cơ tới thật khó lường*. *’*
Đây thật sự là một lời cảnh báo đầy trách nhiệm, trung thực, dũng cảm và đã được chứng tỏ là hoàn toàn chính xác. Rất tiếc là nó đã hoàn toàn bị bỏ ngoài tai, thậm chí cả sau khi những điều cảnh báo đã thành hiện thực!
Như vậy, sau hơn 30 năm triển khai, hai mục tiêu chiến lược được đề ra từ đầu đối với Tây Nguyên đã không thực hiện được. Tây Nguyên đã trở thành một vùng mất ổn định nhất trong cả nước; và việc xây dựng một vùng trọng điểm phát triển kinh tế trên một cơ sở mất ổn định như vậy chắc chắn không thể bền vững. Lãnh thổ tuy có được phát triển – cũng là một cách méo mó – nhưng chủ nhân của lãnh thổ thì bị bần cùng hoá và bế tắc. Tìm một con đường khắc phục những thực trạng đó hiện nay ở Tây Nguyên đã trở nên rất khó khăn.”
Ở góc nhìn của một kẻ hậu sinh (sinh trưởng nơi vùng cao nguyên Lâm Viên) tôi thành thực tin rằng chuyện “tìm một con đường khắc phục những thực trạng khó khăn ở Tây Nguyên” sẽ còn khó khăn hơn nữa, nếu vấn đề vẫn được nhìn theo nhãn quan của những nhà nghiên cứu thuộc Viện Dân Tộc Học – như nhà văn Nguyên Ngọc vừa trích dẫn:
* “Với sự can thiệp vừa kín đáo, vừa trắng trợn của kẽ thù dưới chiêu bài bảo vệ người dân tộc, bảo vệ quyền tự do tôn giáo. Một khi vấn đề dân tộc và tôn giáo quyện vào nhau thì nguy cơ tới thật khó lường.”*
Ủa, chớ quí vị nói đến “kẻ thù” nào vậy cà? Và “kẻ thù,” cũng như “nguy cơ, của ai mới được chớ? Của Đảng Cộng sản Việt Nam hay của những nguời dân cùng khổ, bất hạnh ở Tây Nguyên?
Coi: đất đai thì mất trắng, môi trường bị tàn phá, văn hoá bị hủy hoại, xóm làng xơ xác tiêu điều, ngơ ngác đói khát trên mảnh đất quê hương ngàn đời của chính mình, không còn lối thoát nào khác nên cuối cùng người dân Tây Nguyên phải nổi dậy. Sau đó, họ bị đàn áp, săn đuổi (và săn đuổi đến cùng) như thú vật giữa rừng hoang – theo như tường thuật của đặc phái viên Nguyễn Khanh, thuộc đài tiếng nói
*Á châu Tự do*, nghe được hôm 4 tháng 5 năm 2004:
“Hiện có một số người Thượng đang lẩn trốn trong rừng sâu ở tỉnh Mondulkiri nằm sát biên giới với Việt Nam. Những người này từ Tây Nguyên băng rừng sang đến Xứ Chùa Tháp hơm 16 tháng trước, tức sau cuộc biểu tình đòi tự do tôn giáo ở Dak Lak và Gia Lai…
Ðiều không mấy ai biết là trước đó vài ngày, công an địa phương cũng đã bắt giữ một số người Thượng, cáo buộc họ hoạt động chính trị, âm mưu lật đổ nhà cầm quyền. Một vài người trong số này may mắn trốn ra khỏi tù và nhanh chân chạy được vào rừng sâu chạy sang Kampuchea…
Ðiều này được chính các viên chức địa phương Cambodia xác nhận, đồng thời nói thêm là phía Hà Nội treo giải thưởng, cứ mỗi người Thượng trao trả lại cho Việt Nam sẽ được thưởng 125 đô la Mỹ. Với phần đông dân chúng Kampuchea thì đây là một số tiền lớn và khoản tiền thưởng này chính là động lực thúc đẩy binh sĩ, cảnh sát Mondulkiri truy lùng những người Thượng đang lẩn trốn trong địa phương của họ.”
Kẻ ở lại thì bị bị “đấu tố” bằng cách ép buộc phải đứng nhận tội trước làng, và những quan chức địa phương, thề phải ngưng liên lạc với người ngoài, và từ bỏ tôn giáo của mình (
*Villagers who had participated in the February 2001 demonstrations were forced to stand up in front of their entire village and local authorities to admit their wrongdoing, pledge to cease any contacts with outside groups, and renounce their religion. – * [“Vietnam’s Repression of Montagnard”,](http://hrw.org/english/docs/2002/04/23/vietna3869.htm) *Human Rights Watch Press*, New York, April 23, 2002)
Không lẽ trên đời này còn có loại “kẻ thù” nào khác, tàn ác và đáng sợ hơn thế nữa, hay sao?
Và vì quí vị đã nhắc đến hai chữ “kẻ thù”, tôi cũng xin phép được nói luôn: sống với những người cộng sản Việt Nam thì có bao giờ mà thiếu… kẻ thù, bất kể vào thời bình hay thời chiến. Chỉ có điều khác biệt là vào thời chiến thì họ động viên toàn dân xáp vào để đánh, chỉ còn cái khố cũng (phải) đánh, nhưng đến thời bình thì Đảng và Nhà Nước lại dành độc quyền bắt tay làm hoà (và… làm tiền) với kẻ thù!
Tôi xin lỗi vì nóng giận (và mất bình tĩnh) nên đã đi hơi xa vấn đề cần bàn, chút xíu. Xin được trở lại với bài viết “Phát triển bền vững ở Tây Nguyên” của nhà văn Nguyên Ngọc. Nơi phần kết luận, ông đã trích dẫn một câu nói “ để đời” (của nhà dân tộc học Jacques Dournes) khi nghiên cứu về các dân tộc miền núi Nam Đông Dương:
*“Nếu phải hiểu để mà có thể yêu, thì lại phải yêu để mà có thể hiểu.”* [1]
Chính Nguyên Ngọc cũng viết thêm đôi dòng chữ ưu ái và thân ái chí tình, về mảnh đất này: “Đối với Tây Nguyên, cần một sự hiểu biết và một tình yêu đầy sự tôn trọng thật sự, một sự tôn kính chân thành và đầy ưu tư đối với một vùng đất và một vùng văn hoá vào loại độc đáo nhất còn lại trên đất nước ta và trên thế giới ngày nay.”
Thương yêu, hiểu biết, tôn kính, chân thành, tận tụy… – theo như quan niệm nhân bản của Jacques Dournes hay Nguyên Ngọc – đều là những thứ tình cảm (vô cùng) xa xỉ, chưa bao giờ thấy được ở Tây Nguyên, kể từ khi vùng đất này “được hoàn toàn giải phóng.” Xin lược thuật một vài sự kiện chính, để thấy lòng dạ “chân thành” hay “tôn kính” của những quan chức cộng sản nơi vùng sơn cước, cũng như tâm tình (chán ngán) của người dân bản địa đối với Nhà nước – ra sao?
Ngày 6 tháng 9 năm 2002, hãng thông tấn AFP loan tin nhà đương cuộc Hà Nội đã bắt giữ khoảng 30 người Thượng – sau khi họ tham dự vào một cuộc biểu tình phản đối chính phủ tại làng Sao, huyện Madrak, thuộc tỉnh Dac Lak. Tuy nhiên, khi được hỏi về biến cố này, ông Nguyễn Văn Lạng – Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Dac Lak – đã lắc đầu quầy quậy:”Làm gì có biểu tình, bất ổn hay bắt bớ những người dân thiểu số trong thời gian gần đây. Không, tuyệt đối là không có…” (
*There have been no demonstration, unrest or arrest of any ethnic minorities in recent days. No, absolute, not*… – theo như tường thuật của AFP, vào ngày 6 tháng 9 năm 2002, “ [Demonstrators Arrested in Vietnam’s Central Highlands](http://www.hrw.org/en/node/97623/section/4)”).
Tưởng ai xa lạ, chớ ông Lạng thì tôi đã có lần nhìn thấy hình trên tờ
*Việt Mercury* (trang 44, số phát hành ngày 23 tháng 3 năm 2001) khi ông ấy đang trả lời phỏng vấn, về những biến động xẩy ra ở Dac Lak – hồi tháng 2 năm 2001. Bữa đó ông Lạng cũng nhún vai, bầy tỏ một thái độ (thản nhiên) tương tự: “Ðấy chả qua chỉ là những vụ cãi vã giản dị về văn khế đất đai tại hai ngôi làng mà thôi… Con số của người biểu tình đã tăng lên là do sự thổi phồng của những tay cực đoan phản cách mạng!”
Cái được ông Nguyễn Văn Lạng mô tả là “những vụ cãi vã giản dị… giữa hai ngôi làng”, theo như những nguồn tin đáng tin cậy khác, gồm “nhiều ngàn nông dân đã xử dụng vũ khí – phần lớn là cuốc xẻng và dao rựa – để đấu tranh chống lại sự thối nát của của Ðảng Cộng sản và những chính sách của chính phủ về chuyện đất đai (
*Credible reports suggest that several thousand peasants took up arms – mostly shovels, hoes and machetes – to do battle over Communist Party corruption and government policies on land use*, theo như tường thuật của Mark Mc Donald [từ Việt Nam] qua bài báo “Peasants Battling Hanoi Over Land In Central Highlands Fight Over Premier Coffee-Growing Region Taking On Political And Religious Overtones”, *San Jose Mercury News*, 26 Feb 2001, A10).
Sau đó, ai cũng biết là Hà Nội phải huy động cả lực lượng công an cũng như bộ đội và đã xử dụng đến trực thăng để uy hiếp và truy lùng những kẻ đã tham dự vào “những vụ cãi vã giản dị” này. Hàng trăm người Thượng đã bị bắt giữ, hàng ngàn người khác đã bị truy nã. Họ đã chạy sang Cao Miên xin tị nạn.
Theo lời bà Phan Thúy Thanh, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao, đọc được tên báo
*Nhân dân* – số ra ngày 7 tháng 3 năm 2002 – đây là những kẻ “do bị kích động, lừa gạt nên đã vượt biên trái phép sang Cam-pu-chia”. Một tuần lễ sau, hôm 13 tháng 3 năm 2002, khi được hỏi về thái độ của chính phủ Việt Nam đối với những người này, [bà Phan Thúy Thanh](http://cc.msnscache.com/cache.aspx?q=phan+thuy+thanh+said+it+was+regrettable+unhcr+had+so+far+returned+only&d=74213229355435&mkt=en-US&setlang=en-US&w=969dc34f,840cc336) đã nói với phóng viên David Brunstrom của hãng thông tấn Reuters rằng “thật đáng tiếc là chỉ có 15 người dân thuộc sắc tộc thiểu số từ Cam Bốt đã được Cao uỷ Tị nạn giao trả lại cho Việt Nam, mặc dù hầu hết họ đều có ‘khát vọng nóng bỏng’ được hồi hương” ( *‘the burning desire’ of most of them to come back.*).”
Bà Thanh, rõ ràng, nói láo! Sự thực, khi được cho phép định cư ở một quốc gia đệ tam, không một ai trong số 905 người Thượng tị nạn tại Cao Miên đã thực hiện “cái khát vọng nóng bỏng được hồi hương” – như bà Thanh đã bịa đặt ra như vậy. Tất cả đều đã xin tị nạn và đã được phép định cư ở Hoa Kỳ, từ tháng 6 năm 2002.
Mấy năm sau, vào ngày 10 tháng 4 năm 2004, một cuộc biểu tình vĩ đại khác diễn ra tại Tây Nguyên. Lại đàn áp, trốn chạy, thương tích, tử vong…, không khác gì lần trước. Và cũng như lần trước, khi bị chất vấn về con số thương vong của người thiểu số,
[ông Lê Dũng](http://www.mofa.gov.vn/vi/tt_baochi/pbnfn/ns040818152521107/), phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao – người kế nhiệm bà Thanh – cũng đã lắc đầu nguây nguẩy là “hoàn toàn không có ai bị đánh chết ở Buôn Ma Thuột như tin của Human Rights Watch. Chúng tôi cực lực bác bỏ tin này.”
Theo truyền thống của Nhà nước CHXHCNVN thì (ta) cứ “cực lực bác bỏ” – nghĩa là chối ngay, chối bay, chối biến, chối phăng, chối phắt, chối nằng nặc, chối bai bải, chối đây đẩy, chối quầy quậy, chối tuốt luốt, chối hết – là kể như… xong chuyện, và hết chuyện! Truyền thống này, tiếc thay, hơi khó giữ vào thời đại thông tin.
Bởi vậy, mấy bữa sau, ngày 17 tháng 4 năm 2004,
[ông Phạm Thế Duyệt](http://209.85.173.104/search?q=cache:qZmY8dWSsEkJ:www.vnn.vn/chinhtri/doinoi/2004/04/59639/+) – Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc – đành phải miễn cưỡng nhận rằng: “Chỉ có hai người trong số những người cố ý gây rối trật tự công cộng bị chết do chính họ ném đá vào nhau. Ngoài ra, còn có vài chục người bị thương trong các cuộc ẩu đả lẫn nhau.”
Ý,
*giàng* ơi! Sao khi khổng khi không cái hàng chục ngàn người Thượng, bỏ buôn làng, kéo vô thành phố, chia làm hai phe, dàn hàng ngang rồi “ném đá vào nhau” và “ẩu đả lẫn nhau” cho… tới chết luôn – như vậy, hả trời? Nói (đại) như vậy mà nói được sao, cha nội? Cũng như bà Thanh, và ông Dũng, thằng chả – rõ ràng – cũng nói láo như… ranh. Thiệt là thầy chạy!
Mà người dân miền núi thì không quen dối trá. Họ không thể tiếp tục sống mãi với những kẻ (cứ mở mồm ra là) nói láo xoen xoét như thế. Bởi thế, sau khi trốn thoát được đến Cao Miên,
[theo tường thuật của BBC](http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3913263.stm), nghe được vào hôm 21 tháng 7 năm 2004, ông Ralampee – một người tị nạn từ Tây Nguyên – đã nói với phóng viên của hãng tin Reuters rằng: “Tôi thà chết ở đây, chứ không trở lại Việt Nam và chết ở nơi đó ( *I would be happy to die right here, rather than go back to Vietnam and die there*).”
Ông Ralampee không phải là người đầu tiên, cũng không phải là kẻ cuối cùng (hay duy nhất) đã bầy tỏ một thái độ quyết liệt như vậy. Có hàng trăm ngàn người dân miền núi, và hàng triệu đồng bào của họ ở miền xuôi, cũng đã dùng đến sinh mạng của mình để bỏ phiếu (bằng chân hoặc bằng thuyền) theo phương cách tương tự.
Tai hoạ mà cộng sản mang lại đâu chỉ giới hạn ở Tây Nguyên. Hãy đọc lại, một lần nữa, những vấn đề mà nhà văn Nguyên Ngọc vừa nêu xem. Xin vẫn được in đậm, theo nguyên bản:
1.
**Dân số Tây Nguyên tăng nhanh, đột ngột, với cường độ lớn;**
2.
**Sự tan vỡ của làng Tây Nguyên;**
3.
**Môi trường bị tàn phá nghiêm trọng;**
4.
**Người bản địa bị mất đất;**
5.
**Văn hoá Tây Nguyên bị mai một. **
Chớ có cái làng quê nào ở miền Bắc mà không “tan vỡ”, sau Cải cách Ruộng đất? Có dòng sông nào, khu rừng nào – xuyên suốt cả hai miền đất nước – không bị ô nhiễm, tàn phá, hủy hoại chứ đâu có riêng chi môi trường ở Tây Nguyên?
Dù chính sách hợp tác xã nông nghiệp không được thực thi ở miền Nam, chủ trương xây dựng lâm trường và nông trường cũng khiến cho vô số người dân miền xuôi mất trắng đất hết đai.
[“Tiếng kêu giữa rừng U Minh Hạ”](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=98561&ChannelID=89) (được ghi lại bởi phóng viên Hoàng Trí Dũng, đọc được trên *Tuổi trẻ Online*, vào ngày 18 tháng 9 năm 2005) nghe cũng ai oán, và thảm thiết đâu có khác gì tiếng nấc của núi rừng ở Tây Nguyên:
“Tôi đã đến nhiều miền quê nghèo khó vùng sông nước ĐBSCL, nhưng có lẽ chưa lần nào tơi bị ‘sốc’ như chuyến đi lần này. Nơi tôi đến là một vùng quê giáp ranh giữa hai tỉnh Kiên Giang – Cà Mau, cách không xa trung tâm hai thành phố Rạch Giá và Cà Mau, vậy mà đã 30 năm sau ngày đất nước thống nhất vùng quê ấy vẫn còn là bức tranh buồn thảm với nhiều nỗi bức xúc: không điện, đường, trường, không trạm xá, không hộ khẩu, không đất sản xuất…
Trái ngược với hình ảnh ấy là cơ ngơi của các quan chức địa phương – những người đang giành giật đất đai của dân. Đó là chuyện thật ở ngay một góc Lâm trường U Minh 2, ấp 4, xã Khánh Hịa, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau.
[…]
Cách đây hai năm một cháu bé tên Hằng, 10 tuổi, con của hai vợ chồng trẻ không may bị bệnh viêm ruột thừa cấp tính, nhưng ở giữa rừng không có trạm y tế, mà lòng kênh trơ đáy khô queo, còn trên bờ thì không có đường đi rốt cuộc đành ngồi nhìn con chết mà bất lực vì không cách nào chuyển đi bệnh viện…”
Tương tự, “văn hóa bị mai một” hay suy đồi là “tình trạng chung của cả nước,” chớ đâu có riêng chi ở Tây Nguyên! Tôi cũng chả thấy có sự dị biệt nào giữa hai cuộc biểu tình của dân chúng ở Tây Nguyên, với những cuộc biểu tình ở các tỉnh đồng bằng: Thái Bình, Đông An, Nam Hà, Nghệ An, Trà Cổ… Tựu trung, đó chỉ là những phản ứng tự nhiên của những người dân chân chất – khi bị dồn đến chân tường, thế thôi.
Và tôi e rằng đa số người dân đã bị dồn đến chân tường rồi. Trước tình trạng này những đề nghị phát triển , hay “phát triển bền vững”, đều bất khả thi. Kinh nghiệm của nạn nhân cộng sản, ở những quốc gia khác, cho thấy là thể chế này chỉ có thể thay thế chứ không thể nào thay đổi được
Còn làm thế nào thay thế được nó thì (sorry) tôi không biết. Và đây, chắc chắn, cũng không phải là “chuyện riêng” của người dân miền núi chúng tôi. Tây Nguyên, nghĩ cho cùng, chỉ là hình ảnh của một Việt Nam thu nhỏ, với những nét khắc khốc liệt và tàn bạo hơn (đôi chút) thế thôi.
**K’Tien**
*gửi Dân Làm Báo* [http://danlambao.com/](http://danlambao.com/)
[http://danlambaovn.blogspot.com/](http://danlambaovn.blogspot.com/) [Jacques Dournes còn có bút danh là Dam Bo, tác giả công trình nghiên cứu [1]](http://www.talawas.org/talaDB/suche.php?res=14588&rb=0206#nr1) *Các dân tộc miền núi Nam Đông Dương*, được giới thiệu vào đầu năm 1950, trên *Tạp chí Pháp – Á*(France-Asie 49-50 Numero Special Consacre aux Populations Montagnardes du Sud-Indochinois: Saigon,1950) và đã được chuyển dịch là Miền Đất Huyền Ảo, một cách hết sức gẫy gọn và tài hoa bởi nhà văn Nguyên Ngọc.

Link: <https://wp.me/pxTvH-iD>; rel=shortlink


text:
Dành cho khách hàng: Để mua sản phẩm bạn vui lòng liên hệ theo số điện thoại trong tin
đăng của các shop.
Dành cho chủ shop:

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Content-Type: text/html

Connection: close

Set-Cookie: old_city=0; expires=Wed, 17-Jan-2018 21:22:14 GMT; path=/; domain=.enbac.com

Pragma: no-cache

Access-Control-Allow-Credentials: true

Access-Control-Allow-Methods: GET, POST, PUT

X-Page-Speed: I don't know

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Server: Zamba VCCorp

Strict-Transport-Security: max-age=0; includeSubdomains


text:
iPhone X 256GB
30.613.000đ
- Còn 11 máy tại An Giang,Bình Thuận,Hà Nội,Hồ Chí Minh,Lào Cai,Vũng Tàu
iPhone 8 Plus 64GB
18.227.000đ
- Còn 39 máy tại Bắc Ninh,Cần Thơ,Đà Nẵng,Hà Nội,Hồ Chí Minh,Huế,Khánh Hòa,Lâm Đồng,Lào Cai,Long An,Ninh Bình,Quảng Trị,Tây Ninh
iPhone 7 Plus 128GB
18.172.000đ
- Còn 10 máy tại Bạc Liêu,Hà Nam,Hồ Chí Minh,Lào Cai,Nam Định,Ninh Thuận,Sơn La
iPhone 8 64GB
17.633.000đ
- Còn 23 máy tại Bến Tre,Đà Nẵng,Đồng Nai,Hà Nội,Hải Phòng,Hồ Chí Minh,Kiên Giang,Lào Cai,Quảng Nam
Samsung Galaxy Note 8
16.995.000đ
- Còn 83 máy tại An Giang,Bắc Giang,Bắc Kạn,Bắc Ninh,Bình Định,Bình Dương,Bình Phước,Bình Thuận,Cà Mau,Đak Lak,Đồng Nai,Đồng Tháp,Hà Nam,Hà Nội,Hà Tĩnh,Hải Dương,Hải Phòng,Hồ Chí Minh,Huế,Hưng Yên,Khánh Hòa,Kiên Giang,Lâm Đồng,Long An,Ninh Thuận,Quảng Nam,Quảng Ninh,Sơn La,Tây Ninh,Thái Nguyên,Thanh Hóa,Tiền...

markdown:
iPhone X 256GB
30.613.000
__đ__
- Còn 11 máy tại An Giang,Bình Thuận,Hà Nội,Hồ Chí Minh,Lào Cai,Vũng Tàu
iPhone 8 Plus 64GB
18.227.000
__đ__
- Còn 39 máy tại Bắc Ninh,Cần Thơ,Đà Nẵng,Hà Nội,Hồ Chí Minh,Huế,Khánh Hòa,Lâm Đồng,Lào Cai,Long An,Ninh Bình,Quảng Trị,Tây Ninh
iPhone 7 Plus 128GB
18.172.000
__đ__
- Còn 10 máy tại Bạc Liêu,Hà Nam,Hồ Chí Minh,Lào Cai,Nam Định,Ninh Thuận,Sơn La
iPhone 8 64GB
17.633.000
__đ__
- Còn 23 máy tại Bến Tre,Đà Nẵng,Đồng Nai,Hà Nội,Hải Phòng,Hồ Chí Minh,Kiên Giang,Lào Cai,Quảng Nam
Samsung Galaxy Note 8
16.995.000
__đ__
- Còn 83 máy tại An Giang,Bắc Giang,Bắc Kạn,Bắc Ninh,Bình Định,Bình Dương,Bình Phước,Bình Thuận,Cà Mau,Đak Lak,Đồng Nai,Đồng Tháp,Hà Nam,Hà Nội,Hà Tĩnh,Hải Dương,Hải Phòng,Hồ Chí Minh,Huế,Hưng Yên,Khánh Hòa,Kiên Giang,Lâm Đồng,Long An,Ninh Thuận,Quảng Nam,Quảng Ninh,Sơn La,Tây Ninh,Thái Nguyên,Thanh Hóa,Tiền...

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private

Server: fws

X-Cache: MISS


text:
Danh mục
Honda
Yamaha
Suzuki
Piaggio
Sym
Kymco
Moto
Kawasaki
Ducati
KTM
Triumph
Harley Davidson
Benelli
BMW
Brixton
Peugeot
Thị trường xe máy
Bạn tìm kiếm mẫu xe nào!
Chọn hãng
Honda
Yamaha
Suzuki
Piaggio
Sym
Kymco
Kawasaki
Ducati
KTM
Triumph
Harley Davidson
Benelli
BMW
Brixton
Peugeot
Tất cả dòng xe
Xe tay ga
Xe số
Xe côn tay
Xe phân khối lớn
Tất cả mức giá
Dưới 20 triệu
Dưới 30 triệu
Dưới 40 triệu
Dưới 50 triệu
Dưới 70 triệu
Dưới 100 triệu
Trên 100 triệu
Chọn tên xe
Chọn hãng trước
Đại lý Yamaha ủy nhiệm Huyện Văn Yên
Yamaha 2S Trần Chiến
ĐC: Thị trấn Cổ Phúc
ÐT: 029.3873186
Tìm đại lý gần nhất
Chọn hãng
Honda
Yamaha
Suzuki
Piaggio
Sym
Kymco
Kawasaki
Ducati
KTM
Triumph
Harley Davidson
Benelli
BMW
Brixton
Peugeot
Chọn tỉnh thành
Quận huyện
Chọn tỉnh thành trước
BẢNG GIÁ XE MÁY
Bảng giá xe Honda tháng 1/2018
Bảng giá xe Yamaha tháng 1/2018
Bảng giá xe Suzuki tháng 1/2018
Bảng giá xe Piaggio tháng 1/2018
Bảng giá xe SYM tháng 1/2018
MẪU XE NỔI BẬT
Peugeot Satelis RS400
280.000.000VNĐ
Benelli Leoncino 500
148.000.000VNĐ
SYM Fancy 125
38.900.000VNĐ
PCX 2018
70.490.000VNĐ
THỊ TRƯỜNG XE MÁY
Những mẫu xe máy giá rẻ dưới 20 triệu nên mua
Xem chi tiết

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600


text:
Không có sản phẩm trong giỏ hàng!
..
400.000 VND
Váy Ngủ Lụa Silk Love You1 màu hồng kem ngọt ngào=> Món quà ý nghĩa và tiết kiệm dành tặng Vợ, Ng..
300.000 VND 250.000 VND
Hà Anh gửi phản hồi từ Chị Tạ B. ở Lâm Đồng khi mua Đầm ngủ Silk 1 màu xanh..
..
250.000 VND
..
Đây là phản hồi từ Chị Ann - Quận 7, HCM, Chị nặng 70kg, lần đầu mua hàng tại Hà Anh cũng bă..
350.000 VND 250.000 VND
Váy Ngủ Phi Lụa Silk Love You1 màu đen quyến rũVải phi lụa cực đẹp, trơn, mượt, đường may chắc chắn...
VÁy ngu
VÁy ngu
VÁy ngu
VÁy ngu
VÁy ngu
VÁy ngu..
150.000 VND
..
300.000 VND 280.000 VND
..
200.000 VND

markdown:
-
Không có sản phẩm trong giỏ hàng!
Váy Ngủ Lụa Silk Love You1 màu hồng kem ngọt ngào=> Món quà ý nghĩa và tiết kiệm dành tặng Vợ, Ng..
300.000 VND 250.000 VND
Hà Anh gửi phản hồi từ Chị Tạ B. ở Lâm Đồng khi mua Đầm ngủ Silk 1 màu xanh..
300.000 VND 250.000 VND
Đây là phản hồi từ Chị Ann - Quận 7, HCM, Chị nặng 70kg, lần đầu mua hàng tại Hà Anh cũng bă..
350.000 VND 250.000 VND
Váy Ngủ Phi Lụa Silk Love You1 màu đen quyến rũVải phi lụa cực đẹp, trơn, mượt, đường may chắc chắn...
350.000 VND 250.000 VND
..
300.000 VND 280.000 VND

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: currency=VND; expires=Thu, 15-Feb-2018 20:50:22 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=haanhshop.com


text:
Đăng nhập
Facebook
Google
Email / SĐT / Username
Mật khẩu
Đăng nhập
Quên mật khẩu ?
Bạn chưa có tài khoản ?
Đăng ký ngay ?

Cache-Control: no-cache

Server: Google Frontend


text:
A Westside Story là Album được phát hành năm 2013 cùng lắng nghe và chia sẻ tại Zing Mp3 Xem toàn bộ
A Westside Story là Album được phát hành năm 2013 cùng lắng nghe và chia sẻ tại Zing Mp3 Rút gọn
lượt nghe - Được tổng hợp dựa trên số liệu lượt nghe của người dùng trên cả desktop, mobile và smart TV
Vui lòng chọn cụ thể các mục bên dưới để thông báo cho Zing MP3 biết vấn dề bạn gặp phải đối với bài hát này.
Để thông báo vi phạm bản quyền, vui lòng click vào đây (To file a copyright infringement notification, please click here)
Bài hát này không tải được vì lý do bản quyền
Trải nghiệm chất lượng âm thanh tương tự nghe CD gốc với tài khoản Zing MP3 VIP.
Lyrics của bài hát này chưa được cập nhật.
Nhấn vào đây để đóng góp lời bài hát cho chúng tôi.
Đóng góp: Lời bài hát | Karaoke lyricsBáo lỗi lyrics Xóa lyrics
Bình luận ()

markdown:
A Westside Story là Album được phát hành năm 2013 cùng lắng nghe và chia sẻ tại Zing Mp3
[Xem toàn bộ](#)
A Westside Story là Album được phát hành năm 2013 cùng lắng nghe và chia sẻ tại Zing Mp3
[Rút gọn](#)
**lượt nghe** -
Được tổng hợp dựa trên số liệu lượt nghe của người dùng trên cả desktop, mobile và smart TV
Vui lòng chọn cụ thể các mục bên dưới để thông báo cho Zing MP3 biết vấn dề bạn gặp phải đối với bài hát này.
Để thông báo vi phạm bản quyền, vui lòng
[click vào đây](https://mp3.zing.vn/copyright/report) (To file a copyright infringement notification, please [click here](https://mp3.zing.vn/copyright/report))
Bài hát này không tải được vì lý do bản quyền
Trải nghiệm
**chất lượng âm thanh** tương tự nghe CD gốc với tài khoản **Zing MP3 VIP**.
Lyrics của bài hát này chưa được cập nhật.
[Nhấn vào đây](#) để đóng góp lời bài hát cho chúng tôi.
Đóng góp:
[Lời bài hát](#) | [Karaoke lyrics](#)
## Bình luận ()

Server: nginx


markdown:
# Thông tin việc làm, tuyển dụng nhân viên bán hàng tại Huyện Tuy Phước Bình Định
Trang thông tin việc làm, tuyển dụng nhân viên bán hàng uy tín tại Huyện Tuy Phước Bình Định. Hơn 100,000 việc làm bán hàng tại siêu thị, cửa hàng, online với đầy đủ vị trí từ nhân viên, cộng tác viên, quản lý thu nhập giá tốt cho bạn tha hồ lựa chọn tại muaban.net
[](https://muaban.net/ban-hang-huyen-tuy-phuoc-l0808-c1111/can-gap-nam-nu-ban-hang-tai-cho-uu-tien-ldpt-sv-cnhan--id39691762)
![Cần gấp nam nữ bán hàng tại chỗ (Ưu tiên LĐPT, SV, CNhan...) Cần gấp nam nữ bán hàng tại chỗ (Ưu tiên LĐPT, SV, CNhan...)](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/ban-hang-huyen-tuy-phuoc-l0808-c1111/can-gap-nam-nu-ban-hang-tai-cho-uu-tien-ldpt-sv-cnhan--id39691762)
## Cần gấp nam nữ bán hàng tại chỗ (Ưu tiên LĐPT, SV, CNhan...)3.000.000 đ Huyện Tuy Phước, Bình Định 09/01/2018 Tuyển gấp nhân viên bán hàng, tư vấn, chăm sóc, phục vụ bán, hàng tại chỗ, tại chi nhánh TP ĐÀ NẰNG Yêu cầu: - Nam nữ từ 20-50 tuổi được tư vấn và học việc làm ngay, dễ làm, dễ kiễm thêm, giành cho sinh viên, nội trợ, công nhân, người nhàn rỗi - Năng
[](https://muaban.net/ban-hang-huyen-tuy-phuoc-l0808-c1111/chi-nhanh-phan-phoi-mien-trung-can-gap-id39519662)
![Chi nhánh phân phối miền trung cần gấp Chi nhánh phân phối miền trung cần gấp](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/ban-hang-huyen-tuy-phuoc-l0808-c1111/chi-nhanh-phan-phoi-mien-trung-can-gap-id39519662)
## Chi nhánh phân phối miền trung cần gấp3.000.000 đ Huyện Tuy Phước, Bình Định 09/01/2018 Cần gấp nhân viên bán hàng, tư vấn, chăm sóc, phục vụ bán, hàng tại chỗ, tại TP ĐÀ NẴNG Yêu cầu: - Nam nữ từ 20-50 tuổi được tư vấn và học việc làm ngay, dễ làm, dễ kiễm thêm, giành cho sinh viên, nội trợ, công nhân, người nhàn rỗi - Năng động, nhiệt
[](https://muaban.net/ban-hang-huyen-tuy-phuoc-l0808-c1111/can-gap-nhan-vien-ban-hang-tai-cho-uu-tien-nguoi-dang-that-nghiep--id39476292)
![Cần gấp nhân viên bán hàng tại chổ (Ưu tiên ngươi đang thất nghiệp) Cần gấp nhân viên bán hàng tại chổ (Ưu tiên ngươi đang thất nghiệp)](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/ban-hang-huyen-tuy-phuoc-l0808-c1111/can-gap-nhan-vien-ban-hang-tai-cho-uu-tien-nguoi-dang-that-nghiep--id39476292)


text:
Bán xe ô tô BMW cũ, mới, giá rẻ tại Huyện Đăk Hà Kon Tum
Trang rao vặt mua bán xe ô tô BMW cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Đăk Hà Kon Tum. Đầy đủ thông tin của các dòng xe hơi BMW chính hãng được ưa chuộng như BMW 320i, 520i, 750Li, X6, X5, X4, ... thông tin cập nhật 24/7 tại muaban.net
Không tìm thấy thông tin Bạn yêu cầu!
Nếu chỉ biết chút ít về xe hơi, lại không có thời gian, cách tốt nhất để sắm cho mình một chiếc ô tô hợp ý, có lẽ nên là tìm đến trang thông tin rao vặt, bán ô tô BMW cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Đăk Hà Kon Tum. Có đầy đủ thông tin của các dòng BMW được ưa chuộng như BMW 1, 3, 5, 7 Series, M, X, Z Series, ...Mua tại hãng, bạn đã loại trừ bớt rất nhiều nguy cơ bởi địa chỉ người mua rõ ràng, hậu mãi chắc chắn hơn, lý lịch xe cũng dễ kiểm tra hơn. Mọi thông tin đều được cập nhật 24/7 tại muaban.net

markdown:
# Bán xe ô tô BMW cũ, mới, giá rẻ tại Huyện Đăk Hà Kon Tum
Trang rao vặt mua bán xe ô tô BMW cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Đăk Hà Kon Tum. Đầy đủ thông tin của các dòng xe hơi BMW chính hãng được ưa chuộng như BMW 320i, 520i, 750Li, X6, X5, X4, ... thông tin cập nhật 24/7 tại muaban.net
**Không tìm thấy thông tin Bạn yêu cầu!**
Nếu chỉ biết chút ít về xe hơi, lại không có thời gian, cách tốt nhất để sắm cho mình một chiếc ô tô hợp ý, có lẽ nên là tìm đến trang thông tin rao vặt, bán ô tô BMW cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Đăk Hà Kon Tum. Có đầy đủ thông tin của các dòng BMW được ưa chuộng như BMW 1, 3, 5, 7 Series, M, X, Z Series, ...Mua tại hãng, bạn đã loại trừ bớt rất nhiều nguy cơ bởi địa chỉ người mua rõ ràng, hậu mãi chắc chắn hơn, lý lịch xe cũng dễ kiểm tra hơn. Mọi thông tin đều được cập nhật 24/7 tại muaban.net


text:
Bán xe Chevrolet Chevrolet khác cũ, mới, giá rẻ tại Huyện Xuân Lộc Đồng Nai
Trang rao vặt bán xe ô tô Chevrolet Chevrolet khác cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Xuân Lộc Đồng Nai. Thông tin giá xe Chevrolet khác, thông số kỹ thuật, đánh giá tình trạng xe,... cập nhật 24/7 tại muaban.net.
Không tìm thấy thông tin Bạn yêu cầu!
Nếu chỉ biết chút ít về xe hơi, lại không có thời gian, cách tốt nhất để sắm cho mình một chiếc ô tô hợp ý, có lẽ nên là tìm đến trang thông tin rao vặt, bán ô tô Chevrolet Chevrolet khác cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Xuân Lộc Đồng Nai. Có đầy đủ thông tin của các dòng Chevrolet Chevrolet khác được ưa chuộng. Mua tại hãng, bạn đã loại trừ bớt rất nhiều nguy cơ bởi địa chỉ người mua rõ ràng, hậu mãi chắc chắn hơn, lý lịch xe cũng dễ kiểm tra hơn. Mọi thông tin đều được cập nhật 24/7 tại muaban.net

markdown:
# Bán xe Chevrolet Chevrolet khác cũ, mới, giá rẻ tại Huyện Xuân Lộc Đồng Nai
Trang rao vặt bán xe ô tô Chevrolet Chevrolet khác cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Xuân Lộc Đồng Nai. Thông tin giá xe Chevrolet khác, thông số kỹ thuật, đánh giá tình trạng xe,... cập nhật 24/7 tại muaban.net.
**Không tìm thấy thông tin Bạn yêu cầu!**
Nếu chỉ biết chút ít về xe hơi, lại không có thời gian, cách tốt nhất để sắm cho mình một chiếc ô tô hợp ý, có lẽ nên là tìm đến trang thông tin rao vặt, bán ô tô Chevrolet Chevrolet khác cũ, mới, giá rẻ uy tín tại Huyện Xuân Lộc Đồng Nai. Có đầy đủ thông tin của các dòng Chevrolet Chevrolet khác được ưa chuộng. Mua tại hãng, bạn đã loại trừ bớt rất nhiều nguy cơ bởi địa chỉ người mua rõ ràng, hậu mãi chắc chắn hơn, lý lịch xe cũng dễ kiểm tra hơn. Mọi thông tin đều được cập nhật 24/7 tại muaban.net


text:
Mở
Toggle navigation
Đăng nhập
Vui lòng đợi trong giây lát...
Không có thông báo nào
Xem thêm
Tin yêu thích
Tin đăng online
Tin đăng báo giấy
Nạp tiền
Thông tin cá nhân
Đăng ký
ĐĂNG TIN MIỄN PHÍ
Trang chủ
Tìm kiếm
Đăng tin miễn phí
Tin yêu thích
Đăng nhập
Đăng ký
Tìm
Quận/Huyện
Hãng xe
Tên xe
Mức giá (Triệu)
Từ
-
Đến
Hình
Thời gian đăng
Trang chủ
Kiên Giang
Xe máy
Bán xe máy
Piaggio
Vespa
Bán xe Piaggio Vespa cũ, mới tại Kiên Giang
Chợ rao vặt mua bán xe Piaggio Vespa cũ, mới, giá tốt tại Kiên Giang. Hàng ngàn tin đăng xe máy Vespa giá rẻ, có xe đời đầu, xe trả góp cho bạn tha hồ lựa chọn tại muaban.net.
Không tìm thấy thông tin Bạn yêu cầu!
Tin rao vặt - Kiên Giang
Bất động sản
Đồ điện tử
Việc làm, Tuyển sinh
Dịch vụ
Ô tô
Điện máy, Đồ gia dụng
Xe máy
Thời trang, Mỹ phẩm
Sở thích, Mặt hàng khác
Đối tác, Cộng đồng
Xe máy Kiên Giang
Bán xe máy
Mua xe máy
Cho thuê xe máy
Cần thuê xe máy
Phụ tùng xe máy
Sửa chữa xe máy
Bán xe máy Kiên Giang
Aprilia
Bajaj
Daelim
Honda
Kawasaki
PGO
Piaggio
Suzuki
SYM
Yamaha
Xe các hiệu khác
Piaggio Kiên Giang
Excel
Fly
Gosa
Liberty
LX
Piaggio khác
T5
Typhon
Vespa
X9
Zip
Muaban.net là website mua bán rao vặt uy tín, cho phép người mua kẻ bán kết nối giao dịch dễ dàng và an toàn.
Muaban.net được bảo trợ thông tin bởi
Ấn phẩm Mua Bán
, bất kỳ ai cũng có thể đăng tin miễn phí, tìm kiếm nhanh các mẫu tin
Thông tin Mua Bán
Tin tức
Quy chế hoạt động
Điều khoản sử dụng
Bảng giá
Địa điểm đăng tin
Hướng dẫn đăng tin
Hướng dẫn thanh toán
Cẩm nang mua bán
Liên hệ
Đọc báo giấy Online
Phát hành tại Hà Nội
Phát hành tại Hồ Chí Minh
Phát hành tại Hải Phòng
App Mua&Bán
CÔNG TY CỔ PHẦN MUA BÁN
. MST: 0102344810, cấp ngày 10/08/2007. SĐT: 028.73001234
Trụ sở chính
Số 28-30 Đường số 2, khu phố Hưng Gia 5, phường Tân Phong, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh
muaban.net có trách nhiệm chuyển tải thông tin. Không chịu bất kỳ trách nhiệm nào từ các tin này.
xem chi tiết

Set-Cookie: UID=6aeb3528-1d36-430a-b8ae-baf9fbabc5fe; expires=Sun, 16-Jan-2118 21:52:19 GMT; path=/


text:
Catalogue mỹ phẩm Oriflame 2-2016. Đặt hàng, vui lòng liên hệ: Ms. Thúy – 0909502656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, BeeTalk, WeChat, Line). Địa chỉ: 193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh. Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.
http://v.calameo.com/?bkcode=0007593240518d2fa31fa
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT theo từng danh mục
Xem toàn bộ catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT
Xem và thảo luận Catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Facebook
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame mới nhất trên Calameo
Xem và thảo luận catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Google Plus
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên SlideShare.net
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Scribd.com
Xem catalogue giấy và thử sản phẩm thật tại địa chỉ bên dưới.
* Địa chỉ:
———————
193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh
Bạn có thể đến trực tiếp Ngọc Thúy Shop để thử sản phẩm, được tư vấn chọn sản phẩm phù hợp trước khi mua hàng!
* Hướng dẫn đường đi:
———————
Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách vào đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.
* Mọi chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
———————
Đỗ Ngọc Thúy
Tel 1: 0909 502 656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, BeeTalk, WeChat, Line)
Tel 2: 0945 502 656 (Call, SMS, Zalo, Viber, Line)
Tel 3: 0909 112 656 (Call, SMS)
———————
Email: thuy.do@ngocthuyshop.com | mariathuydo@yahoo.com
Website: www.MyPhamOriflame.vn | www.NgocThuyShop.com | www.NgocThuyGroup.com
Muốn biết thêm thông tin, vui lòng comment vào ô bên dưới. Thanks.

markdown:
*Catalogue mỹ phẩm Oriflame 2-2016. Đặt hàng, vui lòng liên hệ: Ms. Thúy – 0909502656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, BeeTalk, WeChat, Line). Địa chỉ: 193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh. Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.* [http://v.calameo.com/?bkcode=0007593240518d2fa31fa](http://v.calameo.com/?bkcode=0007593240518d2fa31fa) [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT theo từng danh mục](http://myphamoriflame.vn/catalogue-my-pham-oriflame/) [Xem toàn bộ catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT](http://www.ngocthuygroup.com/p/catalogue-my-pham-oriflame-truc-tuyen.html) [Xem và thảo luận Catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Facebook](http://www.facebook.com/ngocthuyshop/photos_albums) [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame mới nhất trên Calameo](http://www.calameo.com/subscriptions/768768) [Xem và thảo luận catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Google Plus](https://plus.google.com/photos/110454001645800416768/albums) [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên SlideShare.net](http://www.slideshare.net/myphamoriflame) [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Scribd.com](http://www.scribd.com/collections/3558502/Catalogue-My-Pham-Oriflame) **Xem catalogue giấy và thử sản phẩm thật tại địa chỉ bên dưới.** *** Địa chỉ:**
———————
193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh
Bạn có thể đến trực tiếp Ngọc Thúy Shop để thử sản phẩm, được tư vấn chọn sản phẩm phù hợp trước khi mua hàng!
*** Hướng dẫn đường đi:**
———————
Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách vào đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.
*** Mọi chi tiết, xin vui lòng liên hệ:**
———————
**Đỗ Ngọc Thúy**
Tel 1: 0909 502 656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, BeeTalk, WeChat, Line)
Tel 2: 0945 502 656 (Call, SMS, Zalo, Viber, Line)
Tel 3: 0909 112 656 (Call, SMS)
———————
Email:
[thuy.do@ngocthuyshop.com](mailto:thuy.do@ngocthuyshop.com) | [mariathuydo@yahoo.com](mailto:mariathuydo@yahoo.com)
Website:
[www.MyPhamOriflame.vn](http://www.myphamoriflame.vn/) | [www.NgocThuyShop.com](http://www.ngocthuyshop.com/) | [www.NgocThuyGroup.com](http://www.NgocThuyGroup.com)
## Muốn biết thêm thông tin, vui lòng comment vào ô bên dưới. Thanks. Hủy trả lời

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca


text:
Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018. Đặt hàng, vui lòng liên hệ: Ms. Thúy – 0909502656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, BeeTalk, WeChat, Line). Địa chỉ: 193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh. Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.
Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018
Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018
http://v.calameo.com/?bkcode=0007593243a75fd6fef62
Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT theo từng danh mục
Xem toàn bộ catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT
Xem và thảo luận Catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Facebook
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame mới nhất trên Calameo
Xem và thảo luận catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Google Plus
Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên SlideShare.net
Xem catalogue giấy và thử sản phẩm thật tại địa chỉ bên dưới.
* Địa chỉ:
———————
193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh
Bạn có thể đến trực tiếp Ngọc Thúy Shop để thử sản phẩm, được tư vấn chọn sản phẩm phù hợp trước khi mua hàng!
* Hướng dẫn đường đi:
———————
Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách vào đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.
* Mọi chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
———————
Đỗ Ngọc Thúy
Tel 1: 0909 502 656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, KakaoTalk, WeChat, Line)
Tel 2: 0945 502 656 (Call, SMS, Zalo, Viber, Line)
Tel 3: 0909 112 656 (Call, SMS)
———————
Email: thuy.do@ngocthuyshop.com | mariathuydo@yahoo.com
Website: www.MyPhamOriflame.vn | www.NgocThuyShop.com | www.NgocThuyGroup.com

markdown:
*Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018. Đặt hàng, vui lòng liên hệ: Ms. Thúy – 0909502656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, BeeTalk, WeChat, Line). Địa chỉ: 193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh. Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.* **Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018** **Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018** [http://v.calameo.com/?bkcode=0007593243a75fd6fef62](http://v.calameo.com/?bkcode=0007593243a75fd6fef62) **Catalogue mỹ phẩm Oriflame 1-2018** [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT theo từng danh mục](http://myphamoriflame.vn/catalogue-my-pham-oriflame/) [Xem toàn bộ catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT](http://www.ngocthuygroup.com/p/catalogue-my-pham-oriflame-truc-tuyen.html) [Xem và thảo luận Catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Facebook](https://www.facebook.com/ngocthuyshop/photos_stream?tab=photos_albums) [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame mới nhất trên Calameo](http://www.calameo.com/subscriptions/768768) [Xem và thảo luận catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên Google Plus](https://plus.google.com/+DoNgocThuyOriflameVietNam) [Xem catalogue mỹ phẩm Oriflame MỚI NHẤT trên SlideShare.net](http://www.slideshare.net/myphamoriflame) **Xem catalogue giấy và thử sản phẩm thật tại địa chỉ bên dưới.** *** Địa chỉ:**
———————
193H Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. 7, Q. 3, Tp. Hồ Chí Minh
Bạn có thể đến trực tiếp Ngọc Thúy Shop để thử sản phẩm, được tư vấn chọn sản phẩm phù hợp trước khi mua hàng!
*** Hướng dẫn đường đi:**
———————
Từ tòa nhà Sacombank nhìn qua bên kia đường chếch về bên trái sẽ thấy hẻm 193. Hẻm 193 nằm giữa 2 ngã 4: Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Chính Thắng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Trần Quốc Toản. Đầu hẻm 193 có khách sạn Cosmopolitan, cổng vào có bảng Khu Phố 4, P7, Q3. Quý khách vào đi thẳng vào hẻm khoảng 30m sẽ thấy Ngọc Thúy Shop bên tay trái.
*** Mọi chi tiết, xin vui lòng liên hệ:**
———————
**Đỗ Ngọc Thúy**
Tel 1: 0909 502 656 (Call, SMS, Facebook, Zalo, Viber, Tango, WhatsApp, KakaoTalk, WeChat, Line)
Tel 2: 0945 502 656 (Call, SMS, Zalo, Viber, Line)
Tel 3: 0909 112 656 (Call, SMS)
———————
Email:
[thuy.do@ngocthuyshop.com](mailto:thuy.do@ngocthuyshop.com) | [mariathuydo@yahoo.com](mailto:mariathuydo@yahoo.com)
Website:
[www.MyPhamOriflame.vn](http://www.myphamoriflame.vn/) | [www.NgocThuyShop.com](http://www.ngocthuyshop.com/) | [www.NgocThuyGroup.com](http://www.NgocThuyGroup.com)